અધ્યાય 1
વલ્લી 2
અન્યચ્છ્રેયો-ઽન્યદુતૈવ પ્રેયસ્તે ઉભે નાનાર્થે પુરુષં સિનીતઃ।
તયો-શ્શ્રેય આદદાનસ્ય સાધુર્ભવતિ હીયતે-ઽર્થાદ્ય ઉ પ્રેયો વૃણીતે ॥1॥
અન્યચ્છ્રેયો-ઽન્યદુતૈવ પ્રેયસ્તે ઉભે નાનાર્થે પુરુષં સિનીતઃ।
તયો-શ્શ્રેય આદદાનસ્ય સાધુર્ભવતિ હીયતે-ઽર્થાદ્ય ઉ પ્રેયો વૃણીતે ॥1॥
શ્રેયશ્ચ પ્રેયશ્ચ મનુષ્યમેતસ્તૌ સમ્પરીત્ય વિવિનક્તિ ધીરઃ।
શ્રેયો હિ ધીરો-ઽભિ પ્રેયસો વૃણીતે પ્રેયો મન્દો યોગક્ષેમાદ્વૃણીતે ॥2॥
શ્રેયો હિ ધીરો-ઽભિ પ્રેયસો વૃણીતે પ્રેયો મન્દો યોગક્ષેમાદ્વૃણીતે ॥2॥
સ ત્વ-મ્પ્રિયાન્પ્રિયરૂપાંશ્ચ કામાનભિધ્યાયન્નચિકેતો-ઽત્યસ્રાક્ષીઃ।
નૈતાં સૃઙ્કાં-વિઁત્તમયીમવાપ્તો યસ્યા-મ્મજ્જન્તિ બહવો મનુષ્યાઃ ॥3॥
નૈતાં સૃઙ્કાં-વિઁત્તમયીમવાપ્તો યસ્યા-મ્મજ્જન્તિ બહવો મનુષ્યાઃ ॥3॥
દૂરમેતે વિપરીતે વિષૂચી અવિદ્યા યા ચ વિદ્યેતિ જ્ઞાતા।
વિદ્યાભીપ્સિન-ન્નચિકેતસ-મ્મન્યે ન ત્વા કામા બહવો-ઽલોલુપન્ત ॥4॥
વિદ્યાભીપ્સિન-ન્નચિકેતસ-મ્મન્યે ન ત્વા કામા બહવો-ઽલોલુપન્ત ॥4॥
અવિદ્યાયામન્તરે વર્તમાના-સ્સ્વય-ન્ધીરાઃ પણ્ડિતમ્મન્યમાનાઃ।
દન્દ્રમ્યમાણાઃ પરિયન્તિ મૂઢા અન્ધેનૈવ નીયમાના યથાન્ધાઃ ॥5॥
દન્દ્રમ્યમાણાઃ પરિયન્તિ મૂઢા અન્ધેનૈવ નીયમાના યથાન્ધાઃ ॥5॥
ન સામ્પરાયઃ પ્રતિભાતિ બાલ-મ્પ્રમાદ્યન્તં-વિઁત્તમોહેન મૂઢમ્।
અયં-લોઁકો નાસ્તિ પર ઇતિ માની પુનઃ પુનર્વશમાપદ્યતે મે ॥6॥
અયં-લોઁકો નાસ્તિ પર ઇતિ માની પુનઃ પુનર્વશમાપદ્યતે મે ॥6॥
શ્રવણાયાપિ બહુભિર્યો ન લભ્ય-શ્શૃણ્વન્તો-ઽપિ બહવો ય-ન્ન વિદ્યુઃ।
આશ્ચર્યો વક્તા કુશલો-ઽસ્ય લબ્ધાશ્ચર્યો જ્ઞાતા કુશલાનુશિષ્ટઃ ॥7॥
આશ્ચર્યો વક્તા કુશલો-ઽસ્ય લબ્ધાશ્ચર્યો જ્ઞાતા કુશલાનુશિષ્ટઃ ॥7॥
ન નરેણાવરેણ પ્રોક્ત એષ સુવિજ્ઞેયો બહુધા ચિન્ત્યમાનઃ।
