க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே ப்ரதமஃ ப்ரபாடகஃ - அக்நிஹோத்ரப்ராஹ்மணம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
அநுவாகம் 1 - அக்நிஹோத்ரஸ்யோபோத்தாதஃ
அநுவாகம் 1 - அக்நிஹோத்ரஸ்யோபோத்தாதஃ
அங்கிரஸோ வை ஸத்ரமாஸத । தேஷா-ம்ப்ரு'ஶ்நி-ர்கர்மதுகாஸீத் । ஸர்ஜீஷேணாஜீவத் । தே-'ப்ருவந்ந் । கஸ்மை நு ஸத்ரமாஸ்மஹே । யே-'ஸ்யா ஓஷதீர்ந ஜநயாம இதி । தே திவோ வ்ரு'ஷ்டி-மஸ்ரு'ஜந்த । யாவந்த-ஸ்ஸ்தோகா அவாபத்யந்த । தாவதீரோஷதயோ 'ஜாயந்த ॥ தா ஜாதாஃ பிதரோ விஷேணாலிம்பந்ந் ॥ 1 ॥
தாஸா-ஞ்ஜக்த்வா ருப்யந்த்யைத் । தே-'ப்ருவந்ந் । க இதமித்த-மகரிதி । வய-ம்பாகதேய-மிச்சமாநா இதி பிதரோ-'ப்ருவந்ந் । கிம்-வோஂ பாகதேயமிதி । அக்நிஹோத்ர ஏவ நோ-'ப்யஸ்த்வித்ய-ப்ருவந்ந் । தேப்ய ஏத-த்பாகதேய-ம்ப்ராயச்சந்ந் । யத்துத்வா நிமார்ஷ்டி । ததோ வை த ஓஷதீர-ஸ்வதயந்ந் ॥ ய ஏவம்-வேஂத ॥ 2 ॥
ஸ்வதந்தே-'ஸ்மா ஓஷதயஃ । தே வத்ஸமு-பாவாஸ்ரு'ஜந்ந் । இத-ந்நோ ஹவ்ய-ம்ப்ரதாபயேதி । ஸோ-'ப்ரவீத்வரம்-வ்ரு'ஂணை । தஶ மா ராத்ரீர்ஜாத-ந்ந தோஹந்ந் । ஆஸங்கவ-ம்மாத்ரா ஸஹ சராணீதி । தஸ்மா-த்வத்ஸ-ஞ்ஜாத-ந்தஶ ராத்ரீர்ந துஹந்தி । ஆஸங்கவ-ம்மாத்ரா ஸஹ சரதி । வாரேவ்ரு'தக்க்ஹ்யஸ்ய । தஸ்மா-த்வத்ஸக்ம் ஸக்ம்ஸ்ரு'ஷ்டதயக்ம் ருத்ரோ காதுகஃ । அதி ஹி ஸந்தா-ந்தயதி ॥ 3 ॥
தாஸா-ஞ்ஜக்த்வா ருப்யந்த்யைத் । தே-'ப்ருவந்ந் । க இதமித்த-மகரிதி । வய-ம்பாகதேய-மிச்சமாநா இதி பிதரோ-'ப்ருவந்ந் । கிம்-வோஂ பாகதேயமிதி । அக்நிஹோத்ர ஏவ நோ-'ப்யஸ்த்வித்ய-ப்ருவந்ந் । தேப்ய ஏத-த்பாகதேய-ம்ப்ராயச்சந்ந் । யத்துத்வா நிமார்ஷ்டி । ததோ வை த ஓஷதீர-ஸ்வதயந்ந் ॥ ய ஏவம்-வேஂத ॥ 2 ॥
ஸ்வதந்தே-'ஸ்மா ஓஷதயஃ । தே வத்ஸமு-பாவாஸ்ரு'ஜந்ந் । இத-ந்நோ ஹவ்ய-ம்ப்ரதாபயேதி । ஸோ-'ப்ரவீத்வரம்-வ்ரு'ஂணை । தஶ மா ராத்ரீர்ஜாத-ந்ந தோஹந்ந் । ஆஸங்கவ-ம்மாத்ரா ஸஹ சராணீதி । தஸ்மா-த்வத்ஸ-ஞ்ஜாத-ந்தஶ ராத்ரீர்ந துஹந்தி । ஆஸங்கவ-ம்மாத்ரா ஸஹ சரதி । வாரேவ்ரு'தக்க்ஹ்யஸ்ய । தஸ்மா-த்வத்ஸக்ம் ஸக்ம்ஸ்ரு'ஷ்டதயக்ம் ருத்ரோ காதுகஃ । அதி ஹி ஸந்தா-ந்தயதி ॥ 3 ॥
(அலிம்பந் - வேத - காதுக ஏக-ஞ்ச) (அ. 1)
அநுவாகம் 2 - அக்நிஹோத்ரநிரூபணம்
அநுவாகம் 2 - அக்நிஹோத்ரநிரூபணம்
ப்ரஜாபதி-ரக்நி-மஸ்ரு'ஜத । த-ம்ப்ரஜா அந்வஸ்ரு'ஜ்யந்த । தமபாக உபாஸ்த । ஸோ-'ஸ்ய ப்ரஜாபி-ரபாக்ராமத் । தமவருரு-த்ஸமாநோ-'ந்வைத் । தமவருத-ந்நாஶக்நோத் । ஸ தபோ 'தப்யத । ஸோ-'க்நி-ருபாரமதாதாபி வை ஸ்ய ப்ரஜாபதிரிதி । ஸ ரராடாதுதம்ரு'ஷ்ட ॥ 4 ॥
த-த்க்ரு'தமபவத் । தஸ்மாத்யஸ்ய தக்ஷிணதஃ கேஶா உந்ம்ரு'ஷ்டாஃ । தா-ஞ்ஜ்யேஷ்டலக்ஷ்மீ ப்ராஜாபத்யேத்யாஹுஃ । ய-த்ரராடாதுதம்ரு'ஷ்ட । தஸ்மா-த்ரராடே கேஶா ந ஸந்தி । ததக்நௌ ப்ராக்ரு'ஹ்ணாத் । தத்வ்யசிகித்ஸத் । ஜுஹவாநீ(3) மா ஹௌஷா(3)மிதி । த-த்விசிகித்ஸாயை ஜந்ம ॥ ய ஏவம்-விஂத்வாந். விசிகித்ஸதி ॥ 5 ॥
வஸீய ஏவ சேதயதே ॥ தம்-வாஂகப்யவத-ஜ்ஜுஹுதீதி । ஸோ-'ப்ரவீத் । கஸ்த்வமஸீதி । ஸ்வைவ தே வாகித்யப்ரவீத் । ஸோ-'ஜுஹோ-த்ஸ்வாஹேதி । தத்ஸ்வாஹாகாரஸ்ய ஜந்ம ॥ ய ஏவக்க் ஸ்வாஹாகாரஸ்ய ஜந்ம வேத । கரோதி ஸ்வாஹாகாரேண வீர்யம் ॥ யஸ்யைவம்-விஂதுஷஃ ஸ்வாஹாகாரேண ஜுஹ்வதி ॥ 6 ॥
போகாயைவாஸ்ய ஹுத-ம்பவதி ॥ தஸ்யா ஆஹுத்யை புருஷ-மஸ்ரு'ஜத । த்விதீய-மஜுஹோத் । ஸோ-'ஶ்வ-மஸ்ரு'ஜத । த்ரு'தீய-மஜுஹோத் । ஸ காமஸ்ரு'ஜத । சதுர்த-மஜுஹோத் । ஸோ-'விமஸ்ரு'ஜத । பஞ்சம-மஜுஹோத் । ஸோ-'ஜாமஸ்ரு'ஜத ॥ 7 ॥
ஸோ-'க்நி-ரபிபேத் । ஆஹுதீபிர்வை மா-''ப்நோதீதி । ஸ ப்ரஜாபதி-ம்புநஃ ப்ராவிஶத் । த-ம்ப்ரஜாபதி-ரப்ரவீத் । ஜாயஸ்வேதி । ஸோ-'ப்ரவீத் । கி-ம்பாகதேயமபி ஜநிஷ்ய இதி । துப்யமேவேதக்ம் ஹூயாதா இத்யப்ரவீத் । ஸ ஏத-த்பாகதேயமப்யஜாயத । யதக்நிஹோத்ரம் ॥ 8 ॥
தஸ்மாதக்நிஹோத்ர-முச்யதே ॥ தத்தூயமாந-மாதித்யோ-'ப்ரவீத் । மா ஹௌஷீஃ । உபயோர்வை-நாவேததிதி । ஸோ-'க்நி-ரப்ரவீத் । கத-ந்நௌ ஹோஷ்யந்தீதி । ஸாயமேவ துப்ய-ஞ்ஜுஹவந்ந் । ப்ராதர்மஹ்ய-மித்யப்ரவீத் । தஸ்மாதக்நயே ஸாயக்ம் ஹூயதே । ஸூர்யாய ப்ராதஃ ॥ 9 ॥
ஆக்நேயீ வை ராத்ரிஃ । ஐந்த்ரமஹஃ । யதநுதிதே ஸூர்யே ப்ராதர்ஜுஹுயாத் । உபயமேவாக்நேயக்க் ஸ்யாத் । உதிதே ஸூர்யே ப்ராதர்ஜுஹோதி । ததா-'க்நயே ஸாயக்ம் ஹூயதே । ஸூர்யாய ப்ராதஃ ॥ ராத்ரிம்-வாஂ அநு ப்ரஜாஃ ப்ர ஜாயந்தே । அஹ்நா ப்ரதி திஷ்டந்தி । யத்ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி ॥ 10 ॥
ப்ரைவ தேந ஜாயதே । உதிதே ஸூர்யே ப்ராத-ர்ஜுஹோதி । ப்ரத்யேவ தேந திஷ்டதி ॥ ப்ரஜாபதிர-காமயத ப்ரஜாயேயேதி । ஸ ஏததக்நிஹோத்ர-ம்மிதுந-மபஶ்யத் । ததுதிதே ஸூர்யே-'ஜுஹோத் । யஜுஷா 'ந்யத் । தூஷ்ணீமந்யத் । ததோ வை ஸ ப்ராஜாயத । யஸ்யைவம்-விஂதுஷ உதிதே ஸூர்யே-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி ॥ 11 ॥
ப்ரைவ ஜாயதே । அதோ யதா திவா ப்ரஜாநந்நேதி । தாத்ரு'கேவ தத் ॥ அதோ கல்வாஹுஃ । யஸ்ய வை த்வௌ புண்யௌ க்ரு'ஹே வஸதஃ । யஸ்தயோரந்யக்ம் ராதயத்யந்ய-ந்ந । உபௌ வாவ ஸ தாவ்ரு'ச்சதீதி । அக்நிம்-வாஂவாதித்ய-ஸ்ஸாய-ம்ப்ரவிஶதி । தஸ்மாதக்நிர்தூராந்நக்த-ந்தத்ரு'ஶே ।
