କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପୋଦ୍ଧାତଃ
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପୋଦ୍ଧାତଃ
ଅଙ୍ଗିରସୋ ଵୈ ସତ୍ରମାସତ । ତେଷା-ମ୍ପୃଶ୍ନି-ର୍ଘର୍ମଧୁଗାସୀତ୍ । ସର୍ଜୀଷେଣାଜୀଵତ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମୈ ନୁ ସତ୍ରମାସ୍ମହେ । ଯେ-ଽସ୍ଯା ଓଷଧୀର୍ନ ଜନଯାମ ଇତି । ତେ ଦିଵୋ ଵୃଷ୍ଟି-ମସୃଜନ୍ତ । ଯାଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ତୋକା ଅଵାପଦ୍ଯନ୍ତ । ତାଵତୀରୋଷଧଯୋ ଽଜାଯନ୍ତ ॥ ତା ଜାତାଃ ପିତରୋ ଵିଷେଣାଲିମ୍ପନ୍ନ୍ ॥ 1 ॥
ତାସା-ଞ୍ଜଗ୍ଧ୍ଵା ରୁପ୍ଯନ୍ତ୍ଯୈତ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କ ଇଦମିତ୍ଥ-ମକରିତି । ଵଯ-ମ୍ଭାଗଧେଯ-ମିଚ୍ଛମାନା ଇତି ପିତରୋ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କିଂ-ଵୋଁ ଭାଗଧେଯମିତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵ ନୋ-ଽପ୍ଯସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯ-ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯ ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯ-ମ୍ପ୍ରାଯଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଧୁତ୍ଵା ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ତତୋ ଵୈ ତ ଓଷଧୀର-ସ୍ଵଦଯନ୍ନ୍ ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 2 ॥
ସ୍ଵଦନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଓଷଧଯଃ । ତେ ଵଥ୍ସମୁ-ପାଵାସୃଜନ୍ନ୍ । ଇଦ-ନ୍ନୋ ହଵ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଦାପଯେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵରଂ-ଵୃଁଣୈ । ଦଶ ମା ରାତ୍ରୀର୍ଜାତ-ନ୍ନ ଦୋହନ୍ନ୍ । ଆସଙ୍ଗଵ-ମ୍ମାତ୍ରା ସହ ଚରାଣୀତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଥ୍ସ-ଞ୍ଜାତ-ନ୍ଦଶ ରାତ୍ରୀର୍ନ ଦୁହନ୍ତି । ଆସଙ୍ଗଵ-ମ୍ମାତ୍ରା ସହ ଚରତି । ଵାରେଵୃତଗ୍ଗ୍ହ୍ଯସ୍ଯ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଥ୍ସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଷ୍ଟଧଯଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରୋ ଘାତୁକଃ । ଅତି ହି ସନ୍ଧା-ନ୍ଧଯତି ॥ 3 ॥
ତାସା-ଞ୍ଜଗ୍ଧ୍ଵା ରୁପ୍ଯନ୍ତ୍ଯୈତ୍ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କ ଇଦମିତ୍ଥ-ମକରିତି । ଵଯ-ମ୍ଭାଗଧେଯ-ମିଚ୍ଛମାନା ଇତି ପିତରୋ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କିଂ-ଵୋଁ ଭାଗଧେଯମିତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵ ନୋ-ଽପ୍ଯସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯ-ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯ ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯ-ମ୍ପ୍ରାଯଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଧୁତ୍ଵା ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ତତୋ ଵୈ ତ ଓଷଧୀର-ସ୍ଵଦଯନ୍ନ୍ ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 2 ॥
ସ୍ଵଦନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଓଷଧଯଃ । ତେ ଵଥ୍ସମୁ-ପାଵାସୃଜନ୍ନ୍ । ଇଦ-ନ୍ନୋ ହଵ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଦାପଯେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵରଂ-ଵୃଁଣୈ । ଦଶ ମା ରାତ୍ରୀର୍ଜାତ-ନ୍ନ ଦୋହନ୍ନ୍ । ଆସଙ୍ଗଵ-ମ୍ମାତ୍ରା ସହ ଚରାଣୀତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଥ୍ସ-ଞ୍ଜାତ-ନ୍ଦଶ ରାତ୍ରୀର୍ନ ଦୁହନ୍ତି । ଆସଙ୍ଗଵ-ମ୍ମାତ୍ରା ସହ ଚରତି । ଵାରେଵୃତଗ୍ଗ୍ହ୍ଯସ୍ଯ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଥ୍ସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂସୃଷ୍ଟଧଯଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରୋ ଘାତୁକଃ । ଅତି ହି ସନ୍ଧା-ନ୍ଧଯତି ॥ 3 ॥
(ଅଲିମ୍ପନ୍ - ଵେଦ - ଘାତୁକ ଏକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରନିରୂପଣମ୍
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରନିରୂପଣମ୍
ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ତ-ମ୍ପ୍ରଜା ଅନ୍ଵସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ତମଭାଗ ଉପାସ୍ତ । ସୋ-ଽସ୍ଯ ପ୍ରଜାଭି-ରପାକ୍ରାମତ୍ । ତମଵରୁରୁ-ଥ୍ସମାନୋ-ଽନ୍ଵୈତ୍ । ତମଵରୁଧ-ନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ । ସ ତପୋ ଽତପ୍ଯତ । ସୋ-ଽଗ୍ନି-ରୁପାରମତାତାପି ଵୈ ସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତିରିତି । ସ ରରାଟାଦୁଦମୃଷ୍ଟ ॥ 4 ॥
ତ-ଦ୍ଘୃତମଭଵତ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଯସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ କେଶା ଉନ୍ମୃଷ୍ଟାଃ । ତା-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ଦ୍ରରାଟାଦୁଦମୃଷ୍ଟ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରରାଟେ କେଶା ନ ସନ୍ତି । ତଦଗ୍ନୌ ପ୍ରାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ଯଚିକିଥ୍ସତ୍ । ଜୁହଵାନୀ(3) ମା ହୌଷା(3)ମିତି । ତ-ଦ୍ଵିଚିକିଥ୍ସାଯୈ ଜନ୍ମ ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଵିଚିକିଥ୍ସତି ॥ 5 ॥
ଵସୀଯ ଏଵ ଚେତଯତେ ॥ ତଂ-ଵାଁଗଭ୍ଯଵଦ-ଜ୍ଜୁହୁଧୀତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସୀତି । ସ୍ଵୈଵ ତେ ଵାଗିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ସୋ-ଽଜୁହୋ-ଥ୍ସ୍ଵାହେତି । ତଥ୍ସ୍ଵାହାକାରସ୍ଯ ଜନ୍ମ ॥ ଯ ଏଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହାକାରସ୍ଯ ଜନ୍ମ ଵେଦ । କରୋତି ସ୍ଵାହାକାରେଣ ଵୀର୍ଯମ୍ ॥ ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷଃ ସ୍ଵାହାକାରେଣ ଜୁହ୍ଵତି ॥ 6 ॥
ଭୋଗାଯୈଵାସ୍ଯ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ତସ୍ଯା ଆହୁତ୍ଯୈ ପୁରୁଷ-ମସୃଜତ । ଦ୍ଵିତୀଯ-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଶ୍ଵ-ମସୃଜତ । ତୃତୀଯ-ମଜୁହୋତ୍ । ସ ଗାମସୃଜତ । ଚତୁର୍ଥ-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଵିମସୃଜତ । ପଞ୍ଚମ-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଜାମସୃଜତ ॥ 7 ॥
ସୋ-ଽଗ୍ନି-ରବିଭେତ୍ । ଆହୁତୀଭିର୍ଵୈ ମା-ଽଽପ୍ନୋତୀତି । ସ ପ୍ରଜାପତି-ମ୍ପୁନଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ରବ୍ରଵୀତ୍ । ଜାଯସ୍ଵେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭାଗଧେଯମଭି ଜନିଷ୍ଯ ଇତି । ତୁଭ୍ଯମେଵେଦଗ୍ଂ ହୂଯାତା ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯମଭ୍ଯଜାଯତ । ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ 8 ॥
ତସ୍ମାଦଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମୁଚ୍ଯତେ ॥ ତଦ୍ଧୂଯମାନ-ମାଦିତ୍ଯୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମା ହୌଷୀଃ । ଉଭଯୋର୍ଵୈ-ନାଵେତଦିତି । ସୋ-ଽଗ୍ନି-ରବ୍ରଵୀତ୍ । କଥ-ନ୍ନୌ ହୋଷ୍ଯନ୍ତୀତି । ସାଯମେଵ ତୁଭ୍ଯ-ଞ୍ଜୁହଵନ୍ନ୍ । ପ୍ରାତର୍ମହ୍ଯ-ମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ତସ୍ମାଦଗ୍ନଯେ ସାଯଗ୍ଂ ହୂଯତେ । ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତଃ ॥ 9 ॥
ଆଗ୍ନେଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମହଃ । ଯଦନୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତର୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଉଭଯମେଵାଗ୍ନେଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ । ଉଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତର୍ଜୁହୋତି । ତଥା-ଽଗ୍ନଯେ ସାଯଗ୍ଂ ହୂଯତେ । ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତଃ ॥ ରାତ୍ରିଂ-ଵାଁ ଅନୁ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ର ଜାଯନ୍ତେ । ଅହ୍ନା ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଯଥ୍ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 10 ॥
ପ୍ରୈଵ ତେନ ଜାଯତେ । ଉଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତ-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତେନ ତିଷ୍ଠତି ॥ ପ୍ରଜାପତିର-କାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ଏତଦଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମ୍ମିଥୁନ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତଦୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ଯଜୁଷା ଽନ୍ଯତ୍ । ତୂଷ୍ଣୀମନ୍ଯତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜାଯତ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷ ଉଦିତେ ସୂର୍ଯେ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ॥ 11 ॥
ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ । ଅଥୋ ଯଥା ଦିଵା ପ୍ରଜାନନ୍ନେତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ । ଯସ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ଵୌ ପୁଣ୍ଯୌ ଗୃହେ ଵସତଃ । ଯସ୍ତଯୋରନ୍ଯଗ୍ଂ ରାଧଯତ୍ଯନ୍ଯ-ନ୍ନ । ଉଭୌ ଵାଵ ସ ତାଵୃଚ୍ଛତୀତି । ଅଗ୍ନିଂ-ଵାଁଵାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସାଯ-ମ୍ପ୍ରଵିଶତି । ତସ୍ମାଦଗ୍ନିର୍ଦୂରାନ୍ନକ୍ତ-ନ୍ଦଦୃଶେ ।
ତ-ଦ୍ଘୃତମଭଵତ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଯସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତଃ କେଶା ଉନ୍ମୃଷ୍ଟାଃ । ତା-ଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ଦ୍ରରାଟାଦୁଦମୃଷ୍ଟ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରରାଟେ କେଶା ନ ସନ୍ତି । ତଦଗ୍ନୌ ପ୍ରାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ଯଚିକିଥ୍ସତ୍ । ଜୁହଵାନୀ(3) ମା ହୌଷା(3)ମିତି । ତ-ଦ୍ଵିଚିକିଥ୍ସାଯୈ ଜନ୍ମ ॥ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଵିଚିକିଥ୍ସତି ॥ 5 ॥
ଵସୀଯ ଏଵ ଚେତଯତେ ॥ ତଂ-ଵାଁଗଭ୍ଯଵଦ-ଜ୍ଜୁହୁଧୀତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସୀତି । ସ୍ଵୈଵ ତେ ଵାଗିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ସୋ-ଽଜୁହୋ-ଥ୍ସ୍ଵାହେତି । ତଥ୍ସ୍ଵାହାକାରସ୍ଯ ଜନ୍ମ ॥ ଯ ଏଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହାକାରସ୍ଯ ଜନ୍ମ ଵେଦ । କରୋତି ସ୍ଵାହାକାରେଣ ଵୀର୍ଯମ୍ ॥ ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷଃ ସ୍ଵାହାକାରେଣ ଜୁହ୍ଵତି ॥ 6 ॥
ଭୋଗାଯୈଵାସ୍ଯ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ତସ୍ଯା ଆହୁତ୍ଯୈ ପୁରୁଷ-ମସୃଜତ । ଦ୍ଵିତୀଯ-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଶ୍ଵ-ମସୃଜତ । ତୃତୀଯ-ମଜୁହୋତ୍ । ସ ଗାମସୃଜତ । ଚତୁର୍ଥ-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଵିମସୃଜତ । ପଞ୍ଚମ-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଜାମସୃଜତ ॥ 7 ॥
ସୋ-ଽଗ୍ନି-ରବିଭେତ୍ । ଆହୁତୀଭିର୍ଵୈ ମା-ଽଽପ୍ନୋତୀତି । ସ ପ୍ରଜାପତି-ମ୍ପୁନଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରଜାପତି-ରବ୍ରଵୀତ୍ । ଜାଯସ୍ଵେତି । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭାଗଧେଯମଭି ଜନିଷ୍ଯ ଇତି । ତୁଭ୍ଯମେଵେଦଗ୍ଂ ହୂଯାତା ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯମଭ୍ଯଜାଯତ । ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ 8 ॥
ତସ୍ମାଦଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମୁଚ୍ଯତେ ॥ ତଦ୍ଧୂଯମାନ-ମାଦିତ୍ଯୋ-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମା ହୌଷୀଃ । ଉଭଯୋର୍ଵୈ-ନାଵେତଦିତି । ସୋ-ଽଗ୍ନି-ରବ୍ରଵୀତ୍ । କଥ-ନ୍ନୌ ହୋଷ୍ଯନ୍ତୀତି । ସାଯମେଵ ତୁଭ୍ଯ-ଞ୍ଜୁହଵନ୍ନ୍ । ପ୍ରାତର୍ମହ୍ଯ-ମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ । ତସ୍ମାଦଗ୍ନଯେ ସାଯଗ୍ଂ ହୂଯତେ । ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତଃ ॥ 9 ॥
ଆଗ୍ନେଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମହଃ । ଯଦନୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତର୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଉଭଯମେଵାଗ୍ନେଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ । ଉଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତର୍ଜୁହୋତି । ତଥା-ଽଗ୍ନଯେ ସାଯଗ୍ଂ ହୂଯତେ । ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତଃ ॥ ରାତ୍ରିଂ-ଵାଁ ଅନୁ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ର ଜାଯନ୍ତେ । ଅହ୍ନା ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଯଥ୍ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 10 ॥
ପ୍ରୈଵ ତେନ ଜାଯତେ । ଉଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତ-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତେନ ତିଷ୍ଠତି ॥ ପ୍ରଜାପତିର-କାମଯତ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ଏତଦଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମ୍ମିଥୁନ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତଦୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ-ଽଜୁହୋତ୍ । ଯଜୁଷା ଽନ୍ଯତ୍ । ତୂଷ୍ଣୀମନ୍ଯତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜାଯତ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷ ଉଦିତେ ସୂର୍ଯେ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ॥ 11 ॥
ପ୍ରୈଵ ଜାଯତେ । ଅଥୋ ଯଥା ଦିଵା ପ୍ରଜାନନ୍ନେତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ । ଯସ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ଵୌ ପୁଣ୍ଯୌ ଗୃହେ ଵସତଃ । ଯସ୍ତଯୋରନ୍ଯଗ୍ଂ ରାଧଯତ୍ଯନ୍ଯ-ନ୍ନ । ଉଭୌ ଵାଵ ସ ତାଵୃଚ୍ଛତୀତି । ଅଗ୍ନିଂ-ଵାଁଵାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସାଯ-ମ୍ପ୍ରଵିଶତି । ତସ୍ମାଦଗ୍ନିର୍ଦୂରାନ୍ନକ୍ତ-ନ୍ଦଦୃଶେ ।
ଉଭେ ହି ତେଜସୀ ସପନ୍ଦ୍ଯେତେ ॥ 12 ॥
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ-ଵାଁଵାଦିତ୍ଯ-ମଗ୍ନିରନୁ ସମାରୋହତି । ତସ୍ମାଦ୍ଧୂମ ଏଵାଗ୍ନେର୍ଦିଵା ଦଦୃଶେ । ଯଦଗ୍ନଯେ ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଆ ସୂର୍ଯାଯ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଥ୍ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତ-ର୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଆ-ଽଗ୍ନଯେ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସମଦ-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯେଵ ସାଯଗ୍ଂ ହୋତଵ୍ଯମ୍ । ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରାତଃ । ତଥୋଭାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସାଯଗ୍ଂ ହୂଯତେ ॥ 13 ॥
ଉଭାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରାତଃ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସମଦ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନିର୍ଵୈ ରେତୋଧାଃ ॥ ପ୍ରଜା ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵାସ୍ମୈ ପ୍ର ଜନଯତି ॥ ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାସ୍ଵେଵ ପ୍ରଜାତାସୁ ରେତୋ ଦଧାତି ॥ ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵ ପ୍ରଜାତା ଅସ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 14 ॥
ତୂଷ୍ଣୀମୁତ୍ତରା-ମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ॥ ଯଦୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତ-ର୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଯଥା-ଽତିଥଯେ ପ୍ରଦ୍ରୁତାଯ ଶୂନ୍ଯାଯାଵସଥା-ଯାହାର୍ଯଗ୍ଂ ହରନ୍ତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ।
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ-ଵାଁଵାଦିତ୍ଯ-ମଗ୍ନିରନୁ ସମାରୋହତି । ତସ୍ମାଦ୍ଧୂମ ଏଵାଗ୍ନେର୍ଦିଵା ଦଦୃଶେ । ଯଦଗ୍ନଯେ ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଆ ସୂର୍ଯାଯ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଥ୍ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତ-ର୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଆ-ଽଗ୍ନଯେ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସମଦ-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯେଵ ସାଯଗ୍ଂ ହୋତଵ୍ଯମ୍ । ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରାତଃ । ତଥୋଭାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସାଯଗ୍ଂ ହୂଯତେ ॥ 13 ॥
ଉଭାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରାତଃ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ-ସ୍ସମଦ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ । ଅଗ୍ନିର୍ଵୈ ରେତୋଧାଃ ॥ ପ୍ରଜା ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵାସ୍ମୈ ପ୍ର ଜନଯତି ॥ ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାସ୍ଵେଵ ପ୍ରଜାତାସୁ ରେତୋ ଦଧାତି ॥ ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵ ପ୍ରଜାତା ଅସ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 14 ॥
