কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে প্ৰথমঃ প্ৰপাঠকঃ - অৰুণকেতুকচযনং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1
ভদ্ৰ-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ ।
ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ ।
স্থিৰৈৰঙ্গৈস্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ । ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ ॥
স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ ।
স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ ।
স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ ।
স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু ॥
আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ ।
অস্মা-দস্মা-দিতো-ঽমুতঃ ॥ 1 ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1
ভদ্ৰ-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ ।
ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ ।
স্থিৰৈৰঙ্গৈস্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ । ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ ॥
স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ ।
স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ ।
স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ ।
স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু ॥
আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ ।
অস্মা-দস্মা-দিতো-ঽমুতঃ ॥ 1 ॥
অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ । সহ সঞ্চ-স্কৰৰ্ধিযা ॥ ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মিপতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ । দেৱী-ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ত্ৱায মে সুত ॥ মহানাম্নী-ৰ্মহামানাঃ । মহসো মহস-স্স্ৱঃ ।
দেৱীঃ পৰ্জন্য সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ত্ৱায মে সুত ॥ 2 ॥
দেৱীঃ পৰ্জন্য সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ত্ৱায মে সুত ॥ 2 ॥
অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰক্ষঃ । অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰঘম্ । অপাঘ্ৰামপ চাৱৰ্তিম্ । অপ দেৱীৰিতো হিত ॥ ৱজ্ৰ-ন্দেৱীৰজীতাগ্শ্চ ।
ভুৱন-ন্দেৱসূৱৰীঃ । আদিত্যানদিতি-ন্দেৱীম্ । যোনিনোৰ্ধ্ৱ-মুদীষত ॥ শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ( ) ।
সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মা তে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 3 ॥
ভুৱন-ন্দেৱসূৱৰীঃ । আদিত্যানদিতি-ন্দেৱীম্ । যোনিনোৰ্ধ্ৱ-মুদীষত ॥ শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ( ) ।
সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মা তে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 3 ॥
(অমুতঃ - সু - তৌষধযো দ্ৱে চ ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2
স্মৃতিঃ প্ৰত্যক্ষ-মৈতিহ্যম্ । অনুমান-শ্চতুষ্টযম্ । এতৈৰাদিত্য মণ্ডলম্ ।
সৰ্ৱৈৰেৱ ৱিধাস্যতে ॥ সূৰ্যো মৰীচিমাদত্তে । সৰ্ৱস্মা-দ্ভুৱনাদধি । তস্যাঃ পাক ৱিশেষেণ । স্মৃত-ঙ্কাল ৱিশেষণম্ ॥
নদীৱ প্ৰভৱা-ত্কাচিত্ । অক্ষয্যা-থ্স্যন্দতে যথা ॥ 4 ॥
অনুৱাকং 2
স্মৃতিঃ প্ৰত্যক্ষ-মৈতিহ্যম্ । অনুমান-শ্চতুষ্টযম্ । এতৈৰাদিত্য মণ্ডলম্ ।
সৰ্ৱৈৰেৱ ৱিধাস্যতে ॥ সূৰ্যো মৰীচিমাদত্তে । সৰ্ৱস্মা-দ্ভুৱনাদধি । তস্যাঃ পাক ৱিশেষেণ । স্মৃত-ঙ্কাল ৱিশেষণম্ ॥
নদীৱ প্ৰভৱা-ত্কাচিত্ । অক্ষয্যা-থ্স্যন্দতে যথা ॥ 4 ॥
তান্নদ্যো-ঽভি সমাযন্তি । সোৰু-স্সতী ন নিৱৰ্ততে ॥
এৱন্নানা সমুত্থানাঃ । কালা-স্সংৱঁথ্সৰগ্গ্ শ্ৰিতাঃ । অণুশশ্চ মহশশ্চ । সৰ্ৱে সমৱযন্ত্ৰি তম্ ॥ স তৈ-স্সৰ্ৱৈ-স্সমাৱিষ্টঃ । ঊৰু-স্সন্ন নিৱৰ্ততে । অধি সংৱঁথ্সৰং-ৱিঁদ্যাত্ ।
তদেৱ লক্ষণে ॥ 5 ॥
এৱন্নানা সমুত্থানাঃ । কালা-স্সংৱঁথ্সৰগ্গ্ শ্ৰিতাঃ । অণুশশ্চ মহশশ্চ । সৰ্ৱে সমৱযন্ত্ৰি তম্ ॥ স তৈ-স্সৰ্ৱৈ-স্সমাৱিষ্টঃ । ঊৰু-স্সন্ন নিৱৰ্ততে । অধি সংৱঁথ্সৰং-ৱিঁদ্যাত্ ।
তদেৱ লক্ষণে ॥ 5 ॥
অণুভিশ্চ মহদ্ভিশ্চ । সমাৰূঢঃ প্ৰদৃশ্যতে । সংৱঁথ্সৰঃ প্ৰত্যক্ষেণ ।
নাধিসত্ত্ৱঃ প্ৰদৃশ্যতে ॥ পটৰো ৱিক্লিধঃ পিঙ্গঃ । এত-দ্ৱৰুণ লক্ষণম্ । যত্ৰৈত-দুপদৃশ্যতে । সহস্ৰ-ন্তত্ৰ নীযতে ॥
একগ্ং হি শিৰো নানা মুখে । কৃথ্স্ন-ন্তদৃত লক্ষণম্ ॥ 6 ॥
নাধিসত্ত্ৱঃ প্ৰদৃশ্যতে ॥ পটৰো ৱিক্লিধঃ পিঙ্গঃ । এত-দ্ৱৰুণ লক্ষণম্ । যত্ৰৈত-দুপদৃশ্যতে । সহস্ৰ-ন্তত্ৰ নীযতে ॥
একগ্ং হি শিৰো নানা মুখে । কৃথ্স্ন-ন্তদৃত লক্ষণম্ ॥ 6 ॥
উভযত-স্সপ্তেন্দ্ৰিযাণি । জল্পিত-ন্ত্ৱেৱ দিহ্যতে ॥
শুক্লকৃষ্ণে সংৱঁথ্সৰস্য । দক্ষিণ ৱামযোঃ পাৰ্শ্ৱযোঃ । তস্যৈষা ভৱতি ॥ শুক্ৰ-ন্তে অন্যদ্যজত-ন্তে অন্যত্ ।
ৱিষুৰূপে অহনী দ্যৌৰিৱাসি । ৱিশ্ৱা হি মাযা অৱসি স্ৱধাৱঃ । ভদ্ৰা তে পূষন্নিহ ৰাতিৰস্ত্ৱিতি ॥
নাত্ৰ ভুৱনম্ । ন পূষা । ন পশৱঃ ।
নাদিত্য-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰত্যক্ষেণ প্ৰিযতমং-ৱিঁদ্যাত্ । এতদ্ৱৈ সংৱঁথ্সৰস্য প্ৰিযতমগ্ং ৰূপম্ । যো-ঽস্য মহানৰ্থ উত্পথ্স্যমানো ভৱতি । ইদ-ম্পুণ্য-ঙ্কুৰুষ্ৱেতি । তমাহৰণ-ন্দদ্যাত্ ॥ 7 ॥
শুক্লকৃষ্ণে সংৱঁথ্সৰস্য । দক্ষিণ ৱামযোঃ পাৰ্শ্ৱযোঃ । তস্যৈষা ভৱতি ॥ শুক্ৰ-ন্তে অন্যদ্যজত-ন্তে অন্যত্ ।
ৱিষুৰূপে অহনী দ্যৌৰিৱাসি । ৱিশ্ৱা হি মাযা অৱসি স্ৱধাৱঃ । ভদ্ৰা তে পূষন্নিহ ৰাতিৰস্ত্ৱিতি ॥
নাত্ৰ ভুৱনম্ । ন পূষা । ন পশৱঃ ।
নাদিত্য-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰত্যক্ষেণ প্ৰিযতমং-ৱিঁদ্যাত্ । এতদ্ৱৈ সংৱঁথ্সৰস্য প্ৰিযতমগ্ং ৰূপম্ । যো-ঽস্য মহানৰ্থ উত্পথ্স্যমানো ভৱতি । ইদ-ম্পুণ্য-ঙ্কুৰুষ্ৱেতি । তমাহৰণ-ন্দদ্যাত্ ॥ 7 ॥
(যথা - লক্ষণ - ঋতুলক্ষণং - ভুৱনগ্ং সপ্ত চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3
সাকঞ্জানাগ্ং সপ্তথমাহু-ৰেকজম্ । ষডুদ্যমা ঋষযো দেৱজা ইতি ।
তেষামিষ্টানি ৱিহিতানি ধামশঃ । স্থাত্ৰে ৰেজন্তে ৱিকৃতানি ৰূপশঃ ॥ কোনু মৰ্যা অমিথিতঃ । সখা সখাযমব্ৰৱীত্ । জহাকো অস্মদীষতে ॥
যস্তিত্যাজ সখিৱিদগ্ং সখাযম্ ।
ন তস্য ৱাচ্যপি ভাগো অস্তি ।
যদীগ্ং শৃণোত্যলকগ্ং শৃণোতি ॥ 8 ॥
অনুৱাকং 3
সাকঞ্জানাগ্ং সপ্তথমাহু-ৰেকজম্ । ষডুদ্যমা ঋষযো দেৱজা ইতি ।
তেষামিষ্টানি ৱিহিতানি ধামশঃ । স্থাত্ৰে ৰেজন্তে ৱিকৃতানি ৰূপশঃ ॥ কোনু মৰ্যা অমিথিতঃ । সখা সখাযমব্ৰৱীত্ । জহাকো অস্মদীষতে ॥
যস্তিত্যাজ সখিৱিদগ্ং সখাযম্ ।
ন তস্য ৱাচ্যপি ভাগো অস্তি ।
যদীগ্ং শৃণোত্যলকগ্ং শৃণোতি ॥ 8 ॥
ন হি প্ৰৱেদ সুকৃতস্য পন্থামিতি ॥
ঋতুৰ্-ঋতুনা নুদ্যমানঃ ।
ৱিননাদাভিধাৱঃ । ষষ্টিশ্চ ত্ৰিগ্ংশকা ৱল্গাঃ ।
শুক্লকৃষ্ণৌ চ ষাষ্টিকৌ ॥
সাৰাগৱস্ত্ৰৈ-ৰ্জৰদক্ষঃ ।
ৱসন্তো ৱসুভি-স্সহ । সংৱঁথ্সৰস্য সৱিতুঃ । প্ৰৈষকৃ-ত্প্ৰথম-স্স্মৃতঃ ॥ অমূনাদয-তেত্যন্যান্ ॥ 9 ॥
ঋতুৰ্-ঋতুনা নুদ্যমানঃ ।
ৱিননাদাভিধাৱঃ । ষষ্টিশ্চ ত্ৰিগ্ংশকা ৱল্গাঃ ।
শুক্লকৃষ্ণৌ চ ষাষ্টিকৌ ॥
সাৰাগৱস্ত্ৰৈ-ৰ্জৰদক্ষঃ ।
ৱসন্তো ৱসুভি-স্সহ । সংৱঁথ্সৰস্য সৱিতুঃ । প্ৰৈষকৃ-ত্প্ৰথম-স্স্মৃতঃ ॥ অমূনাদয-তেত্যন্যান্ ॥ 9 ॥
অমূগ্শ্চ পৰিৰক্ষতঃ । এতা ৱাচঃ প্ৰযুজ্যন্তে । যত্ৰৈ তদুপদৃশ্যতে ॥ এতদেৱ ৱিজানীযাত্ । প্ৰমাণ-ঙ্কালপৰ্যযে । ৱিশেষণ-ন্তু ৱক্ষ্যামঃ । ঋতূনা-ন্তন্নিবোধত ॥ শুক্লৱাসা ৰুদ্ৰগণঃ । গ্ৰীষ্মেণাৱৰ্ততে সহ ।
নিজহ-ন্পৃথিৱীগ্ং সৰ্ৱাম্ ॥ 10 ॥
নিজহ-ন্পৃথিৱীগ্ং সৰ্ৱাম্ ॥ 10 ॥
জ্যোতিষা ঽপ্ৰতিখ্যেন সঃ ॥ ৱিশ্ৱৰূপাণি ৱাসাগ্ংসি । আদিত্যানা-ন্নিবোধত । সংৱঁথ্সৰীণ-ঙ্কৰ্মফলম্ । ৱৰ্ষাভি-ৰ্দদতাগ্ং সহ ॥ অদুঃখো দুঃখ চক্ষুৰিৱ । তদ্মা পীত ইৱ দৃশ্যতে । শীতেনা ৱ্যথযন্নিৱ । ৰুৰুদক্ষ ইৱ দৃশ্যতে ॥ হ্লাদযতে জ্ৱলতশ্চৈৱ ।
শাম্যতশ্চাস্য চক্ষুষী । যাৱৈ প্ৰজা ভ্ৰগ্গ্শ্যন্তে । সংৱঁথ্সৰাত্তা ভ্ৰগ্গ্শ্যন্তে ॥ যাঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । সংৱঁথ্সৰে তাঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । ৱৰ্ষাভ্য ইত্যৰ্থঃ ॥ 11 ॥
শাম্যতশ্চাস্য চক্ষুষী । যাৱৈ প্ৰজা ভ্ৰগ্গ্শ্যন্তে । সংৱঁথ্সৰাত্তা ভ্ৰগ্গ্শ্যন্তে ॥ যাঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । সংৱঁথ্সৰে তাঃ প্ৰতিতিষ্ঠন্তি । ৱৰ্ষাভ্য ইত্যৰ্থঃ ॥ 11 ॥
(শৃণো - ত্যন্যান্থ্ - সৰ্ৱা - মেৱ ষট্চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4
অক্ষিদুঃখোত্থিতস্যৈৱ । ৱিপ্ৰসন্নে কনীনিকে । আঙ্ক্তে চাদ্গণ-ন্নাস্তি । ঋভূণা-ন্তন্নিবোধত ॥ কনকাভানি ৱাসাগ্ংসি । অহতানি নিবোধত ।
অন্নমশ্ৰ্নীত মৃজ্মীত । অহং-ৱোঁ জীৱনপ্ৰদঃ ॥ এতা ৱাচঃ প্ৰযুজ্যন্তে ।
শৰদ্যত্ৰোপ দৃশ্যতে ॥ 12 ॥
অনুৱাকং 4
অক্ষিদুঃখোত্থিতস্যৈৱ । ৱিপ্ৰসন্নে কনীনিকে । আঙ্ক্তে চাদ্গণ-ন্নাস্তি । ঋভূণা-ন্তন্নিবোধত ॥ কনকাভানি ৱাসাগ্ংসি । অহতানি নিবোধত ।
অন্নমশ্ৰ্নীত মৃজ্মীত । অহং-ৱোঁ জীৱনপ্ৰদঃ ॥ এতা ৱাচঃ প্ৰযুজ্যন্তে ।
শৰদ্যত্ৰোপ দৃশ্যতে ॥ 12 ॥
অভিধূন্ৱন্তো-ঽভিঘ্নন্ত ইৱ । ৱাতৱন্তো মৰুদ্গণাঃ ॥ অমুতো জেতুমিষুমুখমিৱ । সন্নদ্ধা-স্সহ দদৃশে হ । অপদ্ধ্ৱস্তৈ-ৰ্ৱস্তিৱৰ্ণৈৰিৱ । ৱিশিখাসঃ কপৰ্দিনঃ ॥ অক্ৰুদ্ধস্য যোথ্স্যমানস্য । কৃদ্ধস্যেৱ লোহিনী । হেমতশ্চক্ষুষী ৱিদ্যাত্ । অক্ষ্ণযোঃ, ক্ষিপণোৰিৱ ॥ 13 ॥
দুৰ্ভিক্ষ-ন্দেৱলোকেষু । মনূনামুদক-ঙ্গৃহে । এতা ৱাচঃ প্ৰৱদন্তীঃ । ৱৈদ্যুতো যান্তি শৈশিৰীঃ ॥ তা অগ্নিঃ পৱমানা অন্ৱৈক্ষত । ইহ জীৱিকাম-পৰিপশ্যন্ন্ । তস্যৈষা ভৱতি ॥ ইহেহ ৱঃ স্ৱতপসঃ । মৰুত-স্সূৰ্যত্ৱচঃ । শৰ্ম সপ্ৰথা আৱৃণে ॥ 14 ॥
(দৃশ্যত - ইৱা - ৱৃণে) (অ. 4)
অনুৱাকং 5
অতি তাম্ৰাণি ৱাসাগ্ংসি । অষ্টিৱজ্ৰি শতঘ্নি চ ।
ৱিশ্ৱে দেৱা ৱিপ্ৰহৰন্তি । অগ্নিজিহ্ৱা অসশ্চত ॥ নৈৱ দেৱো ন মৰ্ত্যঃ । ন ৰাজা ৱৰুণো ৱিভুঃ । নাগ্নি-ৰ্নেন্দ্ৰো ন পৱমানঃ । মাতৃক্কচ্চ ন ৱিদ্যতে ॥ দিৱ্যস্যৈকা ধনুৰাৰ্ত্নিঃ ।
পৃথিৱ্যামপৰা শ্ৰিতা ॥ 15 ॥
অনুৱাকং 5
অতি তাম্ৰাণি ৱাসাগ্ংসি । অষ্টিৱজ্ৰি শতঘ্নি চ ।
ৱিশ্ৱে দেৱা ৱিপ্ৰহৰন্তি । অগ্নিজিহ্ৱা অসশ্চত ॥ নৈৱ দেৱো ন মৰ্ত্যঃ । ন ৰাজা ৱৰুণো ৱিভুঃ । নাগ্নি-ৰ্নেন্দ্ৰো ন পৱমানঃ । মাতৃক্কচ্চ ন ৱিদ্যতে ॥ দিৱ্যস্যৈকা ধনুৰাৰ্ত্নিঃ ।
পৃথিৱ্যামপৰা শ্ৰিতা ॥ 15 ॥
তস্যেন্দ্ৰো ৱম্ৰিৰূপেণ । ধনুৰ্জ্যা-মছিনথ্স্ৱযম্ ॥ তদিন্দ্ৰধনুৰিত্যজ্যম্ । অভ্ৰৱৰ্ণেষু চক্ষতে । এতদেৱ শংযোঁ-ৰ্বাৰ্হস্পত্যস্য । এত-দ্ৰুদ্ৰস্য ধনুঃ ॥ ৰুদ্ৰস্য ত্ৱেৱ ধনুৰাৰ্ত্নিঃ । শিৰ উত্পিপেষ ।
স প্ৰৱৰ্গ্যো-ঽভৱত্ । তস্মা-দ্য-স্সপ্ৰৱৰ্গ্যেণ যজ্ঞেন যজতে ।
ৰুদ্ৰস্য স শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । নৈনগ্ং ৰুদ্ৰ আৰুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 16 ॥
স প্ৰৱৰ্গ্যো-ঽভৱত্ । তস্মা-দ্য-স্সপ্ৰৱৰ্গ্যেণ যজ্ঞেন যজতে ।
ৰুদ্ৰস্য স শিৰঃ প্ৰতিদধাতি । নৈনগ্ং ৰুদ্ৰ আৰুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 16 ॥
(শ্ৰিতা - যজতে ত্ৰীণি চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6
অত্যূৰ্ধ্ৱাক্ষো-ঽতিৰশ্চাত্ । শিশিৰঃ প্ৰদৃশ্যতে ।
নৈৱ ৰূপ-ন্ন ৱাসাগ্ংসি । ন চক্ষুঃ প্ৰতিদৃশ্যতে ॥ অন্যোন্য-ন্তু ন হিগ্গ্স্ৰাতঃ । সত স্ত-দ্দেৱলক্ষণম্ । লোহিতো-ঽক্ষ্ণি শাৰশীৰ্ষ্ণিঃ ।
সূৰ্যস্যোদযন-ম্প্ৰতি ॥ ত্ৱ-ঙ্কৰোষি ন্যঞ্জলিকাম্ । ত্ৱ-ঙ্কৰোষি নিজানুকাম্ ॥ 17 ॥
অনুৱাকং 6
অত্যূৰ্ধ্ৱাক্ষো-ঽতিৰশ্চাত্ । শিশিৰঃ প্ৰদৃশ্যতে ।
নৈৱ ৰূপ-ন্ন ৱাসাগ্ংসি । ন চক্ষুঃ প্ৰতিদৃশ্যতে ॥ অন্যোন্য-ন্তু ন হিগ্গ্স্ৰাতঃ । সত স্ত-দ্দেৱলক্ষণম্ । লোহিতো-ঽক্ষ্ণি শাৰশীৰ্ষ্ণিঃ ।