த-த்க்ரு'தமபவத் । தஸ்மாத்யஸ்ய தக்ஷிணதஃ கேஶா உந்ம்ரு'ஷ்டாஃ । தா-ஞ்ஜ்யேஷ்டலக்ஷ்மீ ப்ராஜாபத்யேத்யாஹுஃ । ய-த்ரராடாதுதம்ரு'ஷ்ட । தஸ்மா-த்ரராடே கேஶா ந ஸந்தி । ததக்நௌ ப்ராக்ரு'ஹ்ணாத் । தத்வ்யசிகித்ஸத் । ஜுஹவாநீ(3) மா ஹௌஷா(3)மிதி । த-த்விசிகித்ஸாயை ஜந்ம ॥ ய ஏவம்-விஂத்வாந். விசிகித்ஸதி ॥ 5 ॥
வஸீய ஏவ சேதயதே ॥ தம்-வாஂகப்யவத-ஜ்ஜுஹுதீதி । ஸோ-'ப்ரவீத் । கஸ்த்வமஸீதி । ஸ்வைவ தே வாகித்யப்ரவீத் । ஸோ-'ஜுஹோ-த்ஸ்வாஹேதி । தத்ஸ்வாஹாகாரஸ்ய ஜந்ம ॥ ய ஏவக்க் ஸ்வாஹாகாரஸ்ய ஜந்ம வேத । கரோதி ஸ்வாஹாகாரேண வீர்யம் ॥ யஸ்யைவம்-விஂதுஷஃ ஸ்வாஹாகாரேண ஜுஹ்வதி ॥ 6 ॥
போகாயைவாஸ்ய ஹுத-ம்பவதி ॥ தஸ்யா ஆஹுத்யை புருஷ-மஸ்ரு'ஜத । த்விதீய-மஜுஹோத் । ஸோ-'ஶ்வ-மஸ்ரு'ஜத । த்ரு'தீய-மஜுஹோத் । ஸ காமஸ்ரு'ஜத । சதுர்த-மஜுஹோத் । ஸோ-'விமஸ்ரு'ஜத । பஞ்சம-மஜுஹோத் । ஸோ-'ஜாமஸ்ரு'ஜத ॥ 7 ॥
ஸோ-'க்நி-ரபிபேத் । ஆஹுதீபிர்வை மா-''ப்நோதீதி । ஸ ப்ரஜாபதி-ம்புநஃ ப்ராவிஶத் । த-ம்ப்ரஜாபதி-ரப்ரவீத் । ஜாயஸ்வேதி । ஸோ-'ப்ரவீத் । கி-ம்பாகதேயமபி ஜநிஷ்ய இதி । துப்யமேவேதக்ம் ஹூயாதா இத்யப்ரவீத் । ஸ ஏத-த்பாகதேயமப்யஜாயத । யதக்நிஹோத்ரம் ॥ 8 ॥
தஸ்மாதக்நிஹோத்ர-முச்யதே ॥ தத்தூயமாந-மாதித்யோ-'ப்ரவீத் । மா ஹௌஷீஃ । உபயோர்வை-நாவேததிதி । ஸோ-'க்நி-ரப்ரவீத் । கத-ந்நௌ ஹோஷ்யந்தீதி । ஸாயமேவ துப்ய-ஞ்ஜுஹவந்ந் । ப்ராதர்மஹ்ய-மித்யப்ரவீத் । தஸ்மாதக்நயே ஸாயக்ம் ஹூயதே । ஸூர்யாய ப்ராதஃ ॥ 9 ॥
ஆக்நேயீ வை ராத்ரிஃ । ஐந்த்ரமஹஃ । யதநுதிதே ஸூர்யே ப்ராதர்ஜுஹுயாத் । உபயமேவாக்நேயக்க் ஸ்யாத் । உதிதே ஸூர்யே ப்ராதர்ஜுஹோதி । ததா-'க்நயே ஸாயக்ம் ஹூயதே । ஸூர்யாய ப்ராதஃ ॥ ராத்ரிம்-வாஂ அநு ப்ரஜாஃ ப்ர ஜாயந்தே । அஹ்நா ப்ரதி திஷ்டந்தி । யத்ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி ॥ 10 ॥
ப்ரைவ தேந ஜாயதே । உதிதே ஸூர்யே ப்ராத-ர்ஜுஹோதி । ப்ரத்யேவ தேந திஷ்டதி ॥ ப்ரஜாபதிர-காமயத ப்ரஜாயேயேதி । ஸ ஏததக்நிஹோத்ர-ம்மிதுந-மபஶ்யத் । ததுதிதே ஸூர்யே-'ஜுஹோத் । யஜுஷா 'ந்யத் । தூஷ்ணீமந்யத் । ததோ வை ஸ ப்ராஜாயத । யஸ்யைவம்-விஂதுஷ உதிதே ஸூர்யே-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி ॥ 11 ॥
ப்ரைவ ஜாயதே । அதோ யதா திவா ப்ரஜாநந்நேதி । தாத்ரு'கேவ தத் ॥ அதோ கல்வாஹுஃ । யஸ்ய வை த்வௌ புண்யௌ க்ரு'ஹே வஸதஃ । யஸ்தயோரந்யக்ம் ராதயத்யந்ய-ந்ந । உபௌ வாவ ஸ தாவ்ரு'ச்சதீதி । அக்நிம்-வாஂவாதித்ய-ஸ்ஸாய-ம்ப்ரவிஶதி । தஸ்மாதக்நிர்தூராந்நக்த-ந்தத்ரு'ஶே ।
உபே ஹி தேஜஸீ ஸபந்த்யேதே ॥ 12 ॥
உத்யந்தம்-வாஂவாதித்ய-மக்நிரநு ஸமாரோஹதி । தஸ்மாத்தூம ஏவாக்நேர்திவா தத்ரு'ஶே । யதக்நயே ஸாய-ஞ்ஜுஹுயாத் । ஆ ஸூர்யாய வ்ரு'ஶ்ச்யேத । யத்ஸூர்யாய ப்ராத-ர்ஜுஹுயாத் । ஆ-'க்நயே வ்ரு'ஶ்ச்யேத । தேவதாப்ய-ஸ்ஸமத-ந்தத்த்யாத் । அக்நிர்ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதி-ஸ்ஸூர்ய-ஸ்ஸ்வாஹேத்யேவ ஸாயக்ம் ஹோதவ்யம் । ஸூர்யோ ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதிரக்நி-ஸ்ஸ்வாஹேதி ப்ராதஃ । ததோபாப்யாக்ம் ஸாயக்ம் ஹூயதே ॥ 13 ॥
உபாப்யா-ம்ப்ராதஃ । ந தேவதாப்ய-ஸ்ஸமத-ந்ததாதி ॥ அக்நிர்ஜ்யோதிரித்யாஹ । அக்நிர்வை ரேதோதாஃ ॥ ப்ரஜா ஜ்யோதிரித்யாஹ । ப்ரஜா ஏவாஸ்மை ப்ர ஜநயதி ॥ ஸூர்யோ ஜ்யோதிரித்யாஹ । ப்ரஜாஸ்வேவ ப்ரஜாதாஸு ரேதோ ததாதி ॥ ஜ்யோதிரக்நி-ஸ்ஸ்வாஹேத்யாஹ । ப்ரஜா ஏவ ப்ரஜாதா அஸ்யா-ம்ப்ரதிஷ்டாபயதி ॥ 14 ॥
தூஷ்ணீமுத்தரா-மாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி । மிதுநத்வாய ப்ரஜாத்யை ॥ யதுதிதே ஸூர்யே ப்ராத-ர்ஜுஹுயாத் । யதா-'திதயே ப்ரத்ருதாய ஶூந்யாயாவஸதா-யாஹார்யக்ம் ஹரந்தி । தாத்ரு'கேவ தத் ।
உத்யந்தம்-வாஂவாதித்ய-மக்நிரநு ஸமாரோஹதி । தஸ்மாத்தூம ஏவாக்நேர்திவா தத்ரு'ஶே । யதக்நயே ஸாய-ஞ்ஜுஹுயாத் । ஆ ஸூர்யாய வ்ரு'ஶ்ச்யேத । யத்ஸூர்யாய ப்ராத-ர்ஜுஹுயாத் । ஆ-'க்நயே வ்ரு'ஶ்ச்யேத । தேவதாப்ய-ஸ்ஸமத-ந்தத்த்யாத் । அக்நிர்ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதி-ஸ்ஸூர்ய-ஸ்ஸ்வாஹேத்யேவ ஸாயக்ம் ஹோதவ்யம் । ஸூர்யோ ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதிரக்நி-ஸ்ஸ்வாஹேதி ப்ராதஃ । ததோபாப்யாக்ம் ஸாயக்ம் ஹூயதே ॥ 13 ॥
உபாப்யா-ம்ப்ராதஃ । ந தேவதாப்ய-ஸ்ஸமத-ந்ததாதி ॥ அக்நிர்ஜ்யோதிரித்யாஹ । அக்நிர்வை ரேதோதாஃ ॥ ப்ரஜா ஜ்யோதிரித்யாஹ । ப்ரஜா ஏவாஸ்மை ப்ர ஜநயதி ॥ ஸூர்யோ ஜ்யோதிரித்யாஹ । ப்ரஜாஸ்வேவ ப்ரஜாதாஸு ரேதோ ததாதி ॥ ஜ்யோதிரக்நி-ஸ்ஸ்வாஹேத்யாஹ । ப்ரஜா ஏவ ப்ரஜாதா அஸ்யா-ம்ப்ரதிஷ்டாபயதி ॥ 14 ॥
தூஷ்ணீமுத்தரா-மாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி । மிதுநத்வாய ப்ரஜாத்யை ॥ யதுதிதே ஸூர்யே ப்ராத-ர்ஜுஹுயாத் । யதா-'திதயே ப்ரத்ருதாய ஶூந்யாயாவஸதா-யாஹார்யக்ம் ஹரந்தி । தாத்ரு'கேவ தத் ।
க்வாஹ ததஸ்த-த்பவதீத்யாஹுஃ । யத்ஸ ந வேத । யஸ்மை தத்தரந்தீதி । தஸ்மா-த்யதௌஷஸ-ஞ்ஜுஹோதி । ததேவ ஸப்ரந்தி । அதோ யதா ப்ரார்தமௌஷஸ-ம்பரி வேவேஷ்டி । தாத்ரு'கேவ தத் ॥ 15 ॥
(அம்ரு'ஷ்ட - விசிகித்ஸதி - ஜுஹ்வ - த்யஜாமஸ்ரு'ஜ - தாக்நிஹோத்ரக்ம் - ஸூர்யாய ப்ராத--ர் ஜுஹோதி - ஜுஹ்வதி - ஸம்பத்யேதே - ஹூயதே - ஸ்தாபயதி - ஸம்ப்ரதி த்வே ச) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - உபயோக்ஷ்யமாணஸ்ய ஹவிஷ-ஸ்ஸம்ஸ்காரஃ
அநுவாகம் 3 - உபயோக்ஷ்யமாணஸ்ய ஹவிஷ-ஸ்ஸம்ஸ்காரஃ
