Brahman

sampūrṇa kaṭhopaniṣad

(Complete Kathopanishad in English (IAST))

The Kathopanishad (Katha Upanishad) is embedded in the last 8 sections of the Krishna Yajurveda. It has two chapters divided into three Vallis each. It is a Mukhya upanishad and listed as #3 in the Muktika canon of 108 Upanishads. The Katha Upanishad (Kathopanishad) is the legendary story of a little boy, Nachiketa – the son of Sage Vajasravasa, who meets Yama (the deity of death). Their conversation evolves to a discussion of the nature of man, knowledge, Atman (Soul, Self) and Moksha (liberation). This Upanishad is one of the most popular Upanishads for its simplicity and clarity in making the subject matter regarding the Highest truth easily comprehensible.

Reading depth
Lyrics
#of 121

Table of Contents

Invocation

oṃ
|| atha kaṭhopaniṣad ||
oṃ saha nāvavatu | saha nau bhunaktu | sahavīryaṃ karavāvahai |
tejasvi nāvadhītamastu | mā vidviṣāvahai ||
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
oṃ uśan ha vai vājaśravasaḥ sarvavedasaṃ dadau |
tasya ha naciketā nāma putra āsa || 1||
ta~ ha kumāra~ santaṃ dakṣiṇāsu
nīyamānāsu śraddhāviveśa so'manyata || 2||
pītodakā jagdhatṛṇā dugdhadohā nirindriyāḥ |
anandā nāma te lokāstān sa gacchati tā dadat || 3||
sa hovāca pitaraṃ tata kasmai māṃ dāsyasīti |
dvitīyaṃ tṛtīyaṃ ta~ hovāca mṛtyave tvā dadāmīti || 4||
bahūnāmemi prathamo bahūnāmemi madhyamaḥ |
ki~ svidyamasya kartavyaṃ yanmayā'dya kariṣyati || 5||
anupaśya yathā pūrve pratipaśya tathā'pare |
sasyamiva martyaḥ pacyate sasyamivājāyate punaḥ || 6||
vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān |
tasyaitā~ śāntiṃ kurvanti hara vaivasvatodakam || 7||
āśāpratīkṣe saṃgata~ sūnṛtāṃ
ceṣṭāpūrte putrapaśū~śca sarvān |
etadvṛṅkte puruṣasyālpamedhaso
yasyānaśnanvasati brāhmaṇo gṛhe || 8||
tisro rātrīryadavātsīrgṛhe me-
'naśnan brahmannatithirnamasyaḥ |
namaste'stu brahman svasti me'stu
tasmātprati trīnvarānvṛṇīṣva || 9||
śāntasaṃkalpaḥ sumanā yathā syād
vītamanyurgautamo mā'bhi mṛtyo |
tvatprasṛṣṭaṃ mā'bhivadetpratīta
etat trayāṇāṃ prathamaṃ varaṃ vṛṇe || 10||
yathā purastād bhavitā pratīta
auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ |
sukha~ rātrīḥ śayitā vītamanyuḥ
tvāṃ dadṛśivānmṛtyumukhāt pramuktam || 11||
svarge loke na bhayaṃ kiṃcanāsti
na tatra tvaṃ na jarayā bibheti |
ubhe tīrtvā'śanāyāpipāse
śokātigo modate svargaloke || 12||
sa tvamagni~ svargyamadhyeṣi mṛtyo
prabrūhi tva~ śraddadhānāya mahyam |
svargalokā amṛtatvaṃ bhajanta
etad dvitīyena vṛṇe vareṇa || 13||
pra te bravīmi tadu me nibodha
svargyamagniṃ naciketaḥ prajānan |
anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ
viddhi tvametaṃ nihitaṃ guhāyām || 14||
lokādimagniṃ tamuvāca tasmai
yā iṣṭakā yāvatīrvā yathā vā |
sa cāpi tatpratyavadadyathoktaṃ
athāsya mṛtyuḥ punarevāha tuṣṭaḥ || 15||
tamabravīt prīyamāṇo mahātmā
varaṃ tavehādya dadāmi bhūyaḥ |
tavaiva nāmnā bhavitā'yamagniḥ
sṛṅkāṃ cemāmanekarūpāṃ gṛhāṇa || 16||
triṇāciketastribhiretya sandhiṃ
trikarmakṛttarati janmamṛtyū |
brahmajajñaṃ devamīḍyaṃ viditvā
nicāyyemā~ śāntimatyantameti || 17||
triṇāciketastrayametadviditvā
ya evaṃ vidvā~ścinute nāciketam |
sa mṛtyupāśān purataḥ praṇodya
śokātigo modate svargaloke || 18||
eṣa te'gnirnaciketaḥ svargyo
yamavṛṇīthā dvitīyena vareṇa |
etamagniṃ tavaiva pravakṣyanti janāsaḥ
tṛtīyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva || 19||
yeyaṃ prete vicikitsā manuṣye-
'stītyeke nāyamastīti caike |
