କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପୋଦ୍ଧାତଃ
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯୋପୋଦ୍ଧାତଃ
ଅଙ୍ଗି॑ରସୋ॒ ଵୈ ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ । ତେଷା॒-ମ୍ପୃଶ୍ନି॑-ର୍ଘର୍ମ॒ଧୁଗା॑ସୀତ୍ । ସର୍ଜୀ॒ଷେଣା॑ଜୀଵତ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ମୈ॒ ନୁ ସ॒ତ୍ରମା᳚ସ୍ମହେ । ଯେ᳚-ଽସ୍ଯା ଓଷ॑ଧୀ॒ର୍ନ ଜ॒ନଯା॑ମ॒ ଇତି॑ । ତେ ଦି॒ଵୋ ଵୃଷ୍ଟି॑-ମସୃଜନ୍ତ । ଯାଵ॑ନ୍ତ-ସ୍ସ୍ତୋ॒କା ଅ॒ଵାପ॑ଦ୍ଯନ୍ତ । ତାଵ॑ତୀ॒ରୋଷ॑ଧଯୋ ଽଜାଯନ୍ତ ॥ ତା ଜା॒ତାଃ ପି॒ତରୋ॑ ଵି॒ଷେଣା॑ଲିମ୍ପନ୍ନ୍ ॥ 1 ॥
ତାସା᳚-ଞ୍ଜ॒ଗ୍ଧ୍ଵା ରୁପ୍ଯ॒ନ୍ତ୍ଯୈତ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କ ଇ॒ଦମି॒ତ୍ଥ-ମ॑କ॒ରିତି॑ । ଵ॒ଯ-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑-ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନା॒ ଇତି॑ ପି॒ତରୋ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କିଂ-ଵୋଁ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ॒ମିତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵ ନୋ-ଽପ୍ଯ॒ସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯ॑-ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॒-ମ୍ପ୍ରାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଧୁ॒ତ୍ଵା ନି॒ମାର୍ଷ୍ଟି॑ । ତତୋ॒ ଵୈ ତ ଓଷ॑ଧୀର-ସ୍ଵଦଯନ୍ନ୍ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 2 ॥
ସ୍ଵଦ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା॒ ଓଷ॑ଧଯଃ । ତେ ଵ॒ଥ୍ସମୁ॒-ପାଵା॑ସୃଜନ୍ନ୍ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଦା॑ପ॒ଯେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ॒ଦ୍ଵରଂ॑-ଵୃଁଣୈ । ଦଶ॑ ମା॒ ରାତ୍ରୀ᳚ର୍ଜା॒ତ-ନ୍ନ ଦୋ॑ହନ୍ନ୍ । ଆ॒ସ॒ଙ୍ଗ॒ଵ-ମ୍ମା॒ତ୍ରା ସ॒ହ ଚ॑ରା॒ଣୀତି॑ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵ॒ଥ୍ସ-ଞ୍ଜା॒ତ-ନ୍ଦଶ॒ ରାତ୍ରୀ॒ର୍ନ ଦୁ॑ହନ୍ତି । ଆ॒ସ॒ଙ୍ଗ॒ଵ-ମ୍ମା॒ତ୍ରା ସ॒ହ ଚର॑ତି । ଵାରେ॑ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵ॒ଥ୍ସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ॑ସୃଷ୍ଟଧ॒ଯଗ୍ଂ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଘାତୁ॑କଃ । ଅତି॒ ହି ସ॒ନ୍ଧା-ନ୍ଧଯ॑ତି ॥ 3 ॥
ତାସା᳚-ଞ୍ଜ॒ଗ୍ଧ୍ଵା ରୁପ୍ଯ॒ନ୍ତ୍ଯୈତ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କ ଇ॒ଦମି॒ତ୍ଥ-ମ॑କ॒ରିତି॑ । ଵ॒ଯ-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑-ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନା॒ ଇତି॑ ପି॒ତରୋ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କିଂ-ଵୋଁ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ॒ମିତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵ ନୋ-ଽପ୍ଯ॒ସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯ॑-ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॒-ମ୍ପ୍ରାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଧୁ॒ତ୍ଵା ନି॒ମାର୍ଷ୍ଟି॑ । ତତୋ॒ ଵୈ ତ ଓଷ॑ଧୀର-ସ୍ଵଦଯନ୍ନ୍ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 2 ॥
ସ୍ଵଦ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା॒ ଓଷ॑ଧଯଃ । ତେ ଵ॒ଥ୍ସମୁ॒-ପାଵା॑ସୃଜନ୍ନ୍ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଦା॑ପ॒ଯେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ॒ଦ୍ଵରଂ॑-ଵୃଁଣୈ । ଦଶ॑ ମା॒ ରାତ୍ରୀ᳚ର୍ଜା॒ତ-ନ୍ନ ଦୋ॑ହନ୍ନ୍ । ଆ॒ସ॒ଙ୍ଗ॒ଵ-ମ୍ମା॒ତ୍ରା ସ॒ହ ଚ॑ରା॒ଣୀତି॑ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵ॒ଥ୍ସ-ଞ୍ଜା॒ତ-ନ୍ଦଶ॒ ରାତ୍ରୀ॒ର୍ନ ଦୁ॑ହନ୍ତି । ଆ॒ସ॒ଙ୍ଗ॒ଵ-ମ୍ମା॒ତ୍ରା ସ॒ହ ଚର॑ତି । ଵାରେ॑ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ହ୍ଯ॑ସ୍ଯ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵ॒ଥ୍ସଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ॑ସୃଷ୍ଟଧ॒ଯଗ୍ଂ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଘାତୁ॑କଃ । ଅତି॒ ହି ସ॒ନ୍ଧା-ନ୍ଧଯ॑ତି ॥ 3 ॥
(ଅ॒ଲି॒ମ୍ପ॒ନ୍ - ଵେଦ॒ - ଘାତୁ॑କ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରନିରୂପଣମ୍
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରନିରୂପଣମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର॒ଗ୍ନି-ମ॑ସୃଜତ । ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଅନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ତମ॑ଭା॒ଗ ଉପା᳚ସ୍ତ । ସୋ᳚-ଽସ୍ଯ ପ୍ର॒ଜାଭି॒-ରପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମ॑ଵ॒ରୁରୁ॑-ଥ୍ସମା॒ନୋ-ଽନ୍ଵୈ᳚ତ୍ । ତମ॑ଵ॒ରୁଧ॒-ନ୍ନାଶ॑କ୍ନୋତ୍ । ସ ତପୋ॑ ଽତପ୍ଯତ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ରୁପା॑ରମ॒ତାତା॑ପି॒ ଵୈ ସ୍ଯ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିତି॑ । ସ ର॒ରାଟା॒ଦୁଦ॑ମୃଷ୍ଟ ॥ 4 ॥
ତ-ଦ୍ଘୃ॒ତମ॑ଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ କେଶା॒ ଉନ୍ମୃ॑ଷ୍ଟାଃ । ତା-ଞ୍ଜ୍ଯେ᳚ଷ୍ଠଲ॒କ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯେତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ଦ୍ର॒ରାଟା॑ଦୁ॒ଦମୃ॑ଷ୍ଟ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ର॒ରାଟେ॒ କେଶା॒ ନ ସ॑ନ୍ତି । ତଦ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରାଗୃ॑ହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ଯ॑ଚିକି॒ଥ୍ସତ୍ । ଜୁ॒ହଵା॒ନୀ(3) ମା ହୌ॒ଷା(3)ମିତି॑ । ତ-ଦ୍ଵି॑ଚିକି॒ଥ୍ସାଯୈ॒ ଜନ୍ମ॑ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵି॑ଚି॒କିଥ୍ସ॑ତି ॥ 5 ॥
ଵସୀ॑ଯ ଏ॒ଵ ଚେ॑ତଯତେ ॥ ତଂ-ଵାଁଗ॒ଭ୍ଯ॑ଵଦ-ଜ୍ଜୁ॒ହୁଧୀତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମ॒ସୀତି॑ । ସ୍ଵୈଵ ତେ॒ ଵାଗିତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ସୋ॑-ଽଜୁହୋ॒-ଥ୍ସ୍ଵାହେତି॑ । ତଥ୍ସ୍ଵା॑ହାକା॒ରସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॑ ॥ ଯ ଏ॒ଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵା॑ହାକା॒ରସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । କ॒ରୋତି॑ ସ୍ଵାହାକା॒ରେଣ॑ ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ ସ୍ଵାହାକା॒ରେଣ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି ॥ 6 ॥
ଭୋଗା॑ଯୈ॒ଵାସ୍ଯ॑ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ତସ୍ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମସୃଜତ । ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଶ୍ଵ॑-ମସୃଜତ । ତୃ॒ତୀଯ॑-ମଜୁହୋତ୍ । ସ ଗାମ॑ସୃଜତ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥ-ମ॑ଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଵି॑ମସୃଜତ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମ-ମ॑ଜୁହୋତ୍ । ସୋ॑-ଽଜାମ॑ସୃଜତ ॥ 7 ॥
ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର॑ବିଭେତ୍ । ଆହୁ॑ତୀଭି॒ର୍ଵୈ ମା᳚-ଽଽପ୍ନୋ॒ତୀତି॑ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମ୍ପୁନଃ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରବ୍ରଵୀତ୍ । ଜାଯ॒ସ୍ଵେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑ମ॒ଭି ଜ॑ନିଷ୍ଯ॒ ଇତି॑ । ତୁଭ୍ଯ॑ମେ॒ଵେଦଗ୍ଂ ହୂ॑ଯାତା॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଏ॒ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑ମ॒ଭ୍ଯ॑ଜାଯତ । ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 8 ॥
ତସ୍ମା॑ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମୁ॑ଚ୍ଯତେ ॥ ତଦ୍ଧୂ॒ଯମା॑ନ-ମାଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମା ହୌ॑ଷୀଃ । ଉ॒ଭଯୋ॒ର୍ଵୈ-ନା॑ଵେ॒ତଦିତି॑ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । କ॒ଥ-ନ୍ନୌ॑ ହୋଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତି॑ । ସା॒ଯମେ॒ଵ ତୁଭ୍ଯ॑-ଞ୍ଜୁ॒ହଵନ୍ନ୍॑ । ପ୍ରା॒ତର୍ମହ୍ଯ॒-ମିତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନଯେ॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୂ॑ଯତେ । ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତଃ ॥ 9 ॥
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ॑ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରମହଃ॑ । ଯଦନୁ॑ଦିତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତର୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଉ॒ଭଯ॑ମେ॒ଵାଗ୍ନେ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ଉଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତର୍ଜୁ॑ହୋତି । ତଥା॒-ଽଗ୍ନଯେ॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୂ॑ଯତେ । ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତଃ ॥ ରାତ୍ରିଂ॒-ଵାଁ ଅନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର ଜା॑ଯନ୍ତେ । ଅହ୍ନା॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଯଥ୍ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 10 ॥
ପ୍ରୈଵ ତେନ॑ ଜାଯତେ । ଉଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର-କାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନ-ମ॑ପଶ୍ଯତ୍ । ତଦୁଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ଯଜୁ॑ଷା॒ ଽନ୍ଯତ୍ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ॒ନ୍ଯତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷ॒ ଉଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି ॥ 11 ॥
