କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅରୁଣକେତୁକଚଯନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଭଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେଭି-ଶ୍ଶୃଣୁଯାମ ଦେଵାଃ ।
ଭଦ୍ର-ମ୍ପଶ୍ଯେମାକ୍ଷଭି-ର୍ଯଜତ୍ରାଃ ।
ସ୍ଥିରୈରଙ୍ଗୈସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵାଗ୍ଂ ସସ୍ତନୂଭିଃ । ଵ୍ଯଶେମ ଦେଵହିତଂ-ଯଁଦାଯୁଃ ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ନ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ରଵାଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ନଃ ପୂଷା ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ନସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ଅରିଷ୍ଟନେମିଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ନୋ ବୃହସ୍ପତି-ର୍ଦଧାତୁ ॥
ଆପମାପାମପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ ।
ଅସ୍ମା-ଦସ୍ମା-ଦିତୋ-ଽମୁତଃ ॥ 1 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଭଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେଭି-ଶ୍ଶୃଣୁଯାମ ଦେଵାଃ ।
ଭଦ୍ର-ମ୍ପଶ୍ଯେମାକ୍ଷଭି-ର୍ଯଜତ୍ରାଃ ।
ସ୍ଥିରୈରଙ୍ଗୈସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵାଗ୍ଂ ସସ୍ତନୂଭିଃ । ଵ୍ଯଶେମ ଦେଵହିତଂ-ଯଁଦାଯୁଃ ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ନ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ରଵାଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ନଃ ପୂଷା ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ନସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ଅରିଷ୍ଟନେମିଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି ନୋ ବୃହସ୍ପତି-ର୍ଦଧାତୁ ॥
ଆପମାପାମପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ ।
ଅସ୍ମା-ଦସ୍ମା-ଦିତୋ-ଽମୁତଃ ॥ 1 ॥
ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ । ସହ ସଞ୍ଚ-ସ୍କରର୍ଧିଯା ॥ ଵାଯ୍ଵଶ୍ଵା ରଶ୍ମିପତଯଃ । ମରୀଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଅଦ୍ରୁହଃ । ଦେଵୀ-ର୍ଭୁଵନ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥ ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମହାମାନାଃ । ମହସୋ ମହସ-ସ୍ସ୍ଵଃ ।
ଦେଵୀଃ ପର୍ଜନ୍ଯ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥ 2 ॥
ଦେଵୀଃ ପର୍ଜନ୍ଯ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥ 2 ॥
ଅପାଶ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣି-ମପା ରକ୍ଷଃ । ଅପାଶ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣି-ମପା ରଘମ୍ । ଅପାଘ୍ରାମପ ଚାଵର୍ତିମ୍ । ଅପ ଦେଵୀରିତୋ ହିତ ॥ ଵଜ୍ର-ନ୍ଦେଵୀରଜୀତାଗ୍ଶ୍ଚ ।
ଭୁଵନ-ନ୍ଦେଵସୂଵରୀଃ । ଆଦିତ୍ଯାନଦିତି-ନ୍ଦେଵୀମ୍ । ଯୋନିନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁଦୀଷତ ॥ ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦିଵ୍ଯା ଆପ ଓଷଧଯଃ( ) ।
ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମା ତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥ 3 ॥
ଭୁଵନ-ନ୍ଦେଵସୂଵରୀଃ । ଆଦିତ୍ଯାନଦିତି-ନ୍ଦେଵୀମ୍ । ଯୋନିନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁଦୀଷତ ॥ ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦିଵ୍ଯା ଆପ ଓଷଧଯଃ( ) ।
ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମା ତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥ 3 ॥
(ଅମୁତଃ - ସୁ - ତୌଷଧଯୋ ଦ୍ଵେ ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ସ୍ମୃତିଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ-ମୈତିହ୍ଯମ୍ । ଅନୁମାନ-ଶ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଏତୈରାଦିତ୍ଯ ମଣ୍ଡଲମ୍ ।
ସର୍ଵୈରେଵ ଵିଧାସ୍ଯତେ ॥ ସୂର୍ଯୋ ମରୀଚିମାଦତ୍ତେ । ସର୍ଵସ୍ମା-ଦ୍ଭୁଵନାଦଧି । ତସ୍ଯାଃ ପାକ ଵିଶେଷେଣ । ସ୍ମୃତ-ଙ୍କାଲ ଵିଶେଷଣମ୍ ॥
ନଦୀଵ ପ୍ରଭଵା-ତ୍କାଚିତ୍ । ଅକ୍ଷଯ୍ଯା-ଥ୍ସ୍ଯନ୍ଦତେ ଯଥା ॥ 4 ॥
ଅନୁଵାକଂ 2
ସ୍ମୃତିଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ-ମୈତିହ୍ଯମ୍ । ଅନୁମାନ-ଶ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଏତୈରାଦିତ୍ଯ ମଣ୍ଡଲମ୍ ।
ସର୍ଵୈରେଵ ଵିଧାସ୍ଯତେ ॥ ସୂର୍ଯୋ ମରୀଚିମାଦତ୍ତେ । ସର୍ଵସ୍ମା-ଦ୍ଭୁଵନାଦଧି । ତସ୍ଯାଃ ପାକ ଵିଶେଷେଣ । ସ୍ମୃତ-ଙ୍କାଲ ଵିଶେଷଣମ୍ ॥
ନଦୀଵ ପ୍ରଭଵା-ତ୍କାଚିତ୍ । ଅକ୍ଷଯ୍ଯା-ଥ୍ସ୍ଯନ୍ଦତେ ଯଥା ॥ 4 ॥
ତାନ୍ନଦ୍ଯୋ-ଽଭି ସମାଯନ୍ତି । ସୋରୁ-ସ୍ସତୀ ନ ନିଵର୍ତତେ ॥
ଏଵନ୍ନାନା ସମୁତ୍ଥାନାଃ । କାଲା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିତାଃ । ଅଣୁଶଶ୍ଚ ମହଶଶ୍ଚ । ସର୍ଵେ ସମଵଯନ୍ତ୍ରି ତମ୍ ॥ ସ ତୈ-ସ୍ସର୍ଵୈ-ସ୍ସମାଵିଷ୍ଟଃ । ଊରୁ-ସ୍ସନ୍ନ ନିଵର୍ତତେ । ଅଧି ସଂଵଁଥ୍ସରଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ ।
ତଦେଵ ଲକ୍ଷଣେ ॥ 5 ॥
ଏଵନ୍ନାନା ସମୁତ୍ଥାନାଃ । କାଲା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିତାଃ । ଅଣୁଶଶ୍ଚ ମହଶଶ୍ଚ । ସର୍ଵେ ସମଵଯନ୍ତ୍ରି ତମ୍ ॥ ସ ତୈ-ସ୍ସର୍ଵୈ-ସ୍ସମାଵିଷ୍ଟଃ । ଊରୁ-ସ୍ସନ୍ନ ନିଵର୍ତତେ । ଅଧି ସଂଵଁଥ୍ସରଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ ।
ତଦେଵ ଲକ୍ଷଣେ ॥ 5 ॥
ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଶ୍ଚ । ସମାରୂଢଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ।
ନାଧିସତ୍ତ୍ଵଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ପଟରୋ ଵିକ୍ଲିଧଃ ପିଙ୍ଗଃ । ଏତ-ଦ୍ଵରୁଣ ଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯତ୍ରୈତ-ଦୁପଦୃଶ୍ଯତେ । ସହସ୍ର-ନ୍ତତ୍ର ନୀଯତେ ॥
ଏକଗ୍ଂ ହି ଶିରୋ ନାନା ମୁଖେ । କୃଥ୍ସ୍ନ-ନ୍ତଦୃତ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ 6 ॥
ନାଧିସତ୍ତ୍ଵଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ପଟରୋ ଵିକ୍ଲିଧଃ ପିଙ୍ଗଃ । ଏତ-ଦ୍ଵରୁଣ ଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯତ୍ରୈତ-ଦୁପଦୃଶ୍ଯତେ । ସହସ୍ର-ନ୍ତତ୍ର ନୀଯତେ ॥
ଏକଗ୍ଂ ହି ଶିରୋ ନାନା ମୁଖେ । କୃଥ୍ସ୍ନ-ନ୍ତଦୃତ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ 6 ॥
ଉଭଯତ-ସ୍ସପ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି । ଜଲ୍ପିତ-ନ୍ତ୍ଵେଵ ଦିହ୍ଯତେ ॥
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣେ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ । ଦକ୍ଷିଣ ଵାମଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଶୁକ୍ର-ନ୍ତେ ଅନ୍ଯଦ୍ଯଜତ-ନ୍ତେ ଅନ୍ଯତ୍ ।
ଵିଷୁରୂପେ ଅହନୀ ଦ୍ଯୌରିଵାସି । ଵିଶ୍ଵା ହି ମାଯା ଅଵସି ସ୍ଵଧାଵଃ । ଭଦ୍ରା ତେ ପୂଷନ୍ନିହ ରାତିରସ୍ତ୍ଵିତି ॥
ନାତ୍ର ଭୁଵନମ୍ । ନ ପୂଷା । ନ ପଶଵଃ ।
ନାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ପ୍ରିଯତମଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ । ଏତଦ୍ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ପ୍ରିଯତମଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ଯୋ-ଽସ୍ଯ ମହାନର୍ଥ ଉତ୍ପଥ୍ସ୍ଯମାନୋ ଭଵତି । ଇଦ-ମ୍ପୁଣ୍ଯ-ଙ୍କୁରୁଷ୍ଵେତି । ତମାହରଣ-ନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ ॥ 7 ॥
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣେ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ । ଦକ୍ଷିଣ ଵାମଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵଯୋଃ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଶୁକ୍ର-ନ୍ତେ ଅନ୍ଯଦ୍ଯଜତ-ନ୍ତେ ଅନ୍ଯତ୍ ।
ଵିଷୁରୂପେ ଅହନୀ ଦ୍ଯୌରିଵାସି । ଵିଶ୍ଵା ହି ମାଯା ଅଵସି ସ୍ଵଧାଵଃ । ଭଦ୍ରା ତେ ପୂଷନ୍ନିହ ରାତିରସ୍ତ୍ଵିତି ॥
ନାତ୍ର ଭୁଵନମ୍ । ନ ପୂଷା । ନ ପଶଵଃ ।
ନାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ପ୍ରିଯତମଂ-ଵିଁଦ୍ଯାତ୍ । ଏତଦ୍ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ପ୍ରିଯତମଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ଯୋ-ଽସ୍ଯ ମହାନର୍ଥ ଉତ୍ପଥ୍ସ୍ଯମାନୋ ଭଵତି । ଇଦ-ମ୍ପୁଣ୍ଯ-ଙ୍କୁରୁଷ୍ଵେତି । ତମାହରଣ-ନ୍ଦଦ୍ଯାତ୍ ॥ 7 ॥
(ଯଥା - ଲକ୍ଷଣ - ଋତୁଲକ୍ଷଣଂ - ଭୁଵନଗ୍ଂ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ସାକଞ୍ଜାନାଗ୍ଂ ସପ୍ତଥମାହୁ-ରେକଜମ୍ । ଷଡୁଦ୍ଯମା ଋଷଯୋ ଦେଵଜା ଇତି ।
ତେଷାମିଷ୍ଟାନି ଵିହିତାନି ଧାମଶଃ । ସ୍ଥାତ୍ରେ ରେଜନ୍ତେ ଵିକୃତାନି ରୂପଶଃ ॥ କୋନୁ ମର୍ଯା ଅମିଥିତଃ । ସଖା ସଖାଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଜହାକୋ ଅସ୍ମଦୀଷତେ ॥
ଯସ୍ତିତ୍ଯାଜ ସଖିଵିଦଗ୍ଂ ସଖାଯମ୍ ।
ନ ତସ୍ଯ ଵାଚ୍ଯପି ଭାଗୋ ଅସ୍ତି ।
ଯଦୀଗ୍ଂ ଶୃଣୋତ୍ଯଲକଗ୍ଂ ଶୃଣୋତି ॥ 8 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3
ସାକଞ୍ଜାନାଗ୍ଂ ସପ୍ତଥମାହୁ-ରେକଜମ୍ । ଷଡୁଦ୍ଯମା ଋଷଯୋ ଦେଵଜା ଇତି ।
ତେଷାମିଷ୍ଟାନି ଵିହିତାନି ଧାମଶଃ । ସ୍ଥାତ୍ରେ ରେଜନ୍ତେ ଵିକୃତାନି ରୂପଶଃ ॥ କୋନୁ ମର୍ଯା ଅମିଥିତଃ । ସଖା ସଖାଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଜହାକୋ ଅସ୍ମଦୀଷତେ ॥
ଯସ୍ତିତ୍ଯାଜ ସଖିଵିଦଗ୍ଂ ସଖାଯମ୍ ।
ନ ତସ୍ଯ ଵାଚ୍ଯପି ଭାଗୋ ଅସ୍ତି ।
ଯଦୀଗ୍ଂ ଶୃଣୋତ୍ଯଲକଗ୍ଂ ଶୃଣୋତି ॥ 8 ॥
ନ ହି ପ୍ରଵେଦ ସୁକୃତସ୍ଯ ପନ୍ଥାମିତି ॥
ଋତୁର୍-ଋତୁନା ନୁଦ୍ଯମାନଃ ।
ଵିନନାଦାଭିଧାଵଃ । ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚ ତ୍ରିଗ୍ଂଶକା ଵଲ୍ଗାଃ ।
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣୌ ଚ ଷାଷ୍ଟିକୌ ॥
ସାରାଗଵସ୍ତ୍ରୈ-ର୍ଜରଦକ୍ଷଃ ।
ଵସନ୍ତୋ ଵସୁଭି-ସ୍ସହ । ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ସଵିତୁଃ । ପ୍ରୈଷକୃ-ତ୍ପ୍ରଥମ-ସ୍ସ୍ମୃତଃ ॥ ଅମୂନାଦଯ-ତେତ୍ଯନ୍ଯାନ୍ ॥ 9 ॥
ଋତୁର୍-ଋତୁନା ନୁଦ୍ଯମାନଃ ।
ଵିନନାଦାଭିଧାଵଃ । ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚ ତ୍ରିଗ୍ଂଶକା ଵଲ୍ଗାଃ ।
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣୌ ଚ ଷାଷ୍ଟିକୌ ॥
ସାରାଗଵସ୍ତ୍ରୈ-ର୍ଜରଦକ୍ଷଃ ।
ଵସନ୍ତୋ ଵସୁଭି-ସ୍ସହ । ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ସଵିତୁଃ । ପ୍ରୈଷକୃ-ତ୍ପ୍ରଥମ-ସ୍ସ୍ମୃତଃ ॥ ଅମୂନାଦଯ-ତେତ୍ଯନ୍ଯାନ୍ ॥ 9 ॥
ଅମୂଗ୍ଶ୍ଚ ପରିରକ୍ଷତଃ । ଏତା ଵାଚଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ । ଯତ୍ରୈ ତଦୁପଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ଏତଦେଵ ଵିଜାନୀଯାତ୍ । ପ୍ରମାଣ-ଙ୍କାଲପର୍ଯଯେ । ଵିଶେଷଣ-ନ୍ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମଃ । ଋତୂନା-ନ୍ତନ୍ନିବୋଧତ ॥ ଶୁକ୍ଲଵାସା ରୁଦ୍ରଗଣଃ । ଗ୍ରୀଷ୍ମେଣାଵର୍ତତେ ସହ ।
ନିଜହ-ନ୍ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ସର୍ଵାମ୍ ॥ 10 ॥
ନିଜହ-ନ୍ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ସର୍ଵାମ୍ ॥ 10 ॥
ଜ୍ଯୋତିଷା ଽପ୍ରତିଖ୍ଯେନ ସଃ ॥ ଵିଶ୍ଵରୂପାଣି ଵାସାଗ୍ଂସି । ଆଦିତ୍ଯାନା-ନ୍ନିବୋଧତ । ସଂଵଁଥ୍ସରୀଣ-ଙ୍କର୍ମଫଲମ୍ । ଵର୍ଷାଭି-ର୍ଦଦତାଗ୍ଂ ସହ ॥ ଅଦୁଃଖୋ ଦୁଃଖ ଚକ୍ଷୁରିଵ । ତଦ୍ମା ପୀତ ଇଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଶୀତେନା ଵ୍ଯଥଯନ୍ନିଵ । ରୁରୁଦକ୍ଷ ଇଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ହ୍ଲାଦଯତେ ଜ୍ଵଲତଶ୍ଚୈଵ ।
ଶାମ୍ଯତଶ୍ଚାସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ । ଯାଵୈ ପ୍ରଜା ଭ୍ରଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯନ୍ତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରାତ୍ତା ଭ୍ରଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଯାଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେ ତାଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଵର୍ଷାଭ୍ଯ ଇତ୍ଯର୍ଥଃ ॥ 11 ॥
ଶାମ୍ଯତଶ୍ଚାସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ । ଯାଵୈ ପ୍ରଜା ଭ୍ରଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯନ୍ତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରାତ୍ତା ଭ୍ରଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଯାଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେ ତାଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଵର୍ଷାଭ୍ଯ ଇତ୍ଯର୍ଥଃ ॥ 11 ॥
(ଶୃଣୋ - ତ୍ଯନ୍ଯାନ୍ଥ୍ - ସର୍ଵା - ମେଵ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ଅକ୍ଷିଦୁଃଖୋତ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ । ଵିପ୍ରସନ୍ନେ କନୀନିକେ । ଆଙ୍କ୍ତେ ଚାଦ୍ଗଣ-ନ୍ନାସ୍ତି । ଋଭୂଣା-ନ୍ତନ୍ନିବୋଧତ ॥ କନକାଭାନି ଵାସାଗ୍ଂସି । ଅହତାନି ନିବୋଧତ ।
ଅନ୍ନମଶ୍ର୍ନୀତ ମୃଜ୍ମୀତ । ଅହଂ-ଵୋଁ ଜୀଵନପ୍ରଦଃ ॥ ଏତା ଵାଚଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ।
ଶରଦ୍ଯତ୍ରୋପ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ 12 ॥
ଅନୁଵାକଂ 4
ଅକ୍ଷିଦୁଃଖୋତ୍ଥିତସ୍ଯୈଵ । ଵିପ୍ରସନ୍ନେ କନୀନିକେ । ଆଙ୍କ୍ତେ ଚାଦ୍ଗଣ-ନ୍ନାସ୍ତି । ଋଭୂଣା-ନ୍ତନ୍ନିବୋଧତ ॥ କନକାଭାନି ଵାସାଗ୍ଂସି । ଅହତାନି ନିବୋଧତ ।
ଅନ୍ନମଶ୍ର୍ନୀତ ମୃଜ୍ମୀତ । ଅହଂ-ଵୋଁ ଜୀଵନପ୍ରଦଃ ॥ ଏତା ଵାଚଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ।
ଶରଦ୍ଯତ୍ରୋପ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ 12 ॥
ଅଭିଧୂନ୍ଵନ୍ତୋ-ଽଭିଘ୍ନନ୍ତ ଇଵ । ଵାତଵନ୍ତୋ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ ॥ ଅମୁତୋ ଜେତୁମିଷୁମୁଖମିଵ । ସନ୍ନଦ୍ଧା-ସ୍ସହ ଦଦୃଶେ ହ । ଅପଦ୍ଧ୍ଵସ୍ତୈ-ର୍ଵସ୍ତିଵର୍ଣୈରିଵ । ଵିଶିଖାସଃ କପର୍ଦିନଃ ॥ ଅକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଯୋଥ୍ସ୍ଯମାନସ୍ଯ । କୃଦ୍ଧସ୍ଯେଵ ଲୋହିନୀ । ହେମତଶ୍ଚକ୍ଷୁଷୀ ଵିଦ୍ଯାତ୍ । ଅକ୍ଷ୍ଣଯୋଃ, କ୍ଷିପଣୋରିଵ ॥ 13 ॥
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ-ନ୍ଦେଵଲୋକେଷୁ । ମନୂନାମୁଦକ-ଙ୍ଗୃହେ । ଏତା ଵାଚଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତୀଃ । ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ଯାନ୍ତି ଶୈଶିରୀଃ ॥ ତା ଅଗ୍ନିଃ ପଵମାନା ଅନ୍ଵୈକ୍ଷତ । ଇହ ଜୀଵିକାମ-ପରିପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଇହେହ ଵଃ ସ୍ଵତପସଃ । ମରୁତ-ସ୍ସୂର୍ଯତ୍ଵଚଃ । ଶର୍ମ ସପ୍ରଥା ଆଵୃଣେ ॥ 14 ॥
(ଦୃଶ୍ଯତ - ଇଵା - ଵୃଣେ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅତି ତାମ୍ରାଣି ଵାସାଗ୍ଂସି । ଅଷ୍ଟିଵଜ୍ରି ଶତଘ୍ନି ଚ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଵିପ୍ରହରନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଜିହ୍ଵା ଅସଶ୍ଚତ ॥ ନୈଵ ଦେଵୋ ନ ମର୍ତ୍ଯଃ । ନ ରାଜା ଵରୁଣୋ ଵିଭୁଃ । ନାଗ୍ନି-ର୍ନେନ୍ଦ୍ରୋ ନ ପଵମାନଃ । ମାତୃକ୍କଚ୍ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ଦିଵ୍ଯସ୍ଯୈକା ଧନୁରାର୍ତ୍ନିଃ ।
ପୃଥିଵ୍ଯାମପରା ଶ୍ରିତା ॥ 15 ॥
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅତି ତାମ୍ରାଣି ଵାସାଗ୍ଂସି । ଅଷ୍ଟିଵଜ୍ରି ଶତଘ୍ନି ଚ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଵିପ୍ରହରନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଜିହ୍ଵା ଅସଶ୍ଚତ ॥ ନୈଵ ଦେଵୋ ନ ମର୍ତ୍ଯଃ । ନ ରାଜା ଵରୁଣୋ ଵିଭୁଃ । ନାଗ୍ନି-ର୍ନେନ୍ଦ୍ରୋ ନ ପଵମାନଃ । ମାତୃକ୍କଚ୍ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ଦିଵ୍ଯସ୍ଯୈକା ଧନୁରାର୍ତ୍ନିଃ ।
ପୃଥିଵ୍ଯାମପରା ଶ୍ରିତା ॥ 15 ॥
ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵମ୍ରିରୂପେଣ । ଧନୁର୍ଜ୍ଯା-ମଛିନଥ୍ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ତଦିନ୍ଦ୍ରଧନୁରିତ୍ଯଜ୍ଯମ୍ । ଅଭ୍ରଵର୍ଣେଷୁ ଚକ୍ଷତେ । ଏତଦେଵ ଶଂଯୋଁ-ର୍ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯସ୍ଯ । ଏତ-ଦ୍ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଧନୁଃ ॥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ଧନୁରାର୍ତ୍ନିଃ । ଶିର ଉତ୍ପିପେଷ ।
ସ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯ-ସ୍ସପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜତେ ।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ନୈନଗ୍ଂ ରୁଦ୍ର ଆରୁକୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 16 ॥
ସ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯ-ସ୍ସପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯେଣ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜତେ ।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସ ଶିରଃ ପ୍ରତିଦଧାତି । ନୈନଗ୍ଂ ରୁଦ୍ର ଆରୁକୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 16 ॥