সূৰ্যস্যোদযন-ম্প্ৰতি ॥ ত্ৱ-ঙ্কৰোষি ন্যঞ্জলিকাম্ । ত্ৱ-ঙ্কৰোষি নিজানুকাম্ ॥ 17 ॥
নিজানুকামে ন্যঞ্জলিকা । অমী ৱাচ-মুপাসতামিতি ॥
তস্মৈ সৰ্ৱ ঋতৱো নমন্তে । মৰ্যাদা কৰত্ৱা-ত্প্ৰপুৰোধাম্ । ব্ৰাহ্মণ আপ্নোতি । য এৱং-ৱেঁদ ।
স খলু সংৱঁথ্সৰ এতৈ-স্সেনানীভি-স্সহ ।
ইন্দ্ৰায সৰ্ৱান্-কামানভিৱহতি । স দ্ৰফ্সঃ ।
তস্যৈষা ভৱতি ॥ 18 ॥
তস্মৈ সৰ্ৱ ঋতৱো নমন্তে । মৰ্যাদা কৰত্ৱা-ত্প্ৰপুৰোধাম্ । ব্ৰাহ্মণ আপ্নোতি । য এৱং-ৱেঁদ ।
স খলু সংৱঁথ্সৰ এতৈ-স্সেনানীভি-স্সহ ।
ইন্দ্ৰায সৰ্ৱান্-কামানভিৱহতি । স দ্ৰফ্সঃ ।
তস্যৈষা ভৱতি ॥ 18 ॥
অৱ দ্ৰফ্সো অগ্ংশমতীমতিষ্ঠত্ । ইযানঃ কৃষ্ণো দশভিঃ সহস্ৰৈঃ ।
আৱৰ্ত-মিন্দ্ৰ-শ্শচ্যা ধমন্তম্ । উপস্নুহি ত-ন্নৃমণা-মথদ্ৰামিতি ॥ এতযৈ ৱেন্দ্ৰ-স্সলা ৱৃক্যা সহ । অসুৰা-ন্পৰিৱৃশ্চতি । পৃথিৱ্যগ্ং শুমতী । তামন্ৱ-ৱস্থিত-স্সংৱঁথ্সৰো দিৱঞ্চ ।
নৈৱং-ৱিঁদুষা-ঽঽচাৰ্যা-ন্তেৱাসিনৌ । অন্যোন্যস্মৈ দ্ৰুহ্যাতাম্ । যো দ্ৰুহ্যতি । ভ্ৰশ্যতে স্ৱৰ্গা-ল্লোকাত্ । ইত্যতু মণ্ডলানি । সূৰ্য মণ্ডলা ন্যাখ্যাযিকাঃ । অত ঊৰ্ধ্ৱগ্ংসনিৰ্ৱচনাঃ ॥ 19 ॥
আৱৰ্ত-মিন্দ্ৰ-শ্শচ্যা ধমন্তম্ । উপস্নুহি ত-ন্নৃমণা-মথদ্ৰামিতি ॥ এতযৈ ৱেন্দ্ৰ-স্সলা ৱৃক্যা সহ । অসুৰা-ন্পৰিৱৃশ্চতি । পৃথিৱ্যগ্ং শুমতী । তামন্ৱ-ৱস্থিত-স্সংৱঁথ্সৰো দিৱঞ্চ ।
নৈৱং-ৱিঁদুষা-ঽঽচাৰ্যা-ন্তেৱাসিনৌ । অন্যোন্যস্মৈ দ্ৰুহ্যাতাম্ । যো দ্ৰুহ্যতি । ভ্ৰশ্যতে স্ৱৰ্গা-ল্লোকাত্ । ইত্যতু মণ্ডলানি । সূৰ্য মণ্ডলা ন্যাখ্যাযিকাঃ । অত ঊৰ্ধ্ৱগ্ংসনিৰ্ৱচনাঃ ॥ 19 ॥
(নিজানুকাং - ভৱতি - দ্ৰুহ্যাতা-ম্পঞ্চ চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7
আৰোগো ভ্ৰাজঃ পটৰঃ পতঙ্গঃ । স্ৱৰ্ণৰো জ্যোতিষীমান্. ৱিভাসঃ । তে অস্মৈ সৰ্ৱে দিৱমাতপন্তি । ঊৰ্জ-ন্দুহানা অনপস্ফুৰন্ত ইতি ॥ কশ্যপো-ঽষ্টমঃ । স মহামেৰু-ন্ন জহাতি । তস্যৈষা ভৱতি ॥ যত্তে শিল্প-ঙ্কশ্যপ ৰোচনাৱত্ । ইন্দ্ৰিযাৱ-ত্পুষ্কল-ঞ্চিত্ৰভানু ।
যস্মি-ন্থ্সূৰ্যা অৰ্পিতা-স্সপ্ত সাকম্ ॥ 20 ॥
অনুৱাকং 7
আৰোগো ভ্ৰাজঃ পটৰঃ পতঙ্গঃ । স্ৱৰ্ণৰো জ্যোতিষীমান্. ৱিভাসঃ । তে অস্মৈ সৰ্ৱে দিৱমাতপন্তি । ঊৰ্জ-ন্দুহানা অনপস্ফুৰন্ত ইতি ॥ কশ্যপো-ঽষ্টমঃ । স মহামেৰু-ন্ন জহাতি । তস্যৈষা ভৱতি ॥ যত্তে শিল্প-ঙ্কশ্যপ ৰোচনাৱত্ । ইন্দ্ৰিযাৱ-ত্পুষ্কল-ঞ্চিত্ৰভানু ।
যস্মি-ন্থ্সূৰ্যা অৰ্পিতা-স্সপ্ত সাকম্ ॥ 20 ॥
তস্মি-ন্ৰাজান-মধিৱিশ্ৰযেমমিতি ॥ তে অস্মৈ সৰ্ৱে কশ্যপা-জ্জ্যোতি--ৰ্লভন্তে । তান্থ্সোমঃ কশ্যপাদধি নিৰ্ধমতি । ভ্ৰস্তা কৰ্ম কৃদিৱৈৱম্ ॥
প্ৰাণো জীৱানীন্দ্ৰিয জীৱানি । সপ্ত শীৰ্ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ ।
সূৰ্যা ইত্যাচাৰ্যাঃ ॥ অপশ্যমহ মেতান্-থ্সপ্ত সূৰ্যানিতি । পঞ্চকৰ্ণো ৱাথ্স্যাযনঃ । সপ্তকৰ্ণশ্চ প্লাক্ষিঃ ॥ 21 ॥
প্ৰাণো জীৱানীন্দ্ৰিয জীৱানি । সপ্ত শীৰ্ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ ।
সূৰ্যা ইত্যাচাৰ্যাঃ ॥ অপশ্যমহ মেতান্-থ্সপ্ত সূৰ্যানিতি । পঞ্চকৰ্ণো ৱাথ্স্যাযনঃ । সপ্তকৰ্ণশ্চ প্লাক্ষিঃ ॥ 21 ॥
আনুশ্ৰৱিক এৱ নৌ কশ্যপ ইতি । উভৌ ৱেদযিতে ।
ন হি শেকুমিৱ মহামেৰু-ঙ্গন্তুম্ ॥
অপশ্যমহমেত-থ্সূৰ্যমণ্ডল-ম্পৰিৱৰ্তমানম্ ।
গাৰ্গ্যঃ প্ৰাণত্ৰাতঃ । গচ্ছন্ত মহামেৰুম্ । একঞ্চাজহতম্ ॥ ভ্ৰাজপটৰ পতঙ্গা নিহনে । তিষ্ঠন্নাতপন্তি । তস্মাদিহ তপ্ত্ৰি তপাঃ ॥ 22 ॥
ন হি শেকুমিৱ মহামেৰু-ঙ্গন্তুম্ ॥
অপশ্যমহমেত-থ্সূৰ্যমণ্ডল-ম্পৰিৱৰ্তমানম্ ।
গাৰ্গ্যঃ প্ৰাণত্ৰাতঃ । গচ্ছন্ত মহামেৰুম্ । একঞ্চাজহতম্ ॥ ভ্ৰাজপটৰ পতঙ্গা নিহনে । তিষ্ঠন্নাতপন্তি । তস্মাদিহ তপ্ত্ৰি তপাঃ ॥ 22 ॥
অমুত্ৰেতৰে । তস্মাদিহা তপ্ত্ৰি তপাঃ ॥ তেষামেষা ভৱতি ॥ সপ্ত সূৰ্যা দিৱ-মনু প্ৰৱিষ্টাঃ । তানন্ৱেতি পথিভি-ৰ্দক্ষিণাৱান্ । তে অস্মৈ সৰ্ৱে ঘৃতমাতপন্তি । ঊৰ্জ-ন্দুহানা অনপস্ফুৰন্ত ইতি ॥
সপ্তৰ্ত্ৱিজ-স্সূৰ্যা ইত্যাচাৰ্যাঃ ॥ তেষামেষা ভৱতি ॥
সপ্ত দিশো নানা সূৰ্যাঃ ॥ 23 ॥
সপ্তৰ্ত্ৱিজ-স্সূৰ্যা ইত্যাচাৰ্যাঃ ॥ তেষামেষা ভৱতি ॥
সপ্ত দিশো নানা সূৰ্যাঃ ॥ 23 ॥
সপ্ত হোতাৰ ঋত্ৱিজঃ । দেৱা আদিত্যা যে সপ্ত ।
তেভি-স্সোমাভী ৰক্ষণ ইতি ॥ তদপ্যাম্নাযঃ । দিগ্ভ্ৰাজ ঋতূন্ কৰোতি ॥ এতযৈৱাৱৃতা ঽঽসহস্ৰসূৰ্যতাযা ইতি ৱৈশম্পাযনঃ ॥ তস্যৈষা ভৱতি ॥
যদ্দ্যাৱ ইন্দ্ৰ তে শতগ্ং শত-ম্ভূমীঃ । উত স্যুঃ ।
ন ত্ৱা ৱজ্ৰিন্-থ্সহস্ৰগ্ং সূৰ্যাঃ ॥ 24 ॥
তেভি-স্সোমাভী ৰক্ষণ ইতি ॥ তদপ্যাম্নাযঃ । দিগ্ভ্ৰাজ ঋতূন্ কৰোতি ॥ এতযৈৱাৱৃতা ঽঽসহস্ৰসূৰ্যতাযা ইতি ৱৈশম্পাযনঃ ॥ তস্যৈষা ভৱতি ॥
যদ্দ্যাৱ ইন্দ্ৰ তে শতগ্ং শত-ম্ভূমীঃ । উত স্যুঃ ।
ন ত্ৱা ৱজ্ৰিন্-থ্সহস্ৰগ্ং সূৰ্যাঃ ॥ 24 ॥
অনু ন জাতমষ্ট ৰোদসী ইতি ॥ নানা লিঙ্গত্ৱা-দৃতূনা-ন্নানা সূৰ্যত্ৱম্ ॥ অষ্টৌ তু ৱ্যৱসিতা ইতি ॥ সূৰ্যমণ্ডলা-ন্যষ্টাত ঊৰ্ধ্ৱম্ ॥
তেষামেষা ভৱতি ॥ চিত্ৰ-ন্দেৱানা-মুদগাদনীকম্ । চক্ষু-ৰ্মিত্ৰস্য ৱৰুণস্যাগ্নেঃ । আ-ঽপ্ৰা দ্যাৱা পৃথিৱী অন্তৰিক্ষম্ ।
সূৰ্য আত্মা জগতস্তস্থুষশ্চেতি ॥ 25 ॥
তেষামেষা ভৱতি ॥ চিত্ৰ-ন্দেৱানা-মুদগাদনীকম্ । চক্ষু-ৰ্মিত্ৰস্য ৱৰুণস্যাগ্নেঃ । আ-ঽপ্ৰা দ্যাৱা পৃথিৱী অন্তৰিক্ষম্ ।
সূৰ্য আত্মা জগতস্তস্থুষশ্চেতি ॥ 25 ॥
(সাকং - প্লাক্ষি - স্তপ্ত্ৰিতপা - নানাসূৰ্যাঃ - সূৰ্যা - +নৱ চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8
ক্ৱেদমভ্ৰ-ন্নিৱিশতে । ক্ৱাযগ্ং সংৱঁথ্সৰো মিথঃ । ক্ৱাহঃ ক্ৱেয-ন্দেৱ ৰাত্ৰী । ক্ৱ মাসা ঋতৱ-শ্শ্ৰিতাঃ ॥ অৰ্ধমাসা মুহূৰ্তাঃ । নিমেষাস্তুটিভিঃ (নিমেষাস্ত্ৰটিভিঃ) সহ । ক্ৱেমা আপো নিৱিশন্তে । যদীতো যান্তি সম্প্ৰতি ॥ কালা অফ্সু নিৱিশন্তে । আপ-স্সূৰ্যে সমাহিতাঃ ॥ 26 ॥
অনুৱাকং 8
ক্ৱেদমভ্ৰ-ন্নিৱিশতে । ক্ৱাযগ্ং সংৱঁথ্সৰো মিথঃ । ক্ৱাহঃ ক্ৱেয-ন্দেৱ ৰাত্ৰী । ক্ৱ মাসা ঋতৱ-শ্শ্ৰিতাঃ ॥ অৰ্ধমাসা মুহূৰ্তাঃ । নিমেষাস্তুটিভিঃ (নিমেষাস্ত্ৰটিভিঃ) সহ । ক্ৱেমা আপো নিৱিশন্তে । যদীতো যান্তি সম্প্ৰতি ॥ কালা অফ্সু নিৱিশন্তে । আপ-স্সূৰ্যে সমাহিতাঃ ॥ 26 ॥
অভ্ৰাণ্যপঃ প্ৰপদ্যন্তে । ৱিদ্যুথ্সূৰ্যে সমাহিতা ॥ অনৱৰ্ণে ইমে ভূমী । ইযঞ্চাসৌ চ ৰোদসী ॥ কিগ্গ্ স্ৱিদত্ৰান্তৰা ভূতম্ । যেনেমে ৱিধৃতে উভে ।
ৱিষ্ণুনা ৱিধৃতে ভূমী । ইতি ৱথ্সস্য ৱেদনা ॥
ইৰাৱতী ধেনুমতী হি ভূতম্ । সূযৱসিনী মনুষে দশস্যে ॥ 27 ॥
ৱিষ্ণুনা ৱিধৃতে ভূমী । ইতি ৱথ্সস্য ৱেদনা ॥
ইৰাৱতী ধেনুমতী হি ভূতম্ । সূযৱসিনী মনুষে দশস্যে ॥ 27 ॥
ৱ্যষ্টভ্না-দ্ৰোদসী ৱিষ্ণৱেতে । দাধৰ্থ পৃথিৱী-মভিতো মযূখৈঃ ॥
কিন্ত-দ্ৱিষ্ণো ৰ্বলমাহুঃ । কা দীপ্তিঃ কি-ম্পৰাযণম্ ।
একো যদ্ধা-ৰয দ্দেৱঃ । ৰেজতী ৰোদসী উভে ॥ ৱাতাদ্ৱিষ্ণো-ৰ্বল মাহুঃ । অক্ষৰা-দ্দীপ্তি ৰুচ্যতে । ত্ৰিপদাদ্ধাৰয-দ্দেৱঃ । যদ্ৱিষ্ণোৰেক-মুত্তমম্ ॥ 28 ॥
কিন্ত-দ্ৱিষ্ণো ৰ্বলমাহুঃ । কা দীপ্তিঃ কি-ম্পৰাযণম্ ।
একো যদ্ধা-ৰয দ্দেৱঃ । ৰেজতী ৰোদসী উভে ॥ ৱাতাদ্ৱিষ্ণো-ৰ্বল মাহুঃ । অক্ষৰা-দ্দীপ্তি ৰুচ্যতে । ত্ৰিপদাদ্ধাৰয-দ্দেৱঃ । যদ্ৱিষ্ণোৰেক-মুত্তমম্ ॥ 28 ॥
অগ্নযো ৱাযৱশ্চৈৱ । এতদস্য পৰাযণম্ ॥ পৃচ্ছামি ত্ৱা পৰ-ম্মৃত্যুম্ । অৱম-ম্মদ্ধ্যমঞ্চতুম্ । লোকঞ্চ পুণ্যপাপানাম্ ।
এত-ত্পৃচ্ছামি সম্প্ৰতি ॥ অমুমাহুঃ পৰ-ম্মৃত্যুম্ । পৱমান-ন্তু মদ্ধ্যমম্ । অগ্নিৰেৱাৱমো মৃত্যুঃ । চন্দ্ৰমা-শ্চতুৰুচ্যতে ॥ 29 ॥
এত-ত্পৃচ্ছামি সম্প্ৰতি ॥ অমুমাহুঃ পৰ-ম্মৃত্যুম্ । পৱমান-ন্তু মদ্ধ্যমম্ । অগ্নিৰেৱাৱমো মৃত্যুঃ । চন্দ্ৰমা-শ্চতুৰুচ্যতে ॥ 29 ॥
অনাভোগাঃ পৰ-ম্মৃত্যুম্ । পাপা-স্সংযঁন্তি সৰ্ৱদা । আভোগাস্ত্ৱেৱ সংযঁন্তি । যত্ৰ পুণ্যকৃতো জনাঃ ॥ ততো মদ্ধ্যমমাযন্তি । চতুমগ্নিঞ্চ সম্প্ৰতি ॥ পৃচ্ছামি ত্ৱা পাপকৃতঃ । যত্ৰ যাতযতে যমঃ । ত্ৱন্নস্ত--দ্ব্ৰহ্ম-ন্প্ৰব্ৰূহি । যদি ৱেত্থা-ঽসতো গৃহান্ ॥ 30 ॥
কশ্যপা দুদিতা-স্সূৰ্যাঃ । পাপান্নিৰ্ঘ্নন্তি সৰ্ৱদা ।
ৰোদস্যোৰন্ত-ৰ্দেশেষু । তত্ৰ ন্যস্যন্তে ৱাসৱৈঃ ॥
তে ঽশৰীৰাঃ প্ৰপদ্যন্তে ।
যথা ঽপুণ্যস্য কৰ্মণঃ । অপাণ্যপাদ কেশাসঃ । তত্ৰ তে-ঽযোনিজা জনাঃ ॥ মৃত্ৱা পুনৰ্মৃত্যু-মাপদ্যন্তে । অদ্যমানা-স্স্ৱকৰ্মভিঃ ॥ 31 ॥
ৰোদস্যোৰন্ত-ৰ্দেশেষু । তত্ৰ ন্যস্যন্তে ৱাসৱৈঃ ॥
তে ঽশৰীৰাঃ প্ৰপদ্যন্তে ।
যথা ঽপুণ্যস্য কৰ্মণঃ । অপাণ্যপাদ কেশাসঃ । তত্ৰ তে-ঽযোনিজা জনাঃ ॥ মৃত্ৱা পুনৰ্মৃত্যু-মাপদ্যন্তে । অদ্যমানা-স্স্ৱকৰ্মভিঃ ॥ 31 ॥
আশাতিকাঃ ক্ৰিময ইৱ । ততঃ পূযন্তে ৱাসৱৈঃ ॥
অপৈত-ম্মৃত্যু-ঞ্জযতি । য এৱং-ৱেঁদ । স খল্ৱৈৱং-ৱিঁদ্ব্ৰাহ্মণঃ । দীৰ্ঘশ্ৰুত্তমো ভৱতি । কশ্যপস্যাতিথি-স্সিদ্ধগমন-স্সিদ্ধাগমনঃ ॥
তস্যৈষা ভৱতি ॥ আযস্মিন-থ্সপ্ত ৱাসৱাঃ ।
ৰোহন্তি পূৰ্ৱ্যা ৰুহঃ ॥ 32 ॥
অপৈত-ম্মৃত্যু-ঞ্জযতি । য এৱং-ৱেঁদ । স খল্ৱৈৱং-ৱিঁদ্ব্ৰাহ্মণঃ । দীৰ্ঘশ্ৰুত্তমো ভৱতি । কশ্যপস্যাতিথি-স্সিদ্ধগমন-স্সিদ্ধাগমনঃ ॥
তস্যৈষা ভৱতি ॥ আযস্মিন-থ্সপ্ত ৱাসৱাঃ ।
ৰোহন্তি পূৰ্ৱ্যা ৰুহঃ ॥ 32 ॥
ঋষিৰ্হ দীৰ্ঘশ্ৰুত্তমঃ । ইন্দ্ৰস্য ঘৰ্মো অতিথিৰিতি ॥
কশ্যপঃ পশ্যকো ভৱতি । যথ্সৰ্ৱ-ম্পৰিপশ্যতীতি সৌক্ষ্ম্যাত্ ॥ অথাগ্নেৰষ্টপুৰুষস্য । তস্যৈষা ভৱতি ॥ অগ্নে নয সুপথা ৰাযে অস্মান্ ।
ৱিশ্ৱানি দেৱ ৱযুনানি ৱিদ্ৱান্ । যুযোদ্ধ্যস্ম-জ্জুহুৰাণমেনঃ । ভূযিষ্ঠান্তে নম উক্তিং-ৱিঁধেমেতি ॥ 33 ॥
কশ্যপঃ পশ্যকো ভৱতি । যথ্সৰ্ৱ-ম্পৰিপশ্যতীতি সৌক্ষ্ম্যাত্ ॥ অথাগ্নেৰষ্টপুৰুষস্য । তস্যৈষা ভৱতি ॥ অগ্নে নয সুপথা ৰাযে অস্মান্ ।
ৱিশ্ৱানি দেৱ ৱযুনানি ৱিদ্ৱান্ । যুযোদ্ধ্যস্ম-জ্জুহুৰাণমেনঃ । ভূযিষ্ঠান্তে নম উক্তিং-ৱিঁধেমেতি ॥ 33 ॥
সমাহিতা - দশস্যে - উত্তম-মুচ্যতে-গৃহান্-থ্স্ৱকৰ্মভিঃ-পূৰ্ৱ্যা ৰুহ-ইতি) (অ. 8)
অনুৱাকং 9
অগ্নিশ্চ জাতৱেদাশ্চ । সহোজা অজিৰাপ্ৰভুঃ । ৱৈশ্ৱানৰো নৰ্যাপাশ্চ । পঙ্ক্তিৰাধাশ্চ সপ্তমঃ ।
ৱিসৰ্পে ৱাষ্টমো-ঽগ্নীনাম্ । এতে-ঽষ্টৌ ৱসৱঃ, ক্ষিতা ইতি ॥ যথৰ্ত্ৱে-ৱাগ্নে-ৰৰ্চিৰ্ৱৰ্ণ ৱিশেষাঃ ।
নীলাৰ্চিশ্চ পীতকাৰ্চিশ্চেতি ॥ অথ ৱাযো-ৰেকাদশ-পুৰুষস্যৈকাদশস্ত্ৰীকস্য ॥
প্ৰভ্ৰাজমানা ৱ্যৱদাতাঃ ॥ 34 ॥
অনুৱাকং 9
অগ্নিশ্চ জাতৱেদাশ্চ । সহোজা অজিৰাপ্ৰভুঃ । ৱৈশ্ৱানৰো নৰ্যাপাশ্চ । পঙ্ক্তিৰাধাশ্চ সপ্তমঃ ।
ৱিসৰ্পে ৱাষ্টমো-ঽগ্নীনাম্ । এতে-ঽষ্টৌ ৱসৱঃ, ক্ষিতা ইতি ॥ যথৰ্ত্ৱে-ৱাগ্নে-ৰৰ্চিৰ্ৱৰ্ণ ৱিশেষাঃ ।
নীলাৰ্চিশ্চ পীতকাৰ্চিশ্চেতি ॥ অথ ৱাযো-ৰেকাদশ-পুৰুষস্যৈকাদশস্ত্ৰীকস্য ॥
প্ৰভ্ৰাজমানা ৱ্যৱদাতাঃ ॥ 34 ॥
যাশ্চ ৱাসুকি ৱৈদ্যুতাঃ । ৰজতাঃ পৰুষা-শ্শ্যামাঃ ।
কপিলা অতিলোহিতাঃ । ঊৰ্ধ্ৱা অৱপতন্তাশ্চ । ৱৈদ্যুত ইত্যেকাদশ ॥ নৈনং-ৱৈঁদ্যুতো হিনস্তি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ স হোৱাচ ৱ্যাসঃ পাৰাশৰ্যঃ ।
ৱিদ্যুদ্ৱধমেৱাহ-ম্মৃত্যুমৈচ্ছমিতি ॥
ন ত্ৱকামগ্ং হন্তি ॥ 35 ॥
কপিলা অতিলোহিতাঃ । ঊৰ্ধ্ৱা অৱপতন্তাশ্চ । ৱৈদ্যুত ইত্যেকাদশ ॥ নৈনং-ৱৈঁদ্যুতো হিনস্তি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ স হোৱাচ ৱ্যাসঃ পাৰাশৰ্যঃ ।
ৱিদ্যুদ্ৱধমেৱাহ-ম্মৃত্যুমৈচ্ছমিতি ॥
ন ত্ৱকামগ্ং হন্তি ॥ 35 ॥
য এৱং-ৱেঁদ ॥ অথ গন্ধৰ্ৱগণাঃ । স্ৱান ভ্ৰাট্ । অঙ্ঘাৰি-ৰ্বম্ভাৰিঃ । হস্ত-স্সুহস্তঃ । কৃশানু-ৰ্ৱিশ্ৱাৱসুঃ । মূৰ্ধন্ৱান্-থ্সূৰ্যৱৰ্চাঃ ।
কৃতিৰিত্যেকাদশ গন্ধৰ্ৱগণাঃ ॥ দেৱাশ্চ মহাদেৱাঃ । ৰশ্মযশ্চ দেৱা গৰগিৰঃ ॥ 36 ॥
কৃতিৰিত্যেকাদশ গন্ধৰ্ৱগণাঃ ॥ দেৱাশ্চ মহাদেৱাঃ । ৰশ্মযশ্চ দেৱা গৰগিৰঃ ॥ 36 ॥
নৈন-ঙ্গৰো হিনস্তি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ গৌৰী মিমায সলিলানি তক্ষতী । একপদী দ্ৱিপদী সা চতুষ্পদী । অষ্টাপদী নৱপদী বভূৱুষী । সহস্ৰাক্ষৰা পৰমে ৱ্যোমন্নিতি ॥ ৱাচো ৱিশেষণম্ ॥
অথ নিগদৱ্যাখ্যাতাঃ । তাননুক্ৰমিষ্যামঃ ॥
ৱৰাহৱঃ-স্ৱতপসঃ ॥ 37 ॥
অথ নিগদৱ্যাখ্যাতাঃ । তাননুক্ৰমিষ্যামঃ ॥
