କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ରାଜସୂଯାନୁବ୍ରାହ୍ମଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅନୁମତ୍ଯାଦ୍ଯା ଇଷ୍ଟଯଃ
ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଯେ ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ॒-ଶ୍ଶମ୍ଯା॑ଯା ଅଵ॒ଶୀଯ॑ନ୍ତେ । ତନ୍ନୈର୍॑ଋ॒ତ-ମେକ॑କପାଲମ୍ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ॑ମତିଃ । ଇ॒ଯ-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତିଃ । ନୈ॒ର୍॒ଋ॒ତେନ॒ ପୂର୍ଵେ॑ଣ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି॒-ମ୍ପୂର୍ଵା᳚-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑ କପାଲୋ ଭଵତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଯଦହୁ॑ତ୍ଵା॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଈ॒ଯୁଃ ॥ 1 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନିର॑ନୂ॒ତ୍ଥାଯ॑ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନ-ଞ୍ଚ ହନ୍ଯାତ୍ । ଵୀହି॒ ସ୍ଵାହା ଽଽହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑-ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର୍ନ ଯଜ॑ମାନଃ । ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି । ତଦ୍ଧି ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 2 ॥
ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵା᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଆ॒ଯତ॑ନମ୍ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵାଯତ॑ନେ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ନିର୍-ଋତେ ଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ । ନିର୍ଦି॑ଶତ୍ଯେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଭୂତେ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତ୍ଯ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ । ଭୂତି॑ମେ॒ଵୋପାଵ॑ର୍ତତେ । ମୁ॒ଞ୍ଚେମମଗ୍ଂହ॑ସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଅଗ୍ଂହ॑ସ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ମୁଞ୍ଚତି । ଅ॒ଙ୍ଗୁ॒ଷ୍ଠାଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 3 ॥
ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । କୃ॒ଷ୍ଣଂ-ଵାଁସଃ॑ କୃ॒ଷ୍ଣତୂ॑ଷ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଏ॒ତ-ଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମାଯ॑ନ୍ତି । ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ସ୍ଵାହା॒ ନମୋ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଚ॒କାରେତି॒ ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି । ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵ ନ॑ମ॒ସ୍ଯନ୍ତୋ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ମୁ॒ପାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଆ॒ନୁ॒ମ॒ତେନ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ॑ମତିଃ ॥ 4 ॥
ଇ॒ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଜ୍ଯମନୁ॑ମନ୍ଯତେ । ଧେ॒ନୁ-ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଇ॒ମାମେ॒ଵ ଧେ॒ନୁ-ଙ୍କୁ॑ରୁତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଉ॒ଭଯୀ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵ॒ଭିଷି॑ଚ୍ଯତେ । ଦୈଵୀ॑ଷୁ ଚ॒ ମାନୁ॑ଷୀଷୁ ଚ । ଵରୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଵରୋ॒ ହି ରା॒ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଆ॒ଗ୍ନା॒ଵୈ॒ଷ୍ଣ॒ଵ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ॥ 5 ॥
ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଚାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଵା॒ମ॒ନୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଯ-ଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯ-ଦ୍ଵା॑ମ॒ନଃ । ତେନ॑ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵ-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅ॒ଗ୍ନୀ॒ଷୋ॒ମୀଯ॒-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା᳚ଭ୍ଯାଂ॒-ଵାଁ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍ନିତି॑ । ଯଦ॑ଗ୍ନୀଷୋ॒ମୀଯ॒-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି ॥ 6 ॥
ଵାର୍ତ୍ର॑ଘ୍ନମେ॒ଵ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ହିର॑ଣ୍ଯ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଦେ॒ଵତା॑ଭିଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ ଚ॒ ଵ୍ଯା᳚ର୍ଧ୍ଯତ । ସ ଏ॒ତମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚାଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚୈ॒ଵ ତେନେ᳚ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା ॥ 7 ॥
ଯ-ଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯଦୃ॑ଷ॒ଭଃ । ତେନୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଐ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦଧି॑ । ଯଦା᳚ଗ୍ନେ॒ଯୋ ଭଵ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖମେ॒ଵର୍ଧି॑-ମ୍ପୁ॒ରାସ୍ତା᳚ଦ୍ଧତ୍ତେ । ଯଦୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦଧି॑ ॥ 8 ॥
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଯଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯଦୃ॑ଷ॒ଭଃ । ତେନୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଯାଵ॑ତୀ॒ର୍ଵୈ ପ୍ର॒ଜା ଓଷ॑ଧୀନା॒-ମହୁ॑ତାନା॒-ମାଶ୍ଞନ୍ନ୍॑ । ତାଃ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଆ॒ଗ୍ର॒ଯ॒ଣ-ମ୍ଭ॑ଵତି ହୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ । ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯାପ॑ରାଭାଵାଯ ॥ 9 ॥
ଦେ॒ଵା ଵା ଓଷ॑ଧୀଷ୍ଵା॒ଜିମ॑ଯୁଃ । ତା ଇ॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଉଦ॑ଜଯତାମ୍ । ତାଵେ॒ତମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ନ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର॑ଵୃଣାତାମ୍ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଯୁଜ୍ଜି॑ତ୍ଯୈ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶକପାଲୋ ଭଵତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭ॑ଵତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵଂ-ଵାଁ ଅନ୍ନ᳚ମ୍ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି ॥ 10 ॥
ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସୌ॒ମ୍ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଯା॑ମା॒କ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସୋମୋ॒ ଵା ଅ॑କୃଷ୍ଟପ॒ଚ୍ଯସ୍ଯ॒ ରାଜା᳚ । ଅ॒କୃ॒ଷ୍ଟ॒ପ॒ଚ୍ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି । ଵାସୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ସୌ॒ମ୍ଯଗ୍ଂହି ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ଵାସ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯୈ ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସର॑ସ୍ଵତେ ଚ॒ରୁମ୍ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ମି॒ଥୁ॒ନୌ ଗାଵୌ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଏତି॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯାଃ᳚ । ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯା॒ ଏତି॑ । ଅ॒ଷ୍ଟାଵେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ଭଵନ୍ତି । ଅ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ତେନୈ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯା॑ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯୈ॒ ନୈତି॑ ॥ 11 ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅନୁମତ୍ଯାଦ୍ଯା ଇଷ୍ଟଯଃ
ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଯେ ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚ॒-ଶ୍ଶମ୍ଯା॑ଯା ଅଵ॒ଶୀଯ॑ନ୍ତେ । ତନ୍ନୈର୍॑ଋ॒ତ-ମେକ॑କପାଲମ୍ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ॑ମତିଃ । ଇ॒ଯ-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତିଃ । ନୈ॒ର୍॒ଋ॒ତେନ॒ ପୂର୍ଵେ॑ଣ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି॒-ମ୍ପୂର୍ଵା᳚-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑ କପାଲୋ ଭଵତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଯଦହୁ॑ତ୍ଵା॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ ଈ॒ଯୁଃ ॥ 1 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽଗ୍ନିର॑ନୂ॒ତ୍ଥାଯ॑ । ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମାନ-ଞ୍ଚ ହନ୍ଯାତ୍ । ଵୀହି॒ ସ୍ଵାହା ଽଽହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁଷା॒ଣ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ଶମଯତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑-ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର୍ନ ଯଜ॑ମାନଃ । ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି । ତଦ୍ଧି ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 2 ॥
ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵା᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଆ॒ଯତ॑ନମ୍ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵାଯତ॑ନେ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ନିର୍-ଋତେ ଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ । ନିର୍ଦି॑ଶତ୍ଯେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଭୂତେ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ତ୍ଯ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ । ଭୂତି॑ମେ॒ଵୋପାଵ॑ର୍ତତେ । ମୁ॒ଞ୍ଚେମମଗ୍ଂହ॑ସ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଅଗ୍ଂହ॑ସ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ମୁଞ୍ଚତି । ଅ॒ଙ୍ଗୁ॒ଷ୍ଠାଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 3 ॥
ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । କୃ॒ଷ୍ଣଂ-ଵାଁସଃ॑ କୃ॒ଷ୍ଣତୂ॑ଷ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଏ॒ତ-ଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ନିର୍-ଋ॑ତି-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମାଯ॑ନ୍ତି । ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ସ୍ଵାହା॒ ନମୋ॒ ଯ ଇ॒ଦ-ଞ୍ଚ॒କାରେତି॒ ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି । ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ଵ ନ॑ମ॒ସ୍ଯନ୍ତୋ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ମୁ॒ପାଵ॑ର୍ତନ୍ତେ । ଆ॒ନୁ॒ମ॒ତେନ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ॑ମତିଃ ॥ 4 ॥
ଇ॒ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଜ୍ଯମନୁ॑ମନ୍ଯତେ । ଧେ॒ନୁ-ର୍ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଇ॒ମାମେ॒ଵ ଧେ॒ନୁ-ଙ୍କୁ॑ରୁତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଉ॒ଭଯୀ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵ॒ଭିଷି॑ଚ୍ଯତେ । ଦୈଵୀ॑ଷୁ ଚ॒ ମାନୁ॑ଷୀଷୁ ଚ । ଵରୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଵରୋ॒ ହି ରା॒ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଆ॒ଗ୍ନା॒ଵୈ॒ଷ୍ଣ॒ଵ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ॥ 5 ॥
ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଚାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଵା॒ମ॒ନୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଯ-ଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯ-ଦ୍ଵା॑ମ॒ନଃ । ତେନ॑ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵ-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅ॒ଗ୍ନୀ॒ଷୋ॒ମୀଯ॒-ମେକା॑ଦଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା᳚ଭ୍ଯାଂ॒-ଵାଁ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍ନିତି॑ । ଯଦ॑ଗ୍ନୀଷୋ॒ମୀଯ॒-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି ॥ 6 ॥
ଵାର୍ତ୍ର॑ଘ୍ନମେ॒ଵ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ହିର॑ଣ୍ଯ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଦେ॒ଵତା॑ଭିଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରି॒ଯେଣ॑ ଚ॒ ଵ୍ଯା᳚ର୍ଧ୍ଯତ । ସ ଏ॒ତମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚାଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମେକା॑ଦଶକପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଦେ॒ଵତା᳚ଶ୍ଚୈ॒ଵ ତେନେ᳚ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଚ॒ ଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା ॥ 7 ॥
