o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
anuvākaṃ 1 - punarādheyaśeṣaḥ ājyabhāgayorviśeṣaḥ
devāsurā-ssaṃ-ya~̭ttā āsann | te devā vi̭jaya-mṷpayantaḥ̭ | agnīṣoma̭yo-stejasvinīstanū-ssa-nnya̭dadhata | idamṷ no bhaviṣyati | yadi̭ no jeṣyantīti̭ | tenāgnīṣomā-vapākrāmatām | te devā vijitya̭ | agnīṣomā-vanvaicchann | te-'gni-manva̭vinda-nnṛtuṣū-thsa̭nnam | tasya vibha̭ktībhi-stejasvinīstanū-ravā̭rundhata || 1 ||
te soma-manva̭vindann | tama̭ghnann | tasya̭ yathā-'bhijñāya̭-ntanū-rvya̭gṛhṇata | te grahā̭ abhavann | ta-dgrahā̭ṇā-ṅgrahatvam | yasyaivaṃ-vi~duṣo grahā̭ gṛhyante | tasya tvḙva gṛ̭hītāḥ || nānāgneya-mpunarādheyḙ kuryāt | yadanāgneya-mpunarādheyḙ kuryāt | vyṛ̭ddhameva tat || 2 ||
anāgneyaṃ-vā~ eta-tkri̭yate | ya-thsamidha-stanūnapā̭tamiḍo barhi-rya̭jati || ubhāvāgneyā-vājya̭bhāgau syātām || anājyabhāgau-bhavata ityā̭huḥ | yadubhāvāgneyāvanvañcāviti̭ | agnaye pava̭mānāyotta̭ra-ssyāt | ya-tpava̭mānāya | tenājya̭ bhāgaḥ | tena̭ saumyaḥ || budha̭nvatyāgneya-syājya̭-bhāgasya puro-'nuvākyā̭ bhavati || 3 ||
yathā̭ supta-mbodhaya̭ti | tādṛgeva tat || agninya̭ktāḥ patnī saṃyā~jānāmṛcaḥ̭ syuḥ | tenāgneyagṃ sarva̭-mbhavati || ekadhā tḙjasvinī-ndevatā-mupaitītyā̭huḥ | saina̭mīśvarā pradaha iti̭ || neti̭ brūyāt | prajana̭naṃ-vā~ agniḥ | prajana̭na-mevopaitīti̭ || kṛtaya̭ju-ssambhṛ̭ta sambhāra ityā̭huḥ || 4 ||
na sabhṛntyā-ssambhārāḥ | na yajuḥ̭ kārya̭miti̭ || atho khalṷ | sabhṛntyā̭ eva sa̭bhāṃrāḥ | kāryaṃ̭-ya~juḥ̭ | punarādheya̭sya samṛ̭ddhyai || teno̭pāgṃśu praca̭rati | eṣya̭ iva vā eṣaḥ | ya-tpṷna-rādheyaḥ̭ | yatho̭pāgṃśu naṣṭamicchati̭ || 5 ||
tādṛgeva tat || uccai-ssvi̭ṣṭakṛtamu-thsṛ̭jati | yathā̭ naṣṭaṃ-vi~tvā prāhāyamiti̭ | tādṛgeva tat || ekadhā tḙjasvinī-ndevatāmupaitītyā̭huḥ | saina̭mīśvarā pradaha iti̭ | tattathā nopai̭ti | prayājānūyājeṣveva vibha̭ktīḥ kuryāt | yathāpūrva-mājya̭bhāgau syātām | eva-mpa̭tnī saṃyā~jāḥ || 6 ||
ta-dvaiśvānarava̭t-prajana̭navattara-mupaitīti̭ || tadā̭huḥ | vyṛ̭ddhaṃ-vā~ etat | anāgneyaṃ-vā~ eta-tkri̭yata iti̭ || neti̭ brūyāt | agni-mpra̭thamaṃ-vi~bha̭ktīnāṃ-ya~jati | agnimṷttama-mpa̭tnī saṃyā~jānām | tenāgneyam | tena samṛ̭ddha-ṅkriyata iti̭ || 7 ||
anuvākaṃ 2 - vājapeyasya vidhiḥ