(ଶ୍ରିତା - ଯଜତେ ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଅତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵାକ୍ଷୋ-ଽତିରଶ୍ଚାତ୍ । ଶିଶିରଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।
ନୈଵ ରୂପ-ନ୍ନ ଵାସାଗ୍ଂସି । ନ ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯ-ନ୍ତୁ ନ ହିଗ୍ଗ୍ସ୍ରାତଃ । ସତ ସ୍ତ-ଦ୍ଦେଵଲକ୍ଷଣମ୍ । ଲୋହିତୋ-ଽକ୍ଷ୍ଣି ଶାରଶୀର୍ଷ୍ଣିଃ ।
ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନ-ମ୍ପ୍ରତି ॥ ତ୍ଵ-ଙ୍କରୋଷି ନ୍ଯଞ୍ଜଲିକାମ୍ । ତ୍ଵ-ଙ୍କରୋଷି ନିଜାନୁକାମ୍ ॥ 17 ॥
ଅନୁଵାକଂ 6
ଅତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵାକ୍ଷୋ-ଽତିରଶ୍ଚାତ୍ । ଶିଶିରଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।
ନୈଵ ରୂପ-ନ୍ନ ଵାସାଗ୍ଂସି । ନ ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯ-ନ୍ତୁ ନ ହିଗ୍ଗ୍ସ୍ରାତଃ । ସତ ସ୍ତ-ଦ୍ଦେଵଲକ୍ଷଣମ୍ । ଲୋହିତୋ-ଽକ୍ଷ୍ଣି ଶାରଶୀର୍ଷ୍ଣିଃ ।
ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନ-ମ୍ପ୍ରତି ॥ ତ୍ଵ-ଙ୍କରୋଷି ନ୍ଯଞ୍ଜଲିକାମ୍ । ତ୍ଵ-ଙ୍କରୋଷି ନିଜାନୁକାମ୍ ॥ 17 ॥
ନିଜାନୁକାମେ ନ୍ଯଞ୍ଜଲିକା । ଅମୀ ଵାଚ-ମୁପାସତାମିତି ॥
ତସ୍ମୈ ସର୍ଵ ଋତଵୋ ନମନ୍ତେ । ମର୍ଯାଦା କରତ୍ଵା-ତ୍ପ୍ରପୁରୋଧାମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ସ ଖଲୁ ସଂଵଁଥ୍ସର ଏତୈ-ସ୍ସେନାନୀଭି-ସ୍ସହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସର୍ଵାନ୍-କାମାନଭିଵହତି । ସ ଦ୍ରଫ୍ସଃ ।
ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ 18 ॥
ତସ୍ମୈ ସର୍ଵ ଋତଵୋ ନମନ୍ତେ । ମର୍ଯାଦା କରତ୍ଵା-ତ୍ପ୍ରପୁରୋଧାମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ସ ଖଲୁ ସଂଵଁଥ୍ସର ଏତୈ-ସ୍ସେନାନୀଭି-ସ୍ସହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସର୍ଵାନ୍-କାମାନଭିଵହତି । ସ ଦ୍ରଫ୍ସଃ ।
ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ 18 ॥
ଅଵ ଦ୍ରଫ୍ସୋ ଅଗ୍ଂଶମତୀମତିଷ୍ଠତ୍ । ଇଯାନଃ କୃଷ୍ଣୋ ଦଶଭିଃ ସହସ୍ରୈଃ ।
ଆଵର୍ତ-ମିନ୍ଦ୍ର-ଶ୍ଶଚ୍ଯା ଧମନ୍ତମ୍ । ଉପସ୍ନୁହି ତ-ନ୍ନୃମଣା-ମଥଦ୍ରାମିତି ॥ ଏତଯୈ ଵେନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଲା ଵୃକ୍ଯା ସହ । ଅସୁରା-ନ୍ପରିଵୃଶ୍ଚତି । ପୃଥିଵ୍ଯଗ୍ଂ ଶୁମତୀ । ତାମନ୍ଵ-ଵସ୍ଥିତ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଦିଵଞ୍ଚ ।
ନୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷା-ଽଽଚାର୍ଯା-ନ୍ତେଵାସିନୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ମୈ ଦ୍ରୁହ୍ଯାତାମ୍ । ଯୋ ଦ୍ରୁହ୍ଯତି । ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ସ୍ଵର୍ଗା-ଲ୍ଲୋକାତ୍ । ଇତ୍ଯତୁ ମଣ୍ଡଲାନି । ସୂର୍ଯ ମଣ୍ଡଲା ନ୍ଯାଖ୍ଯାଯିକାଃ । ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଗ୍ଂସନିର୍ଵଚନାଃ ॥ 19 ॥
ଆଵର୍ତ-ମିନ୍ଦ୍ର-ଶ୍ଶଚ୍ଯା ଧମନ୍ତମ୍ । ଉପସ୍ନୁହି ତ-ନ୍ନୃମଣା-ମଥଦ୍ରାମିତି ॥ ଏତଯୈ ଵେନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଲା ଵୃକ୍ଯା ସହ । ଅସୁରା-ନ୍ପରିଵୃଶ୍ଚତି । ପୃଥିଵ୍ଯଗ୍ଂ ଶୁମତୀ । ତାମନ୍ଵ-ଵସ୍ଥିତ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଦିଵଞ୍ଚ ।
ନୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷା-ଽଽଚାର୍ଯା-ନ୍ତେଵାସିନୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ମୈ ଦ୍ରୁହ୍ଯାତାମ୍ । ଯୋ ଦ୍ରୁହ୍ଯତି । ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ସ୍ଵର୍ଗା-ଲ୍ଲୋକାତ୍ । ଇତ୍ଯତୁ ମଣ୍ଡଲାନି । ସୂର୍ଯ ମଣ୍ଡଲା ନ୍ଯାଖ୍ଯାଯିକାଃ । ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଗ୍ଂସନିର୍ଵଚନାଃ ॥ 19 ॥
(ନିଜାନୁକାଂ - ଭଵତି - ଦ୍ରୁହ୍ଯାତା-ମ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଆରୋଗୋ ଭ୍ରାଜଃ ପଟରଃ ପତଙ୍ଗଃ । ସ୍ଵର୍ଣରୋ ଜ୍ଯୋତିଷୀମାନ୍. ଵିଭାସଃ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଦିଵମାତପନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁରନ୍ତ ଇତି ॥ କଶ୍ଯପୋ-ଽଷ୍ଟମଃ । ସ ମହାମେରୁ-ନ୍ନ ଜହାତି । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଯତ୍ତେ ଶିଲ୍ପ-ଙ୍କଶ୍ଯପ ରୋଚନାଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵ-ତ୍ପୁଷ୍କଲ-ଞ୍ଚିତ୍ରଭାନୁ ।
ଯସ୍ମି-ନ୍ଥ୍ସୂର୍ଯା ଅର୍ପିତା-ସ୍ସପ୍ତ ସାକମ୍ ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାକଂ 7
ଆରୋଗୋ ଭ୍ରାଜଃ ପଟରଃ ପତଙ୍ଗଃ । ସ୍ଵର୍ଣରୋ ଜ୍ଯୋତିଷୀମାନ୍. ଵିଭାସଃ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଦିଵମାତପନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁରନ୍ତ ଇତି ॥ କଶ୍ଯପୋ-ଽଷ୍ଟମଃ । ସ ମହାମେରୁ-ନ୍ନ ଜହାତି । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଯତ୍ତେ ଶିଲ୍ପ-ଙ୍କଶ୍ଯପ ରୋଚନାଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵ-ତ୍ପୁଷ୍କଲ-ଞ୍ଚିତ୍ରଭାନୁ ।
ଯସ୍ମି-ନ୍ଥ୍ସୂର୍ଯା ଅର୍ପିତା-ସ୍ସପ୍ତ ସାକମ୍ ॥ 20 ॥
ତସ୍ମି-ନ୍ରାଜାନ-ମଧିଵିଶ୍ରଯେମମିତି ॥ ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ କଶ୍ଯପା-ଜ୍ଜ୍ଯୋତି--ର୍ଲଭନ୍ତେ । ତାନ୍ଥ୍ସୋମଃ କଶ୍ଯପାଦଧି ନିର୍ଧମତି । ଭ୍ରସ୍ତା କର୍ମ କୃଦିଵୈଵମ୍ ॥
ପ୍ରାଣୋ ଜୀଵାନୀନ୍ଦ୍ରିଯ ଜୀଵାନି । ସପ୍ତ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ ।
ସୂର୍ଯା ଇତ୍ଯାଚାର୍ଯାଃ ॥ ଅପଶ୍ଯମହ ମେତାନ୍-ଥ୍ସପ୍ତ ସୂର୍ଯାନିତି । ପଞ୍ଚକର୍ଣୋ ଵାଥ୍ସ୍ଯାଯନଃ । ସପ୍ତକର୍ଣଶ୍ଚ ପ୍ଲାକ୍ଷିଃ ॥ 21 ॥
ପ୍ରାଣୋ ଜୀଵାନୀନ୍ଦ୍ରିଯ ଜୀଵାନି । ସପ୍ତ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ ।
ସୂର୍ଯା ଇତ୍ଯାଚାର୍ଯାଃ ॥ ଅପଶ୍ଯମହ ମେତାନ୍-ଥ୍ସପ୍ତ ସୂର୍ଯାନିତି । ପଞ୍ଚକର୍ଣୋ ଵାଥ୍ସ୍ଯାଯନଃ । ସପ୍ତକର୍ଣଶ୍ଚ ପ୍ଲାକ୍ଷିଃ ॥ 21 ॥
ଆନୁଶ୍ରଵିକ ଏଵ ନୌ କଶ୍ଯପ ଇତି । ଉଭୌ ଵେଦଯିତେ ।
ନ ହି ଶେକୁମିଵ ମହାମେରୁ-ଙ୍ଗନ୍ତୁମ୍ ॥
ଅପଶ୍ଯମହମେତ-ଥ୍ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲ-ମ୍ପରିଵର୍ତମାନମ୍ ।
ଗାର୍ଗ୍ଯଃ ପ୍ରାଣତ୍ରାତଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ତ ମହାମେରୁମ୍ । ଏକଞ୍ଚାଜହତମ୍ ॥ ଭ୍ରାଜପଟର ପତଙ୍ଗା ନିହନେ । ତିଷ୍ଠନ୍ନାତପନ୍ତି । ତସ୍ମାଦିହ ତପ୍ତ୍ରି ତପାଃ ॥ 22 ॥
ନ ହି ଶେକୁମିଵ ମହାମେରୁ-ଙ୍ଗନ୍ତୁମ୍ ॥
ଅପଶ୍ଯମହମେତ-ଥ୍ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲ-ମ୍ପରିଵର୍ତମାନମ୍ ।
ଗାର୍ଗ୍ଯଃ ପ୍ରାଣତ୍ରାତଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ତ ମହାମେରୁମ୍ । ଏକଞ୍ଚାଜହତମ୍ ॥ ଭ୍ରାଜପଟର ପତଙ୍ଗା ନିହନେ । ତିଷ୍ଠନ୍ନାତପନ୍ତି । ତସ୍ମାଦିହ ତପ୍ତ୍ରି ତପାଃ ॥ 22 ॥
ଅମୁତ୍ରେତରେ । ତସ୍ମାଦିହା ତପ୍ତ୍ରି ତପାଃ ॥ ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥ ସପ୍ତ ସୂର୍ଯା ଦିଵ-ମନୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ । ତାନନ୍ଵେତି ପଥିଭି-ର୍ଦକ୍ଷିଣାଵାନ୍ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଘୃତମାତପନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁରନ୍ତ ଇତି ॥
ସପ୍ତର୍ତ୍ଵିଜ-ସ୍ସୂର୍ଯା ଇତ୍ଯାଚାର୍ଯାଃ ॥ ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥
ସପ୍ତ ଦିଶୋ ନାନା ସୂର୍ଯାଃ ॥ 23 ॥
ସପ୍ତର୍ତ୍ଵିଜ-ସ୍ସୂର୍ଯା ଇତ୍ଯାଚାର୍ଯାଃ ॥ ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥
ସପ୍ତ ଦିଶୋ ନାନା ସୂର୍ଯାଃ ॥ 23 ॥
ସପ୍ତ ହୋତାର ଋତ୍ଵିଜଃ । ଦେଵା ଆଦିତ୍ଯା ଯେ ସପ୍ତ ।
ତେଭି-ସ୍ସୋମାଭୀ ରକ୍ଷଣ ଇତି ॥ ତଦପ୍ଯାମ୍ନାଯଃ । ଦିଗ୍ଭ୍ରାଜ ଋତୂନ୍ କରୋତି ॥ ଏତଯୈଵାଵୃତା ଽଽସହସ୍ରସୂର୍ଯତାଯା ଇତି ଵୈଶମ୍ପାଯନଃ ॥ ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥
ଯଦ୍ଦ୍ଯାଵ ଇନ୍ଦ୍ର ତେ ଶତଗ୍ଂ ଶତ-ମ୍ଭୂମୀଃ । ଉତ ସ୍ଯୁଃ ।
ନ ତ୍ଵା ଵଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସହସ୍ରଗ୍ଂ ସୂର୍ଯାଃ ॥ 24 ॥
ତେଭି-ସ୍ସୋମାଭୀ ରକ୍ଷଣ ଇତି ॥ ତଦପ୍ଯାମ୍ନାଯଃ । ଦିଗ୍ଭ୍ରାଜ ଋତୂନ୍ କରୋତି ॥ ଏତଯୈଵାଵୃତା ଽଽସହସ୍ରସୂର୍ଯତାଯା ଇତି ଵୈଶମ୍ପାଯନଃ ॥ ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥
ଯଦ୍ଦ୍ଯାଵ ଇନ୍ଦ୍ର ତେ ଶତଗ୍ଂ ଶତ-ମ୍ଭୂମୀଃ । ଉତ ସ୍ଯୁଃ ।
ନ ତ୍ଵା ଵଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସହସ୍ରଗ୍ଂ ସୂର୍ଯାଃ ॥ 24 ॥
ଅନୁ ନ ଜାତମଷ୍ଟ ରୋଦସୀ ଇତି ॥ ନାନା ଲିଙ୍ଗତ୍ଵା-ଦୃତୂନା-ନ୍ନାନା ସୂର୍ଯତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ଵ୍ଯଵସିତା ଇତି ॥ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲା-ନ୍ଯଷ୍ଟାତ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ॥
ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥ ଚିତ୍ର-ନ୍ଦେଵାନା-ମୁଦଗାଦନୀକମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯାଗ୍ନେଃ । ଆ-ଽପ୍ରା ଦ୍ଯାଵା ପୃଥିଵୀ ଅନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ।
ସୂର୍ଯ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁଷଶ୍ଚେତି ॥ 25 ॥
ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥ ଚିତ୍ର-ନ୍ଦେଵାନା-ମୁଦଗାଦନୀକମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯାଗ୍ନେଃ । ଆ-ଽପ୍ରା ଦ୍ଯାଵା ପୃଥିଵୀ ଅନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ।
ସୂର୍ଯ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁଷଶ୍ଚେତି ॥ 25 ॥
(ସାକଂ - ପ୍ଲାକ୍ଷି - ସ୍ତପ୍ତ୍ରିତପା - ନାନାସୂର୍ଯାଃ - ସୂର୍ଯା - +ନଵ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
କ୍ଵେଦମଭ୍ର-ନ୍ନିଵିଶତେ । କ୍ଵାଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ମିଥଃ । କ୍ଵାହଃ କ୍ଵେଯ-ନ୍ଦେଵ ରାତ୍ରୀ । କ୍ଵ ମାସା ଋତଵ-ଶ୍ଶ୍ରିତାଃ ॥ ଅର୍ଧମାସା ମୁହୂର୍ତାଃ । ନିମେଷାସ୍ତୁଟିଭିଃ (ନିମେଷାସ୍ତ୍ରଟିଭିଃ) ସହ । କ୍ଵେମା ଆପୋ ନିଵିଶନ୍ତେ । ଯଦୀତୋ ଯାନ୍ତି ସମ୍ପ୍ରତି ॥ କାଲା ଅଫ୍ସୁ ନିଵିଶନ୍ତେ । ଆପ-ସ୍ସୂର୍ଯେ ସମାହିତାଃ ॥ 26 ॥
ଅନୁଵାକଂ 8
କ୍ଵେଦମଭ୍ର-ନ୍ନିଵିଶତେ । କ୍ଵାଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ମିଥଃ । କ୍ଵାହଃ କ୍ଵେଯ-ନ୍ଦେଵ ରାତ୍ରୀ । କ୍ଵ ମାସା ଋତଵ-ଶ୍ଶ୍ରିତାଃ ॥ ଅର୍ଧମାସା ମୁହୂର୍ତାଃ । ନିମେଷାସ୍ତୁଟିଭିଃ (ନିମେଷାସ୍ତ୍ରଟିଭିଃ) ସହ । କ୍ଵେମା ଆପୋ ନିଵିଶନ୍ତେ । ଯଦୀତୋ ଯାନ୍ତି ସମ୍ପ୍ରତି ॥ କାଲା ଅଫ୍ସୁ ନିଵିଶନ୍ତେ । ଆପ-ସ୍ସୂର୍ଯେ ସମାହିତାଃ ॥ 26 ॥
ଅଭ୍ରାଣ୍ଯପଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଵିଦ୍ଯୁଥ୍ସୂର୍ଯେ ସମାହିତା ॥ ଅନଵର୍ଣେ ଇମେ ଭୂମୀ । ଇଯଞ୍ଚାସୌ ଚ ରୋଦସୀ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵିଦତ୍ରାନ୍ତରା ଭୂତମ୍ । ଯେନେମେ ଵିଧୃତେ ଉଭେ ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ଵିଧୃତେ ଭୂମୀ । ଇତି ଵଥ୍ସସ୍ଯ ଵେଦନା ॥
ଇରାଵତୀ ଧେନୁମତୀ ହି ଭୂତମ୍ । ସୂଯଵସିନୀ ମନୁଷେ ଦଶସ୍ଯେ ॥ 27 ॥
ଵିଷ୍ଣୁନା ଵିଧୃତେ ଭୂମୀ । ଇତି ଵଥ୍ସସ୍ଯ ଵେଦନା ॥
ଇରାଵତୀ ଧେନୁମତୀ ହି ଭୂତମ୍ । ସୂଯଵସିନୀ ମନୁଷେ ଦଶସ୍ଯେ ॥ 27 ॥
ଵ୍ଯଷ୍ଟଭ୍ନା-ଦ୍ରୋଦସୀ ଵିଷ୍ଣଵେତେ । ଦାଧର୍ଥ ପୃଥିଵୀ-ମଭିତୋ ମଯୂଖୈଃ ॥
କିନ୍ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ ର୍ବଲମାହୁଃ । କା ଦୀପ୍ତିଃ କି-ମ୍ପରାଯଣମ୍ ।
ଏକୋ ଯଦ୍ଧା-ରଯ ଦ୍ଦେଵଃ । ରେଜତୀ ରୋଦସୀ ଉଭେ ॥ ଵାତାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ-ର୍ବଲ ମାହୁଃ । ଅକ୍ଷରା-ଦ୍ଦୀପ୍ତି ରୁଚ୍ଯତେ । ତ୍ରିପଦାଦ୍ଧାରଯ-ଦ୍ଦେଵଃ । ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୋରେକ-ମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 28 ॥
କିନ୍ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ ର୍ବଲମାହୁଃ । କା ଦୀପ୍ତିଃ କି-ମ୍ପରାଯଣମ୍ ।
ଏକୋ ଯଦ୍ଧା-ରଯ ଦ୍ଦେଵଃ । ରେଜତୀ ରୋଦସୀ ଉଭେ ॥ ଵାତାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ-ର୍ବଲ ମାହୁଃ । ଅକ୍ଷରା-ଦ୍ଦୀପ୍ତି ରୁଚ୍ଯତେ । ତ୍ରିପଦାଦ୍ଧାରଯ-ଦ୍ଦେଵଃ । ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୋରେକ-ମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 28 ॥
ଅଗ୍ନଯୋ ଵାଯଵଶ୍ଚୈଵ । ଏତଦସ୍ଯ ପରାଯଣମ୍ ॥ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା ପର-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମ୍ । ଅଵମ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯମଞ୍ଚତୁମ୍ । ଲୋକଞ୍ଚ ପୁଣ୍ଯପାପାନାମ୍ ।
ଏତ-ତ୍ପୃଚ୍ଛାମି ସମ୍ପ୍ରତି ॥ ଅମୁମାହୁଃ ପର-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମ୍ । ପଵମାନ-ନ୍ତୁ ମଦ୍ଧ୍ଯମମ୍ । ଅଗ୍ନିରେଵାଵମୋ ମୃତ୍ଯୁଃ । ଚନ୍ଦ୍ରମା-ଶ୍ଚତୁରୁଚ୍ଯତେ ॥ 29 ॥
ଏତ-ତ୍ପୃଚ୍ଛାମି ସମ୍ପ୍ରତି ॥ ଅମୁମାହୁଃ ପର-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମ୍ । ପଵମାନ-ନ୍ତୁ ମଦ୍ଧ୍ଯମମ୍ । ଅଗ୍ନିରେଵାଵମୋ ମୃତ୍ଯୁଃ । ଚନ୍ଦ୍ରମା-ଶ୍ଚତୁରୁଚ୍ଯତେ ॥ 29 ॥
ଅନାଭୋଗାଃ ପର-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମ୍ । ପାପା-ସ୍ସଂଯଁନ୍ତି ସର୍ଵଦା । ଆଭୋଗାସ୍ତ୍ଵେଵ ସଂଯଁନ୍ତି । ଯତ୍ର ପୁଣ୍ଯକୃତୋ ଜନାଃ ॥ ତତୋ ମଦ୍ଧ୍ଯମମାଯନ୍ତି । ଚତୁମଗ୍ନିଞ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରତି ॥ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା ପାପକୃତଃ । ଯତ୍ର ଯାତଯତେ ଯମଃ । ତ୍ଵନ୍ନସ୍ତ--ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ପ୍ରବ୍ରୂହି । ଯଦି ଵେତ୍ଥା-ଽସତୋ ଗୃହାନ୍ ॥ 30 ॥
କଶ୍ଯପା ଦୁଦିତା-ସ୍ସୂର୍ଯାଃ । ପାପାନ୍ନିର୍ଘ୍ନନ୍ତି ସର୍ଵଦା ।
ରୋଦସ୍ଯୋରନ୍ତ-ର୍ଦେଶେଷୁ । ତତ୍ର ନ୍ଯସ୍ଯନ୍ତେ ଵାସଵୈଃ ॥
ତେ ଽଶରୀରାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ।
ଯଥା ଽପୁଣ୍ଯସ୍ଯ କର୍ମଣଃ । ଅପାଣ୍ଯପାଦ କେଶାସଃ । ତତ୍ର ତେ-ଽଯୋନିଜା ଜନାଃ ॥ ମୃତ୍ଵା ପୁନର୍ମୃତ୍ଯୁ-ମାପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅଦ୍ଯମାନା-ସ୍ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ॥ 31 ॥
ରୋଦସ୍ଯୋରନ୍ତ-ର୍ଦେଶେଷୁ । ତତ୍ର ନ୍ଯସ୍ଯନ୍ତେ ଵାସଵୈଃ ॥
ତେ ଽଶରୀରାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ।
ଯଥା ଽପୁଣ୍ଯସ୍ଯ କର୍ମଣଃ । ଅପାଣ୍ଯପାଦ କେଶାସଃ । ତତ୍ର ତେ-ଽଯୋନିଜା ଜନାଃ ॥ ମୃତ୍ଵା ପୁନର୍ମୃତ୍ଯୁ-ମାପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅଦ୍ଯମାନା-ସ୍ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ॥ 31 ॥
ଆଶାତିକାଃ କ୍ରିମଯ ଇଵ । ତତଃ ପୂଯନ୍ତେ ଵାସଵୈଃ ॥
ଅପୈତ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜଯତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଖଲ୍ଵୈଵଂ-ଵିଁଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ୍ତମୋ ଭଵତି । କଶ୍ଯପସ୍ଯାତିଥି-ସ୍ସିଦ୍ଧଗମନ-ସ୍ସିଦ୍ଧାଗମନଃ ॥
ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଆଯସ୍ମିନ-ଥ୍ସପ୍ତ ଵାସଵାଃ ।
ରୋହନ୍ତି ପୂର୍ଵ୍ଯା ରୁହଃ ॥ 32 ॥
ଅପୈତ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜଯତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ସ ଖଲ୍ଵୈଵଂ-ଵିଁଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ୍ତମୋ ଭଵତି । କଶ୍ଯପସ୍ଯାତିଥି-ସ୍ସିଦ୍ଧଗମନ-ସ୍ସିଦ୍ଧାଗମନଃ ॥
ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଆଯସ୍ମିନ-ଥ୍ସପ୍ତ ଵାସଵାଃ ।
ରୋହନ୍ତି ପୂର୍ଵ୍ଯା ରୁହଃ ॥ 32 ॥
ଋଷିର୍ହ ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ୍ତମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଘର୍ମୋ ଅତିଥିରିତି ॥
କଶ୍ଯପଃ ପଶ୍ଯକୋ ଭଵତି । ଯଥ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପରିପଶ୍ଯତୀତି ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ ॥ ଅଥାଗ୍ନେରଷ୍ଟପୁରୁଷସ୍ଯ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଅଗ୍ନେ ନଯ ସୁପଥା ରାଯେ ଅସ୍ମାନ୍ ।
ଵିଶ୍ଵାନି ଦେଵ ଵଯୁନାନି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁଯୋଦ୍ଧ୍ଯସ୍ମ-ଜ୍ଜୁହୁରାଣମେନଃ । ଭୂଯିଷ୍ଠାନ୍ତେ ନମ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମେତି ॥ 33 ॥
କଶ୍ଯପଃ ପଶ୍ଯକୋ ଭଵତି । ଯଥ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପରିପଶ୍ଯତୀତି ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ ॥ ଅଥାଗ୍ନେରଷ୍ଟପୁରୁଷସ୍ଯ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥ ଅଗ୍ନେ ନଯ ସୁପଥା ରାଯେ ଅସ୍ମାନ୍ ।
ଵିଶ୍ଵାନି ଦେଵ ଵଯୁନାନି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁଯୋଦ୍ଧ୍ଯସ୍ମ-ଜ୍ଜୁହୁରାଣମେନଃ । ଭୂଯିଷ୍ଠାନ୍ତେ ନମ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମେତି ॥ 33 ॥
ସମାହିତା - ଦଶସ୍ଯେ - ଉତ୍ତମ-ମୁଚ୍ଯତେ-ଗୃହାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ-ପୂର୍ଵ୍ଯା ରୁହ-ଇତି) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତଵେଦାଶ୍ଚ । ସହୋଜା ଅଜିରାପ୍ରଭୁଃ । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନର୍ଯାପାଶ୍ଚ । ପଙ୍କ୍ତିରାଧାଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ ।