ଯ-ଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯଦୃ॑ଷ॒ଭଃ । ତେନୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଐ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦଧି॑ । ଯଦା᳚ଗ୍ନେ॒ଯୋ ଭଵ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖମେ॒ଵର୍ଧି॑-ମ୍ପୁ॒ରାସ୍ତା᳚ଦ୍ଧତ୍ତେ । ଯଦୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦଧି॑ ॥ 8 ॥
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଯଦ୍ଵ॒ହୀ । ତେନା᳚ଗ୍ନେ॒ଯଃ । ଯଦୃ॑ଷ॒ଭଃ । ତେନୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଯାଵ॑ତୀ॒ର୍ଵୈ ପ୍ର॒ଜା ଓଷ॑ଧୀନା॒-ମହୁ॑ତାନା॒-ମାଶ୍ଞନ୍ନ୍॑ । ତାଃ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଆ॒ଗ୍ର॒ଯ॒ଣ-ମ୍ଭ॑ଵତି ହୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ । ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯାପ॑ରାଭାଵାଯ ॥ 9 ॥
ଦେ॒ଵା ଵା ଓଷ॑ଧୀଷ୍ଵା॒ଜିମ॑ଯୁଃ । ତା ଇ॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଉଦ॑ଜଯତାମ୍ । ତାଵେ॒ତମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ନ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶକପାଲ॒-ନ୍ନିର॑ଵୃଣାତାମ୍ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଯୁଜ୍ଜି॑ତ୍ଯୈ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶକପାଲୋ ଭଵତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନ୍ନ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭ॑ଵତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵଂ-ଵାଁ ଅନ୍ନ᳚ମ୍ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି ॥ 10 ॥
ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସୌ॒ମ୍ଯଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଯା॑ମା॒କ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସୋମୋ॒ ଵା ଅ॑କୃଷ୍ଟପ॒ଚ୍ଯସ୍ଯ॒ ରାଜା᳚ । ଅ॒କୃ॒ଷ୍ଟ॒ପ॒ଚ୍ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ସ୍ଵଦଯତି । ଵାସୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ସୌ॒ମ୍ଯଗ୍ଂହି ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ଵାସ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯୈ ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସର॑ସ୍ଵତେ ଚ॒ରୁମ୍ । ମି॒ଥୁ॒ନମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ମି॒ଥୁ॒ନୌ ଗାଵୌ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଏତି॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯାଃ᳚ । ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯା॒ ଏତି॑ । ଅ॒ଷ୍ଟାଵେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ଭଵନ୍ତି । ଅ॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରା ଗାଯ॒ତ୍ରୀ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ତେନୈ॒ଵ ଯ॑ଜ୍ଞମୁ॒ଖାଦୃଦ୍ଧ୍ଯା॑ ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଦେ॒ଵତା॑ଯୈ॒ ନୈତି॑ ॥ 11 ॥
(ଈ॒ଯୁ--ର୍ ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ଽଙ୍ଗୁ॒ଷ୍ଠାଭ୍ଯା᳚-ଞ୍ଜୁହୋ॒ - ତ୍ଯନୁ॑ମତି--ର୍ ଦେ॒ଵତା॑ - ନି॒ର୍ଵପ॑ତି - ଵ॒ହୀ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ - ଯଦୈ॒ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ଦ - ଧ୍ଯପ॑ରାଭାଵାଯ - ସ୍ଵଦଯତି॒ - ଗାଵୌ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵହଵୀଂଷି
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵହଵୀଂଷି
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵେନ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ନ ପ୍ରାଜା॑ଯନ୍ତ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑କାମଯତ । ଅ॒ହମି॒ମାଃ ପ୍ରଜ॑ନଯେଯ॒ମିତି॑ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ଶୁଚ॑ମଦଧାତ୍ । ସୋ॑-ଽଶୋଚତ୍-ପ୍ର॒ଜାମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯ-ଞ୍ଚ॑ ପ୍ର॒ଜା ଭୁ॒ନକ୍ତି॒ ଯ-ଞ୍ଚ॒ ନ । ତାଵୁ॒ଭୌ ଶୋ॑ଚତଃ ପ୍ର॒ଜାମି॒ଚ୍ଛମା॑ନୌ । ତାସ୍ଵ॒ଗ୍ନିମପ୍ଯ॑ ସୃଜତ୍ । ତା ଅ॒ଗ୍ନିରଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ତ୍ ॥ 12 ॥
ସୋମୋ॒ ରେତୋ॑-ଽଦଧାତ୍ । ସ॒ଵି॒ତା ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ଵାଚ॑ମଦଧାତ୍ । ପୂ॒ଷା ଽପୋ॑ଷଯତ୍ । ତେ ଵା ଏ॒ତେ ତ୍ରି-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ । ଯେ ଦେ॒ଵାଃ ପୁଷ୍ଟି॑ପତଯଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଜା॒ତା ମ॒ରୁତୋ᳚ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ସ୍ମାନପି॒ ନ ପ୍ରାଯୁ॑କ୍ଷ॒ତେତି॑ ॥ 13 ॥
ସ ଏ॒ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ମାରୁ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତକ॑ପାଲ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॑କଲ୍ପତ । ଯନ୍ମା॑ରୁ॒ତୋ ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯତେ᳚ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ᳚ । ପ୍ର॒ଜାନା॒-ମଘା॑ତାଯ । ସ॒ପ୍ତକ॑ପାଲୋ ଭଵତି । ସ॒ପ୍ତଗ॑ଣା॒ ଵୈ ମ॒ରୁତଃ॑ । ଗ॒ଣ॒ଶ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॑-ଙ୍କଲ୍ପଯତି । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶୋଚତ୍ ॥ 14 ॥
ଯାଃ ପୂର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑କ୍ଷି । ମ॒ରୁତ॒ସ୍ତା ଅ॑ଵଧିଷୁଃ । କ॒ଥମପ॑ରା-ସ୍ସୃଜେ॒ଯେତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମ॑ ଆ॒ଣ୍ଡ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ନ୍ନିର॑ଵର୍ତତ । ତଦ୍ଵ୍ଯୁଦ॑ହରତ୍ । ତଦ॑ପୋଷଯତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଆ॒ଣ୍ଡସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ଯଦା॒ମିକ୍ଷା᳚ । ଯଦ୍ଵ୍ଯୁ॒ଦ୍ଧର॑ତି ॥ 15 ॥
ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ ପୋଷଯତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା॑ ଭଵତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯତି । ଵାଜି॑ନ॒ମାନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତାସୁ॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯ॑ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑-ମୁଭ॒ଯତଃ॒ ପରି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ସା᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 16 ॥
ମାମଗ୍ରେ॑ ଯଜତ । ମଯା॒ ମୁଖେ॒ନାସୁ॑ରା-ଞ୍ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॒ମିତି॒ ସୋମୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମଯା॒ ରାଜ୍ଞା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ନ୍ତୃ॒ତୀଯ॒ମିତି॑ ସଵି॒ତା । ମଯା॒ ପ୍ରସୂ॑ତା ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥୀମିତି॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୋଁ॒-ଽହ-ନ୍ଧା᳚ସ୍ଯା॒ମୀତି॑ । ମା-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମମିତି॑ ପୂ॒ଷା । ମଯା᳚ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠଯା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ ॥ 17 ॥
ତେ᳚-ଽଗ୍ନିନା॒ ମୁଖେ॒ନାସୁ॑ରାନଜଯନ୍ନ୍ । ସୋମେ॑ନ॒ ରାଜ୍ଞା᳚ । ସ॒ଵି॒ତ୍ରା ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ସର॑ସ୍ଵତୀନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ମ॑ଦଧାତ୍ । ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଵ୍ଯ॑ଜଯନ୍ତ । ଯଦେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ନିରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ॒ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ନୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦିମୁପ॑- ଵପତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ । ଅଜା॑ତା ଇଵ॒ ହ୍ଯେ॑ତର୍ହି॑ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 18 ॥
ସୋମୋ॒ ରେତୋ॑-ଽଦଧାତ୍ । ସ॒ଵି॒ତା ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ଵାଚ॑ମଦଧାତ୍ । ପୂ॒ଷା ଽପୋ॑ଷଯତ୍ । ତେ ଵା ଏ॒ତେ ତ୍ରି-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରଯୁ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ । ଯେ ଦେ॒ଵାଃ ପୁଷ୍ଟି॑ପତଯଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରାଜ॑ନଯତ୍ । ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଜା॒ତା ମ॒ରୁତୋ᳚ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ସ୍ମାନପି॒ ନ ପ୍ରାଯୁ॑କ୍ଷ॒ତେତି॑ ॥ 13 ॥
ସ ଏ॒ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ମାରୁ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତକ॑ପାଲ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତ-ନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॑କଲ୍ପତ । ଯନ୍ମା॑ରୁ॒ତୋ ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯତେ᳚ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ᳚ । ପ୍ର॒ଜାନା॒-ମଘା॑ତାଯ । ସ॒ପ୍ତକ॑ପାଲୋ ଭଵତି । ସ॒ପ୍ତଗ॑ଣା॒ ଵୈ ମ॒ରୁତଃ॑ । ଗ॒ଣ॒ଶ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ଵିଶ॑-ଙ୍କଲ୍ପଯତି । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶୋଚତ୍ ॥ 14 ॥
ଯାଃ ପୂର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑କ୍ଷି । ମ॒ରୁତ॒ସ୍ତା ଅ॑ଵଧିଷୁଃ । କ॒ଥମପ॑ରା-ସ୍ସୃଜେ॒ଯେତି॑ । ତସ୍ଯ॒ ଶୁଷ୍ମ॑ ଆ॒ଣ୍ଡ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ନ୍ନିର॑ଵର୍ତତ । ତଦ୍ଵ୍ଯୁଦ॑ହରତ୍ । ତଦ॑ପୋଷଯତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଆ॒ଣ୍ଡସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ଯଦା॒ମିକ୍ଷା᳚ । ଯଦ୍ଵ୍ଯୁ॒ଦ୍ଧର॑ତି ॥ 15 ॥
ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ ପୋଷଯତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା॑ ଭଵତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ୍ଯୋ॑ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯତି । ଵାଜି॑ନ॒ମାନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତାସୁ॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯ॑ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑-ମୁଭ॒ଯତଃ॒ ପରି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ସା᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 16 ॥
ମାମଗ୍ରେ॑ ଯଜତ । ମଯା॒ ମୁଖେ॒ନାସୁ॑ରା-ଞ୍ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॒ମିତି॒ ସୋମୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମଯା॒ ରାଜ୍ଞା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ନ୍ତୃ॒ତୀଯ॒ମିତି॑ ସଵି॒ତା । ମଯା॒ ପ୍ରସୂ॑ତା ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ମା-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥୀମିତି॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୋଁ॒-ଽହ-ନ୍ଧା᳚ସ୍ଯା॒ମୀତି॑ । ମା-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମମିତି॑ ପୂ॒ଷା । ମଯା᳚ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠଯା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ ॥ 17 ॥
ତେ᳚-ଽଗ୍ନିନା॒ ମୁଖେ॒ନାସୁ॑ରାନଜଯନ୍ନ୍ । ସୋମେ॑ନ॒ ରାଜ୍ଞା᳚ । ସ॒ଵି॒ତ୍ରା ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ସର॑ସ୍ଵତୀନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ମ॑ଦଧାତ୍ । ପୂ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଵ୍ଯ॑ଜଯନ୍ତ । ଯଦେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ନିରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ॒ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ନୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦିମୁପ॑- ଵପତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ । ଅଜା॑ତା ଇଵ॒ ହ୍ଯେ॑ତର୍ହି॑ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 18 ॥
(ଐ॒-ଦ୍- ଇତ୍ଯ॑ - ଶୋଚ-ଦ୍- ଵ୍ଯୁ॒ଦ୍ଧର॑ - ତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ - ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠଯା॑ ଜେଷ୍ଯ॒ଥେ ॒ ତ୍ଯେ॒ତରଃଇ॑ ପ॒ଶଵଃ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଵୈଶ୍ଵଦେଵପର୍ଗତାନି ଵିଶ୍ଵେଷାଙ୍ଗାନି
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଵୈଶ୍ଵଦେଵପର୍ଗତାନି ଵିଶ୍ଵେଷାଙ୍ଗାନି
ତ୍ରି॒ଵୃ-ଦ୍ବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭ॑ଵତି । ମା॒ତା ପି॒ତା ପୁ॒ତ୍ରଃ । ତଦେ॒ଵ ତ-ନ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ଉଲ୍ବ॒-ଙ୍ଗର୍ଭୋ॑ ଜ॒ରାଯୁ॑ । ତଦେ॒ଵ ତ-ନ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ତ୍ରେ॒ଧା ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧ-ମ୍ଭଵତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ଏ॒କ॒ଧା ପୁନ॒-ସ୍ସନ୍ନ॑ଦ୍ଧ-ମ୍ଭଵତି । ଏକ॑ ଇଵ॒ ହ୍ଯ॑ଯଂ-ଲୋଁ॒କଃ ॥ 19 ॥
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ପ୍ର॒ସୁଵୋ॑ ଭଵନ୍ତି । ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜାମେ॒ଵ ପୁଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ପୃ॒ଷ॒ଦା॒ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ପୃ॑ଷଦା॒ଜ୍ଯମ୍ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ଗୃ॒ହୀ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ପାଙ୍କ୍ତା॒ ହି ପ॒ଶଵଃ॑ । ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ 20 ॥
ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ହି ପ॒ଶଵ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମ॑ନ୍ଥନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଯଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥ॑ନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା ଏ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜା ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ନଵ॑ ପ୍ରଯା॒ଜା ଇ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ । ନଵା॑ନୂଯା॒ଜାଃ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଦ୍ଵାଵା॑ଘା॒ରୌ । ଦ୍ଵାଵାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ॥ 21 ॥
ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଦ॑କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ତେଜ॒ ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଦେକ॑କପାଲ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମା॒ନଯ॑ତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ପ॒ଶଵ॒ ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ 22 ॥
ଯଦେକ॑କପାଲ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମା॒ନଯ॑ତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଦଲ୍ପ॑ମା॒ନଯେ᳚ତ୍ । ଅଲ୍ପା॑ ଏନ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ବ॒ହ୍ଵା॑ନଯେ᳚ତ୍ । ବ॒ହଵ॑ ଏନ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ ଭୁ॑ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ବ॒ହ୍ଵା॑ନୀଯା॒ଵିଃ ପୃ॑ଷ୍ଠ-ଙ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ବ॒ହଵ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ଯଦେକ॑କପାଲସ୍ଯାଵ॒ଦ୍ଯେତ୍ ॥ 23 ॥
ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯାଵ॑ଦ୍ଯେତ୍ । ଉଦ୍ଵା॒ ମାଦ୍ଯେ॒-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ । ପ୍ର ଵା॑ ମୀଯେତ । ସ॒କୃଦେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯଃ॑ । ସ॒କୃଦି॑ଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ହୁ॒ତ୍ଵା-ଽଭି ଜୁ॑ହୋତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ତେଜ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ ଆ॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ ॥ 24 ॥
ଯଦେକ॑କପାଲ-ମାହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଯଦ୍ଧସ୍ତେ॑ନ ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ॒-ମଵ॑ଵିଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ । ସ୍ରୁ॒ଚା ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପଦ୍ଯେ॑ତ । ଦେ॒ଵ॒ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପି॑ତୃଲୋ॒କମ୍ । ଯ-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ ॥ 25 ॥
ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ । ଯଦୁଦଙ୍ଙ୍॑ । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯ॒ଲୋ॒କ-ମ॒ଭିଜ॑ଯେତ୍ । ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯଃ॑ । ଏକ॑କପାଲଂ॒-ଵୈଁ ପ୍ର॑ତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅନୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତଃ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଜ॑ମାନଃ । ଯଜ॑ମାନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଃ । ତସ୍ମା॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯଃ॑ ॥ 26 ॥
ଵା॒ଜିନୋ॑ ଯଜତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ଯୁ-ସ୍ସୂର୍ଯଃ॑ । ତେ ଵୈ ଵା॒ଜିନଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵୈ ଵା॒ଜିନ॒ ଇତି॑ । ତାନ୍ଯେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଋ॒ଖ୍ସା॒ମେ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ହରୀ॑ ସୋମ॒ପାନୌ᳚ । ତଯୋଃ᳚ ପରି॒ଧଯ॑ ଆ॒ଧାନ᳚ମ୍ । ଵାଜି॑ନ-ମ୍ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ ॥ 27 ॥
ଯଦପ୍ର॑ହୃତ୍ଯ ପରି॒ଧୀଞ୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରା॑ଧାନାଭ୍ଯା-ଙ୍ଘା॒ସ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ପ୍ର॒ହୃତ୍ଯ॑ ପରି॒ଧୀଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ନିରା॑ଧାନାଭ୍ଯାମେ॒ଵ ଘା॒ସ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛତି । ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ଵିଷି॒ଞ୍ଚନ୍ଵାଜି॑ନ॒-ମାନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର॒ଃଇଃ । ରେତୋ॒ ଵାଜି॑ନମ୍ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧାତି । ସ॒ମୁ॒ପ॒ହୂଯ॑ ଭକ୍ଷଯନ୍ତି । ଏ॒ତ-ଥ୍ସୋ॑ମପୀଥା॒ ହ୍ଯେ॑ତେ । ଅଥୋ॑ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧତେ । ଯଜ॑ମାନ ଉତ୍ତ॒ମୋ ଭ॑କ୍ଷଯତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଵାଜି॑ନମ୍ । ଯଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯନ୍ତି ॥ 28 ॥
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ତେନ॑ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ପ୍ର॒ସୁଵୋ॑ ଭଵନ୍ତି । ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜାମେ॒ଵ ପୁଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ପ୍ର॒ଥ॒ମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ପୃ॒ଷ॒ଦା॒ଜ୍ଯ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ପୃ॑ଷଦା॒ଜ୍ଯମ୍ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ଗୃ॒ହୀ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ପାଙ୍କ୍ତା॒ ହି ପ॒ଶଵଃ॑ । ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ 20 ॥
ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ହି ପ॒ଶଵ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମ॑ନ୍ଥନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଯଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥ॑ନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଖା ଏ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଜା ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ନଵ॑ ପ୍ରଯା॒ଜା ଇ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ । ନଵା॑ନୂଯା॒ଜାଃ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଦ୍ଵାଵା॑ଘା॒ରୌ । ଦ୍ଵାଵାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ॥ 21 ॥
ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶଦ॑କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ତେଜ॒ ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଦେକ॑କପାଲ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମା॒ନଯ॑ତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ପ॒ଶଵ॒ ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ 22 ॥
ଯଦେକ॑କପାଲ॒ ଆଜ୍ଯ॑ମା॒ନଯ॑ତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ॒ଶୁଭି॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଦଲ୍ପ॑ମା॒ନଯେ᳚ତ୍ । ଅଲ୍ପା॑ ଏନ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ବ॒ହ୍ଵା॑ନଯେ᳚ତ୍ । ବ॒ହଵ॑ ଏନ-ମ୍ପ॒ଶଵୋ ଭୁ॑ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ବ॒ହ୍ଵା॑ନୀଯା॒ଵିଃ ପୃ॑ଷ୍ଠ-ଙ୍କୁର୍ଯାତ୍ । ବ॒ହଵ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶଵୋ॑ ଭୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ॒ ଉପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ଯଦେକ॑କପାଲସ୍ଯାଵ॒ଦ୍ଯେତ୍ ॥ 23 ॥
ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯାଵ॑ଦ୍ଯେତ୍ । ଉଦ୍ଵା॒ ମାଦ୍ଯେ॒-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ । ପ୍ର ଵା॑ ମୀଯେତ । ସ॒କୃଦେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯଃ॑ । ସ॒କୃଦି॑ଵ॒ ହି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ହୁ॒ତ୍ଵା-ଽଭି ଜୁ॑ହୋତି । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯି॒ତ୍ଵା । ତେଜ॑ସା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଏକ॑କପାଲଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କ ଆ॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ ॥ 24 ॥
ଯଦେକ॑କପାଲ-ମାହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଯଦ୍ଧସ୍ତେ॑ନ ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ॒-ମଵ॑ଵିଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ । ସ୍ରୁ॒ଚା ଜୁ॑ହୋତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ଯୈ । ଯ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପଦ୍ଯେ॑ତ । ଦେ॒ଵ॒ଲୋ॒କମ॒ଭି ଜ॑ଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପି॑ତୃଲୋ॒କମ୍ । ଯ-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ ॥ 25 ॥
ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ । ଯଦୁଦଙ୍ଙ୍॑ । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯ॒ଲୋ॒କ-ମ॒ଭିଜ॑ଯେତ୍ । ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯଃ॑ । ଏକ॑କପାଲଂ॒-ଵୈଁ ପ୍ର॑ତି॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅନୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତଃ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଯଁଜ॑ମାନଃ । ଯଜ॑ମାନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଃ । ତସ୍ମା॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯଃ॑ ॥ 26 ॥
ଵା॒ଜିନୋ॑ ଯଜତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ଯୁ-ସ୍ସୂର୍ଯଃ॑ । ତେ ଵୈ ଵା॒ଜିନଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵୈ ଵା॒ଜିନ॒ ଇତି॑ । ତାନ୍ଯେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଋ॒ଖ୍ସା॒ମେ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ହରୀ॑ ସୋମ॒ପାନୌ᳚ । ତଯୋଃ᳚ ପରି॒ଧଯ॑ ଆ॒ଧାନ᳚ମ୍ । ଵାଜି॑ନ-ମ୍ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ ॥ 27 ॥
ଯଦପ୍ର॑ହୃତ୍ଯ ପରି॒ଧୀଞ୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରା॑ଧାନାଭ୍ଯା-ଙ୍ଘା॒ସ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ପ୍ର॒ହୃତ୍ଯ॑ ପରି॒ଧୀଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ନିରା॑ଧାନାଭ୍ଯାମେ॒ଵ ଘା॒ସ-ମ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛତି । ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ଵିଷି॒ଞ୍ଚନ୍ଵାଜି॑ନ॒-ମାନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର॒ଃଇଃ । ରେତୋ॒ ଵାଜି॑ନମ୍ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧାତି । ସ॒ମୁ॒ପ॒ହୂଯ॑ ଭକ୍ଷଯନ୍ତି । ଏ॒ତ-ଥ୍ସୋ॑ମପୀଥା॒ ହ୍ଯେ॑ତେ । ଅଥୋ॑ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ରେତୋ॑ ଦଧତେ । ଯଜ॑ମାନ ଉତ୍ତ॒ମୋ ଭ॑କ୍ଷଯତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଵାଜି॑ନମ୍ । ଯଜ॑ମାନ ଏ॒ଵ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯନ୍ତି ॥ 28 ॥
(ଲୋ॒କୋ - ବ॑ହୁରୂ॒ପ-ମ୍ଭ॑ଵ॒ - ତ୍ଯାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ - ପ॒ଶଵ॒ ଆଜ୍ଯ॑ - ମଵ॒ଦ୍ଯେ - ଦା॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ - ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ - ତସ୍ମା॒-ତ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ ହୋତ॒ଵ୍ଯୋ॑ - ଭାଗ॒ଧେଯ॑ - ମେ॒ତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଵରୁଣପ୍ରଘାସାଃ
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଵରୁଣପ୍ରଘାସାଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଵି॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଏ॑ନ॒ମତ୍ଯ॑ମନ୍ଯନ୍ତ । ତା ଅ॑ସ୍ମା॒ଦପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଵରୁ॑ଣୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଵରୁ॑ଣେନାଗ୍ରାହଯତ୍ । ତାଃ ପ୍ର॒ଜା ଵରୁ॑ଣଗୃହୀତାଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମ୍ପୁନ॒ରୁପା॑ଧାଵନ୍ନା॒ଥ-ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ସ ଏ॒ତାନ୍-ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵରୁଣ ପ୍ରଘା॒ସାନ॑ପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ନିର॑ଵପତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣ-ପା॒ଶାଦ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସା ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ᳚ ॥ 29 ॥
