1.6 - ৰাজসূযানুব্ৰাহ্মণং - কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদ তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণ পাঠঃ - অনুমত্যৈ পুৰোডাশম্

কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমাষ্টকে ষষ্ঠঃ প্ৰপাঠকঃ - ৰাজসূযানুব্ৰাহ্মণং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1 - অনুমত্যাদ্যা ইষ্টযঃ
অনুমত্যৈ পুৰোডাশ-মষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । যে প্ৰত্যঞ্চ-শ্শম্যাযা অৱশীযন্তে । তন্নৈৰ্ঋত-মেককপালম্ । ইযং-ৱাঁ অনুমতিঃ । ইয-ন্নিৰ্-ঋতিঃ । নৈৰ্ঋতেন পূৰ্ৱেণ প্ৰচৰতি । পাপ্মানমেৱ নিৰ্-ঋতি-ম্পূৰ্ৱা-ন্নিৰৱদযতে । এক কপালো ভৱতি । একধৈৱ নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰৱদযতে । যদহুত্ৱা গাৰ্হপত্য ঈযুঃ ॥ 1 ॥
ৰুদ্ৰো ভূত্ৱা-ঽগ্নিৰনূত্থায । অদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ হন্যাত্ । ৱীহি স্ৱাহা ঽঽহুতি-ঞ্জুষাণ ইত্যাহ । আহুত্যৈৱৈনগ্ং শমযতি । নাৰ্তিমাৰ্চ্ছ-ত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানঃ । একোল্মুকেন যন্তি । তদ্ধি নিৰ্-ঋত্যৈ ভাগধেযম্ । ইমা-ন্দিশং-যঁন্তি । এষা ৱৈ নিৰ্-ঋত্যৈ দিক্ । স্ৱাযামেৱ দিশি নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰৱদযতে ॥ 2 ॥
স্ৱকৃত ইৰিণে জুহোতি প্ৰদৰে ৱা । এতদ্ৱৈ নিৰ্-ঋত্যা আযতনম্ । স্ৱ এৱাযতনে নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰৱদযতে । এষ তে নিৰ্-ঋতে ভাগ ইত্যাহ । নিৰ্দিশত্যেৱৈনাম্ । ভূতে হৱিষ্মত্যসীত্যাহ । ভূতিমেৱোপাৱৰ্ততে । মুঞ্চেমমগ্ংহস ইত্যাহ । অগ্ংহস এৱৈন-ম্মুঞ্চতি । অঙ্গুষ্ঠাভ্যা-ঞ্জুহোতি ॥ 3 ॥
অন্তত এৱ নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰৱদযতে । কৃষ্ণং-ৱাঁসঃ কৃষ্ণতূষ-ন্দক্ষিণা । এত-দ্ৱৈ নিৰ্-ঋত্যৈ ৰূপম্ । ৰূপেণৈৱ নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰৱদযতে । অপ্ৰতীক্ষমাযন্তি । নিৰ্-ঋত্যা অন্তৰ্হিত্যৈ । স্ৱাহা নমো য ইদ-ঞ্চকাৰেতি পুনৰেত্য গাৰ্হপত্যে জুহোতি । আহুত্যৈৱ নমস্যন্তো গাৰ্হপত্য-মুপাৱৰ্তন্তে । আনুমতেন প্ৰচৰতি । ইযং-ৱাঁ অনুমতিঃ ॥ 4 ॥
ইযমেৱাস্মৈ ৰাজ্যমনুমন্যতে । ধেনু-ৰ্দক্ষিণা । ইমামেৱ ধেনু-ঙ্কুৰুতে । আদিত্য-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপতি । উভযীষ্ৱেৱ প্ৰজাস্ৱভিষিচ্যতে । দৈৱীষু চ মানুষীষু চ । ৱৰো দক্ষিণা । ৱৰো হি ৰাজ্যগ্ং সমৃদ্ধ্যৈ । আগ্নাৱৈষ্ণৱ-মেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতাঃ ॥ 5 ॥
ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞঃ । দেৱতাশ্চৈৱ যজ্ঞ-ঞ্চাৱ ৰুন্ধে । ৱামনো ৱহী দক্ষিণা । য-দ্ৱহী । তেনাগ্নেযঃ । য-দ্ৱামনঃ । তেন ৱৈষ্ণৱ-স্সমৃদ্ধ্যৈ । অগ্নীষোমীয-মেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । অগ্নীষোমাভ্যাং-ৱাঁ ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্নিতি । যদগ্নীষোমীয-মেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি ॥ 6 ॥
ৱাৰ্ত্ৰঘ্নমেৱ ৱিজিত্যৈ । হিৰণ্য-ন্দক্ষিণা সমৃদ্ধ্যৈ । ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰগ্ং হত্ৱা । দেৱতাভিশ্চেন্দ্ৰিযেণ চ ৱ্যাৰ্ধ্যত । স এতমৈন্দ্ৰাগ্ন-মেকাদশকপাল-মপশ্যত্ । তন্নিৰৱপত্ । তেন ৱৈ স দেৱতাশ্চেন্দ্ৰিয-ঞ্চাৱাৰুন্ধ । যদৈন্দ্ৰাগ্ন-মেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । দেৱতাশ্চৈৱ তেনেন্দ্ৰিয-ঞ্চ যজমানো-ঽৱ ৰুন্ধে । ঋষভো ৱহী দক্ষিণা ॥ 7 ॥
য-দ্ৱহী । তেনাগ্নেযঃ । যদৃষভঃ । তেনৈন্দ্ৰ-স্সমৃদ্ধ্যৈ । আগ্নেযমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । ঐন্দ্ৰ-ন্দধি । যদাগ্নেযো ভৱতি । অগ্নিৰ্ৱৈ যজ্ঞমুখম্ । যজ্ঞমুখমেৱৰ্ধি-ম্পুৰাস্তাদ্ধত্তে । যদৈন্দ্ৰ-ন্দধি ॥ 8 ॥
ইন্দ্ৰিযমেৱাৱ ৰুন্ধে । ঋষভো ৱহী দক্ষিণা । যদ্ৱহী । তেনাগ্নেযঃ । যদৃষভঃ । তেনৈন্দ্ৰ-স্সমৃদ্ধ্যৈ । যাৱতীৰ্ৱৈ প্ৰজা ওষধীনা-মহুতানা-মাশ্ঞন্ন্ । তাঃ পৰা-ঽভৱন্ন্ । আগ্ৰযণ-ম্ভৱতি হুতাদ্যায । যজমানস্যাপৰাভাৱায ॥ 9 ॥
দেৱা ৱা ওষধীষ্ৱাজিমযুঃ । তা ইন্দ্ৰাগ্নী উদজযতাম্ । তাৱেতমৈন্দ্ৰাগ্ন-ন্দ্ৱাদশকপাল-ন্নিৰৱৃণাতাম্ । যদৈন্দ্ৰাগ্নো ভৱত্যুজ্জিত্যৈ । দ্ৱাদশকপালো ভৱতি । দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ । সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা অন্নমৱৰুন্ধে । ৱৈশ্ৱদেৱশ্চৰু-ৰ্ভৱতি । ৱৈশ্ৱদেৱং-ৱাঁ অন্নম্ । অন্নমেৱাস্মৈ স্ৱদযতি ॥ 10 ॥
প্ৰথমজো ৱথ্সো দক্ষিণা সমৃদ্ধ্যৈ । সৌম্যগ্গ্ শ্যামাক-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপতি । সোমো ৱা অকৃষ্টপচ্যস্য ৰাজা । অকৃষ্টপচ্যমেৱাস্মৈ স্ৱদযতি । ৱাসো দক্ষিণা । সৌম্যগ্ংহি দেৱতযা ৱাস-স্সমৃদ্ধ্যৈ । সৰস্ৱত্যৈ চৰু-ন্নিৰ্ৱপতি । সৰস্ৱতে চৰুম্ । মিথুনমেৱাৱ ৰুন্ধে । মিথুনৌ গাৱৌ দক্ষিণা সমৃদ্ধ্যৈ । এতি ৱা এষ যজ্ঞমুখাদৃদ্ধ্যাঃ । যো-ঽগ্নেৰ্দেৱতাযা এতি । অষ্টাৱেতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্তি । অষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী । গাযত্ৰো-ঽগ্নিঃ । তেনৈৱ যজ্ঞমুখাদৃদ্ধ্যা অগ্নেৰ্দেৱতাযৈ নৈতি ॥ 11 ॥

