કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠકઃ - સવા એકાહવિશેષાઃ
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
2.7.1 અનુવાકં - બૃહસ્પતિસવઃ
ત્રિવૃ-થ્સ્તોમો ભવતિ । બ્રહ્મવર્ચસં-વૈઁ ત્રિવૃત્ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાવરુન્ધે ॥ અગ્નિષ્ટોમ-સ્સોમો ભવતિ । બ્રહ્મવર્ચસં-વાઁ અગ્નિષ્ટોમઃ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાવરુન્ધે ॥ રથન્તરગ્ં સામ ભવતિ । બ્રહ્મવર્ચસં-વૈઁ રથન્તરમ્ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાવરુન્ધે ॥ પરિસ્રજી હોતા ભવતિ ॥ 1 ॥
અરુણો મિર્મિરસ્ત્રિશુક્રઃ । એત-દ્વૈ બ્રહ્મવર્ચસસ્ય રૂપમ્ । રૂપેણૈવ બ્રહ્મવર્ચસમવરુન્ધે ॥ બૃહસ્પતિ-રકામયત દેવાના-મ્પુરોધા-ઙ્ગચ્છેયમિતિ । સ એત-મ્બૃહસ્પતિસવમપશ્યત્ । તમા-ઽહરત્ । તેનાયજત । તતો વૈ સ દેવાના-મ્પુરોધા-મગચ્છત્ । યઃ પુરોધાકામ-સ્સ્યાત્ । સ બૃહસ્પતિસવેન યજેત ॥ 2 ॥
પુરોધામેવ ગચ્છતિ ॥ તસ્ય પ્રાતસ્સવને સન્નેષુ નારાશગ્ંસેષુ । એકાદશ દક્ષિણા નીયન્તે । એકાદશ માદ્ધ્યદિન્ને સવને સન્નેષુ નારાશગ્ંસેષુ । એકાદશ તૃતીયસવને સન્નેષુ નારાશગ્ંસેષુ । ત્રયસ્ત્રિગ્ંશ-થ્સમ્પદ્યન્તે । ત્રયસ્ત્રિગ્ંશ-દ્વૈ દેવતાઃ । દેવતા એવાવરુન્ધે ॥ અશ્વશ્ચતુસ્ત્રિગ્ંશઃ । પ્રાજાપત્યો વા અશ્વઃ ॥ 3 ॥
પ્રજાપતિ-શ્ચતુસ્ત્રિગ્ંશો દેવતાનામ્ । યાવતીરેવ દેવતાઃ । તા એવાવરુન્ધે ॥ કૃષ્ણાજિને ઽભિષિઞ્ચતિ । બ્રહ્મણો વા એત-દ્રૂપમ્ । ય-ત્કૃષ્ણાજિનમ્ । બ્રહ્મવર્ચસેનૈવૈનગ્ં સમર્ધયતિ ॥ આજ્યેનાભિષિઞ્ચતિ । તેજો વા આજ્યમ્ । તેજ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ ॥ 4 ॥
2.7.1 અનુવાકં - બૃહસ્પતિસવઃ
ત્રિવૃ-થ્સ્તોમો ભવતિ । બ્રહ્મવર્ચસં-વૈઁ ત્રિવૃત્ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાવરુન્ધે ॥ અગ્નિષ્ટોમ-સ્સોમો ભવતિ । બ્રહ્મવર્ચસં-વાઁ અગ્નિષ્ટોમઃ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાવરુન્ધે ॥ રથન્તરગ્ં સામ ભવતિ । બ્રહ્મવર્ચસં-વૈઁ રથન્તરમ્ । બ્રહ્મવર્ચસમેવાવરુન્ધે ॥ પરિસ્રજી હોતા ભવતિ ॥ 1 ॥
અરુણો મિર્મિરસ્ત્રિશુક્રઃ । એત-દ્વૈ બ્રહ્મવર્ચસસ્ય રૂપમ્ । રૂપેણૈવ બ્રહ્મવર્ચસમવરુન્ધે ॥ બૃહસ્પતિ-રકામયત દેવાના-મ્પુરોધા-ઙ્ગચ્છેયમિતિ । સ એત-મ્બૃહસ્પતિસવમપશ્યત્ । તમા-ઽહરત્ । તેનાયજત । તતો વૈ સ દેવાના-મ્પુરોધા-મગચ્છત્ । યઃ પુરોધાકામ-સ્સ્યાત્ । સ બૃહસ્પતિસવેન યજેત ॥ 2 ॥
પુરોધામેવ ગચ્છતિ ॥ તસ્ય પ્રાતસ્સવને સન્નેષુ નારાશગ્ંસેષુ । એકાદશ દક્ષિણા નીયન્તે । એકાદશ માદ્ધ્યદિન્ને સવને સન્નેષુ નારાશગ્ંસેષુ । એકાદશ તૃતીયસવને સન્નેષુ નારાશગ્ંસેષુ । ત્રયસ્ત્રિગ્ંશ-થ્સમ્પદ્યન્તે । ત્રયસ્ત્રિગ્ંશ-દ્વૈ દેવતાઃ । દેવતા એવાવરુન્ધે ॥ અશ્વશ્ચતુસ્ત્રિગ્ંશઃ । પ્રાજાપત્યો વા અશ્વઃ ॥ 3 ॥
પ્રજાપતિ-શ્ચતુસ્ત્રિગ્ંશો દેવતાનામ્ । યાવતીરેવ દેવતાઃ । તા એવાવરુન્ધે ॥ કૃષ્ણાજિને ઽભિષિઞ્ચતિ । બ્રહ્મણો વા એત-દ્રૂપમ્ । ય-ત્કૃષ્ણાજિનમ્ । બ્રહ્મવર્ચસેનૈવૈનગ્ં સમર્ધયતિ ॥ આજ્યેનાભિષિઞ્ચતિ । તેજો વા આજ્યમ્ । તેજ એવાસ્મિ-ન્દધાતિ ॥ 4 ॥
(હોતા ભવતિ - યજેત - વા અશ્વો - દધાતિ) (અ. 1)
2.7.2 અનુવાકં - વૈશ્યસવઃ
2.7.2 અનુવાકં - વૈશ્યસવઃ
યદાગ્નેયો ભવતિ । અગ્નિમુખા હ્યૃદ્ધિઃ ॥ અથ ય-ત્પૌષ્ણઃ । પુષ્ટિર્વૈ પૂષા । પુષ્ટિ-ર્વૈશ્યસ્ય । પુષ્ટિમેવાવરુન્ધે ॥ પ્રસવાય સાવિત્રઃ ॥ અથ ય-ત્ત્વાષ્ટ્રઃ । ત્વષ્ટા હિ રૂપાણિ વિકરોતિ ॥ નિર્વરુણત્વાય વારુણઃ ॥ 5 ॥
અથો ય એવ કશ્ચ સન્થ્સૂયતે । સ હિ વારુણઃ ॥ અથ ય-દ્વૈશ્વદેવઃ । વૈશ્વદેવો હિ વૈશ્યઃ ॥ અથ ય-ન્મારુતઃ । મારુતો હિ વૈશ્યઃ ॥ સપ્તૈતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । સપ્તગણા વૈ મરુતઃ ॥ પૃશ્નિઃ પષ્ઠૌહી મારુત્યાલભ્યતે । વિડ્વૈ મરુતઃ ॥ વિશ એવૈત-ન્મદ્ધ્યતો-ઽભિષિચ્યતે । તસ્મા-દ્વા એષ વિશઃ પ્રિયઃ । વિશો હિ મદ્ધ્યતો-ઽભિષિચ્યતે ॥ ઋષભચર્મે-ઽદ્ધ્યભિષિઞ્ચતિ । સ હિ પ્રજનયિતા ॥ દદ્ધ્ના-ઽભિષિઞ્ચતિ । ઊર્ગ્વા અન્નાદ્ય-ન્દધિ । ઊર્જૈવૈન-મન્નાદ્યેન સમર્ધયતિ ॥ 6 ॥