ପ୍ର॒ଜାନା॒ମଵ॑ରୁଣଗ୍ରାହାଯ । ତାସା॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣୋ ବା॒ହୁ-ର୍ନ୍ଯ॑କ୍ନ॒ ଆସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ଵ୍ଯଃ ପ୍ରସୃ॑ତଃ । ସ ଏ॒ତା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯା᳚-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦି॒ମୁଦ॑ହନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜାନା॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣ-ମ୍ବା॒ହୁ-ମ୍ପ୍ରାସା॑ରଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯା᳚-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦି॑ମୁ॒ଦ୍ଧନ୍ତି॑ । ପ୍ର॒ଜାନା॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ-ମ୍ବା॒ହୁ-ମ୍ପ୍ରସା॑ରଯତି । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯା॒ଜ୍ଯ॑ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଉ॑ଭ॒ଯାବା॑ହୁଃ । ଯ॒ଜ୍ଞାଭି॑ଜିତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ପୃ॒ଥ॒ମା॒ତ୍ରା-ଦ୍ଵେଦୀ॒ ଅସ॑ଭିନ୍ନ୍ନେ ଭଵତଃ ॥ 30 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପୃଥମା॒ତ୍ରଂ-ଵ୍ଯଁଗ୍ଂସୌ᳚ । ଉତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ॒-ଵେଁଦ୍ଯା॑ମୁତ୍ତରଵେ॒ଦିମୁପ॑ ଵପତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॑ ଯଜ୍ଞପ॒ରୁଷୋ-ଽନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣାନ୍ଯେ॒ଵ ପଞ୍ଚ॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଅଥୈ॒ଷ ଐ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭ॑ଵତି । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ଵା ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି ॥ 31 ॥
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଵେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଓଜୋ॒ ବଲଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି । ଓଜୋ॒ ବଲ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ମା॒ରୁ॒ତ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା॑ ଭଵତି । ଵା॒ରୁ॒ଣ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା᳚ । ମେ॒ଷୀ ଚ॑ ମେ॒ଷଶ୍ଚ॑ ଭଵତଃ । ମି॒ଥୁ॒ନା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଲୋ॒ମ॒ଶୌ ଭ॑ଵତୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ 32 ॥
ଶ॒ମୀ॒ପ॒ର୍ଣାନ୍ଯୁପ॑ ଵପତି । ଘା॒ସମେ॒ଵାଭ୍ଯା॒ମପି॑ ଯଚ୍ଛତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒-ନ୍ନୋପା॑ନମତ୍ । ସ ଏ॒ତେନ॑ ଶ॒ତେଦ୍ଧ୍ମେ॑ନ ହ॒ଵିଷା॒ ଽନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମ-ଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଯ-ତ୍ପ॑ର-ଶ୍ଶ॒ତାନି॑ ଶମୀପ॒ର୍ଣାନି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସୌ॒ମ୍ଯାନି॒ ଵୈ କ॒ରୀରା॑ଣି । ସୌ॒ମ୍ଯା ଖଲୁ॒ ଵା ଆହୁ॑ତି-ର୍ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑-ଞ୍ଚ୍ଯାଵଯତି । ଯତ୍-କ॒ରୀରା॑ଣି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ସୌ॒ମ୍ଯଯୈ॒ଵାହୁ॑ତ୍ଯା ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । କା॒ଯ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍କ॒ତ୍ଵାଂଯଁ॑ । ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ-ଙ୍କ॑ରମ୍ଭ ପା॒ତ୍ରାଣି॑ ଭଵନ୍ତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଏକ॒-ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି ॥ 33 ॥
ପ୍ର॒ଜାନା॒ମଵ॑ରୁଣଗ୍ରାହାଯ । ତାସା॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣୋ ବା॒ହୁ-ର୍ନ୍ଯ॑କ୍ନ॒ ଆସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ଵ୍ଯଃ ପ୍ରସୃ॑ତଃ । ସ ଏ॒ତା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯା᳚-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦି॒ମୁଦ॑ହନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜାନା॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣ-ମ୍ବା॒ହୁ-ମ୍ପ୍ରାସା॑ରଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯା᳚-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦି॑ମୁ॒ଦ୍ଧନ୍ତି॑ । ପ୍ର॒ଜାନା॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣ-ମ୍ବା॒ହୁ-ମ୍ପ୍ରସା॑ରଯତି । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଯା॒ଜ୍ଯ॑ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କ ଉ॑ଭ॒ଯାବା॑ହୁଃ । ଯ॒ଜ୍ଞାଭି॑ଜିତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ପୃ॒ଥ॒ମା॒ତ୍ରା-ଦ୍ଵେଦୀ॒ ଅସ॑ଭିନ୍ନ୍ନେ ଭଵତଃ ॥ 30 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପୃଥମା॒ତ୍ରଂ-ଵ୍ଯଁଗ୍ଂସୌ᳚ । ଉତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ॒-ଵେଁଦ୍ଯା॑ମୁତ୍ତରଵେ॒ଦିମୁପ॑ ଵପତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॑ ଯଜ୍ଞପ॒ରୁଷୋ-ଽନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣାନ୍ଯେ॒ଵ ପଞ୍ଚ॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଅଥୈ॒ଷ ଐ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭ॑ଵତି । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ଵା ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି ॥ 31 ॥
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଵେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ଓଜୋ॒ ବଲଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଯଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି । ଓଜୋ॒ ବଲ॑ମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । ମା॒ରୁ॒ତ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା॑ ଭଵତି । ଵା॒ରୁ॒ଣ୍ଯା॑ମିକ୍ଷା᳚ । ମେ॒ଷୀ ଚ॑ ମେ॒ଷଶ୍ଚ॑ ଭଵତଃ । ମି॒ଥୁ॒ନା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଲୋ॒ମ॒ଶୌ ଭ॑ଵତୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ 32 ॥
ଶ॒ମୀ॒ପ॒ର୍ଣାନ୍ଯୁପ॑ ଵପତି । ଘା॒ସମେ॒ଵାଭ୍ଯା॒ମପି॑ ଯଚ୍ଛତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒-ନ୍ନୋପା॑ନମତ୍ । ସ ଏ॒ତେନ॑ ଶ॒ତେଦ୍ଧ୍ମେ॑ନ ହ॒ଵିଷା॒ ଽନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମ-ଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଯ-ତ୍ପ॑ର-ଶ୍ଶ॒ତାନି॑ ଶମୀପ॒ର୍ଣାନି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ଯ॒ସ୍ଯାଵ॑-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ସୌ॒ମ୍ଯାନି॒ ଵୈ କ॒ରୀରା॑ଣି । ସୌ॒ମ୍ଯା ଖଲୁ॒ ଵା ଆହୁ॑ତି-ର୍ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑-ଞ୍ଚ୍ଯାଵଯତି । ଯତ୍-କ॒ରୀରା॑ଣି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ସୌ॒ମ୍ଯଯୈ॒ଵାହୁ॑ତ୍ଯା ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ । କା॒ଯ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍କ॒ତ୍ଵାଂଯଁ॑ । ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ-ଙ୍କ॑ରମ୍ଭ ପା॒ତ୍ରାଣି॑ ଭଵନ୍ତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ଏକ॒-ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି ॥ 33 ॥
(ନି॒ରୁ॒ପ୍ଯନ୍ତେ॑- ଭଵତୋ॒ - ଭଵ॑ତି - ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ - ରୁନ୍ଧେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ତଚ୍ଛେଷଃ
ଅନୁଵାକଂ 5 - ତଚ୍ଛେଷଃ
ଉତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ॒-ଵେଁଦ୍ଯା॑ମ॒ନ୍ଯାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ସାଦଯତି । ଦକ୍ଷି॑ଣାଯା-ମ୍ମାରୁ॒ତୀମ୍ । ଅ॒ପ॒ଧୁ॒ରମେ॒ଵୈନା॑ ଯୁନକ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଓଜ॑ ଏ॒ଵାସା॒ମଵ॑ହରତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଶ୍ଚ କ୍ଷ॒ତ୍ରାଚ୍ଚ॒ ଵିଶୋ᳚-ଽନ୍ଯତୋ-ଽପକ୍ର॒ମିଣୀଃ᳚ । ମା॒ରୁ॒ତ୍ଯା ପୂର୍ଵ॑ଯା॒ ପ୍ରଚ॑ରତି । ଅନୃ॑ତମେ॒ଵାଵ॑ ଯଜତେ । ଵା॒ରୁ॒ଣ୍ଯୋତ୍ତ॑ରଯା । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑-ଯଜତେ । ଯଦେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ କ॒ରୋତି॑ ॥ 34 ॥
ତ-ତ୍ପ୍ର॑ତିପ୍ରସ୍ଥା॒ତା କ॑ରୋତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯା᳚ନ୍-କ॒ରୋତି॑ । ତ-ତ୍ପାପୀ॑ଯାନ୍-କରୋତି । ପତ୍ନୀଂ᳚ ଁଵାଚଯତି । ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନା᳚-ଙ୍କରୋତି । ଅଥୋ॒ ତପ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ମୁପ॑ ନଯତି । ଯଜ୍ଜା॒ରଗ୍ଂ ସନ୍ତ॒-ନ୍ନ ପ୍ର॑ବ୍ରୂ॒ଯାତ୍ । ପ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଜ୍ଞା॒ତିଗ୍ଂ ରୁ॑ନ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ସୌ ମେ॑ ଜା॒ର ଇତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେତ୍ । ନି॒ର୍ଦିଶ୍ଯୈ॒ଵୈନଂ॑-ଵଁରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯତି ॥ 35 ॥
ପ୍ର॒ଘା॒ସ୍ଯାନ୍॑. ହଵାମହ॒ ଇତି॒ ପତ୍ନୀ॑-ମୁ॒ଦାନ॑ଯତି । ଅହ୍ଵ॑ତୈ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଯତ୍-ପତ୍ନୀ॑ ପୁରୋନୁଵା॒କ୍ଯା॑ମନୁ ବ୍ରୂ॒ଯାତ୍ । ନିର୍ଵୀ᳚ର୍ଯୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽନ୍ଵା॑ହ । ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ଉ॒ଭୌ ଯା॒ଜ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ । ଯଦ୍ଗ୍ରାମେ॒ ଯଦର॑ଣ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯ॒ଥୋ॒ଦି॒ତମେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ଯ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ଵା ଆ॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ ॥ 36 ॥
ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ଯ॒ ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ଦକ୍ଷି॑ଣଃ । ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ଯଜ॑ମାନଂ-ଵଁରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯେତ୍ । ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ ଽଗ୍ନୌ ଜୁ॑ହୋତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମେ॒ଵ ଵ॑ରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯତି । ଶୂର୍ପେ॑ଣ ଜୁହୋତି । ଅନ୍ଯ॑ମେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ଯଜତେ । ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନ॑ଧି ନି॒ଧାଯ॑ ଜୁହୋତି । ଶୀ॒ର୍॒ଷ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ପ୍ର॒ତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 37 ॥
ପ୍ର॒ତ୍ଯଙ୍ଙେ॒ଵ ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ନିର୍ମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅକ୍ର॒ନ୍କର୍ମ॑ କର୍ମ॒କୃତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଦେ॒ଵାନୃ॒ଣ-ନ୍ନି॑ରଵ॒ଦାଯ॑ । ଅ॒ନୃ॒ଣା ଗୃ॒ହାନୁପ॒-ପ୍ରେତେତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଵରୁ॑ଣ ଗୃହୀତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା ଗୃହୀ॒ତସ୍ଯା॑ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ତୁଷା᳚ଶ୍ଚ ନିଷ୍କା॒ସଶ୍ଚ॑ । ତୁଷୈ᳚ଶ୍ଚ ନିଷ୍କା॒ସେନ॑ ଚାଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି । ଵରୁ॑ଣ-ଗୃହୀତେନୈ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ଯଜତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି ॥ 38 ॥
ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵୈ ଵରୁ॑ଣଃ । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ପ୍ରତି॑ଯୁତୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ପାଶ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଵ॒ରୁ॒ଣ॒ପା॒ଶାଦେ॒ଵ ନିର୍ମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒-ମାଯ॑ନ୍ତି । ଵରୁ॑ଣସ୍ଯା॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ଏଧୋ᳚-ଽସ୍ଯେଧିଷୀ॒ମହୀତ୍ଯା॑ହ । ସ॒ମିଧୈ॒ଵାଗ୍ନି-ନ୍ନ॑ମ॒ସ୍ଯନ୍ତ॑ ଉ॒ପାଯ॑ନ୍ତି । ତେଜୋ॑-ଽସି॒ ତେଜୋ॒ ମଯି॑ ଧେ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ॥ 39 ॥
ତ-ତ୍ପ୍ର॑ତିପ୍ରସ୍ଥା॒ତା କ॑ରୋତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯା᳚ନ୍-କ॒ରୋତି॑ । ତ-ତ୍ପାପୀ॑ଯାନ୍-କରୋତି । ପତ୍ନୀଂ᳚ ଁଵାଚଯତି । ମେଦ୍ଧ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନା᳚-ଙ୍କରୋତି । ଅଥୋ॒ ତପ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ମୁପ॑ ନଯତି । ଯଜ୍ଜା॒ରଗ୍ଂ ସନ୍ତ॒-ନ୍ନ ପ୍ର॑ବ୍ରୂ॒ଯାତ୍ । ପ୍ରି॒ଯ-ଞ୍ଜ୍ଞା॒ତିଗ୍ଂ ରୁ॑ନ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ସୌ ମେ॑ ଜା॒ର ଇତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେତ୍ । ନି॒ର୍ଦିଶ୍ଯୈ॒ଵୈନଂ॑-ଵଁରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯତି ॥ 35 ॥
ପ୍ର॒ଘା॒ସ୍ଯାନ୍॑. ହଵାମହ॒ ଇତି॒ ପତ୍ନୀ॑-ମୁ॒ଦାନ॑ଯତି । ଅହ୍ଵ॑ତୈ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଯତ୍-ପତ୍ନୀ॑ ପୁରୋନୁଵା॒କ୍ଯା॑ମନୁ ବ୍ରୂ॒ଯାତ୍ । ନିର୍ଵୀ᳚ର୍ଯୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽନ୍ଵା॑ହ । ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ଉ॒ଭୌ ଯା॒ଜ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ । ଯଦ୍ଗ୍ରାମେ॒ ଯଦର॑ଣ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯ॒ଥୋ॒ଦି॒ତମେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ଯ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ଵା ଆ॑ହଵ॒ନୀଯଃ॑ ॥ 36 ॥
ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ଯ॒ ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ଦକ୍ଷି॑ଣଃ । ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯେ॑ ଜୁହୁ॒ଯାତ୍ । ଯଜ॑ମାନଂ-ଵଁରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯେତ୍ । ଦକ୍ଷି॑ଣେ॒ ଽଗ୍ନୌ ଜୁ॑ହୋତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମେ॒ଵ ଵ॑ରୁଣପା॒ଶେନ॑ ଗ୍ରାହଯତି । ଶୂର୍ପେ॑ଣ ଜୁହୋତି । ଅନ୍ଯ॑ମେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ଯଜତେ । ଶୀ॒ର୍॒ଷନ୍ନ॑ଧି ନି॒ଧାଯ॑ ଜୁହୋତି । ଶୀ॒ର୍॒ଷ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ପ୍ର॒ତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 37 ॥
ପ୍ର॒ତ୍ଯଙ୍ଙେ॒ଵ ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ନିର୍ମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅକ୍ର॒ନ୍କର୍ମ॑ କର୍ମ॒କୃତ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଦେ॒ଵାନୃ॒ଣ-ନ୍ନି॑ରଵ॒ଦାଯ॑ । ଅ॒ନୃ॒ଣା ଗୃ॒ହାନୁପ॒-ପ୍ରେତେତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଵରୁ॑ଣ ଗୃହୀତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା ଗୃହୀ॒ତସ୍ଯା॑ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ତୁଷା᳚ଶ୍ଚ ନିଷ୍କା॒ସଶ୍ଚ॑ । ତୁଷୈ᳚ଶ୍ଚ ନିଷ୍କା॒ସେନ॑ ଚାଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି । ଵରୁ॑ଣ-ଗୃହୀତେନୈ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ଯଜତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି ॥ 38 ॥
ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵୈ ଵରୁ॑ଣଃ । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ ଯଜତେ । ପ୍ରତି॑ଯୁତୋ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ॒ ପାଶ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଵ॒ରୁ॒ଣ॒ପା॒ଶାଦେ॒ଵ ନିର୍ମୁ॑ଚ୍ଯତେ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒-ମାଯ॑ନ୍ତି । ଵରୁ॑ଣସ୍ଯା॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ଏଧୋ᳚-ଽସ୍ଯେଧିଷୀ॒ମହୀତ୍ଯା॑ହ । ସ॒ମିଧୈ॒ଵାଗ୍ନି-ନ୍ନ॑ମ॒ସ୍ଯନ୍ତ॑ ଉ॒ପାଯ॑ନ୍ତି । ତେଜୋ॑-ଽସି॒ ତେଜୋ॒ ମଯି॑ ଧେ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ॥ 39 ॥
(କ॒ରୋତି॑ - ଗ୍ରାହଯ - ତ୍ଯାହଵ॒ନୀଯ॒ - ସ୍ତିଷ୍ଠ॑ଞ୍ଜୁହୋ - ତ୍ଯ॒ପୋ॑-ଽଵଭୃ॒ଥମଵୈ॑ତି - ଧତ୍ତେ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ସାକମେଧାଃ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ସାକମେଧାଃ
ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମେ॒ଯ-ମନୀ॑କଵତୀ ତ॒ନୂଃ । ତା-ମ୍ପ୍ରୀ॑ଣୀତ । ଅଥାସୁ॑ରାନ॒ଭି ଭ॑ଵିଷ୍ଯ॒ଥେତି॑ । ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତେ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିରନୀ॑କଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା ଽନୀ॑କା-ନ୍ଯଜନଯତ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା ଽସୁ॑ରାଃ ॥ 40 ॥
ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତେ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵାନୀ॑କଵନ୍ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀଣାତି । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିରନୀ॑କଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା ଽନୀ॑କାନି ଜନଯତେ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ରନୀ॑କଵାନ୍ । ତସ୍ଯ॑ ର॒ଶ୍ମଯୋ-ଽନୀ॑କାନି । ସା॒କଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେ॑ଣୋଦ୍ଯ॒ତା ନିର୍ଵ॑ପତି । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନୀ॑କାନି ଜନଯତି । ତେ-ଽସୁ॑ରାଃ॒ ପରା॑ଜିତା॒ ଯନ୍ତଃ॑ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଉପା᳚ଶ୍ରଯନ୍ନ୍ ॥ 41 ॥
ତେ ଦେ॒ଵା ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ ସାନ୍ତପ॒ନେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ତା-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵୋଭ॒ଯତ॒-ସ୍ସମ॑ତପନ୍ନ୍ । ଯନ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ ସାନ୍ତପ॒ନେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ତଦୁ॑ଭ॒ଯତୋ॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ପତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ତର୍ହି॒ ହି ତେ-ଽକ୍ଷ୍ଣି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ତପ॑ତି । ଚ॒ରୁର୍ଭ॑ଵତି । ସ॒ର୍ଵତ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ପତି । ତେ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଶ୍ଵୋ॑ ଵିଜ॒ଯିନ॒-ସ୍ସନ୍ତଃ॑ । ସର୍ଵା॑ସା-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେ ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯ॑-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ ॥ 42 ॥
ଆଶି॑ତା ଏ॒ଵାଦ୍ଯୋପ॑ଵସାମ । କସ୍ଯ॒ ଵା-ଽହେ॒ଦମ୍ । କସ୍ଯ॑ ଵା॒ ଶ୍ଵୋ ଭ॑ଵି॒ତେତି॑ । ସ ଶୃ॒ତୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ଯାହୁ॑ତସ୍ଯ॒ ନାଶ୍ଞନ୍ନ୍॑ । ନ ହି ଦେ॒ଵା ଅହୁ॑ତସ୍ଯା॒ଶ୍ଞନ୍ତି॑ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମା॑ ଇ॒ମଗ୍ଂ ହୋ᳚ଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॑ । ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯୋ॑-ଽଜୁହଵୁଃ ॥ 43 ॥
ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॑ ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯୋ॑ ଗୃ॒ହେ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି । ଯଦ୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପାକ॒ତ୍ରା କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ପ॒ଶ॒ଵ୍ଯ॑-ନ୍ତତ୍ । ପା॒କ॒ତ୍ରା ଵା ଏ॒ତତ୍କ୍ରି॑ଯତେ । ଯନ୍ନେଦ୍ଧ୍ମାବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭଵ॑ତି । ନ ସା॑ମିଧେ॒ନୀ-ର॒ନ୍ଵାହ॑ ॥ 44 ॥
ନ ପ୍ର॑ଯା॒ଜା ଇ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ନାନୂ॑ଯା॒ଜାଃ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଆଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି । ମ॒ରୁତୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିନୋ॑ ଯଜତି । ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑-ନୈ॒ଵୈନା॒ନ୍-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତଂ॑-ଯଁଜତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଇଡା᳚ନ୍ତୋ ଭଵତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଇଡା᳚ । ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒ଵୋପରି॑ଷ୍ଟା॒-ତ୍ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 45 ॥
ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତେ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵାନୀ॑କଵନ୍ତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀଣାତି । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିରନୀ॑କଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॑ନ ପ୍ରୀ॒ତଃ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଧା ଽନୀ॑କାନି ଜନଯତେ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ରନୀ॑କଵାନ୍ । ତସ୍ଯ॑ ର॒ଶ୍ମଯୋ-ଽନୀ॑କାନି । ସା॒କଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେ॑ଣୋଦ୍ଯ॒ତା ନିର୍ଵ॑ପତି । ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅନୀ॑କାନି ଜନଯତି । ତେ-ଽସୁ॑ରାଃ॒ ପରା॑ଜିତା॒ ଯନ୍ତଃ॑ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଉପା᳚ଶ୍ରଯନ୍ନ୍ ॥ 41 ॥
ତେ ଦେ॒ଵା ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ ସାନ୍ତପ॒ନେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ତା-ନ୍ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵୋଭ॒ଯତ॒-ସ୍ସମ॑ତପନ୍ନ୍ । ଯନ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ ସାନ୍ତପ॒ନେଭ୍ଯ॑ଶ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନି॒ର୍ଵପ॑ତି । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ତଦୁ॑ଭ॒ଯତୋ॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ପତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ତର୍ହି॒ ହି ତେ-ଽକ୍ଷ୍ଣି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ତପ॑ତି । ଚ॒ରୁର୍ଭ॑ଵତି । ସ॒ର୍ଵତ॑ ଏ॒ଵୈନା॒ନ୍-ଥ୍ସନ୍ତ॑ପତି । ତେ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଶ୍ଵୋ॑ ଵିଜ॒ଯିନ॒-ସ୍ସନ୍ତଃ॑ । ସର୍ଵା॑ସା-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେ ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯ॑-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ ॥ 42 ॥
ଆଶି॑ତା ଏ॒ଵାଦ୍ଯୋପ॑ଵସାମ । କସ୍ଯ॒ ଵା-ଽହେ॒ଦମ୍ । କସ୍ଯ॑ ଵା॒ ଶ୍ଵୋ ଭ॑ଵି॒ତେତି॑ । ସ ଶୃ॒ତୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ଯାହୁ॑ତସ୍ଯ॒ ନାଶ୍ଞନ୍ନ୍॑ । ନ ହି ଦେ॒ଵା ଅହୁ॑ତସ୍ଯା॒ଶ୍ଞନ୍ତି॑ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମା॑ ଇ॒ମଗ୍ଂ ହୋ᳚ଷ୍ଯାମ॒ ଇତି॑ । ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯ॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯୋ॑-ଽଜୁହଵୁଃ ॥ 43 ॥
ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॑ ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିଭ୍ଯୋ॑ ଗୃ॒ହେ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି । ଯଦ୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପାକ॒ତ୍ରା କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ପ॒ଶ॒ଵ୍ଯ॑-ନ୍ତତ୍ । ପା॒କ॒ତ୍ରା ଵା ଏ॒ତତ୍କ୍ରି॑ଯତେ । ଯନ୍ନେଦ୍ଧ୍ମାବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭଵ॑ତି । ନ ସା॑ମିଧେ॒ନୀ-ର॒ନ୍ଵାହ॑ ॥ 44 ॥
ନ ପ୍ର॑ଯା॒ଜା ଇ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ନାନୂ॑ଯା॒ଜାଃ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଆଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି । ମ॒ରୁତୋ॑ ଗୃହମେ॒ଧିନୋ॑ ଯଜତି । ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑-ନୈ॒ଵୈନା॒ନ୍-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତଂ॑-ଯଁଜତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ । ଇଡା᳚ନ୍ତୋ ଭଵତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଇଡା᳚ । ପ॒ଶୁଷ୍ଵେ॒ଵୋପରି॑ଷ୍ଟା॒-ତ୍ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 45 ॥
(ଅସୁ॑ରା - ଅଶ୍ରଯନ୍ - ଗୃହମେ॒ଧୀଯଂ॑ ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର॑ଵପନ୍ - ନଜୁହଵୁ - ର॒ନ୍ଵା - ହେଡା᳚ନ୍ତୋ ଭଵତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ତଚ୍ଛେଷଃ
ଅନୁଵାକଂ 7 - ତଚ୍ଛେଷଃ
ଯତ୍ପତ୍ନୀ॑ ଗୃହମେ॒ଧୀଯ॑-ସ୍ଯାଶ୍ଞୀ॒ଯାତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ଵି ତ୍ଵ॑ସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞ ଋ॑ଧ୍ଯେତ । ଯନ୍ନାଶ୍ଞୀ॒ଯାତ୍ । ଅଗୃ॑ହମେଧୀ ସ୍ଯାତ୍ । ନାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯେତ । ପ୍ରତି॑ଵେଶ-ମ୍ପଚେଯୁଃ । ତସ୍ଯା᳚ଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ନାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯତେ ॥ 46 ॥
ତେ ଦେ॒ଵା ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଆଶି॑ତା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ଆଞ୍ଜ॑ତା॒ଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତ । ଅନୁ॑ ଵ॒ଥ୍ସା-ନ॑ଵାସଯନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରାଃ॒, କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ସା ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଲୋ॒କମଵି॑ତ୍ତ୍ଵା । ଅସୁ॑ରା॒ନ୍-ପୁନ॑ରଗଚ୍ଛତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଆଶି॑ତା ଭଵନ୍ତି । ଆଞ୍ଜ॑ତେ॒-ଽଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତେ ॥ 47 ॥
ଅନୁ॑ ଵ॒ଥ୍ସାନ୍. ଵା॑ସଯନ୍ତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯୈ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ॒, କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ପ୍ରହି॑ଣୋତି । ତେ ଦେ॒ଵା ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ନିଷ୍କା॒ସ-ନ୍ନ୍ଯ॑ଦଧୁଃ । ଅ॒ସ୍ମାନେ॒ଵ ଶ୍ଵ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିହି॑ତଭାଗ ଉପାଵର୍ତି॒ତେତି॑ । ତାନିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିହି॑ତଭାଗ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ନିଷ୍କା॒ସ-ନ୍ନିଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଭାଗ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତେ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି ॥ 48 ॥
ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଋ॒ଷ॒ଭମାହ୍ଵ॑ଯତି । ଵ॒ଷ॒ଟ୍କା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ଯ॒ ସଃ । ଅଥୋ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଯଁଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଙ୍କ୍ତେ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॑-ମଗଚ୍ଛତ୍ । ଅପା॑ରାଧ॒ମିତି॒ ମନ୍ଯ॑ମାନଃ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କ ଇ॒ଦଂ-ଵେଁ॑ଦିଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵ-ନ୍ମ॒ରୁତୋ॒ ଵରଂ॑-ଵୃଁଣାମହୈ ॥ 49 ॥