ருத்ரோ வா ஏஷஃ । யதக்நிஃ । பத்நீ ஸ்தாலீ । யந்மத்த்யே-'க்நே-ரதிஶ்ரயேத் । ருத்ராய பத்நீமபி தத்த்யாத் । ப்ரமாயுகா ஸ்யாத் । உதீசோ-'ங்காராந்நிரூஹ்யாதி ஶ்ரயதி । பத்நியை கோபீதாய ॥ வ்யந்தாந் கரோதி । ததா பத்ந்ய-ப்ரமாயுகா பவதி ॥ 16 ॥
கர்மோ வா ஏஷோ-'ஶாந்தஃ । அஹரஹஃ ப்ரவ்ரு'ஜ்யதே । யதக்நிஹோத்ரம் । ப்ரதிஷிஞ்சே-த்பஶுகாமஸ்ய । ஶாந்தமிவ ஹி பஶவ்யம் ॥ ந ப்ரதிஷிஞ்சே-த்ப்ரஹ்மவர்சஸகாமஸ்ய । ஸமித்தமிவ ஹி ப்ரஹ்மவர்சஸம் ॥ அதோ கலு । ப்ரதிஷிச்யமேவ । யத்-ப்ரதிஷிஞ்சதி ॥ 17 ॥
தத்-பஶவ்யம் । யஜ்ஜுஹோதி । தத்ப்ரஹ்மவர்சஸி । உபயமேவாகஃ ॥ ப்ரச்யுதம்-வாஂ ஏததஸ்மா-ல்லோகாத் । அகத-ந்தேவலோகம் । யச்ச்ரு'தக்ம் ஹவிரநபிகாரிதம் । அபித்யோதயதி । அப்யேவைநத்காரயதி । அதோ தேவத்ரைவைந-த்கமயதி ॥ 18 ॥
பர்யக்நி கரோதி । ரக்ஷஸா-மபஹத்யை ॥ த்ரிஃ பர்யக்நி கரோதி । த்ர்யாவ்ரு'த்தி யஜ்ஞஃ । அதோ மேத்த்யத்வாய ॥ யத்-ப்ராசீந-முத்வாஸயேத் । யஜமாநக்ம் ஶுசா 'ர்பயேத் । ய-த்தக்ஷிணா । பித்ரு'தேவத்யக்க் ஸ்யாத் । யத்-ப்ரத்யக் ॥ 19 ॥
பத்நீக்ம் ஶுசா 'ர்பயேத் । உதீசீந-முத்வாஸயதி । ஏஷா வை தேவமநுஷ்யாணாக்ம் ஶாந்தா திக் । தாமேவைநதநூ-த்வாஸயதி ஶாந்த்யை ॥ வர்த்ம கரோதி । யஜ்ஞஸ்ய ஸந்தத்யை ॥ நிஷ்டபதி । உபைவ தத்ஸ்த்ரு'ணாதி ॥ சதுருந்நயதி । சதுஷ்பாதஃ பஶவஃ ॥ 20 ॥
பஶூநேவா-வருந்தே ॥ ஸர்வாந்-பூர்ணாநுந்நயதி । ஸர்வே ஹி புண்யா ராத்தாஃ ॥ அநூச உந்நயதி । ப்ரஜாயா அநூசீநத்வாய । அநூச்யேவாஸ்ய ப்ரஜா 'ர்துகா பவதி ॥ ஸ-ம்ம்ரு'ஶதி வ்யாவ்ரு'த்த்யை ॥ நாஹோஷ்யந்நுப ஸாதயேத் । யதஹோஷ்யந்நுப ஸாதயேத் । யதா 'ந்யஸ்மா உபநிதாய ॥ 21 ॥
அந்யஸ்மை ப்ரயச்சதி । தாத்ரு'கேவ தத் । ஆ-'ஸ்மை வ்ரு'ஶ்ச்யேத । யதேவ கார்ஹபத்யே-'திஶ்ரயதி । தேந கார்ஹபத்ய-ம்ப்ரீணாதி ॥ அக்நிரபிபேத் । ஆஹுதயோ மா-'த்யேஷ்யந்தீதி । ஸ ஏதாக்ம் ஸமித-மபஶ்யத் । தாமா-'தத்த । ததோ வா அக்நாவாஹுதயோ-'த்த்ரியந்த ॥ 22 ॥
யதேநக்ம் ஸமயச்சத் । தத்ஸமிதஃ ஸமித்த்வம் । ஸமிதமாததாதி । ஸமேவைநம்-யஂச்சதி । ஆஹுதீநா-ந்த்ரு'த்யை । அதோ அக்நிஹோத்ரமேவேத்த்மவத்-கரோதி । ஆஹுதீநா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । யதேகாக்ம் ஸமிதமாதாய த்வே ஆஹுதீ ஜுஹோதி । அத கஸ்யாக்ம் ஸமிதி த்விதீயா-மாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதீதி ॥ 23 ॥
ய-த்த்வே ஸமிதாவாதத்த்யாத் । ப்ராத்ரு'வ்யமஸ்மை ஜநயேத் । ஏகாக்ம் ஸமிதமாதாய । யஜுஷா 'ந்யாமாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி । உபே ஏவ ஸமித்வதீ ஆஹுதீ ஜுஹோதி । நாஸ்மை ப்ராத்ரு'வ்ய-ஞ்ஜநயதி ॥ ஆதீப்தாயா-ஞ்ஜுஹோதி । ஸமித்தமிவ ஹி ப்ரஹ்மவர்சஸம் । அதோ யதா-'திதி-ஞ்ஜ்யோதிஷ்க்ரு'த்வா பரிவேவேஷ்டி । தாத்ரு'கேவ தத் ॥ சதுருந்நயதி । த்விர்ஜுஹோதி । தஸ்மா-த்த்விபா-ச்சதுஷ்பாதமத்தி । அதோ த்விபத்யேவ சதுஷ்பதஃ ப்ரதிஷ்டாபயதி ॥ 24 ॥
கர்மோ வா ஏஷோ-'ஶாந்தஃ । அஹரஹஃ ப்ரவ்ரு'ஜ்யதே । யதக்நிஹோத்ரம் । ப்ரதிஷிஞ்சே-த்பஶுகாமஸ்ய । ஶாந்தமிவ ஹி பஶவ்யம் ॥ ந ப்ரதிஷிஞ்சே-த்ப்ரஹ்மவர்சஸகாமஸ்ய । ஸமித்தமிவ ஹி ப்ரஹ்மவர்சஸம் ॥ அதோ கலு । ப்ரதிஷிச்யமேவ । யத்-ப்ரதிஷிஞ்சதி ॥ 17 ॥
தத்-பஶவ்யம் । யஜ்ஜுஹோதி । தத்ப்ரஹ்மவர்சஸி । உபயமேவாகஃ ॥ ப்ரச்யுதம்-வாஂ ஏததஸ்மா-ல்லோகாத் । அகத-ந்தேவலோகம் । யச்ச்ரு'தக்ம் ஹவிரநபிகாரிதம் । அபித்யோதயதி । அப்யேவைநத்காரயதி । அதோ தேவத்ரைவைந-த்கமயதி ॥ 18 ॥
பர்யக்நி கரோதி । ரக்ஷஸா-மபஹத்யை ॥ த்ரிஃ பர்யக்நி கரோதி । த்ர்யாவ்ரு'த்தி யஜ்ஞஃ । அதோ மேத்த்யத்வாய ॥ யத்-ப்ராசீந-முத்வாஸயேத் । யஜமாநக்ம் ஶுசா 'ர்பயேத் । ய-த்தக்ஷிணா । பித்ரு'தேவத்யக்க் ஸ்யாத் । யத்-ப்ரத்யக் ॥ 19 ॥
பத்நீக்ம் ஶுசா 'ர்பயேத் । உதீசீந-முத்வாஸயதி । ஏஷா வை தேவமநுஷ்யாணாக்ம் ஶாந்தா திக் । தாமேவைநதநூ-த்வாஸயதி ஶாந்த்யை ॥ வர்த்ம கரோதி । யஜ்ஞஸ்ய ஸந்தத்யை ॥ நிஷ்டபதி । உபைவ தத்ஸ்த்ரு'ணாதி ॥ சதுருந்நயதி । சதுஷ்பாதஃ பஶவஃ ॥ 20 ॥
பஶூநேவா-வருந்தே ॥ ஸர்வாந்-பூர்ணாநுந்நயதி । ஸர்வே ஹி புண்யா ராத்தாஃ ॥ அநூச உந்நயதி । ப்ரஜாயா அநூசீநத்வாய । அநூச்யேவாஸ்ய ப்ரஜா 'ர்துகா பவதி ॥ ஸ-ம்ம்ரு'ஶதி வ்யாவ்ரு'த்த்யை ॥ நாஹோஷ்யந்நுப ஸாதயேத் । யதஹோஷ்யந்நுப ஸாதயேத் । யதா 'ந்யஸ்மா உபநிதாய ॥ 21 ॥
அந்யஸ்மை ப்ரயச்சதி । தாத்ரு'கேவ தத் । ஆ-'ஸ்மை வ்ரு'ஶ்ச்யேத । யதேவ கார்ஹபத்யே-'திஶ்ரயதி । தேந கார்ஹபத்ய-ம்ப்ரீணாதி ॥ அக்நிரபிபேத் । ஆஹுதயோ மா-'த்யேஷ்யந்தீதி । ஸ ஏதாக்ம் ஸமித-மபஶ்யத் । தாமா-'தத்த । ததோ வா அக்நாவாஹுதயோ-'த்த்ரியந்த ॥ 22 ॥
யதேநக்ம் ஸமயச்சத் । தத்ஸமிதஃ ஸமித்த்வம் । ஸமிதமாததாதி । ஸமேவைநம்-யஂச்சதி । ஆஹுதீநா-ந்த்ரு'த்யை । அதோ அக்நிஹோத்ரமேவேத்த்மவத்-கரோதி । ஆஹுதீநா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । யதேகாக்ம் ஸமிதமாதாய த்வே ஆஹுதீ ஜுஹோதி । அத கஸ்யாக்ம் ஸமிதி த்விதீயா-மாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதீதி ॥ 23 ॥
ய-த்த்வே ஸமிதாவாதத்த்யாத் । ப்ராத்ரு'வ்யமஸ்மை ஜநயேத் । ஏகாக்ம் ஸமிதமாதாய । யஜுஷா 'ந்யாமாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி । உபே ஏவ ஸமித்வதீ ஆஹுதீ ஜுஹோதி । நாஸ்மை ப்ராத்ரு'வ்ய-ஞ்ஜநயதி ॥ ஆதீப்தாயா-ஞ்ஜுஹோதி । ஸமித்தமிவ ஹி ப்ரஹ்மவர்சஸம் । அதோ யதா-'திதி-ஞ்ஜ்யோதிஷ்க்ரு'த்வா பரிவேவேஷ்டி । தாத்ரு'கேவ தத் ॥ சதுருந்நயதி । த்விர்ஜுஹோதி । தஸ்மா-த்த்விபா-ச்சதுஷ்பாதமத்தி । அதோ த்விபத்யேவ சதுஷ்பதஃ ப்ரதிஷ்டாபயதி ॥ 24 ॥
