2.1 - അഗ്നിഹോത്രബ്രാഹ്മണമ് - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണ പാഠഃ - അങ്ഗിരസോ വൈ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ പ്രഥമഃ പ്രപാഠകഃ - അഗ്നിഹോത്രബ്രാഹ്മണമ്
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
അനുവാകം 1 - അഗ്നിഹോത്രസ്യോപോദ്ധാതഃ

അങ്ഗിരസോ വൈ സത്രമാസത । തേഷാ-മ്പൃശ്നി-ര്ഘര്മധുഗാസീത് । സര്ജീഷേണാജീവത് । തേ-ഽബ്രുവന്ന് । കസ്മൈ നു സത്രമാസ്മഹേ । യേ-ഽസ്യാ ഓഷധീര്ന ജനയാമ ഇതി । തേ ദിവോ വൃഷ്ടി-മസൃജന്ത । യാവന്ത-സ്സ്തോകാ അവാപദ്യന്ത । താവതീരോഷധയോ ഽജായന്ത ॥ താ ജാതാഃ പിതരോ വിഷേണാലിമ്പന്ന് ॥ 1 ॥
താസാ-ഞ്ജഗ്ധ്വാ രുപ്യന്ത്യൈത് । തേ-ഽബ്രുവന്ന് । ക ഇദമിത്ഥ-മകരിതി । വയ-മ്ഭാഗധേയ-മിച്ഛമാനാ ഇതി പിതരോ-ഽബ്രുവന്ന് । കിം-വോഁ ഭാഗധേയമിതി । അഗ്നിഹോത്ര ഏവ നോ-ഽപ്യസ്ത്വിത്യ-ബ്രുവന്ന് । തേഭ്യ ഏത-ദ്ഭാഗധേയ-മ്പ്രായച്ഛന്ന് । യദ്ധുത്വാ നിമാര്ഷ്ടി । തതോ വൈ ത ഓഷധീര-സ്വദയന്ന് ॥ യ ഏവം-വേഁദ ॥ 2 ॥
സ്വദന്തേ-ഽസ്മാ ഓഷധയഃ । തേ വഥ്സമു-പാവാസൃജന്ന് । ഇദ-ന്നോ ഹവ്യ-മ്പ്രദാപയേതി । സോ-ഽബ്രവീദ്വരം-വൃഁണൈ । ദശ മാ രാത്രീര്ജാത-ന്ന ദോഹന്ന് । ആസങ്ഗവ-മ്മാത്രാ സഹ ചരാണീതി । തസ്മാ-ദ്വഥ്സ-ഞ്ജാത-ന്ദശ രാത്രീര്ന ദുഹന്തി । ആസങ്ഗവ-മ്മാത്രാ സഹ ചരതി । വാരേവൃതഗ്ഗ്ഹ്യസ്യ । തസ്മാ-ദ്വഥ്സഗ്ം സഗ്ംസൃഷ്ടധയഗ്ം രുദ്രോ ഘാതുകഃ । അതി ഹി സന്ധാ-ന്ധയതി ॥ 3 ॥

