ଅଧ୍ଯାଯ 1
ଵଲ୍ଲୀ 2
ଅନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋ-ଽନ୍ଯଦୁତୈଵ ପ୍ରେଯସ୍ତେ ଉଭେ ନାନାର୍ଥେ ପୁରୁଷଂ ସିନୀତଃ।
ତଯୋ-ଶ୍ଶ୍ରେଯ ଆଦଦାନସ୍ଯ ସାଧୁର୍ଭଵତି ହୀଯତେ-ଽର୍ଥାଦ୍ଯ ଉ ପ୍ରେଯୋ ଵୃଣୀତେ ॥1॥
ଅନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋ-ଽନ୍ଯଦୁତୈଵ ପ୍ରେଯସ୍ତେ ଉଭେ ନାନାର୍ଥେ ପୁରୁଷଂ ସିନୀତଃ।
ତଯୋ-ଶ୍ଶ୍ରେଯ ଆଦଦାନସ୍ଯ ସାଧୁର୍ଭଵତି ହୀଯତେ-ଽର୍ଥାଦ୍ଯ ଉ ପ୍ରେଯୋ ଵୃଣୀତେ ॥1॥
ଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ପ୍ରେଯଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯମେତସ୍ତୌ ସମ୍ପରୀତ୍ଯ ଵିଵିନକ୍ତି ଧୀରଃ।
ଶ୍ରେଯୋ ହି ଧୀରୋ-ଽଭି ପ୍ରେଯସୋ ଵୃଣୀତେ ପ୍ରେଯୋ ମନ୍ଦୋ ଯୋଗକ୍ଷେମାଦ୍ଵୃଣୀତେ ॥2॥
ଶ୍ରେଯୋ ହି ଧୀରୋ-ଽଭି ପ୍ରେଯସୋ ଵୃଣୀତେ ପ୍ରେଯୋ ମନ୍ଦୋ ଯୋଗକ୍ଷେମାଦ୍ଵୃଣୀତେ ॥2॥
ସ ତ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରିଯରୂପାଂଶ୍ଚ କାମାନଭିଧ୍ଯାଯନ୍ନଚିକେତୋ-ଽତ୍ଯସ୍ରାକ୍ଷୀଃ।
ନୈତାଂ ସୃଙ୍କାଂ-ଵିଁତ୍ତମଯୀମଵାପ୍ତୋ ଯସ୍ଯା-ମ୍ମଜ୍ଜନ୍ତି ବହଵୋ ମନୁଷ୍ଯାଃ ॥3॥
ନୈତାଂ ସୃଙ୍କାଂ-ଵିଁତ୍ତମଯୀମଵାପ୍ତୋ ଯସ୍ଯା-ମ୍ମଜ୍ଜନ୍ତି ବହଵୋ ମନୁଷ୍ଯାଃ ॥3॥
ଦୂରମେତେ ଵିପରୀତେ ଵିଷୂଚୀ ଅଵିଦ୍ଯା ଯା ଚ ଵିଦ୍ଯେତି ଜ୍ଞାତା।
ଵିଦ୍ଯାଭୀପ୍ସିନ-ନ୍ନଚିକେତସ-ମ୍ମନ୍ଯେ ନ ତ୍ଵା କାମା ବହଵୋ-ଽଲୋଲୁପନ୍ତ ॥4॥
ଵିଦ୍ଯାଭୀପ୍ସିନ-ନ୍ନଚିକେତସ-ମ୍ମନ୍ଯେ ନ ତ୍ଵା କାମା ବହଵୋ-ଽଲୋଲୁପନ୍ତ ॥4॥
ଅଵିଦ୍ଯାଯାମନ୍ତରେ ଵର୍ତମାନା-ସ୍ସ୍ଵଯ-ନ୍ଧୀରାଃ ପଣ୍ଡିତମ୍ମନ୍ଯମାନାଃ।
ଦନ୍ଦ୍ରମ୍ଯମାଣାଃ ପରିଯନ୍ତି ମୂଢା ଅନ୍ଧେନୈଵ ନୀଯମାନା ଯଥାନ୍ଧାଃ ॥5॥
ଦନ୍ଦ୍ରମ୍ଯମାଣାଃ ପରିଯନ୍ତି ମୂଢା ଅନ୍ଧେନୈଵ ନୀଯମାନା ଯଥାନ୍ଧାଃ ॥5॥
ନ ସାମ୍ପରାଯଃ ପ୍ରତିଭାତି ବାଲ-ମ୍ପ୍ରମାଦ୍ଯନ୍ତଂ-ଵିଁତ୍ତମୋହେନ ମୂଢମ୍।
ଅଯଂ-ଲୋଁକୋ ନାସ୍ତି ପର ଇତି ମାନୀ ପୁନଃ ପୁନର୍ଵଶମାପଦ୍ଯତେ ମେ ॥6॥
ଅଯଂ-ଲୋଁକୋ ନାସ୍ତି ପର ଇତି ମାନୀ ପୁନଃ ପୁନର୍ଵଶମାପଦ୍ଯତେ ମେ ॥6॥
ଶ୍ରଵଣାଯାପି ବହୁଭିର୍ଯୋ ନ ଲଭ୍ଯ-ଶ୍ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୋ-ଽପି ବହଵୋ ଯ-ନ୍ନ ଵିଦ୍ଯୁଃ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯୋ ଵକ୍ତା କୁଶଲୋ-ଽସ୍ଯ ଲବ୍ଧାଶ୍ଚର୍ଯୋ ଜ୍ଞାତା କୁଶଲାନୁଶିଷ୍ଟଃ ॥7॥