ଅଥ॑ ଵ॒ଯଂ-ଵେଁ॑ଦାମ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ମେ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନିରୁ॑ପ୍ଯାତା॒ ଇତି॑ । ତ ଏ॑ନ॒ମଦ୍ଧ୍ଯ॑-କ୍ରୀଡନ୍ନ୍ । ତତ୍କ୍ରୀ॒ଡିନା᳚-ଙ୍କ୍ରୀଡି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ନ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ କ୍ରୀ॒ଡିଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯତେ॒ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ସା॒କଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେ॑ଣୋଦ୍ଯ॒ତା ନିର୍ଵ॑ପତି । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵୈ ଲୋ॒କ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣାନ୍ଯେ॒ଵ ପଞ୍ଚ॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣ ଐନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନଃ । ଅଥୈ॒ଷ ଐ॒ନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭ॑ଵତି ॥ 50 ॥
ଉ॒ଦ୍ଧା॒ରଂ-ଵାଁ ଏ॒ତମିନ୍ଦ୍ର॒ ଉଦ॑ହରତ । ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଅ॒ନ୍ଯାସୁ॑ ଦେ॒ଵତା॒ସ୍ଵଧି॑ । ଯଦେ॒ଷ ଐ॒ନ୍ଦ୍ର-ଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭଵ॑ତି । ଉ॒ଦ୍ଧା॒ରମେ॒ଵ ତଂ-ଯଁଜ॑ମାନ॒ ଉଦ୍ଧ॑ରତେ । ଅ॒ନ୍ଯାସୁ॑ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵଧି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒କ॒ର୍ମ॒ଣ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॒ କର୍ମା॑ଣି॒ ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 51 ॥
ତେ ଦେ॒ଵା ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଆଶି॑ତା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ଆଞ୍ଜ॑ତା॒ଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତ । ଅନୁ॑ ଵ॒ଥ୍ସା-ନ॑ଵାସଯନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯୋ-ଽସୁ॑ରାଃ॒, କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ସା ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଲୋ॒କମଵି॑ତ୍ତ୍ଵା । ଅସୁ॑ରା॒ନ୍-ପୁନ॑ରଗଚ୍ଛତ୍ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଆଶି॑ତା ଭଵନ୍ତି । ଆଞ୍ଜ॑ତେ॒-ଽଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତେ ॥ 47 ॥
ଅନୁ॑ ଵ॒ଥ୍ସାନ୍. ଵା॑ସଯନ୍ତି । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯୈ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ॒, କ୍ଷୁଧ॒-ମ୍ପ୍ରହି॑ଣୋତି । ତେ ଦେ॒ଵା ଗୃ॑ହମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ନିଷ୍କା॒ସ-ନ୍ନ୍ଯ॑ଦଧୁଃ । ଅ॒ସ୍ମାନେ॒ଵ ଶ୍ଵ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିହି॑ତଭାଗ ଉପାଵର୍ତି॒ତେତି॑ । ତାନିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିହି॑ତଭାଗ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତ । ଗୃ॒ହ॒ମେ॒ଧୀଯେ॑ନେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ନିଷ୍କା॒ସ-ନ୍ନିଦ॑ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଭାଗ ଉ॒ପାଵ॑ର୍ତତେ । ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ ଜୁହୋତି ॥ 48 ॥
ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଋ॒ଷ॒ଭମାହ୍ଵ॑ଯତି । ଵ॒ଷ॒ଟ୍କା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ଯ॒ ସଃ । ଅଥୋ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଯଁଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଙ୍କ୍ତେ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॑-ମଗଚ୍ଛତ୍ । ଅପା॑ରାଧ॒ମିତି॒ ମନ୍ଯ॑ମାନଃ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କ ଇ॒ଦଂ-ଵେଁ॑ଦିଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵ-ନ୍ମ॒ରୁତୋ॒ ଵରଂ॑-ଵୃଁଣାମହୈ ॥ 49 ॥
ଅଥ॑ ଵ॒ଯଂ-ଵେଁ॑ଦାମ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑ମେ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନିରୁ॑ପ୍ଯାତା॒ ଇତି॑ । ତ ଏ॑ନ॒ମଦ୍ଧ୍ଯ॑-କ୍ରୀଡନ୍ନ୍ । ତତ୍କ୍ରୀ॒ଡିନା᳚-ଙ୍କ୍ରୀଡି॒ତ୍ଵମ୍ । ଯ-ନ୍ମ॒ରୁଦ୍ଭ୍ଯଃ॑ କ୍ରୀ॒ଡିଭ୍ଯଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଗ୍ଂ ହ॒ଵିର୍ନି॑ରୁ॒ପ୍ଯତେ॒ ଵିଜି॑ତ୍ଯୈ । ସା॒କଗ୍ଂ ସୂର୍ଯେ॑ଣୋଦ୍ଯ॒ତା ନିର୍ଵ॑ପତି । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵୈ ଲୋ॒କ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣାନ୍ଯେ॒ଵ ପଞ୍ଚ॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଏ॒ତ-ଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମଣ ଐନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନଃ । ଅଥୈ॒ଷ ଐ॒ନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭ॑ଵତି ॥ 50 ॥
ଉ॒ଦ୍ଧା॒ରଂ-ଵାଁ ଏ॒ତମିନ୍ଦ୍ର॒ ଉଦ॑ହରତ । ଵୃ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହ॒ତ୍ଵା । ଅ॒ନ୍ଯାସୁ॑ ଦେ॒ଵତା॒ସ୍ଵଧି॑ । ଯଦେ॒ଷ ଐ॒ନ୍ଦ୍ର-ଶ୍ଚ॒ରୁ-ର୍ଭଵ॑ତି । ଉ॒ଦ୍ଧା॒ରମେ॒ଵ ତଂ-ଯଁଜ॑ମାନ॒ ଉଦ୍ଧ॑ରତେ । ଅ॒ନ୍ଯାସୁ॑ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵଧି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒କ॒ର୍ମ॒ଣ ଏକ॑କପାଲୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॒ କର୍ମା॑ଣି॒ ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 51 ॥
(ଋ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତେ॒-ଽ-ଭ୍ଯ॑ଞ୍ଜତେ-ଜୁହୋତି-ଵୃଣାମହୈ-ଭଵତ୍ଯ॒- +ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ପିତୃଯଜ୍ଞଃ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ପିତୃଯଜ୍ଞଃ
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵେନ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଵ॑ରୁଣପା॒ଶାଦ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ସା॒କ॒ମେ॒ଧୈଃ ପ୍ରତ୍ଯ॑ସ୍ଥାପଯତ୍ । ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵା॑ଦଯତ । ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଗମଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ତା ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଵ॑ରୁଣପା॒ଶା-ନ୍ମୁ॑ଞ୍ଚତି । ସା॒କ॒ମେ॒ଧୈଃ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି । ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 52 ॥
ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତଃ ପ୍ରା॑ଚୀନାଵୀ॒ତୀ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣାଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅନା॑ଦୃତ୍ଯ॒ ତତ୍ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଏ॒ଵୋପ॒ଵୀଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଅଥୋ॒ ଯଦେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣା॒ର୍ଧେ॑-ଽଧି॒ ଶ୍ରଯ॑ତି । ତେନ॑ ଦକ୍ଷି॒ଣାଵୃ॑ତ୍ । ସୋମା॑ଯ ପିତୃ॒ମତେ॑ ପୁରୋ॒ଡାଶ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍କ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପିତୃ॒ମାନ୍ ॥ 53 ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଧା॒ନାଃ । ମାସା॒ ଵୈ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ମାସା॑ନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯସ୍ମି॒ନ୍ ଵା ଋ॒ତୌ ପୁରୁ॑ଷଃ ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ । ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି । ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ଧା॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ । ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ᳚ ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତେଭ୍ଯୋ॑ ମ॒ନ୍ଥମ୍ । ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସା ଵୈ ପି॒ତରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାଃ ॥ 54 ॥
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଅ॒ଭି॒ଵା॒ନ୍ଯା॑ଯୈ ଦୁ॒ଗ୍ଧେ ଭ॑ଵତି । ସା ହି ପି॑ତୃଦେଵ॒ତ୍ଯ॑-ନ୍ଦୁ॒ହେ । ଯ-ତ୍ପୂ॒ର୍ଣମ୍ । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ । ଉ॒ପ॒ର୍ଯ॒ର୍ଧୋ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଅ॒ର୍ଧଃ ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ର୍ଧ ଉପ॑ମନ୍ଥତି । ଅ॒ର୍ଧୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଏକ॒ଯୋପ॑ମନ୍ଥତି ॥ 55 ॥
ଏକା॒ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣୋପ॑ମନ୍ଥତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅନା॑ର॒ଭ୍ଯୋପ॑ମନ୍ଥତି । ତଦ୍ଧି ପି॒ତୄନ୍-ଗଚ୍ଛ॑ତି । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॒-ଵେଁଦି॒ମୁଦ୍ଧ॑ନ୍ତି । ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଚତୁଃ॑ ସ୍ରକ୍ତିର୍ଭଵତି । ସର୍ଵା॒ ହ୍ଯନୁ॒ ଦିଶଃ॑ ପି॒ତରଃ॑ । ଅଖା॑ତା ଭଵତି ॥ 56 ॥
ଖା॒ତା ହି ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ᳚ ଽଗ୍ନିରାଧୀ॑ଯତେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତୋ ହି ଦେ॒ଵାନା॑-ମାଧୀ॒ଯତେ᳚ । ଵର୍ଷୀ॑ଯାନି॒ଦ୍ଧ୍ମ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମା-ଦ୍ଭ॑ଵତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ପରି॑ ଶ୍ରଯତି । ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତୋ॒ ହି ପି॑ତୃଲୋ॒କୋ ମ॑ନୁଷ୍ଯଲୋ॒କାତ୍ । ଯତ୍-ପରୁ॑ଷି ଦି॒ନମ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦ॑ନ୍ତ॒ରା । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ ॥ 57 ॥
ଯ-ଥ୍ସମୂ॑ଲମ୍ । ତ-ତ୍ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ସମୂ॑ଲ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭ॑ଵତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ସ୍ତୃ॑ଣାତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ତ୍ରିଃ ପର୍ଯେ॑ତି । ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଵା ଇ॒ତୋ ଲୋ॒କେ ପି॒ତରଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପର୍ଯେ॑ତି । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ ॥ 58 ॥
ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯ-ତ୍ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ରଂ-ଯଁଜୁ॑ଷା ଗୃହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଗୃ॑ହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ନା॒ଯ॒ତ॒ନ-ସ୍ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମେ॒ଵ ନ୍ଯ॑ସ୍ଯେତ୍ । ନ ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଭଵ॑ତି । ନାନା॑ଯତ॒ନଃ । ଯତ୍-ତ୍ରୀନ୍-ପ॑ରି॒ଧୀ-ନ୍ପ॑ରିଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ॥ 59 ॥
ମୃ॒ତ୍ଯୁନା॒ ଯଜ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ପ॑ରି-ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ । ଦ୍ଵୌ ପ॑ରି॒ଧୀ ପରି॑ଦଧାତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ । ଅଥୋ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୋରେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନ॒-ମୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଯ-ତ୍ତ୍ରୀଣି॑ ତ୍ରୀଣି ହ॒ଵୀଗ୍ଷ୍ଯୁ॑ଦା॒ହରେ॑ଯୁଃ । ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରଯ ଏଷାଗ୍ଂ ସା॒କ-ମ୍ପ୍ରମୀ॑ଯେରନ୍ନ୍ । ଏକୈ॑କ-ମନୂ॒ଚୀନା᳚-ନ୍ଯୁ॒ଦାହ॑ରନ୍ତି । ଏକୈ॑କ ଏ॒ଵୈଷା॑ମ॒ନ୍ଵଞ୍ଚଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ଯତେ । କ॒ଶିପୁ॑ କଶିପ॒ଵ୍ଯା॑ଯ । ଉ॒ପ॒ବର୍ହ॑ଣ-ମୁପବର୍ହ॒ଣ୍ଯା॑ଯ । ଆଞ୍ଜ॑ନ-ମାଞ୍ଜ॒ନ୍ଯା॑ଯ । ଅ॒ଭ୍ଯଞ୍ଜ॑ନ-ମଭ୍ଯଞ୍ଜ॒ନ୍ଯା॑ଯ । ଯ॒ଥା॒ଭା॒ଗମେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ 60 ॥
(ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ପିତୃ॒ମା - ନ॑ଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତା - ଏକ॒ଯୋପ॑ ମନ୍ଥ॒ - ତ୍ଯଖା॑ତା ଭଵତି-ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାଂ - ପଦ୍ଯନ୍ତେ - ପରିଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ - ମୀ॑ଯତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ତଚ୍ଛେଷଃ