(അലിമ്പന് - വേദ - ഘാതുക ഏക-ഞ്ച) (അ. 1)
അനുവാകം 2 - അഗ്നിഹോത്രനിരൂപണമ്

പ്രജാപതി-രഗ്നി-മസൃജത । ത-മ്പ്രജാ അന്വസൃജ്യന്ത । തമഭാഗ ഉപാസ്ത । സോ-ഽസ്യ പ്രജാഭി-രപാക്രാമത് । തമവരുരു-ഥ്സമാനോ-ഽന്വൈത് । തമവരുധ-ന്നാശക്നോത് । സ തപോ ഽതപ്യത । സോ-ഽഗ്നി-രുപാരമതാതാപി വൈ സ്യ പ്രജാപതിരിതി । സ രരാടാദുദമൃഷ്ട ॥ 4 ॥
ത-ദ്ഘൃതമഭവത് । തസ്മാദ്യസ്യ ദക്ഷിണതഃ കേശാ ഉന്മൃഷ്ടാഃ । താ-ഞ്ജ്യേഷ്ഠലക്ഷ്മീ പ്രാജാപത്യേത്യാഹുഃ । യ-ദ്രരാടാദുദമൃഷ്ട । തസ്മാ-ദ്രരാടേ കേശാ ന സന്തി । തദഗ്നൌ പ്രാഗൃഹ്ണാത് । തദ്വ്യചികിഥ്സത് । ജുഹവാനീ(3) മാ ഹൌഷാ(3)മിതി । ത-ദ്വിചികിഥ്സായൈ ജന്മ ॥ യ ഏവം-വിഁദ്വാന്. വിചികിഥ്സതി ॥ 5 ॥
വസീയ ഏവ ചേതയതേ ॥ തം-വാഁഗഭ്യവദ-ജ്ജുഹുധീതി । സോ-ഽബ്രവീത് । കസ്ത്വമസീതി । സ്വൈവ തേ വാഗിത്യബ്രവീത് । സോ-ഽജുഹോ-ഥ്സ്വാഹേതി । തഥ്സ്വാഹാകാരസ്യ ജന്മ ॥ യ ഏവഗ്ഗ് സ്വാഹാകാരസ്യ ജന്മ വേദ । കരോതി സ്വാഹാകാരേണ വീര്യമ് ॥ യസ്യൈവം-വിഁദുഷഃ സ്വാഹാകാരേണ ജുഹ്വതി ॥ 6 ॥
ഭോഗായൈവാസ്യ ഹുത-മ്ഭവതി ॥ തസ്യാ ആഹുത്യൈ പുരുഷ-മസൃജത । ദ്വിതീയ-മജുഹോത് । സോ-ഽശ്വ-മസൃജത । തൃതീയ-മജുഹോത് । സ ഗാമസൃജത । ചതുര്ഥ-മജുഹോത് । സോ-ഽവിമസൃജത । പഞ്ചമ-മജുഹോത് । സോ-ഽജാമസൃജത ॥ 7 ॥
സോ-ഽഗ്നി-രബിഭേത് । ആഹുതീഭിര്വൈ മാ-ഽഽപ്നോതീതി । സ പ്രജാപതി-മ്പുനഃ പ്രാവിശത് । ത-മ്പ്രജാപതി-രബ്രവീത് । ജായസ്വേതി । സോ-ഽബ്രവീത് । കി-മ്ഭാഗധേയമഭി ജനിഷ്യ ഇതി । തുഭ്യമേവേദഗ്ം ഹൂയാതാ ഇത്യബ്രവീത് । സ ഏത-ദ്ഭാഗധേയമഭ്യജായത । യദഗ്നിഹോത്രമ് ॥ 8 ॥
തസ്മാദഗ്നിഹോത്ര-മുച്യതേ ॥ തദ്ധൂയമാന-മാദിത്യോ-ഽബ്രവീത് । മാ ഹൌഷീഃ । ഉഭയോര്വൈ-നാവേതദിതി । സോ-ഽഗ്നി-രബ്രവീത് । കഥ-ന്നൌ ഹോഷ്യന്തീതി । സായമേവ തുഭ്യ-ഞ്ജുഹവന്ന് । പ്രാതര്മഹ്യ-മിത്യബ്രവീത് । തസ്മാദഗ്നയേ സായഗ്ം ഹൂയതേ । സൂര്യായ പ്രാതഃ ॥ 9 ॥
ആഗ്നേയീ വൈ രാത്രിഃ । ഐന്ദ്രമഹഃ । യദനുദിതേ സൂര്യേ പ്രാതര്ജുഹുയാത് । ഉഭയമേവാഗ്നേയഗ്ഗ് സ്യാത് । ഉദിതേ സൂര്യേ പ്രാതര്ജുഹോതി । തഥാ-ഽഗ്നയേ സായഗ്ം ഹൂയതേ । സൂര്യായ പ്രാതഃ ॥ രാത്രിം-വാഁ അനു പ്രജാഃ പ്ര ജായന്തേ । അഹ്നാ പ്രതി തിഷ്ഠന്തി । യഥ്സായ-ഞ്ജുഹോതി ॥ 10 ॥
പ്രൈവ തേന ജായതേ । ഉദിതേ സൂര്യേ പ്രാത-ര്ജുഹോതി । പ്രത്യേവ തേന തിഷ്ഠതി ॥ പ്രജാപതിര-കാമയത പ്രജായേയേതി । സ ഏതദഗ്നിഹോത്ര-മ്മിഥുന-മപശ്യത് । തദുദിതേ സൂര്യേ-ഽജുഹോത് । യജുഷാ ഽന്യത് । തൂഷ്ണീമന്യത് । തതോ വൈ സ പ്രാജായത । യസ്യൈവം-വിഁദുഷ ഉദിതേ സൂര്യേ-ഽഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹ്വതി ॥ 11 ॥
പ്രൈവ ജായതേ । അഥോ യഥാ ദിവാ പ്രജാനന്നേതി । താദൃഗേവ തത് ॥ അഥോ ഖല്വാഹുഃ । യസ്യ വൈ ദ്വൌ പുണ്യൌ ഗൃഹേ വസതഃ । യസ്തയോരന്യഗ്ം രാധയത്യന്യ-ന്ന । ഉഭൌ വാവ സ താവൃച്ഛതീതി । അഗ്നിം-വാഁവാദിത്യ-സ്സായ-മ്പ്രവിശതി । തസ്മാദഗ്നിര്ദൂരാന്നക്ത-ന്ദദൃശേ ।

ഉഭേ ഹി തേജസീ സപന്ദ്യേതേ ॥ 12 ॥
ഉദ്യന്തം-വാഁവാദിത്യ-മഗ്നിരനു സമാരോഹതി । തസ്മാദ്ധൂമ ഏവാഗ്നേര്ദിവാ ദദൃശേ । യദഗ്നയേ സായ-ഞ്ജുഹുയാത് । ആ സൂര്യായ വൃശ്ച്യേത । യഥ്സൂര്യായ പ്രാത-ര്ജുഹുയാത് । ആ-ഽഗ്നയേ വൃശ്ച്യേത । ദേവതാഭ്യ-സ്സമദ-ന്ദദ്ധ്യാത് । അഗ്നിര്ജ്യോതി-ര്ജ്യോതി-സ്സൂര്യ-സ്സ്വാഹേത്യേവ സായഗ്ം ഹോതവ്യമ് । സൂര്യോ ജ്യോതി-ര്ജ്യോതിരഗ്നി-സ്സ്വാഹേതി പ്രാതഃ । തഥോഭാഭ്യാഗ്ം സായഗ്ം ഹൂയതേ ॥ 13 ॥
ഉഭാഭ്യാ-മ്പ്രാതഃ । ന ദേവതാഭ്യ-സ്സമദ-ന്ദധാതി ॥ അഗ്നിര്ജ്യോതിരിത്യാഹ । അഗ്നിര്വൈ രേതോധാഃ ॥ പ്രജാ ജ്യോതിരിത്യാഹ । പ്രജാ ഏവാസ്മൈ പ്ര ജനയതി ॥ സൂര്യോ ജ്യോതിരിത്യാഹ । പ്രജാസ്വേവ പ്രജാതാസു രേതോ ദധാതി ॥ ജ്യോതിരഗ്നി-സ്സ്വാഹേത്യാഹ । പ്രജാ ഏവ പ്രജാതാ അസ്യാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി ॥ 14 ॥
തൂഷ്ണീമുത്തരാ-മാഹുതി-ഞ്ജുഹോതി । മിഥുനത്വായ പ്രജാത്യൈ ॥ യദുദിതേ സൂര്യേ പ്രാത-ര്ജുഹുയാത് । യഥാ-ഽതിഥയേ പ്രദ്രുതായ ശൂന്യായാവസഥാ-യാഹാര്യഗ്ം ഹരന്തി । താദൃഗേവ തത് ।

ക്വാഹ തതസ്ത-ദ്ഭവതീത്യാഹുഃ । യഥ്സ ന വേദ । യസ്മൈ തദ്ധരന്തീതി । തസ്മാ-ദ്യദൌഷസ-ഞ്ജുഹോതി । തദേവ സപ്രന്തി । അഥോ യഥാ പ്രാര്ഥമൌഷസ-മ്പരി വേവേഷ്ടി । താദൃഗേവ തത് ॥ 15 ॥