(பவதி - ப்ரதிஷிஞ்சதி - கமயதி - ப்ரத்யக் - பஶவ - உபநிதா - யாத்க்ரியந் - தேதி - தச்சத்வாரி ச) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - உபயுக்தஸ்ய ஹவிஷ-ஸ்ஸம்ஸ்காரஃ
அநுவாகம் 4 - உபயுக்தஸ்ய ஹவிஷ-ஸ்ஸம்ஸ்காரஃ
உத்தராவதீம்-வைஂ தேவா ஆஹுதிமஜுஹவுஃ । அவாசீமஸுராஃ । ததோ தேவா அபவந்ந் । பரா-'ஸுராஃ । ய-ங்காமயேத வஸீயாந்-த்ஸ்யாதிதி । கநீயஸ்தஸ்ய பூர்வக்ம் ஹுத்வா । உத்தர-ம்பூயோ ஜுஹுயாத் । ஏஷா வா உத்தராவத்யாஹுதிஃ । தா-ந்தேவா அஜுஹவுஃ । ததஸ்தே-'பவந்ந் ॥ 25 ॥
யஸ்யைவ-ஞ்ஜுஹ்வதி । பவத்யேவ ॥ ய-ங்காமயேத பாபீயாந்-த்ஸ்யாதிதி । பூயஸ்தஸ்ய பூர்வக்ம் ஹுத்வா । உத்தர-ங்கநீயோ ஜுஹுயாத் । ஏஷா வா அவாச்யாஹுதிஃ । தாமஸுரா அஜுஹவுஃ । ததஸ்தே பரா-'பவந்ந் । யஸ்யைவ-ஞ்ஜுஹ்வதி । பரைவ பவதி ॥ 26 ॥
ஹுத்வோப ஸாதயத்யஜாமித்வாய । அதோ வ்யாவ்ரு'த்த்யை ॥ கார்ஹபத்ய-ம்ப்ரதீக்ஷதே । அநநுத்த்யாயிந-மேவைந-ங்கரோதி ॥ அக்நிஹோத்ரஸ்ய வை ஸ்தாணுரஸ்தி । தம்-யஂ ரு'ச்சேத் । யஜ்ஞஸ்தாணும்ரு'ச்சேத் । ஏஷ வா அக்நிஹோத்ரஸ்ய ஸ்தாணுஃ । யத்-பூர்வா-''ஹுதிஃ । தாம்-யஂதுத்தரயா-'பி ஜுஹுயாத் ॥ 27 ॥
யஜ்ஞஸ்தாணு-ம்ரு'ச்சேத் । அதிஹாய பூர்வாமாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி । யஜ்ஞஸ்தாணுமேவ பரி வ்ரு'ணக்தி । அதோ ப்ராத்ரு'வ்யமேவாப்த்வா 'திக்ராமதி ॥ அவாசீநக்ம் ஸாயமுப மார்ஷ்டி । ரேத ஏவ த-த்ததாதி । ஊர்த்வ-ம்ப்ராதஃ । ப்ர ஜநயத்யேவ தத் ॥ ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । சதுருந்நயதி ॥ 28 ॥
த்விர்ஜுஹோதி । அத க்வ த்வே ஆஹுதீ பவத இதி । அக்நௌ வைஶ்வாநர இதி ப்ரூயாத் । ஏஷ வா அக்நிர்வைஶ்வாநரஃ । யத்ப்ராஹ்மணஃ । ஹுத்வா த்விஃ ப்ராஶ்ஞாதி । அக்நாவேவ வைஶ்வாநரே த்வே ஆஹுதீ ஜுஹோதி ॥ த்விர்ஜுஹோதி । த்விர்நிமார்ஷ்டி । த்விஃ ப்ராஶ்ஞாதி ॥ 29 ॥
ஷட்-த்ஸம்பத்யந்தே । ஷட்வா ரு'தவஃ । ரு'தூநேவ ப்ரீணாதி । ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । கி-ந்தேவத்ய-மக்நிஹோத்ரமிதி । வைஶ்வதேவமிதி ப்ரூயாத் । ய-த்யஜுஷா ஜுஹோதி । ததைந்த்ராக்நம் । யத்-தூஷ்ணீம் । தத்-ப்ராஜாபத்யம் ॥ 30 ॥
யந்நிமார்ஷ்டி । ததோஷதீநாம் । யத்த்விதீயம் । தத்-பித்ரு'ணாம் । யத்-ப்ராஶ்ஞாதி । த-த்கர்பாணாம் । தஸ்மா-த்கர்பா அநஶ்நந்தோ வர்தந்தே । யதாசாமதி । தந்மநுஷ்யாணாம் ॥ உதம்பர்யாவ்ரு'த்யாசாமதி ॥ 31 ॥
ஆத்மநோ கோபீதாய ॥ நிர்ணேநேக்தி ஶுத்த்யை ॥ நிஷ்டபதி ஸ்வகாக்ரு'த்யை । உ-த்திஶதி । ஸப்தர்ஷீநேவ ப்ரீணாதி ॥ தக்ஷிணா பர்யாவர்ததே । ஸ்வமேவ வீர்யமநு பர்யாவர்ததே । தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்த ஆத்மநோ வீர்யாவத்தரஃ । அதோ ஆதித்யஸ்யைவாவ்ரு'தமநு பர்யாவர்ததே ॥ ஹுத்வோப ஸமிந்தே ॥ 32 ॥
ப்ரஹ்மவர்சஸஸ்ய ஸமித்த்யை ॥ ந பரஃஇரநு ப்ர ஹரேத் । அஸக்க்ஸ்திதோ வா ஏஷ யஜ்ஞஃ । யதக்நிஹோத்ரம் । யதநு ப்ரஹரேத் । யஜ்ஞம்-விஂச்சிந்த்யாத் । தஸ்மாந்நாநு ப்ரஹ்ரு'த்யம் । யஜ்ஞஸ்ய ஸந்தத்யை ॥ அபோ நி நயதி । அவப்ரு'தஸ்யைவ ரூபமகஃ ॥ 33 ॥
யஸ்யைவ-ஞ்ஜுஹ்வதி । பவத்யேவ ॥ ய-ங்காமயேத பாபீயாந்-த்ஸ்யாதிதி । பூயஸ்தஸ்ய பூர்வக்ம் ஹுத்வா । உத்தர-ங்கநீயோ ஜுஹுயாத் । ஏஷா வா அவாச்யாஹுதிஃ । தாமஸுரா அஜுஹவுஃ । ததஸ்தே பரா-'பவந்ந் । யஸ்யைவ-ஞ்ஜுஹ்வதி । பரைவ பவதி ॥ 26 ॥
ஹுத்வோப ஸாதயத்யஜாமித்வாய । அதோ வ்யாவ்ரு'த்த்யை ॥ கார்ஹபத்ய-ம்ப்ரதீக்ஷதே । அநநுத்த்யாயிந-மேவைந-ங்கரோதி ॥ அக்நிஹோத்ரஸ்ய வை ஸ்தாணுரஸ்தி । தம்-யஂ ரு'ச்சேத் । யஜ்ஞஸ்தாணும்ரு'ச்சேத் । ஏஷ வா அக்நிஹோத்ரஸ்ய ஸ்தாணுஃ । யத்-பூர்வா-''ஹுதிஃ । தாம்-யஂதுத்தரயா-'பி ஜுஹுயாத் ॥ 27 ॥
யஜ்ஞஸ்தாணு-ம்ரு'ச்சேத் । அதிஹாய பூர்வாமாஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி । யஜ்ஞஸ்தாணுமேவ பரி வ்ரு'ணக்தி । அதோ ப்ராத்ரு'வ்யமேவாப்த்வா 'திக்ராமதி ॥ அவாசீநக்ம் ஸாயமுப மார்ஷ்டி । ரேத ஏவ த-த்ததாதி । ஊர்த்வ-ம்ப்ராதஃ । ப்ர ஜநயத்யேவ தத் ॥ ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । சதுருந்நயதி ॥ 28 ॥
த்விர்ஜுஹோதி । அத க்வ த்வே ஆஹுதீ பவத இதி । அக்நௌ வைஶ்வாநர இதி ப்ரூயாத் । ஏஷ வா அக்நிர்வைஶ்வாநரஃ । யத்ப்ராஹ்மணஃ । ஹுத்வா த்விஃ ப்ராஶ்ஞாதி । அக்நாவேவ வைஶ்வாநரே த்வே ஆஹுதீ ஜுஹோதி ॥ த்விர்ஜுஹோதி । த்விர்நிமார்ஷ்டி । த்விஃ ப்ராஶ்ஞாதி ॥ 29 ॥
ஷட்-த்ஸம்பத்யந்தே । ஷட்வா ரு'தவஃ । ரு'தூநேவ ப்ரீணாதி । ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । கி-ந்தேவத்ய-மக்நிஹோத்ரமிதி । வைஶ்வதேவமிதி ப்ரூயாத் । ய-த்யஜுஷா ஜுஹோதி । ததைந்த்ராக்நம் । யத்-தூஷ்ணீம் । தத்-ப்ராஜாபத்யம் ॥ 30 ॥
யந்நிமார்ஷ்டி । ததோஷதீநாம் । யத்த்விதீயம் । தத்-பித்ரு'ணாம் । யத்-ப்ராஶ்ஞாதி । த-த்கர்பாணாம் । தஸ்மா-த்கர்பா அநஶ்நந்தோ வர்தந்தே । யதாசாமதி । தந்மநுஷ்யாணாம் ॥ உதம்பர்யாவ்ரு'த்யாசாமதி ॥ 31 ॥