અનન્યપ્રોક્તે ગતિરત્ર નાસ્ત્યણીયાન્ હ્યતર્ક્યમણુપ્રમાણાત્ ॥8॥
અનન્યપ્રોક્તે ગતિરત્ર નાસ્ત્યણીયાન્ હ્યતર્ક્યમણુપ્રમાણાત્ ॥8॥
નૈષા તર્કેણ મતિરાપનેયા પ્રોક્તાન્યેનૈવ સુજ્ઞાનાય પ્રેષ્ઠ।
યા-ન્ત્વમાપ-સ્સત્યધૃતિર્બતાસિ ત્વાદૃઙ નો ભૂયાન્નચિકેતઃ પ્રષ્ટા ॥9॥
યા-ન્ત્વમાપ-સ્સત્યધૃતિર્બતાસિ ત્વાદૃઙ નો ભૂયાન્નચિકેતઃ પ્રષ્ટા ॥9॥
જાનામ્યહં શેવધિરિત્યનિત્ય-ન્ન હ્યધ્રુવૈઃ પ્રાપ્યતે હિ ધ્રુવ-ન્તત્।
તતો મયા નાચિકેતશ્ચિતો-ઽગ્નિરનિત્યૈર્દ્રવ્યૈઃ પ્રાપ્તવાનસ્મિ નિત્યમ્ ॥10॥
તતો મયા નાચિકેતશ્ચિતો-ઽગ્નિરનિત્યૈર્દ્રવ્યૈઃ પ્રાપ્તવાનસ્મિ નિત્યમ્ ॥10॥
કામસ્યાપ્તિ-ઞ્જગતઃ પ્રતિષ્ઠા-ઙ્ક્રતોરાનન્ત્યમભયસ્ય પારમ્।
સ્તોમમહ-દુરુગાય-મ્પ્રતિષ્ઠા-ન્દૃષ્ટ્વા ધૃત્યા ધીરો નચિકેતો-ઽત્યસ્રાક્ષીઃ ॥11॥
સ્તોમમહ-દુરુગાય-મ્પ્રતિષ્ઠા-ન્દૃષ્ટ્વા ધૃત્યા ધીરો નચિકેતો-ઽત્યસ્રાક્ષીઃ ॥11॥
ત-ન્દુર્દર્શ-ઙ્ગૂઢમનુપ્રવિષ્ટ-ઙ્ગુહાહિત-ઙ્ગહ્વરેષ્ઠ-મ્પુરાણમ્।
અધ્યાત્મયોગાધિગમેન દેવ-મ્મત્વા ધીરો હર્ષશોકૌ જહાતિ ॥12॥
અધ્યાત્મયોગાધિગમેન દેવ-મ્મત્વા ધીરો હર્ષશોકૌ જહાતિ ॥12॥
એતચ્છ્રુત્વા સમ્પરિગૃહ્ય મર્ત્યઃ પ્રવૃહ્ય ધર્મ્યમણુમેતમાપ્ય।
સ મોદતે મોદનીયં હિ લબ્ધ્વા વિવૃતં સદ્મ નચિકેતસ-મ્મન્યે ॥13॥
સ મોદતે મોદનીયં હિ લબ્ધ્વા વિવૃતં સદ્મ નચિકેતસ-મ્મન્યે ॥13॥
અન્યત્ર ધર્માદન્યત્રાધર્માદન્યત્રાસ્માત્કૃતાકૃતાત્।
અન્યત્ર ભૂતાચ્ચ ભવ્યાચ્ચ યત્તત્પશ્યસિ તદ્વદ ॥14॥
અન્યત્ર ભૂતાચ્ચ ભવ્યાચ્ચ યત્તત્પશ્યસિ તદ્વદ ॥14॥
સર્વે વેદા યત્પદમામનન્તિ તપાંસિ સર્વાણિ ચ યદ્વદન્તિ।
યદિચ્છન્તો બ્રહ્મચર્ય-ઞ્ચરન્તિ તત્તે પદં સઙ્ગ્રહેણ બ્રવીમ્યોમિત્યેતત્ ॥15॥
યદિચ્છન્તો બ્રહ્મચર્ય-ઞ્ચરન્તિ તત્તે પદં સઙ્ગ્રહેણ બ્રવીમ્યોમિત્યેતત્ ॥15॥
એતદ્ધ્યેવાક્ષર-મ્બ્રહ્મ એતદ્ધ્યેવાક્ષર-મ્પરમ્।