tasmi̭-nnājima̭dhāvann | ta-mbṛhaspati-ruda̭jayat | tenā̭yajata | sa svārājya-magacchat | tamindro-'bravīt | māmanena̭ yājayeti̭ | tenendra̭-mayājayat | so-'gra̭-ndevatā̭nā-mparyait | aga̭ccha-thsvārājyam | ati̭ṣṭhantāsmai jyaiṣṭhyā̭ya || 9 ||
ya evaṃ-vi~dvān. vā̭japeyḙna yaja̭te | gaccha̭ti svārājyam | agragṃ̭ samānānā-mparyḙti | tiṣṭha̭nte-'smai jyaiṣṭhyā̭ya || sa vā eṣa brāhmaṇasya̭ caiva rā̭janya̭sya ca yajñaḥ || taṃ-vā~ etaṃ-vā~̭japeya ityā̭huḥ | vājāpyo vā eṣaḥ | vājagg hyḙtena̭ devā aiphsanṋ || somo vai vā̭japeyaḥ̭ | yo vai somaṃ̭-vā~japeyaṃ-ve~da̭ || 10 ||
vājyḙvaina̭-mpītvā bha̭vati | ā-'sya̭ vājī jā̭yate || annaṃ-vai~ vā̭japeyaḥ̭ | ya evaṃ-ve~da̭ | attyannam | ā-'syānnādo jā̭yate || brahma vai vā̭japeyaḥ̭ | ya evaṃ-ve~da̭ | atti brahmaṇā-'nnam | ā-'sya̭ brahmā jā̭yate || 11 ||
vāgvai vāja̭sya prasavaḥ | ya evaṃ-ve~da̭ | karoti̭ vācā vīryam | ainaṃ̭-vā~cā ga̭cchati | api̭vatīṃ-vā~caṃ̭-va~dati || prajāpa̭ti-rdevebhyo̭ yajñān vyādi̭śat | sa ātman vā̭japeya̭-madhatta | ta-ndevā a̭bruvann | eṣa vāva yajñaḥ | ya-dvā̭japeyaḥ̭ || 12 ||
apyeva no-'trāstviti̭ | tebhya̭ etā ujji̭tīḥ prāya̭cchat || tā vā etā ujji̭tayo vyākhyā̭yante | yajñasya̭ sarvatvāya̭ | devatā̭nā-mani̭rbhāgāya || devā vai brahma̭ṇaścānna̭sya ca śama̭lamapāghnann | ya-dbrahma̭ṇa-śśama̭lamāsīt | sā gāthā̭ nārāśaggsya̭ bhavat | yadanna̭sya | sā surā || 13 ||
tasmā-dgāya̭taśca mattasya̭ ca na pra̭tigṛhyam | ya-tpra̭tigṛhṇīyāt | śama̭la-mprati̭gṛhṇīyāt || sarvā vā etasya vāco 'va̭ruddhāḥ | yo vā̭japeyayājī | yā pṛ̭thivyāṃ-yā~-'gnau yā ra̭thantare | yā-'ntari̭kṣe yā vāyau yā vā̭madevye | yā divi yā-''ditye yā bṛ̭hati | yā-'phsu yauṣa̭dhīṣu yā vanaspati̭ṣu || tasmā-dvājapeyayājyārtvi̭jīnaḥ | sarvā hya̭sya vāco 'va̭ruddhāḥ || 14 ||
anuvākaṃ 3 - tasyagrahaviśeṣāḥ
sarva̭ aindrā bha̭vanti | ekadhaiva yaja̭māna indriya-nda̭dhati || saptada̭śa prājāpatyā grahā̭ gṛhyante | saptadaśaḥ prajāpa̭tiḥ | prajāpa̭te-rāptyai || eka̭yarcā gṛ̭hṇāti | ekadhaiva yaja̭māne vīrya̭-ndadhāti || somagrahāgśca̭ surāgrahāgśca̭ gṛhṇāti | eta-dvai devānā-mparamamannam | ya-thsomaḥ̭ || 16 ||
eta-nma̭nuṣyā̭ṇām | ya-thsurā | parameṇaivāsmā̭ annādyenāva̭ra-mannādya-mava̭rundhe || somagrahā-ngṛ̭hṇāti | brahma̭ṇo vā eta-ttejaḥ̭ | ya-thsomaḥ̭ | brahma̭ṇa eva teja̭sā tejo yaja̭māne dadhāti | surāgrahā-ngṛ̭hṇāti | anna̭sya vā etacchama̭lam | ya-thsurā || 17 ||