(അമൃഷ്ട - വിചികിഥ്സതി - ജുഹ്വ - ത്യജാമസൃജ - താഗ്നിഹോത്രഗ്ം - സൂര്യായ പ്രാത--ര് ജുഹോതി - ജുഹ്വതി - സമ്പദ്യേതേ - ഹൂയതേ - സ്ഥാപയതി - സമ്പ്രതി ദ്വേ ച) (അ. 2)
അനുവാകം 3 - ഉപയോക്ഷ്യമാണസ്യ ഹവിഷ-സ്സംസ്കാരഃ

രുദ്രോ വാ ഏഷഃ । യദഗ്നിഃ । പത്നീ സ്ഥാലീ । യന്മദ്ധ്യേ-ഽഗ്നേ-രധിശ്രയേത് । രുദ്രായ പത്നീമപി ദദ്ധ്യാത് । പ്രമായുകാ സ്യാത് । ഉദീചോ-ഽങ്ഗാരാന്നിരൂഹ്യാധി ശ്രയതി । പത്നിയൈ ഗോപീഥായ ॥ വ്യന്താന് കരോതി । തഥാ പത്ന്യ-പ്രമായുകാ ഭവതി ॥ 16 ॥
ഘര്മോ വാ ഏഷോ-ഽശാന്തഃ । അഹരഹഃ പ്രവൃജ്യതേ । യദഗ്നിഹോത്രമ് । പ്രതിഷിഞ്ചേ-ത്പശുകാമസ്യ । ശാന്തമിവ ഹി പശവ്യമ് ॥ ന പ്രതിഷിഞ്ചേ-ദ്ബ്രഹ്മവര്ചസകാമസ്യ । സമിദ്ധമിവ ഹി ബ്രഹ്മവര്ചസമ് ॥ അഥോ ഖലു । പ്രതിഷിച്യമേവ । യത്-പ്രതിഷിഞ്ചതി ॥ 17 ॥
തത്-പശവ്യമ് । യജ്ജുഹോതി । തദ്ബ്രഹ്മവര്ചസി । ഉഭയമേവാകഃ ॥ പ്രച്യുതം-വാഁ ഏതദസ്മാ-ല്ലോകാത് । അഗത-ന്ദേവലോകമ് । യച്ഛൃതഗ്ം ഹവിരനഭിഘാരിതമ് । അഭിദ്യോതയതി । അഭ്യേവൈനദ്ഘാരയതി । അഥോ ദേവത്രൈവൈന-ദ്ഗമയതി ॥ 18 ॥
പര്യഗ്നി കരോതി । രക്ഷസാ-മപഹത്യൈ ॥ ത്രിഃ പര്യഗ്നി കരോതി । ത്ര്യാവൃദ്ധി യജ്ഞഃ । അഥോ മേദ്ധ്യത്വായ ॥ യത്-പ്രാചീന-മുദ്വാസയേത് । യജമാനഗ്ം ശുചാ ഽര്പയേത് । യ-ദ്ദക്ഷിണാ । പിതൃദേവത്യഗ്ഗ് സ്യാത് । യത്-പ്രത്യക് ॥ 19 ॥
പത്നീഗ്ം ശുചാ ഽര്പയേത് । ഉദീചീന-മുദ്വാസയതി । ഏഷാ വൈ ദേവമനുഷ്യാണാഗ്ം ശാന്താ ദിക് । താമേവൈനദനൂ-ദ്വാസയതി ശാന്ത്യൈ ॥ വര്ത്മ കരോതി । യജ്ഞസ്യ സന്തത്യൈ ॥ നിഷ്ടപതി । ഉപൈവ തഥ്സ്തൃണാതി ॥ ചതുരുന്നയതി । ചതുഷ്പാദഃ പശവഃ ॥ 20 ॥
പശൂനേവാ-വരുന്ധേ ॥ സര്വാന്-പൂര്ണാനുന്നയതി । സര്വേ ഹി പുണ്യാ രാദ്ധാഃ ॥ അനൂച ഉന്നയതി । പ്രജായാ അനൂചീനത്വായ । അനൂച്യേവാസ്യ പ്രജാ ഽര്ധുകാ ഭവതി ॥ സ-മ്മൃശതി വ്യാവൃത്ത്യൈ ॥ നാഹോഷ്യന്നുപ സാദയേത് । യദഹോഷ്യന്നുപ സാദയേത് । യഥാ ഽന്യസ്മാ ഉപനിധായ ॥ 21 ॥
അന്യസ്മൈ പ്രയച്ഛതി । താദൃഗേവ തത് । ആ-ഽസ്മൈ വൃശ്ച്യേത । യദേവ ഗാര്ഹപത്യേ-ഽധിശ്രയതി । തേന ഗാര്ഹപത്യ-മ്പ്രീണാതി ॥ അഗ്നിരബിഭേത് । ആഹുതയോ മാ-ഽത്യേഷ്യന്തീതി । സ ഏതാഗ്ം സമിധ-മപശ്യത് । താമാ-ഽധത്ത । തതോ വാ അഗ്നാവാഹുതയോ-ഽദ്ധ്രിയന്ത ॥ 22 ॥
യദേനഗ്ം സമയച്ഛത് । തഥ്സമിധഃ സമിത്ത്വമ് । സമിധമാദധാതി । സമേവൈനം-യഁച്ഛതി । ആഹുതീനാ-ന്ധൃത്യൈ । അഥോ അഗ്നിഹോത്രമേവേദ്ധ്മവത്-കരോതി । ആഹുതീനാ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । യദേകാഗ്ം സമിധമാധായ ദ്വേ ആഹുതീ ജുഹോതി । അഥ കസ്യാഗ്ം സമിധി ദ്വിതീയാ-മാഹുതി-ഞ്ജുഹോതീതി ॥ 23 ॥
യ-ദ്ദ്വേ സമിധാവാദദ്ധ്യാത് । ഭ്രാതൃവ്യമസ്മൈ ജനയേത് । ഏകാഗ്ം സമിധമാധായ । യജുഷാ ഽന്യാമാഹുതി-ഞ്ജുഹോതി । ഉഭേ ഏവ സമിദ്വതീ ആഹുതീ ജുഹോതി । നാസ്മൈ ഭ്രാതൃവ്യ-ഞ്ജനയതി ॥ ആദീപ്തായാ-ഞ്ജുഹോതി । സമിദ്ധമിവ ഹി ബ്രഹ്മവര്ചസമ് । അഥോ യഥാ-ഽതിഥി-ഞ്ജ്യോതിഷ്കൃത്വാ പരിവേവേഷ്ടി । താദൃഗേവ തത് ॥ ചതുരുന്നയതി । ദ്വിര്ജുഹോതി । തസ്മാ-ദ്ദ്വിപാ-ച്ചതുഷ്പാദമത്തി । അഥോ ദ്വിപദ്യേവ ചതുഷ്പദഃ പ്രതിഷ്ഠാപയതി ॥ 24 ॥