ଵିସର୍ପେ ଵାଷ୍ଟମୋ-ଽଗ୍ନୀନାମ୍ । ଏତେ-ଽଷ୍ଟୌ ଵସଵଃ, କ୍ଷିତା ଇତି ॥ ଯଥର୍ତ୍ଵେ-ଵାଗ୍ନେ-ରର୍ଚିର୍ଵର୍ଣ ଵିଶେଷାଃ ।
ନୀଲାର୍ଚିଶ୍ଚ ପୀତକାର୍ଚିଶ୍ଚେତି ॥ ଅଥ ଵାଯୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ଯୈକାଦଶସ୍ତ୍ରୀକସ୍ଯ ॥
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନା ଵ୍ଯଵଦାତାଃ ॥ 34 ॥
ଅନୁଵାକଂ 9
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତଵେଦାଶ୍ଚ । ସହୋଜା ଅଜିରାପ୍ରଭୁଃ । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନର୍ଯାପାଶ୍ଚ । ପଙ୍କ୍ତିରାଧାଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ ।
ଵିସର୍ପେ ଵାଷ୍ଟମୋ-ଽଗ୍ନୀନାମ୍ । ଏତେ-ଽଷ୍ଟୌ ଵସଵଃ, କ୍ଷିତା ଇତି ॥ ଯଥର୍ତ୍ଵେ-ଵାଗ୍ନେ-ରର୍ଚିର୍ଵର୍ଣ ଵିଶେଷାଃ ।
ନୀଲାର୍ଚିଶ୍ଚ ପୀତକାର୍ଚିଶ୍ଚେତି ॥ ଅଥ ଵାଯୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ଯୈକାଦଶସ୍ତ୍ରୀକସ୍ଯ ॥
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନା ଵ୍ଯଵଦାତାଃ ॥ 34 ॥
ଯାଶ୍ଚ ଵାସୁକି ଵୈଦ୍ଯୁତାଃ । ରଜତାଃ ପରୁଷା-ଶ୍ଶ୍ଯାମାଃ ।
କପିଲା ଅତିଲୋହିତାଃ । ଊର୍ଧ୍ଵା ଅଵପତନ୍ତାଶ୍ଚ । ଵୈଦ୍ଯୁତ ଇତ୍ଯେକାଦଶ ॥ ନୈନଂ-ଵୈଁଦ୍ଯୁତୋ ହିନସ୍ତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ସ ହୋଵାଚ ଵ୍ଯାସଃ ପାରାଶର୍ଯଃ ।
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଧମେଵାହ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମୈଚ୍ଛମିତି ॥
ନ ତ୍ଵକାମଗ୍ଂ ହନ୍ତି ॥ 35 ॥
କପିଲା ଅତିଲୋହିତାଃ । ଊର୍ଧ୍ଵା ଅଵପତନ୍ତାଶ୍ଚ । ଵୈଦ୍ଯୁତ ଇତ୍ଯେକାଦଶ ॥ ନୈନଂ-ଵୈଁଦ୍ଯୁତୋ ହିନସ୍ତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ସ ହୋଵାଚ ଵ୍ଯାସଃ ପାରାଶର୍ଯଃ ।
ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵଧମେଵାହ-ମ୍ମୃତ୍ଯୁମୈଚ୍ଛମିତି ॥
ନ ତ୍ଵକାମଗ୍ଂ ହନ୍ତି ॥ 35 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଅଥ ଗନ୍ଧର୍ଵଗଣାଃ । ସ୍ଵାନ ଭ୍ରାଟ୍ । ଅଙ୍ଘାରି-ର୍ବମ୍ଭାରିଃ । ହସ୍ତ-ସ୍ସୁହସ୍ତଃ । କୃଶାନୁ-ର୍ଵିଶ୍ଵାଵସୁଃ । ମୂର୍ଧନ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୂର୍ଯଵର୍ଚାଃ ।
କୃତିରିତ୍ଯେକାଦଶ ଗନ୍ଧର୍ଵଗଣାଃ ॥ ଦେଵାଶ୍ଚ ମହାଦେଵାଃ । ରଶ୍ମଯଶ୍ଚ ଦେଵା ଗରଗିରଃ ॥ 36 ॥
କୃତିରିତ୍ଯେକାଦଶ ଗନ୍ଧର୍ଵଗଣାଃ ॥ ଦେଵାଶ୍ଚ ମହାଦେଵାଃ । ରଶ୍ମଯଶ୍ଚ ଦେଵା ଗରଗିରଃ ॥ 36 ॥
ନୈନ-ଙ୍ଗରୋ ହିନସ୍ତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଗୌରୀ ମିମାଯ ସଲିଲାନି ତକ୍ଷତୀ । ଏକପଦୀ ଦ୍ଵିପଦୀ ସା ଚତୁଷ୍ପଦୀ । ଅଷ୍ଟାପଦୀ ନଵପଦୀ ବଭୂଵୁଷୀ । ସହସ୍ରାକ୍ଷରା ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନିତି ॥ ଵାଚୋ ଵିଶେଷଣମ୍ ॥
ଅଥ ନିଗଦଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାଃ । ତାନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯାମଃ ॥
ଵରାହଵଃ-ସ୍ଵତପସଃ ॥ 37 ॥
ଅଥ ନିଗଦଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାଃ । ତାନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯାମଃ ॥
ଵରାହଵଃ-ସ୍ଵତପସଃ ॥ 37 ॥
ଵିଦ୍ଯୁ-ନ୍ମହସୋ ଧୂପଯଃ । ଶ୍ଵାପଯୋ ଗୃହମେଧାଶ୍ଚେତ୍ଯେତେ । ଯେ ଚେମେ-ଽଶିମିଵିଦ୍ଵିଷଃ ॥ ପର୍ଜନ୍ଯା-ସ୍ସପ୍ତ ପୃଥିଵୀମଭିଵର୍ଷନ୍ତି ।
ଵୃଷ୍ଟିଭିରିତି । ଏତଯୈଵ ଵିଭକ୍ତି ଵିପରୀତାଃ । ସପ୍ତଭିର୍ଵାତୈ ରୁଦୀରିତାଃ । ଅମୂଂ-ଲୋଁକା-ନଭିଵର୍ଷନ୍ତି । ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥ ସମାନ-ମେତଦୁଦକମ୍ ॥ 38 ॥
ଵୃଷ୍ଟିଭିରିତି । ଏତଯୈଵ ଵିଭକ୍ତି ଵିପରୀତାଃ । ସପ୍ତଭିର୍ଵାତୈ ରୁଦୀରିତାଃ । ଅମୂଂ-ଲୋଁକା-ନଭିଵର୍ଷନ୍ତି । ତେଷାମେଷା ଭଵତି ॥ ସମାନ-ମେତଦୁଦକମ୍ ॥ 38 ॥
ଉଚ୍ଚୈତ୍ଯଵ ଚାହଭିଃ । ଭୂମି-ମ୍ପର୍ଜନ୍ଯା ଜିନ୍ଵନ୍ତି ।
ଦିଵ-ଞ୍ଜିନ୍ଵନ୍-ତ୍ଯଗ୍ନଯ ଇତି ॥ ଯଦକ୍ଷର-ମ୍ଭୂତକୃତମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଉପାସତେ । ମହର୍ଷିମସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରମ୍ । ଜମଦଗ୍ନି-ମକୁର୍ଵତ ॥ ଜମଦଗ୍ନି-ରାପ୍ଯାଯତେ । ଛନ୍ଦୋଭି-ଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତରୈଃ । ରାଜ୍ଞ-ସ୍ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ତାସଃ ॥ 39 ॥
ଦିଵ-ଞ୍ଜିନ୍ଵନ୍-ତ୍ଯଗ୍ନଯ ଇତି ॥ ଯଦକ୍ଷର-ମ୍ଭୂତକୃତମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଉପାସତେ । ମହର୍ଷିମସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରମ୍ । ଜମଦଗ୍ନି-ମକୁର୍ଵତ ॥ ଜମଦଗ୍ନି-ରାପ୍ଯାଯତେ । ଛନ୍ଦୋଭି-ଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତରୈଃ । ରାଜ୍ଞ-ସ୍ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ତାସଃ ॥ 39 ॥
ବ୍ରହ୍ମଣା ଵୀର୍ଯାଵତା । ଶିଵା ନଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଃ ॥ ତଚ୍ଛଂଯୋଁରା ଵୃଣୀମହେ । ଗାତୁଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ । ଗାତୁଂ-ଯଁଜ୍ଞପତଯେ । ଦୈଵୀ ସ୍ଵସ୍ତିରସ୍ତୁ ନଃ ।
ସ୍ଵସ୍ତି-ର୍ମାନୁଷେଭ୍ଯଃ । ଊର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଜିଗାତୁ ଭେଷଜମ୍ ।
ଶନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ । ଶଞ୍ଚତୁଷ୍ପଦେ ॥
ସୋମପା(3) ଅସୋମପା(3) ଇତି ନିଗଦଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାଃ ॥ 40 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି-ର୍ମାନୁଷେଭ୍ଯଃ । ଊର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଜିଗାତୁ ଭେଷଜମ୍ ।
ଶନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ଦ୍ଵିପଦେ । ଶଞ୍ଚତୁଷ୍ପଦେ ॥
ସୋମପା(3) ଅସୋମପା(3) ଇତି ନିଗଦଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାଃ ॥ 40 ॥
(ଵ୍ଯଵଦାତା - ହନ୍ତି - ଗରଗିର - ସ୍ତପସ - ଉଦକଂ - ତୃପ୍ତାସ - ଶ୍ଵତୁଷ୍ପଦ ଏକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ସହସ୍ରଵୃଦିଯ-ମ୍ଭୂମିଃ । ପରଂ-ଵ୍ଯୋଁମ ସହସ୍ରଵୃତ୍ । ଅଶ୍ଵିନା ଭୁଜ୍ଯୂ ନାସତ୍ଯା । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତସ୍ପତୀ ॥ ଜାଯା ଭୂମିଃ ପତିର୍ଵ୍ଯୋମ । ମିଥୁନନ୍ତା ଅତୁର୍ଯଥୁଃ । ପୁତ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତୀ ରୁଦ୍ରଃ । ସରମା ଇତି ସ୍ତ୍ରୀପୁମମ୍ ॥ ଶୁକ୍ରଂ-ଵାଁମନ୍ଯଦ୍ଯଜତଂ-ଵାଁମନ୍ଯତ୍ । ଵିଷୁରୂପେ ଅହନୀ ଦ୍ଯୌରିଵ ସ୍ଥଃ ॥ 41 ॥
ଅନୁଵାକଂ 10
ସହସ୍ରଵୃଦିଯ-ମ୍ଭୂମିଃ । ପରଂ-ଵ୍ଯୋଁମ ସହସ୍ରଵୃତ୍ । ଅଶ୍ଵିନା ଭୁଜ୍ଯୂ ନାସତ୍ଯା । ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତସ୍ପତୀ ॥ ଜାଯା ଭୂମିଃ ପତିର୍ଵ୍ଯୋମ । ମିଥୁନନ୍ତା ଅତୁର୍ଯଥୁଃ । ପୁତ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତୀ ରୁଦ୍ରଃ । ସରମା ଇତି ସ୍ତ୍ରୀପୁମମ୍ ॥ ଶୁକ୍ରଂ-ଵାଁମନ୍ଯଦ୍ଯଜତଂ-ଵାଁମନ୍ଯତ୍ । ଵିଷୁରୂପେ ଅହନୀ ଦ୍ଯୌରିଵ ସ୍ଥଃ ॥ 41 ॥
ଵିଶ୍ଵା ହି ମାଯା ଅଵଥ-ସ୍ସ୍ଵଧାଵନ୍ତୌ । ଭଦ୍ରା ଵା-ମ୍ପୂଷଣାଵିହ ରାତିରସ୍ତୁ ॥ ଵାସାତ୍ଯୌ ଚିତ୍ରୌ ଜଗତୋ ନିଧାନୌ । ଦ୍ଯାଵାଭୂମୀ ଚରଥଃ ସଗ୍ଂ ସଖାଯୌ ।
ତାଵଶ୍ଵିନା ରାସଭାଶ୍ଵା ହଵ-ମ୍ମେ । ଶୁଭସ୍ପତୀ ଆଗତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯଯା ସହ ॥ ତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ହ ଭୁଜ୍ଯୁ-ମଶ୍ଵିନୋଦ ମେଘେ । ରଯିନ୍ନ କଶ୍ଚି-ନ୍ମମୃଵାଁ(2) ଅଵାହାଃ । ତମୂହଥୁ-ର୍ନୌଭିରାତ୍ମନ୍-ଵତୀଭିଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ପ୍ରୁଡ୍ଭିର-ପୋଦକାଭିଃ ॥ 42 ॥
ତାଵଶ୍ଵିନା ରାସଭାଶ୍ଵା ହଵ-ମ୍ମେ । ଶୁଭସ୍ପତୀ ଆଗତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯଯା ସହ ॥ ତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ହ ଭୁଜ୍ଯୁ-ମଶ୍ଵିନୋଦ ମେଘେ । ରଯିନ୍ନ କଶ୍ଚି-ନ୍ମମୃଵାଁ(2) ଅଵାହାଃ । ତମୂହଥୁ-ର୍ନୌଭିରାତ୍ମନ୍-ଵତୀଭିଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ପ୍ରୁଡ୍ଭିର-ପୋଦକାଭିଃ ॥ 42 ॥
ତିସ୍ରଃ, କ୍ଷପସ୍ତ୍ରିରହା ଽତିଵ୍ରଜଦ୍ଭିଃ । ନାସତ୍ଯା ଭୁଜ୍ଯୁମୂହଥୁଃ ପତଙ୍ଗୈଃ । ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଧନ୍ଵନ୍ନାର୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପାରେ । ତ୍ରିଭୀ ରଥୈ-ଶ୍ଶତପଦ୍ଭି-ଷ୍ଷଡଶ୍ଵୈଃ ॥ ସଵିତାରଂ-ଵିଁତନ୍ଵନ୍ତମ୍ । ଅନୁବଦ୍ଧ୍ନାତି ଶାମ୍ବରଃ । ଆପପୂର୍ଷଂ-ବରଶ୍ଚୈଵ ।
ସଵିତା ଽରେପସୋ ଽଭଵତ୍ ॥ ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁତୃପ୍ତଂ-ଵିଁଦିତ୍ଵୈଵ । ବହୁସୋମ ଗିରଂ-ଵଁଶୀ ॥ 43 ॥
ସଵିତା ଽରେପସୋ ଽଭଵତ୍ ॥ ତ୍ଯଗ୍ଂ ସୁତୃପ୍ତଂ-ଵିଁଦିତ୍ଵୈଵ । ବହୁସୋମ ଗିରଂ-ଵଁଶୀ ॥ 43 ॥
ଅନ୍ଵେତି ତୁଗ୍ରୋ ଵକ୍ରିଯାନ୍ତମ୍ । ଆଯସୂଯାନ୍-ଥ୍ସୋମତୃଫ୍ସୁଷୁ ॥
ସ ସଙ୍ଗ୍ରାମ-ସ୍ତମୋଦ୍ଯୋ-ଽତ୍ଯୋତଃ । ଵାଚୋ ଗାଃ ପିପାତି ତତ୍ ।
ସ ତଦ୍ଗୋଭି-ସ୍ସ୍ତଵା ଽତ୍ଯେତ୍ଯନ୍ଯେ । ରକ୍ଷସା ଽନନ୍ଵିତାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ଅନ୍ଵେତି ପରିଵୃତ୍ତ୍ଯା-ଽସ୍ତଃ । ଏଵମେତୌ ସ୍ଥୋ ଅଶ୍ଵିନା । ତେ ଏତେ ଦ୍ଯୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯୋଃ । ଅହରହ-ର୍ଗର୍ଭନ୍ଦଧାଥେ ॥ 44 ॥
ସ ସଙ୍ଗ୍ରାମ-ସ୍ତମୋଦ୍ଯୋ-ଽତ୍ଯୋତଃ । ଵାଚୋ ଗାଃ ପିପାତି ତତ୍ ।
ସ ତଦ୍ଗୋଭି-ସ୍ସ୍ତଵା ଽତ୍ଯେତ୍ଯନ୍ଯେ । ରକ୍ଷସା ଽନନ୍ଵିତାଶ୍ଚ ଯେ ॥ ଅନ୍ଵେତି ପରିଵୃତ୍ତ୍ଯା-ଽସ୍ତଃ । ଏଵମେତୌ ସ୍ଥୋ ଅଶ୍ଵିନା । ତେ ଏତେ ଦ୍ଯୁଃ ପୃଥିଵ୍ଯୋଃ । ଅହରହ-ର୍ଗର୍ଭନ୍ଦଧାଥେ ॥ 44 ॥
ତଯୋ ରେତୌ ଵଥ୍ସା ଵହୋରାତ୍ରେ । ପୃଥିଵ୍ଯା ଅହଃ । ଦିଵୋ ରାତ୍ରିଃ । ତା ଅଵିସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପତୀ ଏଵ ଭଵତଃ ॥ ତଯୋ ରେତୌ ଵଥ୍ସୌ । ଅଗ୍ନିଶ୍ଚା-ଦିତ୍ଯଶ୍ଚ । ରାତ୍ରେର୍ଵଥ୍ସଃ । ଶ୍ଵେତ ଆଦିତ୍ଯଃ । ଅହ୍ନୋ-ଽଗ୍ନିଃ ॥ 45 ॥
ତାମ୍ରୋ ଅରୁଣଃ । ତା ଅଵିସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପତୀ ଏଵ ଭଵତଃ ॥ ତଯୋ ରେତୌ ଵଥ୍ସୌ । ଵୃତ୍ରଶ୍ଚ ଵୈଦ୍ଯୁତଶ୍ଚ । ଅଗ୍ନେର୍ଵୃତ୍ରଃ । ଵୈଦ୍ଯୁତ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ।
ତା ଅଵିସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପତୀ ଏଵ ଭଵତଃ ॥ ତଯୋ ରେତୌ ଵଥ୍ସୌ ॥ 46 ॥
ତା ଅଵିସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପତୀ ଏଵ ଭଵତଃ ॥ ତଯୋ ରେତୌ ଵଥ୍ସୌ ॥ 46 ॥
ଉଷ୍ମା ଚ ନୀହାରଶ୍ଚ । ଵୃତ୍ରସ୍ଯୋଷ୍ମା । ଵୈଦ୍ଯୁତସ୍ଯ ନୀହାରଃ । ତୌ ତାଵେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେତେ ॥ ସେଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରୀ ଗର୍ଭିଣୀ ପୁତ୍ରେଣ ସଂଵଁସତି ।
ତସ୍ଯା ଵା ଏତଦୁଲ୍ବଣମ୍ । ଯଦ୍ରାତ୍ରୌ ରଶ୍ମଯଃ । ଯଥା ଗୋର୍ଗର୍ଭିଣ୍ଯା ଉଲ୍ବଣମ୍ । ଏଵମେତସ୍ଯା ଉଲ୍ବଣମ୍ ॥ ପ୍ରଜଯିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜଯା ଚ ପଶୁଭିଶ୍ଚ ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଏତମୁଦ୍ଯନ୍ତ-ମପିଯନ୍ତଞ୍ଚେତି । ଆଦିତ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଵଥ୍ସଃ । ଅଥ ପଵିତ୍ରାଙ୍ଗିରସଃ ॥ 47 ॥
ତସ୍ଯା ଵା ଏତଦୁଲ୍ବଣମ୍ । ଯଦ୍ରାତ୍ରୌ ରଶ୍ମଯଃ । ଯଥା ଗୋର୍ଗର୍ଭିଣ୍ଯା ଉଲ୍ବଣମ୍ । ଏଵମେତସ୍ଯା ଉଲ୍ବଣମ୍ ॥ ପ୍ରଜଯିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜଯା ଚ ପଶୁଭିଶ୍ଚ ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଏତମୁଦ୍ଯନ୍ତ-ମପିଯନ୍ତଞ୍ଚେତି । ଆଦିତ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଵଥ୍ସଃ । ଅଥ ପଵିତ୍ରାଙ୍ଗିରସଃ ॥ 47 ॥
(ସ୍ଥୋ - ଽପୋଦକାଭି--ର୍ ଵଶୀ - ଦଧାଥେ - ଅଗ୍ନି - ସ୍ତଯୋ ରେତୌ ଵଥ୍ସୌ - ଭଵତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ପଵିତ୍ରଵନ୍ତଃ ପରିଵାଜମାସତେ । ପିତୈଷା-ମ୍ପ୍ରତ୍ନୋ ଅଭିରକ୍ଷତି ଵ୍ରତମ୍ । ମହସ୍ସମୁଦ୍ରଂ-ଵଁରୁଣ ସ୍ତିରୋଦଧେ । ଧୀରା ଇଚ୍ଛେକୁର୍ଧରୁଣେଷ୍ଵାରଭମ୍ ॥
ପଵିତ୍ର-ନ୍ତେ ଵିତତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ । ପ୍ରଭୁର୍ଗାତ୍ରାଣି ପର୍ଯେଷି ଵିଶ୍ଵତଃ ।
ଅତପ୍ତତନୂ-ର୍ନ ତଦାମୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ଶୃତାସ ଇଦ୍ଵହନ୍-ତସ୍ତ-ଥ୍ସମାଶତ ॥ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାନା-ମ୍ପଦଵୀଃ କଵୀନାମୃଷିର୍ଵିପ୍ରାଣା-ମ୍ମହିଷୋ ମୃଗାଣାମ୍ । ଶ୍ଯେନୋ ଗୃଧ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଵଧିତି-ର୍ଵନାନାଗ୍ଂ ସୋମଃ ପଵିତ୍ରମତ୍ଯେତି ରେଭନ୍ନ୍ ॥ ଅସତ-ସ୍ସଦ୍ଯେ ତତକ୍ଷୁଃ ॥ 48 ॥
ଅନୁଵାକଂ 11
ପଵିତ୍ରଵନ୍ତଃ ପରିଵାଜମାସତେ । ପିତୈଷା-ମ୍ପ୍ରତ୍ନୋ ଅଭିରକ୍ଷତି ଵ୍ରତମ୍ । ମହସ୍ସମୁଦ୍ରଂ-ଵଁରୁଣ ସ୍ତିରୋଦଧେ । ଧୀରା ଇଚ୍ଛେକୁର୍ଧରୁଣେଷ୍ଵାରଭମ୍ ॥
ପଵିତ୍ର-ନ୍ତେ ଵିତତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ । ପ୍ରଭୁର୍ଗାତ୍ରାଣି ପର୍ଯେଷି ଵିଶ୍ଵତଃ ।
ଅତପ୍ତତନୂ-ର୍ନ ତଦାମୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ଶୃତାସ ଇଦ୍ଵହନ୍-ତସ୍ତ-ଥ୍ସମାଶତ ॥ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାନା-ମ୍ପଦଵୀଃ କଵୀନାମୃଷିର୍ଵିପ୍ରାଣା-ମ୍ମହିଷୋ ମୃଗାଣାମ୍ । ଶ୍ଯେନୋ ଗୃଧ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଵଧିତି-ର୍ଵନାନାଗ୍ଂ ସୋମଃ ପଵିତ୍ରମତ୍ଯେତି ରେଭନ୍ନ୍ ॥ ଅସତ-ସ୍ସଦ୍ଯେ ତତକ୍ଷୁଃ ॥ 48 ॥
ଋଷଯ-ସ୍ସପ୍ତାତ୍ରିଶ୍ଚ ଯତ୍ । ସର୍ଵେ-ଽତ୍ରଯୋ ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ।
ନକ୍ଷତ୍ରୈ-ଶ୍ଶଙ୍କୃତୋ ଽଵସନ୍ନ୍ ॥ ଅଥ ସଵିତୁ-ଶ୍ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଵସ୍ଯା ଽଵର୍ତିକାମସ୍ଯ ॥ ଅମୀ ଯ ଋକ୍ଷା ନିହିତା ସ ଉଚ୍ଚା । ନକ୍ତ-ନ୍ଦଦୃଶ୍ରେ କୁହଚିଦ୍ଦିଵେଯୁଃ ।
ଅଦବ୍ଧାନି ଵରୁଣସ୍ଯ ଵ୍ରତାନି । ଵିଚାକଶ-ଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରମେତି ॥
ତ-ଥ୍ସଵିତୁ-ର୍ଵରେଣ୍ଯମ୍ । ଭର୍ଗୋ ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମହି ॥ 49 ॥
ନକ୍ଷତ୍ରୈ-ଶ୍ଶଙ୍କୃତୋ ଽଵସନ୍ନ୍ ॥ ଅଥ ସଵିତୁ-ଶ୍ଶ୍ଯାଵାଶ୍ଵସ୍ଯା ଽଵର୍ତିକାମସ୍ଯ ॥ ଅମୀ ଯ ଋକ୍ଷା ନିହିତା ସ ଉଚ୍ଚା । ନକ୍ତ-ନ୍ଦଦୃଶ୍ରେ କୁହଚିଦ୍ଦିଵେଯୁଃ ।
ଅଦବ୍ଧାନି ଵରୁଣସ୍ଯ ଵ୍ରତାନି । ଵିଚାକଶ-ଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରମେତି ॥
ତ-ଥ୍ସଵିତୁ-ର୍ଵରେଣ୍ଯମ୍ । ଭର୍ଗୋ ଦେଵସ୍ଯ ଧୀମହି ॥ 49 ॥
ଧିଯୋ ଯୋ ନଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ ॥ ତଥ୍ସଵିତୁ-ର୍ଵୃଣୀମହେ ।
ଵଯ-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ଭୋଜନମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଗ୍ଂ ସର୍ଵଧାତମମ୍ । ତୁର-ମ୍ଭଗସ୍ଯ ଧୀମହି ॥
ଅପାଗୂହତ ସଵିତା ତୃଭୀନ୍ । ସର୍ଵା-ନ୍ଦିଵୋ ଅନ୍ଧସଃ ।
ନକ୍ତ006ଛ୍;ତାନ୍ଯଭଵ-ନ୍ଦୃଶେ । ଅସ୍ଥ୍ଯସ୍ଥ୍ନା ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯାମଃ ॥ ନାମ ନାମୈଵ ନାମ ମେ ॥ 50 ॥
ଵଯ-ନ୍ଦେଵସ୍ଯ ଭୋଜନମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଗ୍ଂ ସର୍ଵଧାତମମ୍ । ତୁର-ମ୍ଭଗସ୍ଯ ଧୀମହି ॥
ଅପାଗୂହତ ସଵିତା ତୃଭୀନ୍ । ସର୍ଵା-ନ୍ଦିଵୋ ଅନ୍ଧସଃ ।
ନକ୍ତ006ଛ୍;ତାନ୍ଯଭଵ-ନ୍ଦୃଶେ । ଅସ୍ଥ୍ଯସ୍ଥ୍ନା ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯାମଃ ॥ ନାମ ନାମୈଵ ନାମ ମେ ॥ 50 ॥
ନପୁଗ୍ଂସକ-ମ୍ପୁମାଗ୍ସ୍ତ୍ର୍ଯସ୍ମି । ସ୍ଥାଵରୋ-ଽସ୍ମ୍ଯଥ ଜଙ୍ଗମଃ ।
ଯଜେ-ଽଯକ୍ଷି ଯଷ୍ଟାହେ ଚ ॥ ମଯା ଭୂତାନ୍ଯଯକ୍ଷତ । ପଶଵୋ ମମ ଭୂତାନି । ଅନୂବନ୍ଧ୍ଯୋ ଽସ୍ମ୍ଯହଂ-ଵିଁଭୁଃ ॥ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସତୀଃ । ତା ଉ ମେ ପୁଗ୍ଂସ ଆହୁଃ ।
ପଶ୍ଯଦକ୍ଷଣ୍ଵାନ୍ନ-ଵିଚେତଦନ୍ଧଃ । କଵିର୍ଯଃ ପୁତ୍ର-ସ୍ସ ଇମା ଚିକେତ ॥ 51 ॥
ଯଜେ-ଽଯକ୍ଷି ଯଷ୍ଟାହେ ଚ ॥ ମଯା ଭୂତାନ୍ଯଯକ୍ଷତ । ପଶଵୋ ମମ ଭୂତାନି । ଅନୂବନ୍ଧ୍ଯୋ ଽସ୍ମ୍ଯହଂ-ଵିଁଭୁଃ ॥ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସତୀଃ । ତା ଉ ମେ ପୁଗ୍ଂସ ଆହୁଃ ।
ପଶ୍ଯଦକ୍ଷଣ୍ଵାନ୍ନ-ଵିଚେତଦନ୍ଧଃ । କଵିର୍ଯଃ ପୁତ୍ର-ସ୍ସ ଇମା ଚିକେତ ॥ 51 ॥
ଯସ୍ତା ଵିଜାନା-ଥ୍ସଵିତୁଃ ପିତା-ଽସତ୍ ॥ ଅନ୍ଧୋ ମଣିମଵିନ୍ଦତ୍ । ତମନଙ୍ଗୁଲି-ରାଵଯତ୍ । ଅଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତ୍ଯମୁଞ୍ଚତ୍ । ତମଜିହ୍ଵ ଅସଶ୍ଚତ ॥
ଊର୍ଧ୍ଵମୂଲ-ମଵାକ୍ଛାଖମ୍ । ଵୃକ୍ଷଂ-ଯାଁ ଵେଦ ସମ୍ପ୍ରତି । ନ ସ ଜାତୁ ଜନଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ମୃତ୍ଯୁର୍ମା ମାରଯାଦିତିଃ ॥ ହସିତଗ୍ଂ ରୁଦିତଙ୍ଗୀତମ୍ ॥ 52 ॥
ଊର୍ଧ୍ଵମୂଲ-ମଵାକ୍ଛାଖମ୍ । ଵୃକ୍ଷଂ-ଯାଁ ଵେଦ ସମ୍ପ୍ରତି । ନ ସ ଜାତୁ ଜନଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ମୃତ୍ଯୁର୍ମା ମାରଯାଦିତିଃ ॥ ହସିତଗ୍ଂ ରୁଦିତଙ୍ଗୀତମ୍ ॥ 52 ॥
ଵୀଣା ପଣ ଵଲାସିତମ୍ । ମୃତଞ୍ଜୀଵଞ୍ଚ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ ।
ଅଙ୍ଗାନି ସ୍ନେଵ ଵିଦ୍ଧି ତତ୍ ॥ ଅତୃଷ୍ଯଗ୍ଗ୍ସ୍ତୃଷ୍ଯ ଧ୍ଯାଯତ୍ । ଅସ୍ମାଜ୍ଜାତା ମେ ମିଥୂ ଚରନ୍ନ୍ । ପୁତ୍ରୋ ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଵୈଦେହଃ । ଅଚେତା ଯଶ୍ଚ ଚେତନଃ ॥ ସ ତ-ମ୍ମଣିମଵିନ୍ଦତ୍ । ସୋ-ଽନଙ୍ଗୁଲିରାଵଯତ୍ ।
ସୋ-ଽଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତ୍ଯମୁନ୍ଚତ୍ ॥ 53 ॥
ଅଙ୍ଗାନି ସ୍ନେଵ ଵିଦ୍ଧି ତତ୍ ॥ ଅତୃଷ୍ଯଗ୍ଗ୍ସ୍ତୃଷ୍ଯ ଧ୍ଯାଯତ୍ । ଅସ୍ମାଜ୍ଜାତା ମେ ମିଥୂ ଚରନ୍ନ୍ । ପୁତ୍ରୋ ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଵୈଦେହଃ । ଅଚେତା ଯଶ୍ଚ ଚେତନଃ ॥ ସ ତ-ମ୍ମଣିମଵିନ୍ଦତ୍ । ସୋ-ଽନଙ୍ଗୁଲିରାଵଯତ୍ ।
ସୋ-ଽଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରତ୍ଯମୁନ୍ଚତ୍ ॥ 53 ॥