anna̭syaiva śama̭lena śama̭laṃ-ya~ja̭mānā-dapa̭hanti || somagrahāgśca̭ surāgrahāgśca̭ gṛhṇāti | pumān. vai somaḥ̭ | strī surā | ta-nmi̭thunam | mithunamevāsya ta-dyajñe ka̭roti prajana̭nāya | ātmāna̭meva so̭magrahai-sspṛ̭ṇoti | jāyāgṃ sṷrā grahaiḥ | tasmā-dvājapeyayājya̭muṣmi̭~lloke striyagṃ sambha̭vati | vājapeyā̭-bhijitagg hya̭sya || 18 ||
pūrvḙ somagrahā gṛ̭hyante | apa̭re surāgrahāḥ | purokṣagṃ so̭magrahānth- sā̭dayati | paścādakṣagṃ sṷrāgrahān | pāpavasyasasya vidhṛ̭tyai || eṣa vai yaja̭mānaḥ | ya-thsomaḥ̭ | annagṃ surā | somagrahāgśca̭ surāgrahāgśca vyati̭ṣajati | annādyḙnaivainaṃ-vya~ti̭ṣajati || 19 ||
sapṛñcaḥ̭ stha sa-mmā̭ bhadreṇa̭ pṛṅktetyā̭ha | annaṃ-vai~ bhadram | annādyḙnaivainagṃ sagṃsṛ̭jati || anna̭sya vā etacchama̭lam | ya-thsurā | pāpmèva khalu vai śama̭lam | pāpmanā vā ḙnametacchama̭lena vyati̭ṣajati | ya-thso̭magrahāgśca̭ surāgrahāgśca̭ vyatiṣaja̭ti || vipṛcaḥ̭ stha vi mā̭ pāpmanā̭ pṛṅktetyā̭ha | pāpmanaivainagṃ śama̭lena vyāva̭rtayati || 20 ||
tasmā-dvājapeyayājī pūto meddhyo̭ dakṣiṇyaḥ̭ || prāṃu-ddra̭vati somagrahaiḥ | amumeva tai-rloka-mabhija̭yati | pratyaṅkhsṷrā grahaiḥ | imameva tai-rloka-mabhija̭yati || prati̭ṣṭhanti somagrahaiḥ | yāva̭deva satyam | tena̭ sūyate || vājasṛdbhyaḥ̭ surāgrahān. ha̭ranti | anṛ̭tenaiva viśagṃ sagṃsṛ̭jati || hiraṇyapātra-mmadhoḥ pūrṇa-nda̭dāti | madhavyo̭-'sānīti̭ || ekadhā brahmaṇa upa̭ harati | ekadhaiva yaja̭māna āyustejo̭ dadhāti || 21 ||
anuvākaṃ 4 - paśava-ssaptadaśa
mārutyā bṛ̭hata-sstotram | etāva̭nto vai ya̭jñakratavaḥ̭ | tā-npaśubhi̭revā-va̭rundhe || ātmāna̭meva spṛ̭ṇo-tyagniṣṭomena̭ | prāṇāpānā-vukthyḙna | vīryagṃ̭ ṣoḍaśinaḥ̭ stotreṇa̭ | vāca̭-matirātreṇa̭ | prajā-mbṛ̭hata-sstotreṇa̭ | imameva lokamabhi ja̭yatyagniṣṭomena̭ | antari̭kṣa-mukthyḙna || 23 ||
suvargaṃ-lo~kagṃ ṣo̭ḍaśinaḥ̭ stotreṇa̭ | devayānā̭neva patha āro̭ha-tyatirātreṇa̭ | nākagṃ̭ rohati bṛhata-sstotreṇa̭ | teja̭ evātma-ndha̭tta āgneyena̭ paśunā | ojo bala̭maindrāgnena̭ | indriya-maindreṇa̭ | vācagṃ̭ sārasvatyā | ubhāveva dḙvaloka-ñca̭ manuṣyaloka-ñcābhija̭yati mārutyā vaśayā || saptada̭śa prājāpatyā-npaśūnāla̭bhate | saptadaśaḥ prajāpa̭tiḥ || 24 ||