ৱৰাহৱঃ-স্ৱতপসঃ ॥ 37 ॥
ৱিদ্যু-ন্মহসো ধূপযঃ । শ্ৱাপযো গৃহমেধাশ্চেত্যেতে । যে চেমে-ঽশিমিৱিদ্ৱিষঃ ॥ পৰ্জন্যা-স্সপ্ত পৃথিৱীমভিৱৰ্ষন্তি ।
ৱৃষ্টিভিৰিতি । এতযৈৱ ৱিভক্তি ৱিপৰীতাঃ । সপ্তভিৰ্ৱাতৈ ৰুদীৰিতাঃ । অমূং-লোঁকা-নভিৱৰ্ষন্তি । তেষামেষা ভৱতি ॥ সমান-মেতদুদকম্ ॥ 38 ॥
ৱৃষ্টিভিৰিতি । এতযৈৱ ৱিভক্তি ৱিপৰীতাঃ । সপ্তভিৰ্ৱাতৈ ৰুদীৰিতাঃ । অমূং-লোঁকা-নভিৱৰ্ষন্তি । তেষামেষা ভৱতি ॥ সমান-মেতদুদকম্ ॥ 38 ॥
উচ্চৈত্যৱ চাহভিঃ । ভূমি-ম্পৰ্জন্যা জিন্ৱন্তি ।
দিৱ-ঞ্জিন্ৱন্-ত্যগ্নয ইতি ॥ যদক্ষৰ-ম্ভূতকৃতম্ ।
ৱিশ্ৱে দেৱা উপাসতে । মহৰ্ষিমস্য গোপ্তাৰম্ । জমদগ্নি-মকুৰ্ৱত ॥ জমদগ্নি-ৰাপ্যাযতে । ছন্দোভি-শ্চতুৰুত্তৰৈঃ । ৰাজ্ঞ-স্সোমস্য তৃপ্তাসঃ ॥ 39 ॥
দিৱ-ঞ্জিন্ৱন্-ত্যগ্নয ইতি ॥ যদক্ষৰ-ম্ভূতকৃতম্ ।
ৱিশ্ৱে দেৱা উপাসতে । মহৰ্ষিমস্য গোপ্তাৰম্ । জমদগ্নি-মকুৰ্ৱত ॥ জমদগ্নি-ৰাপ্যাযতে । ছন্দোভি-শ্চতুৰুত্তৰৈঃ । ৰাজ্ঞ-স্সোমস্য তৃপ্তাসঃ ॥ 39 ॥
ব্ৰহ্মণা ৱীৰ্যাৱতা । শিৱা নঃ প্ৰদিশো দিশঃ ॥ তচ্ছংযোঁৰা ৱৃণীমহে । গাতুং-যঁজ্ঞায । গাতুং-যঁজ্ঞপতযে । দৈৱী স্ৱস্তিৰস্তু নঃ ।
স্ৱস্তি-ৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ ।
শন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শঞ্চতুষ্পদে ॥
সোমপা(3) অসোমপা(3) ইতি নিগদৱ্যাখ্যাতাঃ ॥ 40 ॥
স্ৱস্তি-ৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ ।
শন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শঞ্চতুষ্পদে ॥
সোমপা(3) অসোমপা(3) ইতি নিগদৱ্যাখ্যাতাঃ ॥ 40 ॥
(ৱ্যৱদাতা - হন্তি - গৰগিৰ - স্তপস - উদকং - তৃপ্তাস - শ্ৱতুষ্পদ এক-ঞ্চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10
সহস্ৰৱৃদিয-ম্ভূমিঃ । পৰং-ৱ্যোঁম সহস্ৰৱৃত্ । অশ্ৱিনা ভুজ্যূ নাসত্যা । ৱিশ্ৱস্য জগতস্পতী ॥ জাযা ভূমিঃ পতিৰ্ৱ্যোম । মিথুনন্তা অতুৰ্যথুঃ । পুত্ৰো বৃহস্পতী ৰুদ্ৰঃ । সৰমা ইতি স্ত্ৰীপুমম্ ॥ শুক্ৰং-ৱাঁমন্যদ্যজতং-ৱাঁমন্যত্ । ৱিষুৰূপে অহনী দ্যৌৰিৱ স্থঃ ॥ 41 ॥
অনুৱাকং 10
সহস্ৰৱৃদিয-ম্ভূমিঃ । পৰং-ৱ্যোঁম সহস্ৰৱৃত্ । অশ্ৱিনা ভুজ্যূ নাসত্যা । ৱিশ্ৱস্য জগতস্পতী ॥ জাযা ভূমিঃ পতিৰ্ৱ্যোম । মিথুনন্তা অতুৰ্যথুঃ । পুত্ৰো বৃহস্পতী ৰুদ্ৰঃ । সৰমা ইতি স্ত্ৰীপুমম্ ॥ শুক্ৰং-ৱাঁমন্যদ্যজতং-ৱাঁমন্যত্ । ৱিষুৰূপে অহনী দ্যৌৰিৱ স্থঃ ॥ 41 ॥
ৱিশ্ৱা হি মাযা অৱথ-স্স্ৱধাৱন্তৌ । ভদ্ৰা ৱা-ম্পূষণাৱিহ ৰাতিৰস্তু ॥ ৱাসাত্যৌ চিত্ৰৌ জগতো নিধানৌ । দ্যাৱাভূমী চৰথঃ সগ্ং সখাযৌ ।
তাৱশ্ৱিনা ৰাসভাশ্ৱা হৱ-ম্মে । শুভস্পতী আগতগ্ং সূৰ্যযা সহ ॥ ত্যুগ্ৰো হ ভুজ্যু-মশ্ৱিনোদ মেঘে । ৰযিন্ন কশ্চি-ন্মমৃৱাঁ(2) অৱাহাঃ । তমূহথু-ৰ্নৌভিৰাত্মন্-ৱতীভিঃ ।
অন্তৰিক্ষ প্ৰুড্ভিৰ-পোদকাভিঃ ॥ 42 ॥
তাৱশ্ৱিনা ৰাসভাশ্ৱা হৱ-ম্মে । শুভস্পতী আগতগ্ং সূৰ্যযা সহ ॥ ত্যুগ্ৰো হ ভুজ্যু-মশ্ৱিনোদ মেঘে । ৰযিন্ন কশ্চি-ন্মমৃৱাঁ(2) অৱাহাঃ । তমূহথু-ৰ্নৌভিৰাত্মন্-ৱতীভিঃ ।
অন্তৰিক্ষ প্ৰুড্ভিৰ-পোদকাভিঃ ॥ 42 ॥
তিস্ৰঃ, ক্ষপস্ত্ৰিৰহা ঽতিৱ্ৰজদ্ভিঃ । নাসত্যা ভুজ্যুমূহথুঃ পতঙ্গৈঃ । সমুদ্ৰস্য ধন্ৱন্নাৰ্দ্ৰস্য পাৰে । ত্ৰিভী ৰথৈ-শ্শতপদ্ভি-ষ্ষডশ্ৱৈঃ ॥ সৱিতাৰং-ৱিঁতন্ৱন্তম্ । অনুবদ্ধ্নাতি শাম্বৰঃ । আপপূৰ্ষং-বৰশ্চৈৱ ।
সৱিতা ঽৰেপসো ঽভৱত্ ॥ ত্যগ্ং সুতৃপ্তং-ৱিঁদিত্ৱৈৱ । বহুসোম গিৰং-ৱঁশী ॥ 43 ॥
সৱিতা ঽৰেপসো ঽভৱত্ ॥ ত্যগ্ং সুতৃপ্তং-ৱিঁদিত্ৱৈৱ । বহুসোম গিৰং-ৱঁশী ॥ 43 ॥
অন্ৱেতি তুগ্ৰো ৱক্ৰিযান্তম্ । আযসূযান্-থ্সোমতৃফ্সুষু ॥
স সঙ্গ্ৰাম-স্তমোদ্যো-ঽত্যোতঃ । ৱাচো গাঃ পিপাতি তত্ ।
স তদ্গোভি-স্স্তৱা ঽত্যেত্যন্যে । ৰক্ষসা ঽনন্ৱিতাশ্চ যে ॥ অন্ৱেতি পৰিৱৃত্ত্যা-ঽস্তঃ । এৱমেতৌ স্থো অশ্ৱিনা । তে এতে দ্যুঃ পৃথিৱ্যোঃ । অহৰহ-ৰ্গৰ্ভন্দধাথে ॥ 44 ॥
স সঙ্গ্ৰাম-স্তমোদ্যো-ঽত্যোতঃ । ৱাচো গাঃ পিপাতি তত্ ।
স তদ্গোভি-স্স্তৱা ঽত্যেত্যন্যে । ৰক্ষসা ঽনন্ৱিতাশ্চ যে ॥ অন্ৱেতি পৰিৱৃত্ত্যা-ঽস্তঃ । এৱমেতৌ স্থো অশ্ৱিনা । তে এতে দ্যুঃ পৃথিৱ্যোঃ । অহৰহ-ৰ্গৰ্ভন্দধাথে ॥ 44 ॥
তযো ৰেতৌ ৱথ্সা ৱহোৰাত্ৰে । পৃথিৱ্যা অহঃ । দিৱো ৰাত্ৰিঃ । তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ । অগ্নিশ্চা-দিত্যশ্চ । ৰাত্ৰেৰ্ৱথ্সঃ । শ্ৱেত আদিত্যঃ । অহ্নো-ঽগ্নিঃ ॥ 45 ॥
তাম্ৰো অৰুণঃ । তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ । ৱৃত্ৰশ্চ ৱৈদ্যুতশ্চ । অগ্নেৰ্ৱৃত্ৰঃ । ৱৈদ্যুত আদিত্যস্য ।
তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ ॥ 46 ॥
তা অৱিসৃষ্টৌ । দম্পতী এৱ ভৱতঃ ॥ তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ ॥ 46 ॥
উষ্মা চ নীহাৰশ্চ । ৱৃত্ৰস্যোষ্মা । ৱৈদ্যুতস্য নীহাৰঃ । তৌ তাৱেৱ প্ৰতিপদ্যেতে ॥ সেযগ্ং ৰাত্ৰী গৰ্ভিণী পুত্ৰেণ সংৱঁসতি ।
তস্যা ৱা এতদুল্বণম্ । যদ্ৰাত্ৰৌ ৰশ্মযঃ । যথা গোৰ্গৰ্ভিণ্যা উল্বণম্ । এৱমেতস্যা উল্বণম্ ॥ প্ৰজযিষ্ণুঃ প্ৰজযা চ পশুভিশ্চ ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ । এতমুদ্যন্ত-মপিযন্তঞ্চেতি । আদিত্যঃ পুণ্যস্য ৱথ্সঃ । অথ পৱিত্ৰাঙ্গিৰসঃ ॥ 47 ॥
তস্যা ৱা এতদুল্বণম্ । যদ্ৰাত্ৰৌ ৰশ্মযঃ । যথা গোৰ্গৰ্ভিণ্যা উল্বণম্ । এৱমেতস্যা উল্বণম্ ॥ প্ৰজযিষ্ণুঃ প্ৰজযা চ পশুভিশ্চ ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ । এতমুদ্যন্ত-মপিযন্তঞ্চেতি । আদিত্যঃ পুণ্যস্য ৱথ্সঃ । অথ পৱিত্ৰাঙ্গিৰসঃ ॥ 47 ॥
(স্থো - ঽপোদকাভি--ৰ্ ৱশী - দধাথে - অগ্নি - স্তযো ৰেতৌ ৱথ্সৌ - ভৱতি চত্ৱাৰি চ) (অ. 10)
অনুৱাকং 11
পৱিত্ৰৱন্তঃ পৰিৱাজমাসতে । পিতৈষা-ম্প্ৰত্নো অভিৰক্ষতি ৱ্ৰতম্ । মহস্সমুদ্ৰং-ৱঁৰুণ স্তিৰোদধে । ধীৰা ইচ্ছেকুৰ্ধৰুণেষ্ৱাৰভম্ ॥
পৱিত্ৰ-ন্তে ৱিতত-ম্ব্ৰহ্মণস্পতে । প্ৰভুৰ্গাত্ৰাণি পৰ্যেষি ৱিশ্ৱতঃ ।
অতপ্ততনূ-ৰ্ন তদামো অশ্নুতে । শৃতাস ইদ্ৱহন্-তস্ত-থ্সমাশত ॥ ব্ৰহ্মা দেৱানা-ম্পদৱীঃ কৱীনামৃষিৰ্ৱিপ্ৰাণা-ম্মহিষো মৃগাণাম্ । শ্যেনো গৃধ্ৰাণাগ্ স্ৱধিতি-ৰ্ৱনানাগ্ং সোমঃ পৱিত্ৰমত্যেতি ৰেভন্ন্ ॥ অসত-স্সদ্যে ততক্ষুঃ ॥ 48 ॥
অনুৱাকং 11
পৱিত্ৰৱন্তঃ পৰিৱাজমাসতে । পিতৈষা-ম্প্ৰত্নো অভিৰক্ষতি ৱ্ৰতম্ । মহস্সমুদ্ৰং-ৱঁৰুণ স্তিৰোদধে । ধীৰা ইচ্ছেকুৰ্ধৰুণেষ্ৱাৰভম্ ॥
পৱিত্ৰ-ন্তে ৱিতত-ম্ব্ৰহ্মণস্পতে । প্ৰভুৰ্গাত্ৰাণি পৰ্যেষি ৱিশ্ৱতঃ ।
অতপ্ততনূ-ৰ্ন তদামো অশ্নুতে । শৃতাস ইদ্ৱহন্-তস্ত-থ্সমাশত ॥ ব্ৰহ্মা দেৱানা-ম্পদৱীঃ কৱীনামৃষিৰ্ৱিপ্ৰাণা-ম্মহিষো মৃগাণাম্ । শ্যেনো গৃধ্ৰাণাগ্ স্ৱধিতি-ৰ্ৱনানাগ্ং সোমঃ পৱিত্ৰমত্যেতি ৰেভন্ন্ ॥ অসত-স্সদ্যে ততক্ষুঃ ॥ 48 ॥
ঋষয-স্সপ্তাত্ৰিশ্চ যত্ । সৰ্ৱে-ঽত্ৰযো অগস্ত্যশ্চ ।
নক্ষত্ৰৈ-শ্শঙ্কৃতো ঽৱসন্ন্ ॥ অথ সৱিতু-শ্শ্যাৱাশ্ৱস্যা ঽৱৰ্তিকামস্য ॥ অমী য ঋক্ষা নিহিতা স উচ্চা । নক্ত-ন্দদৃশ্ৰে কুহচিদ্দিৱেযুঃ ।
অদব্ধানি ৱৰুণস্য ৱ্ৰতানি । ৱিচাকশ-চ্চন্দ্ৰমা নক্ষত্ৰমেতি ॥
ত-থ্সৱিতু-ৰ্ৱৰেণ্যম্ । ভৰ্গো দেৱস্য ধীমহি ॥ 49 ॥
নক্ষত্ৰৈ-শ্শঙ্কৃতো ঽৱসন্ন্ ॥ অথ সৱিতু-শ্শ্যাৱাশ্ৱস্যা ঽৱৰ্তিকামস্য ॥ অমী য ঋক্ষা নিহিতা স উচ্চা । নক্ত-ন্দদৃশ্ৰে কুহচিদ্দিৱেযুঃ ।
অদব্ধানি ৱৰুণস্য ৱ্ৰতানি । ৱিচাকশ-চ্চন্দ্ৰমা নক্ষত্ৰমেতি ॥
ত-থ্সৱিতু-ৰ্ৱৰেণ্যম্ । ভৰ্গো দেৱস্য ধীমহি ॥ 49 ॥
ধিযো যো নঃ প্ৰচোদযাত্ ॥ তথ্সৱিতু-ৰ্ৱৃণীমহে ।
ৱয-ন্দেৱস্য ভোজনম্ । শ্ৰেষ্ঠগ্ং সৰ্ৱধাতমম্ । তুৰ-ম্ভগস্য ধীমহি ॥
অপাগূহত সৱিতা তৃভীন্ । সৰ্ৱা-ন্দিৱো অন্ধসঃ ।
নক্ত006ছ্;তান্যভৱ-ন্দৃশে । অস্থ্যস্থ্না সম্ভৱিষ্যামঃ ॥ নাম নামৈৱ নাম মে ॥ 50 ॥
ৱয-ন্দেৱস্য ভোজনম্ । শ্ৰেষ্ঠগ্ং সৰ্ৱধাতমম্ । তুৰ-ম্ভগস্য ধীমহি ॥
অপাগূহত সৱিতা তৃভীন্ । সৰ্ৱা-ন্দিৱো অন্ধসঃ ।
নক্ত006ছ্;তান্যভৱ-ন্দৃশে । অস্থ্যস্থ্না সম্ভৱিষ্যামঃ ॥ নাম নামৈৱ নাম মে ॥ 50 ॥
নপুগ্ংসক-ম্পুমাগ্স্ত্ৰ্যস্মি । স্থাৱৰো-ঽস্ম্যথ জঙ্গমঃ ।
যজে-ঽযক্ষি যষ্টাহে চ ॥ মযা ভূতান্যযক্ষত । পশৱো মম ভূতানি । অনূবন্ধ্যো ঽস্ম্যহং-ৱিঁভুঃ ॥ স্ত্ৰিযঃ সতীঃ । তা উ মে পুগ্ংস আহুঃ ।
পশ্যদক্ষণ্ৱান্ন-ৱিচেতদন্ধঃ । কৱিৰ্যঃ পুত্ৰ-স্স ইমা চিকেত ॥ 51 ॥
যজে-ঽযক্ষি যষ্টাহে চ ॥ মযা ভূতান্যযক্ষত । পশৱো মম ভূতানি । অনূবন্ধ্যো ঽস্ম্যহং-ৱিঁভুঃ ॥ স্ত্ৰিযঃ সতীঃ । তা উ মে পুগ্ংস আহুঃ ।
পশ্যদক্ষণ্ৱান্ন-ৱিচেতদন্ধঃ । কৱিৰ্যঃ পুত্ৰ-স্স ইমা চিকেত ॥ 51 ॥
যস্তা ৱিজানা-থ্সৱিতুঃ পিতা-ঽসত্ ॥ অন্ধো মণিমৱিন্দত্ । তমনঙ্গুলি-ৰাৱযত্ । অগ্ৰীৱঃ প্ৰত্যমুঞ্চত্ । তমজিহ্ৱ অসশ্চত ॥
ঊৰ্ধ্ৱমূল-মৱাক্ছাখম্ । ৱৃক্ষং-যাঁ ৱেদ সম্প্ৰতি । ন স জাতু জনঃ শ্ৰদ্দদ্ধ্যাত্ । মৃত্যুৰ্মা মাৰযাদিতিঃ ॥ হসিতগ্ং ৰুদিতঙ্গীতম্ ॥ 52 ॥
ঊৰ্ধ্ৱমূল-মৱাক্ছাখম্ । ৱৃক্ষং-যাঁ ৱেদ সম্প্ৰতি । ন স জাতু জনঃ শ্ৰদ্দদ্ধ্যাত্ । মৃত্যুৰ্মা মাৰযাদিতিঃ ॥ হসিতগ্ং ৰুদিতঙ্গীতম্ ॥ 52 ॥
ৱীণা পণ ৱলাসিতম্ । মৃতঞ্জীৱঞ্চ যত্কিঞ্চিত্ ।
অঙ্গানি স্নেৱ ৱিদ্ধি তত্ ॥ অতৃষ্যগ্গ্স্তৃষ্য ধ্যাযত্ । অস্মাজ্জাতা মে মিথূ চৰন্ন্ । পুত্ৰো নিৰ্-ঋত্যা ৱৈদেহঃ । অচেতা যশ্চ চেতনঃ ॥ স ত-ম্মণিমৱিন্দত্ । সো-ঽনঙ্গুলিৰাৱযত্ ।
সো-ঽগ্ৰীৱঃ প্ৰত্যমুন্চত্ ॥ 53 ॥
অঙ্গানি স্নেৱ ৱিদ্ধি তত্ ॥ অতৃষ্যগ্গ্স্তৃষ্য ধ্যাযত্ । অস্মাজ্জাতা মে মিথূ চৰন্ন্ । পুত্ৰো নিৰ্-ঋত্যা ৱৈদেহঃ । অচেতা যশ্চ চেতনঃ ॥ স ত-ম্মণিমৱিন্দত্ । সো-ঽনঙ্গুলিৰাৱযত্ ।
সো-ঽগ্ৰীৱঃ প্ৰত্যমুন্চত্ ॥ 53 ॥
সো-ঽজিহ্ৱো অসশ্চত ॥ নৈতমৃষিং-ৱিঁদিত্ৱা নগৰ-ম্প্ৰৱিশেত্ । যদি প্ৰৱিশেত্ । মিথৌ চৰিত্ৱা প্ৰৱিশেত্ । তথ্সম্ভৱস্য ৱ্ৰতম্ ॥ আ তমগ্নে ৰথন্তিষ্ঠ । একাশ্ৱমেক যোজনম্ । একচক্ৰ-মেকধুৰম্ ।
ৱাত ধ্ৰাজি গতিং-ৱিঁভো ॥ ন ৰিষ্যতি ন ৱ্যথতে ॥ 54 ॥
ৱাত ধ্ৰাজি গতিং-ৱিঁভো ॥ ন ৰিষ্যতি ন ৱ্যথতে ॥ 54 ॥
নাস্যাক্ষো যাতু সজ্জতি । যচ্ছ্ৱেতা-ন্ৰোহিতাগ্শ্চাগ্নেঃ । ৰথে যুক্ত্ৱা-ঽধিতিষ্ঠতি ॥ একযা চ দশভিশ্চ স্ৱভূতে । দ্ৱাভ্যা মিষ্টযে ৱিগ্ংশত্যা চ । তিসৃভিশ্চ ৱহসে ত্ৰিগ্ংশতা চ ।
নিযুদ্ভি-ৰ্ৱাযৱিহ তা ৱিমুঞ্চ ॥ 55 ॥
নিযুদ্ভি-ৰ্ৱাযৱিহ তা ৱিমুঞ্চ ॥ 55 ॥
(ততক্ষু--ৰ্ ধীমহি - নাম মে - চিকেত - গীতং - প্ৰত্যমুঞ্চ-দ্- ৱ্যথতে - +সপ্ত চ) (অ. 11)
অনুৱাকং 12
আতনুষ্ৱ প্ৰতনুষ্ৱ । উদ্ধমাধম সন্ধম । আদিত্যে চন্দ্ৰৱৰ্ণানাম্ । গৰ্ভ মা ধেহি যঃ পুমান্ ॥ ইত-স্সিক্তগ্ং সূৰ্যগতম্ ।
চন্দ্ৰমসে ৰসঙ্কৃধি ।
ৱাৰাদ-ঞ্জনযা-গ্ৰে-ঽগ্নিম্ । য একো ৰুদ্ৰ উচ্যতে ॥
অস-ঙ্খ্যাতা-স্সহস্ৰাণি ।
স্মৰ্যতে ন চ দৃশ্যতে ॥ 56 ॥
অনুৱাকং 12
আতনুষ্ৱ প্ৰতনুষ্ৱ । উদ্ধমাধম সন্ধম । আদিত্যে চন্দ্ৰৱৰ্ণানাম্ । গৰ্ভ মা ধেহি যঃ পুমান্ ॥ ইত-স্সিক্তগ্ং সূৰ্যগতম্ ।
চন্দ্ৰমসে ৰসঙ্কৃধি ।
ৱাৰাদ-ঞ্জনযা-গ্ৰে-ঽগ্নিম্ । য একো ৰুদ্ৰ উচ্যতে ॥
অস-ঙ্খ্যাতা-স্সহস্ৰাণি ।
স্মৰ্যতে ন চ দৃশ্যতে ॥ 56 ॥
এৱমেতন্নিবোধত ॥ আ মন্দ্ৰৈ-ৰিন্দ্ৰ হৰিভিঃ । যা হি মযূৰ-ৰোমভিঃ । মাত্ৱা কেচিন্নিযে মুৰিন্ন পাশিনঃ । দধন্ৱেৱ তা ইহি ॥ মা মন্দ্ৰৈ-ৰিন্দ্ৰ হৰিভিঃ । যামি মযূৰ ৰোমভিঃ । মা মা কেচিন্নিযে মুৰিন্ন পাশিনঃ । নিধন্ৱেৱ তাঁ(2) ইমি ॥
অণুভিশ্চ মহদ্ভিশ্চ ॥ 57 ॥
অণুভিশ্চ মহদ্ভিশ্চ ॥ 57 ॥
নিঘৃষ্ৱৈ ৰসমাযুতৈঃ । কালৈৰ্-হৰিত্ৱমাপন্নৈঃ । ইন্দ্ৰাযাহি সহস্ৰ যুক্ ॥ অগ্নি-ৰ্ৱিভ্ৰাষ্টি ৱসনঃ । ৱাযু-শ্শ্ৱেতসিকদ্ৰুকঃ । সংৱঁথ্সৰো ৱিষূ ৱৰ্ণৈঃ । নিত্যাস্তে ঽনুচৰাস্তৱ ॥
সুব্ৰহ্মণ্যোগ্ং সুব্ৰহ্মণ্যোগ্ং সুব্ৰহ্মণ্যোম্ ।
ইন্দ্ৰাগচ্ছ হৰিৱ আগচ্ছ মেধাতিথেঃ । মেষ ৱৃষণশ্ৱস্য মেনে ॥ 58 ॥
সুব্ৰহ্মণ্যোগ্ং সুব্ৰহ্মণ্যোগ্ং সুব্ৰহ্মণ্যোম্ ।
ইন্দ্ৰাগচ্ছ হৰিৱ আগচ্ছ মেধাতিথেঃ । মেষ ৱৃষণশ্ৱস্য মেনে ॥ 58 ॥
গৌৰাৱস্কন্দিন্ন-হল্যাযৈ জাৰ । কৌশিক-ব্ৰাহ্মণ গৌতমব্ৰুৱাণ ॥ অৰুণাশ্ৱা ইহাগতাঃ । ৱসৱঃ পৃথিৱি ক্ষিতঃ । অষ্টৌ দিগ্ৱাসসো ঽগ্নযঃ । অগ্নিশ্চ জাতৱেদাশ্চেত্যেতে ॥ তাম্ৰাশ্ৱা-স্তাম্ৰৰথাঃ । তাম্ৰৱৰ্ণা স্তথা-ঽসিতাঃ । দণ্ডহস্তাঃ খাদগ্দতঃ । ইতো ৰুদ্ৰাঃ পৰাঙ্গতাঃ ॥ 59 ॥