ପ୍ରୈଵ ଜା॑ଯତେ । ଅଥୋ॒ ଯଥା॒ ଦିଵା᳚ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନେତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ଯସ୍ଯ॒ ଵୈ ଦ୍ଵୌ ପୁଣ୍ଯୌ॑ ଗୃ॒ହେ ଵସ॑ତଃ । ଯସ୍ତଯୋ॑ର॒ନ୍ଯଗ୍ଂ ରା॒ଧଯ॑ତ୍ଯ॒ନ୍ଯ-ନ୍ନ । ଉ॒ଭୌ ଵାଵ ସ ତାଵୃ॑ଚ୍ଛ॒ତୀତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵାଁଵାଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରଵି॑ଶତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନିର୍ଦୂ॒ରାନ୍ନକ୍ତ॑-ନ୍ଦଦୃଶେ ।
ତ-ଦ୍ଘୃ॒ତମ॑ଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯସ୍ଯ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ କେଶା॒ ଉନ୍ମୃ॑ଷ୍ଟାଃ । ତା-ଞ୍ଜ୍ଯେ᳚ଷ୍ଠଲ॒କ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯେତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ଦ୍ର॒ରାଟା॑ଦୁ॒ଦମୃ॑ଷ୍ଟ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ର॒ରାଟେ॒ କେଶା॒ ନ ସ॑ନ୍ତି । ତଦ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରାଗୃ॑ହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ଯ॑ଚିକି॒ଥ୍ସତ୍ । ଜୁ॒ହଵା॒ନୀ(3) ମା ହୌ॒ଷା(3)ମିତି॑ । ତ-ଦ୍ଵି॑ଚିକି॒ଥ୍ସାଯୈ॒ ଜନ୍ମ॑ ॥ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵି॑ଚି॒କିଥ୍ସ॑ତି ॥ 5 ॥
ଵସୀ॑ଯ ଏ॒ଵ ଚେ॑ତଯତେ ॥ ତଂ-ଵାଁଗ॒ଭ୍ଯ॑ଵଦ-ଜ୍ଜୁ॒ହୁଧୀତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମ॒ସୀତି॑ । ସ୍ଵୈଵ ତେ॒ ଵାଗିତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ସୋ॑-ଽଜୁହୋ॒-ଥ୍ସ୍ଵାହେତି॑ । ତଥ୍ସ୍ଵା॑ହାକା॒ରସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॑ ॥ ଯ ଏ॒ଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵା॑ହାକା॒ରସ୍ଯ॒ ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । କ॒ରୋତି॑ ସ୍ଵାହାକା॒ରେଣ॑ ଵୀ॒ର୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ ସ୍ଵାହାକା॒ରେଣ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି ॥ 6 ॥
ଭୋଗା॑ଯୈ॒ଵାସ୍ଯ॑ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ତସ୍ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମସୃଜତ । ଦ୍ଵି॒ତୀଯ॑-ମଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଶ୍ଵ॑-ମସୃଜତ । ତୃ॒ତୀଯ॑-ମଜୁହୋତ୍ । ସ ଗାମ॑ସୃଜତ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥ-ମ॑ଜୁହୋତ୍ । ସୋ-ଽଵି॑ମସୃଜତ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମ-ମ॑ଜୁହୋତ୍ । ସୋ॑-ଽଜାମ॑ସୃଜତ ॥ 7 ॥
ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର॑ବିଭେତ୍ । ଆହୁ॑ତୀଭି॒ର୍ଵୈ ମା᳚-ଽଽପ୍ନୋ॒ତୀତି॑ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମ୍ପୁନଃ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରବ୍ରଵୀତ୍ । ଜାଯ॒ସ୍ଵେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑ମ॒ଭି ଜ॑ନିଷ୍ଯ॒ ଇତି॑ । ତୁଭ୍ଯ॑ମେ॒ଵେଦଗ୍ଂ ହୂ॑ଯାତା॒ ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଏ॒ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॑ମ॒ଭ୍ଯ॑ଜାଯତ । ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 8 ॥
ତସ୍ମା॑ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମୁ॑ଚ୍ଯତେ ॥ ତଦ୍ଧୂ॒ଯମା॑ନ-ମାଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ମା ହୌ॑ଷୀଃ । ଉ॒ଭଯୋ॒ର୍ଵୈ-ନା॑ଵେ॒ତଦିତି॑ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । କ॒ଥ-ନ୍ନୌ॑ ହୋଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତି॑ । ସା॒ଯମେ॒ଵ ତୁଭ୍ଯ॑-ଞ୍ଜୁ॒ହଵନ୍ନ୍॑ । ପ୍ରା॒ତର୍ମହ୍ଯ॒-ମିତ୍ଯ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନଯେ॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୂ॑ଯତେ । ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତଃ ॥ 9 ॥
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ॑ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରମହଃ॑ । ଯଦନୁ॑ଦିତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତର୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଉ॒ଭଯ॑ମେ॒ଵାଗ୍ନେ॒ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ଉଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତର୍ଜୁ॑ହୋତି । ତଥା॒-ଽଗ୍ନଯେ॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୂ॑ଯତେ । ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତଃ ॥ ରାତ୍ରିଂ॒-ଵାଁ ଅନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର ଜା॑ଯନ୍ତେ । ଅହ୍ନା॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଯଥ୍ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 10 ॥
ପ୍ରୈଵ ତେନ॑ ଜାଯତେ । ଉଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତେନ॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର-କାମଯତ॒ ପ୍ରଜା॑ଯେ॒ଯେତି॑ । ସ ଏ॒ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନ-ମ॑ପଶ୍ଯତ୍ । ତଦୁଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ଯଜୁ॑ଷା॒ ଽନ୍ଯତ୍ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ॒ନ୍ଯତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ରାଜା॑ଯତ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷ॒ ଉଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି ॥ 11 ॥
ପ୍ରୈଵ ଜା॑ଯତେ । ଅଥୋ॒ ଯଥା॒ ଦିଵା᳚ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନେତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁଃ । ଯସ୍ଯ॒ ଵୈ ଦ୍ଵୌ ପୁଣ୍ଯୌ॑ ଗୃ॒ହେ ଵସ॑ତଃ । ଯସ୍ତଯୋ॑ର॒ନ୍ଯଗ୍ଂ ରା॒ଧଯ॑ତ୍ଯ॒ନ୍ଯ-ନ୍ନ । ଉ॒ଭୌ ଵାଵ ସ ତାଵୃ॑ଚ୍ଛ॒ତୀତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵାଁଵାଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରଵି॑ଶତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନିର୍ଦୂ॒ରାନ୍ନକ୍ତ॑-ନ୍ଦଦୃଶେ ।
ଉ॒ଭେ ହି ତେଜ॑ସୀ ସ॒ପନ୍ଦ୍ଯେ॑ତେ ॥ 12 ॥
ଉ॒ଦ୍ଯନ୍ତଂ॒-ଵାଁଵାଦି॒ତ୍ଯ-ମ॒ଗ୍ନିରନୁ॑ ସ॒ମାରୋ॑ହତି । ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଧୂ॒ମ ଏ॒ଵାଗ୍ନେର୍ଦିଵା॑ ଦଦୃଶେ । ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ॑ ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଆ ସୂର୍ଯା॑ଯ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଥ୍ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଆ-ଽଗ୍ନଯେ॑ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯେ॒ଵ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ସୂର୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ତଥୋ॒ଭାଭ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୂ॑ଯତେ ॥ 13 ॥
ଉ॒ଭାଭ୍ଯା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ତଃ । ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ରେ॑ତୋ॒ଧାଃ ॥ ପ୍ର॒ଜା ଜ୍ଯୋତି॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପ୍ର ଜ॑ନଯତି ॥ ସୂର୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତାସୁ॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି ॥ ଜ୍ଯୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା ଅ॒ସ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ॥ 14 ॥
ତୂ॒ଷ୍ଣୀମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ତ୍ଵାଯ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଯଦୁଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଯଥା-ଽତି॑ଥଯେ॒ ପ୍ରଦ୍ରୁ॑ତାଯ ଶୂ॒ନ୍ଯାଯା॑ଵସ॒ଥା-ଯା॑ହା॒ର୍ଯଗ୍ଂ॑ ହର॑ନ୍ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ।
ଉ॒ଦ୍ଯନ୍ତଂ॒-ଵାଁଵାଦି॒ତ୍ଯ-ମ॒ଗ୍ନିରନୁ॑ ସ॒ମାରୋ॑ହତି । ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଧୂ॒ମ ଏ॒ଵାଗ୍ନେର୍ଦିଵା॑ ଦଦୃଶେ । ଯଦ॒ଗ୍ନଯେ॑ ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଆ ସୂର୍ଯା॑ଯ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଥ୍ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଆ-ଽଗ୍ନଯେ॑ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯେ॒ଵ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ସୂର୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ତଥୋ॒ଭାଭ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ହୂ॑ଯତେ ॥ 13 ॥
ଉ॒ଭାଭ୍ଯା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ତଃ । ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ରେ॑ତୋ॒ଧାଃ ॥ ପ୍ର॒ଜା ଜ୍ଯୋତି॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପ୍ର ଜ॑ନଯତି ॥ ସୂର୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒ରିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତାସୁ॒ ରେତୋ॑ ଦଧାତି ॥ ଜ୍ଯୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଏ॒ଵ ପ୍ରଜା॑ତା ଅ॒ସ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ॥ 14 ॥
ତୂ॒ଷ୍ଣୀମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ତ୍ଵାଯ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ଯୈ ॥ ଯଦୁଦି॑ତେ॒ ସୂର୍ଯେ᳚ ପ୍ରା॒ତ-ର୍ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ । ଯଥା-ଽତି॑ଥଯେ॒ ପ୍ରଦ୍ରୁ॑ତାଯ ଶୂ॒ନ୍ଯାଯା॑ଵସ॒ଥା-ଯା॑ହା॒ର୍ଯଗ୍ଂ॑ ହର॑ନ୍ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ।
କ୍ଵାହ॒ ତତ॒ସ୍ତ-ଦ୍ଭଵ॒ତୀତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯଥ୍ସ ନ ଵେଦ॑ । ଯସ୍ମୈ॒ ତଦ୍ଧର॒ନ୍ତୀତି॑ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଦୌ॑ଷ॒ସ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତଦେ॒ଵ ସ॑ପ୍ର॒ନ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଯଥା॒ ପ୍ରାର୍ଥ॑ମୌଷ॒ସ-ମ୍ପ॑ରି॒ ଵେଵେ᳚ଷ୍ଟି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ 15 ॥