prajāpa̭terāptyai || śyāmā eka̭rūpā bhavanti | evami̭va hi prajāpa̭ti-ssamṛ̭ddhyai || tā-nparya̭gnikṛtā-nuthsṛ̭jati || maruto̭ yajñama̭jighāgṃsa-nprajāpa̭teḥ | tebhya̭ etā-mmā̭rutīṃ-va~śāmāla̭bhata | tayaivainā̭-naśamayat || mārutyā pracarya̭ | etān-thsañjña̭payet | maruta̭ eva śa̭mayitvā || 25 ||
etaiḥ praca̭rati | yajñasyāghā̭tāya || ekadhā vapā jṷhoti | ekadevatyā̭ hi | ete | atho̭ ekadhaiva yaja̭māne vīrya̭-ndadhāti || naivāreṇa̭ saptada̭śaśarāve-ṇaitarhi praca̭rati | eta-tpṷroḍāśā hyḙte | atho̭ paśūnāmeva chidramapi̭dadhāti || sārasvatyottamayā praca̭rati | vāg vai sara̭svatī | tasmā-tprāṇānāṃ-vā~gṷttamā | atho prajāpa̭tāveva yajña-mprati̭ṣṭhāpayati | prajāpa̭tir hi vāk || apa̭nnadatī bhavati | tasmā-nmanuṣyā-ssarvāṃ-vā~caṃ̭-va~danti || 26 ||
anuvākaṃ 5 - rathayājanam
indra̭sya vajro̭-'si vārtra̭ghna iti ratha̭mupāva̭harati viji̭tyai || vāja̭sya nu pra̭save mātara̭-mmahīmityā̭ha | yaccaiveyam | yaccāsyāmadhi̭ | tadevā-va̭rundhe | atho tasmi̭nnevobhaye-'bhiṣi̭cyate || aphsva̭ntara-mṛta̭maphsu bhḙṣajamityaśvā-npalpūlayati | aphsu vā aśva̭sya tṛtī̭ya-mpravi̭ṣṭam | tada̭nuvenanvava̭plavate | yadaphsu pa̭lpūlaya̭ti || 28 ||
yadevāsyāphsu pravi̭ṣṭam | tadevāva̭rundhe || bahu vā aśvo̭-'meddhya-mupa̭gacchati | yadaphsu pa̭lpūlaya̭ti | meddhyā̭nevainān karoti || vāyurvā tvā manṷrvā tvetyā̭ha | etā vā eta-ndevatā agre aśva̭mayuñjann | tābhi̭revaināṋ. yunakti | savasyojji̭tyai || yajṷṣā yunakti vyāvṛ̭ttyai || 29 ||
apā-nna pādāśuhemanniti sammārṣṭi | meddhyā̭nevainān karoti | atho stautyevainā̭nājigṃ sa̭riṣyataḥ || viṣṇu kramān kra̭mate | viṣṇṷreva bhūtvemā~llokā-nabhija̭yati || vaiśvadevo vai rathaḥ̭ | aṅkau nyaṅkāvabhito rathaṃ-yā~vityā̭ha | yā eva devatā rathe pravi̭ṣṭāḥ | tābhya̭ eva nama̭skaroti | ātmano-'nārtyai || aśa̭maratha-mbhāvuko-'sya ratho̭ bhavati | ya evaṃ-ve~da̭ || 30 ||
anuvākaṃ 6 - rathadhāvanam
vājināgṃ sāma̭ gāyate | annaṃ-vai~ vājaḥ̭ | anna̭me-vāva̭rundhe || vāco varṣma̭ devebhyo-'pākrāmat | ta-dvanaspatī-nprāvi̭śat | saiṣā vāg-vanaspati̭ṣu vadati | yā dṷndubhau | tasmā-ddundubhi-ssarvā vācoti̭ vadati || dundubhīn-thsamāghna̭nti | paramā vā eṣā vāk || 32 ||
yā dṷndubhau | paramayaiva vācā-'va̭rāṃ-vā~cama-va̭rundhe | atho̭ vāca eva varṣma yaja̭māno 'va̭rundhe || indrā̭ya vācaṃ̭-va~datendraṃ-vā~ja̭-ñjāpayatendro vāja̭majayi-dityā̭ha | eṣa vā etarhīndraḥ̭ | yo yaja̭te | yaja̭māna eva vājamujja̭yati || saptada̭śa pravyādhānāji-ndhā̭vanti | saptadaśagg stotra-mbha̭vati | saptada̭śa saptadaśa dīyante || 33 ||