(ঈযু--ৰ্ নিৰৱদযতে - ঽঙ্গুষ্ঠাভ্যা-ঞ্জুহো - ত্যনুমতি--ৰ্ দেৱতা - নিৰ্ৱপতি - ৱহী দক্ষিণা - যদৈন্দ্ৰ-ন্দ - ধ্যপৰাভাৱায - স্ৱদযতি - গাৱৌ দক্ষিণা সমৃদ্ধ্যৈ ষট্চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2 - চাতুৰ্মাস্যে ৱৈশ্ৱদেৱহৱীংষি

ৱৈশ্ৱদেৱেন ৱৈ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত । তা-স্সৃষ্টা ন প্ৰাজাযন্ত । সো-ঽগ্নিৰকামযত । অহমিমাঃ প্ৰজনযেযমিতি । স প্ৰজাপতযে শুচমদধাত্ । সো-ঽশোচত্-প্ৰজামিচ্ছমানঃ । তস্মাদ্য-ঞ্চ প্ৰজা ভুনক্তি য-ঞ্চ ন । তাৱুভৌ শোচতঃ প্ৰজামিচ্ছমানৌ । তাস্ৱগ্নিমপ্য সৃজত্ । তা অগ্নিৰদ্ধ্যৈত্ ॥ 12 ॥
সোমো ৰেতো-ঽদধাত্ । সৱিতা প্ৰাজনযত্ । সৰস্ৱতী ৱাচমদধাত্ । পূষা ঽপোষযত্ । তে ৱা এতে ত্ৰি-স্সংৱঁথ্সৰস্য প্ৰযুজ্যন্তে । যে দেৱাঃ পুষ্টিপতযঃ । সংৱঁথ্সৰো ৱৈ প্ৰজাপতিঃ । সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মৈ প্ৰজাঃ প্ৰাজনযত্ । তাঃ প্ৰজা জাতা মৰুতো ঘ্নন্ন্ । অস্মানপি ন প্ৰাযুক্ষতেতি ॥ 13 ॥
স এত-ম্প্ৰজাপতিৰ্মাৰুতগ্ং সপ্তকপাল-মপশ্যত্ । ত-ন্নিৰৱপত্ । ততো ৱৈ প্ৰজাভ্যোকল্পত । যন্মাৰুতো নিৰুপ্যতে । যজ্ঞস্য ক্লৃপ্ত্যৈ । প্ৰজানা-মঘাতায । সপ্তকপালো ভৱতি । সপ্তগণা ৱৈ মৰুতঃ । গণশ এৱাস্মৈ ৱিশ-ঙ্কল্পযতি । স প্ৰজাপতি-ৰশোচত্ ॥ 14 ॥
যাঃ পূৰ্ৱাঃ প্ৰজা অসৃক্ষি । মৰুতস্তা অৱধিষুঃ । কথমপৰা-স্সৃজেযেতি । তস্য শুষ্ম আণ্ড-ম্ভূত-ন্নিৰৱৰ্তত । তদ্ৱ্যুদহৰত্ । তদপোষযত্ । ত-ত্প্ৰাজাযত । আণ্ডস্য ৱা এত-দ্ৰূপম্ । যদামিক্ষা । যদ্ৱ্যুদ্ধৰতি ॥ 15 ॥
প্ৰজা এৱ ত-দ্যজমানঃ পোষযতি । ৱৈশ্ৱদেৱ্যামিক্ষা ভৱতি । ৱৈশ্ৱদেৱ্যো ৱৈ প্ৰজাঃ । প্ৰজা এৱাস্মৈ প্ৰজনযতি । ৱাজিনমানযতি । প্ৰজাস্ৱেৱ প্ৰজাতাসু ৰেতো দধাতি । দ্যাৱাপৃথিৱ্য এককপালো ভৱতি । প্ৰজা এৱ প্ৰজাতা দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যা-মুভযতঃ পৰি গৃহ্ণাতি । দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । সা-ঽগ্নিৰব্ৰৱীত্ ॥ 16 ॥
মামগ্ৰে যজত । মযা মুখেনাসুৰা-ঞ্জেষ্যথেতি । মা-ন্দ্ৱিতীযমিতি সোমো-ঽব্ৰৱীত্ । মযা ৰাজ্ঞা জেষ্যথেতি । মা-ন্তৃতীযমিতি সৱিতা । মযা প্ৰসূতা জেষ্যথেতি । মা-ঞ্চতুৰ্থীমিতি সৰস্ৱতী । ইন্দ্ৰিযং-ৱোঁ-ঽহ-ন্ধাস্যামীতি । মা-ম্পঞ্চমমিতি পূষা । মযা প্ৰতিষ্ঠযা জেষ্যথেতি ॥ 17 ॥
তে-ঽগ্নিনা মুখেনাসুৰানজযন্ন্ । সোমেন ৰাজ্ঞা । সৱিত্ৰা প্ৰসূতাঃ । সৰস্ৱতীন্দ্ৰিয-মদধাত্ । পূষা প্ৰতিষ্ঠা ঽঽসীত্ । ততো ৱৈ দেৱা ৱ্যজযন্ত । যদেতানি হৱীগ্ংষি নিৰুপ্যন্তে ৱিজিত্যৈ । নোত্তৰৱেদিমুপ- ৱপতি । পশৱো ৱা উত্তৰৱেদিঃ । অজাতা ইৱ হ্যেতৰ্হি পশৱঃ ॥ 18 ॥

(ঐ-দ্- ইত্য - শোচ-দ্- ৱ্যুদ্ধৰ - ত্যব্ৰৱীত্ - প্ৰতিষ্ঠযা জেষ্যথে ত্যেতৰঃই পশৱঃ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - ৱৈশ্ৱদেৱপৰ্গতানি ৱিশ্ৱেষাঙ্গানি