উক্তগ্গ্ স্থান-ম্প্ৰমাণঞ্চ পুৰ ইত ॥ বৃহস্পতিশ্চ সৱিতা চ । ৱিশ্ৱৰূপৈ-ৰিহাগতাম্ । ৰথেনোদকৱৰ্ত্মনা । অফ্সুষা ইতি তদ্দ্ৱযোঃ ॥
উক্তো ৱেষো ৱাসাগ্ংসি চ । কালাৱযৱানা-মিতঃ প্ৰতীজ্যা । ৱাসাত্যা ইত্যশ্ৱিনোঃ । কো-ঽন্তৰিক্ষে শব্দঙ্কৰোতীতি । ৱাসিষ্ঠো ৰৌহিণো মীমাগ্ংসা-ঞ্চক্ৰে । তস্যৈষা ভৱতি ॥
ৱাশ্ৰেৱ ৱিদ্যুন্মিমাতি ৱথ্স-ন্ন মাতা সিষক্তি । যদেষাং-ৱৃঁষ্টিৰসৰ্জি ॥ দিতি ॥ ব্ৰহ্মণ উদৰণমসি । ব্ৰহ্মণ উদীৰণমসি । ব্ৰহ্মণ আস্তৰণমসি । ব্ৰহ্মণ উপস্তৰণমসি ॥ 60 ॥
উক্তো ৱেষো ৱাসাগ্ংসি চ । কালাৱযৱানা-মিতঃ প্ৰতীজ্যা । ৱাসাত্যা ইত্যশ্ৱিনোঃ । কো-ঽন্তৰিক্ষে শব্দঙ্কৰোতীতি । ৱাসিষ্ঠো ৰৌহিণো মীমাগ্ংসা-ঞ্চক্ৰে । তস্যৈষা ভৱতি ॥
ৱাশ্ৰেৱ ৱিদ্যুন্মিমাতি ৱথ্স-ন্ন মাতা সিষক্তি । যদেষাং-ৱৃঁষ্টিৰসৰ্জি ॥ দিতি ॥ ব্ৰহ্মণ উদৰণমসি । ব্ৰহ্মণ উদীৰণমসি । ব্ৰহ্মণ আস্তৰণমসি । ব্ৰহ্মণ উপস্তৰণমসি ॥ 60 ॥
(দৃশ্যতে - চ - মেনে - পৰা-ঙ্গতা - শ্চক্ৰে ষট্ চ) (অ. 12)
অনুৱাকং 13
অষ্টযোনী-মষ্টপুত্ৰাম্ । অষ্টপত্নী-মিমা-ম্মহীম্ । অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ ।
ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ ॥ অষ্টযোন্যষ্ট পুত্ৰম্ । অষ্টপদিদ-মন্তৰিক্ষম্ । অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ । ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ । অষ্টযোনী-মষ্টপুত্ৰাম্ । অষ্টপত্নী-মমূন্দিৱম্ ॥ 61 ॥
অনুৱাকং 13
অষ্টযোনী-মষ্টপুত্ৰাম্ । অষ্টপত্নী-মিমা-ম্মহীম্ । অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ ।
ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ ॥ অষ্টযোন্যষ্ট পুত্ৰম্ । অষ্টপদিদ-মন্তৰিক্ষম্ । অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ । ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ । অষ্টযোনী-মষ্টপুত্ৰাম্ । অষ্টপত্নী-মমূন্দিৱম্ ॥ 61 ॥
অহং-ৱেঁদ ন মে মৃত্যুঃ ।
ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ ॥ সুত্ৰামাণ-ম্পৃথিৱী-ন্দ্যামনেহসগ্ং সুশৰ্মাণ মদিতিগ্ং সুপ্ৰণীতিম্ । দৈৱী-ন্নাৱগ্গ্ স্ৱৰিত্ৰামনাগসমস্ৰৱন্তীমা ৰুহেমা স্ৱস্তযে ॥ মহীমূষুমহীমূ ষু মাতৰগ্ং সুৱ্ৰতানামৃতস্য পত্নীমৱসে হুৱেম । তুৱিক্ষত্ৰামজৰন্তীমুৰূচীগ্ং সুশৰ্মাণমদিতিগ্ং সুপ্ৰণীতিম্ ॥ অদিতিৰ্দ্যৌ-ৰদিতি-ৰন্তৰিক্ষম্ ।
অদিতি ৰ্মাতা স পিতা স পুত্ৰঃ । ৱিশ্ৱে দেৱা অদিতিঃ পঞ্চ জনাঃ । অদিতি-ৰ্জাত-মদিতি-ৰ্জনিত্ৱম্ ॥ অষ্টৌ পুত্ৰাসো অদিতেঃ । যে জাতা স্তন্ৱঃ পৰি । দেৱাঁ (2) উপপ্ৰৈ-থ্সপ্তভিঃ ॥ 62 ॥
ন চামৃত্যুৰঘাহৰত্ ॥ সুত্ৰামাণ-ম্পৃথিৱী-ন্দ্যামনেহসগ্ং সুশৰ্মাণ মদিতিগ্ং সুপ্ৰণীতিম্ । দৈৱী-ন্নাৱগ্গ্ স্ৱৰিত্ৰামনাগসমস্ৰৱন্তীমা ৰুহেমা স্ৱস্তযে ॥ মহীমূষুমহীমূ ষু মাতৰগ্ং সুৱ্ৰতানামৃতস্য পত্নীমৱসে হুৱেম । তুৱিক্ষত্ৰামজৰন্তীমুৰূচীগ্ং সুশৰ্মাণমদিতিগ্ং সুপ্ৰণীতিম্ ॥ অদিতিৰ্দ্যৌ-ৰদিতি-ৰন্তৰিক্ষম্ ।
অদিতি ৰ্মাতা স পিতা স পুত্ৰঃ । ৱিশ্ৱে দেৱা অদিতিঃ পঞ্চ জনাঃ । অদিতি-ৰ্জাত-মদিতি-ৰ্জনিত্ৱম্ ॥ অষ্টৌ পুত্ৰাসো অদিতেঃ । যে জাতা স্তন্ৱঃ পৰি । দেৱাঁ (2) উপপ্ৰৈ-থ্সপ্তভিঃ ॥ 62 ॥
পৰা মাৰ্তাণ্ডমাস্যত্ ॥ সপ্তভিঃ পুত্ৰৈ-ৰদিতিঃ । উপ প্ৰৈ-ত্পূৰ্ৱ্যং-যুঁগম্ । প্ৰজাযৈ মৃত্যৱে তত্ । পৰা মাৰ্তাণ্ড-মাভৰদিতি ॥ তাননুক্ৰমিষ্যামঃ ॥ মিত্ৰশ্চ ৱৰুণশ্চ । ধাতা চাৰ্যমা চ । অগ্ংশশ্চ ভগশ্চ । ইন্দ্ৰশ্চ ৱিৱস্ৱাগ্শ্চেত্যেতে ॥ হিৰণ্যগৰ্ভ-স্সমৱৰ্ততাগ্ৰে ভূতস্য জাতঃ পতিৰেক আসীত্ । স দাধাৰ পৃথিৱী-ন্দ্যা মুতেমা-ঙ্কস্মৈ দেৱায হৱিষা ৱিধেম ॥ হগ্ংস-শ্শুচিষ-দ্ৱসুৰন্তৰিক্ষ-সদ্ধোতা ৱেদিষদতিথি ৰ্দুৰোণসত্ । নৃষ-দ্ৱৰসদৃতস-দ্ৱ্যোমসদব্জা গোজা ঋতজা অদ্ৰিজা ঋতং-বৃহত্ ॥
ব্ৰহ্ম জজ্ঞান-ম্প্ৰথম-ম্পুৰস্তাদ্ৱি সীমত-স্সুৰুচো ৱেন আৱঃ । স বুধ্নিযা উপমা অস্য ৱিষ্ঠা-স্সতশ্চ যোনিমসতশ্চ ৱিৱঃ ॥ তদিত্পদ-ন্ন ৱিচিকেত ৱিদ্ৱান্ । যন্মৃতঃ পুনৰপ্যেতি জীৱান্ । ত্ৰিৱৃদ্য-দ্ভুৱনস্য ৰথৱৃত্ । জীৱো গৰ্ভো ন মৃত-স্স জীৱাত্ ॥ মিতি ॥
গৰ্ভঃ প্ৰাজাপত্যঃ । অথ পুৰুষ-স্সপ্তপুৰুষঃ ॥ 63 ॥
ব্ৰহ্ম জজ্ঞান-ম্প্ৰথম-ম্পুৰস্তাদ্ৱি সীমত-স্সুৰুচো ৱেন আৱঃ । স বুধ্নিযা উপমা অস্য ৱিষ্ঠা-স্সতশ্চ যোনিমসতশ্চ ৱিৱঃ ॥ তদিত্পদ-ন্ন ৱিচিকেত ৱিদ্ৱান্ । যন্মৃতঃ পুনৰপ্যেতি জীৱান্ । ত্ৰিৱৃদ্য-দ্ভুৱনস্য ৰথৱৃত্ । জীৱো গৰ্ভো ন মৃত-স্স জীৱাত্ ॥ মিতি ॥
গৰ্ভঃ প্ৰাজাপত্যঃ । অথ পুৰুষ-স্সপ্তপুৰুষঃ ॥ 63 ॥
(অমূ-ন্দিৱগ্ং - সপ্তভি - ৰেতে চত্ৱাৰি চ) (অ. 13)
অনুৱাকং 14
[ যথাস্থান-ঙ্গৰ্ভিণ্যঃ ]
যো-ঽসৌ তপন্নুদেতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণানাদাযোদেতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণানাদাযোদগাঃ ॥
অসৌ যো ঽস্তমেতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণানাদাযাস্তমেতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণানাদাযা স্তঙ্গাঃ ॥
অসৌ য আপূৰ্যতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ ৰাপূৰ্যতি ॥ 64 ॥
অনুৱাকং 14
[ যথাস্থান-ঙ্গৰ্ভিণ্যঃ ]
যো-ঽসৌ তপন্নুদেতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণানাদাযোদেতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণানাদাযোদগাঃ ॥
অসৌ যো ঽস্তমেতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণানাদাযাস্তমেতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণানাদাযা স্তঙ্গাঃ ॥
অসৌ য আপূৰ্যতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ ৰাপূৰ্যতি ॥ 64 ॥
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈ-ৰাপূৰিষ্ঠাঃ ॥ অসৌ যো-ঽপক্ষীযতি । স সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপক্ষীযতি । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈ-ৰপক্ষেষ্ঠাঃ ॥ অমূনি নক্ষত্ৰাণি । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ ।
মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত ॥ 65 ॥
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ ।
মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত ॥ 65 ॥
ইমে মাসা-শ্চাৰ্ধমাসাশ্চ ।
সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ ।
মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত । ইম ঋতৱঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ ।
মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত ॥ অযগ্ং সংৱঁথ্সৰঃ ।
সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ॥ 66 ॥
সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ । মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ ।
মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত । ইম ঋতৱঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পন্তি চোথ্সৰ্পন্তি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ ।
মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপত মোথ্সৃপত ॥ অযগ্ং সংৱঁথ্সৰঃ ।
সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ॥ 66 ॥
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ ॥
ইদমহঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ ।
ইযগ্ং ৰাত্ৰিঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ ॥
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ॥ এতদ্ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 67 ॥
ইদমহঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ ।
ইযগ্ং ৰাত্ৰিঃ । সৰ্ৱেষা-ম্ভূতানা-ম্প্ৰাণৈ-ৰপ প্ৰসৰ্পতি চোথ্সৰ্পতি চ ।
মা মে প্ৰজাযা মা পশূনাম্ । মা মম প্ৰাণৈৰপ প্ৰসৃপ মোথ্সৃপ ॥
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ॥ এতদ্ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 67 ॥
(প্ৰাণৈৰাপূৰ্যতি-মোথ্সৃপত-চোথ্সৰ্পতি চ - মোথ্সৃপ দ্ৱে চ) (অ. 14)
(যোসৌ ষোডশামূনি দ্ৱাদশায-ঞ্চতুৰ্দশ)
(উদেত্যস্তমেত্যাপূৰ্যত্যপক্ষীযত্যমূনি নক্ষত্ৰাণী মে মাসা ইম ঋতৱো-ঽযগ্ং সংৱঁথ্সৰ ইদমহৰিযগ্ং ৰাত্ৰিৰ্দশ)
অনুৱাকং 15
অথাদিত্যস্যাষ্ট পুৰুষস্য ॥
ৱসূনা মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
ৰুদ্ৰাণা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
আদিত্যানা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ সতাগ্ংসত্যানাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ অভিধূন্ৱতা-মভিঘ্নতাম্ । ৱাতৱতা-ম্মৰুতাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
ঋভূণা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ সংৱঁথ্সৰস্য সৱিতুঃ । আদিত্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
ৰশ্মযো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 68 ॥
(যোসৌ ষোডশামূনি দ্ৱাদশায-ঞ্চতুৰ্দশ)
(উদেত্যস্তমেত্যাপূৰ্যত্যপক্ষীযত্যমূনি নক্ষত্ৰাণী মে মাসা ইম ঋতৱো-ঽযগ্ং সংৱঁথ্সৰ ইদমহৰিযগ্ং ৰাত্ৰিৰ্দশ)
অনুৱাকং 15
অথাদিত্যস্যাষ্ট পুৰুষস্য ॥
ৱসূনা মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
ৰুদ্ৰাণা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
আদিত্যানা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ সতাগ্ংসত্যানাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ অভিধূন্ৱতা-মভিঘ্নতাম্ । ৱাতৱতা-ম্মৰুতাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
ঋভূণা-মাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥
ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানাম্ । আদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ সংৱঁথ্সৰস্য সৱিতুঃ । আদিত্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
ৰশ্মযো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 68 ॥
(ঋভূণামাদিত্যানাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ষট্চ) (অ. 15)
অনুৱাকং 16
আৰোগস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ভ্ৰাজস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । পটৰস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । পতঙ্গস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
স্ৱৰ্ণৰস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
জ্যোতিষীমতস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱিভাসস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কশ্যপস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ । আপো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 69 ॥
অনুৱাকং 16
আৰোগস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ভ্ৰাজস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । পটৰস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । পতঙ্গস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
স্ৱৰ্ণৰস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
জ্যোতিষীমতস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱিভাসস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কশ্যপস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি । ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ । আপো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 69 ॥