saptadaśaḥ prajāpa̭tiḥ | prajāpa̭te-rāptyai || arvā̭-'si sapti̭rasi vājya̭sītyā̭ha | agnirvā arvā | vāyu-ssaptiḥ̭ | ādityo vājī | etābhi̭revāsmai̭ devatā̭bhi-rdevarathaṃ-yu~̭nakti || praṣṭivāhinaṃ̭-yu~nakti | praṣṭivāhī vai dḙvarathaḥ | devarathamevāsmai̭ yunakti || 34 ||
vāji̭no vāja̭-ndhāvata kāṣṭhā-ṅgacchatetyā̭ha | suvargo vai lokaḥ kāṣṭhā | suvargameva lokaṃ-ya~̭nti || suvargaṃ-vā~ ete lokaṃ-ya~̭nti | ya āji-ndhāva̭nti || prāñco̭ dhāvanti | prāṃi̭va hi sṷvargo lokaḥ || catasṛbhiranṷ mantrayate | catvāri chandāgṃ̭si | chando̭bhirevainān-thsuvargaṃ-lo~ka-ṅga̭mayati || 35 ||
pra vā ete-'smāl-lokāccya̭vante | ya āji-ndhāva̭nti | uda̭ñca āva̭rtante | asmādeva tena̭ lokānnaya̭nti || rathavimocanīya̭-ñjuhoti prati̭ṣṭhityai || ā mā vāja̭sya prasavo ja̭gamyādityā̭ha | annaṃ-vai~ vājaḥ̭ | anna̭mevāva̭rundhe || yathālokaṃ-vā~ eta ujja̭yanti | ya āji-ndhāva̭nti || 36 ||
kṛṣṇala̭-ṅkṛṣṇalaṃ-vā~jasṛdbhyaḥ praya̭cchati | yameva te vājaṃ̭-lo~kamujjaya̭nti | ta-mpa̭rikrīyā-va̭rundhe || ekadhā brahmaṇa upa̭harati | ekadhaiva yaja̭māne vīrya̭-ndadhāti || devā vā oṣa̭dhīṣvājima̭yuḥ | tā bṛhaspati-ruda̭jayat | sa nīvārānnira̭vṛṇīta | tannīvārā̭ṇā-nnīvāratvam || naivāraścaru-rbha̭vati || 37 ||
etadvai devānā-mparamamannam | yannīvārāḥ | parameṇaivāsmā̭ annādye-nāva̭ra-mannādyamava̭rundhe || saptada̭śaśarāvo bhavati | saptadaśaḥ prajāpa̭tiḥ | prajāpa̭te-rāptyai || kṣīre bha̭vati | ruca̭mevāsmi̭n-dadhāti || sarpiṣvā-nbhavati meddhyatvāya̭ || bārhaspatyo vā eṣa devata̭yā || 38 ||
yo vā̭japeyḙna yaja̭te | bārhaspatya eṣa caruḥ || aśvān-thsariṣyata-ssasruṣaścāva̭-ghrāpayati | yameva te vājaṃ̭-lo~kamujjaya̭nti | tamevāva̭rundhe || ajī̭jipata vanaspataya indraṃ-vā~jaṃ-vi~mṷcyaddhvamiti̭ dundubhīn. vimṷñcati | yameva te vājaṃ̭-lo~kami̭ndriya-ndṷndubhaya̭ ujjaya̭nti | tamevā-va̭rundhe || 39 ||
anuvākaṃ 7 - yūpārohaṇam
vājasyāva̭-ruddhyai || jāya ehi suvo rohāvetyā̭ha | patni̭yā evaiṣa yajñasyān-vārambho-'na̭vacchityai || saptada̭śā-ratniryūpo̭ bhavati | saptadaśaḥ prajāpa̭tiḥ | prajāpa̭terāptyai || tūpara-ścatṷraśri-rbhavati || gaudhūma-ñcaṣālam | na vā ete vrīhayo na yavāḥ | ya-dgodhūmāḥ || 41 ||