અથો ય એવ કશ્ચ સન્થ્સૂયતે । સ હિ વારુણઃ ॥ અથ ય-દ્વૈશ્વદેવઃ । વૈશ્વદેવો હિ વૈશ્યઃ ॥ અથ ય-ન્મારુતઃ । મારુતો હિ વૈશ્યઃ ॥ સપ્તૈતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । સપ્તગણા વૈ મરુતઃ ॥ પૃશ્નિઃ પષ્ઠૌહી મારુત્યાલભ્યતે । વિડ્વૈ મરુતઃ ॥ વિશ એવૈત-ન્મદ્ધ્યતો-ઽભિષિચ્યતે । તસ્મા-દ્વા એષ વિશઃ પ્રિયઃ । વિશો હિ મદ્ધ્યતો-ઽભિષિચ્યતે ॥ ઋષભચર્મે-ઽદ્ધ્યભિષિઞ્ચતિ । સ હિ પ્રજનયિતા ॥ દદ્ધ્ના-ઽભિષિઞ્ચતિ । ઊર્ગ્વા અન્નાદ્ય-ન્દધિ । ઊર્જૈવૈન-મન્નાદ્યેન સમર્ધયતિ ॥ 6 ॥
(વારુણો - વિડ્વૈ મરુતો-ઽષ્ટૌ ચ) (અ. 2)
અનુવાકં 3 - બ્રાહ્મણસવઃ
અનુવાકં 3 - બ્રાહ્મણસવઃ
યદાગ્નેયો ભવતિ । આગ્નેયો વૈ બ્રાહ્મણઃ ॥ અથ ય-થ્સૌમ્યઃ । સૌમ્યો હિ બ્રાહ્મણઃ ॥ પ્રસવાયૈવ સાવિત્રઃ ॥ અથ ય-દ્બાર્હસ્પત્યઃ । એતદ્વૈ બ્રાહ્મણસ્ય વાક્પતીયમ્ ॥ અથ યદગ્નીષોમીયઃ । આગ્નેયો વૈ બ્રાહ્મણઃ । તૌ યદા સગઞ્ચ્છેતે ॥ 7 ॥
અથ વીર્યાવત્તરો ભવતિ ॥ અથ ય-થ્સારસ્વતઃ । એતદ્ધિ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રાહ્મણસ્ય વાક્પતીયમ્ ॥ નિર્વરુણત્વાયૈવ વારુણઃ । અથો ય એવ કશ્ચ સન્થ્સૂયતે । સ હિ વારુણઃ ॥ અથ ય-દ્દ્યાવાપૃથિવ્યઃ । ઇન્દ્રો વૃત્રાય વજ્રમુદયચ્છત્ । ત-ન્દ્યાવાપૃથિવી નાન્વમન્યેતામ્ । તમેતેનૈવ ભાગધેયેના-ન્વમન્યેતામ્ ॥ 8 ॥
વજ્રસ્ય વા એષો-ઽનુમાનાય । અનુમતવજ્ર-સ્સૂયાતા ઇતિ ॥ અષ્ટાવેતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । અષ્ટાક્ષરા ગાયત્રી । ગાયત્રી બ્રહ્મવર્ચસમ્ । ગાયત્રિયૈવ બ્રહ્મવર્ચસમવરુન્ધે ॥ હિરણ્યેન ઘૃતમુ-ત્પુનાતિ । તેજસ એવ રુચે ॥ કૃષ્ણાજિને-ઽભિષિઞ્ચતિ । બ્રહ્મણો વા એતદૃખ્સામયો રૂપમ્ । ય-ત્કૃષ્ણાજિનમ્ । બ્રહ્મન્નેવૈન-મૃખ્સામયો-રદ્ધ્યભિષિઞ્ચતિ ॥ ઘૃતેના-ભિષિઞ્ચતિ । તથા વીર્યાવત્તરો ભવતિ ॥ 9 ॥
અથ વીર્યાવત્તરો ભવતિ ॥ અથ ય-થ્સારસ્વતઃ । એતદ્ધિ પ્રત્યક્ષ-મ્બ્રાહ્મણસ્ય વાક્પતીયમ્ ॥ નિર્વરુણત્વાયૈવ વારુણઃ । અથો ય એવ કશ્ચ સન્થ્સૂયતે । સ હિ વારુણઃ ॥ અથ ય-દ્દ્યાવાપૃથિવ્યઃ । ઇન્દ્રો વૃત્રાય વજ્રમુદયચ્છત્ । ત-ન્દ્યાવાપૃથિવી નાન્વમન્યેતામ્ । તમેતેનૈવ ભાગધેયેના-ન્વમન્યેતામ્ ॥ 8 ॥
વજ્રસ્ય વા એષો-ઽનુમાનાય । અનુમતવજ્ર-સ્સૂયાતા ઇતિ ॥ અષ્ટાવેતાનિ હવીગ્ંષિ ભવન્તિ । અષ્ટાક્ષરા ગાયત્રી । ગાયત્રી બ્રહ્મવર્ચસમ્ । ગાયત્રિયૈવ બ્રહ્મવર્ચસમવરુન્ધે ॥ હિરણ્યેન ઘૃતમુ-ત્પુનાતિ । તેજસ એવ રુચે ॥ કૃષ્ણાજિને-ઽભિષિઞ્ચતિ । બ્રહ્મણો વા એતદૃખ્સામયો રૂપમ્ । ય-ત્કૃષ્ણાજિનમ્ । બ્રહ્મન્નેવૈન-મૃખ્સામયો-રદ્ધ્યભિષિઞ્ચતિ ॥ ઘૃતેના-ભિષિઞ્ચતિ । તથા વીર્યાવત્તરો ભવતિ ॥ 9 ॥
(સગઞ્ચ્છેતે - ભાગધેયેનાન્વમન્યેતાગ્ં - રૂપ-ઞ્ચત્વારિ ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4 - સોમસવઃ
અનુવાકં 4 - સોમસવઃ
ન વૈ સોમેન સોમસ્ય સવો-ઽસ્તિ । હતો હ્યેષઃ । અભિષુતો હ્યેષઃ । ન હિ હત-સ્સૂયતે । સૌમીગ્ં સૂતવશામાલભતે । સોમો વૈ રેતોધાઃ । રેત એવ ત-દ્દધાતિ ॥ સૌમ્યર્ચા ઽભિષિઞ્ચતિ । રેતોધા હ્યષા । રેત-સ્સોમઃ । રેત એવાસ્મિ-ન્દધાતિ ॥ ય-ત્કિઞ્ચ રાજસૂયમૃતે સોમમ્ । ત-થ્સર્વ-મ્ભવતિ ॥ અષાઢં-યુઁથ્સુ પૃતનાસુ પપ્રિમ્ । સુવર.ષામફ્સ્વાં-વૃઁજનસ્ય ગોપામ્ । ભરેષુજાગ્ં સુક્ષિતિગ્ં સુશ્રવસમ્ । જયન્ત-ન્ત્વામનુ મદેમ સોમ ॥ 10 ॥
(રેત-સ્સોમઃ સપ્ત ચ ) (અ. 4)
અનુવાકં 5 - પૃથિસવઃ
અનુવાકં 5 - પૃથિસવઃ
યો વૈ સોમેન સૂયતે । સ દેવસવઃ । યઃ પશુના સૂયતે । સ દેવસવઃ । ય ઇષ્ટ્યા સૂયતે । સ મનુષ્યસવઃ । એતં-વૈઁ પૃથયે દેવાઃ પ્રાયચ્છન્ન્ । તતો વૈ સો-ઽપ્યારણ્યાના-મ્પશૂનામસૂયત । યાવતીઃ કિયતીશ્ચ પ્રજા વાચં-વઁદન્તિ । તાસાગ્ં સર્વાસાગ્ં સૂયતે ॥ 11 ॥
ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ નારાશગ્ગ્સ્યર્ચા ઽભિષિઞ્ચતિ । મનુષ્યા વૈ નરાશગ્ંસઃ । નિહ્નુત્ય વાવૈતત્ । અથાભિષિઞ્ચતિ ॥ ય-ત્કિઞ્ચ રાજસૂય-મનુત્તરવેદીકમ્ । ત-થ્સર્વ-મ્ભવતિ ॥ યે મે પઞ્ચાશત-ન્દદુઃ । અશ્વાનાગ્ં સધસ્તુતિઃ । દ્યુમદગ્ને મહિ શ્રવઃ । બૃહ-ત્કૃધિ મઘોનામ્ । નૃવદમૃત નૃણામ્ ॥ 12 ॥
ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ નારાશગ્ગ્સ્યર્ચા ઽભિષિઞ્ચતિ । મનુષ્યા વૈ નરાશગ્ંસઃ । નિહ્નુત્ય વાવૈતત્ । અથાભિષિઞ્ચતિ ॥ ય-ત્કિઞ્ચ રાજસૂય-મનુત્તરવેદીકમ્ । ત-થ્સર્વ-મ્ભવતિ ॥ યે મે પઞ્ચાશત-ન્દદુઃ । અશ્વાનાગ્ં સધસ્તુતિઃ । દ્યુમદગ્ને મહિ શ્રવઃ । બૃહ-ત્કૃધિ મઘોનામ્ । નૃવદમૃત નૃણામ્ ॥ 12 ॥
(સૂયતે - સધસ્તુતિસ્ત્રીણિ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - ગોસવઃ
અનુવાકં 6 - ગોસવઃ
એષ ગોસવઃ । ષટ્ત્રિગ્ંશ ઉક્થ્યો બૃહ-થ્સામા । પવમાને કણ્વરથન્તર-મ્ભવતિ ॥ યો વૈ વાજપેયઃ । સ સમ્રાટ્થ્સવઃ । યો રાજસૂયઃ । સ વરુણસવઃ । પ્રજાપતિ-સ્સ્વારાજ્ય-મ્પરમેષ્ઠી । સ્વારાજ્ય-ઙ્ગૌરેવ ॥ ગૌરિવ ભવતિ ॥ 13 ॥
ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ ઉભે બૃહ-દ્રથન્તરે ભવતઃ । તદ્ધિ સ્વારાજ્યમ્ ॥ અયુત-ન્દક્ષિણાઃ । તદ્ધિ સ્વારાજ્યમ્ ॥ પ્રતિધુષા ઽભિષિઞ્ચતિ । તદ્ધિ સ્વારાજ્યમ્ ॥ અનુદ્ધતે વેદ્યૈ દક્ષિણત આહવનીયસ્ય બૃહત-સ્સ્તોત્ર-મ્પ્રત્યભિષિઞ્ચતિ । ઇયં-વાઁવ રથન્તરમ્ ॥ 14 ॥
અસૌ બૃહત્ । અનયોરેવૈન-મનન્તર્હિત-મભિષિઞ્ચતિ ॥ પશુસ્તોમો વા એષઃ । તેન ગોસવઃ । ષટ્ત્રિગ્ંશ-સ્સર્વઃ ॥ રેવજ્જાત-સ્સહસા વૃદ્ધઃ । ક્ષત્રાણા-ઙ્ક્ષત્રભૃત્તમો વયોધાઃ । મહા-ન્મહિત્વે તસ્તભાનઃ । ક્ષત્રે રાષ્ટ્રે ચ જાગૃહિ । પ્રજાપતેસ્ત્વા પરમેષ્ઠિન-સ્સ્વારાજ્યેનાભિષિઞ્ચા-મીત્યાહ ॥ સ્વારાજ્ય-મેવૈન-ઙ્ગમયતિ ॥ 15 ॥
ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ ઉભે બૃહ-દ્રથન્તરે ભવતઃ । તદ્ધિ સ્વારાજ્યમ્ ॥ અયુત-ન્દક્ષિણાઃ । તદ્ધિ સ્વારાજ્યમ્ ॥ પ્રતિધુષા ઽભિષિઞ્ચતિ । તદ્ધિ સ્વારાજ્યમ્ ॥ અનુદ્ધતે વેદ્યૈ દક્ષિણત આહવનીયસ્ય બૃહત-સ્સ્તોત્ર-મ્પ્રત્યભિષિઞ્ચતિ । ઇયં-વાઁવ રથન્તરમ્ ॥ 14 ॥
અસૌ બૃહત્ । અનયોરેવૈન-મનન્તર્હિત-મભિષિઞ્ચતિ ॥ પશુસ્તોમો વા એષઃ । તેન ગોસવઃ । ષટ્ત્રિગ્ંશ-સ્સર્વઃ ॥ રેવજ્જાત-સ્સહસા વૃદ્ધઃ । ક્ષત્રાણા-ઙ્ક્ષત્રભૃત્તમો વયોધાઃ । મહા-ન્મહિત્વે તસ્તભાનઃ । ક્ષત્રે રાષ્ટ્રે ચ જાગૃહિ । પ્રજાપતેસ્ત્વા પરમેષ્ઠિન-સ્સ્વારાજ્યેનાભિષિઞ્ચા-મીત્યાહ ॥ સ્વારાજ્ય-મેવૈન-ઙ્ગમયતિ ॥ 15 ॥
(ઇવ ભવતિ - રથન્તર - માહૈક-ઞ્ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - ઓદનસવમન્ત્રાઃ
અનુવાકં 7 - ઓદનસવમન્ત્રાઃ
સિગ્ંહે વ્યાઘ્ર ઉત યા પૃદાકૌ । ત્વિષિરગ્નૌ બ્રાહ્મણે સૂર્યે યા । ઇન્દ્રં-યાઁ દેવી સુભગા જજાન । સા ન આગન્ વર્ચસા સંવિઁદાના ॥ યા રાજન્યે દુન્દુભાવાયતાયામ્ । અશ્વસ્ય ક્રન્દ્યે પુરુષસ્ય માયૌ । ઇન્દ્રં-યાઁ દેવી સુભગા જજાન । સા ન આગન્ વર્ચસા સંવિઁદાના ॥ યા હસ્તિનિ દ્વીપિનિ યા હિરણ્યે । ત્વિષિ-રશ્વેષુ પુરુષેષુ ગોષુ ॥ 16 ॥
ઇન્દ્રં-યાઁ દેવી સુભગા જજાન । સા ન આગન્ વર્ચસા સંવિઁદાના ॥ રથે અક્ષેષુ વૃષભસ્ય વાજે । વાતે પર્જન્યે વરુણસ્ય શુષ્મે । ઇન્દ્રં-યાઁ દેવી સુભગા જજાન । સા ન આગન્ વર્ચસા સંવિઁદાના ॥ રાડસિ વિરાડસિ । સમ્રાડસિ સ્વરાડસિ ॥ ઇન્દ્રાય ત્વા તેજસ્વતે તેજસ્વન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ । ઇન્દ્રાય ત્વૌજસ્વત ઓજસવન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ ॥ 17 ॥