એતદ્ધ્યેવાક્ષર-ઞ્જ્ઞાત્વા યો યદિચ્છતિ તસ્ય તત્ ॥16॥
એતદ્ધ્યેવાક્ષર-ઞ્જ્ઞાત્વા યો યદિચ્છતિ તસ્ય તત્ ॥16॥
એતદાલમ્બનં શ્રેષ્ઠમેતદાલમ્બન-મ્પરમ્।
એતદાલમ્બન-ઞ્જ્ઞાત્વા બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥17॥
એતદાલમ્બન-ઞ્જ્ઞાત્વા બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥17॥
ન જાયતે મ્રિયતે વા વિપશ્ચિન્નાય-ઙ્કુતશ્ચિન્ન બભૂવ કશ્ચિત્।
અજો નિત્ય-શ્શાશ્વતો-ઽય-મ્પુરાણો ન હન્યતે હન્યમાને શરીરે ॥18॥
અજો નિત્ય-શ્શાશ્વતો-ઽય-મ્પુરાણો ન હન્યતે હન્યમાને શરીરે ॥18॥
હન્તા ચેન્મન્યતે હન્તું હતશ્ચેન્મન્યતે હતમ્।
ઉભૌ તૌ ન વિજાનીતો નાયં હન્તિ ન હન્યતે ॥19॥
ઉભૌ તૌ ન વિજાનીતો નાયં હન્તિ ન હન્યતે ॥19॥
અણોરણીયાન્મહતો મહીયાનાત્માસ્ય જન્તોર્નિહિતો ગુહાયામ્।
તમક્રતુઃ પશ્યતિ વીતશોકો ધાતુપ્રસાદાન્મહિમાનમાત્મનઃ ॥20॥
તમક્રતુઃ પશ્યતિ વીતશોકો ધાતુપ્રસાદાન્મહિમાનમાત્મનઃ ॥20॥
આસીનો દૂરં-વ્રઁજતિ શયાનો યાતિ સર્વતઃ।
કસ્ત-મ્મદામદ-ન્દેવ-મ્મદન્યો જ્ઞાતુમર્હતિ ॥21॥
કસ્ત-મ્મદામદ-ન્દેવ-મ્મદન્યો જ્ઞાતુમર્હતિ ॥21॥
અશરીરં શરીરેષ્વનવસ્થેષ્વવસ્થિતમ્।
મહાન્તં-વિઁભુમાત્માન-મ્મત્વા ધીરો ન શોચતિ ॥22॥
મહાન્તં-વિઁભુમાત્માન-મ્મત્વા ધીરો ન શોચતિ ॥22॥
નાયમાત્મા પ્રવચનેન લભ્યો ન મેધયા ન બહુના શ્રુતેન।
યમેવૈષ વૃણુતે તેન લભ્યસ્તસ્યૈષ આત્મા વિવૃણુતે તનૂં સ્વામ્ ॥23॥
યમેવૈષ વૃણુતે તેન લભ્યસ્તસ્યૈષ આત્મા વિવૃણુતે તનૂં સ્વામ્ ॥23॥
નાવિરતો દુશ્ચરિતાન્નાશાન્તો નાસમાહિતઃ।
નાશાન્તમાનસો વાપિ પ્રજ્ઞાનેનૈનમાપ્નુયાત્ ॥24॥
નાશાન્તમાનસો વાપિ પ્રજ્ઞાનેનૈનમાપ્નુયાત્ ॥24॥
યસ્ય બ્રહ્મ ચ ક્ષત્ર-ઞ્ચ ઉભે ભવત ઓદનઃ।
મૃત્યુર્યસ્યોપસેચન-ઙ્ક ઇત્થા વેદ યત્ર સઃ ॥25॥
મૃત્યુર્યસ્યોપસેચન-ઙ્ક ઇત્થા વેદ યત્ર સઃ ॥25॥