ଆଶ୍ଚର୍ଯୋ ଵକ୍ତା କୁଶଲୋ-ଽସ୍ଯ ଲବ୍ଧାଶ୍ଚର୍ଯୋ ଜ୍ଞାତା କୁଶଲାନୁଶିଷ୍ଟଃ ॥7॥
ନ ନରେଣାଵରେଣ ପ୍ରୋକ୍ତ ଏଷ ସୁଵିଜ୍ଞେଯୋ ବହୁଧା ଚିନ୍ତ୍ଯମାନଃ।
ଅନନ୍ଯପ୍ରୋକ୍ତେ ଗତିରତ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯଣୀଯାନ୍ ହ୍ଯତର୍କ୍ଯମଣୁପ୍ରମାଣାତ୍ ॥8॥
ଅନନ୍ଯପ୍ରୋକ୍ତେ ଗତିରତ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯଣୀଯାନ୍ ହ୍ଯତର୍କ୍ଯମଣୁପ୍ରମାଣାତ୍ ॥8॥
ନୈଷା ତର୍କେଣ ମତିରାପନେଯା ପ୍ରୋକ୍ତାନ୍ଯେନୈଵ ସୁଜ୍ଞାନାଯ ପ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯା-ନ୍ତ୍ଵମାପ-ସ୍ସତ୍ଯଧୃତିର୍ବତାସି ତ୍ଵାଦୃଙ ନୋ ଭୂଯାନ୍ନଚିକେତଃ ପ୍ରଷ୍ଟା ॥9॥
ଯା-ନ୍ତ୍ଵମାପ-ସ୍ସତ୍ଯଧୃତିର୍ବତାସି ତ୍ଵାଦୃଙ ନୋ ଭୂଯାନ୍ନଚିକେତଃ ପ୍ରଷ୍ଟା ॥9॥
ଜାନାମ୍ଯହଂ ଶେଵଧିରିତ୍ଯନିତ୍ଯ-ନ୍ନ ହ୍ଯଧ୍ରୁଵୈଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ହି ଧ୍ରୁଵ-ନ୍ତତ୍।
ତତୋ ମଯା ନାଚିକେତଶ୍ଚିତୋ-ଽଗ୍ନିରନିତ୍ଯୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନସ୍ମି ନିତ୍ଯମ୍ ॥10॥
ତତୋ ମଯା ନାଚିକେତଶ୍ଚିତୋ-ଽଗ୍ନିରନିତ୍ଯୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନସ୍ମି ନିତ୍ଯମ୍ ॥10॥
କାମସ୍ଯାପ୍ତି-ଞ୍ଜଗତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍କ୍ରତୋରାନନ୍ତ୍ଯମଭଯସ୍ଯ ପାରମ୍।
ସ୍ତୋମମହ-ଦୁରୁଗାଯ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୃତ୍ଯା ଧୀରୋ ନଚିକେତୋ-ଽତ୍ଯସ୍ରାକ୍ଷୀଃ ॥11॥
ସ୍ତୋମମହ-ଦୁରୁଗାଯ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୃତ୍ଯା ଧୀରୋ ନଚିକେତୋ-ଽତ୍ଯସ୍ରାକ୍ଷୀଃ ॥11॥
ତ-ନ୍ଦୁର୍ଦର୍ଶ-ଙ୍ଗୂଢମନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟ-ଙ୍ଗୁହାହିତ-ଙ୍ଗହ୍ଵରେଷ୍ଠ-ମ୍ପୁରାଣମ୍।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗାଧିଗମେନ ଦେଵ-ମ୍ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ହର୍ଷଶୋକୌ ଜହାତି ॥12॥
ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗାଧିଗମେନ ଦେଵ-ମ୍ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ହର୍ଷଶୋକୌ ଜହାତି ॥12॥
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସମ୍ପରିଗୃହ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃହ୍ଯ ଧର୍ମ୍ଯମଣୁମେତମାପ୍ଯ।
ସ ମୋଦତେ ମୋଦନୀଯଂ ହି ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିଵୃତଂ ସଦ୍ମ ନଚିକେତସ-ମ୍ମନ୍ଯେ ॥13॥
ସ ମୋଦତେ ମୋଦନୀଯଂ ହି ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିଵୃତଂ ସଦ୍ମ ନଚିକେତସ-ମ୍ମନ୍ଯେ ॥13॥
ଅନ୍ଯତ୍ର ଧର୍ମାଦନ୍ଯତ୍ରାଧର୍ମାଦନ୍ଯତ୍ରାସ୍ମାତ୍କୃତାକୃତାତ୍।
ଅନ୍ଯତ୍ର ଭୂତାଚ୍ଚ ଭଵ୍ଯାଚ୍ଚ ଯତ୍ତତ୍ପଶ୍ଯସି ତଦ୍ଵଦ ॥14॥
ଅନ୍ଯତ୍ର ଭୂତାଚ୍ଚ ଭଵ୍ଯାଚ୍ଚ ଯତ୍ତତ୍ପଶ୍ଯସି ତଦ୍ଵଦ ॥14॥
ସର୍ଵେ ଵେଦା ଯତ୍ପଦମାମନନ୍ତି ତପାଂସି ସର୍ଵାଣି ଚ ଯଦ୍ଵଦନ୍ତି।
ଯଦିଚ୍ଛନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ-ଞ୍ଚରନ୍ତି ତତ୍ତେ ପଦଂ ସଙ୍ଗ୍ରହେଣ ବ୍ରଵୀମ୍ଯୋମିତ୍ଯେତତ୍ ॥15॥
ଯଦିଚ୍ଛନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ-ଞ୍ଚରନ୍ତି ତତ୍ତେ ପଦଂ ସଙ୍ଗ୍ରହେଣ ବ୍ରଵୀମ୍ଯୋମିତ୍ଯେତତ୍ ॥15॥
ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷର-ମ୍ପରମ୍।
ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷର-ଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋ ଯଦିଚ୍ଛତି ତସ୍ଯ ତତ୍ ॥16॥
ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷର-ଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋ ଯଦିଚ୍ଛତି ତସ୍ଯ ତତ୍ ॥16॥
ଏତଦାଲମ୍ବନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମେତଦାଲମ୍ବନ-ମ୍ପରମ୍।
ଏତଦାଲମ୍ବନ-ଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥17॥
ଏତଦାଲମ୍ବନ-ଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥17॥
ନ ଜାଯତେ ମ୍ରିଯତେ ଵା ଵିପଶ୍ଚିନ୍ନାଯ-ଙ୍କୁତଶ୍ଚିନ୍ନ ବଭୂଵ କଶ୍ଚିତ୍।