(ଅ॒ମୃ॒ଷ୍ଟ॒ - ଵି॒ଚି॒କିଥ୍ସ॑ତି॒ - ଜୁହ୍ଵ॑ - ତ୍ଯ॒ଜାମ॑ସୃଜ - ତାଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ - ସୂର୍ଯା॑ଯ ପ୍ରା॒ତ--ର୍ ଜୁ॒ହୋତି॒ - ଜୁହ୍ଵ॑ତି - ସ॒ମ୍ପଦ୍ଯେ॑ତେ - ହୂଯତେ - ସ୍ଥାପଯତି - ସମ୍ପ୍ର॒ତି ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଉପଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ । ପତ୍ନୀ᳚ ସ୍ଥା॒ଲୀ । ଯନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒-ଽଗ୍ନେ-ର॑ଧି॒ଶ୍ରଯେ᳚ତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ପତ୍ନୀ॒ମପି॑ ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଯୁ॑କା ସ୍ଯାତ୍ । ଉଦୀ॒ଚୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରାନ୍ନି॒ରୂହ୍ଯାଧି॑ ଶ୍ରଯତି । ପତ୍ନି॑ଯୈ ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ ଵ୍ଯ॑ନ୍ତାନ୍ କରୋତି । ତଥା॒ ପତ୍ନ୍ଯ-ପ୍ର॑ମାଯୁକା ଭଵତି ॥ 16 ॥
ଘ॒ର୍ମୋ ଵା ଏ॒ଷୋ-ଽଶା᳚ନ୍ତଃ । ଅହ॑ରହଃ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଜ୍ଯତେ । ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ପ୍ରତି॑ଷିଞ୍ଚେ-ତ୍ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ । ଶା॒ନ୍ତମି॑ଵ॒ ହି ପ॑ଶ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ନ ପ୍ରତି॑ଷିଞ୍ଚେ-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସକା॑ମସ୍ଯ । ସମି॑ଦ୍ଧମିଵ॒ ହି ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଷିଚ୍ଯ॑ମେ॒ଵ । ଯତ୍-ପ୍ର॑ତିଷି॒ଞ୍ଚତି॑ ॥ 17 ॥
ତତ୍-ପ॑ଶ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଜ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତଦ୍ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସି । ଉ॒ଭଯ॑ମେ॒ଵାକଃ॑ ॥ ପ୍ରଚ୍ଯୁ॑ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାତ୍ । ଅଗ॑ତ-ନ୍ଦେଵଲୋ॒କମ୍ । ଯଚ୍ଛୃ॒ତଗ୍ଂ ହ॒ଵିରନ॑ଭିଘାରିତମ୍ । ଅ॒ଭିଦ୍ଯୋ॑ତଯତି । ଅ॒ଭ୍ଯେ॑ଵୈନ॑ଦ୍ଘାରଯତି । ଅଥୋ॑ ଦେଵ॒ତ୍ରୈଵୈନ॑-ଦ୍ଗମଯତି ॥ 18 ॥
ପର୍ଯ॑ଗ୍ନି କରୋତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ ॥ ତ୍ରିଃ ପର୍ଯ॑ଗ୍ନି କରୋତି । ତ୍ର୍ଯା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ଯତ୍-ପ୍ରା॒ଚୀନ॑-ମୁଦ୍ଵା॒ସଯେ᳚ତ୍ । ଯଜ॑ମାନଗ୍ଂ ଶୁ॒ଚା ଽର୍ପ॑ଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା । ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଯାତ୍ । ଯତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ ॥ 19 ॥
ପତ୍ନୀଗ୍ଂ॑ ଶୁ॒ଚା ଽର୍ପ॑ଯେତ୍ । ଉ॒ଦୀ॒ଚୀନ॒-ମୁଦ୍ଵା॑ସଯତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ଦେ॑ଵମନୁ॒ଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ॑ ଶା॒ନ୍ତା ଦିକ୍ । ତାମେ॒ଵୈନ॒ଦନୂ-ଦ୍ଵା॑ସଯତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଵର୍ତ୍ମ॑ କରୋତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ ॥ ନିଷ୍ଟ॑ପତି । ଉପୈ॒ଵ ତଥ୍ସ୍ତୃ॑ଣାତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 20 ॥
ପ॒ଶୂନେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ସର୍ଵା᳚ନ୍-ପୂ॒ର୍ଣାନୁନ୍ନ॑ଯତି । ସର୍ଵେ॒ ହି ପୁଣ୍ଯା॑ ରା॒ଦ୍ଧାଃ ॥ ଅ॒ନୂଚ॒ ଉନ୍ନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜାଯା॑ ଅନୂଚୀନ॒ତ୍ଵାଯ॑ । ଅ॒ନୂଚ୍ଯେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା ଽର୍ଧୁ॑କା ଭଵତି ॥ ସ-ମ୍ମୃ॑ଶତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ନାହୋ᳚ଷ୍ଯ॒ନ୍ନୁପ॑ ସାଦଯେତ୍ । ଯଦହୋ᳚ଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସା॒ଦଯେ᳚ତ୍ । ଯଥା॒ ଽନ୍ଯସ୍ମା॑ ଉପନି॒ଧାଯ॑ ॥ 21 ॥
ଅ॒ନ୍ଯସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଯଚ୍ଛ॑ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଆ-ଽସ୍ମୈ॑ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଦେ॒ଵ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ-ଽଧି॒ଶ୍ରଯ॑ତି । ତେନ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର॑ବିଭେତ୍ । ଆହୁ॑ତଯୋ॒ ମା-ଽତ୍ଯେ᳚ଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତି॑ । ସ ଏ॒ତାଗ୍ଂ ସ॒ମିଧ॑-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତାମା-ଽଧ॑ତ୍ତ । ତତୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନାଵାହୁ॑ତଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ରିଯନ୍ତ ॥ 22 ॥
ଯଦେ॑ନଗ୍ଂ ସ॒ମଯ॑ଚ୍ଛତ୍ । ତଥ୍ସ॒ମିଧଃ॑ ସମି॒ତ୍ତ୍ଵମ୍ । ସ॒ମିଧ॒ମାଦ॑ଧାତି । ସମେ॒ଵୈନଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି । ଆହୁ॑ତୀନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ । ଅଥୋ॑ ଅଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମେ॒ଵେଦ୍ଧ୍ମଵ॑ତ୍-କରୋତି । ଆହୁ॑ତୀନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଯଦେକାଗ୍ଂ॑ ସ॒ମିଧ॑ମା॒ଧାଯ॒ ଦ୍ଵେ ଆହୁ॑ତୀ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଥ॒ କସ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସ॒ମିଧି॑ ଦ୍ଵି॒ତୀଯା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋ॒ତୀତି॑ ॥ 23 ॥
ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵେ ସ॒ମିଧା॑ଵାଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେତ୍ । ଏକାଗ୍ଂ॑ ସ॒ମିଧ॑ମା॒ଧାଯ॑ । ଯଜୁ॑ଷା॒ ଽନ୍ଯାମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉ॒ଭେ ଏ॒ଵ ସ॒ମିଦ୍ଵ॑ତୀ॒ ଆହୁ॑ତୀ ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ଆଦୀ᳚ପ୍ତାଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସମି॑ଦ୍ଧମିଵ॒ ହି ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ଅଥୋ॒ ଯଥା-ଽତି॑ଥି॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ॑ରି॒ଵେଵେ᳚ଷ୍ଟି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ପା-ଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦମତ୍ତି । ଅଥୋ᳚ ଦ୍ଵି॒ପଦ୍ଯେ॒ଵ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ॥ 24 ॥
ଘ॒ର୍ମୋ ଵା ଏ॒ଷୋ-ଽଶା᳚ନ୍ତଃ । ଅହ॑ରହଃ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଜ୍ଯତେ । ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ପ୍ରତି॑ଷିଞ୍ଚେ-ତ୍ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ । ଶା॒ନ୍ତମି॑ଵ॒ ହି ପ॑ଶ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ନ ପ୍ରତି॑ଷିଞ୍ଚେ-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସକା॑ମସ୍ଯ । ସମି॑ଦ୍ଧମିଵ॒ ହି ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ ॥ ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଷିଚ୍ଯ॑ମେ॒ଵ । ଯତ୍-ପ୍ର॑ତିଷି॒ଞ୍ଚତି॑ ॥ 17 ॥
ତତ୍-ପ॑ଶ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯଜ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତଦ୍ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସି । ଉ॒ଭଯ॑ମେ॒ଵାକଃ॑ ॥ ପ୍ରଚ୍ଯୁ॑ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାତ୍ । ଅଗ॑ତ-ନ୍ଦେଵଲୋ॒କମ୍ । ଯଚ୍ଛୃ॒ତଗ୍ଂ ହ॒ଵିରନ॑ଭିଘାରିତମ୍ । ଅ॒ଭିଦ୍ଯୋ॑ତଯତି । ଅ॒ଭ୍ଯେ॑ଵୈନ॑ଦ୍ଘାରଯତି । ଅଥୋ॑ ଦେଵ॒ତ୍ରୈଵୈନ॑-ଦ୍ଗମଯତି ॥ 18 ॥
ପର୍ଯ॑ଗ୍ନି କରୋତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ ॥ ତ୍ରିଃ ପର୍ଯ॑ଗ୍ନି କରୋତି । ତ୍ର୍ଯା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ୍ଵାଯ॑ ॥ ଯତ୍-ପ୍ରା॒ଚୀନ॑-ମୁଦ୍ଵା॒ସଯେ᳚ତ୍ । ଯଜ॑ମାନଗ୍ଂ ଶୁ॒ଚା ଽର୍ପ॑ଯେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା । ପି॒ତୃ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଯାତ୍ । ଯତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ ॥ 19 ॥
ପତ୍ନୀଗ୍ଂ॑ ଶୁ॒ଚା ଽର୍ପ॑ଯେତ୍ । ଉ॒ଦୀ॒ଚୀନ॒-ମୁଦ୍ଵା॑ସଯତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ଦେ॑ଵମନୁ॒ଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ॑ ଶା॒ନ୍ତା ଦିକ୍ । ତାମେ॒ଵୈନ॒ଦନୂ-ଦ୍ଵା॑ସଯତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଵର୍ତ୍ମ॑ କରୋତି । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ ॥ ନିଷ୍ଟ॑ପତି । ଉପୈ॒ଵ ତଥ୍ସ୍ତୃ॑ଣାତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 20 ॥
ପ॒ଶୂନେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ସର୍ଵା᳚ନ୍-ପୂ॒ର୍ଣାନୁନ୍ନ॑ଯତି । ସର୍ଵେ॒ ହି ପୁଣ୍ଯା॑ ରା॒ଦ୍ଧାଃ ॥ ଅ॒ନୂଚ॒ ଉନ୍ନ॑ଯତି । ପ୍ର॒ଜାଯା॑ ଅନୂଚୀନ॒ତ୍ଵାଯ॑ । ଅ॒ନୂଚ୍ଯେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ପ୍ର॒ଜା ଽର୍ଧୁ॑କା ଭଵତି ॥ ସ-ମ୍ମୃ॑ଶତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ନାହୋ᳚ଷ୍ଯ॒ନ୍ନୁପ॑ ସାଦଯେତ୍ । ଯଦହୋ᳚ଷ୍ଯନ୍ନୁପ ସା॒ଦଯେ᳚ତ୍ । ଯଥା॒ ଽନ୍ଯସ୍ମା॑ ଉପନି॒ଧାଯ॑ ॥ 21 ॥
ଅ॒ନ୍ଯସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଯଚ୍ଛ॑ତି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଆ-ଽସ୍ମୈ॑ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ । ଯଦେ॒ଵ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ-ଽଧି॒ଶ୍ରଯ॑ତି । ତେନ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର॑ବିଭେତ୍ । ଆହୁ॑ତଯୋ॒ ମା-ଽତ୍ଯେ᳚ଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତି॑ । ସ ଏ॒ତାଗ୍ଂ ସ॒ମିଧ॑-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତାମା-ଽଧ॑ତ୍ତ । ତତୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନାଵାହୁ॑ତଯୋ-ଽଦ୍ଧ୍ରିଯନ୍ତ ॥ 22 ॥
ଯଦେ॑ନଗ୍ଂ ସ॒ମଯ॑ଚ୍ଛତ୍ । ତଥ୍ସ॒ମିଧଃ॑ ସମି॒ତ୍ତ୍ଵମ୍ । ସ॒ମିଧ॒ମାଦ॑ଧାତି । ସମେ॒ଵୈନଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି । ଆହୁ॑ତୀନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ᳚ । ଅଥୋ॑ ଅଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମେ॒ଵେଦ୍ଧ୍ମଵ॑ତ୍-କରୋତି । ଆହୁ॑ତୀନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଯଦେକାଗ୍ଂ॑ ସ॒ମିଧ॑ମା॒ଧାଯ॒ ଦ୍ଵେ ଆହୁ॑ତୀ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଥ॒ କସ୍ଯାଗ୍ଂ॑ ସ॒ମିଧି॑ ଦ୍ଵି॒ତୀଯା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋ॒ତୀତି॑ ॥ 23 ॥
ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵେ ସ॒ମିଧା॑ଵାଦ॒ଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେତ୍ । ଏକାଗ୍ଂ॑ ସ॒ମିଧ॑ମା॒ଧାଯ॑ । ଯଜୁ॑ଷା॒ ଽନ୍ଯାମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉ॒ଭେ ଏ॒ଵ ସ॒ମିଦ୍ଵ॑ତୀ॒ ଆହୁ॑ତୀ ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ଆଦୀ᳚ପ୍ତାଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସମି॑ଦ୍ଧମିଵ॒ ହି ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ଅଥୋ॒ ଯଥା-ଽତି॑ଥି॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ॑ରି॒ଵେଵେ᳚ଷ୍ଟି । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ପା-ଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦମତ୍ତି । ଅଥୋ᳚ ଦ୍ଵି॒ପଦ୍ଯେ॒ଵ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପଯତି ॥ 24 ॥
(ଭ॒ଵ॒ତି॒ - ପ୍ର॒ତି॒ଷି॒ଞ୍ଚତି॑ - ଗମଯତି - ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ - ପ॒ଶଵ॑ - ଉପନି॒ଧା - ଯା᳚ଦ୍ଘ୍ରିଯ॒ନ୍ - ତେତି॒ - ତଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପଯୁକ୍ତସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଉପଯୁକ୍ତସ୍ଯ ହଵିଷ-ସ୍ସଂସ୍କାରଃ
ଉ॒ତ୍ତ॒ରାଵ॑ତୀଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା ଆହୁ॑ତି॒ମଜୁ॑ହଵୁଃ । ଅଵା॑ଚୀ॒ମସୁ॑ରାଃ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । କନୀ॑ଯ॒ସ୍ତସ୍ଯ॒ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତ୍ଵା । ଉତ୍ତ॑ର॒-ମ୍ଭୂଯୋ॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଏ॒ଷା ଵା ଉ॑ତ୍ତ॒ରାଵ॒ତ୍ଯାହୁ॑ତିଃ । ତା-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଜୁହଵୁଃ । ତତ॒ସ୍ତେ॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ ॥ 25 ॥
ଯସ୍ଯୈ॒ଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ॥ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । ଭୂଯ॒ସ୍ତସ୍ଯ॒ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତ୍ଵା । ଉତ୍ତ॑ର॒-ଙ୍କନୀ॑ଯୋ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଏ॒ଷା ଵା ଅଵା॒ଚ୍ଯାହୁ॑ତିଃ । ତାମସୁ॑ରା ଅଜୁହଵୁଃ । ତତ॒ସ୍ତେ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ପରୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 26 ॥
ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॑ ସାଦଯ॒ତ୍ଯଜା॑ମିତ୍ଵାଯ । ଅଥୋ॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମ୍ପ୍ରତୀ᳚କ୍ଷତେ । ଅନ॑ନୁଦ୍ଧ୍ଯାଯିନ-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵୈ ସ୍ଥା॒ଣୁର॑ସ୍ତି । ତଂ-ଯଁ ଋ॒ଚ୍ଛେତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ସ୍ଥା॒ଣୁମୃ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ସ୍ଥା॒ଣୁଃ । ଯତ୍-ପୂର୍ଵା-ଽଽହୁ॑ତିଃ । ତାଂ-ଯଁଦୁତ୍ତ॑ରଯା॒-ଽଭି ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ ॥ 27 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞ॒ସ୍ଥା॒ଣୁ-ମୃ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ଅ॒ତି॒ହାଯ॒ ପୂର୍ଵା॒ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ସ୍ଥା॒ଣୁମେ॒ଵ ପରି॑ ଵୃଣକ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମେ॒ଵାପ୍ତ୍ଵା ଽତି॑କ୍ରାମତି ॥ ଅ॒ଵା॒ଚୀନଗ୍ଂ॑ ସା॒ଯମୁପ॑ ମାର୍ଷ୍ଟି । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦ॑ଧାତି । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା॒ତଃ । ପ୍ର ଜ॑ନଯତ୍ଯେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି ॥ 28 ॥
ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଅଥ॒ କ୍ଵ॑ ଦ୍ଵେ ଆହୁ॑ତୀ ଭଵତ॒ ଇତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ର ଇତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ । ଯଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଃ । ହୁ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନାଵେ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରେ ଦ୍ଵେ ଆହୁ॑ତୀ ଜୁହୋତି ॥ ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଦ୍ଵିର୍ନିମା᳚ର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି ॥ 29 ॥
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କି॒-ନ୍ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯ॑-ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମିତି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵମିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନମ୍ । ଯତ୍-ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ୍ । ତତ୍-ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯମ୍ ॥ 30 ॥
ଯନ୍ନି॒ମାର୍ଷ୍ଟି॑ । ତଦୋଷ॑ଧୀନାମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ᳚ମ୍ । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଯତ୍-ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ତ-ଦ୍ଗର୍ଭା॑ଣାମ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗର୍ଭା॒ ଅନ॑ଶ୍ନନ୍ତୋ ଵର୍ଧନ୍ତେ । ଯଦା॒ଚାମ॑ତି । ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ ॥ ଉଦ॑ମ୍ପର୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯାଚା॑ମତି ॥ 31 ॥
ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ ନିର୍ଣେ॑ନେକ୍ତି॒ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ ॥ ନିଷ୍ଟ॑ପତି ସ୍ଵ॒ଗାକୃ॑ତ୍ଯୈ । ଉ-ଦ୍ଦି॑ଶତି । ସ॒ପ୍ତ॒ର୍॒ଷୀନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି ॥ ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ । ସ୍ଵମେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽର୍ଧ॑ ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵତ୍ତରଃ । ଅଥୋ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵାଵୃତ॒ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ ॥ ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॒ ସମି॑ନ୍ଧେ ॥ 32 ॥
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସସ୍ଯ॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ନ ବ॒ର॒ଃଇରନୁ॒ ପ୍ର ହ॑ରେତ୍ । ଅସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ଥିତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯଦ॑ନୁ ପ୍ର॒ହରେ᳚ତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନୁ॑ ପ୍ର॒ହୃତ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ପୋ ନି ନ॑ଯତି । ଅ॒ଵ॒ଭୃ॒ଥସ୍ଯୈ॒ଵ ରୂ॒ପମ॑କଃ ॥ 33 ॥
ଯସ୍ଯୈ॒ଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ॥ ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ପାପୀ॑ଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ । ଭୂଯ॒ସ୍ତସ୍ଯ॒ ପୂର୍ଵଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତ୍ଵା । ଉତ୍ତ॑ର॒-ଙ୍କନୀ॑ଯୋ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଏ॒ଷା ଵା ଅଵା॒ଚ୍ଯାହୁ॑ତିଃ । ତାମସୁ॑ରା ଅଜୁହଵୁଃ । ତତ॒ସ୍ତେ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵ-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ପରୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 26 ॥
ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॑ ସାଦଯ॒ତ୍ଯଜା॑ମିତ୍ଵାଯ । ଅଥୋ॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମ୍ପ୍ରତୀ᳚କ୍ଷତେ । ଅନ॑ନୁଦ୍ଧ୍ଯାଯିନ-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ଵୈ ସ୍ଥା॒ଣୁର॑ସ୍ତି । ତଂ-ଯଁ ଋ॒ଚ୍ଛେତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ସ୍ଥା॒ଣୁମୃ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ସ୍ଥା॒ଣୁଃ । ଯତ୍-ପୂର୍ଵା-ଽଽହୁ॑ତିଃ । ତାଂ-ଯଁଦୁତ୍ତ॑ରଯା॒-ଽଭି ଜୁ॑ହୁ॒ଯାତ୍ ॥ 27 ॥
ଯ॒ଜ୍ଞ॒ସ୍ଥା॒ଣୁ-ମୃ॑ଚ୍ଛେତ୍ । ଅ॒ତି॒ହାଯ॒ ପୂର୍ଵା॒ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଯ॒ଜ୍ଞ॒ସ୍ଥା॒ଣୁମେ॒ଵ ପରି॑ ଵୃଣକ୍ତି । ଅଥୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମେ॒ଵାପ୍ତ୍ଵା ଽତି॑କ୍ରାମତି ॥ ଅ॒ଵା॒ଚୀନଗ୍ଂ॑ ସା॒ଯମୁପ॑ ମାର୍ଷ୍ଟି । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦ॑ଧାତି । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା॒ତଃ । ପ୍ର ଜ॑ନଯତ୍ଯେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି ॥ 28 ॥
ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଅଥ॒ କ୍ଵ॑ ଦ୍ଵେ ଆହୁ॑ତୀ ଭଵତ॒ ଇତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ର ଇତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ । ଯଦ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଃ । ହୁ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନାଵେ॒ଵ ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରେ ଦ୍ଵେ ଆହୁ॑ତୀ ଜୁହୋତି ॥ ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଦ୍ଵିର୍ନିମା᳚ର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି ॥ 29 ॥
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କି॒-ନ୍ଦେ॒ଵ॒ତ୍ଯ॑-ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମିତି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵମିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ । ଯ-ଦ୍ଯଜୁ॑ଷା ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନମ୍ । ଯତ୍-ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ୍ । ତତ୍-ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ଯମ୍ ॥ 30 ॥