ઇન્દ્રાય ત્વા પયસ્વતે પયસ્વન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ । ઇન્દ્રાય ત્વા-ઽઽયુષ્મત આયુષ્મન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ ॥ તેજો-ઽસિ । ત-ત્તે પ્રયચ્છામિ । તેજસ્વદસ્તુ મે મુખમ્ । તેજસ્વચ્છિરો અસ્તુ મે । તેજસ્વાન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । તેજસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ ઓજો-ઽસિ । ત-ત્તે પ્રયચ્છામિ ॥ 18 ॥
ઓજસ્વદસ્તુ મે મુખમ્ । ઓજસ્વચ્છિરો અસ્તુ મે । ઓજસ્વાન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । ઓજસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ પયો-ઽસિ । તત્તે પ્રયચ્છામિ । પયસ્વદસ્તુ મે મુખમ્ । પયસ્વચ્છિરો અસ્તુ મે । પયસ્વાન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । પયસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ 19 ॥
આયુરસિ । ત-ત્તે પ્રયચ્છામિ । આયુષ્મદસ્તુ મે મુખમ્ । આયુષ્મચ્છિરો અસ્તુ મે । આયુષ્માન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । આયુષા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ ઇમમગ્ન આયુષે વર્ચસે કૃધિ । પ્રિયગ્ં રેતો વરુણ સોમ રાજન્ન્ । માતેવાસ્મા અદિતે શર્મ યચ્છ । વિશ્વે દેવા જરદષ્ટિર્યથા ઽસત્ ॥ 20 ॥
આયુરસિ વિશ્વાયુરસિ । સર્વાયુરસિ સર્વમાયુરસિ ॥ યતો વાતો મનો જવાઃ । યતઃ, ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ । તાસા-ન્ત્વા સર્વાસાગ્ં રુચા । અભિષિઞ્ચામિ વર્ચસા ॥ સમુદ્ર ઇવાસિ ગહ્મના । સોમ ઇવાસ્યદાભ્યઃ । અગ્નિરિવ વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । સૂર્ય ઇવ જ્યોતિષા વિભૂઃ ॥ 21 ॥
અપાં-યોઁ દ્રવણે રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । તેજસે બ્રહ્મવર્ચસાય ગૃહ્ણામિ । અપાં-યઁ ઊર્મૌ રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । ઓજસે વીર્યાય ગૃહ્ણામિ । અપાં-યોઁ મદ્ધ્યતો રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । પુષ્ટ્યૈ પ્રજનનાય ગૃહ્ણામિ । અપાં-યોઁ યજ્ઞિયો રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । આયુષે દીર્ઘાયુત્વાય ગૃહ્ણામિ ॥ 22 ॥
ઇન્દ્રં-યાઁ દેવી સુભગા જજાન । સા ન આગન્ વર્ચસા સંવિઁદાના ॥ રથે અક્ષેષુ વૃષભસ્ય વાજે । વાતે પર્જન્યે વરુણસ્ય શુષ્મે । ઇન્દ્રં-યાઁ દેવી સુભગા જજાન । સા ન આગન્ વર્ચસા સંવિઁદાના ॥ રાડસિ વિરાડસિ । સમ્રાડસિ સ્વરાડસિ ॥ ઇન્દ્રાય ત્વા તેજસ્વતે તેજસ્વન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ । ઇન્દ્રાય ત્વૌજસ્વત ઓજસવન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ ॥ 17 ॥
ઇન્દ્રાય ત્વા પયસ્વતે પયસ્વન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ । ઇન્દ્રાય ત્વા-ઽઽયુષ્મત આયુષ્મન્તગ્ગ્ શ્રીણામિ ॥ તેજો-ઽસિ । ત-ત્તે પ્રયચ્છામિ । તેજસ્વદસ્તુ મે મુખમ્ । તેજસ્વચ્છિરો અસ્તુ મે । તેજસ્વાન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । તેજસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ ઓજો-ઽસિ । ત-ત્તે પ્રયચ્છામિ ॥ 18 ॥
ઓજસ્વદસ્તુ મે મુખમ્ । ઓજસ્વચ્છિરો અસ્તુ મે । ઓજસ્વાન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । ઓજસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ પયો-ઽસિ । તત્તે પ્રયચ્છામિ । પયસ્વદસ્તુ મે મુખમ્ । પયસ્વચ્છિરો અસ્તુ મે । પયસ્વાન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । પયસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ 19 ॥
આયુરસિ । ત-ત્તે પ્રયચ્છામિ । આયુષ્મદસ્તુ મે મુખમ્ । આયુષ્મચ્છિરો અસ્તુ મે । આયુષ્માન્. વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । આયુષા સમ્પિપૃગ્ધિ મા ॥ ઇમમગ્ન આયુષે વર્ચસે કૃધિ । પ્રિયગ્ં રેતો વરુણ સોમ રાજન્ન્ । માતેવાસ્મા અદિતે શર્મ યચ્છ । વિશ્વે દેવા જરદષ્ટિર્યથા ઽસત્ ॥ 20 ॥