(ഭവതി - പ്രതിഷിഞ്ചതി - ഗമയതി - പ്രത്യക് - പശവ - ഉപനിധാ - യാദ്ഘ്രിയന് - തേതി - തച്ചത്വാരി ച) (അ. 3)
അനുവാകം 4 - ഉപയുക്തസ്യ ഹവിഷ-സ്സംസ്കാരഃ

ഉത്തരാവതീം-വൈഁ ദേവാ ആഹുതിമജുഹവുഃ । അവാചീമസുരാഃ । തതോ ദേവാ അഭവന്ന് । പരാ-ഽസുരാഃ । യ-ങ്കാമയേത വസീയാന്-ഥ്സ്യാദിതി । കനീയസ്തസ്യ പൂര്വഗ്ം ഹുത്വാ । ഉത്തര-മ്ഭൂയോ ജുഹുയാത് । ഏഷാ വാ ഉത്തരാവത്യാഹുതിഃ । താ-ന്ദേവാ അജുഹവുഃ । തതസ്തേ-ഽഭവന്ന് ॥ 25 ॥
യസ്യൈവ-ഞ്ജുഹ്വതി । ഭവത്യേവ ॥ യ-ങ്കാമയേത പാപീയാന്-ഥ്സ്യാദിതി । ഭൂയസ്തസ്യ പൂര്വഗ്ം ഹുത്വാ । ഉത്തര-ങ്കനീയോ ജുഹുയാത് । ഏഷാ വാ അവാച്യാഹുതിഃ । താമസുരാ അജുഹവുഃ । തതസ്തേ പരാ-ഽഭവന്ന് । യസ്യൈവ-ഞ്ജുഹ്വതി । പരൈവ ഭവതി ॥ 26 ॥
ഹുത്വോപ സാദയത്യജാമിത്വായ । അഥോ വ്യാവൃത്ത്യൈ ॥ ഗാര്ഹപത്യ-മ്പ്രതീക്ഷതേ । അനനുദ്ധ്യായിന-മേവൈന-ങ്കരോതി ॥ അഗ്നിഹോത്രസ്യ വൈ സ്ഥാണുരസ്തി । തം-യഁ ഋച്ഛേത് । യജ്ഞസ്ഥാണുമൃച്ഛേത് । ഏഷ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യ സ്ഥാണുഃ । യത്-പൂര്വാ-ഽഽഹുതിഃ । താം-യഁദുത്തരയാ-ഽഭി ജുഹുയാത് ॥ 27 ॥
യജ്ഞസ്ഥാണു-മൃച്ഛേത് । അതിഹായ പൂര്വാമാഹുതി-ഞ്ജുഹോതി । യജ്ഞസ്ഥാണുമേവ പരി വൃണക്തി । അഥോ ഭ്രാതൃവ്യമേവാപ്ത്വാ ഽതിക്രാമതി ॥ അവാചീനഗ്ം സായമുപ മാര്ഷ്ടി । രേത ഏവ ത-ദ്ദധാതി । ഊര്ധ്വ-മ്പ്രാതഃ । പ്ര ജനയത്യേവ തത് ॥ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । ചതുരുന്നയതി ॥ 28 ॥
ദ്വിര്ജുഹോതി । അഥ ക്വ ദ്വേ ആഹുതീ ഭവത ഇതി । അഗ്നൌ വൈശ്വാനര ഇതി ബ്രൂയാത് । ഏഷ വാ അഗ്നിര്വൈശ്വാനരഃ । യദ്ബ്രാഹ്മണഃ । ഹുത്വാ ദ്വിഃ പ്രാശ്ഞാതി । അഗ്നാവേവ വൈശ്വാനരേ ദ്വേ ആഹുതീ ജുഹോതി ॥ ദ്വിര്ജുഹോതി । ദ്വിര്നിമാര്ഷ്ടി । ദ്വിഃ പ്രാശ്ഞാതി ॥ 29 ॥
ഷട്-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋതവഃ । ഋതൂനേവ പ്രീണാതി । ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । കി-ന്ദേവത്യ-മഗ്നിഹോത്രമിതി । വൈശ്വദേവമിതി ബ്രൂയാത് । യ-ദ്യജുഷാ ജുഹോതി । തദൈന്ദ്രാഗ്നമ് । യത്-തൂഷ്ണീമ് । തത്-പ്രാജാപത്യമ് ॥ 30 ॥
യന്നിമാര്ഷ്ടി । തദോഷധീനാമ് । യദ്ദ്വിതീയമ് । തത്-പിതൃണാമ് । യത്-പ്രാശ്ഞാതി । ത-ദ്ഗര്ഭാണാമ് । തസ്മാ-ദ്ഗര്ഭാ അനശ്നന്തോ വര്ധന്തേ । യദാചാമതി । തന്മനുഷ്യാണാമ് ॥ ഉദമ്പര്യാവൃത്യാചാമതി ॥ 31 ॥
ആത്മനോ ഗോപീഥായ ॥ നിര്ണേനേക്തി ശുദ്ധ്യൈ ॥ നിഷ്ടപതി സ്വഗാകൃത്യൈ । ഉ-ദ്ദിശതി । സപ്തര്ഷീനേവ പ്രീണാതി ॥ ദക്ഷിണാ പര്യാവര്തതേ । സ്വമേവ വീര്യമനു പര്യാവര്തതേ । തസ്മാ-ദ്ദക്ഷിണോ-ഽര്ധ ആത്മനോ വീര്യാവത്തരഃ । അഥോ ആദിത്യസ്യൈവാവൃതമനു പര്യാവര്തതേ ॥ ഹുത്വോപ സമിന്ധേ ॥ 32 ॥
ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ സമിദ്ധ്യൈ ॥ ന ബരഃഇരനു പ്ര ഹരേത് । അസഗ്ഗ്സ്ഥിതോ വാ ഏഷ യജ്ഞഃ । യദഗ്നിഹോത്രമ് । യദനു പ്രഹരേത് । യജ്ഞം-വിഁച്ഛിന്ദ്യാത് । തസ്മാന്നാനു പ്രഹൃത്യമ് । യജ്ഞസ്യ സന്തത്യൈ ॥ അപോ നി നയതി । അവഭൃഥസ്യൈവ രൂപമകഃ ॥ 33 ॥