ଯନ୍ନି॒ମାର୍ଷ୍ଟି॑ । ତଦୋଷ॑ଧୀନାମ୍ । ଯଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀଯ᳚ମ୍ । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ । ଯତ୍-ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ତ-ଦ୍ଗର୍ଭା॑ଣାମ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଗର୍ଭା॒ ଅନ॑ଶ୍ନନ୍ତୋ ଵର୍ଧନ୍ତେ । ଯଦା॒ଚାମ॑ତି । ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ଣାମ୍ ॥ ଉଦ॑ମ୍ପର୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯାଚା॑ମତି ॥ 31 ॥
ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାଯ॑ ॥ ନିର୍ଣେ॑ନେକ୍ତି॒ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ᳚ ॥ ନିଷ୍ଟ॑ପତି ସ୍ଵ॒ଗାକୃ॑ତ୍ଯୈ । ଉ-ଦ୍ଦି॑ଶତି । ସ॒ପ୍ତ॒ର୍॒ଷୀନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି ॥ ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ । ସ୍ଵମେ॒ଵ ଵୀ॒ର୍ଯ॑ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽର୍ଧ॑ ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଵୀ॒ର୍ଯା॑ଵତ୍ତରଃ । ଅଥୋ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵାଵୃତ॒ମନୁ॑ ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତେ ॥ ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॒ ସମି॑ନ୍ଧେ ॥ 32 ॥
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସସ୍ଯ॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ନ ବ॒ର॒ଃଇରନୁ॒ ପ୍ର ହ॑ରେତ୍ । ଅସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ଥିତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ଯଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯଦ॑ନୁ ପ୍ର॒ହରେ᳚ତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନୁ॑ ପ୍ର॒ହୃତ୍ଯ᳚ମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ପୋ ନି ନ॑ଯତି । ଅ॒ଵ॒ଭୃ॒ଥସ୍ଯୈ॒ଵ ରୂ॒ପମ॑କଃ ॥ 33 ॥
(ଅ॒ଭ॒ଵ॒ନ୍ - ଭ॒ଵ॒ତି॒ - ଜୁ॒ହୁ॒ଯାନ୍ - ନ॑ଯତି - ମାର୍ଷ୍ଟି॒ ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି - ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ଯ - ମାଚା॑ମତୀ - ନ୍ଧେ - ଽକଃ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - କାମ୍ଯାନି ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯାଣି
ଅନୁଵାକଂ 5 - କାମ୍ଯାନି ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯାଣି
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରପ୍ରା॑ଯଣା ଯ॒ଜ୍ଞାଃ । କି-ମ୍ପ୍ରା॑ଯଣ-ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମିତି॑ । ଵ॒ଥ୍ସୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯ॒ ପ୍ରାଯ॑ଣମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ-ଯଁ॑ଜ୍ଞାନା᳚ମ୍ ॥ ତସ୍ଯ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ସଦଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରମ୍ । ଦ୍ଯୌର୍-ହ॑ଵି॒ର୍ଧାନ᳚ମ୍ । ଦି॒ଵ୍ଯା ଆପଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣଯଃ । ଓଷ॑ଧଯୋ ବ॒ର॒ଃଇଃ ॥ 34 ॥
ଵନ॒ସ୍ପତ॑ଯ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମଃ । ଦିଶଃ॑ ପରି॒ଧଯଃ॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଯୂପଃ॑ । ଯଜ॑ମାନଃ ପ॒ଶୁଃ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରୋ॑-ଽଵଭୃ॒ଥଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସ୍ଵ॑ଗାକା॒ରଃ । ତସ୍ମା॒ଦାହି॑ତାଗ୍ନେ॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵ ବ॑ର୍ହି॒ଷ୍ଯ॑-ନ୍ଦ॒ତ୍ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ଯ-ଥ୍ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ରାତ୍ରି॑ମେ॒ଵ ତେନ॑ ଦକ୍ଷି॒ଣ୍ଯା᳚-ଙ୍କୁରୁତେ । ଯତ୍-ପ୍ରା॒ତଃ ॥ 35 ॥
ଅହ॑ରେ॒ଵ ତେନ॑ ଦକ୍ଷି॒ଣ୍ଯ॑-ଙ୍କୁରୁତେ । ଯତ୍-ତତୋ॒ ଦଦା॑ତି । ସା ଦକ୍ଷି॑ଣା ॥ ଯାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଅହୁ॑ତ॒ମାଦନ୍ନ୍॑ । ତେ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତ ଏ॒ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ସ୍ଯୈ॒ଵ ସ॑ମଵ॒ଦାଯା॑ଜୁହଵୁଃ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା ଗୃ॒ହାଣା॒-ନ୍ନିଷ୍କୃ॑ତି-ମପଶ୍ଯ॒ନ୍ନିତି॑ । ଯ-ଥ୍ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ରାତ୍ରି॑ଯା ଏ॒ଵ ତଦ୍ଧୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ ॥ 36 ॥
ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯା-ପ॑ରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ପ୍ରା॒ତଃ । ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵ ତଦ୍ଧୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ । ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯା-ପ॑ରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ତତୋ॒-ଽଶ୍ନାତି॑ । ହୁ॒ତମେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଦ୍ଵଯୋଃ॒ ପଯ॑ସା ଜୁହୁଯାତ୍-ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ ॥ 37 ॥
ଇ॒ମାମେ॒ଵ ପୂର୍ଵ॑ଯା ଦୁ॒ହେ । ଅ॒ମୂମୁତ୍ତ॑ରଯା । ଅ॒ଧି॒ଶ୍ରିତ୍ଯୋତ୍ତ॑ର॒ମା ନ॑ଯତି । ଯୋନା॑ଵେ॒ଵ ତ-ଦ୍ରେତଃ॑ ସିଞ୍ଚତି ପ୍ର॒ଜନ॑ନେ ॥ ଆଜ୍ଯେ॑ନ ଜୁହୁଯା॒ତ୍-ତେଜ॑ସ୍କାମସ୍ଯ । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ପଯ॑ସା ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ପ॒ଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନେନ୍ଦ୍ରି॒ଯ କା॑ମସ୍ଯ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ଦଧି॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯା॒ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ଯ॒ଵା॒ଗ୍ଵା᳚ ଗ୍ରାମ॑କାମସ୍ଯୌଷ॒ଧା ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ । ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସଜା॒ତାନଵ॑-ରୁନ୍ଧେ । ଗ୍ରା॒ମ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି ॥
ଅହ॑ରେ॒ଵ ତେନ॑ ଦକ୍ଷି॒ଣ୍ଯ॑-ଙ୍କୁରୁତେ । ଯତ୍-ତତୋ॒ ଦଦା॑ତି । ସା ଦକ୍ଷି॑ଣା ॥ ଯାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଅହୁ॑ତ॒ମାଦନ୍ନ୍॑ । ତେ ପରା॑-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ତ ଏ॒ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ସ୍ଯୈ॒ଵ ସ॑ମଵ॒ଦାଯା॑ଜୁହଵୁଃ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା ଗୃ॒ହାଣା॒-ନ୍ନିଷ୍କୃ॑ତି-ମପଶ୍ଯ॒ନ୍ନିତି॑ । ଯ-ଥ୍ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ରାତ୍ରି॑ଯା ଏ॒ଵ ତଦ୍ଧୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ ॥ 36 ॥
ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯା-ପ॑ରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ପ୍ରା॒ତଃ । ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵ ତଦ୍ଧୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ । ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ଯା-ପ॑ରାଭାଵାଯ । ଯତ୍-ତତୋ॒-ଽଶ୍ନାତି॑ । ହୁ॒ତମେ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଦ୍ଵଯୋଃ॒ ପଯ॑ସା ଜୁହୁଯାତ୍-ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ୍ମି॑ଥୁ॒ନମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ ॥ 37 ॥
ଇ॒ମାମେ॒ଵ ପୂର୍ଵ॑ଯା ଦୁ॒ହେ । ଅ॒ମୂମୁତ୍ତ॑ରଯା । ଅ॒ଧି॒ଶ୍ରିତ୍ଯୋତ୍ତ॑ର॒ମା ନ॑ଯତି । ଯୋନା॑ଵେ॒ଵ ତ-ଦ୍ରେତଃ॑ ସିଞ୍ଚତି ପ୍ର॒ଜନ॑ନେ ॥ ଆଜ୍ଯେ॑ନ ଜୁହୁଯା॒ତ୍-ତେଜ॑ସ୍କାମସ୍ଯ । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ପଯ॑ସା ପ॒ଶୁକା॑ମସ୍ଯ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ପ॒ଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନେନ୍ଦ୍ରି॒ଯ କା॑ମସ୍ଯ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯଂ-ଵୈଁ ଦଧି॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯା॒ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ଯ॒ଵା॒ଗ୍ଵା᳚ ଗ୍ରାମ॑କାମସ୍ଯୌଷ॒ଧା ଵୈ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯାଃ᳚ । ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସଜା॒ତାନଵ॑-ରୁନ୍ଧେ । ଗ୍ରା॒ମ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି ॥
ଅଯ॑ଜ୍ଞୋ॒ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯୋ॑ସା॒ମା ॥ 39 ॥
ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଚତୁ॑ରକ୍ଷରଗ୍ଂ ରଥନ୍ତ॒ରମ୍ । ର॒ଥ॒ନ୍ତ॒ରସ୍ଯୈ॒ଷ ଵର୍ଣଃ॑ । ଉ॒ପରୀ॑ଵ ହରତି । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵାଁମଦେ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଵା॒ମ॒ଦେ॒ଵ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଷ ଵର୍ଣଃ॑ । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଦ୍ଵ୍ଯ॑କ୍ଷର-ମ୍ବୃ॒ହତ୍ । ବୃ॒ହ॒ତ ଏ॒ଷ ଵର୍ଣଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସାମ॑ନ୍ଵତ୍-କରୋତି ॥ 40 ॥
ଯୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦୋ॒ ଵେଦ॑ । ଉପୈ॑ନମୁପ॒ସଦୋ॑ ନମନ୍ତି । ଵି॒ନ୍ଦତ॑ ଉପସ॒ତ୍ତାର᳚ମ୍ । ଉ॒ନ୍ନୀଯୋପ॑ ସାଦଯତି । ପୃ॒ଥି॒ଵୀମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ହୋ॒ଷ୍ଯନ୍ନୁପ॑ ସାଦଯତି । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॑ ସାଦଯତି । ଦିଵ॑ମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଏ॒ତା ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦଃ॑ ॥ 41 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନ-ମୁପ॒ସଦୋ॑ ନମନ୍ତି । ଵି॒ନ୍ଦତ॑ ଉପସ॒ତ୍ତାର᳚ମ୍ ॥ ଯୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣଂ॑-ଵଁଷଟ୍କା॒ରଂ-ଵେଁଦ॑ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ହୁ॒ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତମ୍ । ଅ॒ପା॒ନଃ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତମ୍ । ମନୋ॒ ହୋତା᳚ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ବ୍ର॒ହ୍ମା । ନି॒ମେ॒ଷୋ ଵ॑ଷଟ୍କା॒ରଃ ॥ 42 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ହୁ॒ତମ୍ ॥ ସା॒ଯଂ॒-ଯାଁଵା॑ନଶ୍ଚ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରା॑ତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣଶ୍ଚା-ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରିଣୋ॑ ଗୃ॒ହମାଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି । ତାନ୍. ଯନ୍ନ ତ॒ର୍ପଯେ᳚ତ୍ । ପ୍ର॒ଜଯା᳚-ଽସ୍ଯ ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ଵି ତି॑ଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯତ୍ତ॒ର୍ପଯେ᳚ତ୍ । ତୃ॒ପ୍ତା ଏ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ସ୍ତର୍ପଯେଯୁଃ ॥ ସ॒ଜୂର୍ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସା॒ଯଂ-ଯାଁଵ॑ଭି॒ରିତି॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ସ-ମ୍ମୃ॑ଶତି । ସ॒ଜୂର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପ୍ରା॒ତର୍ଯାଵ॑ଭି॒ରିତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ଯେ ଚୈ॒ଵ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସା॑ଯଂ॒-ଯାଁଵା॑ନୋ॒ ଯେ ଚ॑ ପ୍ରାତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣଃ ॥ 43 ॥
ତାନେ॒ଵୋଭଯାଗ୍॑ ସ୍ତର୍ପଯତି । ତ ଏ॑ନ-ନ୍ତୃ॒ପ୍ତାଃ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ ସ୍ତର୍ପଯନ୍ତି ॥ ଅ॒ରୁ॒ଣୋ ହ॑ ସ୍ମା॒ହୌପ॑ଵେଶିଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵାହଗ୍ଂ ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॑ତ॒ର୍ଵଜ୍ର॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ର ହ॑ରାମି । ତସ୍ମା॒-ନ୍ମତ୍ପାପୀ॑ଯାଗ୍ଂସୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ ଇତି॑ । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ସ॒ମି-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମୀ । ସ॒ପ୍ତପ॑ଦା॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ । ଶା॒କ୍ଵ॒ରୋ ଵଜ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵ ତଥ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॑ତ॒ର୍ଵଜ୍ରଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯ॒ ପ୍ର ହ॑ରତି । ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 44 ॥
ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଚତୁ॑ରକ୍ଷରଗ୍ଂ ରଥନ୍ତ॒ରମ୍ । ର॒ଥ॒ନ୍ତ॒ରସ୍ଯୈ॒ଷ ଵର୍ଣଃ॑ । ଉ॒ପରୀ॑ଵ ହରତି । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵାଁମଦେ॒ଵ୍ଯମ୍ । ଵା॒ମ॒ଦେ॒ଵ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଷ ଵର୍ଣଃ॑ । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଦ୍ଵ୍ଯ॑କ୍ଷର-ମ୍ବୃ॒ହତ୍ । ବୃ॒ହ॒ତ ଏ॒ଷ ଵର୍ଣଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସାମ॑ନ୍ଵତ୍-କରୋତି ॥ 40 ॥
ଯୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦୋ॒ ଵେଦ॑ । ଉପୈ॑ନମୁପ॒ସଦୋ॑ ନମନ୍ତି । ଵି॒ନ୍ଦତ॑ ଉପସ॒ତ୍ତାର᳚ମ୍ । ଉ॒ନ୍ନୀଯୋପ॑ ସାଦଯତି । ପୃ॒ଥି॒ଵୀମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ହୋ॒ଷ୍ଯନ୍ନୁପ॑ ସାଦଯତି । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॑ ସାଦଯତି । ଦିଵ॑ମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଏ॒ତା ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦଃ॑ ॥ 41 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନ-ମୁପ॒ସଦୋ॑ ନମନ୍ତି । ଵି॒ନ୍ଦତ॑ ଉପସ॒ତ୍ତାର᳚ମ୍ ॥ ଯୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତା॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣଂ॑-ଵଁଷଟ୍କା॒ରଂ-ଵେଁଦ॑ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ହୁ॒ତମ୍ । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତମ୍ । ଅ॒ପା॒ନଃ ପ୍ର॒ତ୍ଯାଶ୍ରା॑ଵିତମ୍ । ମନୋ॒ ହୋତା᳚ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ବ୍ର॒ହ୍ମା । ନି॒ମେ॒ଷୋ ଵ॑ଷଟ୍କା॒ରଃ ॥ 42 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ହୁ॒ତମ୍ ॥ ସା॒ଯଂ॒-ଯାଁଵା॑ନଶ୍ଚ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରା॑ତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣଶ୍ଚା-ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରିଣୋ॑ ଗୃ॒ହମାଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି । ତାନ୍. ଯନ୍ନ ତ॒ର୍ପଯେ᳚ତ୍ । ପ୍ର॒ଜଯା᳚-ଽସ୍ଯ ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ଵି ତି॑ଷ୍ଠେରନ୍ନ୍ । ଯତ୍ତ॒ର୍ପଯେ᳚ତ୍ । ତୃ॒ପ୍ତା ଏ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ସ୍ତର୍ପଯେଯୁଃ ॥ ସ॒ଜୂର୍ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସା॒ଯଂ-ଯାଁଵ॑ଭି॒ରିତି॑ ସା॒ଯଗ୍ଂ ସ-ମ୍ମୃ॑ଶତି । ସ॒ଜୂର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପ୍ରା॒ତର୍ଯାଵ॑ଭି॒ରିତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ଯେ ଚୈ॒ଵ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସା॑ଯଂ॒-ଯାଁଵା॑ନୋ॒ ଯେ ଚ॑ ପ୍ରାତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣଃ ॥ 43 ॥
ତାନେ॒ଵୋଭଯାଗ୍॑ ସ୍ତର୍ପଯତି । ତ ଏ॑ନ-ନ୍ତୃ॒ପ୍ତାଃ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ ସ୍ତର୍ପଯନ୍ତି ॥ ଅ॒ରୁ॒ଣୋ ହ॑ ସ୍ମା॒ହୌପ॑ଵେଶିଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵାହଗ୍ଂ ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॑ତ॒ର୍ଵଜ୍ର॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ର ହ॑ରାମି । ତସ୍ମା॒-ନ୍ମତ୍ପାପୀ॑ଯାଗ୍ଂସୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒ ଇତି॑ । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ଯତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ସ॒ମି-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମୀ । ସ॒ପ୍ତପ॑ଦା॒ ଶକ୍ଵ॑ରୀ । ଶା॒କ୍ଵ॒ରୋ ଵଜ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵ ତଥ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॑ତ॒ର୍ଵଜ୍ରଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଯ॒ ପ୍ର ହ॑ରତି । ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 44 ॥
(ବ॒ର୍॒ହିଃ - ପ୍ରା॒ତ--ର୍ ହୁ॒ତାଦ୍ଯା॑ଯ - ଜାଯତେ - ରୁନ୍ଧେ - ଽସା॒ମା - କ॑ରୋ - ତ୍ଯେ॒ତା ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॑ ପ॒ସଦୋ॑ - ଵଷଟ୍କା॒ର - ଶ୍ଚ॑ ପ୍ରାତ॒ର୍ଯାଵା॑ଣୋ॒ - ଵଜ୍ର॒ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵଣମ୍, ହୋମାଭାଵପ୍ରତୀକାରଶ୍ଚ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରଵଣମ୍, ହୋମାଭାଵପ୍ରତୀକାରଶ୍ଚ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମଯ-ତାତ୍ମ॒ନ୍ ଵନ୍ମେ॑ ଜାଯେ॒ତେତି॑ । ସୋ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତସ୍ଯା᳚ତ୍ମ॒ନ୍ ଵଦ॑ଜାଯତ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵା॒ଯୁରା॑-ଦି॒ତ୍ଯଃ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରହୌଷୀ-ଦାତ୍ମ॒ନ୍-ଵନ୍ମେ॑ ଜାଯେ॒ତେତି॑ । ତସ୍ଯ॑ ଵ॒ଯମ॑ଜନିଷ୍ମହି । ଜାଯ॑ତା-ନ୍ନ ଆତ୍ମ॒ନ୍-ଵଦିତି॒ ତେ॑-ଽଜୁହଵୁଃ । ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମ॒ଗ୍ନିଃ । ତ॒ନୁଵୈ॑ ଵା॒ଯୁଃ ॥ 45 ॥
ଚକ୍ଷୁ॑ଷ ଆଦି॒ତ୍ଯଃ । ତେଷାଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତାଦ॑ଜାଯତ॒ ଗୌରେ॒ଵ ॥ ତସ୍ଯୈ॒ ପଯ॑ସି॒ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ତ । ମମ॑ ହୁ॒ତାଦ॑ଜନି॒ ମମେତି॑ । ତେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ର॒ଶ୍ନମା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଯ॒ତ॒ରୋ ନୌ॒ ଜଯା᳚ତ୍ । ତନ୍ନୌ॑ ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ । କସ୍ଯୈ କୋ-ଽହୌ॑ଷୀ॒ଦିତି॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରବ୍ରଵୀ॒ତ୍-କସ୍ଯୈ କ॒ ଇତି॑ । ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମ॒ହମିତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ ॥ 46 ॥
ତ॒ନୁଵା॑ ଅ॒ହମିତି॑ ଵା॒ଯୁଃ । ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ॒-ଽହମିତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯଃ । ଯ ଏ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମହୌ॑ଷୀତ୍ । ତସ୍ଯ॑ ହୁ॒ତାଦ॑ଜ॒ନୀତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହୁ॒ତାଦ॑ଜ॒ନୀତି॑ । ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯା᳚-ଗ୍ନିହୋତ୍ର॒ତ୍ଵମ୍ । ଗୌର୍ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ଗୌର॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମିତି॑ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵାଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଅଵ୍ଯ॑ର୍ଧୁକଃ ପ୍ରାଣାପା॒ନାଭ୍ଯା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ 47 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ତୌ ଵା॒ଯୁର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଅନୁ॒ ମା ଭ॑ଜତ॒ମିତି॑ । ଯଦେ॒ଵ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ-ଽଧି॒ଶ୍ରିତ୍ଯା॑-ହଵ॒ନୀଯ॑-ମ॒ଭ୍ଯୁ॑ଦ୍ଦ୍ରଵାନ୍॑ । ତେନ॒ ତ୍ଵା-ମ୍ପ୍ରୀ॑ଣା॒ନିତ୍ଯ॑-ବ୍ରୂତାମ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ-ଽଧି॒-ଶ୍ରିତ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯ॑-ମ॒ଭ୍ଯୁ॑ଦ୍ଦ୍ରଵ॑ତି । ଵା॒ଯୁମେ॒ଵ ତେନ॑ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵତା᳚-ସ୍ସୃ॒ଜମା॑ନଃ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ଯଦା॑ଲ॒ମ୍-ଭ୍ଯ॑ମଵି॑ତ୍ତ୍ଵା ॥ 48 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମ॒ଭି ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତ । ସ ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର॑ବିଭେତ୍ । ସୋ॑-ଽମୁମା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ମା॒ତ୍ମନୋ॒ ନିର॑ମିମୀତ । ତଗ୍ଂହୁ॒ତ୍ଵା ପରା᳚ମ୍ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ମୃ॒ତ୍ଯୁମପା॑ଜଯତ୍ । ଅପ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ । ଉ॒ତୈକା॒ହମୁ॒ତ ଦ୍ଵ୍ଯ॒ହ-ନ୍ନ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ହୁ॒ତମେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଭଵତି । ଅ॒ସୌ ହ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 49 ॥