ସୋ-ଽଜିହ୍ଵୋ ଅସଶ୍ଚତ ॥ ନୈତମୃଷିଂ-ଵିଁଦିତ୍ଵା ନଗର-ମ୍ପ୍ରଵିଶେତ୍ । ଯଦି ପ୍ରଵିଶେତ୍ । ମିଥୌ ଚରିତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶେତ୍ । ତଥ୍ସମ୍ଭଵସ୍ଯ ଵ୍ରତମ୍ ॥ ଆ ତମଗ୍ନେ ରଥନ୍ତିଷ୍ଠ । ଏକାଶ୍ଵମେକ ଯୋଜନମ୍ । ଏକଚକ୍ର-ମେକଧୁରମ୍ ।
ଵାତ ଧ୍ରାଜି ଗତିଂ-ଵିଁଭୋ ॥ ନ ରିଷ୍ଯତି ନ ଵ୍ଯଥତେ ॥ 54 ॥
ଵାତ ଧ୍ରାଜି ଗତିଂ-ଵିଁଭୋ ॥ ନ ରିଷ୍ଯତି ନ ଵ୍ଯଥତେ ॥ 54 ॥
ନାସ୍ଯାକ୍ଷୋ ଯାତୁ ସଜ୍ଜତି । ଯଚ୍ଛ୍ଵେତା-ନ୍ରୋହିତାଗ୍ଶ୍ଚାଗ୍ନେଃ । ରଥେ ଯୁକ୍ତ୍ଵା-ଽଧିତିଷ୍ଠତି ॥ ଏକଯା ଚ ଦଶଭିଶ୍ଚ ସ୍ଵଭୂତେ । ଦ୍ଵାଭ୍ଯା ମିଷ୍ଟଯେ ଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯା ଚ । ତିସୃଭିଶ୍ଚ ଵହସେ ତ୍ରିଗ୍ଂଶତା ଚ ।
ନିଯୁଦ୍ଭି-ର୍ଵାଯଵିହ ତା ଵିମୁଞ୍ଚ ॥ 55 ॥
ନିଯୁଦ୍ଭି-ର୍ଵାଯଵିହ ତା ଵିମୁଞ୍ଚ ॥ 55 ॥
(ତତକ୍ଷୁ--ର୍ ଧୀମହି - ନାମ ମେ - ଚିକେତ - ଗୀତଂ - ପ୍ରତ୍ଯମୁଞ୍ଚ-ଦ୍- ଵ୍ଯଥତେ - +ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ଆତନୁଷ୍ଵ ପ୍ରତନୁଷ୍ଵ । ଉଦ୍ଧମାଧମ ସନ୍ଧମ । ଆଦିତ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଣାନାମ୍ । ଗର୍ଭ ମା ଧେହି ଯଃ ପୁମାନ୍ ॥ ଇତ-ସ୍ସିକ୍ତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯଗତମ୍ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ରସଙ୍କୃଧି ।
ଵାରାଦ-ଞ୍ଜନଯା-ଗ୍ରେ-ଽଗ୍ନିମ୍ । ଯ ଏକୋ ରୁଦ୍ର ଉଚ୍ଯତେ ॥
ଅସ-ଙ୍ଖ୍ଯାତା-ସ୍ସହସ୍ରାଣି ।
ସ୍ମର୍ଯତେ ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ 56 ॥
ଅନୁଵାକଂ 12
ଆତନୁଷ୍ଵ ପ୍ରତନୁଷ୍ଵ । ଉଦ୍ଧମାଧମ ସନ୍ଧମ । ଆଦିତ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଣାନାମ୍ । ଗର୍ଭ ମା ଧେହି ଯଃ ପୁମାନ୍ ॥ ଇତ-ସ୍ସିକ୍ତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯଗତମ୍ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ରସଙ୍କୃଧି ।
ଵାରାଦ-ଞ୍ଜନଯା-ଗ୍ରେ-ଽଗ୍ନିମ୍ । ଯ ଏକୋ ରୁଦ୍ର ଉଚ୍ଯତେ ॥
ଅସ-ଙ୍ଖ୍ଯାତା-ସ୍ସହସ୍ରାଣି ।
ସ୍ମର୍ଯତେ ନ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ 56 ॥
ଏଵମେତନ୍ନିବୋଧତ ॥ ଆ ମନ୍ଦ୍ରୈ-ରିନ୍ଦ୍ର ହରିଭିଃ । ଯା ହି ମଯୂର-ରୋମଭିଃ । ମାତ୍ଵା କେଚିନ୍ନିଯେ ମୁରିନ୍ନ ପାଶିନଃ । ଦଧନ୍ଵେଵ ତା ଇହି ॥ ମା ମନ୍ଦ୍ରୈ-ରିନ୍ଦ୍ର ହରିଭିଃ । ଯାମି ମଯୂର ରୋମଭିଃ । ମା ମା କେଚିନ୍ନିଯେ ମୁରିନ୍ନ ପାଶିନଃ । ନିଧନ୍ଵେଵ ତାଁ(2) ଇମି ॥
ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଶ୍ଚ ॥ 57 ॥
ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମହଦ୍ଭିଶ୍ଚ ॥ 57 ॥
ନିଘୃଷ୍ଵୈ ରସମାଯୁତୈଃ । କାଲୈର୍-ହରିତ୍ଵମାପନ୍ନୈଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯାହି ସହସ୍ର ଯୁକ୍ ॥ ଅଗ୍ନି-ର୍ଵିଭ୍ରାଷ୍ଟି ଵସନଃ । ଵାଯୁ-ଶ୍ଶ୍ଵେତସିକଦ୍ରୁକଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵିଷୂ ଵର୍ଣୈଃ । ନିତ୍ଯାସ୍ତେ ଽନୁଚରାସ୍ତଵ ॥
ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଗ୍ଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଗ୍ଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗଚ୍ଛ ହରିଵ ଆଗଚ୍ଛ ମେଧାତିଥେଃ । ମେଷ ଵୃଷଣଶ୍ଵସ୍ଯ ମେନେ ॥ 58 ॥
ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଗ୍ଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋଗ୍ଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗଚ୍ଛ ହରିଵ ଆଗଚ୍ଛ ମେଧାତିଥେଃ । ମେଷ ଵୃଷଣଶ୍ଵସ୍ଯ ମେନେ ॥ 58 ॥
ଗୌରାଵସ୍କନ୍ଦିନ୍ନ-ହଲ୍ଯାଯୈ ଜାର । କୌଶିକ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମବ୍ରୁଵାଣ ॥ ଅରୁଣାଶ୍ଵା ଇହାଗତାଃ । ଵସଵଃ ପୃଥିଵି କ୍ଷିତଃ । ଅଷ୍ଟୌ ଦିଗ୍ଵାସସୋ ଽଗ୍ନଯଃ । ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତଵେଦାଶ୍ଚେତ୍ଯେତେ ॥ ତାମ୍ରାଶ୍ଵା-ସ୍ତାମ୍ରରଥାଃ । ତାମ୍ରଵର୍ଣା ସ୍ତଥା-ଽସିତାଃ । ଦଣ୍ଡହସ୍ତାଃ ଖାଦଗ୍ଦତଃ । ଇତୋ ରୁଦ୍ରାଃ ପରାଙ୍ଗତାଃ ॥ 59 ॥
ଉକ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାନ-ମ୍ପ୍ରମାଣଞ୍ଚ ପୁର ଇତ ॥ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚ ସଵିତା ଚ । ଵିଶ୍ଵରୂପୈ-ରିହାଗତାମ୍ । ରଥେନୋଦକଵର୍ତ୍ମନା । ଅଫ୍ସୁଷା ଇତି ତଦ୍ଦ୍ଵଯୋଃ ॥
ଉକ୍ତୋ ଵେଷୋ ଵାସାଗ୍ଂସି ଚ । କାଲାଵଯଵାନା-ମିତଃ ପ୍ରତୀଜ୍ଯା । ଵାସାତ୍ଯା ଇତ୍ଯଶ୍ଵିନୋଃ । କୋ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଶବ୍ଦଙ୍କରୋତୀତି । ଵାସିଷ୍ଠୋ ରୌହିଣୋ ମୀମାଗ୍ଂସା-ଞ୍ଚକ୍ରେ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥
ଵାଶ୍ରେଵ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମିମାତି ଵଥ୍ସ-ନ୍ନ ମାତା ସିଷକ୍ତି । ଯଦେଷାଂ-ଵୃଁଷ୍ଟିରସର୍ଜି ॥ ଦିତି ॥ ବ୍ରହ୍ମଣ ଉଦରଣମସି । ବ୍ରହ୍ମଣ ଉଦୀରଣମସି । ବ୍ରହ୍ମଣ ଆସ୍ତରଣମସି । ବ୍ରହ୍ମଣ ଉପସ୍ତରଣମସି ॥ 60 ॥
ଉକ୍ତୋ ଵେଷୋ ଵାସାଗ୍ଂସି ଚ । କାଲାଵଯଵାନା-ମିତଃ ପ୍ରତୀଜ୍ଯା । ଵାସାତ୍ଯା ଇତ୍ଯଶ୍ଵିନୋଃ । କୋ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଶବ୍ଦଙ୍କରୋତୀତି । ଵାସିଷ୍ଠୋ ରୌହିଣୋ ମୀମାଗ୍ଂସା-ଞ୍ଚକ୍ରେ । ତସ୍ଯୈଷା ଭଵତି ॥
ଵାଶ୍ରେଵ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମିମାତି ଵଥ୍ସ-ନ୍ନ ମାତା ସିଷକ୍ତି । ଯଦେଷାଂ-ଵୃଁଷ୍ଟିରସର୍ଜି ॥ ଦିତି ॥ ବ୍ରହ୍ମଣ ଉଦରଣମସି । ବ୍ରହ୍ମଣ ଉଦୀରଣମସି । ବ୍ରହ୍ମଣ ଆସ୍ତରଣମସି । ବ୍ରହ୍ମଣ ଉପସ୍ତରଣମସି ॥ 60 ॥
(ଦୃଶ୍ଯତେ - ଚ - ମେନେ - ପରା-ଙ୍ଗତା - ଶ୍ଚକ୍ରେ ଷଟ୍ ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13
ଅଷ୍ଟଯୋନୀ-ମଷ୍ଟପୁତ୍ରାମ୍ । ଅଷ୍ଟପତ୍ନୀ-ମିମା-ମ୍ମହୀମ୍ । ଅହଂ-ଵେଁଦ ନ ମେ ମୃତ୍ଯୁଃ ।
ନ ଚାମୃତ୍ଯୁରଘାହରତ୍ ॥ ଅଷ୍ଟଯୋନ୍ଯଷ୍ଟ ପୁତ୍ରମ୍ । ଅଷ୍ଟପଦିଦ-ମନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଅହଂ-ଵେଁଦ ନ ମେ ମୃତ୍ଯୁଃ । ନ ଚାମୃତ୍ଯୁରଘାହରତ୍ । ଅଷ୍ଟଯୋନୀ-ମଷ୍ଟପୁତ୍ରାମ୍ । ଅଷ୍ଟପତ୍ନୀ-ମମୂନ୍ଦିଵମ୍ ॥ 61 ॥
ଅନୁଵାକଂ 13
ଅଷ୍ଟଯୋନୀ-ମଷ୍ଟପୁତ୍ରାମ୍ । ଅଷ୍ଟପତ୍ନୀ-ମିମା-ମ୍ମହୀମ୍ । ଅହଂ-ଵେଁଦ ନ ମେ ମୃତ୍ଯୁଃ ।
ନ ଚାମୃତ୍ଯୁରଘାହରତ୍ ॥ ଅଷ୍ଟଯୋନ୍ଯଷ୍ଟ ପୁତ୍ରମ୍ । ଅଷ୍ଟପଦିଦ-ମନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ । ଅହଂ-ଵେଁଦ ନ ମେ ମୃତ୍ଯୁଃ । ନ ଚାମୃତ୍ଯୁରଘାହରତ୍ । ଅଷ୍ଟଯୋନୀ-ମଷ୍ଟପୁତ୍ରାମ୍ । ଅଷ୍ଟପତ୍ନୀ-ମମୂନ୍ଦିଵମ୍ ॥ 61 ॥
ଅହଂ-ଵେଁଦ ନ ମେ ମୃତ୍ଯୁଃ ।
ନ ଚାମୃତ୍ଯୁରଘାହରତ୍ ॥ ସୁତ୍ରାମାଣ-ମ୍ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମନେହସଗ୍ଂ ସୁଶର୍ମାଣ ମଦିତିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଣୀତିମ୍ । ଦୈଵୀ-ନ୍ନାଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵରିତ୍ରାମନାଗସମସ୍ରଵନ୍ତୀମା ରୁହେମା ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥ ମହୀମୂଷୁମହୀମୂ ଷୁ ମାତରଗ୍ଂ ସୁଵ୍ରତାନାମୃତସ୍ଯ ପତ୍ନୀମଵସେ ହୁଵେମ । ତୁଵିକ୍ଷତ୍ରାମଜରନ୍ତୀମୁରୂଚୀଗ୍ଂ ସୁଶର୍ମାଣମଦିତିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଣୀତିମ୍ ॥ ଅଦିତିର୍ଦ୍ଯୌ-ରଦିତି-ରନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ।
ଅଦିତି ର୍ମାତା ସ ପିତା ସ ପୁତ୍ରଃ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଅଦିତିଃ ପଞ୍ଚ ଜନାଃ । ଅଦିତି-ର୍ଜାତ-ମଦିତି-ର୍ଜନିତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟୌ ପୁତ୍ରାସୋ ଅଦିତେଃ । ଯେ ଜାତା ସ୍ତନ୍ଵଃ ପରି । ଦେଵାଁ (2) ଉପପ୍ରୈ-ଥ୍ସପ୍ତଭିଃ ॥ 62 ॥
ନ ଚାମୃତ୍ଯୁରଘାହରତ୍ ॥ ସୁତ୍ରାମାଣ-ମ୍ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯାମନେହସଗ୍ଂ ସୁଶର୍ମାଣ ମଦିତିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଣୀତିମ୍ । ଦୈଵୀ-ନ୍ନାଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵରିତ୍ରାମନାଗସମସ୍ରଵନ୍ତୀମା ରୁହେମା ସ୍ଵସ୍ତଯେ ॥ ମହୀମୂଷୁମହୀମୂ ଷୁ ମାତରଗ୍ଂ ସୁଵ୍ରତାନାମୃତସ୍ଯ ପତ୍ନୀମଵସେ ହୁଵେମ । ତୁଵିକ୍ଷତ୍ରାମଜରନ୍ତୀମୁରୂଚୀଗ୍ଂ ସୁଶର୍ମାଣମଦିତିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଣୀତିମ୍ ॥ ଅଦିତିର୍ଦ୍ଯୌ-ରଦିତି-ରନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ।
ଅଦିତି ର୍ମାତା ସ ପିତା ସ ପୁତ୍ରଃ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଅଦିତିଃ ପଞ୍ଚ ଜନାଃ । ଅଦିତି-ର୍ଜାତ-ମଦିତି-ର୍ଜନିତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟୌ ପୁତ୍ରାସୋ ଅଦିତେଃ । ଯେ ଜାତା ସ୍ତନ୍ଵଃ ପରି । ଦେଵାଁ (2) ଉପପ୍ରୈ-ଥ୍ସପ୍ତଭିଃ ॥ 62 ॥
ପରା ମାର୍ତାଣ୍ଡମାସ୍ଯତ୍ ॥ ସପ୍ତଭିଃ ପୁତ୍ରୈ-ରଦିତିଃ । ଉପ ପ୍ରୈ-ତ୍ପୂର୍ଵ୍ଯଂ-ଯୁଁଗମ୍ । ପ୍ରଜାଯୈ ମୃତ୍ଯଵେ ତତ୍ । ପରା ମାର୍ତାଣ୍ଡ-ମାଭରଦିତି ॥ ତାନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯାମଃ ॥ ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚ । ଧାତା ଚାର୍ଯମା ଚ । ଅଗ୍ଂଶଶ୍ଚ ଭଗଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଵସ୍ଵାଗ୍ଶ୍ଚେତ୍ଯେତେ ॥ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭ-ସ୍ସମଵର୍ତତାଗ୍ରେ ଭୂତସ୍ଯ ଜାତଃ ପତିରେକ ଆସୀତ୍ । ସ ଦାଧାର ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦ୍ଯା ମୁତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ ॥ ହଗ୍ଂସ-ଶ୍ଶୁଚିଷ-ଦ୍ଵସୁରନ୍ତରିକ୍ଷ-ସଦ୍ଧୋତା ଵେଦିଷଦତିଥି ର୍ଦୁରୋଣସତ୍ । ନୃଷ-ଦ୍ଵରସଦୃତସ-ଦ୍ଵ୍ଯୋମସଦବ୍ଜା ଗୋଜା ଋତଜା ଅଦ୍ରିଜା ଋତଂ-ବୃହତ୍ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନ-ମ୍ପ୍ରଥମ-ମ୍ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵି ସୀମତ-ସ୍ସୁରୁଚୋ ଵେନ ଆଵଃ । ସ ବୁଧ୍ନିଯା ଉପମା ଅସ୍ଯ ଵିଷ୍ଠା-ସ୍ସତଶ୍ଚ ଯୋନିମସତଶ୍ଚ ଵିଵଃ ॥ ତଦିତ୍ପଦ-ନ୍ନ ଵିଚିକେତ ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଯନ୍ମୃତଃ ପୁନରପ୍ଯେତି ଜୀଵାନ୍ । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଯ-ଦ୍ଭୁଵନସ୍ଯ ରଥଵୃତ୍ । ଜୀଵୋ ଗର୍ଭୋ ନ ମୃତ-ସ୍ସ ଜୀଵାତ୍ ॥ ମିତି ॥
ଗର୍ଭଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ । ଅଥ ପୁରୁଷ-ସ୍ସପ୍ତପୁରୁଷଃ ॥ 63 ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନ-ମ୍ପ୍ରଥମ-ମ୍ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵି ସୀମତ-ସ୍ସୁରୁଚୋ ଵେନ ଆଵଃ । ସ ବୁଧ୍ନିଯା ଉପମା ଅସ୍ଯ ଵିଷ୍ଠା-ସ୍ସତଶ୍ଚ ଯୋନିମସତଶ୍ଚ ଵିଵଃ ॥ ତଦିତ୍ପଦ-ନ୍ନ ଵିଚିକେତ ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଯନ୍ମୃତଃ ପୁନରପ୍ଯେତି ଜୀଵାନ୍ । ତ୍ରିଵୃଦ୍ଯ-ଦ୍ଭୁଵନସ୍ଯ ରଥଵୃତ୍ । ଜୀଵୋ ଗର୍ଭୋ ନ ମୃତ-ସ୍ସ ଜୀଵାତ୍ ॥ ମିତି ॥
ଗର୍ଭଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ । ଅଥ ପୁରୁଷ-ସ୍ସପ୍ତପୁରୁଷଃ ॥ 63 ॥
(ଅମୂ-ନ୍ଦିଵଗ୍ଂ - ସପ୍ତଭି - ରେତେ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14
[ ଯଥାସ୍ଥାନ-ଙ୍ଗର୍ଭିଣ୍ଯଃ ]
ଯୋ-ଽସୌ ତପନ୍ନୁଦେତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣାନାଦାଯୋଦେତି । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣାନାଦାଯୋଦଗାଃ ॥
ଅସୌ ଯୋ ଽସ୍ତମେତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣାନାଦାଯାସ୍ତମେତି । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣାନାଦାଯା ସ୍ତଙ୍ଗାଃ ॥
ଅସୌ ଯ ଆପୂର୍ଯତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ ରାପୂର୍ଯତି ॥ 64 ॥
ଅନୁଵାକଂ 14
[ ଯଥାସ୍ଥାନ-ଙ୍ଗର୍ଭିଣ୍ଯଃ ]
ଯୋ-ଽସୌ ତପନ୍ନୁଦେତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣାନାଦାଯୋଦେତି । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣାନାଦାଯୋଦଗାଃ ॥
ଅସୌ ଯୋ ଽସ୍ତମେତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣାନାଦାଯାସ୍ତମେତି । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣାନାଦାଯା ସ୍ତଙ୍ଗାଃ ॥
ଅସୌ ଯ ଆପୂର୍ଯତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ ରାପୂର୍ଯତି ॥ 64 ॥
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈ-ରାପୂରିଷ୍ଠାଃ ॥ ଅସୌ ଯୋ-ଽପକ୍ଷୀଯତି । ସ ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ-ରପକ୍ଷୀଯତି । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈ-ରପକ୍ଷେଷ୍ଠାଃ ॥ ଅମୂନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ଚୋଥ୍ସର୍ପନ୍ତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ ।
ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପତ ମୋଥ୍ସୃପତ ॥ 65 ॥
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ ।
ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପତ ମୋଥ୍ସୃପତ ॥ 65 ॥
ଇମେ ମାସା-ଶ୍ଚାର୍ଧମାସାଶ୍ଚ ।
ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ଚୋଥ୍ସର୍ପନ୍ତି ଚ । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ ।
ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପତ ମୋଥ୍ସୃପତ । ଇମ ଋତଵଃ । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ଚୋଥ୍ସର୍ପନ୍ତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ ।
ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପତ ମୋଥ୍ସୃପତ ॥ ଅଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ।
ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପତି ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ ॥ 66 ॥
ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ଚୋଥ୍ସର୍ପନ୍ତି ଚ । ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ ।
ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପତ ମୋଥ୍ସୃପତ । ଇମ ଋତଵଃ । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ଚୋଥ୍ସର୍ପନ୍ତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ ।
ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପତ ମୋଥ୍ସୃପତ ॥ ଅଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ।
ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସର୍ପତି ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ ॥ 66 ॥
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପ ମୋଥ୍ସୃପ ॥
ଇଦମହଃ । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ-ରପ ପ୍ରସର୍ପତି ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପ ମୋଥ୍ସୃପ ।
ଇଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରିଃ । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ-ରପ ପ୍ରସର୍ପତି ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପ ମୋଥ୍ସୃପ ॥
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ॥ ଏତଦ୍ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 67 ॥
ଇଦମହଃ । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ-ରପ ପ୍ରସର୍ପତି ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପ ମୋଥ୍ସୃପ ।
ଇଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରିଃ । ସର୍ଵେଷା-ମ୍ଭୂତାନା-ମ୍ପ୍ରାଣୈ-ରପ ପ୍ରସର୍ପତି ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ ।
ମା ମେ ପ୍ରଜାଯା ମା ପଶୂନାମ୍ । ମା ମମ ପ୍ରାଣୈରପ ପ୍ରସୃପ ମୋଥ୍ସୃପ ॥
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ॥ ଏତଦ୍ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 67 ॥
(ପ୍ରାଣୈରାପୂର୍ଯତି-ମୋଥ୍ସୃପତ-ଚୋଥ୍ସର୍ପତି ଚ - ମୋଥ୍ସୃପ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 14)
(ଯୋସୌ ଷୋଡଶାମୂନି ଦ୍ଵାଦଶାଯ-ଞ୍ଚତୁର୍ଦଶ)
(ଉଦେତ୍ଯସ୍ତମେତ୍ଯାପୂର୍ଯତ୍ଯପକ୍ଷୀଯତ୍ଯମୂନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀ ମେ ମାସା ଇମ ଋତଵୋ-ଽଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସର ଇଦମହରିଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରିର୍ଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 15
ଅଥାଦିତ୍ଯସ୍ଯାଷ୍ଟ ପୁରୁଷସ୍ଯ ॥
ଵସୂନା ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ରୁଦ୍ରାଣା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ଆଦିତ୍ଯାନା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ସତାଗ୍ଂସତ୍ଯାନାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ଅଭିଧୂନ୍ଵତା-ମଭିଘ୍ନତାମ୍ । ଵାତଵତା-ମ୍ମରୁତାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ଋଭୂଣା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ସଵିତୁଃ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ।
ରଶ୍ମଯୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 68 ॥
(ଯୋସୌ ଷୋଡଶାମୂନି ଦ୍ଵାଦଶାଯ-ଞ୍ଚତୁର୍ଦଶ)
(ଉଦେତ୍ଯସ୍ତମେତ୍ଯାପୂର୍ଯତ୍ଯପକ୍ଷୀଯତ୍ଯମୂନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀ ମେ ମାସା ଇମ ଋତଵୋ-ଽଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସର ଇଦମହରିଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରିର୍ଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 15