(আৰোগস্য দশ) (অ. 16)
অনুৱাকং 17
অথ ৱাযো-ৰেকাদশ-পুৰুষস্যৈকাদশ-স্ত্ৰীকস্য ॥
প্ৰভ্ৰাজমানানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱ্যৱদাতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱাসুকিৱৈদ্যুতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৰজতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পৰুষাণাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
শ্যামানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কপিলানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অতিলোহিতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ 70 ॥
অনুৱাকং 17
অথ ৱাযো-ৰেকাদশ-পুৰুষস্যৈকাদশ-স্ত্ৰীকস্য ॥
প্ৰভ্ৰাজমানানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱ্যৱদাতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱাসুকিৱৈদ্যুতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৰজতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পৰুষাণাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
শ্যামানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কপিলানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অতিলোহিতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ॥ 70 ॥
অৱপতন্তানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈদ্যুতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
প্ৰভ্ৰাজমানীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱ্যৱদাতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱাসুকিৱৈদ্যুতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৰজতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পৰুষাণাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
শ্যামানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কপিলানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অতিলোহিতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অৱপতন্তীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈদ্যুতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
ৰূপাণি ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 71 ॥
ৱৈদ্যুতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
প্ৰভ্ৰাজমানীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱ্যৱদাতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱাসুকিৱৈদ্যুতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৰজতানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পৰুষাণাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
শ্যামানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
কপিলানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অতিলোহিতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অৱপতন্তীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈদ্যুতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
ৰূপাণি ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 71 ॥
(ঊৰ্ধ্ৱানাগ্ং ৰুদ্ৰাণাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভা - ন্যতিলোহিতীনাগ্ং ৰুদ্ৰাণীনাগ্ স্থানে স্ৱতেজসা ভানি পঞ্চ চ) (অ. 17)
অনুৱাকং 18
অথাগ্নেৰষ্ট পুৰুষস্য ॥ অগ্নেঃ পূৰ্ৱ-দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
জাতৱেদস উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
সহোজসো দক্ষিণ-দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অজিৰাপ্ৰভৱ উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈশ্ৱানৰস্যাপৰদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
নৰ্যাপস উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পঙ্ক্তিৰাধস উদগ্দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱিসৰ্পিণ উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ( ) । দিশো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 72 ॥
অনুৱাকং 18
অথাগ্নেৰষ্ট পুৰুষস্য ॥ অগ্নেঃ পূৰ্ৱ-দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
জাতৱেদস উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
সহোজসো দক্ষিণ-দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
অজিৰাপ্ৰভৱ উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱৈশ্ৱানৰস্যাপৰদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
নৰ্যাপস উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
পঙ্ক্তিৰাধস উদগ্দিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ৱিসৰ্পিণ উপদিশ্যস্য স্থানে স্ৱতেজসা ভানি ।
ঔ-ম্ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ( ) । দিশো ৱো মিথুন-ম্মা নো মিথুনগ্ং ৰীঢ্ৱম্ ॥ 72 ॥
(স্ৱৰেক-ঞ্চ) (অ. 18)
(এত-দ্ৰশ্ময আপো ৰূপাণি দিশঃ পঞ্চ)
অনুৱাকং 19
দক্ষিণপূৰ্ৱ-স্যান্দিশি ৱিসৰ্পী নৰকঃ । তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
দক্ষিণা-পৰস্যা-ন্দিশ্য ৱিসৰ্পী নৰকঃ ।
তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
উত্তৰ-পূৰ্ৱস্যা-ন্দিশি ৱিষাদী নৰকঃ ।
তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
উত্তৰা-পৰস্যা-ন্দিশ্য ৱিষাদী নৰকঃ ।
তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
আযস্মিন্ থ্সপ্তৱাসৱা স্তিষ্ঠন্তি স্ৱাৰুহো যথা । ঋষিৰ্হ দীৰ্ঘশ্ৰুত্তম ইন্দ্ৰস্য ঘৰ্মো অতিথিঃ ॥ ইন্দ্ৰিযাণি শতক্ৰতো যা তে জনেষু পঞ্চসু । ইন্দ্ৰ তানি ত আ ৱৃণে ॥ ৱিত্যেতে ॥ 73 ॥
(এত-দ্ৰশ্ময আপো ৰূপাণি দিশঃ পঞ্চ)
অনুৱাকং 19
দক্ষিণপূৰ্ৱ-স্যান্দিশি ৱিসৰ্পী নৰকঃ । তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
দক্ষিণা-পৰস্যা-ন্দিশ্য ৱিসৰ্পী নৰকঃ ।
তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
উত্তৰ-পূৰ্ৱস্যা-ন্দিশি ৱিষাদী নৰকঃ ।
তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
উত্তৰা-পৰস্যা-ন্দিশ্য ৱিষাদী নৰকঃ ।
তস্মান্নঃ পৰিপাহি ॥
আযস্মিন্ থ্সপ্তৱাসৱা স্তিষ্ঠন্তি স্ৱাৰুহো যথা । ঋষিৰ্হ দীৰ্ঘশ্ৰুত্তম ইন্দ্ৰস্য ঘৰ্মো অতিথিঃ ॥ ইন্দ্ৰিযাণি শতক্ৰতো যা তে জনেষু পঞ্চসু । ইন্দ্ৰ তানি ত আ ৱৃণে ॥ ৱিত্যেতে ॥ 73 ॥
(দক্ষিণপূৰ্ৱস্যা-ন্নৱ) (অ. 19)
অনুৱাকং 20
ইন্দ্ৰ ঘোষা ৱো ৱসুভিঃ পুৰস্তা-দুপদধতাম্ ।
মনোজৱসো ৱঃ পিতৃভি-ৰ্দক্ষিণত উপদধতাম্ ।
প্ৰচেতা ৱো ৰুদ্ৰৈঃ পশ্চা-দুপদধতাম্ ।
ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱ আদিত্যৈ-ৰুত্তৰত উপদধতাম্ ।
ত্ৱষ্টা ৱো ৰূপৈ-ৰুপৰিষ্টা-দুপদধতাম্ । সঞ্জ্ঞানং-ৱঃ ঁপশ্চাদিতি ॥ আদিত্য-স্সৰ্ৱো-ঽগ্নিঃ পৃথিৱ্যাম্ । ৱাযুৰন্তৰিক্ষে । সূৰ্যো দিৱি ।
চন্দ্ৰমা দিক্ষু । নক্ষত্ৰাণি স্ৱলোকে ॥ এৱা হ্যেৱ । এৱা হ্যগ্নে । এৱা হি ৱাযো । এৱা হীন্দ্ৰ । এৱা হি পূষন্ন্ । এৱা হি দেৱাঃ ॥ 74 ॥
অনুৱাকং 20
ইন্দ্ৰ ঘোষা ৱো ৱসুভিঃ পুৰস্তা-দুপদধতাম্ ।
মনোজৱসো ৱঃ পিতৃভি-ৰ্দক্ষিণত উপদধতাম্ ।
প্ৰচেতা ৱো ৰুদ্ৰৈঃ পশ্চা-দুপদধতাম্ ।
ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱ আদিত্যৈ-ৰুত্তৰত উপদধতাম্ ।
ত্ৱষ্টা ৱো ৰূপৈ-ৰুপৰিষ্টা-দুপদধতাম্ । সঞ্জ্ঞানং-ৱঃ ঁপশ্চাদিতি ॥ আদিত্য-স্সৰ্ৱো-ঽগ্নিঃ পৃথিৱ্যাম্ । ৱাযুৰন্তৰিক্ষে । সূৰ্যো দিৱি ।
চন্দ্ৰমা দিক্ষু । নক্ষত্ৰাণি স্ৱলোকে ॥ এৱা হ্যেৱ । এৱা হ্যগ্নে । এৱা হি ৱাযো । এৱা হীন্দ্ৰ । এৱা হি পূষন্ন্ । এৱা হি দেৱাঃ ॥ 74 ॥
দিক্ষু সপ্ত চ) (অ. 20)
অনুৱাকং 21
আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ । অস্মা-দস্মাদিতো-ঽমুতঃ ।
অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ । সহ সঞ্চস্কৰৰ্ধিযা ॥
ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মি পতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ ।
দেৱী ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ত্ৱায মে সুত ॥
মহানাম্নী-ৰ্মহামানাঃ । মহসো মহসস্স্ৱঃ ॥ 75 ॥
অনুৱাকং 21
আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ । অস্মা-দস্মাদিতো-ঽমুতঃ ।
অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ । সহ সঞ্চস্কৰৰ্ধিযা ॥
ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মি পতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ ।
দেৱী ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ত্ৱায মে সুত ॥
মহানাম্নী-ৰ্মহামানাঃ । মহসো মহসস্স্ৱঃ ॥ 75 ॥
দেৱীঃ পৰ্জন্য সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ত্ৱায মে সুত ॥
অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰক্ষঃ । অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰঘম্ । অপাঘ্ৰামপ চাৱৰ্তিম্ । অপ দেৱীৰিতো হিত ॥
ৱজ্ৰ-ন্দেৱীৰজীতাগ্শ্চ । ভুৱন-ন্দেৱ সূৱৰীঃ । আদিত্যানদিতি-ন্দেৱীম্ । যোনিনোৰ্ধ্ৱ-মুদীষত ॥ 76 ॥
অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰক্ষঃ । অপাশ্ন্যুষ্ণি-মপা ৰঘম্ । অপাঘ্ৰামপ চাৱৰ্তিম্ । অপ দেৱীৰিতো হিত ॥
ৱজ্ৰ-ন্দেৱীৰজীতাগ্শ্চ । ভুৱন-ন্দেৱ সূৱৰীঃ । আদিত্যানদিতি-ন্দেৱীম্ । যোনিনোৰ্ধ্ৱ-মুদীষত ॥ 76 ॥
ভদ্ৰ-ঙ্কৰ্ণেভি-শ্শৃণুযাম দেৱাঃ ।
ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ ।
স্থিৰৈৰঙ্গৈ স্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ ।
ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ ॥
স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ । স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ । স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ । স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু ॥ কেতৱো অৰুণাসশ্চ । ঋষযো ৱাতৰশনাঃ( ) । প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসম্ ॥ শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ ॥ সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মাতে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 77 ॥
ভদ্ৰ-ম্পশ্যেমাক্ষভি-ৰ্যজত্ৰাঃ ।
স্থিৰৈৰঙ্গৈ স্তুষ্টুৱাগ্ং সস্তনূভিঃ ।
ৱ্যশেম দেৱহিতং-যঁদাযুঃ ॥
স্ৱস্তি ন ইন্দ্ৰো ৱৃদ্ধশ্ৰৱাঃ । স্ৱস্তি নঃ পূষা ৱিশ্ৱৱেদাঃ । স্ৱস্তি নস্তাৰ্ক্ষ্যো অৰিষ্টনেমিঃ । স্ৱস্তি নো বৃহস্পতি-ৰ্দধাতু ॥ কেতৱো অৰুণাসশ্চ । ঋষযো ৱাতৰশনাঃ( ) । প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসম্ ॥ শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ ॥ সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মাতে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 77 ॥
(স্ৱ - ৰুদীষত - ৱাতৰশনা-ষ্ষট্চ) (অ. 21)
অনুৱাকং 22
যো-ঽপা-ম্পুষ্পং-ৱেঁদ । পুষ্পৱা-ন্প্ৰজাৱা-ন্পশুমা-ন্ভৱতি । চন্দ্ৰমা ৱা অপা-ম্পুষ্পম্ । পুষ্পৱা-ন্প্ৰজাৱা-ন্পশুমা-ন্ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । অগ্নিৰ্ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো-ঽগ্নেৰাযতনং-ৱেঁদ ॥ 78 ॥
অনুৱাকং 22
যো-ঽপা-ম্পুষ্পং-ৱেঁদ । পুষ্পৱা-ন্প্ৰজাৱা-ন্পশুমা-ন্ভৱতি । চন্দ্ৰমা ৱা অপা-ম্পুষ্পম্ । পুষ্পৱা-ন্প্ৰজাৱা-ন্পশুমা-ন্ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । অগ্নিৰ্ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো-ঽগ্নেৰাযতনং-ৱেঁদ ॥ 78 ॥
আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱা অগ্নেৰাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ।
ৱাযুৰ্ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ।
যো ৱাযোৰাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ॥ 79 ॥
ৱাযুৰ্ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ।
যো ৱাযোৰাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ॥ 79 ॥
আপো ৱৈ ৱাযোৰাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । অসৌ ৱৈ তপন্নপা-মাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো-ঽমুষ্য-তপত আযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপোৱা অমুষ্য-তপত আযতনম্ ॥ 80 ॥
আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । চন্দ্ৰমা ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ।
যশ্চন্দ্ৰমস আযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ চন্দ্ৰমস আযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ॥ 81 ॥
যশ্চন্দ্ৰমস আযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ চন্দ্ৰমস আযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ॥ 81 ॥
য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । নক্ষত্ৰাণি ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । যো নক্ষত্ৰাণা-মাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ নক্ষত্ৰাণা-মাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ ॥ 82 ॥
য এৱং-ৱেঁদ ॥ 82 ॥
যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । পৰ্জন্যো ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি ।
যঃ পৰ্জন্য-স্যাযতনং-ৱেঁদ ।
আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ পৰ্জন্য-স্যাযতনম্ ।
আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ ॥ 83 ॥
যঃ পৰ্জন্য-স্যাযতনং-ৱেঁদ ।
আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ পৰ্জন্য-স্যাযতনম্ ।
আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যো-ঽপামাযতনং-ৱেঁদ ॥ 83 ॥
আযতনৱা-ন্ভৱতি । সংৱঁথ্সৰো ৱা অপামাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য-স্সংৱঁথ্সৰ-স্যাযতনং-ৱেঁদ ।
আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ সংৱঁথ্সৰ-স্যাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥
যো-ঽফ্সু নাৱ-ম্প্ৰতিষ্ঠিতাং-ৱেঁদ । প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি ॥ 84 ॥
আযতনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱৈ সংৱঁথ্সৰ-স্যাযতনম্ । আযতনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥
যো-ঽফ্সু নাৱ-ম্প্ৰতিষ্ঠিতাং-ৱেঁদ । প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি ॥ 84 ॥
ইমে ৱৈ লোকা অফ্সু প্ৰতিষ্ঠিতাঃ । তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥
অপাগ্ং ৰসমুদযগ্ংসন্ন্ । সূৰ্যে শুক্ৰগ্ং সমাভৃতম্ । অপাগ্ং ৰসস্য যো ৰসঃ । তং-ৱোঁ গৃহ্ণা-ম্যুত্তমমিতি ॥ ইমে ৱৈ লোকা অপাগ্ং ৰসঃ । তে-ঽমুষ্মি-ন্নাদিত্যে সমাভতাঃ ॥
জানুদঘ্নী-মুত্তৰ-ৱেদীঙ্খাত্ৱা । অপা-ম্পূৰযিত্ৱা গুল্ফদঘ্নম্ ॥ 85 ॥
অপাগ্ং ৰসমুদযগ্ংসন্ন্ । সূৰ্যে শুক্ৰগ্ং সমাভৃতম্ । অপাগ্ং ৰসস্য যো ৰসঃ । তং-ৱোঁ গৃহ্ণা-ম্যুত্তমমিতি ॥ ইমে ৱৈ লোকা অপাগ্ং ৰসঃ । তে-ঽমুষ্মি-ন্নাদিত্যে সমাভতাঃ ॥
জানুদঘ্নী-মুত্তৰ-ৱেদীঙ্খাত্ৱা । অপা-ম্পূৰযিত্ৱা গুল্ফদঘ্নম্ ॥ 85 ॥
পুষ্কৰপৰ্ণৈঃ পুষ্কৰদণ্ডৈঃ পুষ্কৰৈশ্চ সগ্গ্স্তীৰ্য । তস্মিন্ ৱিহাযসে । অগ্নি-ম্প্ৰণীযোপ-সমাধায ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ।
কস্মা-ত্প্ৰণীতে-ঽয-মগ্নিশ্চীযতে । সাঃ প্ৰণীতে-ঽযমফ্সু হ্যযঞ্চীযতে ।
অসৌ ভুৱনে-ঽপ্য-নাহিতাগ্নি-ৰেতাঃ ।
তমভিত এতা অবীষ্টকা উপদধাতি ॥
অগ্নিহোত্ৰে দৰ্শপূৰ্ণ-মাসযোঃ ।
পশুবন্ধে চাতুৰ্মাস্যেষু ॥ 86 ॥
কস্মা-ত্প্ৰণীতে-ঽয-মগ্নিশ্চীযতে । সাঃ প্ৰণীতে-ঽযমফ্সু হ্যযঞ্চীযতে ।
অসৌ ভুৱনে-ঽপ্য-নাহিতাগ্নি-ৰেতাঃ ।
তমভিত এতা অবীষ্টকা উপদধাতি ॥
অগ্নিহোত্ৰে দৰ্শপূৰ্ণ-মাসযোঃ ।
পশুবন্ধে চাতুৰ্মাস্যেষু ॥ 86 ॥
অথো আহুঃ । সৰ্ৱেষু যজ্ঞক্ৰতুষ্ৱিতি ॥
এতদ্ধ স্ম ৱা আহু-শ্শণ্ডিলাঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ সত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ ।
সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে । সাৱিত্ৰ-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । অমুমাদিত্য-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 87 ॥
এতদ্ধ স্ম ৱা আহু-শ্শণ্ডিলাঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ সত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ ।
সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে । সাৱিত্ৰ-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । অমুমাদিত্য-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 87 ॥
নাচিকেত-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । প্ৰাণা-ন্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে । চাতুৰ্হোত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । ব্ৰহ্ম প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
ৱৈশ্ৱসৃজ-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । শৰীৰ-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
উপানুৱাক্যমাশু-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ ॥ 88 ॥
ৱৈশ্ৱসৃজ-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । শৰীৰ-ম্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
উপানুৱাক্যমাশু-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ ॥ 88 ॥
ইমান্ ঁলোকা-ন্প্ৰত্যক্ষেণ ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
ইমমাৰুণ-কেতুক-মগ্নিঞ্চিন্ৱান ইতি । য এৱাসৌ ।
ইতশ্চা-মুতশ্চা-ৱ্যতীপাতী । তমিতি ॥ যো-ঽগ্নেৰ্মিথূযা ৱেদ । মিথুনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱা অগ্নেৰ্মিথূযাঃ ।
মিথুনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 89 ॥
ইমমাৰুণ-কেতুক-মগ্নিঞ্চিন্ৱান ইতি । য এৱাসৌ ।
ইতশ্চা-মুতশ্চা-ৱ্যতীপাতী । তমিতি ॥ যো-ঽগ্নেৰ্মিথূযা ৱেদ । মিথুনৱা-ন্ভৱতি । আপো ৱা অগ্নেৰ্মিথূযাঃ ।
মিথুনৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 89 ॥
(ৱেদ - ভৱ - ত্যাযতনং - ভৱতি - ৱেদ - ৱেদ - তিষ্ঠতি - গুল্ফদঘ্নং - চাতুৰ্মাস্যে - ষ্ৱমুমাদিত্য-ম্প্ৰত্যক্ষেণ কমগ্নি-ঞ্চিনুত - উপানুৱাক্যমাশুমগ্নি-ঞ্চিন্ৱানো - মিথূযা মিথুনৱা-ন্ভৱত্যেক-ঞ্চ) (অ. 22)
(পুষ্পমগ্নিৰ্ৱাযুৰসৌ ৱৈ তপঞ্চন্দ্ৰমা নক্ষত্ৰাণি পৰ্জন্যঃ সংৱঁথ্সৰো যো-ঽফ্সু নাৱমেতদ্ধ স্ম ৱৈ সত্ৰিযগ্ং সংৱঁথ্সৰগ্ং সাৱিত্ৰমমু-ন্নাচিকেত-ম্প্ৰাণাগ্শ্চাতুৰ্হোত্ৰিয-ম্ব্ৰহ্ম ৱৈশ্ৱসৃজগ্ং শৰীৰমুপানুৱাক্যমাশুমিমান্ ঁলোকানিমমাৰুণকেতুকং-যঁ এৱাসৌ)
অনুৱাকং 23
আপো ৱা ইদমাসন্-থ্সলিলমেৱ ।
স প্ৰজাপতিৰেকঃ পুষ্কৰপৰ্ণে সমভৱত্ ।
তস্যান্ত-ৰ্মনসি কাম-স্সমৱৰ্তত । ইদগ্ং সৃজেযমিতি । তস্মাদ্য-ত্পুৰুষো মনসা-ঽভিগচ্ছতি । তদ্ৱাচা ৱদতি ।
তত্কৰ্মণা কৰোতি । তদেষা ঽভ্যনূক্তা ॥ কামস্তদগ্ৰে সমৱৰ্ততাধি । মনসো ৰেতঃ প্ৰথমং-যঁদাসীত্ ॥ 90 ॥
(পুষ্পমগ্নিৰ্ৱাযুৰসৌ ৱৈ তপঞ্চন্দ্ৰমা নক্ষত্ৰাণি পৰ্জন্যঃ সংৱঁথ্সৰো যো-ঽফ্সু নাৱমেতদ্ধ স্ম ৱৈ সত্ৰিযগ্ং সংৱঁথ্সৰগ্ং সাৱিত্ৰমমু-ন্নাচিকেত-ম্প্ৰাণাগ্শ্চাতুৰ্হোত্ৰিয-ম্ব্ৰহ্ম ৱৈশ্ৱসৃজগ্ং শৰীৰমুপানুৱাক্যমাশুমিমান্ ঁলোকানিমমাৰুণকেতুকং-যঁ এৱাসৌ)
অনুৱাকং 23
আপো ৱা ইদমাসন্-থ্সলিলমেৱ ।
স প্ৰজাপতিৰেকঃ পুষ্কৰপৰ্ণে সমভৱত্ ।
তস্যান্ত-ৰ্মনসি কাম-স্সমৱৰ্তত । ইদগ্ং সৃজেযমিতি । তস্মাদ্য-ত্পুৰুষো মনসা-ঽভিগচ্ছতি । তদ্ৱাচা ৱদতি ।
তত্কৰ্মণা কৰোতি । তদেষা ঽভ্যনূক্তা ॥ কামস্তদগ্ৰে সমৱৰ্ততাধি । মনসো ৰেতঃ প্ৰথমং-যঁদাসীত্ ॥ 90 ॥
সতো বন্ধুমসতি নিৰৱিন্দন্ন্ । হৃদি প্ৰতীষ্যা কৱযো মনীষেতি ॥ উপৈনন্তদুপনমতি । য-ত্কামো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ স তপো-ঽতপ্যত ।
স তপস্তপ্ত্ৱা । শৰীৰমধূনুত । তস্য য-ন্মাগ্ংসমাসীত্ । ততো-ঽৰুণাঃ কেতৱো ৱাতৰশনা ঋষয উদতিষ্ঠন্ন্ ॥ 91 ॥
স তপস্তপ্ত্ৱা । শৰীৰমধূনুত । তস্য য-ন্মাগ্ংসমাসীত্ । ততো-ঽৰুণাঃ কেতৱো ৱাতৰশনা ঋষয উদতিষ্ঠন্ন্ ॥ 91 ॥
যে নখাঃ । তে ৱৈখানসাঃ । যে ৱালাঃ । তে ৱালখিল্যাঃ । যো ৰসঃ । সো-ঽপাম্ ॥ অন্তৰতঃ কূৰ্ম-ম্ভূতগ্ং সৰ্পন্তম্ । তমব্ৰৱীত্ । মম ৱৈ ত্ৱং-মাগ্ংসা । সমভূত্ ॥ 92 ॥
নেত্যব্ৰৱীত্ । পূৰ্ৱমেৱাহ-মিহাসমিতি । তত্পুৰুষস্য পুৰুষত্ৱম্ । স সহস্ৰশীৰ্ষা পুৰুষঃ । সহস্ৰাক্ষ-স্সহস্ৰপাত্ । ভূত্ৱোদতিষ্ঠত্ । তমব্ৰৱীত্ । ত্ৱং-ৱৈঁ পূৰ্ৱগ্ং সমভূঃ ।
ত্ৱমিদ-ম্পূৰ্ৱঃ কুৰুষ্ৱেতি ॥ স ইত আদাযাপঃ ॥ 93 ॥
ত্ৱমিদ-ম্পূৰ্ৱঃ কুৰুষ্ৱেতি ॥ স ইত আদাযাপঃ ॥ 93 ॥
অঞ্জলিনা পুৰস্তা-দুপাদধাত্ । এৱা হ্যেৱেতি ।
তত আদিত্য উদতিষ্ঠত্ । সা প্ৰাচী দিক্ ॥
অথাৰুণঃ কেতু-ৰ্দক্ষিণত উপাদধাত্ । এৱা হ্যগ্ন ইতি । ততো ৱা অগ্নিৰুদতিষ্ঠত্ । সা দক্ষিণা দিক্ । অথাৰুণঃ কেতুঃ পশ্চাদুপাদধাত্ ।
এৱা হি ৱাযো ইতি ॥ 94 ॥
তত আদিত্য উদতিষ্ঠত্ । সা প্ৰাচী দিক্ ॥
অথাৰুণঃ কেতু-ৰ্দক্ষিণত উপাদধাত্ । এৱা হ্যগ্ন ইতি । ততো ৱা অগ্নিৰুদতিষ্ঠত্ । সা দক্ষিণা দিক্ । অথাৰুণঃ কেতুঃ পশ্চাদুপাদধাত্ ।
এৱা হি ৱাযো ইতি ॥ 94 ॥
ততো ৱাযুৰুদতিষ্ঠত্ । সা প্ৰতীচী দিক্ ।
অথাৰুণঃ কেতু-ৰুত্তৰত উপাদধাত্ । এৱা হীন্দ্ৰেতি ।
ততো ৱা ইন্দ্ৰ উদতিষ্ঠত্ । সোদীচী দিক্ ।
অথাৰুণঃ কেতু-ৰ্মদ্ধ্য উপাদধাত্ । এৱা হি পূষন্নিতি । ততো ৱৈ পূষোদতিষ্ঠত্ । সেযন্দিক্ ॥ 95 ॥
অথাৰুণঃ কেতু-ৰুত্তৰত উপাদধাত্ । এৱা হীন্দ্ৰেতি ।
ততো ৱা ইন্দ্ৰ উদতিষ্ঠত্ । সোদীচী দিক্ ।
অথাৰুণঃ কেতু-ৰ্মদ্ধ্য উপাদধাত্ । এৱা হি পূষন্নিতি । ততো ৱৈ পূষোদতিষ্ঠত্ । সেযন্দিক্ ॥ 95 ॥
অথাৰুণঃ কেতুৰুপৰিষ্টা-দুপাদধাত্ । এৱা হি দেৱা ইতি । ততো দেৱ মনুষ্যাঃ পিতৰঃ । গন্ধৰ্ৱা-ফ্সৰস শ্চোদ-তিষ্ঠন্ন্ ।
সোৰ্ধ্ৱা দিক্ ॥ যা ৱিপ্ৰুষো ৱিপৰাপতন্ন্ ।
তাভ্যো-ঽসুৰা ৰক্ষাগ্ংসি পিশাচাশ্চো-দতিষ্ঠন্ন্ । তস্মাত্তে পৰাভৱন্ন্ । ৱিপ্ৰুড্ভ্যো হি তে সমভৱন্ন্ ॥ তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ 96 ॥
সোৰ্ধ্ৱা দিক্ ॥ যা ৱিপ্ৰুষো ৱিপৰাপতন্ন্ ।
তাভ্যো-ঽসুৰা ৰক্ষাগ্ংসি পিশাচাশ্চো-দতিষ্ঠন্ন্ । তস্মাত্তে পৰাভৱন্ন্ । ৱিপ্ৰুড্ভ্যো হি তে সমভৱন্ন্ ॥ তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ 96 ॥
আপো হ য-দ্বৃহতী-ৰ্গৰ্ভমাযন্ন্ । দক্ষ-ন্দধানা জনযন্তী-স্স্ৱযম্ভুম্ । তত ইমে-ঽদ্ধ্য-সৃজ্যন্ত সৰ্গাঃ । অদ্ভ্যো ৱা ইদগ্ং সমভূত্ ।
তস্মাদিদগ্ং সৰ্ৱ-ম্ব্ৰহ্ম স্ৱযভ্ৱিন্তি ॥
তস্মাদিদগ্ং সৰ্ৱগ্ং শিথিল-মিৱা ধ্ৰুৱ-মিৱাভৱত্ ॥ প্ৰজাপতি-ৰ্ৱাৱ তত্ । আত্মনা-ঽঽত্মানং-ৱিঁধায ।
তদেৱানু প্ৰাৱিশত্ ॥ তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ 97 ॥
তস্মাদিদগ্ং সৰ্ৱ-ম্ব্ৰহ্ম স্ৱযভ্ৱিন্তি ॥
তস্মাদিদগ্ং সৰ্ৱগ্ং শিথিল-মিৱা ধ্ৰুৱ-মিৱাভৱত্ ॥ প্ৰজাপতি-ৰ্ৱাৱ তত্ । আত্মনা-ঽঽত্মানং-ৱিঁধায ।
তদেৱানু প্ৰাৱিশত্ ॥ তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ 97 ॥
ৱিধায লোকান্. ৱিধায ভূতানি । ৱিধায সৰ্ৱাঃ প্ৰদিশো দিশশ্চ । প্ৰজাপতিঃ প্ৰথমজা ঋতস্য । আত্মনা-ঽঽত্মা-নমভি-সংৱিঁৱেশেতি ॥
সৰ্ৱমেৱেদমাপ্ত্ৱা । সৰ্ৱ-মৱৰুদ্ধ্য । তদেৱানু প্ৰৱিশতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 98 ॥