આયુરસિ વિશ્વાયુરસિ । સર્વાયુરસિ સર્વમાયુરસિ ॥ યતો વાતો મનો જવાઃ । યતઃ, ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ । તાસા-ન્ત્વા સર્વાસાગ્ં રુચા । અભિષિઞ્ચામિ વર્ચસા ॥ સમુદ્ર ઇવાસિ ગહ્મના । સોમ ઇવાસ્યદાભ્યઃ । અગ્નિરિવ વિશ્વતઃ પ્રત્યમ્ । સૂર્ય ઇવ જ્યોતિષા વિભૂઃ ॥ 21 ॥
અપાં-યોઁ દ્રવણે રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । તેજસે બ્રહ્મવર્ચસાય ગૃહ્ણામિ । અપાં-યઁ ઊર્મૌ રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । ઓજસે વીર્યાય ગૃહ્ણામિ । અપાં-યોઁ મદ્ધ્યતો રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । પુષ્ટ્યૈ પ્રજનનાય ગૃહ્ણામિ । અપાં-યોઁ યજ્ઞિયો રસઃ । તમહમસ્મા આમુષ્યાયણાય । આયુષે દીર્ઘાયુત્વાય ગૃહ્ણામિ ॥ 22 ॥
(ગોષ્ - વોજસ્વન્તગ્ગ્ શ્રીણા - મ્યોજો-ઽસિ તત્તે પ્રયચ્છામિ - પયસા સમ્પિપૃગ્ધિ મા-સ-દ્- વિભૂ--ર્ યજ્ઞિયો રસો દ્વે ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - ઓદનસવગતા સ્થારોહણમન્ત્રાઃ
અનુવાકં 8 - ઓદનસવગતા સ્થારોહણમન્ત્રાઃ
અભિપ્રેહિ વીરયસ્વ । ઉગ્રશ્ચેત્તા સપત્નહા ॥ આતિષ્ઠ મિત્રવર્ધનઃ । તુભ્ય-ન્દેવા અધિબ્રવન્ન્ ॥ અઙ્કૌન્યઙ્કા વભિતો રથં-યૌઁ ધ્વાન્તં-વાઁતાગ્રમનુ સચંરન્તૌ દૂરે હેતિરિન્દ્રિયાવા-ન્પતત્રી તે નો-ઽગ્નયઃ પપ્રયઃ પારયન્તુ ॥ શમે અસ્ ઇતે-ન્નો. ॥ આતિષ્ઠન્ત-મ્પરિ વિશ્વે અભૂષન્ન્ । શ્રિયં-વઁસાનશ્ચરતિ સ્વરોચાઃ । મહત્-તદસ્યાસુરસ્ય નામ । આ વિશ્વરૂપો અમૃતાનિ તસ્થૌ ॥ અનુ ત્વેન્દ્રો મદત્વનુ બૃહસ્પતિઃ ॥ 23 ॥
અનુ સોમો અન્વગ્નિરાવીત્ । અનુ ત્વા વિશ્વે દેવા અવન્તુ । અનુ સપ્ત રાજાનો ય ઉતાભિષિક્તાઃ ॥ અનુ ત્વા મિત્રાવરુણાવિહાવતમ્ । અનુ દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વશભૂમ્ । સૂર્યો અહોભિરનુ ત્વા-ઽવતુ । ચન્દ્રમા નક્ષત્રૈરનુ ત્વા-ઽવતુ ॥ દ્યૌશ્ચ ત્વા પૃથિવી ચ પ્રચેતસા । શુક્રો બૃહ-દ્દક્ષિણા ત્વા પિપર્તુ । અનુ સ્વધા ચિકિતાગ્ં સોમો અગ્નિઃ । આ-ઽય-મ્પૃણક્તુ રજસી ઉપસ્થમ્ ॥ 24 ॥
અનુ સોમો અન્વગ્નિરાવીત્ । અનુ ત્વા વિશ્વે દેવા અવન્તુ । અનુ સપ્ત રાજાનો ય ઉતાભિષિક્તાઃ ॥ અનુ ત્વા મિત્રાવરુણાવિહાવતમ્ । અનુ દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વશભૂમ્ । સૂર્યો અહોભિરનુ ત્વા-ઽવતુ । ચન્દ્રમા નક્ષત્રૈરનુ ત્વા-ઽવતુ ॥ દ્યૌશ્ચ ત્વા પૃથિવી ચ પ્રચેતસા । શુક્રો બૃહ-દ્દક્ષિણા ત્વા પિપર્તુ । અનુ સ્વધા ચિકિતાગ્ં સોમો અગ્નિઃ । આ-ઽય-મ્પૃણક્તુ રજસી ઉપસ્થમ્ ॥ 24 ॥
(બૃહસ્પતિઃ - સોમો અગ્નિરેક-ઞ્ચ) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - ઓદનસવઃ
અનુવાકં 9 - ઓદનસવઃ
પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત । તા અસ્મા-થ્સૃષ્ટાઃ પરાચીરાયન્ન્ । સ એત-મ્પ્રજાપતિરોદન-મપશ્યત્ । સો-ઽન્ન-મ્ભૂતો-ઽતિષ્ઠત્ । તા અન્યત્રાન્નાદ્યમવિત્ત્વા । પ્રજાપતિ-મ્પ્રજા ઉપાવર્તન્ત । અન્નમેવૈન-મ્ભૂત-મ્પશ્યન્તીઃ પ્રજા ઉપાવર્તન્તે । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ સર્વાણ્યન્નાનિ ભવન્તિ ॥ 25 ॥
સર્વે પુરુષાઃ । સર્વાણ્યેવાન્નાન્યવરુન્ધે । સર્વા-ન્પુરુષાન્ ॥ રાડસિ વિરાડસીત્યાહ । સ્વારાજ્યમેવૈન-ઙ્ગમયતિ ॥ યદ્ધિરણ્ય-ન્દદાતિ । તેજસ્તેનાવરુન્ધે । યત્તિસૃધન્વમ્ । વીર્ય-ન્તેન । યદષ્ટ્રામ્ ॥ 26 ॥
પુષ્ટિ-ન્તેન । યત્-કમણ્ડલુમ્ । આયુષ્ટેન ॥ યદ્ધિરણ્યમાબદ્ધ્નાતિ । જ્યોતિર્વૈ હિરણ્યમ્ । જ્યોતિરેવાસ્મિન્-દધાતિ । અથો તેજો વૈ હિરણ્યમ્ । તેજ એવાત્મ-ન્ધત્તે ॥ યદોદન-મ્પ્રાશ્નાતિ । એતદેવ સર્વમવરુદ્ધ્ય ॥ 27 ॥