ஆத்மநோ கோபீதாய ॥ நிர்ணேநேக்தி ஶுத்த்யை ॥ நிஷ்டபதி ஸ்வகாக்ரு'த்யை । உ-த்திஶதி । ஸப்தர்ஷீநேவ ப்ரீணாதி ॥ தக்ஷிணா பர்யாவர்ததே । ஸ்வமேவ வீர்யமநு பர்யாவர்ததே । தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்த ஆத்மநோ வீர்யாவத்தரஃ । அதோ ஆதித்யஸ்யைவாவ்ரு'தமநு பர்யாவர்ததே ॥ ஹுத்வோப ஸமிந்தே ॥ 32 ॥
ப்ரஹ்மவர்சஸஸ்ய ஸமித்த்யை ॥ ந பரஃஇரநு ப்ர ஹரேத் । அஸக்க்ஸ்திதோ வா ஏஷ யஜ்ஞஃ । யதக்நிஹோத்ரம் । யதநு ப்ரஹரேத் । யஜ்ஞம்-விஂச்சிந்த்யாத் । தஸ்மாந்நாநு ப்ரஹ்ரு'த்யம் । யஜ்ஞஸ்ய ஸந்தத்யை ॥ அபோ நி நயதி । அவப்ரு'தஸ்யைவ ரூபமகஃ ॥ 33 ॥
(அபவந் - பவதி - ஜுஹுயாந் - நயதி - மார்ஷ்டி த்விஃ ப்ராஶ்ஞாதி - ப்ராஜாபத்ய - மாசாமதீ - ந்தே - 'கஃ) (அ. 4)
அநுவாகம் 5 - காம்யாநி ஹோமத்ரவ்யாணி
அநுவாகம் 5 - காம்யாநி ஹோமத்ரவ்யாணி
ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி । அக்நிஹோத்ரப்ராயணா யஜ்ஞாஃ । கி-ம்ப்ராயண-மக்நிஹோத்ரமிதி । வத்ஸோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்ய ப்ராயணம் । அக்நிஹோத்ரம்-யஂஜ்ஞாநாம் ॥ தஸ்ய ப்ரு'திவீ ஸதஃ । அந்தரிக்ஷ-மாக்நீத்த்ரம் । த்யௌர்-ஹவிர்தாநம் । திவ்யா ஆபஃ ப்ரோக்ஷணயஃ । ஓஷதயோ பரஃஇஃ ॥ 34 ॥
வநஸ்பதய இத்த்மஃ । திஶஃ பரிதயஃ । ஆதித்யோ யூபஃ । யஜமாநஃ பஶுஃ । ஸமுத்ரோ-'வப்ரு'தஃ । ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸ்வகாகாரஃ । தஸ்மாதாஹிதாக்நே-ஸ்ஸர்வமேவ பர்ஹிஷ்ய-ந்தத்த-ம்பவதி । ய-த்ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி । ராத்ரிமேவ தேந தக்ஷிண்யா-ங்குருதே । யத்-ப்ராதஃ ॥ 35 ॥
அஹரேவ தேந தக்ஷிண்ய-ங்குருதே । யத்-ததோ ததாதி । ஸா தக்ஷிணா ॥ யாவந்தோ வை தேவா அஹுதமாதந்ந் । தே பரா-'பவந்ந் । த ஏததக்நிஹோத்ரக்ம் ஸர்வஸ்யைவ ஸமவதாயாஜுஹவுஃ । தஸ்மாதாஹுஃ । அக்நிஹோத்ரம்-வைஂ தேவா க்ரு'ஹாணா-ந்நிஷ்க்ரு'தி-மபஶ்யந்நிதி । ய-த்ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி । ராத்ரியா ஏவ தத்துதாத்யாய ॥ 36 ॥
யஜமாநஸ்யா-பராபாவாய । யத்-ப்ராதஃ । அஹ்ந ஏவ தத்துதாத்யாய । யஜமாநஸ்யா-பராபாவாய । யத்-ததோ-'ஶ்நாதி । ஹுதமேவ தத் ॥ த்வயோஃ பயஸா ஜுஹுயாத்-பஶுகாமஸ்ய । ஏதத்வா அக்நிஹோத்ர-ம்மிதுநம் । ய ஏவம்-வேஂத । ப்ர ப்ரஜயா பஶுபி-ர்மிதுநை-ர்ஜாயதே ॥ 37 ॥
இமாமேவ பூர்வயா துஹே । அமூமுத்தரயா । அதிஶ்ரித்யோத்தரமா நயதி । யோநாவேவ த-த்ரேதஃ ஸிஞ்சதி ப்ரஜநநே ॥ ஆஜ்யேந ஜுஹுயாத்-தேஜஸ்காமஸ்ய । தேஜோ வா ஆஜ்யம் । தேஜஸ்வ்யேவ பவதி । பயஸா பஶுகாமஸ்ய । ஏதத்வை பஶூநாக்ம் ரூபம் । ரூபேணைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே ॥ 38 ॥
பஶுமாநேவ பவதி । தத்த்நேந்த்ரிய காமஸ்ய । இந்த்ரியம்-வைஂ ததி । இந்த்ரியாவ்யேவ பவதி । யவாக்வா க்ராமகாமஸ்யௌஷதா வை மநுஷ்யாஃ । பாகதேயேநைவாஸ்மை ஸஜாதாநவ-ருந்தே । க்ராம்யேவ பவதி ॥
அஹரேவ தேந தக்ஷிண்ய-ங்குருதே । யத்-ததோ ததாதி । ஸா தக்ஷிணா ॥ யாவந்தோ வை தேவா அஹுதமாதந்ந் । தே பரா-'பவந்ந் । த ஏததக்நிஹோத்ரக்ம் ஸர்வஸ்யைவ ஸமவதாயாஜுஹவுஃ । தஸ்மாதாஹுஃ । அக்நிஹோத்ரம்-வைஂ தேவா க்ரு'ஹாணா-ந்நிஷ்க்ரு'தி-மபஶ்யந்நிதி । ய-த்ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி । ராத்ரியா ஏவ தத்துதாத்யாய ॥ 36 ॥
யஜமாநஸ்யா-பராபாவாய । யத்-ப்ராதஃ । அஹ்ந ஏவ தத்துதாத்யாய । யஜமாநஸ்யா-பராபாவாய । யத்-ததோ-'ஶ்நாதி । ஹுதமேவ தத் ॥ த்வயோஃ பயஸா ஜுஹுயாத்-பஶுகாமஸ்ய । ஏதத்வா அக்நிஹோத்ர-ம்மிதுநம் । ய ஏவம்-வேஂத । ப்ர ப்ரஜயா பஶுபி-ர்மிதுநை-ர்ஜாயதே ॥ 37 ॥
இமாமேவ பூர்வயா துஹே । அமூமுத்தரயா । அதிஶ்ரித்யோத்தரமா நயதி । யோநாவேவ த-த்ரேதஃ ஸிஞ்சதி ப்ரஜநநே ॥ ஆஜ்யேந ஜுஹுயாத்-தேஜஸ்காமஸ்ய । தேஜோ வா ஆஜ்யம் । தேஜஸ்வ்யேவ பவதி । பயஸா பஶுகாமஸ்ய । ஏதத்வை பஶூநாக்ம் ரூபம் । ரூபேணைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே ॥ 38 ॥
பஶுமாநேவ பவதி । தத்த்நேந்த்ரிய காமஸ்ய । இந்த்ரியம்-வைஂ ததி । இந்த்ரியாவ்யேவ பவதி । யவாக்வா க்ராமகாமஸ்யௌஷதா வை மநுஷ்யாஃ । பாகதேயேநைவாஸ்மை ஸஜாதாநவ-ருந்தே । க்ராம்யேவ பவதி ॥
அயஜ்ஞோ வா ஏஷஃ । யோஸாமா ॥ 39 ॥
சதுருந்நயதி । சதுரக்ஷரக்ம் ரதந்தரம் । ரதந்தரஸ்யைஷ வர்ணஃ । உபரீவ ஹரதி । அந்தரிக்ஷம்-வாஂமதேவ்யம் । வாமதேவ்யஸ்யைஷ வர்ணஃ । த்விர்ஜுஹோதி । த்வ்யக்ஷர-ம்ப்ரு'ஹத் । ப்ரு'ஹத ஏஷ வர்ணஃ । அக்நிஹோத்ரமேவ த-த்ஸாமந்வத்-கரோதி ॥ 40 ॥
யோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யோபஸதோ வேத । உபைநமுபஸதோ நமந்தி । விந்தத உபஸத்தாரம் । உந்நீயோப ஸாதயதி । ப்ரு'திவீமேவ ப்ரீணாதி । ஹோஷ்யந்நுப ஸாதயதி । அந்தரிக்ஷமேவ ப்ரீணாதி । ஹுத்வோப ஸாதயதி । திவமேவ ப்ரீணாதி । ஏதா வா அக்நிஹோத்ரஸ்யோபஸதஃ ॥ 41 ॥
ய ஏவம்-வேஂத । உபைந-முபஸதோ நமந்தி । விந்தத உபஸத்தாரம் ॥ யோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யாஶ்ராவித-ம்ப்ரத்யாஶ்ராவிதக்ம் ஹோதார-ம்ப்ரஹ்மாணம்-வஂஷட்காரம்-வேஂத । தஸ்ய த்வேவ ஹுதம் । ப்ராணோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யாஶ்ராவிதம் । அபாநஃ ப்ரத்யாஶ்ராவிதம் । மநோ ஹோதா । சக்ஷு-ர்ப்ரஹ்மா । நிமேஷோ வஷட்காரஃ ॥ 42 ॥