ପି॒ତୃ॒ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତଃ ପ୍ରା॑ଚୀନାଵୀ॒ତୀ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣାଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅନା॑ଦୃତ୍ଯ॒ ତତ୍ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଏ॒ଵୋପ॒ଵୀଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଅଥୋ॒ ଯଦେ॒ଵ ଦ॑କ୍ଷିଣା॒ର୍ଧେ॑-ଽଧି॒ ଶ୍ରଯ॑ତି । ତେନ॑ ଦକ୍ଷି॒ଣାଵୃ॑ତ୍ । ସୋମା॑ଯ ପିତୃ॒ମତେ॑ ପୁରୋ॒ଡାଶ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍କ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପିତୃ॒ମାନ୍ ॥ 53 ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦ୍ଭ୍ଯୋ॑ ଧା॒ନାଃ । ମାସା॒ ଵୈ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ମାସା॑ନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯସ୍ମି॒ନ୍ ଵା ଋ॒ତୌ ପୁରୁ॑ଷଃ ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ । ସୋ᳚-ଽସ୍ଯା॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି । ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ଧା॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ । ପି॒ତୃଭ୍ଯୋ᳚ ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତେଭ୍ଯୋ॑ ମ॒ନ୍ଥମ୍ । ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସା ଵୈ ପି॒ତରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାଃ ॥ 54 ॥
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଅ॒ଭି॒ଵା॒ନ୍ଯା॑ଯୈ ଦୁ॒ଗ୍ଧେ ଭ॑ଵତି । ସା ହି ପି॑ତୃଦେଵ॒ତ୍ଯ॑-ନ୍ଦୁ॒ହେ । ଯ-ତ୍ପୂ॒ର୍ଣମ୍ । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ । ଉ॒ପ॒ର୍ଯ॒ର୍ଧୋ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଅ॒ର୍ଧଃ ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ର୍ଧ ଉପ॑ମନ୍ଥତି । ଅ॒ର୍ଧୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଏକ॒ଯୋପ॑ମନ୍ଥତି ॥ 55 ॥
ଏକା॒ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣୋପ॑ମନ୍ଥତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଅନା॑ର॒ଭ୍ଯୋପ॑ମନ୍ଥତି । ତଦ୍ଧି ପି॒ତୄନ୍-ଗଚ୍ଛ॑ତି । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॒-ଵେଁଦି॒ମୁଦ୍ଧ॑ନ୍ତି । ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଚତୁଃ॑ ସ୍ରକ୍ତିର୍ଭଵତି । ସର୍ଵା॒ ହ୍ଯନୁ॒ ଦିଶଃ॑ ପି॒ତରଃ॑ । ଅଖା॑ତା ଭଵତି ॥ 56 ॥
ଖା॒ତା ହି ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ᳚ ଽଗ୍ନିରାଧୀ॑ଯତେ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତୋ ହି ଦେ॒ଵାନା॑-ମାଧୀ॒ଯତେ᳚ । ଵର୍ଷୀ॑ଯାନି॒ଦ୍ଧ୍ମ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମା-ଦ୍ଭ॑ଵତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ପରି॑ ଶ୍ରଯତି । ଅ॒ନ୍ତର୍ହି॑ତୋ॒ ହି ପି॑ତୃଲୋ॒କୋ ମ॑ନୁଷ୍ଯଲୋ॒କାତ୍ । ଯତ୍-ପରୁ॑ଷି ଦି॒ନମ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଯଦ॑ନ୍ତ॒ରା । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ ॥ 57 ॥
ଯ-ଥ୍ସମୂ॑ଲମ୍ । ତ-ତ୍ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ସମୂ॑ଲ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ର୍ଭ॑ଵତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ସ୍ତୃ॑ଣାତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ଵୃ॒ଦ୍ଧି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ତ୍ରିଃ ପର୍ଯେ॑ତି । ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଵା ଇ॒ତୋ ଲୋ॒କେ ପି॒ତରଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପର୍ଯେ॑ତି । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ ॥ 58 ॥
ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଯ-ତ୍ପ୍ର॑ସ୍ତ॒ରଂ-ଯଁଜୁ॑ଷା ଗୃହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଗୃ॑ହ୍ଣୀ॒ଯାତ୍ । ଅ॒ନା॒ଯ॒ତ॒ନ-ସ୍ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମେ॒ଵ ନ୍ଯ॑ସ୍ଯେତ୍ । ନ ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଭଵ॑ତି । ନାନା॑ଯତ॒ନଃ । ଯତ୍-ତ୍ରୀନ୍-ପ॑ରି॒ଧୀ-ନ୍ପ॑ରିଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ ॥ 59 ॥
ମୃ॒ତ୍ଯୁନା॒ ଯଜ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ପ॑ରି-ଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ । ଦ୍ଵୌ ପ॑ରି॒ଧୀ ପରି॑ଦଧାତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ । ଅଥୋ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୋରେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନ॒-ମୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଯ-ତ୍ତ୍ରୀଣି॑ ତ୍ରୀଣି ହ॒ଵୀଗ୍ଷ୍ଯୁ॑ଦା॒ହରେ॑ଯୁଃ । ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରଯ ଏଷାଗ୍ଂ ସା॒କ-ମ୍ପ୍ରମୀ॑ଯେରନ୍ନ୍ । ଏକୈ॑କ-ମନୂ॒ଚୀନା᳚-ନ୍ଯୁ॒ଦାହ॑ରନ୍ତି । ଏକୈ॑କ ଏ॒ଵୈଷା॑ମ॒ନ୍ଵଞ୍ଚଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ଯତେ । କ॒ଶିପୁ॑ କଶିପ॒ଵ୍ଯା॑ଯ । ଉ॒ପ॒ବର୍ହ॑ଣ-ମୁପବର୍ହ॒ଣ୍ଯା॑ଯ । ଆଞ୍ଜ॑ନ-ମାଞ୍ଜ॒ନ୍ଯା॑ଯ । ଅ॒ଭ୍ଯଞ୍ଜ॑ନ-ମଭ୍ଯଞ୍ଜ॒ନ୍ଯା॑ଯ । ଯ॒ଥା॒ଭା॒ଗମେ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ 60 ॥
(ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ପିତୃ॒ମା - ନ॑ଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତା - ଏକ॒ଯୋପ॑ ମନ୍ଥ॒ - ତ୍ଯଖା॑ତା ଭଵତି-ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାଂ - ପଦ୍ଯନ୍ତେ - ପରିଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାନ୍ - ମୀ॑ଯତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ତଚ୍ଛେଷଃ
ଅ॒ଗ୍ନଯେ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ପି॒ତୃଭ୍ଯଃ॑ ସମି॒ଦ୍ଧ୍ଯମା॑ନା॒ଯାନୁ॑ବ୍ରୂ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ ।
ଉ॒ଭଯେ॒ ହି ଦେ॒ଵାଶ୍ଚ॑ ପି॒ତର॑ଶ୍ଚେ॒ଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଏକା॒ମନ୍ଵା॑ହ । ଏକା॒ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ତ୍ରିରନ୍ଵା॑ହ । ତ୍ରିର୍ହି ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ଆ॒ଘା॒ରାଵାଘା॑ରଯତି । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ ପ॒ରୁଷୋ॒ରନ॑ନ୍ତରିତ୍ଯୈ । ନାର୍ଷେ॒ଯଂ-ଵୃଁ॑ଣୀତେ । ନ ହୋତା॑ରମ୍ ॥ 61 ॥
ଯଦା॑ର୍ଷେ॒ଯଂ-ଵୃଁ॑ଣୀ॒ତ । ଯଦ୍ଧୋତା॑ରମ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ହୋତା᳚ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନ ଵୃ॑ଣୀତେ । ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ହୋତୁ॑-ର୍ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ । ଅପ॑ବର୍ହିଷଃ ପ୍ରଯା॒ଜାନ୍.-ଯ॑ଜତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋରୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଆଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି ॥ 62 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି । ପ୍ରା॒ଚୀ॒ନା॒ଵୀ॒ତୀ ସୋମଂ॑-ଯଁଜତି । ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯା॑ ହି । ଏ॒ଷା ଽଽହୁ॑ତିଃ । ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽଵ॑ଦ୍ଯତି । ପଞ୍ଚ॒ ହ୍ଯେ॑ତା ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦ୍ଵେ ପୁ॑ରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯେ᳚ । ଯା॒ଜ୍ଯା॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଵଷଟ୍କା॒ରଃ । ତା ଏ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ସନ୍ତ॑ତ॒ମଵ॑ ଦ୍ଯତି ॥ 63 ॥
ଋ॒ତୂ॒ନାଗ୍ଂ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ରୈଵୈଭ୍ଯଃ॒ ପୂର୍ଵ॑ଯା ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯ॑ଯା ଽଽହ । ପ୍ରଣ॑ଯତି ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା । ଗ॒ମଯ॑ତି ଯା॒ଜ୍ଯ॑ଯା । ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଵା ଇ॒ତୋ ଲୋ॒କେ ପି॒ତରଃ॑ । ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈନା॒-ନ୍ପୂର୍ଵ॑ଯା ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯ॑ଯା॒ ଽତ୍ଯାନ॑ଯତି । ରାତ୍ରି॑ଯୈ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା । ଐଵୈନାନ୍॑. ଯା॒ଜ୍ଯ॑ଯା ଗମଯତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ॑-ଽଵ॒ଦାଯ॑ । ଉଦ॒ଙ୍ଙତି॑ କ୍ରାମତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ 64 ॥
ଆ ସ୍ଵ॒ଧେତ୍ଯା-ଶ୍ରା॑ଵଯତି । ଅସ୍ତୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧେତି॑ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵଯତି । ସ୍ଵ॒ଧା ନମ॒ ଇତି॒ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ସ୍ଵ॒ଧା॒କା॒ରୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ସୋମ॒ମଗ୍ରେ॑ ଯଜତି । ସୋମ॑ ପ୍ରଯାଜା॒ ହି ପି॒ତରଃ॑ । ସୋମ॑-ମ୍ପିତୃ॒ମନ୍ତଂ॑-ଯଁଜତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପିତୃ॒ମାନ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ପି॒ତୄନ୍-ବ॑ର୍ହି॒ଷଦୋ॑ ଯଜତି ॥ 65 ॥
ଯେ ଵୈ ଯଜ୍ଵା॑ନଃ । ତେ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ପି॒ତୄନ॑ଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାନ୍. ଯ॑ଜତି । ଯେ ଵା ଅଯ॑ଜ୍ଵାନୋ ଗୃହମେ॒ଧିନଃ॑ । ତେ ପି॒ତରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାଃ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ଙ୍କ॑ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନଂ-ଯଁଜତି । ଯ ଏ॒ଵ ପି॑ତୃ॒ଣାମ॒ଗ୍ନିଃ । ତମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି ॥ 66 ॥
ଅଥୋ॒ ଯଥା॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତଂ॒-ଯଁଜ॑ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ତତ୍ତେ॑ ତତ॒ ଯେ ଚ॒ ତ୍ଵାମନ୍ଵିତି॑ ତି॒ସୃଷୁ॑ ସ୍ର॒କ୍ତୀଷୁ॒ ନିଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦା ତୃ॒ତୀଯା॒-ତ୍ପୁରୁ॑ଷା॒ନ୍ନାମ॒ ନ ଗୃ॑ହ୍ଣନ୍ତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ହୀଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଅତ୍ର॑ ପିତରୋ ଯଥାଭା॒ଗ-ମ୍ମ॑ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ହ୍ଲୀକା॒ ହି ପି॒ତରଃ॑ । ଉଦ॑ଞ୍ଚୋ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒-ନ୍ଦିକ୍ । ସ୍ଵାମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦିଶ॒ମନୁ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତି ॥ 67 ॥
ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀଯ॒-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ନ୍ଯେ॑ଵାସ୍ମୈ॒ ତଦ୍ଧ୍ନୁ॑ଵତେ । ଯଥ୍ସ॒ତ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯେ᳚ । ଅଥା॒ନ୍ଯତ୍ର॒ ଚର॑ନ୍ତି । ଆତମି॑ତୋ॒ରୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵୋପ॑ଦ୍ର॒ଷ୍ଟାର॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ପି॒ତୄ-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯନ୍ତେ । ଅନ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ପ୍ରା॒ଣାନା᳚-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି । ଯ ଆତମି॑ତୋରୁପ॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତେ । ସୁ॒ସ॒ନ୍ଦୃଶ॑-ନ୍ତ୍ଵା ଵ॒ଯମିତ୍ଯା॑ହ ॥ 68 ॥
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ସୁ॑ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଦ॑ଧତେ । ଯୋଜା॒ ନ୍ଵି॑ନ୍ଦ୍ର ତେ॒ ହରୀ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପୁନ॑ରଯୁକ୍ତ । ଅକ୍ଷ॒ନ୍ନମୀ॑ମଦନ୍ତ॒ ହୀତି॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଅକ୍ଷ॒ନ୍ନମୀ॑ମଦ॒ନ୍ତାଥ॒ ତ୍ଵୋପ॑ତିଷ୍ଠାମହ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଅମୀ॑ମଦନ୍ତ ପି॒ତରଃ॑ ସୋ॒ମ୍ଯା ଇତ୍ଯ॒ଭି ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅମୀ॑ମଦନ୍ତ ପି॒ତରୋ-ଽଥ॑ ତ୍ଵା॒-ଽଭି ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯାମହ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ମା॒ର୍ଜଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵୈନାନ୍॑ ॥ 69 ॥
ଅଥୋ॑ ତ॒ର୍ପଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵ । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅପ॑ ବର୍ହିଷାଵନୂଯା॒ଜୌ ଯ॑ଜତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋରୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଚ॒ତୁରଃ॑ ପ୍ରଯା॒ଜାନ୍. ଯ॑ଜତି । ଦ୍ଵାଵ॑ନୂଯା॒ଜୌ । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 70 ॥
ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ନ ପତ୍ନ୍ଯନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ନ ସଂଯାଁ॑ଜଯନ୍ତି । ଯତ୍ପତ୍ନ୍ଯ॒ନ୍ଵାସୀ॑ତ । ଯଥ୍ସଂ॑ଯାଁ॒ଜଯେ॑ଯୁଃ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କା ସ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ନ ସଂଯାଁ॑ଜଯନ୍ତି । ପତ୍ନି॑ଯୈ ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ 71 ॥
ଯଦା॑ର୍ଷେ॒ଯଂ-ଵୃଁ॑ଣୀ॒ତ । ଯଦ୍ଧୋତା॑ରମ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କୋ॒ ହୋତା᳚ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନ ଵୃ॑ଣୀତେ । ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ହୋତୁ॑-ର୍ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ । ଅପ॑ବର୍ହିଷଃ ପ୍ରଯା॒ଜାନ୍.-ଯ॑ଜତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋରୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଆଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି ॥ 62 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯୈ॒ଵ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ॒ ନାନ୍ତରେ॑ତି । ପ୍ରା॒ଚୀ॒ନା॒ଵୀ॒ତୀ ସୋମଂ॑-ଯଁଜତି । ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯା॑ ହି । ଏ॒ଷା ଽଽହୁ॑ତିଃ । ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽଵ॑ଦ୍ଯତି । ପଞ୍ଚ॒ ହ୍ଯେ॑ତା ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦ୍ଵେ ପୁ॑ରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯେ᳚ । ଯା॒ଜ୍ଯା॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଵଷଟ୍କା॒ରଃ । ତା ଏ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ସନ୍ତ॑ତ॒ମଵ॑ ଦ୍ଯତି ॥ 63 ॥