ତୂଷ୍ଣୀମୁତ୍ତରା-ମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ॥ ଯଦୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ପ୍ରାତ-ର୍ଜୁହୁଯାତ୍ । ଯଥା-ଽତିଥଯେ ପ୍ରଦ୍ରୁତାଯ ଶୂନ୍ଯାଯାଵସଥା-ଯାହାର୍ଯଗ୍ଂ ହରନ୍ତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ।
କ୍ଵାହ ତତସ୍ତ-ଦ୍ଭଵତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯଥ୍ସ ନ ଵେଦ । ଯସ୍ମୈ ତଦ୍ଧରନ୍ତୀତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଦୌଷସ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତଦେଵ ସପ୍ରନ୍ତି । ଅଥୋ ଯଥା ପ୍ରାର୍ଥମୌଷସ-ମ୍ପରି ଵେଵେଷ୍ଟି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ 15 ॥
(ଅମୃଷ୍ଟ - ଵିଚିକିଥ୍ସତି - ଜୁହ୍ଵ - ତ୍ଯଜାମସୃଜ - ତାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ - ସୂର୍ଯାଯ ପ୍ରାତ--ର୍ ଜୁହୋତି - ଜୁହ୍ଵତି - ସମ୍ପଦ୍ଯେତେ - ହୂଯତେ - ସ୍ଥାପଯତି - ସମ୍ପ୍ରତି ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଏଷଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ । ପତ୍ନୀ ସ୍ଥାଲୀ । ଯନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ-ଽଗ୍ନେ-ରଧିଶ୍ରଯେତ୍ । ରୁଦ୍ରାଯ ପତ୍ନୀମପି ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ପ୍ରମାଯୁକା ସ୍ଯାତ୍ । ଉଦୀଚୋ-ଽଙ୍ଗାରାନ୍ନିରୂହ୍ଯାଧି ଶ୍ରଯତି । ପତ୍ନିଯୈ ଗୋପୀଥାଯ ॥ ଵ୍ଯନ୍ତାନ୍ କରୋତି । ତଥା ପତ୍ନ୍ଯ-ପ୍ରମାଯୁକା ଭଵତି ॥ 16 ॥
ଘର୍ମୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଶାନ୍ତଃ । ଅହରହଃ ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ । ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚେ-ତ୍ପଶୁକାମସ୍ଯ । ଶାନ୍ତମିଵ ହି ପଶଵ୍ଯମ୍ ॥ ନ ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚେ-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମସ୍ଯ । ସମିଦ୍ଧମିଵ ହି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ ॥ ଅଥୋ ଖଲୁ । ପ୍ରତିଷିଚ୍ଯମେଵ । ଯତ୍-ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚତି ॥ 17 ॥
ତତ୍-ପଶଵ୍ଯମ୍ । ଯଜ୍ଜୁହୋତି । ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସି । ଉଭଯମେଵାକଃ ॥ ପ୍ରଚ୍ଯୁତଂ-ଵାଁ ଏତଦସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାତ୍ । ଅଗତ-ନ୍ଦେଵଲୋକମ୍ । ଯଚ୍ଛୃତଗ୍ଂ ହଵିରନଭିଘାରିତମ୍ । ଅଭିଦ୍ଯୋତଯତି । ଅଭ୍ଯେଵୈନଦ୍ଘାରଯତି । ଅଥୋ ଦେଵତ୍ରୈଵୈନ-ଦ୍ଗମଯତି ॥ 18 ॥
ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି । ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥ ତ୍ରିଃ ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ॥ ଯତ୍-ପ୍ରାଚୀନ-ମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ଯଜମାନଗ୍ଂ ଶୁଚା ଽର୍ପଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା । ପିତୃଦେଵତ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ । ଯତ୍-ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ॥ 19 ॥
ପତ୍ନୀଗ୍ଂ ଶୁଚା ଽର୍ପଯେତ୍ । ଉଦୀଚୀନ-ମୁଦ୍ଵାସଯତି । ଏଷା ଵୈ ଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ ଶାନ୍ତା ଦିକ୍ । ତାମେଵୈନଦନୂ-ଦ୍ଵାସଯତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଵର୍ତ୍ମ କରୋତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ନିଷ୍ଟପତି । ଉପୈଵ ତଥ୍ସ୍ତୃଣାତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ପଶଵଃ ॥ 20 ॥
ପଶୂନେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ସର୍ଵାନ୍-ପୂର୍ଣାନୁନ୍ନଯତି । ସର୍ଵେ ହି ପୁଣ୍ଯା ରାଦ୍ଧାଃ ॥ ଅନୂଚ ଉନ୍ନଯତି । ପ୍ରଜାଯା ଅନୂଚୀନତ୍ଵାଯ । ଅନୂଚ୍ଯେଵାସ୍ଯ ପ୍ରଜା ଽର୍ଧୁକା ଭଵତି ॥ ସ-ମ୍ମୃଶତି ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ନାହୋଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସାଦଯେତ୍ । ଯଦହୋଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସାଦଯେତ୍ । ଯଥା ଽନ୍ଯସ୍ମା ଉପନିଧାଯ ॥ 21 ॥
ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଆ-ଽସ୍ମୈ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଦେଵ ଗାର୍ହପତ୍ଯେ-ଽଧିଶ୍ରଯତି । ତେନ ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଅଗ୍ନିରବିଭେତ୍ । ଆହୁତଯୋ ମା-ଽତ୍ଯେଷ୍ଯନ୍ତୀତି । ସ ଏତାଗ୍ଂ ସମିଧ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତାମା-ଽଧତ୍ତ । ତତୋ ଵା ଅଗ୍ନାଵାହୁତଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ରିଯନ୍ତ ॥ 22 ॥
ଯଦେନଗ୍ଂ ସମଯଚ୍ଛତ୍ । ତଥ୍ସମିଧଃ ସମିତ୍ତ୍ଵମ୍ । ସମିଧମାଦଧାତି । ସମେଵୈନଂ-ଯଁଚ୍ଛତି । ଆହୁତୀନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ । ଅଥୋ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମେଵେଦ୍ଧ୍ମଵତ୍-କରୋତି । ଆହୁତୀନା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଯଦେକାଗ୍ଂ ସମିଧମାଧାଯ ଦ୍ଵେ ଆହୁତୀ ଜୁହୋତି । ଅଥ କସ୍ଯାଗ୍ଂ ସମିଧି ଦ୍ଵିତୀଯା-ମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତୀତି ॥ 23 ॥
ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵେ ସମିଧାଵାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେତ୍ । ଏକାଗ୍ଂ ସମିଧମାଧାଯ । ଯଜୁଷା ଽନ୍ଯାମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉଭେ ଏଵ ସମିଦ୍ଵତୀ ଆହୁତୀ ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ଆଦୀପ୍ତାଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସମିଦ୍ଧମିଵ ହି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ । ଅଥୋ ଯଥା-ଽତିଥି-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍କୃତ୍ଵା ପରିଵେଵେଷ୍ଟି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦ୍ଵିପା-ଚ୍ଚତୁଷ୍ପାଦମତ୍ତି । ଅଥୋ ଦ୍ଵିପଦ୍ଯେଵ ଚତୁଷ୍ପଦଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 24 ॥
ଘର୍ମୋ ଵା ଏଷୋ-ଽଶାନ୍ତଃ । ଅହରହଃ ପ୍ରଵୃଜ୍ଯତେ । ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ । ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚେ-ତ୍ପଶୁକାମସ୍ଯ । ଶାନ୍ତମିଵ ହି ପଶଵ୍ଯମ୍ ॥ ନ ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚେ-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମସ୍ଯ । ସମିଦ୍ଧମିଵ ହି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ ॥ ଅଥୋ ଖଲୁ । ପ୍ରତିଷିଚ୍ଯମେଵ । ଯତ୍-ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚତି ॥ 17 ॥
ତତ୍-ପଶଵ୍ଯମ୍ । ଯଜ୍ଜୁହୋତି । ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସି । ଉଭଯମେଵାକଃ ॥ ପ୍ରଚ୍ଯୁତଂ-ଵାଁ ଏତଦସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକାତ୍ । ଅଗତ-ନ୍ଦେଵଲୋକମ୍ । ଯଚ୍ଛୃତଗ୍ଂ ହଵିରନଭିଘାରିତମ୍ । ଅଭିଦ୍ଯୋତଯତି । ଅଭ୍ଯେଵୈନଦ୍ଘାରଯତି । ଅଥୋ ଦେଵତ୍ରୈଵୈନ-ଦ୍ଗମଯତି ॥ 18 ॥
ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି । ରକ୍ଷସା-ମପହତ୍ଯୈ ॥ ତ୍ରିଃ ପର୍ଯଗ୍ନି କରୋତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃଦ୍ଧି ଯଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ॥ ଯତ୍-ପ୍ରାଚୀନ-ମୁଦ୍ଵାସଯେତ୍ । ଯଜମାନଗ୍ଂ ଶୁଚା ଽର୍ପଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା । ପିତୃଦେଵତ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାତ୍ । ଯତ୍-ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ॥ 19 ॥
ପତ୍ନୀଗ୍ଂ ଶୁଚା ଽର୍ପଯେତ୍ । ଉଦୀଚୀନ-ମୁଦ୍ଵାସଯତି । ଏଷା ଵୈ ଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ ଶାନ୍ତା ଦିକ୍ । ତାମେଵୈନଦନୂ-ଦ୍ଵାସଯତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଵର୍ତ୍ମ କରୋତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ନିଷ୍ଟପତି । ଉପୈଵ ତଥ୍ସ୍ତୃଣାତି ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ପଶଵଃ ॥ 20 ॥
ପଶୂନେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ସର୍ଵାନ୍-ପୂର୍ଣାନୁନ୍ନଯତି । ସର୍ଵେ ହି ପୁଣ୍ଯା ରାଦ୍ଧାଃ ॥ ଅନୂଚ ଉନ୍ନଯତି । ପ୍ରଜାଯା ଅନୂଚୀନତ୍ଵାଯ । ଅନୂଚ୍ଯେଵାସ୍ଯ ପ୍ରଜା ଽର୍ଧୁକା ଭଵତି ॥ ସ-ମ୍ମୃଶତି ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ନାହୋଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସାଦଯେତ୍ । ଯଦହୋଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସାଦଯେତ୍ । ଯଥା ଽନ୍ଯସ୍ମା ଉପନିଧାଯ ॥ 21 ॥