ய ஏவம்-வேஂத । தஸ்ய த்வேவ ஹுதம் ॥ ஸாயம்-யாஂவாநஶ்ச வை தேவாஃ ப்ராதர்யாவாணஶ்சா-க்நிஹோத்ரிணோ க்ரு'ஹமாகச்சந்தி । தாந். யந்ந தர்பயேத் । ப்ரஜயா-'ஸ்ய பஶுபிர்வி திஷ்டேரந்ந் । யத்தர்பயேத் । த்ரு'ப்தா ஏந-ம்ப்ரஜயா பஶுபிஸ்தர்பயேயுஃ ॥ ஸஜூர்தேவை-ஸ்ஸாயம்-யாஂவபிரிதி ஸாயக்ம் ஸ-ம்ம்ரு'ஶதி । ஸஜூர்தேவைஃ ப்ராதர்யாவபிரிதி ப்ராதஃ । யே சைவ தேவா-ஸ்ஸாயம்-யாஂவாநோ யே ச ப்ராதர்யாவாணஃ ॥ 43 ॥
தாநேவோபயாக் ஸ்தர்பயதி । த ஏந-ந்த்ரு'ப்தாஃ ப்ரஜயா பஶுபி ஸ்தர்பயந்தி ॥ அருணோ ஹ ஸ்மாஹௌபவேஶிஃ । அக்நிஹோத்ர ஏவாஹக்ம் ஸாய-ம்ப்ராதர்வஜ்ர-ம்ப்ராத்ரு'வ்யேப்யஃ ப்ர ஹராமி । தஸ்மா-ந்மத்பாபீயாக்ம்ஸோ ப்ராத்ரு'வ்யா இதி । சதுருந்நயதி । த்விர்ஜுஹோதி । ஸமி-த்ஸப்தமீ । ஸப்தபதா ஶக்வரீ । ஶாக்வரோ வஜ்ரஃ । அக்நிஹோத்ர ஏவ தத்ஸாய-ம்ப்ராதர்வஜ்ரம்-யஂஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யாய ப்ர ஹரதி । பவத்யாத்மநா । பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவதி ॥ 44 ॥
சதுருந்நயதி । சதுரக்ஷரக்ம் ரதந்தரம் । ரதந்தரஸ்யைஷ வர்ணஃ । உபரீவ ஹரதி । அந்தரிக்ஷம்-வாஂமதேவ்யம் । வாமதேவ்யஸ்யைஷ வர்ணஃ । த்விர்ஜுஹோதி । த்வ்யக்ஷர-ம்ப்ரு'ஹத் । ப்ரு'ஹத ஏஷ வர்ணஃ । அக்நிஹோத்ரமேவ த-த்ஸாமந்வத்-கரோதி ॥ 40 ॥
யோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யோபஸதோ வேத । உபைநமுபஸதோ நமந்தி । விந்தத உபஸத்தாரம் । உந்நீயோப ஸாதயதி । ப்ரு'திவீமேவ ப்ரீணாதி । ஹோஷ்யந்நுப ஸாதயதி । அந்தரிக்ஷமேவ ப்ரீணாதி । ஹுத்வோப ஸாதயதி । திவமேவ ப்ரீணாதி । ஏதா வா அக்நிஹோத்ரஸ்யோபஸதஃ ॥ 41 ॥
ய ஏவம்-வேஂத । உபைந-முபஸதோ நமந்தி । விந்தத உபஸத்தாரம் ॥ யோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யாஶ்ராவித-ம்ப்ரத்யாஶ்ராவிதக்ம் ஹோதார-ம்ப்ரஹ்மாணம்-வஂஷட்காரம்-வேஂத । தஸ்ய த்வேவ ஹுதம் । ப்ராணோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யாஶ்ராவிதம் । அபாநஃ ப்ரத்யாஶ்ராவிதம் । மநோ ஹோதா । சக்ஷு-ர்ப்ரஹ்மா । நிமேஷோ வஷட்காரஃ ॥ 42 ॥
ய ஏவம்-வேஂத । தஸ்ய த்வேவ ஹுதம் ॥ ஸாயம்-யாஂவாநஶ்ச வை தேவாஃ ப்ராதர்யாவாணஶ்சா-க்நிஹோத்ரிணோ க்ரு'ஹமாகச்சந்தி । தாந். யந்ந தர்பயேத் । ப்ரஜயா-'ஸ்ய பஶுபிர்வி திஷ்டேரந்ந் । யத்தர்பயேத் । த்ரு'ப்தா ஏந-ம்ப்ரஜயா பஶுபிஸ்தர்பயேயுஃ ॥ ஸஜூர்தேவை-ஸ்ஸாயம்-யாஂவபிரிதி ஸாயக்ம் ஸ-ம்ம்ரு'ஶதி । ஸஜூர்தேவைஃ ப்ராதர்யாவபிரிதி ப்ராதஃ । யே சைவ தேவா-ஸ்ஸாயம்-யாஂவாநோ யே ச ப்ராதர்யாவாணஃ ॥ 43 ॥
தாநேவோபயாக் ஸ்தர்பயதி । த ஏந-ந்த்ரு'ப்தாஃ ப்ரஜயா பஶுபி ஸ்தர்பயந்தி ॥ அருணோ ஹ ஸ்மாஹௌபவேஶிஃ । அக்நிஹோத்ர ஏவாஹக்ம் ஸாய-ம்ப்ராதர்வஜ்ர-ம்ப்ராத்ரு'வ்யேப்யஃ ப்ர ஹராமி । தஸ்மா-ந்மத்பாபீயாக்ம்ஸோ ப்ராத்ரு'வ்யா இதி । சதுருந்நயதி । த்விர்ஜுஹோதி । ஸமி-த்ஸப்தமீ । ஸப்தபதா ஶக்வரீ । ஶாக்வரோ வஜ்ரஃ । அக்நிஹோத்ர ஏவ தத்ஸாய-ம்ப்ராதர்வஜ்ரம்-யஂஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யாய ப்ர ஹரதி । பவத்யாத்மநா । பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ பவதி ॥ 44 ॥
(பர்ஹிஃ - ப்ராத--ர் ஹுதாத்யாய - ஜாயதே - ருந்தே - 'ஸாமா - கரோ - த்யேதா வா அக்நிஹோத்ரஸ்யோ பஸதோ - வஷட்கார - ஶ்ச ப்ராதர்யாவாணோ - வஜ்ரஸ்த்ரீணி ச) (அ. 5)
அநுவாகம் 6 - அப்யுத்த்ரவணம், ஹோமாபாவப்ரதீகாரஶ்ச
அநுவாகம் 6 - அப்யுத்த்ரவணம், ஹோமாபாவப்ரதீகாரஶ்ச
ப்ரஜாபதி-ரகாமய-தாத்மந் வந்மே ஜாயேதேதி । ஸோ-'ஜுஹோத் । தஸ்யாத்மந் வதஜாயத । அக்நி-ர்வாயுரா-தித்யஃ । தே-'ப்ருவந்ந் । ப்ரஜாபதி-ரஹௌஷீ-தாத்மந்-வந்மே ஜாயேதேதி । தஸ்ய வயமஜநிஷ்மஹி । ஜாயதா-ந்ந ஆத்மந்-வதிதி தே-'ஜுஹவுஃ । ப்ராணாநாமக்நிஃ । தநுவை வாயுஃ ॥ 45 ॥
சக்ஷுஷ ஆதித்யஃ । தேஷாக்ம் ஹுதாதஜாயத கௌரேவ ॥ தஸ்யை பயஸி வ்யாயச்சந்த । மம ஹுதாதஜநி மமேதி । தே ப்ரஜாபதி-ம்ப்ரஶ்நமாயந்ந் । ஸ ஆதித்யோ-'க்நி-மப்ரவீத் । யதரோ நௌ ஜயாத் । தந்நௌ ஸஹாஸதிதி । கஸ்யை கோ-'ஹௌஷீதிதி ப்ரஜாபதி-ரப்ரவீத்-கஸ்யை க இதி । ப்ராணாநாமஹமித்யக்நிஃ ॥ 46 ॥
தநுவா அஹமிதி வாயுஃ । சக்ஷுஷோ-'ஹமித்யாதித்யஃ । ய ஏவ ப்ராணாநாமஹௌஷீத் । தஸ்ய ஹுதாதஜநீதி । அக்நேர்-ஹுதாதஜநீதி । ததக்நிஹோத்ரஸ்யா-க்நிஹோத்ரத்வம் । கௌர்வா அக்நிஹோத்ரம் । ய ஏவம்-வேஂத கௌரக்நிஹோத்ரமிதி । ப்ராணாபாநாப்யா-மேவாக்நிக்ம் ஸமர்தயதி । அவ்யர்துகஃ ப்ராணாபாநாப்யா-ம்பவதி ॥ 47 ॥
ய ஏவம்-வேஂத ॥ தௌ வாயுரப்ரவீத் । அநு மா பஜதமிதி । யதேவ கார்ஹபத்யே-'திஶ்ரித்யா-ஹவநீய-மப்யுத்த்ரவாந் । தேந த்வா-ம்ப்ரீணாநித்ய-ப்ரூதாம் । தஸ்மா-த்ய-த்கார்ஹபத்யே-'தி-ஶ்ரித்யாஹவநீய-மப்யுத்த்ரவதி । வாயுமேவ தேந ப்ரீணாதி ॥ ப்ரஜாபதி-ர்தேவதா-ஸ்ஸ்ரு'ஜமாநஃ । அக்நிமேவ தேவதாநா-ம்ப்ரதம-மஸ்ரு'ஜத । ஸோ-'ந்யதாலம்-ப்யமவித்த்வா ॥ 48 ॥
ப்ரஜாபதிமபி பர்யாவர்தத । ஸ ம்ரு'த்யோ-ரபிபேத் । ஸோ-'முமாதித்ய-மாத்மநோ நிரமிமீத । தக்ம்ஹுத்வா பராம்பர்யாவர்தத । ததோ வை ஸ ம்ரு'த்யுமபாஜயத் । அப ம்ரு'த்யு-ஞ்ஜயதி । ய ஏவம்-வேஂத ॥ தஸ்மா-த்யஸ்யைவம்-விஂதுஷஃ । உதைகாஹமுத த்வ்யஹ-ந்ந ஜுஹ்வதி । ஹுதமேவாஸ்ய பவதி । அஸௌ ஹ்யாதித்யோ-'க்நிஹோத்ரம் ॥ 49 ॥
சக்ஷுஷ ஆதித்யஃ । தேஷாக்ம் ஹுதாதஜாயத கௌரேவ ॥ தஸ்யை பயஸி வ்யாயச்சந்த । மம ஹுதாதஜநி மமேதி । தே ப்ரஜாபதி-ம்ப்ரஶ்நமாயந்ந் । ஸ ஆதித்யோ-'க்நி-மப்ரவீத் । யதரோ நௌ ஜயாத் । தந்நௌ ஸஹாஸதிதி । கஸ்யை கோ-'ஹௌஷீதிதி ப்ரஜாபதி-ரப்ரவீத்-கஸ்யை க இதி । ப்ராணாநாமஹமித்யக்நிஃ ॥ 46 ॥