ଅଜୋ ନିତ୍ଯ-ଶ୍ଶାଶ୍ଵତୋ-ଽଯ-ମ୍ପୁରାଣୋ ନ ହନ୍ଯତେ ହନ୍ଯମାନେ ଶରୀରେ ॥18॥
ଅଜୋ ନିତ୍ଯ-ଶ୍ଶାଶ୍ଵତୋ-ଽଯ-ମ୍ପୁରାଣୋ ନ ହନ୍ଯତେ ହନ୍ଯମାନେ ଶରୀରେ ॥18॥
ହନ୍ତା ଚେନ୍ମନ୍ଯତେ ହନ୍ତୁଂ ହତଶ୍ଚେନ୍ମନ୍ଯତେ ହତମ୍।
ଉଭୌ ତୌ ନ ଵିଜାନୀତୋ ନାଯଂ ହନ୍ତି ନ ହନ୍ଯତେ ॥19॥
ଉଭୌ ତୌ ନ ଵିଜାନୀତୋ ନାଯଂ ହନ୍ତି ନ ହନ୍ଯତେ ॥19॥
ଅଣୋରଣୀଯାନ୍ମହତୋ ମହୀଯାନାତ୍ମାସ୍ଯ ଜନ୍ତୋର୍ନିହିତୋ ଗୁହାଯାମ୍।
ତମକ୍ରତୁଃ ପଶ୍ଯତି ଵୀତଶୋକୋ ଧାତୁପ୍ରସାଦାନ୍ମହିମାନମାତ୍ମନଃ ॥20॥
ତମକ୍ରତୁଃ ପଶ୍ଯତି ଵୀତଶୋକୋ ଧାତୁପ୍ରସାଦାନ୍ମହିମାନମାତ୍ମନଃ ॥20॥
ଆସୀନୋ ଦୂରଂ-ଵ୍ରଁଜତି ଶଯାନୋ ଯାତି ସର୍ଵତଃ।
କସ୍ତ-ମ୍ମଦାମଦ-ନ୍ଦେଵ-ମ୍ମଦନ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହତି ॥21॥
କସ୍ତ-ମ୍ମଦାମଦ-ନ୍ଦେଵ-ମ୍ମଦନ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହତି ॥21॥
ଅଶରୀରଂ ଶରୀରେଷ୍ଵନଵସ୍ଥେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତମ୍।
ମହାନ୍ତଂ-ଵିଁଭୁମାତ୍ମାନ-ମ୍ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ନ ଶୋଚତି ॥22॥
ମହାନ୍ତଂ-ଵିଁଭୁମାତ୍ମାନ-ମ୍ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ନ ଶୋଚତି ॥22॥
ନାଯମାତ୍ମା ପ୍ରଵଚନେନ ଲଭ୍ଯୋ ନ ମେଧଯା ନ ବହୁନା ଶ୍ରୁତେନ।
ଯମେଵୈଷ ଵୃଣୁତେ ତେନ ଲଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଵୃଣୁତେ ତନୂଂ ସ୍ଵାମ୍ ॥23॥
ଯମେଵୈଷ ଵୃଣୁତେ ତେନ ଲଭ୍ଯସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଵୃଣୁତେ ତନୂଂ ସ୍ଵାମ୍ ॥23॥
ନାଵିରତୋ ଦୁଶ୍ଚରିତାନ୍ନାଶାନ୍ତୋ ନାସମାହିତଃ।
ନାଶାନ୍ତମାନସୋ ଵାପି ପ୍ରଜ୍ଞାନେନୈନମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥24॥
ନାଶାନ୍ତମାନସୋ ଵାପି ପ୍ରଜ୍ଞାନେନୈନମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥24॥
ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମ ଚ କ୍ଷତ୍ର-ଞ୍ଚ ଉଭେ ଭଵତ ଓଦନଃ।
ମୃତ୍ଯୁର୍ଯସ୍ଯୋପସେଚନ-ଙ୍କ ଇତ୍ଥା ଵେଦ ଯତ୍ର ସଃ ॥25॥
ମୃତ୍ଯୁର୍ଯସ୍ଯୋପସେଚନ-ଙ୍କ ଇତ୍ଥା ଵେଦ ଯତ୍ର ସଃ ॥25॥