etadvidyāmanuśiṣṭastvayā'haṃ
varāṇāmeṣa varastṛtīyaḥ || 20||
devairatrāpi vicikitsitaṃ purā
na hi suvijñeyamaṇureṣa dharmaḥ |
anyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva
mā moparotsīrati mā sṛjainam || 21||
devairatrāpi vicikitsitaṃ kila
tvaṃ ca mṛtyo yanna sujñeyamāttha |
vaktā cāsya tvādṛganyo na labhyo
nānyo varastulya etasya kaścit || 22||
śatāyuṣaḥ putrapautrānvṛṇīṣvā
bahūnpaśūn hastihiraṇyamaśvān |
bhūmermahadāyatanaṃ vṛṇīṣva
svayaṃ ca jīva śarado yāvadicchasi || 23||
etattulyaṃ yadi manyase varaṃ
vṛṇīṣva vittaṃ cirajīvikāṃ ca |
mahābhūmau naciketastvamedhi
kāmānāṃ tvā kāmabhājaṃ karomi || 24||
ye ye kāmā durlabhā martyaloke
sarvān kāmā~śchandataḥ prārthayasva |
imā rāmāḥ sarathāḥ satūryā
na hīdṛśā lambhanīyā manuṣyaiḥ |
ābhirmatprattābhiḥ paricārayasva
naciketo maraṇaṃ mā'nuprākṣīḥ || 25||
śvobhāvā martyasya yadantakaitat
sarveṃdriyāṇāṃ jarayaṃti tejaḥ |
api sarvaṃ jīvitamalpameva
tavaiva vāhāstava nṛtyagīte || 26||
na vittena tarpaṇīyo manuṣyo
lapsyāmahe vittamadrākṣma cettvā |
jīviṣyāmo yāvadīśiṣyasi tvaṃ
varastu me varaṇīyaḥ sa eva || 27||
ajīryatāmamṛtānāmupetya
jīryanmartyaḥ kvadhaḥsthaḥ prajānan |
abhidhyāyan varṇaratipramodān
atidīrghe jīvite ko rameta || 28||
yasminnidaṃ vicikitsanti mṛtyo
yatsāmparāye mahati brūhi nastat |
yo'yaṃ varo gūḍhamanupraviṣṭo
nānyaṃ tasmānnaciketā vṛṇīte || 29||
|| iti kāṭhakopaniṣadi prathamādhyāye prathamā vallī ||
anyacchreyo'nyadutaiva preya-
ste ubhe nānārthe puruṣa~ sinītaḥ |
tayoḥ śreya ādadānasya sādhu
bhavati hīyate'rthādya u preyo vṛṇīte || 1||
śreyaśca preyaśca manuṣyametaḥ
tau samparītya vivinakti dhīraḥ |
śreyo hi dhīro'bhi preyaso vṛṇīte
preyo mando yogakṣemādvṛṇīte || 2||
sa tvaṃ priyānpriyarūpāṃśca kāmān
abhidhyāyannaciketo'tyasrākṣīḥ |
naitāṃ sṛṅkāṃ vittamayīmavāpto
yasyāṃ majjanti bahavo manuṣyāḥ || 3||
dūramete viparīte viṣūcī
avidyā yā ca vidyeti jñātā |
vidyābhīpsinaṃ naciketasaṃ manye
na tvā kāmā bahavo'lolupanta || 4||
avidyāyāmantare vartamānāḥ
svayaṃ dhīrāḥ paṇḍitaṃmanyamānāḥ |
dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā
andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ || 5||
na sāmparāyaḥ pratibhāti bālaṃ
pramādyantaṃ vittamohena mūḍham |
ayaṃ loko nāsti para iti mānī
punaḥ punarvaśamāpadyate me || 6||
śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhyaḥ
śṛṇvanto'pi bahavo yaṃ na vidyuḥ |
āścaryo vaktā kuśalo'sya labdhā
āścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ || 7||
na nareṇāvareṇa prokta eṣa
suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ |
ananyaprokte gatiratra nāsti
aṇīyān hyatarkyamaṇupramāṇāt || 8||
naiṣā tarkeṇa matirāpaneyā
proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha |
yāṃ tvamāpaḥ satyadhṛtirbatāsi
tvādṛṅno bhūyānnaciketaḥ praṣṭā || 9||
jānāmyahaṃ śevadhirityanityaṃ
na hyadhruvaiḥ prāpyate hi dhruvaṃ tat |
tato mayā nāciketaścito'gniḥ
anityairdravyaiḥ prāptavānasmi nityam || 10||
kāmasyāptiṃ jagataḥ pratiṣṭhāṃ
kratorānantyamabhayasya pāram |
stomamahadurugāyaṃ pratiṣṭhāṃ dṛṣṭvā
dhṛtyā dhīro naciketo'tyasrākṣīḥ || 11||
taṃ durdarśaṃ gūḍhamanupraviṣṭaṃ
guhāhitaṃ gahvareṣṭhaṃ purāṇam |
adhyātmayogādhigamena devaṃ
matvā dhīro harṣaśokau jahāti || 12||
etacchrutvā samparigṛhya martyaḥ
pravṛhya dharmyamaṇumetamāpya |
sa modate modanīya~ hi labdhvā
vivṛta~ sadma naciketasaṃ manye || 13||
anyatra dharmādanyatrādharmā-
danyatrāsmātkṛtākṛtāt |
anyatra bhūtācca bhavyācca
yattatpaśyasi tadvada || 14||
sarve vedā yatpadamāmananti