ত্ৰিৱৃ-দ্বৰ্হি-ৰ্ভৱতি । মাতা পিতা পুত্ৰঃ । তদেৱ ত-ন্মিথুনম্ । উল্ব-ঙ্গৰ্ভো জৰাযু । তদেৱ ত-ন্মিথুনম্ । ত্ৰেধা বৰ্হি-স্সন্নদ্ধ-ম্ভৱতি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এষ্ৱেৱ লোকেষু প্ৰতি তিষ্ঠতি । একধা পুন-স্সন্নদ্ধ-ম্ভৱতি । এক ইৱ হ্যযং-লোঁকঃ ॥ 19 ॥
অস্মিন্নেৱ তেন লোকে প্ৰতি তিষ্ঠতি । প্ৰসুৱো ভৱন্তি । প্ৰথমজামেৱ পুষ্টিমৱ ৰুন্ধে । প্ৰথমজো ৱথ্সো দক্ষিণা সমৃদ্ধ্যৈ । পৃষদাজ্য-ঙ্গৃহ্ণাতি । পশৱো ৱৈ পৃষদাজ্যম্ । পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে । পঞ্চগৃহীত-ম্ভৱতি । পাঙ্ক্তা হি পশৱঃ । বহুৰূপ-ম্ভৱতি ॥ 20 ॥
বহুৰূপা হি পশৱ-স্সমৃদ্ধ্যৈ । অগ্নি-ম্মন্থন্তি । অগ্নিমুখা ৱৈ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত । যদগ্নি-ম্মন্থন্তি । অগ্নিমুখা এৱ ত-ত্প্ৰজা যজমান-স্সৃজতে । নৱ প্ৰযাজা ইজ্যন্তে । নৱানূযাজাঃ । অষ্টৌ হৱীগ্ংষি । দ্ৱাৱাঘাৰৌ । দ্ৱাৱাজ্যভাগৌ ॥ 21 ॥
ত্ৰিগ্ংশ-থ্সম্পদ্যন্তে । ত্ৰিগ্ংশদক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈৱান্নাদ্যমৱ ৰুন্ধে । যজমানো ৱা এককপালঃ । তেজ আজ্যম্ । যদেককপাল আজ্যমানযতি । যজমানমেৱ তেজসা সমৰ্ধযতি । যজমানো ৱা এককপালঃ । পশৱ আজ্যম্ ॥ 22 ॥
যদেককপাল আজ্যমানযতি । যজমানমেৱ পশুভি-স্সমৰ্ধযতি । যদল্পমানযেত্ । অল্পা এন-ম্পশৱো ভুঞ্জন্ত উপতিষ্ঠেৰন্ন্ । য-দ্বহ্ৱানযেত্ । বহৱ এন-ম্পশৱো ভুঞ্জন্ত উপতিষ্ঠেৰন্ন্ । বহ্ৱানীযাৱিঃ পৃষ্ঠ-ঙ্কুৰ্যাত্ । বহৱ এৱৈন-ম্পশৱো ভুঞ্জন্ত উপতিষ্ঠন্তে । যজমানো ৱা এককপালঃ । যদেককপালস্যাৱদ্যেত্ ॥ 23 ॥
যজমানস্যাৱদ্যেত্ । উদ্ৱা মাদ্যে-দ্যজমানঃ । প্ৰ ৱা মীযেত । সকৃদেৱ হোতৱ্যঃ । সকৃদিৱ হি সুৱৰ্গো লোকঃ । হুত্ৱা-ঽভি জুহোতি । যজমানমেৱ সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা । তেজসা সমৰ্ধযতি । যজমানো ৱা এককপালঃ । সুৱৰ্গো লোক আহৱনীযঃ ॥ 24 ॥
যদেককপাল-মাহৱনীযে জুহোতি । যজমানমেৱ সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি । যদ্ধস্তেন জুহুযাত্ । সুৱৰ্গা-ল্লোকা-দ্যজমান-মৱৱিদ্ধ্যেত্ । স্ৰুচা জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ । য-ত্প্ৰাম্পদ্যেত । দেৱলোকমভি জযেত্ । য-দ্দক্ষিণা পিতৃলোকম্ । য-ত্প্ৰত্যক্ ॥ 25 ॥
ৰক্ষাগ্ংসি যজ্ঞগ্ং হন্যুঃ । যদুদঙ্ঙ্ । মনুষ্যলোক-মভিজযেত্ । প্ৰতিষ্ঠিতো হোতৱ্যঃ । এককপালং-ৱৈঁ প্ৰতিতিষ্ঠন্ত-ন্দ্যাৱাপৃথিৱী অনু প্ৰতিতিষ্ঠতঃ । দ্যাৱাপৃথিৱী ঋতৱঃ । ঋতূন্. যজ্ঞঃ । যজ্ঞং-যঁজমানঃ । যজমান-ম্প্ৰজাঃ । তস্মাত্-প্ৰতিষ্ঠিতো হোতৱ্যঃ ॥ 26 ॥
ৱাজিনো যজতি । অগ্নিৰ্ৱাযু-স্সূৰ্যঃ । তে ৱৈ ৱাজিনঃ । তানেৱ ত-দ্যজতি । অথো খল্ৱাহুঃ । ছন্দাগ্ংসি ৱৈ ৱাজিন ইতি । তান্যেৱ ত-দ্যজতি । ঋখ্সামে ৱা ইন্দ্ৰস্য হৰী সোমপানৌ । তযোঃ পৰিধয আধানম্ । ৱাজিন-ম্ভাগধেযম্ ॥ 27 ॥
যদপ্ৰহৃত্য পৰিধীঞ্জুহুযাত্ । অন্তৰাধানাভ্যা-ঙ্ঘাস-ম্প্ৰযচ্ছেত্ । প্ৰহৃত্য পৰিধীঞ্জুহোতি । নিৰাধানাভ্যামেৱ ঘাস-ম্প্ৰযচ্ছতি । বৰ্হিষি ৱিষিঞ্চন্ৱাজিন-মানযতি । প্ৰজা ৱৈ বৰঃইঃ । ৰেতো ৱাজিনম্ । প্ৰজাস্ৱেৱ ৰেতো দধাতি । সমুপহূয ভক্ষযন্তি । এত-থ্সোমপীথা হ্যেতে । অথো আত্মন্নেৱ ৰেতো দধতে । যজমান উত্তমো ভক্ষযতি । পশৱো ৱৈ ৱাজিনম্ । যজমান এৱ পশূ-ন্প্ৰতিষ্ঠাপযন্তি ॥ 28 ॥

(লোকো - বহুৰূপ-ম্ভৱ - ত্যাজ্যভাগৌ - পশৱ আজ্য - মৱদ্যে - দাহৱনীযঃ - প্ৰত্যক্ - তস্মা-ত্প্ৰতিষ্ঠিতো হোতৱ্যো - ভাগধেয - মেতে চত্ৱাৰি চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4 - ৱৰুণপ্ৰঘাসাঃ