সৰ্ৱমেৱেদমাপ্ত্ৱা । সৰ্ৱ-মৱৰুদ্ধ্য । তদেৱানু প্ৰৱিশতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 98 ॥
(আসী - দতিষ্ঠন্ - নভূ - দপো - ৱাযো ইতি - সেয-ন্দিগ - ভ্যনূক্তা - ঽভ্যনূক্তা -+-ঽষ্টৌ চ) (অ. 23)
অনুৱাকং 24
চতুষ্টয্য আপো গৃহ্ণাতি । চত্ৱাৰি ৱা অপাগ্ং ৰূপাণি । মেঘো ৱিদ্যুত্ । স্তনযিত্নু-ৰ্ৱৃষ্টিঃ । তান্যেৱা ৱৰুন্ধে ॥ আতপতি ৱৰ্ষ্যা গৃহ্ণাতি ।
তাঃ পুৰস্তা-দুপদধাতি । এতা ৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যা আপঃ । মুখত এৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চস-মৱৰুন্ধে ।
তস্মা-ন্মুখতো ব্ৰহ্মৱৰ্চসিতৰঃ ॥ 99 ॥
অনুৱাকং 24
চতুষ্টয্য আপো গৃহ্ণাতি । চত্ৱাৰি ৱা অপাগ্ং ৰূপাণি । মেঘো ৱিদ্যুত্ । স্তনযিত্নু-ৰ্ৱৃষ্টিঃ । তান্যেৱা ৱৰুন্ধে ॥ আতপতি ৱৰ্ষ্যা গৃহ্ণাতি ।
তাঃ পুৰস্তা-দুপদধাতি । এতা ৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যা আপঃ । মুখত এৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চস-মৱৰুন্ধে ।
তস্মা-ন্মুখতো ব্ৰহ্মৱৰ্চসিতৰঃ ॥ 99 ॥
কূপ্যা গৃহ্ণাতি । তা দক্ষিণত উপদধাতি । এতা ৱৈ তেজস্ৱিনীৰাপঃ । তেজ এৱাস্য দক্ষিণতো দধাতি । তস্মা-দ্দক্ষিণোৰ্ধ ঽস্তেজস্ৱিতৰঃ ॥
স্থাৱৰা গৃহ্ণাতি । তাঃ পশ্চাদুপদধাতি । প্ৰতিষ্ঠিতা ৱৈ স্থাৱৰাঃ ।
পশ্চাদেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ ৱহন্তী-ৰ্গৃহ্ণাতি ॥ 100 ॥
স্থাৱৰা গৃহ্ণাতি । তাঃ পশ্চাদুপদধাতি । প্ৰতিষ্ঠিতা ৱৈ স্থাৱৰাঃ ।
পশ্চাদেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ ৱহন্তী-ৰ্গৃহ্ণাতি ॥ 100 ॥
তা উত্তৰত উপদধাতি । ওজসা ৱা এতা ৱহন্তীৰিৱো-দ্গতীৰিৱ আকূজতীৰিৱ ধাৱন্তীঃ । ওজ এৱাস্যোত্তৰতো দধাতি । তস্মাদুত্তৰো-ঽদ্ধ ওজস্ৱিতৰঃ ॥ সভাংৰ্যা গৃহ্ণাতি ।
তা মদ্ধ্য উপদধাতি । ইযং-ৱৈঁ সভাংৰ্যাঃ । অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ পল্ৱল্যা গৃহ্ণাতি । তা উপৰিষ্টা-দুপাদধাতি ॥ 101 ॥
তা মদ্ধ্য উপদধাতি । ইযং-ৱৈঁ সভাংৰ্যাঃ । অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ পল্ৱল্যা গৃহ্ণাতি । তা উপৰিষ্টা-দুপাদধাতি ॥ 101 ॥
অসৌ ৱৈ পল্ৱল্যাঃ । অমুষ্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ দিক্ষূপদধাতি । দিক্ষু ৱা আপঃ । অন্নং-ৱাঁ আপঃ । অদ্ভ্যো ৱা অন্নঞ্জাযতে । যদেৱাদ্ভ্যো-ঽন্ন-ঞ্জাযতে । তদৱৰুন্ধে ॥ তং-ৱাঁ এতমৰুণাঃ কেতৱো ৱাতৰশনা ঋষযো-ঽচিন্ৱন্ন্ । তস্মা-দাৰুণ কেতুকঃ ॥ তদেষা-ঽভ্যনূক্তা ॥ কেতৱো অৰুণাসশ্চ । ঋষযো ৱাতৰশনাঃ ।
প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসমিতি ॥ শতশশ্চৈৱ ঽসহস্ৰশশ্চ প্ৰতিতিষ্ঠতি । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে ।
য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 102 ॥
প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি । সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসমিতি ॥ শতশশ্চৈৱ ঽসহস্ৰশশ্চ প্ৰতিতিষ্ঠতি । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে ।
য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 102 ॥
(ব্ৰহ্মৱৰ্চসিতৰো - ৱহন্তী-ৰ্গৃহ্ণাতি - তা উপৰিষ্টাদুপাদধা - ত্যাৰুণকেতুকো-ঽষ্টৌ চ) (অ. 24)
অনুৱাকং 25
জানুদঘ্নী-মুত্তৰৱেদীঙ্খাত্ৱা । অপা-ম্পূৰযতি । অপাগ্ং সৰ্ৱত্ৱায । পুষ্কৰপৰ্ণগ্ং ৰুক্ম-ম্পুৰুষ-মিত্যুপদধাতি । তপো ৱৈ পুষ্কৰপৰ্ণম্ ।
সত্যগ্ং ৰুক্মঃ । অমৃত-ম্পুৰুষঃ । এতাৱদ্ৱা ৱাস্তি । যাৱদেতত্ । যাৱদেৱাস্তি ॥ 103 ॥
অনুৱাকং 25
জানুদঘ্নী-মুত্তৰৱেদীঙ্খাত্ৱা । অপা-ম্পূৰযতি । অপাগ্ং সৰ্ৱত্ৱায । পুষ্কৰপৰ্ণগ্ং ৰুক্ম-ম্পুৰুষ-মিত্যুপদধাতি । তপো ৱৈ পুষ্কৰপৰ্ণম্ ।
সত্যগ্ং ৰুক্মঃ । অমৃত-ম্পুৰুষঃ । এতাৱদ্ৱা ৱাস্তি । যাৱদেতত্ । যাৱদেৱাস্তি ॥ 103 ॥
তদৱৰুন্ধে ॥ কূৰ্মমুপদধাতি । অপামেৱ মেধমৱৰুন্ধে । অথো স্ৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ আপমাপামপ-স্সৰ্ৱাঃ ।
অস্মাদস্মা দিতো-ঽমুতঃ । অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ ।
সহ সঞ্চস্কৰৰ্ধিযা ইতি । ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মিপতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ । দেৱী-ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ৱায মে সুত ॥ লোক-ম্পৃণচ্ছিদ্ৰ-ম্পৃণ ॥ 104 ॥
অস্মাদস্মা দিতো-ঽমুতঃ । অগ্নিৰ্ৱাযুশ্চ সূৰ্যশ্চ ।
সহ সঞ্চস্কৰৰ্ধিযা ইতি । ৱায্ৱশ্ৱা ৰশ্মিপতযঃ । মৰীচ্যাত্মানো অদ্ৰুহঃ । দেৱী-ৰ্ভুৱন সূৱৰীঃ । পুত্ৰৱত্ৱায মে সুত ॥ লোক-ম্পৃণচ্ছিদ্ৰ-ম্পৃণ ॥ 104 ॥
যাস্তিস্ৰঃ পৰমজাঃ ॥ ) (শোৰ্ত্ অন্-দ্লোন্গ্fওৰং অৰে থে সমে ই-ন্তি ॥ পঞ্চ চিতয উপদধাতি । পাঙ্ক্ত-ঽগ্নিঃ । যাৱানেৱাগ্নিঃ । তঞ্চিনুতে ॥
লোক-ম্পৃণযা দ্ৱিতীযা-মুপদধাতি ।
পঞ্চপদা ৱৈ ৱিৰাট্ । তস্যা ৱা ইয-ম্পাদঃ । অন্তৰিক্ষ-ম্পাদঃ । দ্যৌঃ পাদঃ । দিশঃ পাদঃ । পৰোৰজাঃ পাদঃ ॥ ৱিৰাজ্যেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ।
য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 105 ॥
লোক-ম্পৃণযা দ্ৱিতীযা-মুপদধাতি ।
পঞ্চপদা ৱৈ ৱিৰাট্ । তস্যা ৱা ইয-ম্পাদঃ । অন্তৰিক্ষ-ম্পাদঃ । দ্যৌঃ পাদঃ । দিশঃ পাদঃ । পৰোৰজাঃ পাদঃ ॥ ৱিৰাজ্যেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ।
য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 105 ॥
(অস্তি - পৃণা - ন্তৰিক্ষ-ম্পাদ-ষ্ষট্চ) (অ. 25)
অনুৱাকং 26
অগ্নি-ম্প্ৰণীযোপ-সমাধায । তমভিত এতা অবীষ্টকা উপদধাতি । অগ্নিহোত্ৰে দৰ্শপূৰ্ণ-মাসযোঃ । পশুবন্ধে চাতুৰ্মাস্যেষু ।
অথো আহুঃ । সৰ্ৱেষু যজ্ঞক্ৰতুষ্ৱিতি ॥
অথ হস্মা হাৰুণ-স্স্ৱাযম্ভুৱঃ ।
সাৱিত্ৰ-স্সৰ্ৱো-ঽগ্নি-ৰিত্যননুষঙ্গ-ম্মন্যামহে ।
নানা ৱা এতেষাং-ৱীঁৰ্যাণি ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 106 ॥
অনুৱাকং 26
অগ্নি-ম্প্ৰণীযোপ-সমাধায । তমভিত এতা অবীষ্টকা উপদধাতি । অগ্নিহোত্ৰে দৰ্শপূৰ্ণ-মাসযোঃ । পশুবন্ধে চাতুৰ্মাস্যেষু ।
অথো আহুঃ । সৰ্ৱেষু যজ্ঞক্ৰতুষ্ৱিতি ॥
অথ হস্মা হাৰুণ-স্স্ৱাযম্ভুৱঃ ।
সাৱিত্ৰ-স্সৰ্ৱো-ঽগ্নি-ৰিত্যননুষঙ্গ-ম্মন্যামহে ।
নানা ৱা এতেষাং-ৱীঁৰ্যাণি ॥ কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 106 ॥
সত্ৰিয মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
সাৱিত্ৰ মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । নাচিকেত মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
চাতুৰ্ হোত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
ৱৈশ্ৱসৃজ মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 107 ॥
সাৱিত্ৰ মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । নাচিকেত মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
চাতুৰ্ হোত্ৰিয-মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ।
ৱৈশ্ৱসৃজ মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে ॥ 107 ॥
উপানুৱাক্য-মাশু মগ্নিঞ্চিন্ৱানঃ । কমগ্নিঞ্চিনুতে । ইমমাৰুণ-কেতুক মগ্নিঞ্চিন্ৱান ইতি ॥ ৱৃষা ৱা অগ্নিঃ । ৱৃষাণৌ সগ্গ্স্ফালযেত্ । হন্যেতাস্য যজ্ঞঃ । তস্মান্নানুষজ্যঃ ॥
সোত্তৰৱেদিষু ক্ৰতুষু চিন্ৱীত । উত্তৰৱেদ্যাগ্ হ্যগ্নিশ্চীযতে ॥ প্ৰজাকামশ্চিন্ৱীত ॥ 108 ॥
সোত্তৰৱেদিষু ক্ৰতুষু চিন্ৱীত । উত্তৰৱেদ্যাগ্ হ্যগ্নিশ্চীযতে ॥ প্ৰজাকামশ্চিন্ৱীত ॥ 108 ॥
প্ৰাজাপত্যো ৱা এষো-ঽগ্নিঃ । প্ৰাজাপত্যাঃ প্ৰজাঃ । প্ৰজাৱা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ পশুকামশ্চিন্ৱীত । সঞ্জ্ঞানং-ৱাঁ এত-ত্পশূনাম্ । যদাপঃ ।
পশূনামেৱ সজ্ঞান্নে ঽগ্নিঞ্চিনুতে । পশুমা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 109 ॥
পশূনামেৱ সজ্ঞান্নে ঽগ্নিঞ্চিনুতে । পশুমা-ন্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ 109 ॥
ৱৃষ্টিকামশ্চিন্ৱীত । আপো ৱৈ ৱৃষ্টিঃ । পৰ্জন্যো ৱৰ্ষুকো ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ আমযাৱী চিন্ৱীত । আপো ৱৈ ভেষজম্ । ভেষজ-মেৱাস্মৈ কৰোতি । সৰ্ৱমাযুৰেতি ॥ অভিচৰগ্গ্ শ্চিন্ৱীত । ৱজ্ৰো ৱা আপঃ ॥ 110 ॥
ৱজ্ৰমেৱ ভ্ৰাতৃৱ্যেভ্যঃ প্ৰহৰতি । স্তৃণুত এনম্ ॥ তেজস্কামো যশস্কামঃ ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চসকাম-স্স্ৱৰ্গকামশ্চিন্ৱীত । এতা ৱদ্ৱা ৱাস্তি । যাৱদেতত্ । যাৱদেৱাস্তি । তদৱৰুন্ধে ॥ তস্যৈ তদ্ৱ্ৰতম্ । ৱৰ্ষতি ন ধাৱেত্ ॥ 111 ॥
ব্ৰহ্মৱৰ্চসকাম-স্স্ৱৰ্গকামশ্চিন্ৱীত । এতা ৱদ্ৱা ৱাস্তি । যাৱদেতত্ । যাৱদেৱাস্তি । তদৱৰুন্ধে ॥ তস্যৈ তদ্ৱ্ৰতম্ । ৱৰ্ষতি ন ধাৱেত্ ॥ 111 ॥
অমৃতং-ৱাঁ আপঃ । অমৃতস্যা-নন্তৰিত্যৈ ॥
নাফ্সু-মূত্ৰপুৰীষঙ্কুৰ্যাত্ । ন নিষ্ঠীৱেত্ । ন ৱিৱসন-স্স্নাযাত্ । গুহ্যো ৱা এষো-ঽগ্নিঃ ।
এতস্যাগ্নে ৰনতি দাহায ॥ ন পুষ্কৰপৰ্ণানি হিৰণ্যং-ৱাঁ-ঽধিতিষ্ঠেত্ । এতস্যাগ্নে-ৰনভ্যাৰোহায ॥ ন কূৰ্মস্যাশ্ঞীযাত্ ।
নোদকস্যা-ঘাতুকান্যেন-মোদকানি ভৱন্তি । অঘাতুকা আপঃ । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 112 ॥
নাফ্সু-মূত্ৰপুৰীষঙ্কুৰ্যাত্ । ন নিষ্ঠীৱেত্ । ন ৱিৱসন-স্স্নাযাত্ । গুহ্যো ৱা এষো-ঽগ্নিঃ ।
এতস্যাগ্নে ৰনতি দাহায ॥ ন পুষ্কৰপৰ্ণানি হিৰণ্যং-ৱাঁ-ঽধিতিষ্ঠেত্ । এতস্যাগ্নে-ৰনভ্যাৰোহায ॥ ন কূৰ্মস্যাশ্ঞীযাত্ ।
নোদকস্যা-ঘাতুকান্যেন-মোদকানি ভৱন্তি । অঘাতুকা আপঃ । য এতমগ্নিঞ্চিনুতে । য উচৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 112 ॥
(চিনুতে - চিনুতে - প্ৰজাকামশ্চিন্ৱীত - য এৱং-ৱেঁদা - পো - ধাৱে - দশ্ঞীযাচ্চত্ৱাৰি চ) (অ. 26)
অনুৱাকং 27
ইমা নুক-ম্ভুৱনা সীষধেম । ইন্দ্ৰশ্চ ৱিশ্ৱেচ দেৱাঃ ॥ যজ্ঞঞ্চ নস্তন্ৱঞ্চ প্ৰজাঞ্চ । আদিত্যৈৰিন্দঃ সহ সীষধাতু ॥
আদিত্যৈৰিন্দ্ৰ-স্সগণো-মৰুদ্ভিঃ । অস্মাক-ম্ভূত্ৱৱিতা তনূনাম্ ॥ আপ্লৱস্ৱ প্ৰপ্লৱস্ৱ । আণ্ডী ভৱ জ মা মুহুঃ । সুখাদীন্দুঃ খনিধনাম্ । প্ৰতিমুঞ্চস্ৱ স্ৱা-ম্পুৰম্ ॥ 113 ॥
অনুৱাকং 27
ইমা নুক-ম্ভুৱনা সীষধেম । ইন্দ্ৰশ্চ ৱিশ্ৱেচ দেৱাঃ ॥ যজ্ঞঞ্চ নস্তন্ৱঞ্চ প্ৰজাঞ্চ । আদিত্যৈৰিন্দঃ সহ সীষধাতু ॥
আদিত্যৈৰিন্দ্ৰ-স্সগণো-মৰুদ্ভিঃ । অস্মাক-ম্ভূত্ৱৱিতা তনূনাম্ ॥ আপ্লৱস্ৱ প্ৰপ্লৱস্ৱ । আণ্ডী ভৱ জ মা মুহুঃ । সুখাদীন্দুঃ খনিধনাম্ । প্ৰতিমুঞ্চস্ৱ স্ৱা-ম্পুৰম্ ॥ 113 ॥
মৰীচয-স্স্ৱাযম্ভুৱাঃ । যে শৰীৰাণ্য কল্পযন্ন্ ।
তে তে দেহঙ্কল্পযন্তু । মা চ তে খ্যা স্ম তীৰিষত্ ॥ উত্তিষ্ঠত মা স্ৱপ্ত । অগ্নি-মিচ্ছদ্ধ্ৱ-ম্ভাৰতাঃ । ৰাজ্ঞ-স্সোমস্য তৃপ্তাসঃ । সূৰ্যেণ সযুজোষসঃ ॥ যুৱা সুৱাসাঃ পৰিৱীত আগাত্ । স উ শ্ৰেযা-ন্ভৱতি জাযমানঃ । ত-ন্ধীৰাসঃ কৱয উন্নযন্তি । স্ৱাধিযো মনসা দেৱযন্তঃ ॥
অষ্টাচক্ৰা নৱদ্ৱাৰা ॥ 114 ॥
তে তে দেহঙ্কল্পযন্তু । মা চ তে খ্যা স্ম তীৰিষত্ ॥ উত্তিষ্ঠত মা স্ৱপ্ত । অগ্নি-মিচ্ছদ্ধ্ৱ-ম্ভাৰতাঃ । ৰাজ্ঞ-স্সোমস্য তৃপ্তাসঃ । সূৰ্যেণ সযুজোষসঃ ॥ যুৱা সুৱাসাঃ পৰিৱীত আগাত্ । স উ শ্ৰেযা-ন্ভৱতি জাযমানঃ । ত-ন্ধীৰাসঃ কৱয উন্নযন্তি । স্ৱাধিযো মনসা দেৱযন্তঃ ॥
অষ্টাচক্ৰা নৱদ্ৱাৰা ॥ 114 ॥
দেৱানা-ম্পূৰযোদ্ধ্যা । তস্যাগ্ং হিৰণ্মযঃ কোশঃ । স্ৱৰ্গো লোকো জ্যোতিষা ঽঽৱৃতঃ ॥ যো ৱৈ তা-ম্ব্ৰহ্মণো ৱেদ । অমৃতেনাৱৃতা-ম্পুৰীম্ । তস্মৈ ব্ৰহ্ম চ ব্ৰহ্মা চ । আযুঃ কীৰ্তি-ম্প্ৰজান্দদুঃ ॥ ৱিভ্ৰাজমানাগ্ং হৰিণীম্ । যশসা সম্পৰীৱৃতাম্ । পুৰগ্ং হিৰণ্মযী-ম্ব্ৰহ্মা ॥ 115 ॥
ৱিৱেশাপৰাজিতা ॥ পৰাঙ্গেত্য (পৰাংঅত্য) জ্যামযী ।
পৰাঙ্গেত্য (পৰাংঅত্য) নাশকী । ইহ চামুত্ৰ চান্ৱেতি । ৱিদ্ৱা-ন্দেৱাসুৰানুভযান্ ॥
যত্কুমাৰী মন্দ্ৰযতে । যদ্যোষিদ্য-ত্পতিৱ্ৰতা । অৰিষ্টং-যঁত্কিঞ্চ ক্ৰিযতে ।