ଅଥାଦିତ୍ଯସ୍ଯାଷ୍ଟ ପୁରୁଷସ୍ଯ ॥
ଵସୂନା ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ରୁଦ୍ରାଣା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ଆଦିତ୍ଯାନା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ସତାଗ୍ଂସତ୍ଯାନାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ଅଭିଧୂନ୍ଵତା-ମଭିଘ୍ନତାମ୍ । ଵାତଵତା-ମ୍ମରୁତାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ଋଭୂଣା-ମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥
ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନାମ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ସଵିତୁଃ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ।
ରଶ୍ମଯୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 68 ॥
(ଋଭୂଣାମାଦିତ୍ଯାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16
ଆରୋଗସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ଭ୍ରାଜସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ପଟରସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ପତଙ୍ଗସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ସ୍ଵର୍ଣରସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଜ୍ଯୋତିଷୀମତସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵିଭାସସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
କଶ୍ଯପସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ । ଆପୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 69 ॥
ଅନୁଵାକଂ 16
ଆରୋଗସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ଭ୍ରାଜସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ପଟରସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ପତଙ୍ଗସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ସ୍ଵର୍ଣରସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଜ୍ଯୋତିଷୀମତସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵିଭାସସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
କଶ୍ଯପସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି । ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ । ଆପୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 69 ॥
(ଆରୋଗସ୍ଯ ଦଶ) (ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17
ଅଥ ଵାଯୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ଯୈକାଦଶ-ସ୍ତ୍ରୀକସ୍ଯ ॥
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵ୍ଯଵଦାତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵାସୁକିଵୈଦ୍ଯୁତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ରଜତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଶ୍ଯାମାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
କପିଲାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅତିଲୋହିତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ 70 ॥
ଅନୁଵାକଂ 17
ଅଥ ଵାଯୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ଯୈକାଦଶ-ସ୍ତ୍ରୀକସ୍ଯ ॥
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵ୍ଯଵଦାତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵାସୁକିଵୈଦ୍ଯୁତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ରଜତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଶ୍ଯାମାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
କପିଲାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅତିଲୋହିତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ॥ 70 ॥
ଅଵପତନ୍ତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵୈଦ୍ଯୁତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵ୍ଯଵଦାତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵାସୁକିଵୈଦ୍ଯୁତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ରଜତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଶ୍ଯାମାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
କପିଲାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅତିଲୋହିତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅଵପତନ୍ତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵୈଦ୍ଯୁତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ।
ରୂପାଣି ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 71 ॥
ଵୈଦ୍ଯୁତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵ୍ଯଵଦାତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵାସୁକିଵୈଦ୍ଯୁତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ରଜତାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପରୁଷାଣାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଶ୍ଯାମାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
କପିଲାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅତିଲୋହିତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅଵପତନ୍ତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵୈଦ୍ଯୁତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ।
ରୂପାଣି ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 71 ॥
(ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭା - ନ୍ଯତିଲୋହିତୀନାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18
ଅଥାଗ୍ନେରଷ୍ଟ ପୁରୁଷସ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେଃ ପୂର୍ଵ-ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଜାତଵେଦସ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ସହୋଜସୋ ଦକ୍ଷିଣ-ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅଜିରାପ୍ରଭଵ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯାପରଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ନର୍ଯାପସ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପଙ୍କ୍ତିରାଧସ ଉଦଗ୍ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵିସର୍ପିଣ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ( ) । ଦିଶୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 72 ॥
ଅନୁଵାକଂ 18
ଅଥାଗ୍ନେରଷ୍ଟ ପୁରୁଷସ୍ଯ ॥ ଅଗ୍ନେଃ ପୂର୍ଵ-ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଜାତଵେଦସ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ସହୋଜସୋ ଦକ୍ଷିଣ-ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଅଜିରାପ୍ରଭଵ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯାପରଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ନର୍ଯାପସ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ପଙ୍କ୍ତିରାଧସ ଉଦଗ୍ଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଵିସର୍ପିଣ ଉପଦିଶ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜସା ଭାନି ।
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ( ) । ଦିଶୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁନଗ୍ଂ ରୀଢ୍ଵମ୍ ॥ 72 ॥
(ସ୍ଵରେକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 18)
(ଏତ-ଦ୍ରଶ୍ମଯ ଆପୋ ରୂପାଣି ଦିଶଃ ପଞ୍ଚ)
ଅନୁଵାକଂ 19
ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵ-ସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ଵିସର୍ପୀ ନରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଦକ୍ଷିଣା-ପରସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିସର୍ପୀ ନରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ଵସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶି ଵିଷାଦୀ ନରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଉତ୍ତରା-ପରସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିଷାଦୀ ନରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଆଯସ୍ମିନ୍ ଥ୍ସପ୍ତଵାସଵା ସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ଵାରୁହୋ ଯଥା । ଋଷିର୍ହ ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ୍ତମ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଘର୍ମୋ ଅତିଥିଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଶତକ୍ରତୋ ଯା ତେ ଜନେଷୁ ପଞ୍ଚସୁ । ଇନ୍ଦ୍ର ତାନି ତ ଆ ଵୃଣେ ॥ ଵିତ୍ଯେତେ ॥ 73 ॥
(ଏତ-ଦ୍ରଶ୍ମଯ ଆପୋ ରୂପାଣି ଦିଶଃ ପଞ୍ଚ)
ଅନୁଵାକଂ 19
ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵ-ସ୍ଯାନ୍ଦିଶି ଵିସର୍ପୀ ନରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଦକ୍ଷିଣା-ପରସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିସର୍ପୀ ନରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ଵସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶି ଵିଷାଦୀ ନରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଉତ୍ତରା-ପରସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିଷାଦୀ ନରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପରିପାହି ॥
ଆଯସ୍ମିନ୍ ଥ୍ସପ୍ତଵାସଵା ସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ଵାରୁହୋ ଯଥା । ଋଷିର୍ହ ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ୍ତମ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଘର୍ମୋ ଅତିଥିଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଶତକ୍ରତୋ ଯା ତେ ଜନେଷୁ ପଞ୍ଚସୁ । ଇନ୍ଦ୍ର ତାନି ତ ଆ ଵୃଣେ ॥ ଵିତ୍ଯେତେ ॥ 73 ॥
(ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ଯା-ନ୍ନଵ) (ଅ. 19)
ଅନୁଵାକଂ 20
ଇନ୍ଦ୍ର ଘୋଷା ଵୋ ଵସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦୁପଦଧତାମ୍ ।
ମନୋଜଵସୋ ଵଃ ପିତୃଭି-ର୍ଦକ୍ଷିଣତ ଉପଦଧତାମ୍ ।
ପ୍ରଚେତା ଵୋ ରୁଦ୍ରୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦୁପଦଧତାମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵ ଆଦିତ୍ଯୈ-ରୁତ୍ତରତ ଉପଦଧତାମ୍ ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵୋ ରୂପୈ-ରୁପରିଷ୍ଟା-ଦୁପଦଧତାମ୍ । ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ-ଵଃ ଁପଶ୍ଚାଦିତି ॥ ଆଦିତ୍ଯ-ସ୍ସର୍ଵୋ-ଽଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷେ । ସୂର୍ଯୋ ଦିଵି ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିକ୍ଷୁ । ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ସ୍ଵଲୋକେ ॥ ଏଵା ହ୍ଯେଵ । ଏଵା ହ୍ଯଗ୍ନେ । ଏଵା ହି ଵାଯୋ । ଏଵା ହୀନ୍ଦ୍ର । ଏଵା ହି ପୂଷନ୍ନ୍ । ଏଵା ହି ଦେଵାଃ ॥ 74 ॥
ଅନୁଵାକଂ 20
ଇନ୍ଦ୍ର ଘୋଷା ଵୋ ଵସୁଭିଃ ପୁରସ୍ତା-ଦୁପଦଧତାମ୍ ।
ମନୋଜଵସୋ ଵଃ ପିତୃଭି-ର୍ଦକ୍ଷିଣତ ଉପଦଧତାମ୍ ।
ପ୍ରଚେତା ଵୋ ରୁଦ୍ରୈଃ ପଶ୍ଚା-ଦୁପଦଧତାମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵ ଆଦିତ୍ଯୈ-ରୁତ୍ତରତ ଉପଦଧତାମ୍ ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵୋ ରୂପୈ-ରୁପରିଷ୍ଟା-ଦୁପଦଧତାମ୍ । ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ-ଵଃ ଁପଶ୍ଚାଦିତି ॥ ଆଦିତ୍ଯ-ସ୍ସର୍ଵୋ-ଽଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍ । ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷେ । ସୂର୍ଯୋ ଦିଵି ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିକ୍ଷୁ । ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ସ୍ଵଲୋକେ ॥ ଏଵା ହ୍ଯେଵ । ଏଵା ହ୍ଯଗ୍ନେ । ଏଵା ହି ଵାଯୋ । ଏଵା ହୀନ୍ଦ୍ର । ଏଵା ହି ପୂଷନ୍ନ୍ । ଏଵା ହି ଦେଵାଃ ॥ 74 ॥
ଦିକ୍ଷୁ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21
ଆପମାପାମପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ । ଅସ୍ମା-ଦସ୍ମାଦିତୋ-ଽମୁତଃ ।
ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ । ସହ ସଞ୍ଚସ୍କରର୍ଧିଯା ॥
ଵାଯ୍ଵଶ୍ଵା ରଶ୍ମି ପତଯଃ । ମରୀଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଅଦ୍ରୁହଃ ।
ଦେଵୀ ର୍ଭୁଵନ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥
ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମହାମାନାଃ । ମହସୋ ମହସସ୍ସ୍ଵଃ ॥ 75 ॥
ଅନୁଵାକଂ 21
ଆପମାପାମପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ । ଅସ୍ମା-ଦସ୍ମାଦିତୋ-ଽମୁତଃ ।
ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ । ସହ ସଞ୍ଚସ୍କରର୍ଧିଯା ॥
ଵାଯ୍ଵଶ୍ଵା ରଶ୍ମି ପତଯଃ । ମରୀଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଅଦ୍ରୁହଃ ।
ଦେଵୀ ର୍ଭୁଵନ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥
ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମହାମାନାଃ । ମହସୋ ମହସସ୍ସ୍ଵଃ ॥ 75 ॥
ଦେଵୀଃ ପର୍ଜନ୍ଯ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥
ଅପାଶ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣି-ମପା ରକ୍ଷଃ । ଅପାଶ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣି-ମପା ରଘମ୍ । ଅପାଘ୍ରାମପ ଚାଵର୍ତିମ୍ । ଅପ ଦେଵୀରିତୋ ହିତ ॥
ଵଜ୍ର-ନ୍ଦେଵୀରଜୀତାଗ୍ଶ୍ଚ । ଭୁଵନ-ନ୍ଦେଵ ସୂଵରୀଃ । ଆଦିତ୍ଯାନଦିତି-ନ୍ଦେଵୀମ୍ । ଯୋନିନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁଦୀଷତ ॥ 76 ॥
ଅପାଶ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣି-ମପା ରକ୍ଷଃ । ଅପାଶ୍ନ୍ଯୁଷ୍ଣି-ମପା ରଘମ୍ । ଅପାଘ୍ରାମପ ଚାଵର୍ତିମ୍ । ଅପ ଦେଵୀରିତୋ ହିତ ॥
ଵଜ୍ର-ନ୍ଦେଵୀରଜୀତାଗ୍ଶ୍ଚ । ଭୁଵନ-ନ୍ଦେଵ ସୂଵରୀଃ । ଆଦିତ୍ଯାନଦିତି-ନ୍ଦେଵୀମ୍ । ଯୋନିନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁଦୀଷତ ॥ 76 ॥
ଭଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେଭି-ଶ୍ଶୃଣୁଯାମ ଦେଵାଃ ।
ଭଦ୍ର-ମ୍ପଶ୍ଯେମାକ୍ଷଭି-ର୍ଯଜତ୍ରାଃ ।
ସ୍ଥିରୈରଙ୍ଗୈ ସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵାଗ୍ଂ ସସ୍ତନୂଭିଃ ।
ଵ୍ଯଶେମ ଦେଵହିତଂ-ଯଁଦାଯୁଃ ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ନ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ରଵାଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ନଃ ପୂଷା ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ନସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ଅରିଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ନୋ ବୃହସ୍ପତି-ର୍ଦଧାତୁ ॥ କେତଵୋ ଅରୁଣାସଶ୍ଚ । ଋଷଯୋ ଵାତରଶନାଃ( ) । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶତଧା ହି । ସମାହିତାସୋ ସହସ୍ରଧାଯସମ୍ ॥ ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦିଵ୍ଯା ଆପ ଓଷଧଯଃ ॥ ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମାତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥ 77 ॥
ଭଦ୍ର-ମ୍ପଶ୍ଯେମାକ୍ଷଭି-ର୍ଯଜତ୍ରାଃ ।
ସ୍ଥିରୈରଙ୍ଗୈ ସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵାଗ୍ଂ ସସ୍ତନୂଭିଃ ।
ଵ୍ଯଶେମ ଦେଵହିତଂ-ଯଁଦାଯୁଃ ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ନ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ରଵାଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ନଃ ପୂଷା ଵିଶ୍ଵଵେଦାଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ନସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ଅରିଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵସ୍ତି ନୋ ବୃହସ୍ପତି-ର୍ଦଧାତୁ ॥ କେତଵୋ ଅରୁଣାସଶ୍ଚ । ଋଷଯୋ ଵାତରଶନାଃ( ) । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶତଧା ହି । ସମାହିତାସୋ ସହସ୍ରଧାଯସମ୍ ॥ ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦିଵ୍ଯା ଆପ ଓଷଧଯଃ ॥ ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମାତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥ 77 ॥
(ସ୍ଵ - ରୁଦୀଷତ - ଵାତରଶନା-ଷ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22