evami̭va hi prajāpa̭ti-ssamṛ̭ddhyai | atho̭ amumevāsmai̭ lokamanna̭vanta-ṅkaroti || vāso̭bhi-rveṣṭayati | eṣa vai yaja̭mānaḥ | yadyūpaḥ̭ | sarvadevatyaṃ̭-vā~saḥ̭ | sarvā̭bhirevaina̭-ndevatā̭bhi-ssama̭rdhayati | atho̭ ākrama̭ṇameva tathsetuṃ-ya~ja̭mānaḥ kurute | suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || dvāda̭śa vājaprasavīyā̭ni juhoti || 42 ||
dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsaraḥ | saṃva~thsarameva prī̭ṇāti | atho̭ saṃva~thsaramevāsmā upa̭ dadhāti | suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || daśabhiḥ kalpai̭ rohati | nava vai purṷṣe prāṇāḥ | nābhi̭rdaśamī | prāṇāneva ya̭thāsthāna-ṅka̭lpayitvā | suvargaṃ-lo~kamḙti | etāvadvai purṷṣasya svam || 43 ||
yāva̭t-prāṇāḥ | yāva̭devāsyāsti̭ | tena̭ saha sṷvargaṃ-lo~kamḙti || suva̭rdevāgṃ a̭ganmetyā̭ha | suvargameva lokamḙti | amṛtā̭ abhūmetyā̭ha | amṛta̭miva hi sṷvargo lokaḥ | prajāpa̭teḥ prajā a̭bhūmetyā̭ha | prājāpatyo vā ayaṃ-lo~kaḥ | asmādeva tena̭ lokānnaiti̭ || 44 ||
samaha-mprajayā sa-mmayā prajetyā̭ha | āśiṣa̭mevaitā-māśāste || āsapuṭai-rghna̭nti | annaṃ-vā~ iyam | annādyḙnaivainagṃ sama̭rdhayanti | ūṣai-rghnanti | ete hi sākṣādannam | yadūṣāḥ | sākṣādevaina̭-mannādyḙna sama̭rdhayanti || purastāt-pratyañca-ṅghnanti || 45 ||
purastāddhi pra̭tīcīna-manna̭madyate || śīrṣato ghna̭nti | śīrṣato hyanna̭madyate || digbhyo ghna̭nti | digbhya evāsmā̭ annādya-mava̭rundhate || īśvaro vā eṣa parāṃ-pradaghaḥ̭ | yo yūpagṃ roha̭ti || hira̭ṇyamaddhya-va̭rohati | amṛtaṃ-vai~ hira̭ṇyam | amṛtagṃ̭ suvargo lokaḥ || 46 ||
amṛta̭ eva sṷvarge loke prati̭ tiṣṭhati || śatamā̭na-mbhavati | śatāyuḥ purṷṣa-śśatendri̭yaḥ | āyṷṣyevendriye prati̭ tiṣṭhati || puṣṭyai vā eta-drūpam | yadajā | tri-ssaṃ̭va~thsarasyānyān-paśū-npari prajā̭yate || bastājina-maddhyava̭ rohati | puṣṭyā̭meva prajana̭ne prati̭tiṣṭhati || 47 ||
anuvākaṃ 8 - annahomāḥ, abhiṣekaśca
ava̭ruddhena vyṛ̭ddhyeta | sarva̭sya samavadāya̭ juhoti | ana̭varuddha-syāva̭ruddhyai || audṷmbareṇa sruveṇa̭ juhoti | ūrgvā anna̭-mudumbaraḥ̭ | ūrja evānnādyasyāva̭ruddhyai || devasya̭ tvā savituḥ pra̭sava ityā̭ha | savitṛ pra̭sūta evaina-mbrahma̭ṇā devatā̭bhi-rabhiṣi̭ñcati || anna̭syānnasyābhiṣi̭ñcati | anna̭syānnasyāva̭ruddhyai || 49 ||