অগ্নি-স্তদনু ৱেধতি ॥ অশৃতাস-শ্শৃতাসশ্চ ॥ 116 ॥
পৰাঙ্গেত্য (পৰাংঅত্য) নাশকী । ইহ চামুত্ৰ চান্ৱেতি । ৱিদ্ৱা-ন্দেৱাসুৰানুভযান্ ॥
যত্কুমাৰী মন্দ্ৰযতে । যদ্যোষিদ্য-ত্পতিৱ্ৰতা । অৰিষ্টং-যঁত্কিঞ্চ ক্ৰিযতে ।
অগ্নি-স্তদনু ৱেধতি ॥ অশৃতাস-শ্শৃতাসশ্চ ॥ 116 ॥
যজ্ৱানো যে-ঽপ্যযজ্ৱনঃ । স্ৱৰ্যন্তো নাপেক্ষন্তে ।
ইন্দ্ৰ-মগ্নিঞ্চ যে ৱিদুঃ ॥ সিকতা ইৱ সংযঁন্তি ।
ৰশ্মিভিঃ-সমুদীৰিতাঃ । অস্মা-ল্লোকাদ-মুষ্মাচ্চ । ঋষিভি-ৰদাত্-পৃশ্নিভিঃ ॥ অপেত ৱীত ৱি চ সৰ্পতাতঃ । যে-ঽত্ৰ স্থ পুৰাণা যে চ নূতনাঃ ।
অহোভি-ৰদ্ভি-ৰক্তুভি-ৰ্ৱ্যক্তম্ ॥ 117 ॥
ইন্দ্ৰ-মগ্নিঞ্চ যে ৱিদুঃ ॥ সিকতা ইৱ সংযঁন্তি ।
ৰশ্মিভিঃ-সমুদীৰিতাঃ । অস্মা-ল্লোকাদ-মুষ্মাচ্চ । ঋষিভি-ৰদাত্-পৃশ্নিভিঃ ॥ অপেত ৱীত ৱি চ সৰ্পতাতঃ । যে-ঽত্ৰ স্থ পুৰাণা যে চ নূতনাঃ ।
অহোভি-ৰদ্ভি-ৰক্তুভি-ৰ্ৱ্যক্তম্ ॥ 117 ॥
যমো দদাত্ৱ-ৱসানমস্মৈ ॥ নৃ মুণন্তু নৃ পাত্ৱৰ্যঃ । অকৃষ্টা যে চ কৃষ্টজাঃ । কুমাৰীষু কনীনীষু । জাৰিণীষু চ যে হিতাঃ ॥ ৰেতঃ পীতা আণ্ডপীতাঃ । অঙ্গাৰেষু চ যে হুতাঃ । উভযা-ন্পুত্ৰ পৌত্ৰকান্ । যুৱে-ঽহং-যঁমৰাজগান্ ॥ শতমিন্নু শৰদো অন্তি দেৱা যত্ৰা নশ্চক্ৰা জৰস-ন্তনূনাম্ । পুত্ৰাসো যত্ৰ পিতৰো ভৱন্তি মা নো মধ্যা ৰীৰিষতাযুৰ্গন্তোঃ ॥
অদো যদ্ব্ৰহ্ম ৱিলবম্ । পিতৃণাঞ্চ যমস্য চ ।
ৱৰুণ-স্যাশ্ৱিনো-ৰগ্নেঃ । মৰুতাঞ্চ ৱিহাযসাম্ ॥
কামপ্ৰযৱণ-ম্মে অস্তু । স হ্যেৱাস্মি সনাতনঃ । ইতি নাকো ব্ৰহ্মিশ্ৰৱো ৰাযো ধনম্ । পুত্ৰানাপো দেৱীৰিহাহিতা ॥ 118 ॥
অদো যদ্ব্ৰহ্ম ৱিলবম্ । পিতৃণাঞ্চ যমস্য চ ।
ৱৰুণ-স্যাশ্ৱিনো-ৰগ্নেঃ । মৰুতাঞ্চ ৱিহাযসাম্ ॥
কামপ্ৰযৱণ-ম্মে অস্তু । স হ্যেৱাস্মি সনাতনঃ । ইতি নাকো ব্ৰহ্মিশ্ৰৱো ৰাযো ধনম্ । পুত্ৰানাপো দেৱীৰিহাহিতা ॥ 118 ॥
(পুৰং - নৱদ্ৱাৰা - ব্ৰহ্মা - চ - ৱ্যক্তগ্ং - শৰদো-ঽষ্টৌ চ) (অ. 27)
অনুৱাকং 28
ৱিশীৰ্ষ্ণী-ঙ্গৃদ্ধ্ৰ-শীৰ্ষ্ণীঞ্চ । অপেতো নিৰ্-ঋতিগ্ং হথঃ । পৰিবাধগ্গ্ শ্ৱেতকুক্ষম্ । নিজঙ্ঘগ্ং শবলোদৰম্ ॥ স তান্. ৱাচ্যাযযা সহ । অগ্নে নাশয সন্দৃশঃ । ঈৰ্ষ্যাসূযে বুভুক্ষাম্ । মন্যু-ঙ্কৃত্যা-ঞ্চ দীধিৰে । ৰথেন কিগ্ংশুকাৱতা । অগ্নে নাশয সন্দৃশঃ ॥ 119 ॥
অনুৱাকং 28
ৱিশীৰ্ষ্ণী-ঙ্গৃদ্ধ্ৰ-শীৰ্ষ্ণীঞ্চ । অপেতো নিৰ্-ঋতিগ্ং হথঃ । পৰিবাধগ্গ্ শ্ৱেতকুক্ষম্ । নিজঙ্ঘগ্ং শবলোদৰম্ ॥ স তান্. ৱাচ্যাযযা সহ । অগ্নে নাশয সন্দৃশঃ । ঈৰ্ষ্যাসূযে বুভুক্ষাম্ । মন্যু-ঙ্কৃত্যা-ঞ্চ দীধিৰে । ৰথেন কিগ্ংশুকাৱতা । অগ্নে নাশয সন্দৃশঃ ॥ 119 ॥
(ৱিশীৰ্ষ্ণী-ন্দশ) (অ. 28)
অনুৱাকং 29
পৰ্জন্যায প্ৰগাযত । দিৱস্পুত্ৰায মীঢুষে । স নো যৱসমিচ্ছতু ॥ ইদং-ৱঁচঃ পৰ্জন্যায স্ৱৰাজে । হৃদো অস্ত্ৱন্তৰন্ত-দ্যুযোত ।
মযোভূৰ্ৱাতো ৱিশ্ৱকৃষ্টয-স্সন্ত্ৱস্মে । সুপিপ্পলা ওষধী-ৰ্দেৱগোপাঃ ॥
যো গৰ্ভ-মোষধীনাম্ । গৱাঙ্কৃণোত্যৰ্ৱতাম্ । পৰ্জন্যঃ পুৰুষীণাম্ ॥ 120 ॥
অনুৱাকং 29
পৰ্জন্যায প্ৰগাযত । দিৱস্পুত্ৰায মীঢুষে । স নো যৱসমিচ্ছতু ॥ ইদং-ৱঁচঃ পৰ্জন্যায স্ৱৰাজে । হৃদো অস্ত্ৱন্তৰন্ত-দ্যুযোত ।
মযোভূৰ্ৱাতো ৱিশ্ৱকৃষ্টয-স্সন্ত্ৱস্মে । সুপিপ্পলা ওষধী-ৰ্দেৱগোপাঃ ॥
যো গৰ্ভ-মোষধীনাম্ । গৱাঙ্কৃণোত্যৰ্ৱতাম্ । পৰ্জন্যঃ পুৰুষীণাম্ ॥ 120 ॥
(পৰ্জন্যায দশ) (অ. 29)
অনুৱাকং 30
পুনৰ্মামৈত্ৱিন্দ্ৰিযম্ । পুনৰাযুঃ পুনৰ্ভগঃ । পুন-ৰ্ব্ৰাহ্মণ-মৈতু মা । পুন-ৰ্দ্ৰৱিণ মৈতু মা ॥ যন্মে-ঽদ্য ৰেতঃ পৃথিৱীমস্কান্ ।
যদোষধীৰপ্যসৰ-দ্যদাপঃ । ইদন্ত-ত্পুনৰাদদে । দীৰ্ঘাযুত্ৱায ৱৰ্চসে ॥ যন্মে ৰেতঃ প্ৰসিচ্যতে । যন্ম আজাযতে পুনঃ( ) । তেন মামমৃত-ঙ্কুৰু । তেন সুপ্ৰজসঙ্কুৰু ॥ 121 ॥
অনুৱাকং 30
পুনৰ্মামৈত্ৱিন্দ্ৰিযম্ । পুনৰাযুঃ পুনৰ্ভগঃ । পুন-ৰ্ব্ৰাহ্মণ-মৈতু মা । পুন-ৰ্দ্ৰৱিণ মৈতু মা ॥ যন্মে-ঽদ্য ৰেতঃ পৃথিৱীমস্কান্ ।
যদোষধীৰপ্যসৰ-দ্যদাপঃ । ইদন্ত-ত্পুনৰাদদে । দীৰ্ঘাযুত্ৱায ৱৰ্চসে ॥ যন্মে ৰেতঃ প্ৰসিচ্যতে । যন্ম আজাযতে পুনঃ( ) । তেন মামমৃত-ঙ্কুৰু । তেন সুপ্ৰজসঙ্কুৰু ॥ 121 ॥
(পুনৰ্দ্ৱে চ) (অ. 30)
অনুৱাকং 31
অদ্ভয-স্তিৰোধা জাযত । তৱ ৱৈশ্ৰৱণ-স্সদা । তিৰো ধেহি সপত্নান্নঃ । যে অপো-ঽশ্নন্তি কেচন ॥ ত্ৱাষ্ট্ৰী-ম্মাযাং-ৱঁশ্ৰৱণঃ ।
ৰথগ্ং সহস্ৰ ৱন্ধুৰম্ । পুৰুশ্চক্ৰগ্ং সহস্ৰাশ্ৱম্ । আস্থা যাযাহি নো বলিম্ ॥ যস্মৈ ভূতানি বলিমাৱহন্তি । ধনঙ্গাৱো হস্তি হিৰণ্যমশ্ৱান্ ॥ 122 ॥
অনুৱাকং 31
অদ্ভয-স্তিৰোধা জাযত । তৱ ৱৈশ্ৰৱণ-স্সদা । তিৰো ধেহি সপত্নান্নঃ । যে অপো-ঽশ্নন্তি কেচন ॥ ত্ৱাষ্ট্ৰী-ম্মাযাং-ৱঁশ্ৰৱণঃ ।
ৰথগ্ং সহস্ৰ ৱন্ধুৰম্ । পুৰুশ্চক্ৰগ্ং সহস্ৰাশ্ৱম্ । আস্থা যাযাহি নো বলিম্ ॥ যস্মৈ ভূতানি বলিমাৱহন্তি । ধনঙ্গাৱো হস্তি হিৰণ্যমশ্ৱান্ ॥ 122 ॥
অসাম সুমতৌ যজ্ঞিযস্য । শ্ৰিয-ম্বিভ্ৰতো ঽন্নমুখীং-ৱিঁৰাজম্ ॥ সুদৰ্শনে চ ক্ৰৌঞ্চে চ । মৈনাগে চ মহাগিৰৌ । শতদ্ৱাট্টৰগমন্তা (সতদ্ৱাট্টৰগমন্তা) ।
সগ্ংহাৰ্য-ন্নগৰ-ন্তৱ ॥
ইতি মন্ত্ৰাঃ । কল্পো-ঽত ঊৰ্ধ্ৱম্ ॥
যদি বলিগ্ং হৰেত্ । হিৰণ্যনাভযে ৱিতুদযে কৌবেৰাযায-ম্বলিঃ ॥ 123 ॥
সগ্ংহাৰ্য-ন্নগৰ-ন্তৱ ॥
ইতি মন্ত্ৰাঃ । কল্পো-ঽত ঊৰ্ধ্ৱম্ ॥
যদি বলিগ্ং হৰেত্ । হিৰণ্যনাভযে ৱিতুদযে কৌবেৰাযায-ম্বলিঃ ॥ 123 ॥
সৰ্ৱভূতাধিপতযে নম ইতি । অথ বলিগ্ং হৃত্ৱোপতিষ্ঠেত ॥ ক্ষত্ৰ-ঙ্ক্ষত্ৰং-ৱৈঁশ্ৰৱণঃ । ব্ৰাহ্মণা ৱযগ্গ্ স্মঃ ।
নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীঃ । অস্মা-ত্প্ৰৱিশ্যান্নমদ্ধীতি ॥ অথ তমগ্নি-মাদধীত । যস্মিন্নে তত্কৰ্ম প্ৰযুঞ্জীত ॥
তিৰোধা ভূঃ । তিৰোধা ভুৱঃ ॥ 124 ॥
নমস্তে অস্তু মা মা হিগ্ংসীঃ । অস্মা-ত্প্ৰৱিশ্যান্নমদ্ধীতি ॥ অথ তমগ্নি-মাদধীত । যস্মিন্নে তত্কৰ্ম প্ৰযুঞ্জীত ॥
তিৰোধা ভূঃ । তিৰোধা ভুৱঃ ॥ 124 ॥
তিৰোধা-স্স্ৱঃ । তিৰোধা ভূৰ্ভুৱস্স্ৱঃ ।
সৰ্ৱেষাং-লোঁকানা-মাধিপত্যে সীদেতি ॥ অথ তমগ্নি-মিন্ধীত । যস্মিন্নে তত্কৰ্ম প্ৰযুঞ্জীত ॥ তিৰোধা ভূ-স্স্ৱাহা । তিৰোধা ভুৱ-স্স্ৱাহা । তিৰোধা-স্স্ৱঃ স্ৱাহা । তিৰোধা ভূৰ্ভুৱস্স্ৱস্স্ৱাহা ॥
যস্মিন্নস্য কালে সৰ্ৱা আহুতীৰ্-হুতা ভৱেযুঃ ॥ 125 ॥
সৰ্ৱেষাং-লোঁকানা-মাধিপত্যে সীদেতি ॥ অথ তমগ্নি-মিন্ধীত । যস্মিন্নে তত্কৰ্ম প্ৰযুঞ্জীত ॥ তিৰোধা ভূ-স্স্ৱাহা । তিৰোধা ভুৱ-স্স্ৱাহা । তিৰোধা-স্স্ৱঃ স্ৱাহা । তিৰোধা ভূৰ্ভুৱস্স্ৱস্স্ৱাহা ॥
যস্মিন্নস্য কালে সৰ্ৱা আহুতীৰ্-হুতা ভৱেযুঃ ॥ 125 ॥
অপি ব্ৰাহ্মণমুখীনাঃ । তস্মিন্নহ্নঃ কালে প্ৰযুঞ্জীত ।
পৰঃ সুপ্তজনাদ্ৱেপি ॥ মা স্ম প্ৰমাদ্যন্ত মাদ্ধ্যাপযেত্ । সৰ্ৱাৰ্থা-স্সিদ্ধ্যন্তে । য এৱং-ৱেঁদ । ক্ষুদ্ধ্য-ন্নিদমজানতাম্ ।
সৰ্ৱাৰ্থা ন সিদ্ধ্যন্তে ॥ যস্তে ৱিঘাতুকো ভ্ৰাতা ।
মমান্তৰ্-হৃদযে শ্ৰিতঃ ॥ 126 ॥
পৰঃ সুপ্তজনাদ্ৱেপি ॥ মা স্ম প্ৰমাদ্যন্ত মাদ্ধ্যাপযেত্ । সৰ্ৱাৰ্থা-স্সিদ্ধ্যন্তে । য এৱং-ৱেঁদ । ক্ষুদ্ধ্য-ন্নিদমজানতাম্ ।
সৰ্ৱাৰ্থা ন সিদ্ধ্যন্তে ॥ যস্তে ৱিঘাতুকো ভ্ৰাতা ।
মমান্তৰ্-হৃদযে শ্ৰিতঃ ॥ 126 ॥
তস্মা ইমমগ্ৰ পিণ্ডঞ্জুহোমি । স মে-ঽৰ্থা-ন্মা ৱিৱধীত্ । মযি স্ৱাহা ॥ ৰাজাধিৰাজায প্ৰসহ্য সাহিনে । নমো ৱযং-ৱৈঁশ্ৰৱণায কুৰ্মহে ।
স মে কামান্ কাম কামায মহ্যম্ । কামেশ্ৱৰো ৱৈশ্ৰৱণো দদাতু । কুবেৰায ৱৈশ্ৰৱণায । মহাৰাজায নমঃ । কেতৱো অৰুণাসশ্চ ।
ঋষযো ৱাতৰশনাঃ । প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি ।
সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসম্ । শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ । সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মা তে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 127 ॥
স মে কামান্ কাম কামায মহ্যম্ । কামেশ্ৱৰো ৱৈশ্ৰৱণো দদাতু । কুবেৰায ৱৈশ্ৰৱণায । মহাৰাজায নমঃ । কেতৱো অৰুণাসশ্চ ।
ঋষযো ৱাতৰশনাঃ । প্ৰতিষ্ঠাগ্ং শতধা হি ।
সমাহিতাসো সহস্ৰধাযসম্ । শিৱা ন-শ্শন্তমা ভৱন্তু । দিৱ্যা আপ ওষধযঃ । সুমৃডীকা সৰস্ৱতি । মা তে ৱ্যোম সন্দৃশি ॥ 127 ॥
(অশ্ৱান্-বলি-ৰ্ভুৱো - ভৱেযুঃ - শ্ৰিত - শ্চ সপ্ত চ) (অ. 31)
অনুৱাকং 32
সংৱঁথ্সৰমেত-দ্ৱ্ৰতঞ্চৰেত্ । দ্ৱৌ ৱা মাসৌ ॥ নিযম-স্সমাসেন ॥ তস্মি-ন্নিযম ৱিশেষাঃ । ত্ৰিষৱণ-মুদকোপস্পৰ্শী । চতুৰ্থ কালপানভক্ত-স্স্যাত্ । অহৰহৰ্ৱা ভৈক্ষমশ্নযাত্ ।
ঔদুম্বৰীভি-স্সমিদ্ভি-ৰগ্নি-ম্পৰিচৰেত্ ।
পুনৰ্মা মৈত্ৱিন্দ্ৰিয-মিত্যেতেনা-ঽনুৱাকেন ।
উদ্ধৃত পৰিপূতাভিৰদ্ভিঃ কাৰ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত ॥ 128 ॥
অনুৱাকং 32
সংৱঁথ্সৰমেত-দ্ৱ্ৰতঞ্চৰেত্ । দ্ৱৌ ৱা মাসৌ ॥ নিযম-স্সমাসেন ॥ তস্মি-ন্নিযম ৱিশেষাঃ । ত্ৰিষৱণ-মুদকোপস্পৰ্শী । চতুৰ্থ কালপানভক্ত-স্স্যাত্ । অহৰহৰ্ৱা ভৈক্ষমশ্নযাত্ ।
ঔদুম্বৰীভি-স্সমিদ্ভি-ৰগ্নি-ম্পৰিচৰেত্ ।
পুনৰ্মা মৈত্ৱিন্দ্ৰিয-মিত্যেতেনা-ঽনুৱাকেন ।
উদ্ধৃত পৰিপূতাভিৰদ্ভিঃ কাৰ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত ॥ 128 ॥
অসঞ্চযৱান্ । অগ্নযে ৱাযৱে সূৰ্যায । ব্ৰহ্মণে প্ৰজাপতযে । চন্দ্ৰমসে নক্ষত্ৰেভ্যঃ । ঋতুভ্য-স্সংৱঁথ্সৰায । ৱৰুণা-যাৰুণাযেতি ৱ্ৰতহোমাঃ । প্ৰৱৰ্গ্যৱদাদেশঃ । অৰুণাঃ কাণ্ড ঋষযঃ ॥ অৰণ্যে-ঽধীযীৰন্ন্ । ভদ্ৰঙ্কৰ্ণেভিৰিতি দ্ৱে জপিত্ৱা ॥ 129 ॥
মহানাম্নীভি-ৰুদকগ্ং সগ্গ্স্পৰ্শ্য । তমাচাৰ্যো দদ্যাত্ । শিৱান-শ্শন্তমে-ত্যোষধীৰালভতে । সুমৃডীকেতি ভূমিম্ । এৱমপৱৰ্গে ।
ধেনু-ৰ্দক্ষিণা । কগ্ং সংৱাঁসশ্চ ক্ষৌমম্ । অন্যদ্ৱা শুক্লম্ । যথা শক্তি ৱা । এৱগ্গ্ স্ৱাদ্ধ্যায ধৰ্মেণ । অৰণ্যে-ঽধীযীত । তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি ॥ 130 ॥
(কুৰ্ৱীত - জপিত্ৱা - স্ৱাদ্ধ্যাযধৰ্মেণ দ্ৱে চ) (অ. 32)
(ভদ্ৰগ্গ্ - স্মৃতিঃ - সাকজান্না - মক্ষ্য- তিতাম্ৰা - ণ্যত্যুৰ্ধ্ৱাক্ষ - আৰোগঃ - ক্ৱেদ - মগ্নিশ্চ - সহস্ৰৱৃত্ - পৱিত্ৰৱন্ত -আতনুষ্ৱা -ষ্টযোনীং - ঁযো-ঽসা - ৱথাদিত্য - স্যাৰোগ-স্যাথ ৱাযো- ৰথাগ্নে--ৰ্ দক্ষিণপূৰ্ৱস্যা - মিন্দ্ৰঘোষা ৱ-আপমাপাংযোঁ-ঽপা - মাপো ৱৈ - চতুষ্টয্যো - জানুদঘ্নী - মগ্নি-ম্প্ৰণীযে - মা নু কং - ঁৱিশীৰ্ষ্ণীং - পৰ্জন্যায - পুন - ৰদ্ভ্যঃ -সংৱঁথ্সৰ-ন্দ্ৱাত্ৰিগ্ংশত্)
(ভদ্ৰং - জ্যোতিষা - তস্মি-ন্ৰাজানং - কশ্যপা-থ্সহস্ৰৱৃদিযং- নপুগ্ংসক - মষ্টযোনী - মৱপতন্তানা - মাযতনৱা-ন্ভৱতি - সতো বন্ধুং - তা উত্তৰতো - ৱজ্ৰমেৱ - পুনৰ্মামৈতু
ত্ৰিগ্ংশদুত্তৰশতম্)
(ভদ্ৰং - তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে প্ৰথমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
ধেনু-ৰ্দক্ষিণা । কগ্ং সংৱাঁসশ্চ ক্ষৌমম্ । অন্যদ্ৱা শুক্লম্ । যথা শক্তি ৱা । এৱগ্গ্ স্ৱাদ্ধ্যায ধৰ্মেণ । অৰণ্যে-ঽধীযীত । তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি ॥ 130 ॥
(কুৰ্ৱীত - জপিত্ৱা - স্ৱাদ্ধ্যাযধৰ্মেণ দ্ৱে চ) (অ. 32)
(ভদ্ৰগ্গ্ - স্মৃতিঃ - সাকজান্না - মক্ষ্য- তিতাম্ৰা - ণ্যত্যুৰ্ধ্ৱাক্ষ - আৰোগঃ - ক্ৱেদ - মগ্নিশ্চ - সহস্ৰৱৃত্ - পৱিত্ৰৱন্ত -আতনুষ্ৱা -ষ্টযোনীং - ঁযো-ঽসা - ৱথাদিত্য - স্যাৰোগ-স্যাথ ৱাযো- ৰথাগ্নে--ৰ্ দক্ষিণপূৰ্ৱস্যা - মিন্দ্ৰঘোষা ৱ-আপমাপাংযোঁ-ঽপা - মাপো ৱৈ - চতুষ্টয্যো - জানুদঘ্নী - মগ্নি-ম্প্ৰণীযে - মা নু কং - ঁৱিশীৰ্ষ্ণীং - পৰ্জন্যায - পুন - ৰদ্ভ্যঃ -সংৱঁথ্সৰ-ন্দ্ৱাত্ৰিগ্ংশত্)
(ভদ্ৰং - জ্যোতিষা - তস্মি-ন্ৰাজানং - কশ্যপা-থ্সহস্ৰৱৃদিযং- নপুগ্ংসক - মষ্টযোনী - মৱপতন্তানা - মাযতনৱা-ন্ভৱতি - সতো বন্ধুং - তা উত্তৰতো - ৱজ্ৰমেৱ - পুনৰ্মামৈতু
ত্ৰিগ্ংশদুত্তৰশতম্)
(ভদ্ৰং - তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি তপস্ৱী পুণ্যো ভৱতি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয আৰণ্যকে প্ৰথমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