(അഭവന് - ഭവതി - ജുഹുയാന് - നയതി - മാര്ഷ്ടി ദ്വിഃ പ്രാശ്ഞാതി - പ്രാജാപത്യ - മാചാമതീ - ന്ധേ - ഽകഃ) (അ. 4)
അനുവാകം 5 - കാമ്യാനി ഹോമദ്രവ്യാണി

ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി । അഗ്നിഹോത്രപ്രായണാ യജ്ഞാഃ । കി-മ്പ്രായണ-മഗ്നിഹോത്രമിതി । വഥ്സോ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യ പ്രായണമ് । അഗ്നിഹോത്രം-യഁജ്ഞാനാമ് ॥ തസ്യ പൃഥിവീ സദഃ । അന്തരിക്ഷ-മാഗ്നീദ്ധ്രമ് । ദ്യൌര്-ഹവിര്ധാനമ് । ദിവ്യാ ആപഃ പ്രോക്ഷണയഃ । ഓഷധയോ ബരഃഇഃ ॥ 34 ॥

വനസ്പതയ ഇദ്ധ്മഃ । ദിശഃ പരിധയഃ । ആദിത്യോ യൂപഃ । യജമാനഃ പശുഃ । സമുദ്രോ-ഽവഭൃഥഃ । സംവഁഥ്സര-സ്സ്വഗാകാരഃ । തസ്മാദാഹിതാഗ്നേ-സ്സര്വമേവ ബര്ഹിഷ്യ-ന്ദത്ത-മ്ഭവതി । യ-ഥ്സായ-ഞ്ജുഹോതി । രാത്രിമേവ തേന ദക്ഷിണ്യാ-ങ്കുരുതേ । യത്-പ്രാതഃ ॥ 35 ॥
അഹരേവ തേന ദക്ഷിണ്യ-ങ്കുരുതേ । യത്-തതോ ദദാതി । സാ ദക്ഷിണാ ॥ യാവന്തോ വൈ ദേവാ അഹുതമാദന്ന് । തേ പരാ-ഽഭവന്ന് । ത ഏതദഗ്നിഹോത്രഗ്ം സര്വസ്യൈവ സമവദായാജുഹവുഃ । തസ്മാദാഹുഃ । അഗ്നിഹോത്രം-വൈഁ ദേവാ ഗൃഹാണാ-ന്നിഷ്കൃതി-മപശ്യന്നിതി । യ-ഥ്സായ-ഞ്ജുഹോതി । രാത്രിയാ ഏവ തദ്ധുതാദ്യായ ॥ 36 ॥
യജമാനസ്യാ-പരാഭാവായ । യത്-പ്രാതഃ । അഹ്ന ഏവ തദ്ധുതാദ്യായ । യജമാനസ്യാ-പരാഭാവായ । യത്-തതോ-ഽശ്നാതി । ഹുതമേവ തത് ॥ ദ്വയോഃ പയസാ ജുഹുയാത്-പശുകാമസ്യ । ഏതദ്വാ അഗ്നിഹോത്ര-മ്മിഥുനമ് । യ ഏവം-വേഁദ । പ്ര പ്രജയാ പശുഭി-ര്മിഥുനൈ-ര്ജായതേ ॥ 37 ॥
ഇമാമേവ പൂര്വയാ ദുഹേ । അമൂമുത്തരയാ । അധിശ്രിത്യോത്തരമാ നയതി । യോനാവേവ ത-ദ്രേതഃ സിഞ്ചതി പ്രജനനേ ॥ ആജ്യേന ജുഹുയാത്-തേജസ്കാമസ്യ । തേജോ വാ ആജ്യമ് । തേജസ്വ്യേവ ഭവതി । പയസാ പശുകാമസ്യ । ഏതദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപമ് । രൂപേണൈവാസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ ॥ 38 ॥
പശുമാനേവ ഭവതി । ദദ്ധ്നേന്ദ്രിയ കാമസ്യ । ഇന്ദ്രിയം-വൈഁ ദധി । ഇന്ദ്രിയാവ്യേവ ഭവതി । യവാഗ്വാ ഗ്രാമകാമസ്യൌഷധാ വൈ മനുഷ്യാഃ । ഭാഗധേയേനൈവാസ്മൈ സജാതാനവ-രുന്ധേ । ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ॥