প্ৰজাপতি-স্সৱিতা ভূত্ৱা প্ৰজা অসৃজত । তা এনমত্যমন্যন্ত । তা অস্মাদপাক্ৰামন্ন্ । তা ৱৰুণো ভূত্ৱা প্ৰজা ৱৰুণেনাগ্ৰাহযত্ । তাঃ প্ৰজা ৱৰুণগৃহীতাঃ । প্ৰজাপতি-ম্পুনৰুপাধাৱন্নাথ-মিচ্ছমানাঃ । স এতান্-প্ৰজাপতি-ৰ্ৱৰুণ প্ৰঘাসানপশ্যত্ । তান্নিৰৱপত্ । তৈৰ্ৱৈ স প্ৰজা ৱৰুণ-পাশাদমুঞ্চত্ । য-দ্ৱৰুণ-প্ৰঘাসা নিৰুপ্যন্তে ॥ 29 ॥
প্ৰজানামৱৰুণগ্ৰাহায । তাসা-ন্দক্ষিণো বাহু-ৰ্ন্যক্ন আসীত্ । সৱ্যঃ প্ৰসৃতঃ । স এতা-ন্দ্ৱিতীযা-ন্দক্ষিণতো ৱেদিমুদহন্ন্ । ততো ৱৈ স প্ৰজানা-ন্দক্ষিণ-ম্বাহু-ম্প্ৰাসাৰযত্ । য-দ্দ্ৱিতীযা-ন্দক্ষিণতো ৱেদিমুদ্ধন্তি । প্ৰজানামেৱ ত-দ্যজমানো দক্ষিণ-ম্বাহু-ম্প্ৰসাৰযতি । তস্মাচ্চাতুৰ্মাস্যযাজ্যমুষ্মিন্ ঁলোক উভযাবাহুঃ । যজ্ঞাভিজিতগ্গ্ হ্যস্য । পৃথমাত্ৰা-দ্ৱেদী অসভিন্ন্নে ভৱতঃ ॥ 30 ॥
তস্মাত্-পৃথমাত্ৰং-ৱ্যঁগ্ংসৌ । উত্তৰস্যাং-ৱেঁদ্যামুত্তৰৱেদিমুপ ৱপতি । পশৱো ৱা উত্তৰৱেদিঃ । পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে । অথো যজ্ঞপৰুষো-ঽনন্তৰিত্যৈ । এত-দ্ব্ৰাহ্মণান্যেৱ পঞ্চ হৱীগ্ংষি । অথৈষ ঐন্দ্ৰাগ্নো ভৱতি । প্ৰাণাপানৌ ৱা এতৌ দেৱানাম্ । যদিন্দ্ৰাগ্নী । যদৈন্দ্ৰাগ্নো ভৱতি ॥ 31 ॥
প্ৰাণাপানাৱেৱাৱ ৰুন্ধে । ওজো বলং-ৱাঁ এতৌ দেৱানাম্ । যদিন্দ্ৰাগ্নী । যদৈন্দ্ৰাগ্নো ভৱতি । ওজো বলমেৱাৱ ৰুন্ধে । মাৰুত্যামিক্ষা ভৱতি । ৱাৰুণ্যামিক্ষা । মেষী চ মেষশ্চ ভৱতঃ । মিথুনা এৱ প্ৰজা ৱৰুণপাশা-ন্মুঞ্চতি । লোমশৌ ভৱতো মেদ্ধ্যত্ৱায ॥ 32 ॥
শমীপৰ্ণান্যুপ ৱপতি । ঘাসমেৱাভ্যামপি যচ্ছতি । প্ৰজাপতিমন্নাদ্য-ন্নোপানমত্ । স এতেন শতেদ্ধ্মেন হৱিষা ঽন্নাদ্যম-ৱাৰুন্ধ । য-ত্পৰ-শ্শতানি শমীপৰ্ণানি ভৱন্তি । অন্নাদ্যস্যাৱ-ৰুদ্ধ্যৈ । সৌম্যানি ৱৈ কৰীৰাণি । সৌম্যা খলু ৱা আহুতি-ৰ্দিৱো ৱৃষ্টি-ঞ্চ্যাৱযতি । যত্-কৰীৰাণি ভৱন্তি । সৌম্যযৈৱাহুত্যা দিৱো ৱৃষ্টিমৱ ৰুন্ধে । কায এককপালো ভৱতি । প্ৰজানা-ঙ্কত্ৱাংযঁ । প্ৰতিপূৰুষ-ঙ্কৰম্ভ পাত্ৰাণি ভৱন্তি । জাতা এৱ প্ৰজা ৱৰুণপাশা-ন্মুঞ্চতি । এক-মতিৰিক্তম্ । জনিষ্যমাণা এৱ প্ৰজা ৱৰুণপাশা-ন্মুঞ্চতি ॥ 33 ॥

(নিৰুপ্যন্তে- ভৱতো - ভৱতি - মেদ্ধ্যত্ৱায - ৰুন্ধে ষট্চ) (অ. 4)
অনুৱাকং 5 - তচ্ছেষঃ

উত্তৰস্যাং-ৱেঁদ্যামন্যানি হৱীগ্ংষি সাদযতি । দক্ষিণাযা-ম্মাৰুতীম্ । অপধুৰমেৱৈনা যুনক্তি । অথো ওজ এৱাসামৱহৰতি । তস্মা-দ্ব্ৰহ্মণশ্চ ক্ষত্ৰাচ্চ ৱিশো-ঽন্যতো-ঽপক্ৰমিণীঃ । মাৰুত্যা পূৰ্ৱযা প্ৰচৰতি । অনৃতমেৱাৱ যজতে । ৱাৰুণ্যোত্তৰযা । অন্তত এৱ ৱৰুণমৱ-যজতে । যদেৱাদ্ধ্ৱৰ্যুঃ কৰোতি ॥ 34 ॥
ত-ত্প্ৰতিপ্ৰস্থাতা কৰোতি । তস্মা-দ্যচ্ছ্ৰেযান্-কৰোতি । ত-ত্পাপীযান্-কৰোতি । পত্নীং ঁৱাচযতি । মেদ্ধ্যামেৱৈনা-ঙ্কৰোতি । অথো তপ এৱৈনামুপ নযতি । যজ্জাৰগ্ং সন্ত-ন্ন প্ৰব্ৰূযাত্ । প্ৰিয-ঞ্জ্ঞাতিগ্ং ৰুন্ধ্যাত্ । অসৌ মে জাৰ ইতি নিৰ্দিশেত্ । নিৰ্দিশ্যৈৱৈনং-ৱঁৰুণপাশেন গ্ৰাহযতি ॥ 35 ॥
প্ৰঘাস্যান্. হৱামহ ইতি পত্নী-মুদানযতি । অহ্ৱতৈৱৈনাম্ । যত্-পত্নী পুৰোনুৱাক্যামনু ব্ৰূযাত্ । নিৰ্ৱীৰ্যো যজমান-স্স্যাত্ । যজমানো ঽন্ৱাহ । আত্মন্নেৱ ৱীৰ্য-ন্ধত্তে । উভৌ যাজ্যাগ্ং সৱীৰ্যত্ৱায । যদ্গ্ৰামে যদৰণ্য ইত্যাহ । যথোদিতমেৱ ৱৰুণমৱ যজতে । যজমানদেৱত্যো ৱা আহৱনীযঃ ॥ 36 ॥
ভ্ৰাতৃৱ্য দেৱত্যো দক্ষিণঃ । যদাহৱনীযে জুহুযাত্ । যজমানং-ৱঁৰুণপাশেন গ্ৰাহযেত্ । দক্ষিণে ঽগ্নৌ জুহোতি । ভ্ৰাতৃৱ্যমেৱ ৱৰুণপাশেন গ্ৰাহযতি । শূৰ্পেণ জুহোতি । অন্যমেৱ ৱৰুণমৱযজতে । শীৰ্ষন্নধি নিধায জুহোতি । শীৰ্ষত এৱ ৱৰুণমৱ যজতে । প্ৰত্যন্তিষ্ঠঞ্জুহোতি ॥ 37 ॥
প্ৰত্যঙ্ঙেৱ ৱৰুণপাশা-ন্নিৰ্মুচ্যতে । অক্ৰন্কৰ্ম কৰ্মকৃত ইত্যাহ । দেৱানৃণ-ন্নিৰৱদায । অনৃণা গৃহানুপ-প্ৰেতেতি ৱাৱৈতদাহ । ৱৰুণ গৃহীতং-ৱাঁ এত-দ্যজ্ঞস্য । য-দ্যজুষা গৃহীতস্যাতিৰিচ্যতে । তুষাশ্চ নিষ্কাসশ্চ । তুষৈশ্চ নিষ্কাসেন চাৱভৃথমৱৈতি । ৱৰুণ-গৃহীতেনৈৱ ৱৰুণমৱযজতে । অপো-ঽৱভৃথমৱৈতি ॥ 38 ॥
অফ্সু ৱৈ ৱৰুণঃ । সাক্ষাদেৱ ৱৰুণমৱ যজতে । প্ৰতিযুতো ৱৰুণস্য পাশ ইত্যাহ । ৱৰুণপাশাদেৱ নিৰ্মুচ্যতে । অপ্ৰতীক্ষ-মাযন্তি । ৱৰুণস্যান্তৰ্হিত্যৈ । এধো-ঽস্যেধিষীমহীত্যাহ । সমিধৈৱাগ্নি-ন্নমস্যন্ত উপাযন্তি । তেজো-ঽসি তেজো মযি ধেহীত্যাহ । তেজ এৱাত্মন্ধত্তে ॥ 39 ॥