tapām̐si sarvāṇi ca yadvadanti |
yadicchanto brahmacaryaṃ caranti
tatte padam̐ saṃgraheṇa bravīmyomityetat || 15||
etaddhyevākṣaraṃ brahma etaddhyevākṣaraṃ param |
etaddhyevākṣaraṃ jñātvā yo yadicchati tasya tat || 16||
etadālambana~ śreṣṭhametadālambanaṃ param |
etadālambanaṃ jñātvā brahmaloke mahīyate || 17||
na jāyate mriyate vā vipaścin
nāyaṃ kutaścinna babhūva kaścit |
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo
na hanyate hanyamāne śarīre || 18||
hantā cenmanyate hantu~ hataścenmanyate hatam |
ubhau tau na vijānīto nāya~ hanti na hanyate || 19||
aṇoraṇīyānmahato mahīyā-
nātmā'sya jantornihito guhāyām |
tamakratuḥ paśyati vītaśoko
dhātuprasādānmahimānamātmanaḥ || 20||
āsīno dūraṃ vrajati śayāno yāti sarvataḥ |
kastaṃ madāmadaṃ devaṃ madanyo jñātumarhati || 21||
aśarīra~ śarīreṣvanavastheṣvavasthitam |
mahāntaṃ vibhumātmānaṃ matvā dhīro na śocati || 22||
nāyamātmā pravacanena labhyo
na medhayā na bahunā śrutena |
yamevaiṣa vṛṇute tena labhyaḥ
tasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūm̐ svām || 23||
nāvirato duścaritānnāśānto nāsamāhitaḥ |
nāśāntamānaso vā'pi prajñānenainamāpnuyāt || 24||
yasya brahma ca kṣatraṃ ca ubhe bhavata odanaḥ |
mṛtyuryasyopasecanaṃ ka itthā veda yatra saḥ || 25||
iti kāṭhakopaniṣadi prathamādhyāye dvitīyā vallī ||
ṛtaṃ pibantau sukṛtasya loke
guhāṃ praviṣṭau parame parārdhe |
chāyātapau brahmavido vadanti
pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ || 1||
yaḥ seturījānānāmakṣaraṃ brahma yat param |
abhayaṃ titīrṣatāṃ pāraṃ nāciketa~ śakemahi || 2||
ātmāna~ rathitaṃ viddhi śarīra~ rathameva tu |
buddhiṃ tu sārathiṃ viddhi manaḥ pragrahameva ca || 3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayā~ steṣu gocarān |
ātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ || 4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā |
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ || 5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā |
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ || 6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaskaḥ sadā'śuciḥ |
na sa tatpadamāpnoti saṃsāraṃ cādhigacchati || 7||
yastu vijñānavānbhavati samanaskaḥ sadā śuciḥ |
sa tu tatpadamāpnoti yasmādbhūyo na jāyate || 8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ |
so'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam || 9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca paraṃ manaḥ |
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ || 10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ |
puruṣānna paraṃ kiṃcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ || 11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho''tmā na prakāśate |
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadarśibhiḥ || 12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani |
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani || 13||
uttiṣṭhata jāgrata
prāpya varānnibodhata |
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā
durgaṃ pathastatkavayo vadanti || 14||
aśabdamasparśamarūpamavyayaṃ
tathā'rasaṃ nityamagandhavacca yat |
anādyanantaṃ mahataḥ paraṃ dhruvaṃ
nicāyya tanmṛtyumukhāt pramucyate || 15||
nāciketamupākhyānaṃ mṛtyuprokta~ sanātanam |
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate || 16||
ya imaṃ paramaṃ guhyaṃ śrāvayed brahmasaṃsadi |
prayataḥ śrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate |
tadānantyāya kalpata iti || 17||
iti kāṭhakopaniṣadi prathamādhyāye tṛtīyā vallī ||