ଯୋ-ଽପା-ମ୍ପୁଷ୍ପଂ-ଵେଁଦ । ପୁଷ୍ପଵା-ନ୍ପ୍ରଜାଵା-ନ୍ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵା ଅପା-ମ୍ପୁଷ୍ପମ୍ । ପୁଷ୍ପଵା-ନ୍ପ୍ରଜାଵା-ନ୍ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅଗ୍ନିର୍ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ-ଽଗ୍ନେରାଯତନଂ-ଵେଁଦ ॥ 78 ॥
ଅନୁଵାକଂ 22
ଯୋ-ଽପା-ମ୍ପୁଷ୍ପଂ-ଵେଁଦ । ପୁଷ୍ପଵା-ନ୍ପ୍ରଜାଵା-ନ୍ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵା ଅପା-ମ୍ପୁଷ୍ପମ୍ । ପୁଷ୍ପଵା-ନ୍ପ୍ରଜାଵା-ନ୍ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅଗ୍ନିର୍ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ-ଽଗ୍ନେରାଯତନଂ-ଵେଁଦ ॥ 78 ॥
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵା ଅଗ୍ନେରାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଵାଯୁର୍ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯୋ ଵାଯୋରାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 79 ॥
ଵାଯୁର୍ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯୋ ଵାଯୋରାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 79 ॥
ଆପୋ ଵୈ ଵାଯୋରାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅସୌ ଵୈ ତପନ୍ନପା-ମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ-ଽମୁଷ୍ଯ-ତପତ ଆଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋଵା ଅମୁଷ୍ଯ-ତପତ ଆଯତନମ୍ ॥ 80 ॥
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ ଆଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସ ଆଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 81 ॥
ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ ଆଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସ ଆଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 81 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣା-ମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ନକ୍ଷତ୍ରାଣା-ମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 82 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 82 ॥
ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଯଃ ପର୍ଜନ୍ଯ-ସ୍ଯାଯତନଂ-ଵେଁଦ ।
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ପର୍ଜନ୍ଯ-ସ୍ଯାଯତନମ୍ ।
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ ॥ 83 ॥
ଯଃ ପର୍ଜନ୍ଯ-ସ୍ଯାଯତନଂ-ଵେଁଦ ।
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ପର୍ଜନ୍ଯ-ସ୍ଯାଯତନମ୍ ।
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ-ଽପାମାଯତନଂ-ଵେଁଦ ॥ 83 ॥
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵା ଅପାମାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ଯାଯତନଂ-ଵେଁଦ ।
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ଯାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥
ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ନାଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 84 ॥
ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ଯାଯତନମ୍ । ଆଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥
ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ନାଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 84 ॥
ଇମେ ଵୈ ଲୋକା ଅଫ୍ସୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ । ତଦେଷା-ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥
ଅପାଗ୍ଂ ରସମୁଦଯଗ୍ଂସନ୍ନ୍ । ସୂର୍ଯେ ଶୁକ୍ରଗ୍ଂ ସମାଭୃତମ୍ । ଅପାଗ୍ଂ ରସସ୍ଯ ଯୋ ରସଃ । ତଂ-ଵୋଁ ଗୃହ୍ଣା-ମ୍ଯୁତ୍ତମମିତି ॥ ଇମେ ଵୈ ଲୋକା ଅପାଗ୍ଂ ରସଃ । ତେ-ଽମୁଷ୍ମି-ନ୍ନାଦିତ୍ଯେ ସମାଭତାଃ ॥
ଜାନୁଦଘ୍ନୀ-ମୁତ୍ତର-ଵେଦୀଙ୍ଖାତ୍ଵା । ଅପା-ମ୍ପୂରଯିତ୍ଵା ଗୁଲ୍ଫଦଘ୍ନମ୍ ॥ 85 ॥
ଅପାଗ୍ଂ ରସମୁଦଯଗ୍ଂସନ୍ନ୍ । ସୂର୍ଯେ ଶୁକ୍ରଗ୍ଂ ସମାଭୃତମ୍ । ଅପାଗ୍ଂ ରସସ୍ଯ ଯୋ ରସଃ । ତଂ-ଵୋଁ ଗୃହ୍ଣା-ମ୍ଯୁତ୍ତମମିତି ॥ ଇମେ ଵୈ ଲୋକା ଅପାଗ୍ଂ ରସଃ । ତେ-ଽମୁଷ୍ମି-ନ୍ନାଦିତ୍ଯେ ସମାଭତାଃ ॥
ଜାନୁଦଘ୍ନୀ-ମୁତ୍ତର-ଵେଦୀଙ୍ଖାତ୍ଵା । ଅପା-ମ୍ପୂରଯିତ୍ଵା ଗୁଲ୍ଫଦଘ୍ନମ୍ ॥ 85 ॥
ପୁଷ୍କରପର୍ଣୈଃ ପୁଷ୍କରଦଣ୍ଡୈଃ ପୁଷ୍କରୈଶ୍ଚ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୀର୍ଯ । ତସ୍ମିନ୍ ଵିହାଯସେ । ଅଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଣୀଯୋପ-ସମାଧାଯ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ।
କସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଣୀତେ-ଽଯ-ମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ । ସାଃ ପ୍ରଣୀତେ-ଽଯମଫ୍ସୁ ହ୍ଯଯଞ୍ଚୀଯତେ ।
ଅସୌ ଭୁଵନେ-ଽପ୍ଯ-ନାହିତାଗ୍ନି-ରେତାଃ ।
ତମଭିତ ଏତା ଅବୀଷ୍ଟକା ଉପଦଧାତି ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣ-ମାସଯୋଃ ।
ପଶୁବନ୍ଧେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେଷୁ ॥ 86 ॥
କସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଣୀତେ-ଽଯ-ମଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ । ସାଃ ପ୍ରଣୀତେ-ଽଯମଫ୍ସୁ ହ୍ଯଯଞ୍ଚୀଯତେ ।
ଅସୌ ଭୁଵନେ-ଽପ୍ଯ-ନାହିତାଗ୍ନି-ରେତାଃ ।
ତମଭିତ ଏତା ଅବୀଷ୍ଟକା ଉପଦଧାତି ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣ-ମାସଯୋଃ ।
ପଶୁବନ୍ଧେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେଷୁ ॥ 86 ॥
ଅଥୋ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଷ୍ଵିତି ॥
ଏତଦ୍ଧ ସ୍ମ ଵା ଆହୁ-ଶ୍ଶଣ୍ଡିଲାଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ ସତ୍ରିଯ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ ।
ସଂଵଁଥ୍ସର-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ସାଵିତ୍ର-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । ଅମୁମାଦିତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ 87 ॥
ଏତଦ୍ଧ ସ୍ମ ଵା ଆହୁ-ଶ୍ଶଣ୍ଡିଲାଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ ସତ୍ରିଯ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ ।
ସଂଵଁଥ୍ସର-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ସାଵିତ୍ର-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । ଅମୁମାଦିତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ 87 ॥
ନାଚିକେତ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । ପ୍ରାଣା-ନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରିଯ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଵୈଶ୍ଵସୃଜ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । ଶରୀର-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଉପାନୁଵାକ୍ଯମାଶୁ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ ॥ 88 ॥
ଵୈଶ୍ଵସୃଜ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । ଶରୀର-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଉପାନୁଵାକ୍ଯମାଶୁ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ ॥ 88 ॥
ଇମାନ୍ ଁଲୋକା-ନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଇମମାରୁଣ-କେତୁକ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନ ଇତି । ଯ ଏଵାସୌ ।
ଇତଶ୍ଚା-ମୁତଶ୍ଚା-ଵ୍ଯତୀପାତୀ । ତମିତି ॥ ଯୋ-ଽଗ୍ନେର୍ମିଥୂଯା ଵେଦ । ମିଥୁନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵା ଅଗ୍ନେର୍ମିଥୂଯାଃ ।
ମିଥୁନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 89 ॥
ଇମମାରୁଣ-କେତୁକ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନ ଇତି । ଯ ଏଵାସୌ ।
ଇତଶ୍ଚା-ମୁତଶ୍ଚା-ଵ୍ଯତୀପାତୀ । ତମିତି ॥ ଯୋ-ଽଗ୍ନେର୍ମିଥୂଯା ଵେଦ । ମିଥୁନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ ଵା ଅଗ୍ନେର୍ମିଥୂଯାଃ ।
ମିଥୁନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 89 ॥
(ଵେଦ - ଭଵ - ତ୍ଯାଯତନଂ - ଭଵତି - ଵେଦ - ଵେଦ - ତିଷ୍ଠତି - ଗୁଲ୍ଫଦଘ୍ନଂ - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ - ଷ୍ଵମୁମାଦିତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେଣ କମଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ - ଉପାନୁଵାକ୍ଯମାଶୁମଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନୋ - ମିଥୂଯା ମିଥୁନଵା-ନ୍ଭଵତ୍ଯେକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 22)
(ପୁଷ୍ପମଗ୍ନିର୍ଵାଯୁରସୌ ଵୈ ତପଞ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ନାଵମେତଦ୍ଧ ସ୍ମ ଵୈ ସତ୍ରିଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଂ ସାଵିତ୍ରମମୁ-ନ୍ନାଚିକେତ-ମ୍ପ୍ରାଣାଗ୍ଶ୍ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରିଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵୈଶ୍ଵସୃଜଗ୍ଂ ଶରୀରମୁପାନୁଵାକ୍ଯମାଶୁମିମାନ୍ ଁଲୋକାନିମମାରୁଣକେତୁକଂ-ଯଁ ଏଵାସୌ)
ଅନୁଵାକଂ 23
ଆପୋ ଵା ଇଦମାସନ୍-ଥ୍ସଲିଲମେଵ ।
ସ ପ୍ରଜାପତିରେକଃ ପୁଷ୍କରପର୍ଣେ ସମଭଵତ୍ ।
ତସ୍ଯାନ୍ତ-ର୍ମନସି କାମ-ସ୍ସମଵର୍ତତ । ଇଦଗ୍ଂ ସୃଜେଯମିତି । ତସ୍ମାଦ୍ଯ-ତ୍ପୁରୁଷୋ ମନସା-ଽଭିଗଚ୍ଛତି । ତଦ୍ଵାଚା ଵଦତି ।
ତତ୍କର୍ମଣା କରୋତି । ତଦେଷା ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ କାମସ୍ତଦଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତାଧି । ମନସୋ ରେତଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଦାସୀତ୍ ॥ 90 ॥
(ପୁଷ୍ପମଗ୍ନିର୍ଵାଯୁରସୌ ଵୈ ତପଞ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ନାଵମେତଦ୍ଧ ସ୍ମ ଵୈ ସତ୍ରିଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଂ ସାଵିତ୍ରମମୁ-ନ୍ନାଚିକେତ-ମ୍ପ୍ରାଣାଗ୍ଶ୍ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରିଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵୈଶ୍ଵସୃଜଗ୍ଂ ଶରୀରମୁପାନୁଵାକ୍ଯମାଶୁମିମାନ୍ ଁଲୋକାନିମମାରୁଣକେତୁକଂ-ଯଁ ଏଵାସୌ)
ଅନୁଵାକଂ 23
ଆପୋ ଵା ଇଦମାସନ୍-ଥ୍ସଲିଲମେଵ ।
ସ ପ୍ରଜାପତିରେକଃ ପୁଷ୍କରପର୍ଣେ ସମଭଵତ୍ ।
ତସ୍ଯାନ୍ତ-ର୍ମନସି କାମ-ସ୍ସମଵର୍ତତ । ଇଦଗ୍ଂ ସୃଜେଯମିତି । ତସ୍ମାଦ୍ଯ-ତ୍ପୁରୁଷୋ ମନସା-ଽଭିଗଚ୍ଛତି । ତଦ୍ଵାଚା ଵଦତି ।
ତତ୍କର୍ମଣା କରୋତି । ତଦେଷା ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ କାମସ୍ତଦଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତାଧି । ମନସୋ ରେତଃ ପ୍ରଥମଂ-ଯଁଦାସୀତ୍ ॥ 90 ॥
ସତୋ ବନ୍ଧୁମସତି ନିରଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃଦି ପ୍ରତୀଷ୍ଯା କଵଯୋ ମନୀଷେତି ॥ ଉପୈନନ୍ତଦୁପନମତି । ଯ-ତ୍କାମୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ ।
ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା । ଶରୀରମଧୂନୁତ । ତସ୍ଯ ଯ-ନ୍ମାଗ୍ଂସମାସୀତ୍ । ତତୋ-ଽରୁଣାଃ କେତଵୋ ଵାତରଶନା ଋଷଯ ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ॥ 91 ॥
ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା । ଶରୀରମଧୂନୁତ । ତସ୍ଯ ଯ-ନ୍ମାଗ୍ଂସମାସୀତ୍ । ତତୋ-ଽରୁଣାଃ କେତଵୋ ଵାତରଶନା ଋଷଯ ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ॥ 91 ॥
ଯେ ନଖାଃ । ତେ ଵୈଖାନସାଃ । ଯେ ଵାଲାଃ । ତେ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ । ଯୋ ରସଃ । ସୋ-ଽପାମ୍ ॥ ଅନ୍ତରତଃ କୂର୍ମ-ମ୍ଭୂତଗ୍ଂ ସର୍ପନ୍ତମ୍ । ତମବ୍ରଵୀତ୍ । ମମ ଵୈ ତ୍ଵଂ-ମାଗ୍ଂସା । ସମଭୂତ୍ ॥ 92 ॥
ନେତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ପୂର୍ଵମେଵାହ-ମିହାସମିତି । ତତ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ପୁରୁଷତ୍ଵମ୍ । ସ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ । ସହସ୍ରାକ୍ଷ-ସ୍ସହସ୍ରପାତ୍ । ଭୂତ୍ଵୋଦତିଷ୍ଠତ୍ । ତମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ ସମଭୂଃ ।
ତ୍ଵମିଦ-ମ୍ପୂର୍ଵଃ କୁରୁଷ୍ଵେତି ॥ ସ ଇତ ଆଦାଯାପଃ ॥ 93 ॥
ତ୍ଵମିଦ-ମ୍ପୂର୍ଵଃ କୁରୁଷ୍ଵେତି ॥ ସ ଇତ ଆଦାଯାପଃ ॥ 93 ॥
ଅଞ୍ଜଲିନା ପୁରସ୍ତା-ଦୁପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହ୍ଯେଵେତି ।
ତତ ଆଦିତ୍ଯ ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ରାଚୀ ଦିକ୍ ॥
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତ ଉପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହ୍ଯଗ୍ନ ଇତି । ତତୋ ଵା ଅଗ୍ନିରୁଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ଦକ୍ଷିଣା ଦିକ୍ । ଅଥାରୁଣଃ କେତୁଃ ପଶ୍ଚାଦୁପାଦଧାତ୍ ।
ଏଵା ହି ଵାଯୋ ଇତି ॥ 94 ॥
ତତ ଆଦିତ୍ଯ ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ରାଚୀ ଦିକ୍ ॥
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁ-ର୍ଦକ୍ଷିଣତ ଉପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହ୍ଯଗ୍ନ ଇତି । ତତୋ ଵା ଅଗ୍ନିରୁଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ଦକ୍ଷିଣା ଦିକ୍ । ଅଥାରୁଣଃ କେତୁଃ ପଶ୍ଚାଦୁପାଦଧାତ୍ ।
ଏଵା ହି ଵାଯୋ ଇତି ॥ 94 ॥
ତତୋ ଵାଯୁରୁଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ରତୀଚୀ ଦିକ୍ ।
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁ-ରୁତ୍ତରତ ଉପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହୀନ୍ଦ୍ରେତି ।
ତତୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସୋଦୀଚୀ ଦିକ୍ ।
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁ-ର୍ମଦ୍ଧ୍ଯ ଉପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହି ପୂଷନ୍ନିତି । ତତୋ ଵୈ ପୂଷୋଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସେଯନ୍ଦିକ୍ ॥ 95 ॥
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁ-ରୁତ୍ତରତ ଉପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହୀନ୍ଦ୍ରେତି ।
ତତୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସୋଦୀଚୀ ଦିକ୍ ।
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁ-ର୍ମଦ୍ଧ୍ଯ ଉପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହି ପୂଷନ୍ନିତି । ତତୋ ଵୈ ପୂଷୋଦତିଷ୍ଠତ୍ । ସେଯନ୍ଦିକ୍ ॥ 95 ॥
ଅଥାରୁଣଃ କେତୁରୁପରିଷ୍ଟା-ଦୁପାଦଧାତ୍ । ଏଵା ହି ଦେଵା ଇତି । ତତୋ ଦେଵ ମନୁଷ୍ଯାଃ ପିତରଃ । ଗନ୍ଧର୍ଵା-ଫ୍ସରସ ଶ୍ଚୋଦ-ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ।
ସୋର୍ଧ୍ଵା ଦିକ୍ ॥ ଯା ଵିପ୍ରୁଷୋ ଵିପରାପତନ୍ନ୍ ।
ତାଭ୍ଯୋ-ଽସୁରା ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ପିଶାଚାଶ୍ଚୋ-ଦତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତେ ପରାଭଵନ୍ନ୍ । ଵିପ୍ରୁଡ୍ଭ୍ଯୋ ହି ତେ ସମଭଵନ୍ନ୍ ॥ ତଦେଷା-ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ 96 ॥
ସୋର୍ଧ୍ଵା ଦିକ୍ ॥ ଯା ଵିପ୍ରୁଷୋ ଵିପରାପତନ୍ନ୍ ।
ତାଭ୍ଯୋ-ଽସୁରା ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ପିଶାଚାଶ୍ଚୋ-ଦତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତେ ପରାଭଵନ୍ନ୍ । ଵିପ୍ରୁଡ୍ଭ୍ଯୋ ହି ତେ ସମଭଵନ୍ନ୍ ॥ ତଦେଷା-ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ 96 ॥
ଆପୋ ହ ଯ-ଦ୍ବୃହତୀ-ର୍ଗର୍ଭମାଯନ୍ନ୍ । ଦକ୍ଷ-ନ୍ଦଧାନା ଜନଯନ୍ତୀ-ସ୍ସ୍ଵଯମ୍ଭୁମ୍ । ତତ ଇମେ-ଽଦ୍ଧ୍ଯ-ସୃଜ୍ଯନ୍ତ ସର୍ଗାଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଇଦଗ୍ଂ ସମଭୂତ୍ ।
ତସ୍ମାଦିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯଭ୍ଵିନ୍ତି ॥
ତସ୍ମାଦିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵଗ୍ଂ ଶିଥିଲ-ମିଵା ଧ୍ରୁଵ-ମିଵାଭଵତ୍ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଵାଵ ତତ୍ । ଆତ୍ମନା-ଽଽତ୍ମାନଂ-ଵିଁଧାଯ ।
ତଦେଵାନୁ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ॥ ତଦେଷା-ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ 97 ॥
ତସ୍ମାଦିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଵଯଭ୍ଵିନ୍ତି ॥
ତସ୍ମାଦିଦଗ୍ଂ ସର୍ଵଗ୍ଂ ଶିଥିଲ-ମିଵା ଧ୍ରୁଵ-ମିଵାଭଵତ୍ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଵାଵ ତତ୍ । ଆତ୍ମନା-ଽଽତ୍ମାନଂ-ଵିଁଧାଯ ।
ତଦେଵାନୁ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ॥ ତଦେଷା-ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ 97 ॥
ଵିଧାଯ ଲୋକାନ୍. ଵିଧାଯ ଭୂତାନି । ଵିଧାଯ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଶ୍ଚ । ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଥମଜା ଋତସ୍ଯ । ଆତ୍ମନା-ଽଽତ୍ମା-ନମଭି-ସଂଵିଁଵେଶେତି ॥