purastāt-pratyañca̭-mabhiṣi̭ñcati | purastāddhi-pra̭tīcīna-manna̭madyate | śīrṣato̭-'bhiṣi̭ñcati | śīrṣato hyanna̭madyate || āmukhā̭danvava̭ srāvayati | mukhata evāsmā̭ annādya̭-ndadhāti || agnestvā sāmrājyenābhiṣi̭ñcāmītyā̭ha | eṣa vā agne-ssavaḥ | tenaivaina̭-mabhiṣi̭ñcati | indra̭sya tvā sāmrājyenābhiṣi̭ñcāmītyā̭ha || 50 ||
indriya-mevāsmi̭-nnetena̭ dadhāti | bṛhaspatestvā sāmrājyenābhiṣi̭ñcā-mītyā̭ha | brahma vai devānā-mbṛhaspatiḥ̭ | brahma̭ṇaivaina̭-mabhiṣi̭ñcati || somagrahāgścā̭-vadānīyāni̭ cartvigbhya upa̭ haranti | amumeva tai-rloka-manna̭vanta-ṅkaroti | surāgrahāgścā̭-navadānīyāni̭ ca vājasṛdbhyaḥ̭ | imameva tai-rloka-manna̭vanta-ṅkaroti | atho̭ ubhayīṣvevābhiṣi̭cyate || vimātha-ṅkṷrvate vājasṛtaḥ̭ || 51 ||
indriyasyāva̭ruddhyai || ani̭ruktābhiḥ prātassavane stṷvate | ani̭ruktaḥ prajāpa̭tiḥ | prajāpa̭terāptyai | vāja̭vatībhi-rmāddhya̭ndine | annaṃ-vai~ vājaḥ̭ | anna̭mevā-va̭rundhe | śipiviṣṭava̭tībhi-stṛtīyasavane | yajño vai viṣṇuḥ̭ | paśava-śśipiḥ̭ | yajña eva paśuṣu prati̭ tiṣṭhati || bṛhadantya̭-mbhavati | anta̭mevainagg̭ śriyai ga̭mayati || 52 ||
anuvākaṃ 9 - atigrāhyāḥ, pañcaindrāḥ
aphsuṣada̭-ntvā ghṛtasada-mityā̭ha | apāmevaitena̭ ghṛtasya̭ sūyate | vyomasada-mityā̭ha | yadā vai vasī̭yā-nbhava̭ti | vyo̭māganniti vai tamā̭huḥ | vyo̭maivaitena̭ gacchati || pṛthiviṣada̭-ntvā-'ntarikṣasada-mityā̭ha | eṣāmevaitena̭ lokānāgṃ̭ sūyate | tasmā-dvājape-yayājī na ka-ñcana pratyava̭rohati | apī̭va hi devatā̭nāgṃ sūyate || 54 ||
nākasada-mityā̭ha | yadāvai vasī̭yā-nbhava̭ti | nāka̭maganniti vai tamā̭huḥ | nāka̭mevaitena̭ gacchati || ye grahāḥ pañcajanīnā ityā̭ha | pañcajanānā̭-mevaitena̭ sūyate || apāgṃ rasamudva̭yasa-mityā̭ha | apāmevaitena rasa̭sya sūyate | sūrya̭raśmigṃ samābhṛ̭ta-mityā̭ha saśukratvāya̭ || 55 ||
anuvākaṃ 10 - piṇḍapitṛyajñaḥ darśapūrṇamāsabrāhmaṇaśeṣaḥ
tamebhyaḥ puna̭radaduḥ | tasmāt-pitṛbhyaḥ̭ pūrvedyuḥ kri̭yate | ya-tpitṛbhyaḥ̭ pūrvedyuḥ karoti̭ | pitṛbhya̭ eva ta-dyajña-nniṣkrīya yaja̭mānaḥ prata̭nute || somā̭ya pitṛpī̭tāya svadhā nama ityā̭ha | piturevādhi̭ somapīthamava̭ rundhe | na hi pitā pramīya̭māṇa āhaiṣa so̭mapītha iti̭ | indriyaṃ-vai~ so̭mapīthaḥ | indriyameva so̭mapīthamava̭-rundhe | tenandriyeṇa̭ dvitīyā-ñjāyāmabhya̭śñute || 57 ||