ଅନ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଆ-ଽସ୍ମୈ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଦେଵ ଗାର୍ହପତ୍ଯେ-ଽଧିଶ୍ରଯତି । ତେନ ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଅଗ୍ନିରବିଭେତ୍ । ଆହୁତଯୋ ମା-ଽତ୍ଯେଷ୍ଯନ୍ତୀତି । ସ ଏତାଗ୍ଂ ସମିଧ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତାମା-ଽଧତ୍ତ । ତତୋ ଵା ଅଗ୍ନାଵାହୁତଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ରିଯନ୍ତ ॥ 22 ॥
ଯଦେନଗ୍ଂ ସମଯଚ୍ଛତ୍ । ତଥ୍ସମିଧଃ ସମିତ୍ତ୍ଵମ୍ । ସମିଧମାଦଧାତି । ସମେଵୈନଂ-ଯଁଚ୍ଛତି । ଆହୁତୀନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ । ଅଥୋ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମେଵେଦ୍ଧ୍ମଵତ୍-କରୋତି । ଆହୁତୀନା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଯଦେକାଗ୍ଂ ସମିଧମାଧାଯ ଦ୍ଵେ ଆହୁତୀ ଜୁହୋତି । ଅଥ କସ୍ଯାଗ୍ଂ ସମିଧି ଦ୍ଵିତୀଯା-ମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତୀତି ॥ 23 ॥
ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵେ ସମିଧାଵାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେତ୍ । ଏକାଗ୍ଂ ସମିଧମାଧାଯ । ଯଜୁଷା ଽନ୍ଯାମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉଭେ ଏଵ ସମିଦ୍ଵତୀ ଆହୁତୀ ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ଆଦୀପ୍ତାଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସମିଦ୍ଧମିଵ ହି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ । ଅଥୋ ଯଥା-ଽତିଥି-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍କୃତ୍ଵା ପରିଵେଵେଷ୍ଟି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦ୍ଵିପା-ଚ୍ଚତୁଷ୍ପାଦମତ୍ତି । ଅଥୋ ଦ୍ଵିପଦ୍ଯେଵ ଚତୁଷ୍ପଦଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 24 ॥
(ଭଵତି - ପ୍ରତିଷିଞ୍ଚତି - ଗମଯତି - ପ୍ରତ୍ଯକ୍ - ପଶଵ - ଉପନିଧା - ଯାଦ୍ଘ୍ରିଯନ୍ - ତେତି - ତଚ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପଯୁକ୍ତସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପଯୁକ୍ତସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ଉତ୍ତରାଵତୀଂ-ଵୈଁ ଦେଵା ଆହୁତିମଜୁହଵୁଃ । ଅଵାଚୀମସୁରାଃ । ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁରାଃ । ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ଵସୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । କନୀଯସ୍ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ ହୁତ୍ଵା । ଉତ୍ତର-ମ୍ଭୂଯୋ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଏଷା ଵା ଉତ୍ତରାଵତ୍ଯାହୁତିଃ । ତା-ନ୍ଦେଵା ଅଜୁହଵୁଃ । ତତସ୍ତେ-ଽଭଵନ୍ନ୍ ॥ 25 ॥
ଯସ୍ଯୈଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଭଵତ୍ଯେଵ ॥ ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପାପୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । ଭୂଯସ୍ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ ହୁତ୍ଵା । ଉତ୍ତର-ଙ୍କନୀଯୋ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଏଷା ଵା ଅଵାଚ୍ଯାହୁତିଃ । ତାମସୁରା ଅଜୁହଵୁଃ । ତତସ୍ତେ ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ପରୈଵ ଭଵତି ॥ 26 ॥
ହୁତ୍ଵୋପ ସାଦଯତ୍ଯଜାମିତ୍ଵାଯ । ଅଥୋ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ । ଅନନୁଦ୍ଧ୍ଯାଯିନ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ॥ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ସ୍ଥାଣୁରସ୍ତି । ତଂ-ଯଁ ଋଚ୍ଛେତ୍ । ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଣୁମୃଚ୍ଛେତ୍ । ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଥାଣୁଃ । ଯତ୍-ପୂର୍ଵା-ଽଽହୁତିଃ । ତାଂ-ଯଁଦୁତ୍ତରଯା-ଽଭି ଜୁହୁଯାତ୍ ॥ 27 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଣୁ-ମୃଚ୍ଛେତ୍ । ଅତିହାଯ ପୂର୍ଵାମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଣୁମେଵ ପରି ଵୃଣକ୍ତି । ଅଥୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମେଵାପ୍ତ୍ଵା ଽତିକ୍ରାମତି ॥ ଅଵାଚୀନଗ୍ଂ ସାଯମୁପ ମାର୍ଷ୍ଟି । ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି । ଊର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରାତଃ । ପ୍ର ଜନଯତ୍ଯେଵ ତତ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଚତୁରୁନ୍ନଯତି ॥ 28 ॥
ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଅଥ କ୍ଵ ଦ୍ଵେ ଆହୁତୀ ଭଵତ ଇତି । ଅଗ୍ନୌ ଵୈଶ୍ଵାନର ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ । ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ହୁତ୍ଵା ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି । ଅଗ୍ନାଵେଵ ଵୈଶ୍ଵାନରେ ଦ୍ଵେ ଆହୁତୀ ଜୁହୋତି ॥ ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵିର୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି ॥ 29 ॥
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ । ଋତୂନେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କି-ନ୍ଦେଵତ୍ଯ-ମଗ୍ନିହୋତ୍ରମିତି । ଵୈଶ୍ଵଦେଵମିତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁଷା ଜୁହୋତି । ତଦୈନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନମ୍ । ଯତ୍-ତୂଷ୍ଣୀମ୍ । ତତ୍-ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମ୍ ॥ 30 ॥
ଯନ୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ତଦୋଷଧୀନାମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯମ୍ । ତତ୍-ପିତୃଣାମ୍ । ଯତ୍-ପ୍ରାଶ୍ଞାତି । ତ-ଦ୍ଗର୍ଭାଣାମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଗର୍ଭା ଅନଶ୍ନନ୍ତୋ ଵର୍ଧନ୍ତେ । ଯଦାଚାମତି । ତନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାମ୍ ॥ ଉଦମ୍ପର୍ଯାଵୃତ୍ଯାଚାମତି ॥ 31 ॥
ଆତ୍ମନୋ ଗୋପୀଥାଯ ॥ ନିର୍ଣେନେକ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ନିଷ୍ଟପତି ସ୍ଵଗାକୃତ୍ଯୈ । ଉ-ଦ୍ଦିଶତି । ସପ୍ତର୍ଷୀନେଵ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଦକ୍ଷିଣା ପର୍ଯାଵର୍ତତେ । ସ୍ଵମେଵ ଵୀର୍ଯମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତତେ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋ-ଽର୍ଧ ଆତ୍ମନୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତରଃ । ଅଥୋ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵାଵୃତମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତତେ ॥ ହୁତ୍ଵୋପ ସମିନ୍ଧେ ॥ 32 ॥
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସସ୍ଯ ସମିଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ନ ବରଃଇରନୁ ପ୍ର ହରେତ୍ । ଅସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତୋ ଵା ଏଷ ଯଜ୍ଞଃ । ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ । ଯଦନୁ ପ୍ରହରେତ୍ । ଯଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ନାନୁ ପ୍ରହୃତ୍ଯମ୍ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ଅପୋ ନି ନଯତି । ଅଵଭୃଥସ୍ଯୈଵ ରୂପମକଃ ॥ 33 ॥
ଯସ୍ଯୈଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଭଵତ୍ଯେଵ ॥ ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପାପୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି । ଭୂଯସ୍ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ ହୁତ୍ଵା । ଉତ୍ତର-ଙ୍କନୀଯୋ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଏଷା ଵା ଅଵାଚ୍ଯାହୁତିଃ । ତାମସୁରା ଅଜୁହଵୁଃ । ତତସ୍ତେ ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ପରୈଵ ଭଵତି ॥ 26 ॥
ହୁତ୍ଵୋପ ସାଦଯତ୍ଯଜାମିତ୍ଵାଯ । ଅଥୋ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ । ଅନନୁଦ୍ଧ୍ଯାଯିନ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ॥ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ସ୍ଥାଣୁରସ୍ତି । ତଂ-ଯଁ ଋଚ୍ଛେତ୍ । ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଣୁମୃଚ୍ଛେତ୍ । ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଥାଣୁଃ । ଯତ୍-ପୂର୍ଵା-ଽଽହୁତିଃ । ତାଂ-ଯଁଦୁତ୍ତରଯା-ଽଭି ଜୁହୁଯାତ୍ ॥ 27 ॥
ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଣୁ-ମୃଚ୍ଛେତ୍ । ଅତିହାଯ ପୂର୍ଵାମାହୁତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଥାଣୁମେଵ ପରି ଵୃଣକ୍ତି । ଅଥୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମେଵାପ୍ତ୍ଵା ଽତିକ୍ରାମତି ॥ ଅଵାଚୀନଗ୍ଂ ସାଯମୁପ ମାର୍ଷ୍ଟି । ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି । ଊର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରାତଃ । ପ୍ର ଜନଯତ୍ଯେଵ ତତ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଚତୁରୁନ୍ନଯତି ॥ 28 ॥
ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଅଥ କ୍ଵ ଦ୍ଵେ ଆହୁତୀ ଭଵତ ଇତି । ଅଗ୍ନୌ ଵୈଶ୍ଵାନର ଇତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏଷ ଵା ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ । ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ହୁତ୍ଵା ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି । ଅଗ୍ନାଵେଵ ଵୈଶ୍ଵାନରେ ଦ୍ଵେ ଆହୁତୀ ଜୁହୋତି ॥ ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵିର୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି ॥ 29 ॥
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ । ଋତୂନେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କି-ନ୍ଦେଵତ୍ଯ-ମଗ୍ନିହୋତ୍ରମିତି । ଵୈଶ୍ଵଦେଵମିତି ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁଷା ଜୁହୋତି । ତଦୈନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନମ୍ । ଯତ୍-ତୂଷ୍ଣୀମ୍ । ତତ୍-ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମ୍ ॥ 30 ॥
ଯନ୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି । ତଦୋଷଧୀନାମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯମ୍ । ତତ୍-ପିତୃଣାମ୍ । ଯତ୍-ପ୍ରାଶ୍ଞାତି । ତ-ଦ୍ଗର୍ଭାଣାମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଗର୍ଭା ଅନଶ୍ନନ୍ତୋ ଵର୍ଧନ୍ତେ । ଯଦାଚାମତି । ତନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାମ୍ ॥ ଉଦମ୍ପର୍ଯାଵୃତ୍ଯାଚାମତି ॥ 31 ॥
ଆତ୍ମନୋ ଗୋପୀଥାଯ ॥ ନିର୍ଣେନେକ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ନିଷ୍ଟପତି ସ୍ଵଗାକୃତ୍ଯୈ । ଉ-ଦ୍ଦିଶତି । ସପ୍ତର୍ଷୀନେଵ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଦକ୍ଷିଣା ପର୍ଯାଵର୍ତତେ । ସ୍ଵମେଵ ଵୀର୍ଯମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତତେ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋ-ଽର୍ଧ ଆତ୍ମନୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତରଃ । ଅଥୋ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵାଵୃତମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତତେ ॥ ହୁତ୍ଵୋପ ସମିନ୍ଧେ ॥ 32 ॥
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସସ୍ଯ ସମିଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ନ ବରଃଇରନୁ ପ୍ର ହରେତ୍ । ଅସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତୋ ଵା ଏଷ ଯଜ୍ଞଃ । ଯଦଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ । ଯଦନୁ ପ୍ରହରେତ୍ । ଯଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ନାନୁ ପ୍ରହୃତ୍ଯମ୍ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ଅପୋ ନି ନଯତି । ଅଵଭୃଥସ୍ଯୈଵ ରୂପମକଃ ॥ 33 ॥
(ଅଭଵନ୍ - ଭଵତି - ଜୁହୁଯାନ୍ - ନଯତି - ମାର୍ଷ୍ଟି ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞାତି - ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ - ମାଚାମତୀ - ନ୍ଧେ - ଽକଃ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - କାମ୍ଯାନି ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯାଣି
ଅନୁଵାକଂ 5 - କାମ୍ଯାନି ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯାଣି
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରପ୍ରାଯଣା ଯଜ୍ଞାଃ । କି-ମ୍ପ୍ରାଯଣ-ମଗ୍ନିହୋତ୍ରମିତି । ଵଥ୍ସୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଯଣମ୍ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଯଁଜ୍ଞାନାମ୍ ॥ ତସ୍ଯ ପୃଥିଵୀ ସଦଃ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରମ୍ । ଦ୍ଯୌର୍-ହଵିର୍ଧାନମ୍ । ଦିଵ୍ଯା ଆପଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଯଃ । ଓଷଧଯୋ ବରଃଇଃ ॥ 34 ॥
ଵନସ୍ପତଯ ଇଦ୍ଧ୍ମଃ । ଦିଶଃ ପରିଧଯଃ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଯୂପଃ । ଯଜମାନଃ ପଶୁଃ । ସମୁଦ୍ରୋ-ଽଵଭୃଥଃ । ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସ୍ଵଗାକାରଃ । ତସ୍ମାଦାହିତାଗ୍ନେ-ସ୍ସର୍ଵମେଵ ବର୍ହିଷ୍ଯ-ନ୍ଦତ୍ତ-ମ୍ଭଵତି । ଯ-ଥ୍ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରାତ୍ରିମେଵ ତେନ ଦକ୍ଷିଣ୍ଯା-ଙ୍କୁରୁତେ । ଯତ୍-ପ୍ରାତଃ ॥ 35 ॥
ଅହରେଵ ତେନ ଦକ୍ଷିଣ୍ଯ-ଙ୍କୁରୁତେ । ଯତ୍-ତତୋ ଦଦାତି । ସା ଦକ୍ଷିଣା ॥ ଯାଵନ୍ତୋ ଵୈ ଦେଵା ଅହୁତମାଦନ୍ନ୍ । ତେ ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତ ଏତଦଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ସର୍ଵସ୍ଯୈଵ ସମଵଦାଯାଜୁହଵୁଃ । ତସ୍ମାଦାହୁଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦେଵା ଗୃହାଣା-ନ୍ନିଷ୍କୃତି-ମପଶ୍ଯନ୍ନିତି । ଯ-ଥ୍ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତଦ୍ଧୁତାଦ୍ଯାଯ ॥ 36 ॥
ଯଜମାନସ୍ଯା-ପରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ପ୍ରାତଃ । ଅହ୍ନ ଏଵ ତଦ୍ଧୁତାଦ୍ଯାଯ । ଯଜମାନସ୍ଯା-ପରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ତତୋ-ଽଶ୍ନାତି । ହୁତମେଵ ତତ୍ ॥ ଦ୍ଵଯୋଃ ପଯସା ଜୁହୁଯାତ୍-ପଶୁକାମସ୍ଯ । ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମ୍ମିଥୁନମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ ॥ 37 ॥
ଇମାମେଵ ପୂର୍ଵଯା ଦୁହେ । ଅମୂମୁତ୍ତରଯା । ଅଧିଶ୍ରିତ୍ଯୋତ୍ତରମା ନଯତି । ଯୋନାଵେଵ ତ-ଦ୍ରେତଃ ସିଞ୍ଚତି ପ୍ରଜନନେ ॥ ଆଜ୍ଯେନ ଜୁହୁଯାତ୍-ତେଜସ୍କାମସ୍ଯ । ତେଜୋ ଵା ଆଜ୍ଯମ୍ । ତେଜସ୍ଵ୍ଯେଵ ଭଵତି । ପଯସା ପଶୁକାମସ୍ଯ । ଏତଦ୍ଵୈ ପଶୂନାଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ରୂପେଣୈଵାସ୍ମୈ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି । ଦଦ୍ଧ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯ କାମସ୍ଯ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୈଁ ଦଧି । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵ୍ଯେଵ ଭଵତି । ଯଵାଗ୍ଵା ଗ୍ରାମକାମସ୍ଯୌଷଧା ଵୈ ମନୁଷ୍ଯାଃ । ଭାଗଧେଯେନୈଵାସ୍ମୈ ସଜାତାନଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଗ୍ରାମ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥
ଅହରେଵ ତେନ ଦକ୍ଷିଣ୍ଯ-ଙ୍କୁରୁତେ । ଯତ୍-ତତୋ ଦଦାତି । ସା ଦକ୍ଷିଣା ॥ ଯାଵନ୍ତୋ ଵୈ ଦେଵା ଅହୁତମାଦନ୍ନ୍ । ତେ ପରା-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତ ଏତଦଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ସର୍ଵସ୍ଯୈଵ ସମଵଦାଯାଜୁହଵୁଃ । ତସ୍ମାଦାହୁଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦେଵା ଗୃହାଣା-ନ୍ନିଷ୍କୃତି-ମପଶ୍ଯନ୍ନିତି । ଯ-ଥ୍ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରାତ୍ରିଯା ଏଵ ତଦ୍ଧୁତାଦ୍ଯାଯ ॥ 36 ॥
ଯଜମାନସ୍ଯା-ପରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ପ୍ରାତଃ । ଅହ୍ନ ଏଵ ତଦ୍ଧୁତାଦ୍ଯାଯ । ଯଜମାନସ୍ଯା-ପରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ତତୋ-ଽଶ୍ନାତି । ହୁତମେଵ ତତ୍ ॥ ଦ୍ଵଯୋଃ ପଯସା ଜୁହୁଯାତ୍-ପଶୁକାମସ୍ଯ । ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମ୍ମିଥୁନମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ ॥ 37 ॥
ଇମାମେଵ ପୂର୍ଵଯା ଦୁହେ । ଅମୂମୁତ୍ତରଯା । ଅଧିଶ୍ରିତ୍ଯୋତ୍ତରମା ନଯତି । ଯୋନାଵେଵ ତ-ଦ୍ରେତଃ ସିଞ୍ଚତି ପ୍ରଜନନେ ॥ ଆଜ୍ଯେନ ଜୁହୁଯାତ୍-ତେଜସ୍କାମସ୍ଯ । ତେଜୋ ଵା ଆଜ୍ଯମ୍ । ତେଜସ୍ଵ୍ଯେଵ ଭଵତି । ପଯସା ପଶୁକାମସ୍ଯ । ଏତଦ୍ଵୈ ପଶୂନାଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ରୂପେଣୈଵାସ୍ମୈ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି । ଦଦ୍ଧ୍ନେନ୍ଦ୍ରିଯ କାମସ୍ଯ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୈଁ ଦଧି । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵ୍ଯେଵ ଭଵତି । ଯଵାଗ୍ଵା ଗ୍ରାମକାମସ୍ଯୌଷଧା ଵୈ ମନୁଷ୍ଯାଃ । ଭାଗଧେଯେନୈଵାସ୍ମୈ ସଜାତାନଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଗ୍ରାମ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥
ଅଯଜ୍ଞୋ ଵା ଏଷଃ । ଯୋସାମା ॥ 39 ॥
ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଚତୁରକ୍ଷରଗ୍ଂ ରଥନ୍ତରମ୍ । ରଥନ୍ତରସ୍ଯୈଷ ଵର୍ଣଃ । ଉପରୀଵ ହରତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵାଁମଦେଵ୍ଯମ୍ । ଵାମଦେଵ୍ଯସ୍ଯୈଷ ଵର୍ଣଃ । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵ୍ଯକ୍ଷର-ମ୍ବୃହତ୍ । ବୃହତ ଏଷ ଵର୍ଣଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମେଵ ତ-ଥ୍ସାମନ୍ଵତ୍-କରୋତି ॥ 40 ॥
ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପସଦୋ ଵେଦ । ଉପୈନମୁପସଦୋ ନମନ୍ତି । ଵିନ୍ଦତ ଉପସତ୍ତାରମ୍ । ଉନ୍ନୀଯୋପ ସାଦଯତି । ପୃଥିଵୀମେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ହୋଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସାଦଯତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ହୁତ୍ଵୋପ ସାଦଯତି । ଦିଵମେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ଏତା ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପସଦଃ ॥ 41 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନ-ମୁପସଦୋ ନମନ୍ତି । ଵିନ୍ଦତ ଉପସତ୍ତାରମ୍ ॥ ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରାଵିତ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵିତଗ୍ଂ ହୋତାର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ-ଵଁଷଟ୍କାରଂ-ଵେଁଦ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ହୁତମ୍ । ପ୍ରାଣୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରାଵିତମ୍ । ଅପାନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵିତମ୍ । ମନୋ ହୋତା । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ବ୍ରହ୍ମା । ନିମେଷୋ ଵଷଟ୍କାରଃ ॥ 42 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ହୁତମ୍ ॥ ସାଯଂ-ଯାଁଵାନଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଵାଃ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣଶ୍ଚା-ଗ୍ନିହୋତ୍ରିଣୋ ଗୃହମାଗଚ୍ଛନ୍ତି । ତାନ୍. ଯନ୍ନ ତର୍ପଯେତ୍ । ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ଯ ପଶୁଭିର୍ଵି ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯତ୍ତର୍ପଯେତ୍ । ତୃପ୍ତା ଏନ-ମ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିସ୍ତର୍ପଯେଯୁଃ ॥ ସଜୂର୍ଦେଵୈ-ସ୍ସାଯଂ-ଯାଁଵଭିରିତି ସାଯଗ୍ଂ ସ-ମ୍ମୃଶତି । ସଜୂର୍ଦେଵୈଃ ପ୍ରାତର୍ଯାଵଭିରିତି ପ୍ରାତଃ । ଯେ ଚୈଵ ଦେଵା-ସ୍ସାଯଂ-ଯାଁଵାନୋ ଯେ ଚ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣଃ ॥ 43 ॥
ତାନେଵୋଭଯାଗ୍ ସ୍ତର୍ପଯତି । ତ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତାଃ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି ସ୍ତର୍ପଯନ୍ତି ॥ ଅରୁଣୋ ହ ସ୍ମାହୌପଵେଶିଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵାହଗ୍ଂ ସାଯ-ମ୍ପ୍ରାତର୍ଵଜ୍ର-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ର ହରାମି । ତସ୍ମା-ନ୍ମତ୍ପାପୀଯାଗ୍ଂସୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା ଇତି । ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ସମି-ଥ୍ସପ୍ତମୀ । ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ । ଶାକ୍ଵରୋ ଵଜ୍ରଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵ ତଥ୍ସାଯ-ମ୍ପ୍ରାତର୍ଵଜ୍ରଂ-ଯଁଜମାନୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯ ପ୍ର ହରତି । ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ପରା-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 44 ॥
ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଚତୁରକ୍ଷରଗ୍ଂ ରଥନ୍ତରମ୍ । ରଥନ୍ତରସ୍ଯୈଷ ଵର୍ଣଃ । ଉପରୀଵ ହରତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵାଁମଦେଵ୍ଯମ୍ । ଵାମଦେଵ୍ଯସ୍ଯୈଷ ଵର୍ଣଃ । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵ୍ଯକ୍ଷର-ମ୍ବୃହତ୍ । ବୃହତ ଏଷ ଵର୍ଣଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମେଵ ତ-ଥ୍ସାମନ୍ଵତ୍-କରୋତି ॥ 40 ॥
ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପସଦୋ ଵେଦ । ଉପୈନମୁପସଦୋ ନମନ୍ତି । ଵିନ୍ଦତ ଉପସତ୍ତାରମ୍ । ଉନ୍ନୀଯୋପ ସାଦଯତି । ପୃଥିଵୀମେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ହୋଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସାଦଯତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ହୁତ୍ଵୋପ ସାଦଯତି । ଦିଵମେଵ ପ୍ରୀଣାତି । ଏତା ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପସଦଃ ॥ 41 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଉପୈନ-ମୁପସଦୋ ନମନ୍ତି । ଵିନ୍ଦତ ଉପସତ୍ତାରମ୍ ॥ ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରାଵିତ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵିତଗ୍ଂ ହୋତାର-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ-ଵଁଷଟ୍କାରଂ-ଵେଁଦ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ହୁତମ୍ । ପ୍ରାଣୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରାଵିତମ୍ । ଅପାନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଶ୍ରାଵିତମ୍ । ମନୋ ହୋତା । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ବ୍ରହ୍ମା । ନିମେଷୋ ଵଷଟ୍କାରଃ ॥ 42 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵେଵ ହୁତମ୍ ॥ ସାଯଂ-ଯାଁଵାନଶ୍ଚ ଵୈ ଦେଵାଃ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣଶ୍ଚା-ଗ୍ନିହୋତ୍ରିଣୋ ଗୃହମାଗଚ୍ଛନ୍ତି । ତାନ୍. ଯନ୍ନ ତର୍ପଯେତ୍ । ପ୍ରଜଯା-ଽସ୍ଯ ପଶୁଭିର୍ଵି ତିଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯତ୍ତର୍ପଯେତ୍ । ତୃପ୍ତା ଏନ-ମ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିସ୍ତର୍ପଯେଯୁଃ ॥ ସଜୂର୍ଦେଵୈ-ସ୍ସାଯଂ-ଯାଁଵଭିରିତି ସାଯଗ୍ଂ ସ-ମ୍ମୃଶତି । ସଜୂର୍ଦେଵୈଃ ପ୍ରାତର୍ଯାଵଭିରିତି ପ୍ରାତଃ । ଯେ ଚୈଵ ଦେଵା-ସ୍ସାଯଂ-ଯାଁଵାନୋ ଯେ ଚ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣଃ ॥ 43 ॥
ତାନେଵୋଭଯାଗ୍ ସ୍ତର୍ପଯତି । ତ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତାଃ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି ସ୍ତର୍ପଯନ୍ତି ॥ ଅରୁଣୋ ହ ସ୍ମାହୌପଵେଶିଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵାହଗ୍ଂ ସାଯ-ମ୍ପ୍ରାତର୍ଵଜ୍ର-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ର ହରାମି । ତସ୍ମା-ନ୍ମତ୍ପାପୀଯାଗ୍ଂସୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା ଇତି । ଚତୁରୁନ୍ନଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁହୋତି । ସମି-ଥ୍ସପ୍ତମୀ । ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ । ଶାକ୍ଵରୋ ଵଜ୍ରଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵ ତଥ୍ସାଯ-ମ୍ପ୍ରାତର୍ଵଜ୍ରଂ-ଯଁଜମାନୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯ ପ୍ର ହରତି । ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା । ପରା-ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 44 ॥
(ବର୍ହିଃ - ପ୍ରାତ--ର୍ ହୁତାଦ୍ଯାଯ - ଜାଯତେ - ରୁନ୍ଧେ - ଽସାମା - କରୋ - ତ୍ଯେତା ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋ ପସଦୋ - ଵଷଟ୍କାର - ଶ୍ଚ ପ୍ରାତର୍ଯାଵାଣୋ - ଵଜ୍ରସ୍ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵଣମ୍, ହୋମାଭାଵପ୍ରତୀକାରଶ୍ଚ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵଣମ୍, ହୋମାଭାଵପ୍ରତୀକାରଶ୍ଚ
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯ-ତାତ୍ମନ୍ ଵନ୍ମେ ଜାଯେତେତି । ସୋ-ଽଜୁହୋତ୍ । ତସ୍ଯାତ୍ମନ୍ ଵଦଜାଯତ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଵାଯୁରା-ଦିତ୍ଯଃ । ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ପ୍ରଜାପତି-ରହୌଷୀ-ଦାତ୍ମନ୍-ଵନ୍ମେ ଜାଯେତେତି । ତସ୍ଯ ଵଯମଜନିଷ୍ମହି । ଜାଯତା-ନ୍ନ ଆତ୍ମନ୍-ଵଦିତି ତେ-ଽଜୁହଵୁଃ । ପ୍ରାଣାନାମଗ୍ନିଃ । ତନୁଵୈ ଵାଯୁଃ ॥ 45 ॥
ଚକ୍ଷୁଷ ଆଦିତ୍ଯଃ । ତେଷାଗ୍ଂ ହୁତାଦଜାଯତ ଗୌରେଵ ॥ ତସ୍ଯୈ ପଯସି ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତ । ମମ ହୁତାଦଜନି ମମେତି । ତେ ପ୍ରଜାପତି-ମ୍ପ୍ରଶ୍ନମାଯନ୍ନ୍ । ସ ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯତରୋ ନୌ ଜଯାତ୍ । ତନ୍ନୌ ସହାସଦିତି । କସ୍ଯୈ କୋ-ଽହୌଷୀଦିତି ପ୍ରଜାପତି-ରବ୍ରଵୀତ୍-କସ୍ଯୈ କ ଇତି । ପ୍ରାଣାନାମହମିତ୍ଯଗ୍ନିଃ ॥ 46 ॥