parāñci khāni vyatṛṇat svayambhū-
stasmātparāṅpaśyati nāntarātman |
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaikṣa-
dāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan || 1||
parācaḥ kāmānanuyanti bālā-
ste mṛtyoryanti vitatasya pāśam |
atha dhīrā amṛtatvaṃ viditvā
dhruvamadhruveṣviha na prārthayante || 2||
yena rūpaṃ rasaṃ gandhaṃ śabdān sparśām̐śca maithunān |
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate | etadvai tat || 3||
svapnāntaṃ jāgaritāntaṃ cobhau yenānupaśyati |
mahāntaṃ vibhumātmānaṃ matvā dhīro na śocati || 4||
ya imaṃ madhvadaṃ veda ātmānaṃ jīvamantikāt |
īśānaṃ bhūtabhavyasya na tato vijugupsate | etadvai tat || 5||
yaḥ pūrvaṃ tapaso jātamadbhyaḥ pūrvamajāyata |
guhāṃ praviśya tiṣṭhantaṃ yo bhūtebhirvyapaśyata | etadvai tat || 6||
yā prāṇena saṃbhavatyaditirdevatāmayī |
guhāṃ praviśya tiṣṭhantīṃ yā bhūtebhirvyajāyata | etadvai tat || 7||
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ |
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ | etadvai tat || 8||
yataścodeti sūryo'staṃ yatra ca gacchati |
taṃ devāḥ sarve'rpitāstadu nātyeti kaścana | etadvai tat || 9||
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha |
mṛtyoḥ sa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati || 10||
manasaivedamāptavyaṃ neha nānā'sti kiṃcana |
mṛtyoḥ sa mṛtyuṃ gacchati ya iha nāneva paśyati || 11||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati |
īśānaṃ bhūtabhavyasya na tato vijugupsate | etadvai tat || 12||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ |
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ | etadvai tat || 13||
yathodakaṃ durge vṛṣṭaṃ parvateṣu vidhāvati |
evaṃ dharmān pṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati || 14||
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsiktaṃ tādṛgeva bhavati |
evaṃ munervijānata ātmā bhavati gautama || 15||
iti kāṭhakopaniṣadi dvitīyādhyāye prathamā vallī ||
puramekādaśadvāramajasyāvakracetasaḥ |
anuṣṭhāya na śocati vimuktaśca vimucyate | etadvai tat || 1||
ha~saḥ śuciṣadvasurāntarikṣasad-
hotā vediṣadatithirduroṇasat |
nṛṣadvarasadṛtasadvyomasad
abjā gojā ṛtajā adrijā ṛtaṃ bṛhat || 2||
ūrdhvaṃ prāṇamunnayatyapānaṃ pratyagasyati |
madhye vāmanamāsīnaṃ viśve devā upāsate || 3||
asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ |
dehādvimucyamānasya kimatra pariśiṣyate | etadvai tat || 4||
na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaścana |
itareṇa tu jīvanti yasminnetāvupāśritau || 5||
hanta ta idaṃ pravakṣyāmi guhyaṃ brahma sanātanam |
yathā ca maraṇaṃ prāpya ātmā bhavati gautama || 6||
yonimanye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ |
sthāṇumanye'nusaṃyanti yathākarma yathāśrutam || 7||
ya eṣa supteṣu jāgarti kāmaṃ kāmaṃ puruṣo nirmimāṇaḥ |
tadeva śukraṃ tadbrahma tadevāmṛtamucyate |
tasmi~llokāḥ śritāḥ sarve tadu nātyeti kaścana | etadvai tat || 8||
agniryathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo
rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva |
ekastathā sarvabhūtāntarātmā
rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo bahiśca || 9||
vāyuryathaiko bhuvanaṃ praviṣṭo
rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo babhūva |
ekastathā sarvabhūtāntarātmā
rūpaṃ rūpaṃ pratirūpo bahiśca || 10||
sūryo yathā sarvalokasya cakṣuḥ
na lipyate cākṣuṣairbāhyadoṣaiḥ |
ekastathā sarvabhūtāntarātmā
na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ || 11||