ଋ॒ତୂ॒ନାଗ୍ଂ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ରୈଵୈଭ୍ଯଃ॒ ପୂର୍ଵ॑ଯା ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯ॑ଯା ଽଽହ । ପ୍ରଣ॑ଯତି ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା । ଗ॒ମଯ॑ତି ଯା॒ଜ୍ଯ॑ଯା । ତୃ॒ତୀଯେ॒ ଵା ଇ॒ତୋ ଲୋ॒କେ ପି॒ତରଃ॑ । ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈନା॒-ନ୍ପୂର୍ଵ॑ଯା ପୁରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯ॑ଯା॒ ଽତ୍ଯାନ॑ଯତି । ରାତ୍ରି॑ଯୈ ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑ଯା । ଐଵୈନାନ୍॑. ଯା॒ଜ୍ଯ॑ଯା ଗମଯତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ॑-ଽଵ॒ଦାଯ॑ । ଉଦ॒ଙ୍ଙତି॑ କ୍ରାମତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ 64 ॥
ଆ ସ୍ଵ॒ଧେତ୍ଯା-ଶ୍ରା॑ଵଯତି । ଅସ୍ତୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧେତି॑ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵଯତି । ସ୍ଵ॒ଧା ନମ॒ ଇତି॒ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ସ୍ଵ॒ଧା॒କା॒ରୋ ହି ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ସୋମ॒ମଗ୍ରେ॑ ଯଜତି । ସୋମ॑ ପ୍ରଯାଜା॒ ହି ପି॒ତରଃ॑ । ସୋମ॑-ମ୍ପିତୃ॒ମନ୍ତଂ॑-ଯଁଜତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସୋମଃ॑ ପିତୃ॒ମାନ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ପି॒ତୄନ୍-ବ॑ର୍ହି॒ଷଦୋ॑ ଯଜତି ॥ 65 ॥
ଯେ ଵୈ ଯଜ୍ଵା॑ନଃ । ତେ ପି॒ତରୋ॑ ବର୍ହି॒ଷଦଃ॑ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ପି॒ତୄନ॑ଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାନ୍. ଯ॑ଜତି । ଯେ ଵା ଅଯ॑ଜ୍ଵାନୋ ଗୃହମେ॒ଧିନଃ॑ । ତେ ପି॒ତରୋ᳚-ଽଗ୍ନିଷ୍ଵା॒ତ୍ତାଃ । ତାନେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ଙ୍କ॑ଵ୍ଯ॒ଵାହ॑ନଂ-ଯଁଜତି । ଯ ଏ॒ଵ ପି॑ତୃ॒ଣାମ॒ଗ୍ନିଃ । ତମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜତି ॥ 66 ॥
ଅଥୋ॒ ଯଥା॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତଂ॒-ଯଁଜ॑ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ତତ୍ତେ॑ ତତ॒ ଯେ ଚ॒ ତ୍ଵାମନ୍ଵିତି॑ ତି॒ସୃଷୁ॑ ସ୍ର॒କ୍ତୀଷୁ॒ ନିଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦା ତୃ॒ତୀଯା॒-ତ୍ପୁରୁ॑ଷା॒ନ୍ନାମ॒ ନ ଗୃ॑ହ୍ଣନ୍ତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ହୀଜ୍ଯନ୍ତେ᳚ । ଅତ୍ର॑ ପିତରୋ ଯଥାଭା॒ଗ-ମ୍ମ॑ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ହ୍ଲୀକା॒ ହି ପି॒ତରଃ॑ । ଉଦ॑ଞ୍ଚୋ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣା॒-ନ୍ଦିକ୍ । ସ୍ଵାମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦିଶ॒ମନୁ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତି ॥ 67 ॥
ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀଯ॒-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ନ୍ଯେ॑ଵାସ୍ମୈ॒ ତଦ୍ଧ୍ନୁ॑ଵତେ । ଯଥ୍ସ॒ତ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯେ᳚ । ଅଥା॒ନ୍ଯତ୍ର॒ ଚର॑ନ୍ତି । ଆତମି॑ତୋ॒ରୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵୋପ॑ଦ୍ର॒ଷ୍ଟାର॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ପି॒ତୄ-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯନ୍ତେ । ଅନ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ପ୍ରା॒ଣାନା᳚-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି । ଯ ଆତମି॑ତୋରୁପ॒ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତେ । ସୁ॒ସ॒ନ୍ଦୃଶ॑-ନ୍ତ୍ଵା ଵ॒ଯମିତ୍ଯା॑ହ ॥ 68 ॥
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ସୁ॑ସ॒ନ୍ଦୃକ୍ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଦ॑ଧତେ । ଯୋଜା॒ ନ୍ଵି॑ନ୍ଦ୍ର ତେ॒ ହରୀ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପୁନ॑ରଯୁକ୍ତ । ଅକ୍ଷ॒ନ୍ନମୀ॑ମଦନ୍ତ॒ ହୀତି॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମୁପ॑ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ଅକ୍ଷ॒ନ୍ନମୀ॑ମଦ॒ନ୍ତାଥ॒ ତ୍ଵୋପ॑ତିଷ୍ଠାମହ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଅମୀ॑ମଦନ୍ତ ପି॒ତରଃ॑ ସୋ॒ମ୍ଯା ଇତ୍ଯ॒ଭି ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅମୀ॑ମଦନ୍ତ ପି॒ତରୋ-ଽଥ॑ ତ୍ଵା॒-ଽଭି ପ୍ରପ॑ଦ୍ଯାମହ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ମା॒ର୍ଜଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵୈନାନ୍॑ ॥ 69 ॥
ଅଥୋ॑ ତ॒ର୍ପଯ॑ତ୍ଯେ॒ଵ । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅପ॑ ବର୍ହିଷାଵନୂଯା॒ଜୌ ଯ॑ଜତି । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୋରୁଥ୍ସୃ॑ଜତି । ଚ॒ତୁରଃ॑ ପ୍ରଯା॒ଜାନ୍. ଯ॑ଜତି । ଦ୍ଵାଵ॑ନୂଯା॒ଜୌ । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 70 ॥
ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ନ ପତ୍ନ୍ଯନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ନ ସଂଯାଁ॑ଜଯନ୍ତି । ଯତ୍ପତ୍ନ୍ଯ॒ନ୍ଵାସୀ॑ତ । ଯଥ୍ସଂ॑ଯାଁ॒ଜଯେ॑ଯୁଃ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କା ସ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ଵା᳚ସ୍ତେ । ନ ସଂଯାଁ॑ଜଯନ୍ତି । ପତ୍ନି॑ଯୈ ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ 71 ॥
(ହୋତା॑ର॒ - ମାଜ୍ଯ॑ଭାଗୌ ଯଜତି॒ - ସନ୍ତ॑ତ॒ମଵ॑ଦ୍ଯତି॒ - ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ - ବର୍ହି॒ଷଦୋ॑ ଯଜତି॒ - ତମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॑ଜ॒- ତ୍ଯନୁ॒ ନିଷ୍କ୍ରା॑ମନ୍ତ୍ଯା - ହୈ - ନାନ୍ - ଋ॒ତଵୋ॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ତ୍ର୍ଯମ୍ବକହଵୀଂଷି
ଅନୁଵାକଂ 10 - ତ୍ର୍ଯମ୍ବକହଵୀଂଷି
ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷମେକ॑କପାଲା॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରାନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॒ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରାନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑କପାଲା ଭଵନ୍ତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ନାଭିଘା॑ରଯତି । ଯଦ॑ଭିଘା॒ରଯେ᳚ତ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ର॒ଵ॒ଚା॒ରିଣଗ୍ଂ॑ ରୁ॒ଦ୍ର-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯାତ୍ । ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି ॥ 72 ॥
ତଦ୍ଧି ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଅ॑ପ॒ଶୁକା॑ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠତ । ଅ॒ସୌ ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେ॒ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତମ॑ସ୍ମୈ ପ॒ଶୁ-ନ୍ନିର୍ଦି॑ଶତି । ଯଦି॒ ନ ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ ॥ 73 ॥
ନ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍. ହି॒ନସ୍ତି॑ । ନାର॒ଣ୍ଯାନ୍ । ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ପ॒ଥେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନୀ॒ନା-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶୋ॒ ନାମ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମେନ॑ ପ॒ର୍ଣେନ॑ ଜୁହୋତି । ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ଯେ॑ଷା । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ମେନୈ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 74 ॥
ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହ ସ୍ଵସ୍ରା-ଽମ୍ବି॑କ॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ଶ॒ରଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯାମ୍ବି॑କା॒ ସ୍ଵସା᳚ । ତଯା॒ ଵା ଏ॒ଷ ହି॑ନସ୍ତି । ଯଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ତଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସ॒ହ ଶ॑ମଯତି । ଭେ॒ଷ॒ଜ-ଙ୍ଗଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯାଵ॑ନ୍ତ ଏ॒ଵ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ଅଵା᳚ମ୍ବ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦିମ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 75 ॥
ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକଂ-ଯଁଜାମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା ଽମୃତା॒ଦିତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଉତ୍କି॑ରନ୍ତି । ଭଗ॑ସ୍ଯ ଲୀଫ୍ସନ୍ତେ । ମୂତେ॑ କୃ॒ତ୍ଵା-ଽଽସ॑ଜନ୍ତି । ଯଥା॒ ଜନଂ॑-ଯଁ॒ତେ॑-ଽଵ॒ସ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵତତ୍ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ ନି॒ରଵ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମାଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯା॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 76 ॥
ତଦ୍ଧି ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଅ॑ପ॒ଶୁକା॑ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠତ । ଅ॒ସୌ ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେ॒ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତମ॑ସ୍ମୈ ପ॒ଶୁ-ନ୍ନିର୍ଦି॑ଶତି । ଯଦି॒ ନ ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ ॥ 73 ॥
ନ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍. ହି॒ନସ୍ତି॑ । ନାର॒ଣ୍ଯାନ୍ । ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ପ॒ଥେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନୀ॒ନା-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶୋ॒ ନାମ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମେନ॑ ପ॒ର୍ଣେନ॑ ଜୁହୋତି । ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ଯେ॑ଷା । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ମେନୈ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ ॥ 74 ॥
ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହ ସ୍ଵସ୍ରା-ଽମ୍ବି॑କ॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ଶ॒ରଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯାମ୍ବି॑କା॒ ସ୍ଵସା᳚ । ତଯା॒ ଵା ଏ॒ଷ ହି॑ନସ୍ତି । ଯଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ତଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସ॒ହ ଶ॑ମଯତି । ଭେ॒ଷ॒ଜ-ଙ୍ଗଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯାଵ॑ନ୍ତ ଏ॒ଵ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ଅଵା᳚ମ୍ବ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦିମ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 75 ॥
ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକଂ-ଯଁଜାମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା ଽମୃତା॒ଦିତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଉତ୍କି॑ରନ୍ତି । ଭଗ॑ସ୍ଯ ଲୀଫ୍ସନ୍ତେ । ମୂତେ॑ କୃ॒ତ୍ଵା-ଽଽସ॑ଜନ୍ତି । ଯଥା॒ ଜନଂ॑-ଯଁ॒ତେ॑-ଽଵ॒ସ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵତତ୍ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ ନି॒ରଵ॑ତ୍ତ୍ଯୈ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒ମାଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯା॒ନ୍ତର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 76 ॥
(ଯ॒ନ୍ତି॒ - ବ୍ରୂ॒ଯା॒ନ୍ - ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ - ଶାସ୍ତେ - ସିଞ୍ଚତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 10)
(ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ - ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା - ସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ୍ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଵି॒ - ତୋତ୍ତ॑ରସ୍ଯାଂ - ଦେଵାସୁ॒ରା-ସ୍ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି--ର୍ ଯ-ତ୍ପତ୍ନୀ॑ -ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ତା ଵ॑ରୁଣପ୍ରଘା॒ସୈ - ର॒ଗ୍ନଯେ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ - ପ୍ରତିପୂରୁ॒ଷ-ନ୍ଦଶ॑)
(ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ - ପ୍ରଥମ॒ଜୋ ଵ॒ଥ୍ସୋ - ବ॑ହୁରୂ॒ପା ହି ପ॒ଶଵ॒ - ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୃଥମା॒ତ୍ରଂ - ଁଯଦ॒ଗ୍ନଯେ-ଽନୀ॑କଵତ - ଉଦ୍ଧା॒ରଂ-ଵାଁ - ଅ॒ଗ୍ନଯେ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॑ - ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ଷଟ୍ଥ୍ସ॑ପ୍ତତିଃ)
(ଅନୁ॑ମତ୍ଯୈ॒ - ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