(কৰোতি - গ্ৰাহয - ত্যাহৱনীয - স্তিষ্ঠঞ্জুহো - ত্যপো-ঽৱভৃথমৱৈতি - ধত্তে) (অ. 5)
অনুৱাকং 6 - সাকমেধাঃ

দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আসন্ন্ । সো-ঽগ্নিৰব্ৰৱীত্ । মমেয-মনীকৱতী তনূঃ । তা-ম্প্ৰীণীত । অথাসুৰানভি ভৱিষ্যথেতি । তে দেৱা অগ্নযে-ঽনীকৱতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰৱপন্ন্ । সো-ঽগ্নিৰনীকৱান্-থ্স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীতঃ । চতুৰ্ধা ঽনীকা-ন্যজনযত । ততো দেৱা অভৱন্ন্ । পৰা ঽসুৰাঃ ॥ 40 ॥
যদগ্নযে-ঽনীকৱতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । অগ্নিমেৱানীকৱন্তগ্গ্ স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীণাতি । সো-ঽগ্নিৰনীকৱান্-থ্স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীতঃ । চতুৰ্ধা ঽনীকানি জনযতে । অসৌ ৱা আদিত্যো-ঽগ্নি-ৰনীকৱান্ । তস্য ৰশ্মযো-ঽনীকানি । সাকগ্ং সূৰ্যেণোদ্যতা নিৰ্ৱপতি । সাক্ষাদেৱাস্মা অনীকানি জনযতি । তে-ঽসুৰাঃ পৰাজিতা যন্তঃ । দ্যাৱাপৃথিৱী উপাশ্ৰযন্ন্ ॥ 41 ॥
তে দেৱা মৰুদ্ভ্যঃ সান্তপনেভ্যশ্চৰু-ন্নিৰৱপন্ন্ । তা-ন্দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যা-মেৱোভযত-স্সমতপন্ন্ । যন্মৰুদ্ভ্যঃ সান্তপনেভ্যশ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপতি । দ্যাৱাপৃথিৱীভ্যামেৱ তদুভযতো যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যান্-থ্সন্তপতি । মদ্ধ্যন্দিনে নিৰ্ৱপতি । তৰ্হি হি তে-ঽক্ষ্ণিষ্ঠ-ন্তপতি । চৰুৰ্ভৱতি । সৰ্ৱত এৱৈনান্-থ্সন্তপতি । তে দেৱা-শ্শ্ৱো ৱিজযিন-স্সন্তঃ । সৰ্ৱাসা-ন্দুগ্ধে গৃহমেধীয-ঞ্চৰু-ন্নিৰৱপন্ন্ ॥ 42 ॥
আশিতা এৱাদ্যোপৱসাম । কস্য ৱা-ঽহেদম্ । কস্য ৱা শ্ৱো ভৱিতেতি । স শৃতো-ঽভৱত্ । তস্যাহুতস্য নাশ্ঞন্ন্ । ন হি দেৱা অহুতস্যাশ্ঞন্তি । তে-ঽব্ৰুৱন্ন্ । কস্মা ইমগ্ং হোষ্যাম ইতি । মৰুদ্ভ্যো গৃহমেধিভ্য ইত্যব্ৰুৱন্ন্ । ত-ম্মৰুদ্ভ্যো গৃহমেধিভ্যো-ঽজুহৱুঃ ॥ 43 ॥
ততো দেৱা অভৱন্ন্ । পৰা-ঽসুৰাঃ । যস্যৈৱং-ৱিঁদুষো মৰুদ্ভ্যো গৃহমেধিভ্যো গৃহে জুহ্ৱতি । ভৱত্যাত্মনা । পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱতি । যদ্ৱৈ যজ্ঞস্য পাকত্ৰা ক্ৰিযতে । পশৱ্য-ন্তত্ । পাকত্ৰা ৱা এতত্ক্ৰিযতে । যন্নেদ্ধ্মাবৰ্হি-ৰ্ভৱতি । ন সামিধেনী-ৰন্ৱাহ ॥ 44 ॥
ন প্ৰযাজা ইজ্যন্তে । নানূযাজাঃ । য এৱং-ৱেঁদ । পশুমা-ন্ভৱতি । আজ্যভাগৌ যজতি । যজ্ঞস্যৈৱ চক্ষুষী নান্তৰেতি । মৰুতো গৃহমেধিনো যজতি । ভাগধেযে-নৈৱৈনান্-থ্সমৰ্ধযতি । অগ্নিগ্গ্ স্ৱিষ্টকৃতং-যঁজতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ । ইডান্তো ভৱতি । পশৱো ৱা ইডা । পশুষ্ৱেৱোপৰিষ্টা-ত্প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ 45 ॥

(অসুৰা - অশ্ৰযন্ - গৃহমেধীযং চৰু-ন্নিৰৱপন্ - নজুহৱু - ৰন্ৱা - হেডান্তো ভৱতি দ্ৱে চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - তচ্ছেষঃ