ଚକ୍ଷୁ॑ଷ ଆଦି॒ତ୍ଯଃ । ତେଷାଗ୍ଂ॑ ହୁ॒ତାଦ॑ଜାଯତ॒ ଗୌରେ॒ଵ ॥ ତସ୍ଯୈ॒ ପଯ॑ସି॒ ଵ୍ଯାଯ॑ଚ୍ଛନ୍ତ । ମମ॑ ହୁ॒ତାଦ॑ଜନି॒ ମମେତି॑ । ତେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ର॒ଶ୍ନମା॑ଯନ୍ନ୍ । ସ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଯ॒ତ॒ରୋ ନୌ॒ ଜଯା᳚ତ୍ । ତନ୍ନୌ॑ ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ । କସ୍ଯୈ କୋ-ଽହୌ॑ଷୀ॒ଦିତି॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରବ୍ରଵୀ॒ତ୍-କସ୍ଯୈ କ॒ ଇତି॑ । ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମ॒ହମିତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ ॥ 46 ॥
ତ॒ନୁଵା॑ ଅ॒ହମିତି॑ ଵା॒ଯୁଃ । ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ॒-ଽହମିତ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯଃ । ଯ ଏ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ମହୌ॑ଷୀତ୍ । ତସ୍ଯ॑ ହୁ॒ତାଦ॑ଜ॒ନୀତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହୁ॒ତାଦ॑ଜ॒ନୀତି॑ । ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯା᳚-ଗ୍ନିହୋତ୍ର॒ତ୍ଵମ୍ । ଗୌର୍ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ଗୌର॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମିତି॑ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଭ୍ଯା॑-ମେ॒ଵାଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଅଵ୍ଯ॑ର୍ଧୁକଃ ପ୍ରାଣାପା॒ନାଭ୍ଯା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ 47 ॥
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ତୌ ଵା॒ଯୁର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଅନୁ॒ ମା ଭ॑ଜତ॒ମିତି॑ । ଯଦେ॒ଵ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ-ଽଧି॒ଶ୍ରିତ୍ଯା॑-ହଵ॒ନୀଯ॑-ମ॒ଭ୍ଯୁ॑ଦ୍ଦ୍ରଵାନ୍॑ । ତେନ॒ ତ୍ଵା-ମ୍ପ୍ରୀ॑ଣା॒ନିତ୍ଯ॑-ବ୍ରୂତାମ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯେ-ଽଧି॒-ଶ୍ରିତ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯ॑-ମ॒ଭ୍ଯୁ॑ଦ୍ଦ୍ରଵ॑ତି । ଵା॒ଯୁମେ॒ଵ ତେନ॑ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵତା᳚-ସ୍ସୃ॒ଜମା॑ନଃ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମ-ମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ଯଦା॑ଲ॒ମ୍-ଭ୍ଯ॑ମଵି॑ତ୍ତ୍ଵା ॥ 48 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମ॒ଭି ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତ । ସ ମୃ॒ତ୍ଯୋ-ର॑ବିଭେତ୍ । ସୋ॑-ଽମୁମା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ମା॒ତ୍ମନୋ॒ ନିର॑ମିମୀତ । ତଗ୍ଂହୁ॒ତ୍ଵା ପରା᳚ମ୍ପ॒ର୍ଯାଵ॑ର୍ତତ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ମୃ॒ତ୍ଯୁମପା॑ଜଯତ୍ । ଅପ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ । ଉ॒ତୈକା॒ହମୁ॒ତ ଦ୍ଵ୍ଯ॒ହ-ନ୍ନ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ହୁ॒ତମେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଭଵତି । ଅ॒ସୌ ହ୍ଯା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 49 ॥
(ତ॒ନୁଵୈ॑ ଵା॒ଯୁ - ର॒ଗ୍ନି--ର୍ ଭ॑ଵ॒ - ତ୍ଯଵି॑ତ୍ତ୍ଵା - ଭଵ॒ତ୍ଯେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ହଵିଷ-ସ୍ସର୍ଵଦେଵତାସମ୍ବନ୍ଧେନ ପ୍ରଶଂସା
ଅନୁଵାକଂ 7 - ହଵିଷ-ସ୍ସର୍ଵଦେଵତାସମ୍ବନ୍ଧେନ ପ୍ରଶଂସା
ରୌ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗଵି॑ । ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯ॑-ମୁପ॑ସୃଷ୍ଟମ୍ । ଆ॒ଶ୍ଵି॒ନ-ନ୍ଦୁ॒ହ୍ଯମା॑ନମ୍ । ସୌ॒ମ୍ଯ-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧମ୍ । ଵା॒ରୁ॒ଣମଧି॑ଶ୍ରିତମ୍ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵା ଭି॒ନ୍ଦଵଃ॑ । ପୌ॒ଷ୍ଣମୁଦ॑ନ୍ତମ୍ । ସା॒ର॒ସ୍ଵ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଷ୍ଯନ୍ଦ॑ମାନମ୍ । ମୈ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ଶରଃ॑ । ଧା॒ତୁରୁଦ୍ଵା॑ସିତମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତେ॒ରୁନ୍ନୀ॑ତମ୍ । ସ॒ଵି॒ତୁଃ ପ୍ରକ୍ରା᳚ନ୍ତମ୍ । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ହ୍ରି॒ଯମା॑ଣମ୍ । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମୁପ॑ସନ୍ନମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପୂର୍ଵା ଽଽହୁ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ରୁତ୍ତ॑ରା । ଐ॒ନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତମ୍ ॥ 50 ॥
(ଉଦ୍ଵା॑ସିତଗ୍ଂ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଦୋହନପ୍ରକାରୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରହୋତ୍ରଶ୍ଚ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଦୋହନପ୍ରକାରୋ-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ରହୋତ୍ରଶ୍ଚ
ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଉପ॑ ସୃଜତି । ପି॒ତୃ॒ଲୋ॒କମେ॒ଵ ତେନ॑ ଜଯତି ॥ ପ୍ରାଚୀ॒ମାଵ॑ର୍ତଯତି । ଦେ॒ଵ॒ଲୋ॒କମେ॒ଵ ତେନ॑ ଜଯତି । ଉଦୀ॑ଚୀମା॒ଵୃତ୍ଯ॑ ଦୋଗ୍ଧି । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯ॒ଲୋ॒କମେ॒ଵ ତେନ॑ ଜଯତି ॥ ପୂର୍ଵୌ॑ ଦୁହ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଯେ॒ଷ୍ଠସ୍ଯ॑ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠିନେ॒ଯସ୍ଯ॑ । ଯୋ ଵା॑ ଗ॒ତଶ୍ରୀ॒-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଅପ॑ରୌ ଦୁହ୍ଯାତ୍-କନି॒ଷ୍ଠସ୍ଯ॑ କାନିଷ୍ଠିନେ॒ଯସ୍ଯ॑ । ଯୋ ଵା॒ ବୁଭୂ॑ଷେତ୍ ॥ 51 ॥
ନ ସ-ମ୍ମୃ॑ଶତି । ପା॒ପ॒ଵ॒ସ୍ଯ॒ସସ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯଂ॑-ଵାଁ ଏ॒ତଦୁପ॑ସୃଷ୍ଟମ୍ । ଆ॒ଶ୍ଵି॒ନ-ନ୍ଦୁ॒ହ୍ଯମା॑ନମ୍ । ମୈ॒ତ୍ର-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧମ୍ । ଅ॒ର୍ଯ॒ମ୍ଣ ଉ॑ଦ୍ଵା॒ସ୍ଯମା॑ନମ୍ । ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମୁ॑ନ୍ନୀ॒ଯମା॑ନମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତେ॒-ରୁନ୍ନୀ॑ତମ୍ । ସ॒ଵି॒ତୁଃ ପ୍ରକ୍ରା᳚ନ୍ତମ୍ । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ହ୍ରି॒ଯମା॑ଣମ୍ ॥ 52 ॥
ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନମୁପ॑ ସାଦିତମ୍ । ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯୋ ଜୁହୋତି । ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ ଯଥା॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଧେ॒ନୁ-ନ୍ତୀ॒ର୍ଥେ ତ॒ର୍ପଯ॑ତି । ଏ॒ଵମ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରୀ ଯଜ॑ମାନ-ନ୍ତର୍ପଯତି । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ପ୍ରସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜା॑ନାତି । ପଶ୍ଯ॑ତି ପୁ॒ତ୍ରମ୍ । ପଶ୍ଯ॑ତି॒ ପୌତ୍ର᳚ମ୍ । ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଯ ଉ॑ ଚୈନ ଦେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 53 ॥
ନ ସ-ମ୍ମୃ॑ଶତି । ପା॒ପ॒ଵ॒ସ୍ଯ॒ସସ୍ଯ॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯଂ॑-ଵାଁ ଏ॒ତଦୁପ॑ସୃଷ୍ଟମ୍ । ଆ॒ଶ୍ଵି॒ନ-ନ୍ଦୁ॒ହ୍ଯମା॑ନମ୍ । ମୈ॒ତ୍ର-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧମ୍ । ଅ॒ର୍ଯ॒ମ୍ଣ ଉ॑ଦ୍ଵା॒ସ୍ଯମା॑ନମ୍ । ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମୁ॑ନ୍ନୀ॒ଯମା॑ନମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତେ॒-ରୁନ୍ନୀ॑ତମ୍ । ସ॒ଵି॒ତୁଃ ପ୍ରକ୍ରା᳚ନ୍ତମ୍ । ଦ୍ଯା॒ଵା॒ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ହ୍ରି॒ଯମା॑ଣମ୍ ॥ 52 ॥
ଐ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନମୁପ॑ ସାଦିତମ୍ । ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯୋ ଜୁହୋତି । ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ ଯଥା॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଧେ॒ନୁ-ନ୍ତୀ॒ର୍ଥେ ତ॒ର୍ପଯ॑ତି । ଏ॒ଵମ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରୀ ଯଜ॑ମାନ-ନ୍ତର୍ପଯତି । ତୃପ୍ଯ॑ତି ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ପ୍ରସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜା॑ନାତି । ପଶ୍ଯ॑ତି ପୁ॒ତ୍ରମ୍ । ପଶ୍ଯ॑ତି॒ ପୌତ୍ର᳚ମ୍ । ପ୍ର ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ଯତେ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଯ ଉ॑ ଚୈନ ଦେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 53 ॥
(ବଭୂ॑ଷେ- ଦ୍ଧ୍ରି॒ଯମା॑ଣଂ - ଜାଯତେ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାସଂସୃଷ୍ଟହୋମମନ୍ତ୍ରୌ
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ଯାସଂସୃଷ୍ଟହୋମମନ୍ତ୍ରୌ
ତ୍ରଯୋ॒ ଵୈ ପ୍ରୈ॑ଯମେ॒ଧା ଆ॑ସନ୍ନ୍ । ତେଷା॒-ନ୍ତ୍ରିରେକୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ॑ଜୁହୋତ୍ । ଦ୍ଵିରେକଃ॑ । ସ॒କୃଦେକଃ॑ । ତେଷାଂ॒-ଯଁସ୍ତ୍ରିରଜୁ॑ହୋତ୍ । ସ ଋ॒ଚା-ଽଜୁ॑ହୋତ୍ । ଯୋ ଦ୍ଵିଃ । ସ ଯଜୁ॑ଷା । ଯ-ସ୍ସ॒କୃତ୍ । ସ ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ୍ ॥ 54 ॥