તદસ્મિ-ન્નેકધા-ઽધાત્ ॥ રોહિણ્યા-ઙ્કાર્યઃ । યદ્બ્રાહ્મણ એવ રોહિણી । તસ્માદેવ । અથો વર્ષ્મૈવૈનગ્ં સમાનાના-ઙ્કરોતિ ॥ ઉદ્યતા સૂર્યેણ કાર્યઃ । ઉદ્યન્તં-વાઁ એતગ્ં સર્વાઃ પ્રજાઃ પ્રતિનન્દન્તિ ॥ દિદૃક્ષેણ્યો દર્શનીયો ભવતિ । ય એવં-વેઁદ ॥ બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ ॥ 28 ॥
અવેત્યો-ઽવભૃથા(3) ના(3) ઇતિ । ય-દ્દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયતિ । ત-થ્સ્વિદેવાવૈતિ । તન્નાવૈતિ ॥ ત્રિભિઃ પવયતિ । ત્રય ઇમે લોકાઃ । એભિરેવૈનં-લોઁકૈઃ પવયતિ । અથો અપાં-વાઁ એત-ત્તેજો વર્ચઃ । ય-દ્દર્ભાઃ । ય-દ્દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયતિ । અપામેવૈન-ન્તેજસા વર્ચસા-ઽભિષિઞ્ચતિ ॥ 29 ॥
સર્વે પુરુષાઃ । સર્વાણ્યેવાન્નાન્યવરુન્ધે । સર્વા-ન્પુરુષાન્ ॥ રાડસિ વિરાડસીત્યાહ । સ્વારાજ્યમેવૈન-ઙ્ગમયતિ ॥ યદ્ધિરણ્ય-ન્દદાતિ । તેજસ્તેનાવરુન્ધે । યત્તિસૃધન્વમ્ । વીર્ય-ન્તેન । યદષ્ટ્રામ્ ॥ 26 ॥
પુષ્ટિ-ન્તેન । યત્-કમણ્ડલુમ્ । આયુષ્ટેન ॥ યદ્ધિરણ્યમાબદ્ધ્નાતિ । જ્યોતિર્વૈ હિરણ્યમ્ । જ્યોતિરેવાસ્મિન્-દધાતિ । અથો તેજો વૈ હિરણ્યમ્ । તેજ એવાત્મ-ન્ધત્તે ॥ યદોદન-મ્પ્રાશ્નાતિ । એતદેવ સર્વમવરુદ્ધ્ય ॥ 27 ॥
તદસ્મિ-ન્નેકધા-ઽધાત્ ॥ રોહિણ્યા-ઙ્કાર્યઃ । યદ્બ્રાહ્મણ એવ રોહિણી । તસ્માદેવ । અથો વર્ષ્મૈવૈનગ્ં સમાનાના-ઙ્કરોતિ ॥ ઉદ્યતા સૂર્યેણ કાર્યઃ । ઉદ્યન્તં-વાઁ એતગ્ં સર્વાઃ પ્રજાઃ પ્રતિનન્દન્તિ ॥ દિદૃક્ષેણ્યો દર્શનીયો ભવતિ । ય એવં-વેઁદ ॥ બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ ॥ 28 ॥
અવેત્યો-ઽવભૃથા(3) ના(3) ઇતિ । ય-દ્દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયતિ । ત-થ્સ્વિદેવાવૈતિ । તન્નાવૈતિ ॥ ત્રિભિઃ પવયતિ । ત્રય ઇમે લોકાઃ । એભિરેવૈનં-લોઁકૈઃ પવયતિ । અથો અપાં-વાઁ એત-ત્તેજો વર્ચઃ । ય-દ્દર્ભાઃ । ય-દ્દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયતિ । અપામેવૈન-ન્તેજસા વર્ચસા-ઽભિષિઞ્ચતિ ॥ 29 ॥
(ભવ - ન્ત્યષ્ટ્રા - મવરુદ્ધ્ય - વદન્તિ - દર્ભા ય-દ્દર્ભપુઞ્જીલૈઃ પવયત્યેક-ઞ્ચ ) (અ. 9)
અનુવાકં 10 - પઞ્ચશારદીયવિધિઃ
અનુવાકં 10 - પઞ્ચશારદીયવિધિઃ
પ્રજાપતિરકામયત બહોર્ભૂયાન્-થ્સ્યામિતિ । સ એત-મ્પઞ્ચશારદીય-મપશ્યત્ । તમા-ઽહરત્ । તેનાયજત । તતો વૈ સ બહોર્ભૂયા-નભવત્ । યઃ કામયેત બહોર્ભૂયાન્-થ્સ્યામિતિ । સ પઞ્ચશારદીયેન યજેત । બહોરેવ ભૂયા-ન્ભવતિ ॥ મરુ-થ્સ્તોમો વા એષઃ । મરુતો હિ દેવાના-મ્ભૂયિષ્ઠાઃ ॥ 30 ॥
બહુર્ભવતિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ પઞ્ચશારદીયો ભવતિ । પઞ્ચ વા ઋતવઃ સંવઁથ્સરઃ । ઋતુષ્વેવ સંવઁથ્સરે પ્રતિતિષ્ઠતિ । અથો પઞ્ચાક્ષરા પઙ્ક્તિઃ । પાઙ્ક્તો યજ્ઞઃ । યજ્ઞમેવાવરુન્ધે ॥ સપ્તદશગ્ગ્ સ્તોમા નાતિયન્તિ । સપ્તદશઃ પ્રજાપતિઃ । પ્રજાપતેરાપ્ત્યૈ ॥ 31 ॥
બહુર્ભવતિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ પઞ્ચશારદીયો ભવતિ । પઞ્ચ વા ઋતવઃ સંવઁથ્સરઃ । ઋતુષ્વેવ સંવઁથ્સરે પ્રતિતિષ્ઠતિ । અથો પઞ્ચાક્ષરા પઙ્ક્તિઃ । પાઙ્ક્તો યજ્ઞઃ । યજ્ઞમેવાવરુન્ધે ॥ સપ્તદશગ્ગ્ સ્તોમા નાતિયન્તિ । સપ્તદશઃ પ્રજાપતિઃ । પ્રજાપતેરાપ્ત્યૈ ॥ 31 ॥
(ભૂયિષ્ઠા - યન્તિ દ્વે ચ) (અ. 10)
અનુવાકં 11 - પઞ્ચશારદીયગતપશુવિધિઃ
અનુવાકં 11 - પઞ્ચશારદીયગતપશુવિધિઃ
અગસ્ત્યો મરુદ્ભ્ય ઉક્ષ્ણઃ પ્રૌક્ષત્ । તાનિન્દ્ર આદત્ત । ત એનં-વઁજ્રમુદ્યત્યાભ્યાયન્ત । તાનગસ્ત્યશ્ચૈવેન્દ્રશ્ચ કયાશુભીયેનાશમયતામ્ । તાઞ્છા-ન્તાનુપાહ્વયત । ય-ત્કયાશુભીય-મ્ભવતિ શાન્ત્યૈ ॥ તસ્માદેત ઐન્દ્રા મારુતા ઉક્ષાણઃ સવનીયા ભવન્તિ । ત્રયઃ પ્રથમે-ઽહન્નાલભ્યન્તે । એવ-ન્દ્વિતીયે । એવ-ન્તૃતીયે ॥ 32 ॥
એવ-ઞ્ચતુર્થે । પઞ્ચોત્તમે-ઽહન્નાલભ્યન્તે । વર્ષિષ્ઠમિવ હ્યેતદહઃ ॥ વર્ષિષ્ઠ-સ્સમાનાના-મ્ભવતિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ સ્વારાજ્યં-વાઁ એષ યજ્ઞઃ । એતેન વા એકયાવા કાન્દમ-સ્સ્વારાજ્ય-મગચ્છત્ ॥ સ્વારાજ્ય-ઙ્ગચ્છતિ । ય એતેન યજતે ॥ 33 ॥
ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ મારુતો વા એષ સ્તોમઃ । એતેન વૈ મરુતો દેવાના-મ્ભૂયિષ્ઠા અભવન્ન્ । ભૂયિષ્ઠ-સ્સમાનાના-મ્ભવતિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ પઞ્ચશારદીયો વા એષ યજ્ઞઃ । આ પઞ્ચમાત્-પુરુષાદન્નમત્તિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ સપ્તદશગ્ગ્ સ્તોમા નાતિયન્તિ । સપ્તદશઃ પ્રજાપતિઃ । પ્રજાપતેરેવ નૈતિ ॥ 34 ॥
એવ-ઞ્ચતુર્થે । પઞ્ચોત્તમે-ઽહન્નાલભ્યન્તે । વર્ષિષ્ઠમિવ હ્યેતદહઃ ॥ વર્ષિષ્ઠ-સ્સમાનાના-મ્ભવતિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ સ્વારાજ્યં-વાઁ એષ યજ્ઞઃ । એતેન વા એકયાવા કાન્દમ-સ્સ્વારાજ્ય-મગચ્છત્ ॥ સ્વારાજ્ય-ઙ્ગચ્છતિ । ય એતેન યજતે ॥ 33 ॥
ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ મારુતો વા એષ સ્તોમઃ । એતેન વૈ મરુતો દેવાના-મ્ભૂયિષ્ઠા અભવન્ન્ । ભૂયિષ્ઠ-સ્સમાનાના-મ્ભવતિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ પઞ્ચશારદીયો વા એષ યજ્ઞઃ । આ પઞ્ચમાત્-પુરુષાદન્નમત્તિ । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ સપ્તદશગ્ગ્ સ્તોમા નાતિયન્તિ । સપ્તદશઃ પ્રજાપતિઃ । પ્રજાપતેરેવ નૈતિ ॥ 34 ॥
(તૃતીયે - ગચ્છતિ ય એતેન યજતે - ઽત્તિ ય એતેન યજતે ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ત્રીણિ ચ) (અ. 11)
(અગસ્ત્ય-સ્સ્વારાજ્ય-મ્મારુતઃ પઞ્ચશારદીયો વા એષ યજ્ઞ-સ્સપ્તદશં
(અગસ્ત્ય-સ્સ્વારાજ્ય-મ્મારુતઃ પઞ્ચશારદીયો વા એષ યજ્ઞ-સ્સપ્તદશં
પ્રજાપતેરેવ નૈતિ)
અનુવાકં 12 - અગ્નિષ્ટુદ્યાગે ગ્રહાણા-મ્પુરોરુચઃ
અનુવાકં 12 - અગ્નિષ્ટુદ્યાગે ગ્રહાણા-મ્પુરોરુચઃ
અસ્યાજરાસો દમા મરિત્રાઃ । અર્ચદ્ધૂમાસો અગ્નયઃ પાવકાઃ । શ્વિચીચયઃ શ્વાત્રાસો ભુરણ્યવઃ । વનર.ષદો વાયવો ન સોમાઃ ॥ યજા નો મિત્રાવરુણા । યજા દેવાગ્ં ઋત-મ્બૃહત્ । અગ્ને યક્ષિ સ્વ-ન્દમમ્ ॥ અશ્વિના પિબતગ્ં સુતમ્ । દીદ્યગ્ની શુચિ વ્રતા । ઋતુના યજ્ઞવાહસા ॥ 35 ॥
દ્વે વિરૂપે ચરત-સ્સ્વર્થે । અન્યા-ઽન્યા વથ્સમુપધાપયેતે । હરિરન્યસ્યા-મ્ભવતિ સ્વધાવાન્ । શુક્રો અન્યસ્યા-ન્દદૃશે સુવર્ચાઃ ॥ પૂર્વાપર-ઞ્ચરતો માયયૈતૌ । શિશૂ ક્રીડન્તૌ પરિયાતો અદ્ધ્વરમ્ । વિશ્વાન્યન્યો ભુવના-ઽભિચષ્ટે । ઋતૂનન્યો વિદધજ્જાયતે પુનઃ ॥ ત્રીણિ શતા ત્રીષહસ્રાણ્યગ્નિમ્ । ત્રિગ્ંશચ્ચ દેવા નવ ચાસપર્યન્ન્ ॥ 36 ॥
ઔક્ષન્-ઘૃતૈરાસ્તૃણન્-બર્હિરસ્મૈ । આદિદ્ધોતાર-ન્ન્યષાદયન્ત ॥ અગ્નિના-ઽગ્નિ-સ્સમિદ્ધ્યતે । કવિ-ર્ગૃહપતિર્યુવા । હવ્યવાડ્-જુહ્વાસ્યઃ ॥ અગ્નિ-ર્દેવાના-ઞ્જઠરમ્ । પૂતદક્ષઃ કવિક્રતુઃ । દેવો દેવેભિરાગમત્ ॥ અગ્નિશ્રિયો મરુતો વિશ્વકૃષ્ટયઃ । આ ત્વેષમુગ્રમવ ઈમહે વયમ્ ॥ 37 ॥
તે સ્વાનિનો રુદ્રિયા વર.ષનિર્ણિજઃ । સિગ્ંહા ન હેષક્રતવ-સ્સુદાનવઃ ॥ યદુત્તમે મરુતો મદ્ધ્યમે વા । યદ્વા-ઽવમે સુભગાસો દિવિષ્ઠ । તતો નો રુદ્રા ઉત વા-ઽન્વસ્ય । અગ્ને વિત્તાદ્ધવિષો યદ્યજામઃ ॥ ઈડે અગ્નિગ્ગ્ સ્વવસ-ન્નમોભિઃ । ઇહ પ્રસપ્તો વિચયત્કૃત-ન્નઃ । રથૈરિવ પ્રભરે વાજયદ્ભિઃ । પ્રદક્ષિણિ-ન્મરુતાગ્ સ્તોમમૃદ્ધ્યામ્ ॥ 38 ॥
શ્રુધિ શ્રુત્કર્ણ વહ્નિભિઃ । દેવૈરગ્ને સયાવભિઃ । આસીદન્તુ બરઃઇષિ । મિત્રો વરુણો અર્યમા । પ્રાતર્યાવાણો અદ્ધ્વરમ્ ॥ વિશ્વેષા-મદિતિ-ર્યજ્ઞિયાનામ્ । વિશ્વષા-મતિથિ-ર્માનુષાણામ્ । અગ્નિ-ર્દેવાનામવ આવૃણાનઃ । સુમૃડીકો ભવતુ વિશ્વવેદાઃ ॥ ત્વે અગ્ને સુમતિ-મ્ભિક્ષમાણાઃ ॥ 39 ॥
દિવિ શ્રવો દધિરે યજ્ઞિયાસઃ । નક્તા ચ ચક્રુરુષસા વિરૂપે । કૃષ્ણ-ઞ્ચ વર્ણમરુણ-ઞ્ચ સન્ધુઃ ॥ ત્વામગ્ન આદિત્યાસ આસ્યમ્ । ત્વા-ઞ્જિહ્વાગ્ં શુચયશ્ચક્રિરે કવે । ત્વાગ્ં રાતિષાચો અદ્ધ્વરેષુ સશ્ચિરે । ત્વે દેવા હવિરદન્ત્યાહુતમ્ ॥ નિ ત્વા યજ્ઞસ્ય સાધનમ્ । અગ્ને હોતાર-મૃત્વિજમ્ । વનુષ્વ-દ્દેવ ધીમહિ પ્રચેતસમ્ । જીર-ન્દૂતમમર્ત્યમ્ ॥ 40 ॥