eta-dvai brāhma̭ṇa-mpurā vā̭jaśravasā vidāma̭krann | tasmā-tte dvedvḙ jāye abhyākṣata | ya evaṃ-ve~da̭ | abhi dvitīyā-ñjāyāma̭śñute || agnayḙ kavyavāha̭nāya svadhā nama ityā̭ha | ya eva pi̭tṛṇāmagniḥ | ta-mprī̭ṇāti || tisra āhṷtī-rjuhoti || trirnida̭dhāti || ṣaṭ-thsampa̭dyante || 58 ||
ṣaḍvā ṛtavaḥ̭ | ṛtūneva prī̭ṇāti || tūṣṇī-mmekṣa̭ṇa-māda̭dhāti | asti̭ vā hi ṣaṣṭha ṛturna vā || devān. vai pitṝ-nprītān | manuṣyāḥ pitaro-'nu prapi̭pate | tisra āhṷtī-rjuhoti | trirnida̭dhāti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛtavaḥ̭ || 59 ||
ṛtavaḥ khalu vai devāḥ pitaraḥ̭ | ṛtūneva devā-npitṝ-nprī̭ṇāti | tānprītān | manuṣyāḥ pitaro-'nu prapi̭pate || sakṛdācchinna-mbarhi-rbha̭vati | sakṛdi̭va hi pitaraḥ̭ || trirnida̭dhāti | tṛtīye vā ito loke pitaraḥ̭ | tāneva prī̭ṇāti || parāṃāva̭rtate || 60 ||
hlīkā hi pitaraḥ̭ || òṣmaṇo vyāvṛta upāste | ūṣmabhā̭gā hi pitaraḥ̭ || brahmavādino̭ vadanti | prāśyāṃ(3)na prāśyā(3)miti̭ | ya-tprāśñīyāt | janyamanna̭madyāt | pramāyṷka-ssyāt | yanna prāśñīyāt | aha̭vi-ssyāt || 61 ||
pitṛbhya āvṛ̭ścyeta | avaghreya̭meva | tanneva prāśi̭ta-nnevāprā̭śitam || vīraṃ-vā~ vai pitaraḥ̭ prayanto hara̭nti | vīraṃ-vā~̭ dadati | daśā-ñchi̭natti | hara̭ṇabhāgā hi pitaraḥ̭ | pitṝneva nirava̭dayate || utta̭ra āyṷṣi loma̭ chindīta | pitṛṇāg hyḙtarhi nedī̭yaḥ || 62 ||
nama̭skaroti | namaskāro hi pi̭tṛṇām || namo̭ vaḥ pitaro rasā̭ya | namo̭ vaḥ pitara-śśuṣmā̭ya | namo̭ vaḥ pitaro jīvāya̭ | namo̭ vaḥ pitara-ssvadhāyai | namo̭ vaḥ pitaro manyave | namo̭ vaḥ pitaro ghorāya̭ | pita̭ro namo̭ vaḥ | ya etasmi̭n ~loke stha || 63 ||
yuṣmāgste-'nṷ | ye-'smi~lloke | mā-nte nṷ | ya etasmi̭~lloke stha | yūya-nteṣāṃ-va~si̭ṣṭhā bhūyāsta | ye-'smi~lloke | aha-nteṣāṃ-va~si̭ṣṭho bhūyāsamityā̭ha | vasi̭ṣṭha-ssamānānā-mbhavati | ya evaṃ-vi~dvān-pitṛbhyaḥ̭ karoti̭ || eṣa vai ma̭nuṣyā̭ṇāṃ-ya~jñaḥ || 64 ||
devānāṃ-vā~ ita̭re yajñāḥ | tena vā eta-tpi̭tṛloke ca̭rati || ya-tpitṛbhyaḥ̭ karoti̭ | sa īśvaraḥ pramḙtoḥ | prājāpatyayarcā punaraiti̭ | yajño vai prajāpa̭tiḥ | yajñenaiva saha punaraiti̭ | na pramāyṷko bhavati || pitṛloke vā eta-dyaja̭mānaścarati | ya-tpitṛbhyaḥ̭ karoti̭ | sa īśvara ārtimārtoḥ | prajāpa̭ti-stvāvaina-ntata unnḙtumarhatītyā̭huḥ | ya-tprā̭jāpatyayarcā punaraiti̭ | prajāpa̭tirevaina-ntata unna̭yati | nārtimārccha̭ti yaja̭mānaḥ || 65 ||