അയജ്ഞോ വാ ഏഷഃ । യോസാമാ ॥ 39 ॥
ചതുരുന്നയതി । ചതുരക്ഷരഗ്ം രഥന്തരമ് । രഥന്തരസ്യൈഷ വര്ണഃ । ഉപരീവ ഹരതി । അന്തരിക്ഷം-വാഁമദേവ്യമ് । വാമദേവ്യസ്യൈഷ വര്ണഃ । ദ്വിര്ജുഹോതി । ദ്വ്യക്ഷര-മ്ബൃഹത് । ബൃഹത ഏഷ വര്ണഃ । അഗ്നിഹോത്രമേവ ത-ഥ്സാമന്വത്-കരോതി ॥ 40 ॥
യോ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യോപസദോ വേദ । ഉപൈനമുപസദോ നമന്തി । വിന്ദത ഉപസത്താരമ് । ഉന്നീയോപ സാദയതി । പൃഥിവീമേവ പ്രീണാതി । ഹോഷ്യന്നുപ സാദയതി । അന്തരിക്ഷമേവ പ്രീണാതി । ഹുത്വോപ സാദയതി । ദിവമേവ പ്രീണാതി । ഏതാ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യോപസദഃ ॥ 41 ॥
യ ഏവം-വേഁദ । ഉപൈന-മുപസദോ നമന്തി । വിന്ദത ഉപസത്താരമ് ॥ യോ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യാശ്രാവിത-മ്പ്രത്യാശ്രാവിതഗ്ം ഹോതാര-മ്ബ്രഹ്മാണം-വഁഷട്കാരം-വേഁദ । തസ്യ ത്വേവ ഹുതമ് । പ്രാണോ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യാശ്രാവിതമ് । അപാനഃ പ്രത്യാശ്രാവിതമ് । മനോ ഹോതാ । ചക്ഷു-ര്ബ്രഹ്മാ । നിമേഷോ വഷട്കാരഃ ॥ 42 ॥
യ ഏവം-വേഁദ । തസ്യ ത്വേവ ഹുതമ് ॥ സായം-യാഁവാനശ്ച വൈ ദേവാഃ പ്രാതര്യാവാണശ്ചാ-ഗ്നിഹോത്രിണോ ഗൃഹമാഗച്ഛന്തി । താന്. യന്ന തര്പയേത് । പ്രജയാ-ഽസ്യ പശുഭിര്വി തിഷ്ഠേരന്ന് । യത്തര്പയേത് । തൃപ്താ ഏന-മ്പ്രജയാ പശുഭിസ്തര്പയേയുഃ ॥ സജൂര്ദേവൈ-സ്സായം-യാഁവഭിരിതി സായഗ്ം സ-മ്മൃശതി । സജൂര്ദേവൈഃ പ്രാതര്യാവഭിരിതി പ്രാതഃ । യേ ചൈവ ദേവാ-സ്സായം-യാഁവാനോ യേ ച പ്രാതര്യാവാണഃ ॥ 43 ॥
താനേവോഭയാഗ് സ്തര്പയതി । ത ഏന-ന്തൃപ്താഃ പ്രജയാ പശുഭി സ്തര്പയന്തി ॥ അരുണോ ഹ സ്മാഹൌപവേശിഃ । അഗ്നിഹോത്ര ഏവാഹഗ്ം സായ-മ്പ്രാതര്വജ്ര-മ്ഭ്രാതൃവ്യേഭ്യഃ പ്ര ഹരാമി । തസ്മാ-ന്മത്പാപീയാഗ്ംസോ ഭ്രാതൃവ്യാ ഇതി । ചതുരുന്നയതി । ദ്വിര്ജുഹോതി । സമി-ഥ്സപ്തമീ । സപ്തപദാ ശക്വരീ । ശാക്വരോ വജ്രഃ । അഗ്നിഹോത്ര ഏവ തഥ്സായ-മ്പ്രാതര്വജ്രം-യഁജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യായ പ്ര ഹരതി । ഭവത്യാത്മനാ । പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി ॥ 44 ॥

(ബര്ഹിഃ - പ്രാത--ര് ഹുതാദ്യായ - ജായതേ - രുന്ധേ - ഽസാമാ - കരോ - ത്യേതാ വാ അഗ്നിഹോത്രസ്യോ പസദോ - വഷട്കാര - ശ്ച പ്രാതര്യാവാണോ - വജ്രസ്ത്രീണി ച) (അ. 5)
അനുവാകം 6 - അഭ്യുദ്ദ്രവണമ്, ഹോമാഭാവപ്രതീകാരശ്ച

പ്രജാപതി-രകാമയ-താത്മന് വന്മേ ജായേതേതി । സോ-ഽജുഹോത് । തസ്യാത്മന് വദജായത । അഗ്നി-ര്വായുരാ-ദിത്യഃ । തേ-ഽബ്രുവന്ന് । പ്രജാപതി-രഹൌഷീ-ദാത്മന്-വന്മേ ജായേതേതി । തസ്യ വയമജനിഷ്മഹി । ജായതാ-ന്ന ആത്മന്-വദിതി തേ-ഽജുഹവുഃ । പ്രാണാനാമഗ്നിഃ । തനുവൈ വായുഃ ॥ 45 ॥
ചക്ഷുഷ ആദിത്യഃ । തേഷാഗ്ം ഹുതാദജായത ഗൌരേവ ॥ തസ്യൈ പയസി വ്യായച്ഛന്ത । മമ ഹുതാദജനി മമേതി । തേ പ്രജാപതി-മ്പ്രശ്നമായന്ന് । സ ആദിത്യോ-ഽഗ്നി-മബ്രവീത് । യതരോ നൌ ജയാത് । തന്നൌ സഹാസദിതി । കസ്യൈ കോ-ഽഹൌഷീദിതി പ്രജാപതി-രബ്രവീത്-കസ്യൈ ക ഇതി । പ്രാണാനാമഹമിത്യഗ്നിഃ ॥ 46 ॥
തനുവാ അഹമിതി വായുഃ । ചക്ഷുഷോ-ഽഹമിത്യാദിത്യഃ । യ ഏവ പ്രാണാനാമഹൌഷീത് । തസ്യ ഹുതാദജനീതി । അഗ്നേര്-ഹുതാദജനീതി । തദഗ്നിഹോത്രസ്യാ-ഗ്നിഹോത്രത്വമ് । ഗൌര്വാ അഗ്നിഹോത്രമ് । യ ഏവം-വേഁദ ഗൌരഗ്നിഹോത്രമിതി । പ്രാണാപാനാഭ്യാ-മേവാഗ്നിഗ്ം സമര്ധയതി । അവ്യര്ധുകഃ പ്രാണാപാനാഭ്യാ-മ്ഭവതി ॥ 47 ॥
യ ഏവം-വേഁദ ॥ തൌ വായുരബ്രവീത് । അനു മാ ഭജതമിതി । യദേവ ഗാര്ഹപത്യേ-ഽധിശ്രിത്യാ-ഹവനീയ-മഭ്യുദ്ദ്രവാന് । തേന ത്വാ-മ്പ്രീണാനിത്യ-ബ്രൂതാമ് । തസ്മാ-ദ്യ-ദ്ഗാര്ഹപത്യേ-ഽധി-ശ്രിത്യാഹവനീയ-മഭ്യുദ്ദ്രവതി । വായുമേവ തേന പ്രീണാതി ॥ പ്രജാപതി-ര്ദേവതാ-സ്സൃജമാനഃ । അഗ്നിമേവ ദേവതാനാ-മ്പ്രഥമ-മസൃജത । സോ-ഽന്യദാലമ്-ഭ്യമവിത്ത്വാ ॥ 48 ॥
പ്രജാപതിമഭി പര്യാവര്തത । സ മൃത്യോ-രബിഭേത് । സോ-ഽമുമാദിത്യ-മാത്മനോ നിരമിമീത । തഗ്ംഹുത്വാ പരാമ്പര്യാവര്തത । തതോ വൈ സ മൃത്യുമപാജയത് । അപ മൃത്യു-ഞ്ജയതി । യ ഏവം-വേഁദ ॥ തസ്മാ-ദ്യസ്യൈവം-വിഁദുഷഃ । ഉതൈകാഹമുത ദ്വ്യഹ-ന്ന ജുഹ്വതി । ഹുതമേവാസ്യ ഭവതി । അസൌ ഹ്യാദിത്യോ-ഽഗ്നിഹോത്രമ് ॥ 49 ॥