যত্পত্নী গৃহমেধীয-স্যাশ্ঞীযাত্ । গৃহমেদ্ধ্যেৱ স্যাত্ । ৱি ত্ৱস্য যজ্ঞ ঋধ্যেত । যন্নাশ্ঞীযাত্ । অগৃহমেধী স্যাত্ । নাস্য যজ্ঞো ৱ্যৃদ্ধ্যেত । প্ৰতিৱেশ-ম্পচেযুঃ । তস্যাশ্ঞীযাত্ । গৃহমেদ্ধ্যেৱ ভৱতি । নাস্য যজ্ঞো ৱ্যৃদ্ধ্যতে ॥ 46 ॥
তে দেৱা গৃহমেধীযেনেষ্ট্ৱা । আশিতা অভৱন্ন্ । আঞ্জতাভ্যঞ্জত । অনু ৱথ্সা-নৱাসযন্ন্ । তেভ্যো-ঽসুৰাঃ, ক্ষুধ-ম্প্ৰাহিণ্ৱন্ন্ । সা দেৱেষু লোকমৱিত্ত্ৱা । অসুৰান্-পুনৰগচ্ছত্ । গৃহমেধীযেনেষ্ট্ৱা । আশিতা ভৱন্তি । আঞ্জতে-ঽভ্যঞ্জতে ॥ 47 ॥
অনু ৱথ্সান্. ৱাসযন্তি । ভ্ৰাতৃৱ্যাযৈৱ ত-দ্যজমানঃ, ক্ষুধ-ম্প্ৰহিণোতি । তে দেৱা গৃহমেধীযেনেষ্ট্ৱা । ইন্দ্ৰায নিষ্কাস-ন্ন্যদধুঃ । অস্মানেৱ শ্ৱ ইন্দ্ৰো নিহিতভাগ উপাৱৰ্তিতেতি । তানিন্দ্ৰো নিহিতভাগ উপাৱৰ্তত । গৃহমেধীযেনেষ্ট্ৱা । ইন্দ্ৰায নিষ্কাস-ন্নিদদ্ধ্যাত্ । ইন্দ্ৰ এৱৈন-ন্নিহিতভাগ উপাৱৰ্ততে । গাৰ্হপত্যে জুহোতি ॥ 48 ॥
ভাগধেযেনেৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি । ঋষভমাহ্ৱযতি । ৱষট্কাৰ এৱাস্য সঃ । অথো ইন্দ্ৰিযমেৱ ত-দ্ৱীৰ্যং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে । ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰগ্ং হত্ৱা । পৰা-ম্পৰাৱত-মগচ্ছত্ । অপাৰাধমিতি মন্যমানঃ । সো-ঽব্ৰৱীত্ । ক ইদং-ৱেঁদিষ্যতীতি । তে-ঽব্ৰুৱ-ন্মৰুতো ৱৰং-ৱৃঁণামহৈ ॥ 49 ॥
অথ ৱযং-ৱেঁদাম । অস্মভ্যমেৱ প্ৰথমগ্ং হৱিৰ্নিৰুপ্যাতা ইতি । ত এনমদ্ধ্য-ক্ৰীডন্ন্ । তত্ক্ৰীডিনা-ঙ্ক্ৰীডিত্ৱম্ । য-ন্মৰুদ্ভ্যঃ ক্ৰীডিভ্যঃ প্ৰথমগ্ং হৱিৰ্নিৰুপ্যতে ৱিজিত্যৈ । সাকগ্ং সূৰ্যেণোদ্যতা নিৰ্ৱপতি । এতস্মিন্ ৱৈ লোক ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্-থ্সমৃদ্ধ্যৈ । এত-দ্ব্ৰাহ্মণান্যেৱ পঞ্চ হৱীগ্ংষি । এত-দ্ব্ৰাহ্মণ ঐন্দ্ৰাগ্নঃ । অথৈষ ঐন্দ্ৰশ্চৰু-ৰ্ভৱতি ॥ 50 ॥
উদ্ধাৰং-ৱাঁ এতমিন্দ্ৰ উদহৰত । ৱৃত্ৰগ্ং হত্ৱা । অন্যাসু দেৱতাস্ৱধি । যদেষ ঐন্দ্ৰ-শ্চৰু-ৰ্ভৱতি । উদ্ধাৰমেৱ তং-যঁজমান উদ্ধৰতে । অন্যাসু প্ৰজাস্ৱধি । ৱৈশ্ৱকৰ্মণ এককপালো ভৱতি । ৱিশ্ৱান্যেৱ তেন কৰ্মাণি যজমানো ঽৱৰুন্ধে ॥ 51 ॥

(ঋদ্ধ্যতে-ঽ-ভ্যঞ্জতে-জুহোতি-ৱৃণামহৈ-ভৱত্য- +ষ্টৌ চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - পিতৃযজ্ঞঃ