தநுவா அஹமிதி வாயுஃ । சக்ஷுஷோ-'ஹமித்யாதித்யஃ । ய ஏவ ப்ராணாநாமஹௌஷீத் । தஸ்ய ஹுதாதஜநீதி । அக்நேர்-ஹுதாதஜநீதி । ததக்நிஹோத்ரஸ்யா-க்நிஹோத்ரத்வம் । கௌர்வா அக்நிஹோத்ரம் । ய ஏவம்-வேஂத கௌரக்நிஹோத்ரமிதி । ப்ராணாபாநாப்யா-மேவாக்நிக்ம் ஸமர்தயதி । அவ்யர்துகஃ ப்ராணாபாநாப்யா-ம்பவதி ॥ 47 ॥
ய ஏவம்-வேஂத ॥ தௌ வாயுரப்ரவீத் । அநு மா பஜதமிதி । யதேவ கார்ஹபத்யே-'திஶ்ரித்யா-ஹவநீய-மப்யுத்த்ரவாந் । தேந த்வா-ம்ப்ரீணாநித்ய-ப்ரூதாம் । தஸ்மா-த்ய-த்கார்ஹபத்யே-'தி-ஶ்ரித்யாஹவநீய-மப்யுத்த்ரவதி । வாயுமேவ தேந ப்ரீணாதி ॥ ப்ரஜாபதி-ர்தேவதா-ஸ்ஸ்ரு'ஜமாநஃ । அக்நிமேவ தேவதாநா-ம்ப்ரதம-மஸ்ரு'ஜத । ஸோ-'ந்யதாலம்-ப்யமவித்த்வா ॥ 48 ॥
ப்ரஜாபதிமபி பர்யாவர்தத । ஸ ம்ரு'த்யோ-ரபிபேத் । ஸோ-'முமாதித்ய-மாத்மநோ நிரமிமீத । தக்ம்ஹுத்வா பராம்பர்யாவர்தத । ததோ வை ஸ ம்ரு'த்யுமபாஜயத் । அப ம்ரு'த்யு-ஞ்ஜயதி । ய ஏவம்-வேஂத ॥ தஸ்மா-த்யஸ்யைவம்-விஂதுஷஃ । உதைகாஹமுத த்வ்யஹ-ந்ந ஜுஹ்வதி । ஹுதமேவாஸ்ய பவதி । அஸௌ ஹ்யாதித்யோ-'க்நிஹோத்ரம் ॥ 49 ॥
(தநுவை வாயு - ரக்நி--ர் பவ - த்யவித்த்வா - பவத்யேக-ஞ்ச) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - ஹவிஷ-ஸ்ஸர்வதேவதாஸம்பந்தேந ப்ரஶம்ஸா
அநுவாகம் 7 - ஹவிஷ-ஸ்ஸர்வதேவதாஸம்பந்தேந ப்ரஶம்ஸா
ரௌத்ர-ங்கவி । வாயவ்ய-முபஸ்ரு'ஷ்டம் । ஆஶ்விந-ந்துஹ்யமாநம் । ஸௌம்ய-ந்துக்தம் । வாருணமதிஶ்ரிதம் । வைஶ்வதேவா பிந்தவஃ । பௌஷ்ணமுதந்தம் । ஸாரஸ்வதம்-விஂஷ்யந்தமாநம் । மைத்ரக்ம் ஶரஃ । தாதுருத்வாஸிதம் । ப்ரு'ஹஸ்பதேருந்நீதம் । ஸவிதுஃ ப்ரக்ராந்தம் । த்யாவாப்ரு'திவ்யக்க் ஹ்ரியமாணம் । ஐந்த்ராக்ந-முபஸந்நம் । அக்நேஃ பூர்வா ''ஹுதிஃ । ப்ரஜாபதே-ருத்தரா । ஐந்த்ரக்ம் ஹுதம் ॥ 50 ॥
(உத்வாஸிதக்ம் ஸப்த ச) (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - தோஹநப்ரகாரோ-'க்நிஹோத்ரஹோத்ரஶ்ச
அநுவாகம் 8 - தோஹநப்ரகாரோ-'க்நிஹோத்ரஹோத்ரஶ்ச
தக்ஷிணத உப ஸ்ரு'ஜதி । பித்ரு'லோகமேவ தேந ஜயதி ॥ ப்ராசீமாவர்தயதி । தேவலோகமேவ தேந ஜயதி । உதீசீமாவ்ரு'த்ய தோக்தி । மநுஷ்யலோகமேவ தேந ஜயதி ॥ பூர்வௌ துஹ்யாஜ்ஜ்யேஷ்டஸ்ய ஜ்யைஷ்டிநேயஸ்ய । யோ வா கதஶ்ரீ-ஸ்ஸ்யாத் । அபரௌ துஹ்யாத்-கநிஷ்டஸ்ய காநிஷ்டிநேயஸ்ய । யோ வா புபூஷேத் ॥ 51 ॥
ந ஸ-ம்ம்ரு'ஶதி । பாபவஸ்யஸஸ்ய வ்யாவ்ரு'த்த்யை ॥ வாயவ்யம்-வாஂ ஏததுபஸ்ரு'ஷ்டம் । ஆஶ்விந-ந்துஹ்யமாநம் । மைத்ர-ந்துக்தம் । அர்யம்ண உத்வாஸ்யமாநம் । த்வாஷ்ட்ர-முந்நீயமாநம் । ப்ரு'ஹஸ்பதே-ருந்நீதம் । ஸவிதுஃ ப்ரக்ராந்தம் । த்யாவாப்ரு'திவ்யக்க் ஹ்ரியமாணம் ॥ 52 ॥
ஐந்த்ராக்நமுப ஸாதிதம் । ஸர்வாப்யோ வா ஏஷ தேவதாப்யோ ஜுஹோதி । யோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹோதி ॥ யதா கலு வை தேநு-ந்தீர்தே தர்பயதி । ஏவமக்நிஹோத்ரீ யஜமாந-ந்தர்பயதி । த்ரு'ப்யதி ப்ரஜயா பஶுபிஃ । ப்ரஸுவர்கம்-லோஂக-ஞ்ஜாநாதி । பஶ்யதி புத்ரம் । பஶ்யதி பௌத்ரம் । ப்ர ப்ரஜயா பஶுபி-ர்மிதுநை-ர்ஜாயதே । யஸ்யைவம்-விஂதுஷோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி । ய உ சைந தேவம்-வேஂத ॥ 53 ॥
ந ஸ-ம்ம்ரு'ஶதி । பாபவஸ்யஸஸ்ய வ்யாவ்ரு'த்த்யை ॥ வாயவ்யம்-வாஂ ஏததுபஸ்ரு'ஷ்டம் । ஆஶ்விந-ந்துஹ்யமாநம் । மைத்ர-ந்துக்தம் । அர்யம்ண உத்வாஸ்யமாநம் । த்வாஷ்ட்ர-முந்நீயமாநம் । ப்ரு'ஹஸ்பதே-ருந்நீதம் । ஸவிதுஃ ப்ரக்ராந்தம் । த்யாவாப்ரு'திவ்யக்க் ஹ்ரியமாணம் ॥ 52 ॥
ஐந்த்ராக்நமுப ஸாதிதம் । ஸர்வாப்யோ வா ஏஷ தேவதாப்யோ ஜுஹோதி । யோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹோதி ॥ யதா கலு வை தேநு-ந்தீர்தே தர்பயதி । ஏவமக்நிஹோத்ரீ யஜமாந-ந்தர்பயதி । த்ரு'ப்யதி ப்ரஜயா பஶுபிஃ । ப்ரஸுவர்கம்-லோஂக-ஞ்ஜாநாதி । பஶ்யதி புத்ரம் । பஶ்யதி பௌத்ரம் । ப்ர ப்ரஜயா பஶுபி-ர்மிதுநை-ர்ஜாயதே । யஸ்யைவம்-விஂதுஷோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி । ய உ சைந தேவம்-வேஂத ॥ 53 ॥
(பபூஷே- த்த்ரியமாணம் - ஜாயதே த்வே ச) (அ. 8)
அநுவாகம் 9 - அக்நிஹோத்ரஸ்யாஸம்ஸ்ரு'ஷ்டஹோமமந்த்ரௌ
அநுவாகம் 9 - அக்நிஹோத்ரஸ்யாஸம்ஸ்ரு'ஷ்டஹோமமந்த்ரௌ
த்ரயோ வை ப்ரையமேதா ஆஸந்ந் । தேஷா-ந்த்ரிரேகோ-'க்நிஹோத்ர-மஜுஹோத் । த்விரேகஃ । ஸக்ரு'தேகஃ । தேஷாம்-யஂஸ்த்ரிரஜுஹோத் । ஸ ரு'சா-'ஜுஹோத் । யோ த்விஃ । ஸ யஜுஷா । ய-ஸ்ஸக்ரு'த் । ஸ தூஷ்ணீம் ॥ 54 ॥
யஶ்ச யஜுஷா 'ஜுஹோத்யஶ்ச தூஷ்ணீம் । தாவுபாவார்த்நுதாம் । தஸ்மா-த்யஜுஷா ''ஹுதிஃ பூர்வா ஹோதவ்யா । தூஷ்ணீமுத்தரா । உபே ஏவர்தீ அவருந்தே । அக்நி-ர்ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதிரக்நி-ஸ்ஸ்வாஹேதி ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி । ரேத ஏவ த-த்ததாதி । ஸூர்யோ ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதி-ஸ்ஸூர்ய-ஸ்ஸ்வாஹேதி ப்ராதஃ । ரேத ஏவ ஹித-ம்ப்ர ஜநயதி ॥ ரேதோ வா ஏதஸ்ய ஹித-ந்ந ப்ர ஜாயதே ॥ 55 ॥
யஸ்யாக்நிஹோத்ரமஹுதக்ம் ஸூர்யோ-'ப்யுதேதி । ய-த்யந்தே ஸ்யாத் । உந்நீய ப்ராம்உதாத்ரவேத் । ஸ உபஸாத்யாதமிதோ-ராஸீத । ஸ யதா தாம்யேத் । அத பூ-ஸ்ஸ்வாஹேதி ஜுஹுயாத் । ப்ரஜாபதிர்வை பூதஃ । தமேவோ-பாஸரத் । ஸ ஏவைந-ந்தத உந்நயதி । நார்திமார்ச்சதி யஜமாநஃ ॥ 56 ॥