(തനുവൈ വായു - രഗ്നി--ര് ഭവ - ത്യവിത്ത്വാ - ഭവത്യേക-ഞ്ച) (അ. 6)
അനുവാകം 7 - ഹവിഷ-സ്സര്വദേവതാസമ്ബന്ധേന പ്രശംസാ

രൌദ്ര-ങ്ഗവി । വായവ്യ-മുപസൃഷ്ടമ് । ആശ്വിന-ന്ദുഹ്യമാനമ് । സൌമ്യ-ന്ദുഗ്ധമ് । വാരുണമധിശ്രിതമ് । വൈശ്വദേവാ ഭിന്ദവഃ । പൌഷ്ണമുദന്തമ് । സാരസ്വതം-വിഁഷ്യന്ദമാനമ് । മൈത്രഗ്ം ശരഃ । ധാതുരുദ്വാസിതമ് । ബൃഹസ്പതേരുന്നീതമ് । സവിതുഃ പ്രക്രാന്തമ് । ദ്യാവാപൃഥിവ്യഗ്ഗ് ഹ്രിയമാണമ് । ഐന്ദ്രാഗ്ന-മുപസന്നമ് । അഗ്നേഃ പൂര്വാ ഽഽഹുതിഃ । പ്രജാപതേ-രുത്തരാ । ഐന്ദ്രഗ്ം ഹുതമ് ॥ 50 ॥

(ഉദ്വാസിതഗ്ം സപ്ത ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8 - ദോഹനപ്രകാരോ-ഽഗ്നിഹോത്രഹോത്രശ്ച

ദക്ഷിണത ഉപ സൃജതി । പിതൃലോകമേവ തേന ജയതി ॥ പ്രാചീമാവര്തയതി । ദേവലോകമേവ തേന ജയതി । ഉദീചീമാവൃത്യ ദോഗ്ധി । മനുഷ്യലോകമേവ തേന ജയതി ॥ പൂര്വൌ ദുഹ്യാജ്ജ്യേഷ്ഠസ്യ ജ്യൈഷ്ഠിനേയസ്യ । യോ വാ ഗതശ്രീ-സ്സ്യാത് । അപരൌ ദുഹ്യാത്-കനിഷ്ഠസ്യ കാനിഷ്ഠിനേയസ്യ । യോ വാ ബുഭൂഷേത് ॥ 51 ॥
ന സ-മ്മൃശതി । പാപവസ്യസസ്യ വ്യാവൃത്ത്യൈ ॥ വായവ്യം-വാഁ ഏതദുപസൃഷ്ടമ് । ആശ്വിന-ന്ദുഹ്യമാനമ് । മൈത്ര-ന്ദുഗ്ധമ് । അര്യമ്ണ ഉദ്വാസ്യമാനമ് । ത്വാഷ്ട്ര-മുന്നീയമാനമ് । ബൃഹസ്പതേ-രുന്നീതമ് । സവിതുഃ പ്രക്രാന്തമ് । ദ്യാവാപൃഥിവ്യഗ്ഗ് ഹ്രിയമാണമ് ॥ 52 ॥
ഐന്ദ്രാഗ്നമുപ സാദിതമ് । സര്വാഭ്യോ വാ ഏഷ ദേവതാഭ്യോ ജുഹോതി । യോ-ഽഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹോതി ॥ യഥാ ഖലു വൈ ധേനു-ന്തീര്ഥേ തര്പയതി । ഏവമഗ്നിഹോത്രീ യജമാന-ന്തര്പയതി । തൃപ്യതി പ്രജയാ പശുഭിഃ । പ്രസുവര്ഗം-ലോഁക-ഞ്ജാനാതി । പശ്യതി പുത്രമ് । പശ്യതി പൌത്രമ് । പ്ര പ്രജയാ പശുഭി-ര്മിഥുനൈ-ര്ജായതേ । യസ്യൈവം-വിഁദുഷോ-ഽഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹ്വതി । യ ഉ ചൈന ദേവം-വേഁദ ॥ 53 ॥

(ബഭൂഷേ- ദ്ധ്രിയമാണം - ജായതേ ദ്വേ ച) (അ. 8)
അനുവാകം 9 - അഗ്നിഹോത്രസ്യാസംസൃഷ്ടഹോമമന്ത്രൌ