eko vaśī sarvabhūtāntarātmā
ekaṃ rūpaṃ bahudhā yaḥ karoti |
tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāḥ
teṣāṃ sukhaṃ śāśvataṃ netareṣām || 12||
nityo'nityānāṃ cetanaścetanānām
eko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān |
tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāḥ
teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām || 13||
tadetaditi manyante'nirdeśyaṃ paramaṃ sukham |
kathaṃ nu tadvijānīyāṃ kimu bhāti vibhāti vā || 14||
na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ
nemā vidyuto bhānti kuto'yamagniḥ |
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ
tasya bhāsā sarvamidaṃ vibhāti || 15||
iti kāṭhakopaniṣadi dvitīyādhyāye dvitīyā vallī ||
ūrdhvamūlo'vākśākha eṣo'śvatthaḥ sanātanaḥ |
tadeva śukraṃ tadbrahma tadevāmṛtamucyate |
tasmi~llokāḥ śritāḥ sarve tadu nātyeti kaścana | etadvai tat || 1||
yadidaṃ kiṃ ca jagat sarvaṃ prāṇa ejati niḥsṛtam |
mahadbhayaṃ vajramudyataṃ ya etadviduramṛtāste bhavanti || 2||
bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ |
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ || 3||
iha cedaśakadboddhuṃ prākṣarīrasya visrasaḥ |
tataḥ sargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate || 4||
yathā''darśe tathā''tmani yathā svapne tathā pitṛloke |
yathā'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke
chāyātapayoriva brahmaloke || 5||
indriyāṇāṃ pṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat |
pṛthagutpadyamānānāṃ matvā dhīro na śocati || 6||
indriyebhyaḥ paraṃ mano manasaḥ sattvamuttamam |
sattvādadhi mahānātmā mahato'vyaktamuttamam || 7||
avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako'liṅga eva ca |
yaṃ jñātvā mucyate janturamṛtatvaṃ ca gacchati || 8||
na saṃdṛśe tiṣṭhati rūpamasya
na cakṣuṣā paśyati kaścanainam |
hṛdā manīṣā manasā'bhiklṛpto
ya etadviduramṛtāste bhavanti || 9||
yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha |
buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramāṃ gatim || 10||
tāṃ yogamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām |
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau || 11||
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā |
astīti bruvato'nyatra kathaṃ tadupalabhyate || 12||
astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ |
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati || 13||
yadā sarve pramucyante kāmā ye'sya hṛdi śritāḥ |
atha martyo'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute || 14||
yadā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ |
atha martyo'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam || 15||
śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍya-
stāsāṃ mūrdhānamabhiniḥsṛtaikā |
tayordhvamāyannamṛtatvameti
viṣvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti || 16||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo'ntarātmā
sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭaḥ |
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkāṃ dhairyeṇa |
taṃ vidyācchukramamṛtaṃ taṃ vidyācchukramamṛtamiti || 17||
mṛtyuproktāṃ naciketo'tha labdhvā
vidyāmetāṃ yogavidhiṃ ca kṛtsnam |
brahmaprāpto virajo'bhūdvimṛtyu-
ranyo'pyevaṃ yo vidadhyātmameva || 18||
oṃ saha nāvavatu | saha nau bhunaktu | sahavīryaṃ karavāvahai |
tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai || 19||
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
iti kāṭhakopaniṣadi dvitīyādhyāye tṛtīyā vallī ||

Explore More