யஶ்ச யஜுஷா 'ஜுஹோத்யஶ்ச தூஷ்ணீம் । தாவுபாவார்த்நுதாம் । தஸ்மா-த்யஜுஷா ''ஹுதிஃ பூர்வா ஹோதவ்யா । தூஷ்ணீமுத்தரா । உபே ஏவர்தீ அவருந்தே । அக்நி-ர்ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதிரக்நி-ஸ்ஸ்வாஹேதி ஸாய-ஞ்ஜுஹோதி । ரேத ஏவ த-த்ததாதி । ஸூர்யோ ஜ்யோதி-ர்ஜ்யோதி-ஸ்ஸூர்ய-ஸ்ஸ்வாஹேதி ப்ராதஃ । ரேத ஏவ ஹித-ம்ப்ர ஜநயதி ॥ ரேதோ வா ஏதஸ்ய ஹித-ந்ந ப்ர ஜாயதே ॥ 55 ॥
யஸ்யாக்நிஹோத்ரமஹுதக்ம் ஸூர்யோ-'ப்யுதேதி । ய-த்யந்தே ஸ்யாத் । உந்நீய ப்ராம்உதாத்ரவேத் । ஸ உபஸாத்யாதமிதோ-ராஸீத । ஸ யதா தாம்யேத் । அத பூ-ஸ்ஸ்வாஹேதி ஜுஹுயாத் । ப்ரஜாபதிர்வை பூதஃ । தமேவோ-பாஸரத் । ஸ ஏவைந-ந்தத உந்நயதி । நார்திமார்ச்சதி யஜமாநஃ ॥ 56 ॥
(தூஷ்ணீம் - ஜாயதே - யஜமாநஃ) (அ. 9)
அநுவாகம் 10 - வஹ்நேரவஸ்தாவிஶேஷாநுஸாரேண ஹோமஃ
அநுவாகம் 10 - வஹ்நேரவஸ்தாவிஶேஷாநுஸாரேண ஹோமஃ
யதக்நி-முத்தரதி । வஸவஸ்தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । வஸுஷ்வேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ நிஹிதோ தூபாயஞ்சேதே । ருத்ராஸ்தஹ்யர்க்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ருத்ரேஷ்வேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ ப்ரதமமித்த்மமர்சிரா லபதே । ஆதித்யாஸ்தர்ஹ்யக்நிஃ ॥ 57 ॥
தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ஆதித்யேஷ்வேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ ஸர்வ ஏவ ஸர்வஶ இத்த்ம ஆதீப்தோ பவதி । விஶ்வே தேவாஸ்தஹ்யர்க்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । விஶ்வேஷ்வேவாஸ்ய தேவேஷ்வக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ நிதராமர்சிருபாவைதி லோஹிநீகேவ பவதி । இந்த்ரஸ்தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । இந்த்ர ஏவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ 58 ॥
அங்காரா பவந்தி । தேப்யோ-'ங்காரேப்யோ-'ர்சிருதேதி । ப்ரஜாபதிஸ்தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ப்ரஜாபதாவேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ ஶரோ-'ங்காரா அத்த்யூஹந்தே । ப்ரஹ்ம-தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ப்ரஹ்மந்நேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ வஸுஷு ருத்ரேஷ்வாதித்யேஷு விஶ்வேஷு தேவேஷு । இந்த்ரே ப்ரஜாபதௌ ப்ரஹ்மந்ந் । அபரிவர்கமேவாஸ்யைதாஸு தேவதாஸு ஹுத-ம்பவதி । யஸ்யைவம்-விஂதுஷோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி । ய உ சைந தேவம்-வேஂத ॥ 59 ॥
தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ஆதித்யேஷ்வேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ ஸர்வ ஏவ ஸர்வஶ இத்த்ம ஆதீப்தோ பவதி । விஶ்வே தேவாஸ்தஹ்யர்க்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । விஶ்வேஷ்வேவாஸ்ய தேவேஷ்வக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ நிதராமர்சிருபாவைதி லோஹிநீகேவ பவதி । இந்த்ரஸ்தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । இந்த்ர ஏவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ 58 ॥
அங்காரா பவந்தி । தேப்யோ-'ங்காரேப்யோ-'ர்சிருதேதி । ப்ரஜாபதிஸ்தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ப்ரஜாபதாவேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ ஶரோ-'ங்காரா அத்த்யூஹந்தே । ப்ரஹ்ம-தர்ஹ்யக்நிஃ । தஸ்மிந். யஸ்ய ததாவிதே ஜுஹ்வதி । ப்ரஹ்மந்நேவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி ॥ வஸுஷு ருத்ரேஷ்வாதித்யேஷு விஶ்வேஷு தேவேஷு । இந்த்ரே ப்ரஜாபதௌ ப்ரஹ்மந்ந் । அபரிவர்கமேவாஸ்யைதாஸு தேவதாஸு ஹுத-ம்பவதி । யஸ்யைவம்-விஂதுஷோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி । ய உ சைந தேவம்-வேஂத ॥ 59 ॥
(ஆதித்யாஸ்தர்ஹ்யக்நி--ர் இந்த்ர ஏவாஸ்யாக்நிஹோத்ரக்ம் ஹுத-ம்பவதி - தேவேஷு சத்வாரி ச) (அ. 10)
(யதக்நி-ந்நிஹிதஃ ப்ரதமக்ம் ஸர்வ ஏவ நிதராமங்காரா-ஶ்ஶரோ-'ங்காரா
(யதக்நி-ந்நிஹிதஃ ப்ரதமக்ம் ஸர்வ ஏவ நிதராமங்காரா-ஶ்ஶரோ-'ங்காரா
ப்ரஹ்மவஸுஷ்வஷ்டௌ)
அநுவாகம் 11 - காலபேதேந ஸமந்த்ரக-ம்பரிஷேசநம்
அநுவாகம் 11 - காலபேதேந ஸமந்த்ரக-ம்பரிஷேசநம்
ரு'த-ந்த்வா ஸத்யேந பரிஷிஞ்சாமீதி ஸாய-ம்பரிஷிஞ்சதி । ஸத்ய-ந்த்வர்தேந பரிஷிஞ்சாமீதி ப்ராதஃ । அக்நிர்வா ரு'தம் । அஸாவாதித்ய-ஸ்ஸத்யம் । அக்நிமேவ ததாதித்யேந ஸாய-ம்பரிஷிஞ்சதி । அக்நிநா ''தித்ய-ம்ப்ராதஸ்ஸஃ । யாவதஹோராத்ரே பவதஃ । தாவதஸ்ய லோகஸ்ய । நார்திர்ந ரிஷ்டிஃ । நாந்தோ ந பர்யந்தோ-'ஸ்தி । யஸ்யைவம்-விஂதுஷோ-'க்நிஹோத்ர-ஞ்ஜுஹ்வதி । ய உ சைந தேவம்-வேஂத ॥ 60 ॥
(அஸ்தி த்வே ச) (அ. 11)
(அங்கிரஸஃ - ப்ரஜாபதிரக்நிக்ம் - ருத்ர - உத்தராவதீம் - ப்ரஹ்மவாதிநோ 'க்நிஹோத்ரப்ராயணா யஜ்ஞாஃ - ப்ரஜாபதிரகாமயதாத்மந்வ-த்- ரௌத்ர-ங்கவி -தக்ஷிணத - ஸ்த்ரயோ வை - யதக்நி - ம்ரு'த-ந்த்வா ஸத்யேநைகாதஶ)
(அங்கிரஸஃ - ப்ரைவ தேந - பஶூநேவ - யந்நிமார்ஷ்டி - யோ வா அக்நிஹோத்ரஸ்யோபஸதோ - தக்ஷிணத-ஷ்ஷஷ்டிஃ )
(அங்கிரஸோ - ய உ சைந தேவம்-வேஂத)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்விதீயாஷ்டகே ப்ரதமஃ ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