ത്രയോ വൈ പ്രൈയമേധാ ആസന്ന് । തേഷാ-ന്ത്രിരേകോ-ഽഗ്നിഹോത്ര-മജുഹോത് । ദ്വിരേകഃ । സകൃദേകഃ । തേഷാം-യഁസ്ത്രിരജുഹോത് । സ ഋചാ-ഽജുഹോത് । യോ ദ്വിഃ । സ യജുഷാ । യ-സ്സകൃത് । സ തൂഷ്ണീമ് ॥ 54 ॥
യശ്ച യജുഷാ ഽജുഹോദ്യശ്ച തൂഷ്ണീമ് । താവുഭാവാര്ധ്നുതാമ് । തസ്മാ-ദ്യജുഷാ ഽഽഹുതിഃ പൂര്വാ ഹോതവ്യാ । തൂഷ്ണീമുത്തരാ । ഉഭേ ഏവര്ധീ അവരുന്ധേ । അഗ്നി-ര്ജ്യോതി-ര്ജ്യോതിരഗ്നി-സ്സ്വാഹേതി സായ-ഞ്ജുഹോതി । രേത ഏവ ത-ദ്ദധാതി । സൂര്യോ ജ്യോതി-ര്ജ്യോതി-സ്സൂര്യ-സ്സ്വാഹേതി പ്രാതഃ । രേത ഏവ ഹിത-മ്പ്ര ജനയതി ॥ രേതോ വാ ഏതസ്യ ഹിത-ന്ന പ്ര ജായതേ ॥ 55 ॥
യസ്യാഗ്നിഹോത്രമഹുതഗ്ം സൂര്യോ-ഽഭ്യുദേതി । യ-ദ്യന്തേ സ്യാത് । ഉന്നീയ പ്രാംഉദാദ്രവേത് । സ ഉപസാദ്യാതമിതോ-രാസീത । സ യദാ താമ്യേത് । അഥ ഭൂ-സ്സ്വാഹേതി ജുഹുയാത് । പ്രജാപതിര്വൈ ഭൂതഃ । തമേവോ-പാസരത് । സ ഏവൈന-ന്തത ഉന്നയതി । നാര്തിമാര്ച്ഛതി യജമാനഃ ॥ 56 ॥

(തൂഷ്ണീം - ജായതേ - യജമാനഃ) (അ. 9)
അനുവാകം 10 - വഹ്നേരവസ്ഥാവിശേഷാനുസാരേണ ഹോമഃ

യദഗ്നി-മുദ്ധരതി । വസവസ്തര്ഹ്യഗ്നിഃ । തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । വസുഷ്വേവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ നിഹിതോ ധൂപായഞ്ഛേതേ । രുദ്രാസ്തഹ്യര്ഗ്നിഃ । തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । രുദ്രേഷ്വേവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ പ്രഥമമിദ്ധ്മമര്ചിരാ ലഭതേ । ആദിത്യാസ്തര്ഹ്യഗ്നിഃ ॥ 57 ॥
തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । ആദിത്യേഷ്വേവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ സര്വ ഏവ സര്വശ ഇദ്ധ്മ ആദീപ്തോ ഭവതി । വിശ്വേ ദേവാസ്തഹ്യര്ഗ്നിഃ । തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । വിശ്വേഷ്വേവാസ്യ ദേവേഷ്വഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ നിതരാമര്ചിരുപാവൈതി ലോഹിനീകേവ ഭവതി । ഇന്ദ്രസ്തര്ഹ്യഗ്നിഃ । തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । ഇന്ദ്ര ഏവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ 58 ॥
അങ്ഗാരാ ഭവന്തി । തേഭ്യോ-ഽങ്ഗാരേഭ്യോ-ഽര്ചിരുദേതി । പ്രജാപതിസ്തര്ഹ്യഗ്നിഃ । തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । പ്രജാപതാവേവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ ശരോ-ഽങ്ഗാരാ അദ്ധ്യൂഹന്തേ । ബ്രഹ്മ-തര്ഹ്യഗ്നിഃ । തസ്മിന്. യസ്യ തഥാവിധേ ജുഹ്വതി । ബ്രഹ്മന്നേവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി ॥ വസുഷു രുദ്രേഷ്വാദിത്യേഷു വിശ്വേഷു ദേവേഷു । ഇന്ദ്രേ പ്രജാപതൌ ബ്രഹ്മന്ന് । അപരിവര്ഗമേവാസ്യൈതാസു ദേവതാസു ഹുത-മ്ഭവതി । യസ്യൈവം-വിഁദുഷോ-ഽഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹ്വതി । യ ഉ ചൈന ദേവം-വേഁദ ॥ 59 ॥

(ആദിത്യാസ്തര്ഹ്യഗ്നി--ര് ഇന്ദ്ര ഏവാസ്യാഗ്നിഹോത്രഗ്ം ഹുത-മ്ഭവതി - ദേവേഷു ചത്വാരി ച) (അ. 10)
(യദഗ്നി-ന്നിഹിതഃ പ്രഥമഗ്ം സര്വ ഏവ നിതരാമങ്ഗാരാ-ശ്ശരോ-ഽങ്ഗാരാ

ബ്രഹ്മവസുഷ്വഷ്ടൌ)
അനുവാകം 11 - കാലഭേദേന സമന്ത്രക-മ്പരിഷേചനമ്

ഋത-ന്ത്വാ സത്യേന പരിഷിഞ്ചാമീതി സായ-മ്പരിഷിഞ്ചതി । സത്യ-ന്ത്വര്തേന പരിഷിഞ്ചാമീതി പ്രാതഃ । അഗ്നിര്വാ ഋതമ് । അസാവാദിത്യ-സ്സത്യമ് । അഗ്നിമേവ തദാദിത്യേന സായ-മ്പരിഷിഞ്ചതി । അഗ്നിനാ ഽഽദിത്യ-മ്പ്രാതസ്സഃ । യാവദഹോരാത്രേ ഭവതഃ । താവദസ്യ ലോകസ്യ । നാര്തിര്ന രിഷ്ടിഃ । നാന്തോ ന പര്യന്തോ-ഽസ്തി । യസ്യൈവം-വിഁദുഷോ-ഽഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ജുഹ്വതി । യ ഉ ചൈന ദേവം-വേഁദ ॥ 60 ॥