ସର୍ଵମେଵେଦମାପ୍ତ୍ଵା । ସର୍ଵ-ମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯ । ତଦେଵାନୁ ପ୍ରଵିଶତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 98 ॥
ସର୍ଵମେଵେଦମାପ୍ତ୍ଵା । ସର୍ଵ-ମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯ । ତଦେଵାନୁ ପ୍ରଵିଶତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 98 ॥
(ଆସୀ - ଦତିଷ୍ଠନ୍ - ନଭୂ - ଦପୋ - ଵାଯୋ ଇତି - ସେଯ-ନ୍ଦିଗ - ଭ୍ଯନୂକ୍ତା - ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା -+-ଽଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 23)
ଅନୁଵାକଂ 24
ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯ ଆପୋ ଗୃହ୍ଣାତି । ଚତ୍ଵାରି ଵା ଅପାଗ୍ଂ ରୂପାଣି । ମେଘୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ । ସ୍ତନଯିତ୍ନୁ-ର୍ଵୃଷ୍ଟିଃ । ତାନ୍ଯେଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଆତପତି ଵର୍ଷ୍ଯା ଗୃହ୍ଣାତି ।
ତାଃ ପୁରସ୍ତା-ଦୁପଦଧାତି । ଏତା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯା ଆପଃ । ମୁଖତ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମଵରୁନ୍ଧେ ।
ତସ୍ମା-ନ୍ମୁଖତୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସିତରଃ ॥ 99 ॥
ଅନୁଵାକଂ 24
ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯ ଆପୋ ଗୃହ୍ଣାତି । ଚତ୍ଵାରି ଵା ଅପାଗ୍ଂ ରୂପାଣି । ମେଘୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ । ସ୍ତନଯିତ୍ନୁ-ର୍ଵୃଷ୍ଟିଃ । ତାନ୍ଯେଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଆତପତି ଵର୍ଷ୍ଯା ଗୃହ୍ଣାତି ।
ତାଃ ପୁରସ୍ତା-ଦୁପଦଧାତି । ଏତା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯା ଆପଃ । ମୁଖତ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମଵରୁନ୍ଧେ ।
ତସ୍ମା-ନ୍ମୁଖତୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସିତରଃ ॥ 99 ॥
କୂପ୍ଯା ଗୃହ୍ଣାତି । ତା ଦକ୍ଷିଣତ ଉପଦଧାତି । ଏତା ଵୈ ତେଜସ୍ଵିନୀରାପଃ । ତେଜ ଏଵାସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଦଧାତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋର୍ଧ ଽସ୍ତେଜସ୍ଵିତରଃ ॥
ସ୍ଥାଵରା ଗୃହ୍ଣାତି । ତାଃ ପଶ୍ଚାଦୁପଦଧାତି । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଵୈ ସ୍ଥାଵରାଃ ।
ପଶ୍ଚାଦେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଵହନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 100 ॥
ସ୍ଥାଵରା ଗୃହ୍ଣାତି । ତାଃ ପଶ୍ଚାଦୁପଦଧାତି । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଵୈ ସ୍ଥାଵରାଃ ।
ପଶ୍ଚାଦେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଵହନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 100 ॥
ତା ଉତ୍ତରତ ଉପଦଧାତି । ଓଜସା ଵା ଏତା ଵହନ୍ତୀରିଵୋ-ଦ୍ଗତୀରିଵ ଆକୂଜତୀରିଵ ଧାଵନ୍ତୀଃ । ଓଜ ଏଵାସ୍ଯୋତ୍ତରତୋ ଦଧାତି । ତସ୍ମାଦୁତ୍ତରୋ-ଽଦ୍ଧ ଓଜସ୍ଵିତରଃ ॥ ସଭାଂର୍ଯା ଗୃହ୍ଣାତି ।
ତା ମଦ୍ଧ୍ଯ ଉପଦଧାତି । ଇଯଂ-ଵୈଁ ସଭାଂର୍ଯାଃ । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ପଲ୍ଵଲ୍ଯା ଗୃହ୍ଣାତି । ତା ଉପରିଷ୍ଟା-ଦୁପାଦଧାତି ॥ 101 ॥
ତା ମଦ୍ଧ୍ଯ ଉପଦଧାତି । ଇଯଂ-ଵୈଁ ସଭାଂର୍ଯାଃ । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ପଲ୍ଵଲ୍ଯା ଗୃହ୍ଣାତି । ତା ଉପରିଷ୍ଟା-ଦୁପାଦଧାତି ॥ 101 ॥
ଅସୌ ଵୈ ପଲ୍ଵଲ୍ଯାଃ । ଅମୁଷ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଦିକ୍ଷୂପଦଧାତି । ଦିକ୍ଷୁ ଵା ଆପଃ । ଅନ୍ନଂ-ଵାଁ ଆପଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଅନ୍ନଞ୍ଜାଯତେ । ଯଦେଵାଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ ତଂ-ଵାଁ ଏତମରୁଣାଃ କେତଵୋ ଵାତରଶନା ଋଷଯୋ-ଽଚିନ୍ଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା-ଦାରୁଣ କେତୁକଃ ॥ ତଦେଷା-ଽଭ୍ଯନୂକ୍ତା ॥ କେତଵୋ ଅରୁଣାସଶ୍ଚ । ଋଷଯୋ ଵାତରଶନାଃ ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶତଧା ହି । ସମାହିତାସୋ ସହସ୍ରଧାଯସମିତି ॥ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ଽସହସ୍ରଶଶ୍ଚ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଯ ଏତମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 102 ॥
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶତଧା ହି । ସମାହିତାସୋ ସହସ୍ରଧାଯସମିତି ॥ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ଽସହସ୍ରଶଶ୍ଚ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଯ ଏତମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 102 ॥
(ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସିତରୋ - ଵହନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି - ତା ଉପରିଷ୍ଟାଦୁପାଦଧା - ତ୍ଯାରୁଣକେତୁକୋ-ଽଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 24)
ଅନୁଵାକଂ 25
ଜାନୁଦଘ୍ନୀ-ମୁତ୍ତରଵେଦୀଙ୍ଖାତ୍ଵା । ଅପା-ମ୍ପୂରଯତି । ଅପାଗ୍ଂ ସର୍ଵତ୍ଵାଯ । ପୁଷ୍କରପର୍ଣଗ୍ଂ ରୁକ୍ମ-ମ୍ପୁରୁଷ-ମିତ୍ଯୁପଦଧାତି । ତପୋ ଵୈ ପୁଷ୍କରପର୍ଣମ୍ ।
ସତ୍ଯଗ୍ଂ ରୁକ୍ମଃ । ଅମୃତ-ମ୍ପୁରୁଷଃ । ଏତାଵଦ୍ଵା ଵାସ୍ତି । ଯାଵଦେତତ୍ । ଯାଵଦେଵାସ୍ତି ॥ 103 ॥
ଅନୁଵାକଂ 25
ଜାନୁଦଘ୍ନୀ-ମୁତ୍ତରଵେଦୀଙ୍ଖାତ୍ଵା । ଅପା-ମ୍ପୂରଯତି । ଅପାଗ୍ଂ ସର୍ଵତ୍ଵାଯ । ପୁଷ୍କରପର୍ଣଗ୍ଂ ରୁକ୍ମ-ମ୍ପୁରୁଷ-ମିତ୍ଯୁପଦଧାତି । ତପୋ ଵୈ ପୁଷ୍କରପର୍ଣମ୍ ।
ସତ୍ଯଗ୍ଂ ରୁକ୍ମଃ । ଅମୃତ-ମ୍ପୁରୁଷଃ । ଏତାଵଦ୍ଵା ଵାସ୍ତି । ଯାଵଦେତତ୍ । ଯାଵଦେଵାସ୍ତି ॥ 103 ॥
ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ କୂର୍ମମୁପଦଧାତି । ଅପାମେଵ ମେଧମଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ଆପମାପାମପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ ।
ଅସ୍ମାଦସ୍ମା ଦିତୋ-ଽମୁତଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ।
ସହ ସଞ୍ଚସ୍କରର୍ଧିଯା ଇତି । ଵାଯ୍ଵଶ୍ଵା ରଶ୍ମିପତଯଃ । ମରୀଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଅଦ୍ରୁହଃ । ଦେଵୀ-ର୍ଭୁଵନ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥ ଲୋକ-ମ୍ପୃଣଚ୍ଛିଦ୍ର-ମ୍ପୃଣ ॥ 104 ॥
ଅସ୍ମାଦସ୍ମା ଦିତୋ-ଽମୁତଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ।
ସହ ସଞ୍ଚସ୍କରର୍ଧିଯା ଇତି । ଵାଯ୍ଵଶ୍ଵା ରଶ୍ମିପତଯଃ । ମରୀଚ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଅଦ୍ରୁହଃ । ଦେଵୀ-ର୍ଭୁଵନ ସୂଵରୀଃ । ପୁତ୍ରଵତ୍ଵାଯ ମେ ସୁତ ॥ ଲୋକ-ମ୍ପୃଣଚ୍ଛିଦ୍ର-ମ୍ପୃଣ ॥ 104 ॥
ଯାସ୍ତିସ୍ରଃ ପରମଜାଃ ॥ ) (ଶୋର୍ତ୍ ଅନ୍-ଦ୍ଲୋନ୍ଗ୍fଓରଂ ଅରେ ଥେ ସମେ ଇ-ନ୍ତି ॥ ପଞ୍ଚ ଚିତଯ ଉପଦଧାତି । ପାଙ୍କ୍ତ-ଽଗ୍ନିଃ । ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିଃ । ତଞ୍ଚିନୁତେ ॥
ଲୋକ-ମ୍ପୃଣଯା ଦ୍ଵିତୀଯା-ମୁପଦଧାତି ।
ପଞ୍ଚପଦା ଵୈ ଵିରାଟ୍ । ତସ୍ଯା ଵା ଇଯ-ମ୍ପାଦଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପାଦଃ । ଦ୍ଯୌଃ ପାଦଃ । ଦିଶଃ ପାଦଃ । ପରୋରଜାଃ ପାଦଃ ॥ ଵିରାଜ୍ଯେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଯ ଏତମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 105 ॥
ଲୋକ-ମ୍ପୃଣଯା ଦ୍ଵିତୀଯା-ମୁପଦଧାତି ।
ପଞ୍ଚପଦା ଵୈ ଵିରାଟ୍ । ତସ୍ଯା ଵା ଇଯ-ମ୍ପାଦଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପାଦଃ । ଦ୍ଯୌଃ ପାଦଃ । ଦିଶଃ ପାଦଃ । ପରୋରଜାଃ ପାଦଃ ॥ ଵିରାଜ୍ଯେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଯ ଏତମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 105 ॥
(ଅସ୍ତି - ପୃଣା - ନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପାଦ-ଷ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 25)
ଅନୁଵାକଂ 26
ଅଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଣୀଯୋପ-ସମାଧାଯ । ତମଭିତ ଏତା ଅବୀଷ୍ଟକା ଉପଦଧାତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣ-ମାସଯୋଃ । ପଶୁବନ୍ଧେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେଷୁ ।
ଅଥୋ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଷ୍ଵିତି ॥
ଅଥ ହସ୍ମା ହାରୁଣ-ସ୍ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ।
ସାଵିତ୍ର-ସ୍ସର୍ଵୋ-ଽଗ୍ନି-ରିତ୍ଯନନୁଷଙ୍ଗ-ମ୍ମନ୍ଯାମହେ ।
ନାନା ଵା ଏତେଷାଂ-ଵୀଁର୍ଯାଣି ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ 106 ॥
ଅନୁଵାକଂ 26
ଅଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଣୀଯୋପ-ସମାଧାଯ । ତମଭିତ ଏତା ଅବୀଷ୍ଟକା ଉପଦଧାତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ଦର୍ଶପୂର୍ଣ-ମାସଯୋଃ । ପଶୁବନ୍ଧେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେଷୁ ।
ଅଥୋ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଷ୍ଵିତି ॥
ଅଥ ହସ୍ମା ହାରୁଣ-ସ୍ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ।
ସାଵିତ୍ର-ସ୍ସର୍ଵୋ-ଽଗ୍ନି-ରିତ୍ଯନନୁଷଙ୍ଗ-ମ୍ମନ୍ଯାମହେ ।
ନାନା ଵା ଏତେଷାଂ-ଵୀଁର୍ଯାଣି ॥ କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ 106 ॥
ସତ୍ରିଯ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ସାଵିତ୍ର ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ନାଚିକେତ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଚାତୁର୍ ହୋତ୍ରିଯ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଵୈଶ୍ଵସୃଜ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ 107 ॥
ସାଵିତ୍ର ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ନାଚିକେତ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଚାତୁର୍ ହୋତ୍ରିଯ-ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ।
ଵୈଶ୍ଵସୃଜ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ ॥ 107 ॥
ଉପାନୁଵାକ୍ଯ-ମାଶୁ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ । କମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ଇମମାରୁଣ-କେତୁକ ମଗ୍ନିଞ୍ଚିନ୍ଵାନ ଇତି ॥ ଵୃଷା ଵା ଅଗ୍ନିଃ । ଵୃଷାଣୌ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫାଲଯେତ୍ । ହନ୍ଯେତାସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଃ । ତସ୍ମାନ୍ନାନୁଷଜ୍ଯଃ ॥
ସୋତ୍ତରଵେଦିଷୁ କ୍ରତୁଷୁ ଚିନ୍ଵୀତ । ଉତ୍ତରଵେଦ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ॥ ପ୍ରଜାକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ ॥ 108 ॥
ସୋତ୍ତରଵେଦିଷୁ କ୍ରତୁଷୁ ଚିନ୍ଵୀତ । ଉତ୍ତରଵେଦ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ॥ ପ୍ରଜାକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ ॥ 108 ॥
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଗ୍ନିଃ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାଃ । ପ୍ରଜାଵା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ପଶୁକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପଶୂନାମ୍ । ଯଦାପଃ ।
ପଶୂନାମେଵ ସଜ୍ଞାନ୍ନେ ଽଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 109 ॥
ପଶୂନାମେଵ ସଜ୍ଞାନ୍ନେ ଽଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 109 ॥
ଵୃଷ୍ଟିକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଆପୋ ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ । ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷୁକୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଆମଯାଵୀ ଚିନ୍ଵୀତ । ଆପୋ ଵୈ ଭେଷଜମ୍ । ଭେଷଜ-ମେଵାସ୍ମୈ କରୋତି । ସର୍ଵମାଯୁରେତି ॥ ଅଭିଚରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଵଜ୍ରୋ ଵା ଆପଃ ॥ 110 ॥
ଵଜ୍ରମେଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରହରତି । ସ୍ତୃଣୁତ ଏନମ୍ ॥ ତେଜସ୍କାମୋ ଯଶସ୍କାମଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମ-ସ୍ସ୍ଵର୍ଗକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଏତା ଵଦ୍ଵା ଵାସ୍ତି । ଯାଵଦେତତ୍ । ଯାଵଦେଵାସ୍ତି । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ ତସ୍ଯୈ ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ । ଵର୍ଷତି ନ ଧାଵେତ୍ ॥ 111 ॥
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମ-ସ୍ସ୍ଵର୍ଗକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଏତା ଵଦ୍ଵା ଵାସ୍ତି । ଯାଵଦେତତ୍ । ଯାଵଦେଵାସ୍ତି । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ ତସ୍ଯୈ ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ । ଵର୍ଷତି ନ ଧାଵେତ୍ ॥ 111 ॥
ଅମୃତଂ-ଵାଁ ଆପଃ । ଅମୃତସ୍ଯା-ନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥
ନାଫ୍ସୁ-ମୂତ୍ରପୁରୀଷଙ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ନ ନିଷ୍ଠୀଵେତ୍ । ନ ଵିଵସନ-ସ୍ସ୍ନାଯାତ୍ । ଗୁହ୍ଯୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଗ୍ନିଃ ।
ଏତସ୍ଯାଗ୍ନେ ରନତି ଦାହାଯ ॥ ନ ପୁଷ୍କରପର୍ଣାନି ହିରଣ୍ଯଂ-ଵାଁ-ଽଧିତିଷ୍ଠେତ୍ । ଏତସ୍ଯାଗ୍ନେ-ରନଭ୍ଯାରୋହାଯ ॥ ନ କୂର୍ମସ୍ଯାଶ୍ଞୀଯାତ୍ ।
ନୋଦକସ୍ଯା-ଘାତୁକାନ୍ଯେନ-ମୋଦକାନି ଭଵନ୍ତି । ଅଘାତୁକା ଆପଃ । ଯ ଏତମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 112 ॥
ନାଫ୍ସୁ-ମୂତ୍ରପୁରୀଷଙ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ନ ନିଷ୍ଠୀଵେତ୍ । ନ ଵିଵସନ-ସ୍ସ୍ନାଯାତ୍ । ଗୁହ୍ଯୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଗ୍ନିଃ ।
ଏତସ୍ଯାଗ୍ନେ ରନତି ଦାହାଯ ॥ ନ ପୁଷ୍କରପର୍ଣାନି ହିରଣ୍ଯଂ-ଵାଁ-ଽଧିତିଷ୍ଠେତ୍ । ଏତସ୍ଯାଗ୍ନେ-ରନଭ୍ଯାରୋହାଯ ॥ ନ କୂର୍ମସ୍ଯାଶ୍ଞୀଯାତ୍ ।
ନୋଦକସ୍ଯା-ଘାତୁକାନ୍ଯେନ-ମୋଦକାନି ଭଵନ୍ତି । ଅଘାତୁକା ଆପଃ । ଯ ଏତମଗ୍ନିଞ୍ଚିନୁତେ । ଯ ଉଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 112 ॥
(ଚିନୁତେ - ଚିନୁତେ - ପ୍ରଜାକାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ - ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦା - ପୋ - ଧାଵେ - ଦଶ୍ଞୀଯାଚ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 26)
ଅନୁଵାକଂ 27
ଇମା ନୁକ-ମ୍ଭୁଵନା ସୀଷଧେମ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେଚ ଦେଵାଃ ॥ ଯଜ୍ଞଞ୍ଚ ନସ୍ତନ୍ଵଞ୍ଚ ପ୍ରଜାଞ୍ଚ । ଆଦିତ୍ଯୈରିନ୍ଦଃ ସହ ସୀଷଧାତୁ ॥
ଆଦିତ୍ଯୈରିନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଗଣୋ-ମରୁଦ୍ଭିଃ । ଅସ୍ମାକ-ମ୍ଭୂତ୍ଵଵିତା ତନୂନାମ୍ ॥ ଆପ୍ଲଵସ୍ଵ ପ୍ରପ୍ଲଵସ୍ଵ । ଆଣ୍ଡୀ ଭଵ ଜ ମା ମୁହୁଃ । ସୁଖାଦୀନ୍ଦୁଃ ଖନିଧନାମ୍ । ପ୍ରତିମୁଞ୍ଚସ୍ଵ ସ୍ଵା-ମ୍ପୁରମ୍ ॥ 113 ॥
ଅନୁଵାକଂ 27
ଇମା ନୁକ-ମ୍ଭୁଵନା ସୀଷଧେମ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵେଚ ଦେଵାଃ ॥ ଯଜ୍ଞଞ୍ଚ ନସ୍ତନ୍ଵଞ୍ଚ ପ୍ରଜାଞ୍ଚ । ଆଦିତ୍ଯୈରିନ୍ଦଃ ସହ ସୀଷଧାତୁ ॥
ଆଦିତ୍ଯୈରିନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଗଣୋ-ମରୁଦ୍ଭିଃ । ଅସ୍ମାକ-ମ୍ଭୂତ୍ଵଵିତା ତନୂନାମ୍ ॥ ଆପ୍ଲଵସ୍ଵ ପ୍ରପ୍ଲଵସ୍ଵ । ଆଣ୍ଡୀ ଭଵ ଜ ମା ମୁହୁଃ । ସୁଖାଦୀନ୍ଦୁଃ ଖନିଧନାମ୍ । ପ୍ରତିମୁଞ୍ଚସ୍ଵ ସ୍ଵା-ମ୍ପୁରମ୍ ॥ 113 ॥
ମରୀଚଯ-ସ୍ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵାଃ । ଯେ ଶରୀରାଣ୍ଯ କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ ।
ତେ ତେ ଦେହଙ୍କଲ୍ପଯନ୍ତୁ । ମା ଚ ତେ ଖ୍ଯା ସ୍ମ ତୀରିଷତ୍ ॥ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତ ମା ସ୍ଵପ୍ତ । ଅଗ୍ନି-ମିଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ଭାରତାଃ । ରାଜ୍ଞ-ସ୍ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ତାସଃ । ସୂର୍ଯେଣ ସଯୁଜୋଷସଃ ॥ ଯୁଵା ସୁଵାସାଃ ପରିଵୀତ ଆଗାତ୍ । ସ ଉ ଶ୍ରେଯା-ନ୍ଭଵତି ଜାଯମାନଃ । ତ-ନ୍ଧୀରାସଃ କଵଯ ଉନ୍ନଯନ୍ତି । ସ୍ଵାଧିଯୋ ମନସା ଦେଵଯନ୍ତଃ ॥
ଅଷ୍ଟାଚକ୍ରା ନଵଦ୍ଵାରା ॥ 114 ॥
ତେ ତେ ଦେହଙ୍କଲ୍ପଯନ୍ତୁ । ମା ଚ ତେ ଖ୍ଯା ସ୍ମ ତୀରିଷତ୍ ॥ ଉତ୍ତିଷ୍ଠତ ମା ସ୍ଵପ୍ତ । ଅଗ୍ନି-ମିଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ଭାରତାଃ । ରାଜ୍ଞ-ସ୍ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ତାସଃ । ସୂର୍ଯେଣ ସଯୁଜୋଷସଃ ॥ ଯୁଵା ସୁଵାସାଃ ପରିଵୀତ ଆଗାତ୍ । ସ ଉ ଶ୍ରେଯା-ନ୍ଭଵତି ଜାଯମାନଃ । ତ-ନ୍ଧୀରାସଃ କଵଯ ଉନ୍ନଯନ୍ତି । ସ୍ଵାଧିଯୋ ମନସା ଦେଵଯନ୍ତଃ ॥
ଅଷ୍ଟାଚକ୍ରା ନଵଦ୍ଵାରା ॥ 114 ॥
ଦେଵାନା-ମ୍ପୂରଯୋଦ୍ଧ୍ଯା । ତସ୍ଯାଗ୍ଂ ହିରଣ୍ମଯଃ କୋଶଃ । ସ୍ଵର୍ଗୋ ଲୋକୋ ଜ୍ଯୋତିଷା ଽଽଵୃତଃ ॥ ଯୋ ଵୈ ତା-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵେଦ । ଅମୃତେନାଵୃତା-ମ୍ପୁରୀମ୍ । ତସ୍ମୈ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଚ । ଆଯୁଃ କୀର୍ତି-ମ୍ପ୍ରଜାନ୍ଦଦୁଃ ॥ ଵିଭ୍ରାଜମାନାଗ୍ଂ ହରିଣୀମ୍ । ଯଶସା ସମ୍ପରୀଵୃତାମ୍ । ପୁରଗ୍ଂ ହିରଣ୍ମଯୀ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା ॥ 115 ॥