ଯଶ୍ଚ॒ ଯଜୁ॒ଷା ଽଜୁ॑ହୋ॒ଦ୍ଯଶ୍ଚ॑ ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ୍ । ତାଵୁ॒ଭାଵା᳚ର୍ଧ୍ନୁତାମ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଜୁ॒ଷା ଽଽହୁ॑ତିଃ॒ ପୂର୍ଵା॑ ହୋତ॒ଵ୍ଯା᳚ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମୁତ୍ତ॑ରା । ଉ॒ଭେ ଏ॒ଵର୍ଧୀ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦ॑ଧାତି । ସୂର୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ହି॒ତ-ମ୍ପ୍ର ଜ॑ନଯତି ॥ ରେତୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ହି॒ତ-ନ୍ନ ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ 55 ॥
ଯସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମହୁ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ । ଯ-ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ସ୍ଯାତ୍ । ଉ॒ନ୍ନୀଯ॒ ପ୍ରାଂଉ॒ଦାଦ୍ର॑ଵେତ୍ । ସ ଉ॑ପ॒ସାଦ୍ଯାତମି॑ତୋ-ରାସୀତ । ସ ଯ॒ଦା ତାମ୍ଯେ᳚ତ୍ । ଅଥ॒ ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଭୂ॒ତଃ । ତମେ॒ଵୋ-ପା॑ସରତ୍ । ସ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତତ॒ ଉନ୍ନ॑ଯତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ ଯଜ॑ମାନଃ ॥ 56 ॥
ଯଶ୍ଚ॒ ଯଜୁ॒ଷା ଽଜୁ॑ହୋ॒ଦ୍ଯଶ୍ଚ॑ ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ୍ । ତାଵୁ॒ଭାଵା᳚ର୍ଧ୍ନୁତାମ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଜୁ॒ଷା ଽଽହୁ॑ତିଃ॒ ପୂର୍ଵା॑ ହୋତ॒ଵ୍ଯା᳚ । ତୂ॒ଷ୍ଣୀମୁତ୍ତ॑ରା । ଉ॒ଭେ ଏ॒ଵର୍ଧୀ ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ସା॒ଯ-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦ॑ଧାତି । ସୂର୍ଯୋ॒ ଜ୍ଯୋତି॒-ର୍ଜ୍ଯୋତି॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ରେତ॑ ଏ॒ଵ ହି॒ତ-ମ୍ପ୍ର ଜ॑ନଯତି ॥ ରେତୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ହି॒ତ-ନ୍ନ ପ୍ର ଜା॑ଯତେ ॥ 55 ॥
ଯସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମହୁ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ । ଯ-ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ସ୍ଯାତ୍ । ଉ॒ନ୍ନୀଯ॒ ପ୍ରାଂଉ॒ଦାଦ୍ର॑ଵେତ୍ । ସ ଉ॑ପ॒ସାଦ୍ଯାତମି॑ତୋ-ରାସୀତ । ସ ଯ॒ଦା ତାମ୍ଯେ᳚ତ୍ । ଅଥ॒ ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॑ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଭୂ॒ତଃ । ତମେ॒ଵୋ-ପା॑ସରତ୍ । ସ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତତ॒ ଉନ୍ନ॑ଯତି । ନାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ ଯଜ॑ମାନଃ ॥ 56 ॥
(ତୂ॒ଷ୍ଣୀଂ - ଜା॑ଯତେ॒ - ଯଜ॑ମାନଃ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଵହ୍ନେରଵସ୍ଥାଵିଶେଷାନୁସାରେଣ ହୋମଃ
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଵହ୍ନେରଵସ୍ଥାଵିଶେଷାନୁସାରେଣ ହୋମଃ
ଯଦ॒ଗ୍ନି-ମୁ॒ଦ୍ଧର॑ତି । ଵସ॑ଵ॒ସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଵସୁ॑ଷ୍ଵେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ନିହି॑ତୋ ଧୂପା॒ଯଞ୍ଛେ॑ତେ । ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତହ୍ଯ॒ର୍ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍.॒ ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ରୁ॒ଦ୍ରେଷ୍ଵେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ପ୍ର॒ଥ॒ମମି॒ଦ୍ଧ୍ମମ॒ର୍ଚିରା ଲ॑ଭତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ ॥ 57 ॥
ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯେଷ୍ଵେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ସର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ସ॑ର୍ଵ॒ଶ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମ ଆଦୀ᳚ପ୍ତୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାସ୍ତହ୍ଯ॒ର୍ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଵିଶ୍ଵେ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ନି॒ତ॒ରାମ॒ର୍ଚିରୁ॒ପାଵୈ॑ତି ଲୋହି॒ନୀକେ॑ଵ ଭଵତି । ଇନ୍ଦ୍ର॒ସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ 58 ॥
ଅଙ୍ଗା॑ରା ଭଵନ୍ତି । ତେଭ୍ଯୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରେଭ୍ଯୋ॒-ଽର୍ଚିରୁଦେ॑ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତାଵେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ଶରୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରା॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୂ॑ହନ୍ତେ । ବ୍ରହ୍ମ॒-ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍.॒ ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ଵସୁ॑ଷୁ ରୁ॒ଦ୍ରେଷ୍ଵା॑ଦି॒ତ୍ଯେଷୁ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଷୁ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରେ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୌ॒ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍॑ । ଅପ॑ରିଵର୍ଗମେ॒ଵାସ୍ଯୈ॒ତାସୁ॑ ଦେ॒ଵତା॑ସୁ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଯ ଉ॑ ଚୈନ ଦେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 59 ॥
ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯେଷ୍ଵେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ସର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ସ॑ର୍ଵ॒ଶ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମ ଆଦୀ᳚ପ୍ତୋ ଭଵତି । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାସ୍ତହ୍ଯ॒ର୍ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଵିଶ୍ଵେ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ନି॒ତ॒ରାମ॒ର୍ଚିରୁ॒ପାଵୈ॑ତି ଲୋହି॒ନୀକେ॑ଵ ଭଵତି । ଇନ୍ଦ୍ର॒ସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ 58 ॥
ଅଙ୍ଗା॑ରା ଭଵନ୍ତି । ତେଭ୍ଯୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରେଭ୍ଯୋ॒-ଽର୍ଚିରୁଦେ॑ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍॒. ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତାଵେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ଶରୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରା॒ ଅଦ୍ଧ୍ଯୂ॑ହନ୍ତେ । ବ୍ରହ୍ମ॒-ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନିଃ । ତସ୍ମି॒ନ୍.॒ ଯସ୍ଯ॒ ତଥା॑ଵିଧେ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନେ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି ॥ ଵସୁ॑ଷୁ ରୁ॒ଦ୍ରେଷ୍ଵା॑ଦି॒ତ୍ଯେଷୁ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଷୁ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରେ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୌ॒ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ୍॑ । ଅପ॑ରିଵର୍ଗମେ॒ଵାସ୍ଯୈ॒ତାସୁ॑ ଦେ॒ଵତା॑ସୁ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଯ ଉ॑ ଚୈନ ଦେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 59 ॥
(ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାସ୍ତର୍ହ୍ଯ॒ଗ୍ନି--ର୍ ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵାସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ହୁ॒ତ-ମ୍ଭ॑ଵତି - ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 10)
(ଯଦ॒ଗ୍ନି-ନ୍ନିହି॑ତଃ ପ୍ରଥ॒ମଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ନି॑ତ॒ରାମଙ୍ଗା॑ରା॒-ଶ୍ଶରୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରା॒
(ଯଦ॒ଗ୍ନି-ନ୍ନିହି॑ତଃ ପ୍ରଥ॒ମଗ୍ଂ ସର୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ନି॑ତ॒ରାମଙ୍ଗା॑ରା॒-ଶ୍ଶରୋ-ଽଙ୍ଗା॑ରା॒
ବ୍ରହ୍ମ॒ଵସୁ॑ଷ୍ଵ॒ଷ୍ଟୌ)
ଅନୁଵାକଂ 11 - କାଲଭେଦେନ ସମନ୍ତ୍ରକ-ମ୍ପରିଷେଚନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 11 - କାଲଭେଦେନ ସମନ୍ତ୍ରକ-ମ୍ପରିଷେଚନମ୍
ଋ॒ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ତ୍ଯେନ॒ ପରି॑ଷିଞ୍ଚା॒ମୀତି॑ ସା॒ଯ-ମ୍ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତ୍ଵ॒ର୍ତେନ॒ ପରି॑ଷିଞ୍ଚା॒ମୀତି॑ ପ୍ରା॒ତଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଋ॒ତମ୍ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ସ୍ସ॒ତ୍ଯମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ତଦା॑ଦି॒ତ୍ଯେନ॑ ସା॒ଯ-ମ୍ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ଅ॒ଗ୍ନିନା॑ ଽଽଦି॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରା॒ତସ୍ସଃ । ଯାଵ॑ଦହୋରା॒ତ୍ରେ ଭଵ॑ତଃ । ତାଵ॑ଦସ୍ଯ ଲୋ॒କସ୍ଯ॑ । ନାର୍ତି॒ର୍ନ ରିଷ୍ଟିଃ॑ । ନାନ୍ତୋ॒ ନ ପ॑ର୍ଯ॒ନ୍ତୋ᳚-ଽସ୍ତି । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ଯ ଉ॑ ଚୈନ ଦେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 60 ॥
(ଅ॒ସ୍ତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 11)
(ଅଙ୍ଗି॑ରସଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ - ରୁ॒ଦ୍ର - ଉ॑ତ୍ତ॒ରାଵ॑ତୀଂ - ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ᳚ ଽଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରପ୍ରା॑ଯଣା ଯ॒ଜ୍ଞାଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମଯତାତ୍ମ॒ନ୍ଵ-ଦ୍- ରୌ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗଵି॑ -ଦକ୍ଷିଣ॒ତ - ସ୍ତ୍ରଯୋ॒ ଵୈ - ଯଦ॒ଗ୍ନି - ମୃ॒ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ସ॒ତ୍ଯେନୈକା॑ଦଶ)
(ଅଙ୍ଗି॑ରସଃ॒ - ପ୍ରୈଵ ତେନ॑ - ପ॒ଶୂନେ॒ଵ - ଯନ୍ନି॒ମାର୍ଷ୍ଟି॒ - ଯୋ ଵା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦୋ॑ - ଦକ୍ଷିଣ॒ତ-ଷ୍ଷ॑ଷ୍ଟିଃ )
(ଅଙ୍ଗି॑ରସୋ॒ - ଯ ଉ॑ ଚୈନ ଦେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀଯାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