ତନୁଵା ଅହମିତି ଵାଯୁଃ । ଚକ୍ଷୁଷୋ-ଽହମିତ୍ଯାଦିତ୍ଯଃ । ଯ ଏଵ ପ୍ରାଣାନାମହୌଷୀତ୍ । ତସ୍ଯ ହୁତାଦଜନୀତି । ଅଗ୍ନେର୍-ହୁତାଦଜନୀତି । ତଦଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯା-ଗ୍ନିହୋତ୍ରତ୍ଵମ୍ । ଗୌର୍ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ଗୌରଗ୍ନିହୋତ୍ରମିତି । ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯା-ମେଵାଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି । ଅଵ୍ଯର୍ଧୁକଃ ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯା-ମ୍ଭଵତି ॥ 47 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ତୌ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍ । ଅନୁ ମା ଭଜତମିତି । ଯଦେଵ ଗାର୍ହପତ୍ଯେ-ଽଧିଶ୍ରିତ୍ଯା-ହଵନୀଯ-ମଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵାନ୍ । ତେନ ତ୍ଵା-ମ୍ପ୍ରୀଣାନିତ୍ଯ-ବ୍ରୂତାମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯେ-ଽଧି-ଶ୍ରିତ୍ଯାହଵନୀଯ-ମଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵତି । ଵାଯୁମେଵ ତେନ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵତା-ସ୍ସୃଜମାନଃ । ଅଗ୍ନିମେଵ ଦେଵତାନା-ମ୍ପ୍ରଥମ-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽନ୍ଯଦାଲମ୍-ଭ୍ଯମଵିତ୍ତ୍ଵା ॥ 48 ॥
ପ୍ରଜାପତିମଭି ପର୍ଯାଵର୍ତତ । ସ ମୃତ୍ଯୋ-ରବିଭେତ୍ । ସୋ-ଽମୁମାଦିତ୍ଯ-ମାତ୍ମନୋ ନିରମିମୀତ । ତଗ୍ଂହୁତ୍ଵା ପରାମ୍ପର୍ଯାଵର୍ତତ । ତତୋ ଵୈ ସ ମୃତ୍ଯୁମପାଜଯତ୍ । ଅପ ମୃତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜଯତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷଃ । ଉତୈକାହମୁତ ଦ୍ଵ୍ଯହ-ନ୍ନ ଜୁହ୍ଵତି । ହୁତମେଵାସ୍ଯ ଭଵତି । ଅସୌ ହ୍ଯାଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ 49 ॥
ଚକ୍ଷୁଷ ଆଦିତ୍ଯଃ । ତେଷାଗ୍ଂ ହୁତାଦଜାଯତ ଗୌରେଵ ॥ ତସ୍ଯୈ ପଯସି ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତ । ମମ ହୁତାଦଜନି ମମେତି । ତେ ପ୍ରଜାପତି-ମ୍ପ୍ରଶ୍ନମାଯନ୍ନ୍ । ସ ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ମବ୍ରଵୀତ୍ । ଯତରୋ ନୌ ଜଯାତ୍ । ତନ୍ନୌ ସହାସଦିତି । କସ୍ଯୈ କୋ-ଽହୌଷୀଦିତି ପ୍ରଜାପତି-ରବ୍ରଵୀତ୍-କସ୍ଯୈ କ ଇତି । ପ୍ରାଣାନାମହମିତ୍ଯଗ୍ନିଃ ॥ 46 ॥
ତନୁଵା ଅହମିତି ଵାଯୁଃ । ଚକ୍ଷୁଷୋ-ଽହମିତ୍ଯାଦିତ୍ଯଃ । ଯ ଏଵ ପ୍ରାଣାନାମହୌଷୀତ୍ । ତସ୍ଯ ହୁତାଦଜନୀତି । ଅଗ୍ନେର୍-ହୁତାଦଜନୀତି । ତଦଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯା-ଗ୍ନିହୋତ୍ରତ୍ଵମ୍ । ଗୌର୍ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ଗୌରଗ୍ନିହୋତ୍ରମିତି । ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯା-ମେଵାଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି । ଅଵ୍ଯର୍ଧୁକଃ ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯା-ମ୍ଭଵତି ॥ 47 ॥
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ତୌ ଵାଯୁରବ୍ରଵୀତ୍ । ଅନୁ ମା ଭଜତମିତି । ଯଦେଵ ଗାର୍ହପତ୍ଯେ-ଽଧିଶ୍ରିତ୍ଯା-ହଵନୀଯ-ମଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵାନ୍ । ତେନ ତ୍ଵା-ମ୍ପ୍ରୀଣାନିତ୍ଯ-ବ୍ରୂତାମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯେ-ଽଧି-ଶ୍ରିତ୍ଯାହଵନୀଯ-ମଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵତି । ଵାଯୁମେଵ ତେନ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵତା-ସ୍ସୃଜମାନଃ । ଅଗ୍ନିମେଵ ଦେଵତାନା-ମ୍ପ୍ରଥମ-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽନ୍ଯଦାଲମ୍-ଭ୍ଯମଵିତ୍ତ୍ଵା ॥ 48 ॥
ପ୍ରଜାପତିମଭି ପର୍ଯାଵର୍ତତ । ସ ମୃତ୍ଯୋ-ରବିଭେତ୍ । ସୋ-ଽମୁମାଦିତ୍ଯ-ମାତ୍ମନୋ ନିରମିମୀତ । ତଗ୍ଂହୁତ୍ଵା ପରାମ୍ପର୍ଯାଵର୍ତତ । ତତୋ ଵୈ ସ ମୃତ୍ଯୁମପାଜଯତ୍ । ଅପ ମୃତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜଯତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷଃ । ଉତୈକାହମୁତ ଦ୍ଵ୍ଯହ-ନ୍ନ ଜୁହ୍ଵତି । ହୁତମେଵାସ୍ଯ ଭଵତି । ଅସୌ ହ୍ଯାଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ 49 ॥
(ତନୁଵୈ ଵାଯୁ - ରଗ୍ନି--ର୍ ଭଵ - ତ୍ଯଵିତ୍ତ୍ଵା - ଭଵତ୍ଯେକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ହଵିଷ-ସ୍ସର୍ଵଦେଵତାସମ୍ବନ୍ଧେନ ପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 7 - ହଵିଷ-ସ୍ସର୍ଵଦେଵତାସମ୍ବନ୍ଧେନ ପ୍ରଶଂସା
ରୌଦ୍ର-ଙ୍ଗଵି । ଵାଯଵ୍ଯ-ମୁପସୃଷ୍ଟମ୍ । ଆଶ୍ଵିନ-ନ୍ଦୁହ୍ଯମାନମ୍ । ସୌମ୍ଯ-ନ୍ଦୁଗ୍ଧମ୍ । ଵାରୁଣମଧିଶ୍ରିତମ୍ । ଵୈଶ୍ଵଦେଵା ଭିନ୍ଦଵଃ । ପୌଷ୍ଣମୁଦନ୍ତମ୍ । ସାରସ୍ଵତଂ-ଵିଁଷ୍ଯନ୍ଦମାନମ୍ । ମୈତ୍ରଗ୍ଂ ଶରଃ । ଧାତୁରୁଦ୍ଵାସିତମ୍ । ବୃହସ୍ପତେରୁନ୍ନୀତମ୍ । ସଵିତୁଃ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତମ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯଗ୍ଗ୍ ହ୍ରିଯମାଣମ୍ । ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ-ମୁପସନ୍ନମ୍ । ଅଗ୍ନେଃ ପୂର୍ଵା ଽଽହୁତିଃ । ପ୍ରଜାପତେ-ରୁତ୍ତରା । ଐନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହୁତମ୍ ॥ 50 ॥
(ଉଦ୍ଵାସିତଗ୍ଂ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଦୋହନପ୍ରକାରୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରହୋତ୍ରଶ୍ଚ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଦୋହନପ୍ରକାରୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରହୋତ୍ରଶ୍ଚ
ଦକ୍ଷିଣତ ଉପ ସୃଜତି । ପିତୃଲୋକମେଵ ତେନ ଜଯତି ॥ ପ୍ରାଚୀମାଵର୍ତଯତି । ଦେଵଲୋକମେଵ ତେନ ଜଯତି । ଉଦୀଚୀମାଵୃତ୍ଯ ଦୋଗ୍ଧି । ମନୁଷ୍ଯଲୋକମେଵ ତେନ ଜଯତି ॥ ପୂର୍ଵୌ ଦୁହ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠିନେଯସ୍ଯ । ଯୋ ଵା ଗତଶ୍ରୀ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଅପରୌ ଦୁହ୍ଯାତ୍-କନିଷ୍ଠସ୍ଯ କାନିଷ୍ଠିନେଯସ୍ଯ । ଯୋ ଵା ବୁଭୂଷେତ୍ ॥ 51 ॥
ନ ସ-ମ୍ମୃଶତି । ପାପଵସ୍ଯସସ୍ଯ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଵାଯଵ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତଦୁପସୃଷ୍ଟମ୍ । ଆଶ୍ଵିନ-ନ୍ଦୁହ୍ଯମାନମ୍ । ମୈତ୍ର-ନ୍ଦୁଗ୍ଧମ୍ । ଅର୍ଯମ୍ଣ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯମାନମ୍ । ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ର-ମୁନ୍ନୀଯମାନମ୍ । ବୃହସ୍ପତେ-ରୁନ୍ନୀତମ୍ । ସଵିତୁଃ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତମ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯଗ୍ଗ୍ ହ୍ରିଯମାଣମ୍ ॥ 52 ॥
ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନମୁପ ସାଦିତମ୍ । ସର୍ଵାଭ୍ଯୋ ଵା ଏଷ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଜୁହୋତି । ଯୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ଯଥା ଖଲୁ ଵୈ ଧେନୁ-ନ୍ତୀର୍ଥେ ତର୍ପଯତି । ଏଵମଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଯଜମାନ-ନ୍ତର୍ପଯତି । ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ପ୍ରସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜାନାତି । ପଶ୍ଯତି ପୁତ୍ରମ୍ । ପଶ୍ଯତି ପୌତ୍ରମ୍ । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଯ ଉ ଚୈନ ଦେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 53 ॥
ନ ସ-ମ୍ମୃଶତି । ପାପଵସ୍ଯସସ୍ଯ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଵାଯଵ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତଦୁପସୃଷ୍ଟମ୍ । ଆଶ୍ଵିନ-ନ୍ଦୁହ୍ଯମାନମ୍ । ମୈତ୍ର-ନ୍ଦୁଗ୍ଧମ୍ । ଅର୍ଯମ୍ଣ ଉଦ୍ଵାସ୍ଯମାନମ୍ । ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ର-ମୁନ୍ନୀଯମାନମ୍ । ବୃହସ୍ପତେ-ରୁନ୍ନୀତମ୍ । ସଵିତୁଃ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତମ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯଗ୍ଗ୍ ହ୍ରିଯମାଣମ୍ ॥ 52 ॥
ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନମୁପ ସାଦିତମ୍ । ସର୍ଵାଭ୍ଯୋ ଵା ଏଷ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଜୁହୋତି । ଯୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ଯଥା ଖଲୁ ଵୈ ଧେନୁ-ନ୍ତୀର୍ଥେ ତର୍ପଯତି । ଏଵମଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଯଜମାନ-ନ୍ତର୍ପଯତି । ତୃପ୍ଯତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ । ପ୍ରସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜାନାତି । ପଶ୍ଯତି ପୁତ୍ରମ୍ । ପଶ୍ଯତି ପୌତ୍ରମ୍ । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଯ ଉ ଚୈନ ଦେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 53 ॥