ৱৈশ্ৱদেৱেন ৱৈ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত । তা ৱৰুণ-প্ৰঘাসৈ-ৰ্ৱৰুণপাশাদমুঞ্চত্ । সাকমেধৈঃ প্ৰত্যস্থাপযত্ । ত্ৰ্যম্বকৈ ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱাদযত । পিতৃযজ্ঞেন সুৱৰ্গং-লোঁকমগমযত্ । য-দ্ৱৈশ্ৱদেৱেন যজতে । প্ৰজা এৱ ত-দ্যজমান-স্সৃজতে । তা ৱৰুণ-প্ৰঘাসৈ-ৰ্ৱৰুণপাশা-ন্মুঞ্চতি । সাকমেধৈঃ প্ৰতিষ্ঠাপযতি । ত্ৰ্যম্বকৈৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে ॥ 52 ॥
পিতৃযজ্ঞেন সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি । দক্ষিণতঃ প্ৰাচীনাৱীতী নিৰ্ৱপতি । দক্ষিণাৱৃদ্ধি পিতৃণাম্ । অনাদৃত্য তত্ । উত্তৰত এৱোপৱীয নিৰ্ৱপেত্ । উভযে হি দেৱাশ্চ পিতৰশ্চেজ্যন্তে । অথো যদেৱ দক্ষিণাৰ্ধে-ঽধি শ্ৰযতি । তেন দক্ষিণাৱৃত্ । সোমায পিতৃমতে পুৰোডাশগ্ং ষট্কপাল-ন্নিৰ্ৱপতি । সংৱঁথ্সৰো ৱৈ সোমঃ পিতৃমান্ ॥ 53 ॥
সংৱঁথ্সৰমেৱ প্ৰীণাতি । পিতৃভ্যো বৰ্হিষদ্ভ্যো ধানাঃ । মাসা ৱৈ পিতৰো বৰ্হিষদঃ । মাসানেৱ প্ৰীণাতি । যস্মিন্ ৱা ঋতৌ পুৰুষঃ প্ৰমীযতে । সো-ঽস্যামুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱতি । বহুৰূপা ধানা ভৱন্তি । অহোৰাত্ৰাণা-মভিজিত্যৈ । পিতৃভ্যো ঽগ্নিষ্ৱাত্তেভ্যো মন্থম্ । অৰ্ধমাসা ৱৈ পিতৰো-ঽগ্নিষ্ৱাত্তাঃ ॥ 54 ॥
অৰ্ধমাসানেৱ প্ৰীণাতি । অভিৱান্যাযৈ দুগ্ধে ভৱতি । সা হি পিতৃদেৱত্য-ন্দুহে । য-ত্পূৰ্ণম্ । ত-ন্মনুষ্যাণাম্ । উপৰ্যৰ্ধো দেৱানাম্ । অৰ্ধঃ পিতৃণাম্ । অৰ্ধ উপমন্থতি । অৰ্ধো হি পিতৃণাম্ । একযোপমন্থতি ॥ 55 ॥
একা হি পিতৃণাম্ । দক্ষিণোপমন্থতি । দক্ষিণা ৱৃদ্ধি পিতৃণাম্ । অনাৰভ্যোপমন্থতি । তদ্ধি পিতৄন্-গচ্ছতি । ইমা-ন্দিশং-ৱেঁদিমুদ্ধন্তি । উভযে হি দেৱাশ্চ পিতৰশ্চেজ্যন্তে । চতুঃ স্ৰক্তিৰ্ভৱতি । সৰ্ৱা হ্যনু দিশঃ পিতৰঃ । অখাতা ভৱতি ॥ 56 ॥
খাতা হি দেৱানাম্ । মদ্ধ্যতো ঽগ্নিৰাধীযতে । অন্ততো হি দেৱানা-মাধীযতে । ৱৰ্ষীযানিদ্ধ্ম ইদ্ধ্মা-দ্ভৱতি ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ । পৰি শ্ৰযতি । অন্তৰ্হিতো হি পিতৃলোকো মনুষ্যলোকাত্ । যত্-পৰুষি দিনম্ । ত-দ্দেৱানাম্ । যদন্তৰা । ত-ন্মনুষ্যাণাম্ ॥ 57 ॥
য-থ্সমূলম্ । ত-ত্পিতৃণাম্ । সমূল-ম্বৰ্হি-ৰ্ভৱতি ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ । দক্ষিণা স্তৃণাতি । দক্ষিণা ৱৃদ্ধি পিতৃণাম্ । ত্ৰিঃ পৰ্যেতি । তৃতীযে ৱা ইতো লোকে পিতৰঃ । তানেৱ প্ৰীণাতি । ত্ৰিঃ পুনঃ পৰ্যেতি । ষট্থ্সম্পদ্যন্তে ॥ 58 ॥
ষড্ৱা ঋতৱঃ । ঋতূনেৱ প্ৰীণাতি । য-ত্প্ৰস্তৰং-যঁজুষা গৃহ্ণীযাত্ । প্ৰমাযুকো যজমান-স্স্যাত্ । যন্ন গৃহ্ণীযাত্ । অনাযতন-স্স্যাত্ । তূষ্ণীমেৱ ন্যস্যেত্ । ন প্ৰমাযুকো ভৱতি । নানাযতনঃ । যত্-ত্ৰীন্-পৰিধী-ন্পৰিদদ্ধ্যাত্ ॥ 59 ॥
মৃত্যুনা যজমান-ম্পৰি গৃহ্ণীযাত্ । যন্ন পৰি-দদ্ধ্যাত্ । ৰক্ষাগ্ংসি যজ্ঞগ্ং হন্যুঃ । দ্ৱৌ পৰিধী পৰিদধাতি । ৰক্ষসা-মপহত্যৈ । অথো মৃত্যোৰেৱ যজমান-মুথ্সৃজতি । য-ত্ত্ৰীণি ত্ৰীণি হৱীগ্ষ্যুদাহৰেযুঃ । ত্ৰযস্ত্ৰয এষাগ্ং সাক-ম্প্ৰমীযেৰন্ন্ । একৈক-মনূচীনা-ন্যুদাহৰন্তি । একৈক এৱৈষামন্ৱঞ্চঃ প্ৰমীযতে । কশিপু কশিপৱ্যায । উপবৰ্হণ-মুপবৰ্হণ্যায । আঞ্জন-মাঞ্জন্যায । অভ্যঞ্জন-মভ্যঞ্জন্যায । যথাভাগমেৱৈনা-ন্প্ৰীণাতি ॥ 60 ॥
(নিৰৱদযতে - পিতৃমা - নগ্নিষ্ৱাত্তা - একযোপ মন্থ - ত্যখাতা ভৱতি-মনুষ্যাণাং - পদ্যন্তে - পৰিদদ্ধ্যান্ - মীযতে পঞ্চ চ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - তচ্ছেষঃ

অগ্নযে দেৱেভ্যঃ পিতৃভ্যঃ সমিদ্ধ্যমানাযানুব্ৰূহীত্যাহ ।

উভযে হি দেৱাশ্চ পিতৰশ্চেজ্যন্তে । একামন্ৱাহ । একা হি পিতৃণাম্ । ত্ৰিৰন্ৱাহ । ত্ৰিৰ্হি দেৱানাম্ । আঘাৰাৱাঘাৰযতি । যজ্ঞ পৰুষোৰনন্তৰিত্যৈ । নাৰ্ষেযং-ৱৃঁণীতে । ন হোতাৰম্ ॥ 61 ॥
যদাৰ্ষেযং-ৱৃঁণীত । যদ্ধোতাৰম্ । প্ৰমাযুকো যজমান-স্স্যাত্ । প্ৰমাযুকো হোতা । তস্মান্ন ৱৃণীতে । যজমানস্য হোতু-ৰ্গোপীথায । অপবৰ্হিষঃ প্ৰযাজান্.-যজতি । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ । প্ৰজা এৱ মৃত্যোৰুথ্সৃজতি । আজ্যভাগৌ যজতি ॥ 62 ॥
যজ্ঞস্যৈৱ চক্ষুষী নান্তৰেতি । প্ৰাচীনাৱীতী সোমং-যঁজতি । পিতৃদেৱত্যা হি । এষা ঽঽহুতিঃ । পঞ্চ কৃত্ৱো-ঽৱদ্যতি । পঞ্চ হ্যেতা দেৱতাঃ । দ্ৱে পুৰো-ঽনুৱাক্যে । যাজ্যা দেৱতা ৱষট্কাৰঃ । তা এৱ প্ৰীণাতি । সন্ততমৱ দ্যতি ॥ 63 ॥
ঋতূনাগ্ং সন্তত্যৈ । প্ৰৈৱৈভ্যঃ পূৰ্ৱযা পুৰো-ঽনুৱাক্যযা ঽঽহ । প্ৰণযতি দ্ৱিতীযযা । গমযতি যাজ্যযা । তৃতীযে ৱা ইতো লোকে পিতৰঃ । অহ্ন এৱৈনা-ন্পূৰ্ৱযা পুৰো-ঽনুৱাক্যযা ঽত্যানযতি । ৰাত্ৰিযৈ দ্ৱিতীযযা । ঐৱৈনান্. যাজ্যযা গমযতি । দক্ষিণতো-ঽৱদায । উদঙ্ঙতি ক্ৰামতি ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ ॥ 64 ॥
আ স্ৱধেত্যা-শ্ৰাৱযতি । অস্তু স্ৱধেতি প্ৰত্যাশ্ৰাৱযতি । স্ৱধা নম ইতি ৱষট্কৰোতি । স্ৱধাকাৰো হি পিতৃণাম্ । সোমমগ্ৰে যজতি । সোম প্ৰযাজা হি পিতৰঃ । সোম-ম্পিতৃমন্তং-যঁজতি । সংৱঁথ্সৰো ৱৈ সোমঃ পিতৃমান্ । সংৱঁথ্সৰমেৱ ত-দ্যজতি । পিতৄন্-বৰ্হিষদো যজতি ॥ 65 ॥
যে ৱৈ যজ্ৱানঃ । তে পিতৰো বৰ্হিষদঃ । তানেৱ ত-দ্যজতি । পিতৄনগ্নিষ্ৱাত্তান্. যজতি । যে ৱা অযজ্ৱানো গৃহমেধিনঃ । তে পিতৰো-ঽগ্নিষ্ৱাত্তাঃ । তানেৱ ত-দ্যজতি । অগ্নি-ঙ্কৱ্যৱাহনং-যঁজতি । য এৱ পিতৃণামগ্নিঃ । তমেৱ ত-দ্যজতি ॥ 66 ॥
অথো যথা-ঽগ্নিগ্গ্ স্ৱিষ্টকৃতং-যঁজতি । তাদৃগেৱ তত্ । এতত্তে তত যে চ ত্ৱামন্ৱিতি তিসৃষু স্ৰক্তীষু নিদধাতি । তস্মাদা তৃতীযা-ত্পুৰুষান্নাম ন গৃহ্ণন্তি । এতাৱন্তো হীজ্যন্তে । অত্ৰ পিতৰো যথাভাগ-ম্মন্দদ্ধ্ৱমিত্যাহ । হ্লীকা হি পিতৰঃ । উদঞ্চো নিষ্ক্ৰামন্তি । এষা ৱৈ মনুষ্যাণা-ন্দিক্ । স্ৱামেৱ ত-দ্দিশমনু নিষ্ক্ৰামন্তি ॥ 67 ॥
আহৱনীয-মুপতিষ্ঠন্তে । ন্যেৱাস্মৈ তদ্ধ্নুৱতে । যথ্সত্যাহৱনীযে । অথান্যত্ৰ চৰন্তি । আতমিতোৰুপতিষ্ঠন্তে । অগ্নিমেৱোপদ্ৰষ্টাৰ-ঙ্কৃত্ৱা । পিতৄ-ন্নিৰৱদযন্তে । অন্তং-ৱাঁ এতে প্ৰাণানা-ঙ্গচ্ছন্তি । য আতমিতোৰুপতিষ্ঠন্তে । সুসন্দৃশ-ন্ত্ৱা ৱযমিত্যাহ ॥ 68 ॥
প্ৰাণো ৱৈ সুসন্দৃক্ । প্ৰাণমেৱাত্মন্-দধতে । যোজা ন্ৱিন্দ্ৰ তে হৰী ইত্যাহ । প্ৰাণমেৱ পুনৰযুক্ত । অক্ষন্নমীমদন্ত হীতি গাৰ্হপত্য-মুপতিষ্ঠন্তে । অক্ষন্নমীমদন্তাথ ত্ৱোপতিষ্ঠামহ ইতি ৱাৱৈতদাহ । অমীমদন্ত পিতৰঃ সোম্যা ইত্যভি প্ৰপদ্যন্তে । অমীমদন্ত পিতৰো-ঽথ ত্ৱা-ঽভি প্ৰপদ্যামহ ইতি ৱাৱৈতদাহ । অপঃ পৰিষিঞ্চতি । মাৰ্জযত্যেৱৈনান্ ॥ 69 ॥
অথো তৰ্পযত্যেৱ । তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিঃ । য এৱং-ৱেঁদ । অপ বৰ্হিষাৱনূযাজৌ যজতি । প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ । প্ৰজা এৱ মৃত্যোৰুথ্সৃজতি । চতুৰঃ প্ৰযাজান্. যজতি । দ্ৱাৱনূযাজৌ । ষট্থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ ॥ 70 ॥
ঋতূনেৱ প্ৰীণাতি । ন পত্ন্যন্ৱাস্তে । ন সংযাঁজযন্তি । যত্পত্ন্যন্ৱাসীত । যথ্সংযাঁজযেযুঃ । প্ৰমাযুকা স্যাত্ । তস্মান্নান্ৱাস্তে । ন সংযাঁজযন্তি । পত্নিযৈ গোপীথায ॥ 71 ॥