ଵିଵେଶାପରାଜିତା ॥ ପରାଙ୍ଗେତ୍ଯ (ପରାଂଅତ୍ଯ) ଜ୍ଯାମଯୀ ।
ପରାଙ୍ଗେତ୍ଯ (ପରାଂଅତ୍ଯ) ନାଶକୀ । ଇହ ଚାମୁତ୍ର ଚାନ୍ଵେତି । ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାସୁରାନୁଭଯାନ୍ ॥
ଯତ୍କୁମାରୀ ମନ୍ଦ୍ରଯତେ । ଯଦ୍ଯୋଷିଦ୍ଯ-ତ୍ପତିଵ୍ରତା । ଅରିଷ୍ଟଂ-ଯଁତ୍କିଞ୍ଚ କ୍ରିଯତେ ।
ଅଗ୍ନି-ସ୍ତଦନୁ ଵେଧତି ॥ ଅଶୃତାସ-ଶ୍ଶୃତାସଶ୍ଚ ॥ 116 ॥
ପରାଙ୍ଗେତ୍ଯ (ପରାଂଅତ୍ଯ) ନାଶକୀ । ଇହ ଚାମୁତ୍ର ଚାନ୍ଵେତି । ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ଦେଵାସୁରାନୁଭଯାନ୍ ॥
ଯତ୍କୁମାରୀ ମନ୍ଦ୍ରଯତେ । ଯଦ୍ଯୋଷିଦ୍ଯ-ତ୍ପତିଵ୍ରତା । ଅରିଷ୍ଟଂ-ଯଁତ୍କିଞ୍ଚ କ୍ରିଯତେ ।
ଅଗ୍ନି-ସ୍ତଦନୁ ଵେଧତି ॥ ଅଶୃତାସ-ଶ୍ଶୃତାସଶ୍ଚ ॥ 116 ॥
ଯଜ୍ଵାନୋ ଯେ-ଽପ୍ଯଯଜ୍ଵନଃ । ସ୍ଵର୍ଯନ୍ତୋ ନାପେକ୍ଷନ୍ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର-ମଗ୍ନିଞ୍ଚ ଯେ ଵିଦୁଃ ॥ ସିକତା ଇଵ ସଂଯଁନ୍ତି ।
ରଶ୍ମିଭିଃ-ସମୁଦୀରିତାଃ । ଅସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଦ-ମୁଷ୍ମାଚ୍ଚ । ଋଷିଭି-ରଦାତ୍-ପୃଶ୍ନିଭିଃ ॥ ଅପେତ ଵୀତ ଵି ଚ ସର୍ପତାତଃ । ଯେ-ଽତ୍ର ସ୍ଥ ପୁରାଣା ଯେ ଚ ନୂତନାଃ ।
ଅହୋଭି-ରଦ୍ଭି-ରକ୍ତୁଭି-ର୍ଵ୍ଯକ୍ତମ୍ ॥ 117 ॥
ଇନ୍ଦ୍ର-ମଗ୍ନିଞ୍ଚ ଯେ ଵିଦୁଃ ॥ ସିକତା ଇଵ ସଂଯଁନ୍ତି ।
ରଶ୍ମିଭିଃ-ସମୁଦୀରିତାଃ । ଅସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାଦ-ମୁଷ୍ମାଚ୍ଚ । ଋଷିଭି-ରଦାତ୍-ପୃଶ୍ନିଭିଃ ॥ ଅପେତ ଵୀତ ଵି ଚ ସର୍ପତାତଃ । ଯେ-ଽତ୍ର ସ୍ଥ ପୁରାଣା ଯେ ଚ ନୂତନାଃ ।
ଅହୋଭି-ରଦ୍ଭି-ରକ୍ତୁଭି-ର୍ଵ୍ଯକ୍ତମ୍ ॥ 117 ॥
ଯମୋ ଦଦାତ୍ଵ-ଵସାନମସ୍ମୈ ॥ ନୃ ମୁଣନ୍ତୁ ନୃ ପାତ୍ଵର୍ଯଃ । ଅକୃଷ୍ଟା ଯେ ଚ କୃଷ୍ଟଜାଃ । କୁମାରୀଷୁ କନୀନୀଷୁ । ଜାରିଣୀଷୁ ଚ ଯେ ହିତାଃ ॥ ରେତଃ ପୀତା ଆଣ୍ଡପୀତାଃ । ଅଙ୍ଗାରେଷୁ ଚ ଯେ ହୁତାଃ । ଉଭଯା-ନ୍ପୁତ୍ର ପୌତ୍ରକାନ୍ । ଯୁଵେ-ଽହଂ-ଯଁମରାଜଗାନ୍ ॥ ଶତମିନ୍ନୁ ଶରଦୋ ଅନ୍ତି ଦେଵା ଯତ୍ରା ନଶ୍ଚକ୍ରା ଜରସ-ନ୍ତନୂନାମ୍ । ପୁତ୍ରାସୋ ଯତ୍ର ପିତରୋ ଭଵନ୍ତି ମା ନୋ ମଧ୍ଯା ରୀରିଷତାଯୁର୍ଗନ୍ତୋଃ ॥
ଅଦୋ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵିଲବମ୍ । ପିତୃଣାଞ୍ଚ ଯମସ୍ଯ ଚ ।
ଵରୁଣ-ସ୍ଯାଶ୍ଵିନୋ-ରଗ୍ନେଃ । ମରୁତାଞ୍ଚ ଵିହାଯସାମ୍ ॥
କାମପ୍ରଯଵଣ-ମ୍ମେ ଅସ୍ତୁ । ସ ହ୍ଯେଵାସ୍ମି ସନାତନଃ । ଇତି ନାକୋ ବ୍ରହ୍ମିଶ୍ରଵୋ ରାଯୋ ଧନମ୍ । ପୁତ୍ରାନାପୋ ଦେଵୀରିହାହିତା ॥ 118 ॥
ଅଦୋ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵିଲବମ୍ । ପିତୃଣାଞ୍ଚ ଯମସ୍ଯ ଚ ।
ଵରୁଣ-ସ୍ଯାଶ୍ଵିନୋ-ରଗ୍ନେଃ । ମରୁତାଞ୍ଚ ଵିହାଯସାମ୍ ॥
କାମପ୍ରଯଵଣ-ମ୍ମେ ଅସ୍ତୁ । ସ ହ୍ଯେଵାସ୍ମି ସନାତନଃ । ଇତି ନାକୋ ବ୍ରହ୍ମିଶ୍ରଵୋ ରାଯୋ ଧନମ୍ । ପୁତ୍ରାନାପୋ ଦେଵୀରିହାହିତା ॥ 118 ॥
(ପୁରଂ - ନଵଦ୍ଵାରା - ବ୍ରହ୍ମା - ଚ - ଵ୍ଯକ୍ତଗ୍ଂ - ଶରଦୋ-ଽଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 27)
ଅନୁଵାକଂ 28
ଵିଶୀର୍ଷ୍ଣୀ-ଙ୍ଗୃଦ୍ଧ୍ର-ଶୀର୍ଷ୍ଣୀଞ୍ଚ । ଅପେତୋ ନିର୍-ଋତିଗ୍ଂ ହଥଃ । ପରିବାଧଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଵେତକୁକ୍ଷମ୍ । ନିଜଙ୍ଘଗ୍ଂ ଶବଲୋଦରମ୍ ॥ ସ ତାନ୍. ଵାଚ୍ଯାଯଯା ସହ । ଅଗ୍ନେ ନାଶଯ ସନ୍ଦୃଶଃ । ଈର୍ଷ୍ଯାସୂଯେ ବୁଭୁକ୍ଷାମ୍ । ମନ୍ଯୁ-ଙ୍କୃତ୍ଯା-ଞ୍ଚ ଦୀଧିରେ । ରଥେନ କିଗ୍ଂଶୁକାଵତା । ଅଗ୍ନେ ନାଶଯ ସନ୍ଦୃଶଃ ॥ 119 ॥
ଅନୁଵାକଂ 28
ଵିଶୀର୍ଷ୍ଣୀ-ଙ୍ଗୃଦ୍ଧ୍ର-ଶୀର୍ଷ୍ଣୀଞ୍ଚ । ଅପେତୋ ନିର୍-ଋତିଗ୍ଂ ହଥଃ । ପରିବାଧଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଵେତକୁକ୍ଷମ୍ । ନିଜଙ୍ଘଗ୍ଂ ଶବଲୋଦରମ୍ ॥ ସ ତାନ୍. ଵାଚ୍ଯାଯଯା ସହ । ଅଗ୍ନେ ନାଶଯ ସନ୍ଦୃଶଃ । ଈର୍ଷ୍ଯାସୂଯେ ବୁଭୁକ୍ଷାମ୍ । ମନ୍ଯୁ-ଙ୍କୃତ୍ଯା-ଞ୍ଚ ଦୀଧିରେ । ରଥେନ କିଗ୍ଂଶୁକାଵତା । ଅଗ୍ନେ ନାଶଯ ସନ୍ଦୃଶଃ ॥ 119 ॥
(ଵିଶୀର୍ଷ୍ଣୀ-ନ୍ଦଶ) (ଅ. 28)
ଅନୁଵାକଂ 29
ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ପ୍ରଗାଯତ । ଦିଵସ୍ପୁତ୍ରାଯ ମୀଢୁଷେ । ସ ନୋ ଯଵସମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଇଦଂ-ଵଁଚଃ ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ସ୍ଵରାଜେ । ହୃଦୋ ଅସ୍ତ୍ଵନ୍ତରନ୍ତ-ଦ୍ଯୁଯୋତ ।
ମଯୋଭୂର୍ଵାତୋ ଵିଶ୍ଵକୃଷ୍ଟଯ-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵସ୍ମେ । ସୁପିପ୍ପଲା ଓଷଧୀ-ର୍ଦେଵଗୋପାଃ ॥
ଯୋ ଗର୍ଭ-ମୋଷଧୀନାମ୍ । ଗଵାଙ୍କୃଣୋତ୍ଯର୍ଵତାମ୍ । ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପୁରୁଷୀଣାମ୍ ॥ 120 ॥
ଅନୁଵାକଂ 29
ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ପ୍ରଗାଯତ । ଦିଵସ୍ପୁତ୍ରାଯ ମୀଢୁଷେ । ସ ନୋ ଯଵସମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଇଦଂ-ଵଁଚଃ ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ସ୍ଵରାଜେ । ହୃଦୋ ଅସ୍ତ୍ଵନ୍ତରନ୍ତ-ଦ୍ଯୁଯୋତ ।
ମଯୋଭୂର୍ଵାତୋ ଵିଶ୍ଵକୃଷ୍ଟଯ-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵସ୍ମେ । ସୁପିପ୍ପଲା ଓଷଧୀ-ର୍ଦେଵଗୋପାଃ ॥
ଯୋ ଗର୍ଭ-ମୋଷଧୀନାମ୍ । ଗଵାଙ୍କୃଣୋତ୍ଯର୍ଵତାମ୍ । ପର୍ଜନ୍ଯଃ ପୁରୁଷୀଣାମ୍ ॥ 120 ॥
(ପର୍ଜନ୍ଯାଯ ଦଶ) (ଅ. 29)
ଅନୁଵାକଂ 30
ପୁନର୍ମାମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ପୁନରାଯୁଃ ପୁନର୍ଭଗଃ । ପୁନ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମଣ-ମୈତୁ ମା । ପୁନ-ର୍ଦ୍ରଵିଣ ମୈତୁ ମା ॥ ଯନ୍ମେ-ଽଦ୍ଯ ରେତଃ ପୃଥିଵୀମସ୍କାନ୍ ।
ଯଦୋଷଧୀରପ୍ଯସର-ଦ୍ଯଦାପଃ । ଇଦନ୍ତ-ତ୍ପୁନରାଦଦେ । ଦୀର୍ଘାଯୁତ୍ଵାଯ ଵର୍ଚସେ ॥ ଯନ୍ମେ ରେତଃ ପ୍ରସିଚ୍ଯତେ । ଯନ୍ମ ଆଜାଯତେ ପୁନଃ( ) । ତେନ ମାମମୃତ-ଙ୍କୁରୁ । ତେନ ସୁପ୍ରଜସଙ୍କୁରୁ ॥ 121 ॥
ଅନୁଵାକଂ 30
ପୁନର୍ମାମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ପୁନରାଯୁଃ ପୁନର୍ଭଗଃ । ପୁନ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମଣ-ମୈତୁ ମା । ପୁନ-ର୍ଦ୍ରଵିଣ ମୈତୁ ମା ॥ ଯନ୍ମେ-ଽଦ୍ଯ ରେତଃ ପୃଥିଵୀମସ୍କାନ୍ ।
ଯଦୋଷଧୀରପ୍ଯସର-ଦ୍ଯଦାପଃ । ଇଦନ୍ତ-ତ୍ପୁନରାଦଦେ । ଦୀର୍ଘାଯୁତ୍ଵାଯ ଵର୍ଚସେ ॥ ଯନ୍ମେ ରେତଃ ପ୍ରସିଚ୍ଯତେ । ଯନ୍ମ ଆଜାଯତେ ପୁନଃ( ) । ତେନ ମାମମୃତ-ଙ୍କୁରୁ । ତେନ ସୁପ୍ରଜସଙ୍କୁରୁ ॥ 121 ॥
(ପୁନର୍ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 30)
ଅନୁଵାକଂ 31
ଅଦ୍ଭଯ-ସ୍ତିରୋଧା ଜାଯତ । ତଵ ଵୈଶ୍ରଵଣ-ସ୍ସଦା । ତିରୋ ଧେହି ସପତ୍ନାନ୍ନଃ । ଯେ ଅପୋ-ଽଶ୍ନନ୍ତି କେଚନ ॥ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ-ମ୍ମାଯାଂ-ଵଁଶ୍ରଵଣଃ ।
ରଥଗ୍ଂ ସହସ୍ର ଵନ୍ଧୁରମ୍ । ପୁରୁଶ୍ଚକ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରାଶ୍ଵମ୍ । ଆସ୍ଥା ଯାଯାହି ନୋ ବଲିମ୍ ॥ ଯସ୍ମୈ ଭୂତାନି ବଲିମାଵହନ୍ତି । ଧନଙ୍ଗାଵୋ ହସ୍ତି ହିରଣ୍ଯମଶ୍ଵାନ୍ ॥ 122 ॥
ଅନୁଵାକଂ 31
ଅଦ୍ଭଯ-ସ୍ତିରୋଧା ଜାଯତ । ତଵ ଵୈଶ୍ରଵଣ-ସ୍ସଦା । ତିରୋ ଧେହି ସପତ୍ନାନ୍ନଃ । ଯେ ଅପୋ-ଽଶ୍ନନ୍ତି କେଚନ ॥ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୀ-ମ୍ମାଯାଂ-ଵଁଶ୍ରଵଣଃ ।
ରଥଗ୍ଂ ସହସ୍ର ଵନ୍ଧୁରମ୍ । ପୁରୁଶ୍ଚକ୍ରଗ୍ଂ ସହସ୍ରାଶ୍ଵମ୍ । ଆସ୍ଥା ଯାଯାହି ନୋ ବଲିମ୍ ॥ ଯସ୍ମୈ ଭୂତାନି ବଲିମାଵହନ୍ତି । ଧନଙ୍ଗାଵୋ ହସ୍ତି ହିରଣ୍ଯମଶ୍ଵାନ୍ ॥ 122 ॥
ଅସାମ ସୁମତୌ ଯଜ୍ଞିଯସ୍ଯ । ଶ୍ରିଯ-ମ୍ବିଭ୍ରତୋ ଽନ୍ନମୁଖୀଂ-ଵିଁରାଜମ୍ ॥ ସୁଦର୍ଶନେ ଚ କ୍ରୌଞ୍ଚେ ଚ । ମୈନାଗେ ଚ ମହାଗିରୌ । ଶତଦ୍ଵାଟ୍ଟରଗମନ୍ତା (ସତଦ୍ଵାଟ୍ଟରଗମନ୍ତା) ।
ସଗ୍ଂହାର୍ଯ-ନ୍ନଗର-ନ୍ତଵ ॥
ଇତି ମନ୍ତ୍ରାଃ । କଲ୍ପୋ-ଽତ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ॥
ଯଦି ବଲିଗ୍ଂ ହରେତ୍ । ହିରଣ୍ଯନାଭଯେ ଵିତୁଦଯେ କୌବେରାଯାଯ-ମ୍ବଲିଃ ॥ 123 ॥
ସଗ୍ଂହାର୍ଯ-ନ୍ନଗର-ନ୍ତଵ ॥
ଇତି ମନ୍ତ୍ରାଃ । କଲ୍ପୋ-ଽତ ଊର୍ଧ୍ଵମ୍ ॥
ଯଦି ବଲିଗ୍ଂ ହରେତ୍ । ହିରଣ୍ଯନାଭଯେ ଵିତୁଦଯେ କୌବେରାଯାଯ-ମ୍ବଲିଃ ॥ 123 ॥
ସର୍ଵଭୂତାଧିପତଯେ ନମ ଇତି । ଅଥ ବଲିଗ୍ଂ ହୃତ୍ଵୋପତିଷ୍ଠେତ ॥ କ୍ଷତ୍ର-ଙ୍କ୍ଷତ୍ରଂ-ଵୈଁଶ୍ରଵଣଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ମଃ ।
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ । ଅସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ନମଦ୍ଧୀତି ॥ ଅଥ ତମଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ଯସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ॥
ତିରୋଧା ଭୂଃ । ତିରୋଧା ଭୁଵଃ ॥ 124 ॥
ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ । ଅସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ନମଦ୍ଧୀତି ॥ ଅଥ ତମଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ଯସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ॥
ତିରୋଧା ଭୂଃ । ତିରୋଧା ଭୁଵଃ ॥ 124 ॥
ତିରୋଧା-ସ୍ସ୍ଵଃ । ତିରୋଧା ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵଃ ।
ସର୍ଵେଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ମାଧିପତ୍ଯେ ସୀଦେତି ॥ ଅଥ ତମଗ୍ନି-ମିନ୍ଧୀତ । ଯସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ॥ ତିରୋଧା ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ତିରୋଧା ଭୁଵ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ତିରୋଧା-ସ୍ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହା । ତିରୋଧା ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵସ୍ସ୍ଵାହା ॥
ଯସ୍ମିନ୍ନସ୍ଯ କାଲେ ସର୍ଵା ଆହୁତୀର୍-ହୁତା ଭଵେଯୁଃ ॥ 125 ॥
ସର୍ଵେଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ମାଧିପତ୍ଯେ ସୀଦେତି ॥ ଅଥ ତମଗ୍ନି-ମିନ୍ଧୀତ । ଯସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ॥ ତିରୋଧା ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ତିରୋଧା ଭୁଵ-ସ୍ସ୍ଵାହା । ତିରୋଧା-ସ୍ସ୍ଵଃ ସ୍ଵାହା । ତିରୋଧା ଭୂର୍ଭୁଵସ୍ସ୍ଵସ୍ସ୍ଵାହା ॥
ଯସ୍ମିନ୍ନସ୍ଯ କାଲେ ସର୍ଵା ଆହୁତୀର୍-ହୁତା ଭଵେଯୁଃ ॥ 125 ॥
ଅପି ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖୀନାଃ । ତସ୍ମିନ୍ନହ୍ନଃ କାଲେ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜୀତ ।
ପରଃ ସୁପ୍ତଜନାଦ୍ଵେପି ॥ ମା ସ୍ମ ପ୍ରମାଦ୍ଯନ୍ତ ମାଦ୍ଧ୍ଯାପଯେତ୍ । ସର୍ଵାର୍ଥା-ସ୍ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ନିଦମଜାନତାମ୍ ।
ସର୍ଵାର୍ଥା ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଯସ୍ତେ ଵିଘାତୁକୋ ଭ୍ରାତା ।
ମମାନ୍ତର୍-ହୃଦଯେ ଶ୍ରିତଃ ॥ 126 ॥
ପରଃ ସୁପ୍ତଜନାଦ୍ଵେପି ॥ ମା ସ୍ମ ପ୍ରମାଦ୍ଯନ୍ତ ମାଦ୍ଧ୍ଯାପଯେତ୍ । ସର୍ଵାର୍ଥା-ସ୍ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ନିଦମଜାନତାମ୍ ।
ସର୍ଵାର୍ଥା ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ॥ ଯସ୍ତେ ଵିଘାତୁକୋ ଭ୍ରାତା ।
ମମାନ୍ତର୍-ହୃଦଯେ ଶ୍ରିତଃ ॥ 126 ॥
ତସ୍ମା ଇମମଗ୍ର ପିଣ୍ଡଞ୍ଜୁହୋମି । ସ ମେ-ଽର୍ଥା-ନ୍ମା ଵିଵଧୀତ୍ । ମଯି ସ୍ଵାହା ॥ ରାଜାଧିରାଜାଯ ପ୍ରସହ୍ଯ ସାହିନେ । ନମୋ ଵଯଂ-ଵୈଁଶ୍ରଵଣାଯ କୁର୍ମହେ ।
ସ ମେ କାମାନ୍ କାମ କାମାଯ ମହ୍ଯମ୍ । କାମେଶ୍ଵରୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଦଦାତୁ । କୁବେରାଯ ଵୈଶ୍ରଵଣାଯ । ମହାରାଜାଯ ନମଃ । କେତଵୋ ଅରୁଣାସଶ୍ଚ ।
ଋଷଯୋ ଵାତରଶନାଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶତଧା ହି ।
ସମାହିତାସୋ ସହସ୍ରଧାଯସମ୍ । ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦିଵ୍ଯା ଆପ ଓଷଧଯଃ । ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମା ତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥ 127 ॥
ସ ମେ କାମାନ୍ କାମ କାମାଯ ମହ୍ଯମ୍ । କାମେଶ୍ଵରୋ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଦଦାତୁ । କୁବେରାଯ ଵୈଶ୍ରଵଣାଯ । ମହାରାଜାଯ ନମଃ । କେତଵୋ ଅରୁଣାସଶ୍ଚ ।
ଋଷଯୋ ଵାତରଶନାଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଗ୍ଂ ଶତଧା ହି ।
ସମାହିତାସୋ ସହସ୍ରଧାଯସମ୍ । ଶିଵା ନ-ଶ୍ଶନ୍ତମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦିଵ୍ଯା ଆପ ଓଷଧଯଃ । ସୁମୃଡୀକା ସରସ୍ଵତି । ମା ତେ ଵ୍ଯୋମ ସନ୍ଦୃଶି ॥ 127 ॥
(ଅଶ୍ଵାନ୍-ବଲି-ର୍ଭୁଵୋ - ଭଵେଯୁଃ - ଶ୍ରିତ - ଶ୍ଚ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 31)
ଅନୁଵାକଂ 32
ସଂଵଁଥ୍ସରମେତ-ଦ୍ଵ୍ରତଞ୍ଚରେତ୍ । ଦ୍ଵୌ ଵା ମାସୌ ॥ ନିଯମ-ସ୍ସମାସେନ ॥ ତସ୍ମି-ନ୍ନିଯମ ଵିଶେଷାଃ । ତ୍ରିଷଵଣ-ମୁଦକୋପସ୍ପର୍ଶୀ । ଚତୁର୍ଥ କାଲପାନଭକ୍ତ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଅହରହର୍ଵା ଭୈକ୍ଷମଶ୍ନଯାତ୍ ।
ଔଦୁମ୍ବରୀଭି-ସ୍ସମିଦ୍ଭି-ରଗ୍ନି-ମ୍ପରିଚରେତ୍ ।
ପୁନର୍ମା ମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମିତ୍ଯେତେନା-ଽନୁଵାକେନ ।
ଉଦ୍ଧୃତ ପରିପୂତାଭିରଦ୍ଭିଃ କାର୍ଯ-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ ॥ 128 ॥
ଅନୁଵାକଂ 32
ସଂଵଁଥ୍ସରମେତ-ଦ୍ଵ୍ରତଞ୍ଚରେତ୍ । ଦ୍ଵୌ ଵା ମାସୌ ॥ ନିଯମ-ସ୍ସମାସେନ ॥ ତସ୍ମି-ନ୍ନିଯମ ଵିଶେଷାଃ । ତ୍ରିଷଵଣ-ମୁଦକୋପସ୍ପର୍ଶୀ । ଚତୁର୍ଥ କାଲପାନଭକ୍ତ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଅହରହର୍ଵା ଭୈକ୍ଷମଶ୍ନଯାତ୍ ।
ଔଦୁମ୍ବରୀଭି-ସ୍ସମିଦ୍ଭି-ରଗ୍ନି-ମ୍ପରିଚରେତ୍ ।
ପୁନର୍ମା ମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମିତ୍ଯେତେନା-ଽନୁଵାକେନ ।
ଉଦ୍ଧୃତ ପରିପୂତାଭିରଦ୍ଭିଃ କାର୍ଯ-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ ॥ 128 ॥
ଅସଞ୍ଚଯଵାନ୍ । ଅଗ୍ନଯେ ଵାଯଵେ ସୂର୍ଯାଯ । ବ୍ରହ୍ମଣେ ପ୍ରଜାପତଯେ । ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯଃ । ଋତୁଭ୍ଯ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରାଯ । ଵରୁଣା-ଯାରୁଣାଯେତି ଵ୍ରତହୋମାଃ । ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯଵଦାଦେଶଃ । ଅରୁଣାଃ କାଣ୍ଡ ଋଷଯଃ ॥ ଅରଣ୍ଯେ-ଽଧୀଯୀରନ୍ନ୍ । ଭଦ୍ରଙ୍କର୍ଣେଭିରିତି ଦ୍ଵେ ଜପିତ୍ଵା ॥ 129 ॥
ମହାନାମ୍ନୀଭି-ରୁଦକଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ପର୍ଶ୍ଯ । ତମାଚାର୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ । ଶିଵାନ-ଶ୍ଶନ୍ତମେ-ତ୍ଯୋଷଧୀରାଲଭତେ । ସୁମୃଡୀକେତି ଭୂମିମ୍ । ଏଵମପଵର୍ଗେ ।
ଧେନୁ-ର୍ଦକ୍ଷିଣା । କଗ୍ଂ ସଂଵାଁସଶ୍ଚ କ୍ଷୌମମ୍ । ଅନ୍ଯଦ୍ଵା ଶୁକ୍ଲମ୍ । ଯଥା ଶକ୍ତି ଵା । ଏଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ଧର୍ମେଣ । ଅରଣ୍ଯେ-ଽଧୀଯୀତ । ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 130 ॥
(କୁର୍ଵୀତ - ଜପିତ୍ଵା - ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯଧର୍ମେଣ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 32)
(ଭଦ୍ରଗ୍ଗ୍ - ସ୍ମୃତିଃ - ସାକଜାନ୍ନା - ମକ୍ଷ୍ଯ- ତିତାମ୍ରା - ଣ୍ଯତ୍ଯୁର୍ଧ୍ଵାକ୍ଷ - ଆରୋଗଃ - କ୍ଵେଦ - ମଗ୍ନିଶ୍ଚ - ସହସ୍ରଵୃତ୍ - ପଵିତ୍ରଵନ୍ତ -ଆତନୁଷ୍ଵା -ଷ୍ଟଯୋନୀଂ - ଁଯୋ-ଽସା - ଵଥାଦିତ୍ଯ - ସ୍ଯାରୋଗ-ସ୍ଯାଥ ଵାଯୋ- ରଥାଗ୍ନେ--ର୍ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ଯା - ମିନ୍ଦ୍ରଘୋଷା ଵ-ଆପମାପାଂଯୋଁ-ଽପା - ମାପୋ ଵୈ - ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯୋ - ଜାନୁଦଘ୍ନୀ - ମଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଣୀଯେ - ମା ନୁ କଂ - ଁଵିଶୀର୍ଷ୍ଣୀଂ - ପର୍ଜନ୍ଯାଯ - ପୁନ - ରଦ୍ଭ୍ଯଃ -ସଂଵଁଥ୍ସର-ନ୍ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଭଦ୍ରଂ - ଜ୍ଯୋତିଷା - ତସ୍ମି-ନ୍ରାଜାନଂ - କଶ୍ଯପା-ଥ୍ସହସ୍ରଵୃଦିଯଂ- ନପୁଗ୍ଂସକ - ମଷ୍ଟଯୋନୀ - ମଵପତନ୍ତାନା - ମାଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି - ସତୋ ବନ୍ଧୁଂ - ତା ଉତ୍ତରତୋ - ଵଜ୍ରମେଵ - ପୁନର୍ମାମୈତୁ
ତ୍ରିଗ୍ଂଶଦୁତ୍ତରଶତମ୍)
(ଭଦ୍ରଂ - ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ଧେନୁ-ର୍ଦକ୍ଷିଣା । କଗ୍ଂ ସଂଵାଁସଶ୍ଚ କ୍ଷୌମମ୍ । ଅନ୍ଯଦ୍ଵା ଶୁକ୍ଲମ୍ । ଯଥା ଶକ୍ତି ଵା । ଏଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯ ଧର୍ମେଣ । ଅରଣ୍ଯେ-ଽଧୀଯୀତ । ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 130 ॥
(କୁର୍ଵୀତ - ଜପିତ୍ଵା - ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ଯାଯଧର୍ମେଣ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 32)
(ଭଦ୍ରଗ୍ଗ୍ - ସ୍ମୃତିଃ - ସାକଜାନ୍ନା - ମକ୍ଷ୍ଯ- ତିତାମ୍ରା - ଣ୍ଯତ୍ଯୁର୍ଧ୍ଵାକ୍ଷ - ଆରୋଗଃ - କ୍ଵେଦ - ମଗ୍ନିଶ୍ଚ - ସହସ୍ରଵୃତ୍ - ପଵିତ୍ରଵନ୍ତ -ଆତନୁଷ୍ଵା -ଷ୍ଟଯୋନୀଂ - ଁଯୋ-ଽସା - ଵଥାଦିତ୍ଯ - ସ୍ଯାରୋଗ-ସ୍ଯାଥ ଵାଯୋ- ରଥାଗ୍ନେ--ର୍ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ଯା - ମିନ୍ଦ୍ରଘୋଷା ଵ-ଆପମାପାଂଯୋଁ-ଽପା - ମାପୋ ଵୈ - ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯୋ - ଜାନୁଦଘ୍ନୀ - ମଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରଣୀଯେ - ମା ନୁ କଂ - ଁଵିଶୀର୍ଷ୍ଣୀଂ - ପର୍ଜନ୍ଯାଯ - ପୁନ - ରଦ୍ଭ୍ଯଃ -ସଂଵଁଥ୍ସର-ନ୍ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଭଦ୍ରଂ - ଜ୍ଯୋତିଷା - ତସ୍ମି-ନ୍ରାଜାନଂ - କଶ୍ଯପା-ଥ୍ସହସ୍ରଵୃଦିଯଂ- ନପୁଗ୍ଂସକ - ମଷ୍ଟଯୋନୀ - ମଵପତନ୍ତାନା - ମାଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି - ସତୋ ବନ୍ଧୁଂ - ତା ଉତ୍ତରତୋ - ଵଜ୍ରମେଵ - ପୁନର୍ମାମୈତୁ
ତ୍ରିଗ୍ଂଶଦୁତ୍ତରଶତମ୍)
(ଭଦ୍ରଂ - ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ଯୋ ଭଵତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