(ବଭୂଷେ- ଦ୍ଧ୍ରିଯମାଣଂ - ଜାଯତେ ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାସଂସୃଷ୍ଟହୋମମନ୍ତ୍ରୌ
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାସଂସୃଷ୍ଟହୋମମନ୍ତ୍ରୌ
ତ୍ରଯୋ ଵୈ ପ୍ରୈଯମେଧା ଆସନ୍ନ୍ । ତେଷା-ନ୍ତ୍ରିରେକୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ମଜୁହୋତ୍ । ଦ୍ଵିରେକଃ । ସକୃଦେକଃ । ତେଷାଂ-ଯଁସ୍ତ୍ରିରଜୁହୋତ୍ । ସ ଋଚା-ଽଜୁହୋତ୍ । ଯୋ ଦ୍ଵିଃ । ସ ଯଜୁଷା । ଯ-ସ୍ସକୃତ୍ । ସ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ॥ 54 ॥
ଯଶ୍ଚ ଯଜୁଷା ଽଜୁହୋଦ୍ଯଶ୍ଚ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ । ତାଵୁଭାଵାର୍ଧ୍ନୁତାମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଜୁଷା ଽଽହୁତିଃ ପୂର୍ଵା ହୋତଵ୍ଯା । ତୂଷ୍ଣୀମୁତ୍ତରା । ଉଭେ ଏଵର୍ଧୀ ଅଵରୁନ୍ଧେ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି । ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରାତଃ । ରେତ ଏଵ ହିତ-ମ୍ପ୍ର ଜନଯତି ॥ ରେତୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ହିତ-ନ୍ନ ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ 55 ॥
ଯସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରମହୁତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯୋ-ଽଭ୍ଯୁଦେତି । ଯ-ଦ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଯାତ୍ । ଉନ୍ନୀଯ ପ୍ରାଂଉଦାଦ୍ରଵେତ୍ । ସ ଉପସାଦ୍ଯାତମିତୋ-ରାସୀତ । ସ ଯଦା ତାମ୍ଯେତ୍ । ଅଥ ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଭୂତଃ । ତମେଵୋ-ପାସରତ୍ । ସ ଏଵୈନ-ନ୍ତତ ଉନ୍ନଯତି । ନାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ଯଜମାନଃ ॥ 56 ॥
ଯଶ୍ଚ ଯଜୁଷା ଽଜୁହୋଦ୍ଯଶ୍ଚ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ । ତାଵୁଭାଵାର୍ଧ୍ନୁତାମ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଜୁଷା ଽଽହୁତିଃ ପୂର୍ଵା ହୋତଵ୍ଯା । ତୂଷ୍ଣୀମୁତ୍ତରା । ଉଭେ ଏଵର୍ଧୀ ଅଵରୁନ୍ଧେ । ଅଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ସାଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି । ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ର୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରାତଃ । ରେତ ଏଵ ହିତ-ମ୍ପ୍ର ଜନଯତି ॥ ରେତୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ହିତ-ନ୍ନ ପ୍ର ଜାଯତେ ॥ 55 ॥
ଯସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରମହୁତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯୋ-ଽଭ୍ଯୁଦେତି । ଯ-ଦ୍ଯନ୍ତେ ସ୍ଯାତ୍ । ଉନ୍ନୀଯ ପ୍ରାଂଉଦାଦ୍ରଵେତ୍ । ସ ଉପସାଦ୍ଯାତମିତୋ-ରାସୀତ । ସ ଯଦା ତାମ୍ଯେତ୍ । ଅଥ ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଭୂତଃ । ତମେଵୋ-ପାସରତ୍ । ସ ଏଵୈନ-ନ୍ତତ ଉନ୍ନଯତି । ନାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ଯଜମାନଃ ॥ 56 ॥
(ତୂଷ୍ଣୀଂ - ଜାଯତେ - ଯଜମାନଃ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଵହ୍ନେରଵସ୍ଥାଵିଶେଷାନୁସାରେଣ ହୋମଃ
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଵହ୍ନେରଵସ୍ଥାଵିଶେଷାନୁସାରେଣ ହୋମଃ
ଯଦଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଧରତି । ଵସଵସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଵସୁଷ୍ଵେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ନିହିତୋ ଧୂପାଯଞ୍ଛେତେ । ରୁଦ୍ରାସ୍ତହ୍ଯର୍ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ରୁଦ୍ରେଷ୍ଵେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ପ୍ରଥମମିଦ୍ଧ୍ମମର୍ଚିରା ଲଭତେ । ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ ॥ 57 ॥
ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଆଦିତ୍ଯେଷ୍ଵେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ସର୍ଵ ଏଵ ସର୍ଵଶ ଇଦ୍ଧ୍ମ ଆଦୀପ୍ତୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତହ୍ଯର୍ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଵିଶ୍ଵେଷ୍ଵେଵାସ୍ଯ ଦେଵେଷ୍ଵଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ନିତରାମର୍ଚିରୁପାଵୈତି ଲୋହିନୀକେଵ ଭଵତି । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଏଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ 58 ॥
ଅଙ୍ଗାରା ଭଵନ୍ତି । ତେଭ୍ଯୋ-ଽଙ୍ଗାରେଭ୍ଯୋ-ଽର୍ଚିରୁଦେତି । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ପ୍ରଜାପତାଵେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ଶରୋ-ଽଙ୍ଗାରା ଅଦ୍ଧ୍ଯୂହନ୍ତେ । ବ୍ରହ୍ମ-ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ଵସୁଷୁ ରୁଦ୍ରେଷ୍ଵାଦିତ୍ଯେଷୁ ଵିଶ୍ଵେଷୁ ଦେଵେଷୁ । ଇନ୍ଦ୍ରେ ପ୍ରଜାପତୌ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ । ଅପରିଵର୍ଗମେଵାସ୍ଯୈତାସୁ ଦେଵତାସୁ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଯ ଉ ଚୈନ ଦେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 59 ॥
ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଆଦିତ୍ଯେଷ୍ଵେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ସର୍ଵ ଏଵ ସର୍ଵଶ ଇଦ୍ଧ୍ମ ଆଦୀପ୍ତୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତହ୍ଯର୍ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଵିଶ୍ଵେଷ୍ଵେଵାସ୍ଯ ଦେଵେଷ୍ଵଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ନିତରାମର୍ଚିରୁପାଵୈତି ଲୋହିନୀକେଵ ଭଵତି । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଏଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ 58 ॥
ଅଙ୍ଗାରା ଭଵନ୍ତି । ତେଭ୍ଯୋ-ଽଙ୍ଗାରେଭ୍ଯୋ-ଽର୍ଚିରୁଦେତି । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ପ୍ରଜାପତାଵେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ଶରୋ-ଽଙ୍ଗାରା ଅଦ୍ଧ୍ଯୂହନ୍ତେ । ବ୍ରହ୍ମ-ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମିନ୍. ଯସ୍ଯ ତଥାଵିଧେ ଜୁହ୍ଵତି । ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ଵସୁଷୁ ରୁଦ୍ରେଷ୍ଵାଦିତ୍ଯେଷୁ ଵିଶ୍ଵେଷୁ ଦେଵେଷୁ । ଇନ୍ଦ୍ରେ ପ୍ରଜାପତୌ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍ । ଅପରିଵର୍ଗମେଵାସ୍ଯୈତାସୁ ଦେଵତାସୁ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଯ ଉ ଚୈନ ଦେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 59 ॥
(ଆଦିତ୍ଯାସ୍ତର୍ହ୍ଯଗ୍ନି--ର୍ ଇନ୍ଦ୍ର ଏଵାସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୁତ-ମ୍ଭଵତି - ଦେଵେଷୁ ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 10)
(ଯଦଗ୍ନି-ନ୍ନିହିତଃ ପ୍ରଥମଗ୍ଂ ସର୍ଵ ଏଵ ନିତରାମଙ୍ଗାରା-ଶ୍ଶରୋ-ଽଙ୍ଗାରା
(ଯଦଗ୍ନି-ନ୍ନିହିତଃ ପ୍ରଥମଗ୍ଂ ସର୍ଵ ଏଵ ନିତରାମଙ୍ଗାରା-ଶ୍ଶରୋ-ଽଙ୍ଗାରା
ବ୍ରହ୍ମଵସୁଷ୍ଵଷ୍ଟୌ)
ଅନୁଵାକଂ 11 - କାଲଭେଦେନ ସମନ୍ତ୍ରକ-ମ୍ପରିଷେଚନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 11 - କାଲଭେଦେନ ସମନ୍ତ୍ରକ-ମ୍ପରିଷେଚନମ୍
ଋତ-ନ୍ତ୍ଵା ସତ୍ଯେନ ପରିଷିଞ୍ଚାମୀତି ସାଯ-ମ୍ପରିଷିଞ୍ଚତି । ସତ୍ଯ-ନ୍ତ୍ଵର୍ତେନ ପରିଷିଞ୍ଚାମୀତି ପ୍ରାତଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଵା ଋତମ୍ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ-ସ୍ସତ୍ଯମ୍ । ଅଗ୍ନିମେଵ ତଦାଦିତ୍ଯେନ ସାଯ-ମ୍ପରିଷିଞ୍ଚତି । ଅଗ୍ନିନା ଽଽଦିତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଃ । ଯାଵଦହୋରାତ୍ରେ ଭଵତଃ । ତାଵଦସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ । ନାର୍ତିର୍ନ ରିଷ୍ଟିଃ । ନାନ୍ତୋ ନ ପର୍ଯନ୍ତୋ-ଽସ୍ତି । ଯସ୍ଯୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି । ଯ ଉ ଚୈନ ଦେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 60 ॥
(ଅସ୍ତି ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 11)
(ଅଙ୍ଗିରସଃ - ପ୍ରଜାପତିରଗ୍ନିଗ୍ଂ - ରୁଦ୍ର - ଉତ୍ତରାଵତୀଂ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରପ୍ରାଯଣା ଯଜ୍ଞାଃ - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତାତ୍ମନ୍ଵ-ଦ୍- ରୌଦ୍ର-ଙ୍ଗଵି -ଦକ୍ଷିଣତ - ସ୍ତ୍ରଯୋ ଵୈ - ଯଦଗ୍ନି - ମୃତ-ନ୍ତ୍ଵା ସତ୍ଯେନୈକାଦଶ)
(ଅଙ୍ଗିରସଃ - ପ୍ରୈଵ ତେନ - ପଶୂନେଵ - ଯନ୍ନିମାର୍ଷ୍ଟି - ଯୋ ଵା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପସଦୋ - ଦକ୍ଷିଣତ-ଷ୍ଷଷ୍ଟିଃ )
(ଅଙ୍ଗିରସୋ - ଯ ଉ ଚୈନ ଦେଵଂ-ଵେଁଦ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