(হোতাৰ - মাজ্যভাগৌ যজতি - সন্ততমৱদ্যতি - ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ - বৰ্হিষদো যজতি - তমেৱ ত-দ্যজ- ত্যনু নিষ্ক্ৰামন্ত্যা - হৈ - নান্ - ঋতৱো - +নৱ চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10 - ত্ৰ্যম্বকহৱীংষি

প্ৰতিপূৰুষমেককপালা-ন্নিৰ্ৱপতি । জাতা এৱ প্ৰজা ৰুদ্ৰান্নিৰৱদযতে । একমতিৰিক্তম্ । জনিষ্যমাণা এৱ প্ৰজা ৰুদ্ৰান্নিৰৱদযতে । এককপালা ভৱন্তি । একধৈৱ ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে । নাভিঘাৰযতি । যদভিঘাৰযেত্ । অন্তৰৱচাৰিণগ্ং ৰুদ্ৰ-ঙ্কুৰ্যাত্ । একোল্মুকেন যন্তি ॥ 72 ॥
তদ্ধি ৰুদ্ৰস্য ভাগধেযম্ । ইমা-ন্দিশং-যঁন্তি । এষা ৱৈ ৰুদ্ৰস্য দিক্ । স্ৱাযামেৱ দিশি ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে । ৰুদ্ৰো ৱা অপশুকাযা আহুত্যৈ নাতিষ্ঠত । অসৌ তে পশুৰিতি নিৰ্দিশেদ্য-ন্দ্ৱিষ্যাত্ । যমেৱ দ্ৱেষ্টি । তমস্মৈ পশু-ন্নিৰ্দিশতি । যদি ন দ্ৱিষ্যাত্ । আখুস্তে পশুৰিতি ব্ৰূযাত্ ॥ 73 ॥
ন গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্. হিনস্তি । নাৰণ্যান্ । চতুষ্পথে জুহোতি । এষ ৱা অগ্নীনা-ম্পড্বীশো নাম । অগ্নিৱত্যেৱ জুহোতি । মদ্ধ্যমেন পৰ্ণেন জুহোতি । স্ৰুগ্ঘ্যেষা । অথো খলু । অন্তমেনৈৱ হোতৱ্যম্ । অন্তত এৱ ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে ॥ 74 ॥
এষ তে ৰুদ্ৰ ভাগ-স্সহ স্ৱস্ৰা-ঽম্বিকযেত্যাহ । শৰদ্ৱা অস্যাম্বিকা স্ৱসা । তযা ৱা এষ হিনস্তি । যগ্ং হিনস্তি । তযৈৱৈনগ্ং সহ শমযতি । ভেষজ-ঙ্গৱ ইত্যাহ । যাৱন্ত এৱ গ্ৰাম্যাঃ পশৱঃ । তেভ্যো ভেষজ-ঙ্কৰোতি । অৱাম্ব ৰুদ্ৰমদিমহীত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ॥ 75 ॥
ত্ৰ্যম্বকং-যঁজামহ ইত্যাহ । মৃত্যো-ৰ্মুক্ষীয মা ঽমৃতাদিতি ৱাৱৈতদাহ । উত্কিৰন্তি । ভগস্য লীফ্সন্তে । মূতে কৃত্ৱা-ঽঽসজন্তি । যথা জনং-যঁতে-ঽৱস-ঙ্কৰোতি । তাদৃগেৱতত্ । এষ তে ৰুদ্ৰ ভাগ ইত্যাহ নিৰৱত্ত্যৈ । অপ্ৰতীক্ষমাযন্তি । অপঃ পৰিষিঞ্চতি । ৰুদ্ৰস্যান্তৰ্হিত্যৈ । প্ৰ ৱা এতে-ঽস্মা-ল্লোকাচ্চ্যৱন্তে । যে ত্ৰ্যম্বকৈশ্চৰন্তি । আদিত্য-ঞ্চৰু-ম্পুনৰেত্য নিৰ্ৱপতি । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ । অস্যামেৱ প্ৰতি তিষ্ঠন্তি ॥ 76 ॥