દ્વે વિરૂપે ચરત-સ્સ્વર્થે । અન્યા-ઽન્યા વથ્સમુપધાપયેતે । હરિરન્યસ્યા-મ્ભવતિ સ્વધાવાન્ । શુક્રો અન્યસ્યા-ન્દદૃશે સુવર્ચાઃ ॥ પૂર્વાપર-ઞ્ચરતો માયયૈતૌ । શિશૂ ક્રીડન્તૌ પરિયાતો અદ્ધ્વરમ્ । વિશ્વાન્યન્યો ભુવના-ઽભિચષ્ટે । ઋતૂનન્યો વિદધજ્જાયતે પુનઃ ॥ ત્રીણિ શતા ત્રીષહસ્રાણ્યગ્નિમ્ । ત્રિગ્ંશચ્ચ દેવા નવ ચાસપર્યન્ન્ ॥ 36 ॥
ઔક્ષન્-ઘૃતૈરાસ્તૃણન્-બર્હિરસ્મૈ । આદિદ્ધોતાર-ન્ન્યષાદયન્ત ॥ અગ્નિના-ઽગ્નિ-સ્સમિદ્ધ્યતે । કવિ-ર્ગૃહપતિર્યુવા । હવ્યવાડ્-જુહ્વાસ્યઃ ॥ અગ્નિ-ર્દેવાના-ઞ્જઠરમ્ । પૂતદક્ષઃ કવિક્રતુઃ । દેવો દેવેભિરાગમત્ ॥ અગ્નિશ્રિયો મરુતો વિશ્વકૃષ્ટયઃ । આ ત્વેષમુગ્રમવ ઈમહે વયમ્ ॥ 37 ॥
તે સ્વાનિનો રુદ્રિયા વર.ષનિર્ણિજઃ । સિગ્ંહા ન હેષક્રતવ-સ્સુદાનવઃ ॥ યદુત્તમે મરુતો મદ્ધ્યમે વા । યદ્વા-ઽવમે સુભગાસો દિવિષ્ઠ । તતો નો રુદ્રા ઉત વા-ઽન્વસ્ય । અગ્ને વિત્તાદ્ધવિષો યદ્યજામઃ ॥ ઈડે અગ્નિગ્ગ્ સ્વવસ-ન્નમોભિઃ । ઇહ પ્રસપ્તો વિચયત્કૃત-ન્નઃ । રથૈરિવ પ્રભરે વાજયદ્ભિઃ । પ્રદક્ષિણિ-ન્મરુતાગ્ સ્તોમમૃદ્ધ્યામ્ ॥ 38 ॥
શ્રુધિ શ્રુત્કર્ણ વહ્નિભિઃ । દેવૈરગ્ને સયાવભિઃ । આસીદન્તુ બરઃઇષિ । મિત્રો વરુણો અર્યમા । પ્રાતર્યાવાણો અદ્ધ્વરમ્ ॥ વિશ્વેષા-મદિતિ-ર્યજ્ઞિયાનામ્ । વિશ્વષા-મતિથિ-ર્માનુષાણામ્ । અગ્નિ-ર્દેવાનામવ આવૃણાનઃ । સુમૃડીકો ભવતુ વિશ્વવેદાઃ ॥ ત્વે અગ્ને સુમતિ-મ્ભિક્ષમાણાઃ ॥ 39 ॥
દિવિ શ્રવો દધિરે યજ્ઞિયાસઃ । નક્તા ચ ચક્રુરુષસા વિરૂપે । કૃષ્ણ-ઞ્ચ વર્ણમરુણ-ઞ્ચ સન્ધુઃ ॥ ત્વામગ્ન આદિત્યાસ આસ્યમ્ । ત્વા-ઞ્જિહ્વાગ્ં શુચયશ્ચક્રિરે કવે । ત્વાગ્ં રાતિષાચો અદ્ધ્વરેષુ સશ્ચિરે । ત્વે દેવા હવિરદન્ત્યાહુતમ્ ॥ નિ ત્વા યજ્ઞસ્ય સાધનમ્ । અગ્ને હોતાર-મૃત્વિજમ્ । વનુષ્વ-દ્દેવ ધીમહિ પ્રચેતસમ્ । જીર-ન્દૂતમમર્ત્યમ્ ॥ 40 ॥
(યજ્ઞવાહસા - ઽસપર્યન્ - વય - મૃદ્ધ્યાં - ભિક્ષમાણાઃ - પ્રચેતસમેક-ઞ્ચ) (અ. 12)
અનુવાકં 13 - ઇન્દ્રસ્તુદ્યાગે ગ્રહાણા-મ્પુરોરુચઃ
અનુવાકં 13 - ઇન્દ્રસ્તુદ્યાગે ગ્રહાણા-મ્પુરોરુચઃ
તિષ્ઠા હરી રથ આ યુજ્યમાના યાહિ । વાયુર્ન નિયુતો નો અચ્છ । પિબાસ્યન્ધો અભિસૃષ્ટો અસ્મે । ઇન્દ્ર સ્વાહા રરિમા તે મદાય ॥ કસ્ય વૃષા સુતે સચા । નિયુત્વાન્ વૃષભો રણત્ । વૃત્રહા સોમપીતયે ॥ ઇન્દ્રં-વઁય-મ્મહાધને । ઇન્દ્રમર્ભે હવામહે । યુજં-વૃઁત્રેષુ વજ્રિણમ્ ॥ 41 ॥
દ્વિતાયો વૃત્રહન્તમઃ । વિદ ઇન્દ્રઃ શતક્રતુઃ । ઉપ નો હરિભિ-સ્સુતમ્ ॥ સ સૂર આજનયઞ્જ્યોતિરિન્દ્રમ્ । અયા ધિયા તરણિરદ્રિબર્હાઃ । ઋતેન શુષ્મીનવમાનો અર્કૈઃ । વ્યુસ્રિધો અસ્રો અદ્રિર્બિભેદ ॥ ઉત ત્યદાશ્વશ્વિયમ્ । યદિન્દ્ર નાહુષીષ્વા । અગ્રે વિક્ષુ પ્રતીદયત્ ॥ 42 ॥
ભરેષ્વિન્દ્રગ્ં સુહવગ્ં હવામહે । અગ્ંહોમુચગ્ં સુકૃત-ન્દૈવ્યઞ્જનમ્ । અગ્નિ-મ્મિત્રં-વઁરુણગ્ં સાતયે ભગમ્ । દ્યાવાપૃથિવી મરુતઃ સ્વસ્તયે ॥ મહિ ક્ષેત્ર-મ્પુરુશ્ચન્દ્રં-વિઁવિદ્વાન્ । આદિ-થ્સખિભ્યશ્ચ રથગ્ં સમૈરત્ । ઇન્દ્રો નૃભિરજન-દ્દીદ્યાન-સ્સાકમ્ । સૂર્યમુષસ-ઙ્ગાતુમગ્નિમ્ ॥ ઉરુ-ન્નો લોકમનુનેષિ વિદ્વાન્ । સુવર્વ-જ્જ્યોતિરભયગ્ગ્ સ્વસ્તિ ॥ 43 ॥
ઋષ્વા ત ઇન્દ્ર સ્થવિરસ્ય બાહૂ । ઉપસ્થેયામ શરણા બૃહન્તા ॥ આ નો વિશ્વાભિરૂતિભિઃ સજોષાઃ । બ્રહ્મ જુષાણો હર્યશ્વ યાહિ । વરીવૃજ-થ્સ્થવિરેભિ-સ્સુશિપ્ર । અસ્મે દધ-દ્વૃષણગ્ં શુષ્મમિન્દ્ર ॥ ઇન્દ્રાય ગાવ આશિરમ્ । દુદુહ્રે વજ્રિણે મધુ । ય-થ્સીમુપહ્વરે-ઽવિદત્ ॥ તાસ્તે વજ્રિ-ન્ધેનવો જોજયુર્નઃ ॥ 44 ॥
ગભસ્તયો નિયુતો વિશ્વવારાઃ । અહરહર્ભૂય ઇજ્જોગુવાનાઃ । પૂર્ણા ઇન્દ્ર ક્ષુમતો ભોજનસ્ય ॥ ઇમા-ન્તે ધિય-મ્પ્રભરે મહો મહીમ્ । અસ્ય સ્તોત્રે ધિષણા યત્ત આનજે । તમુથ્સવે ચ પ્રસવે ચ સાસહિમ્ । ઇન્દ્ર-ન્દેવાસ-શ્શવસા મદન્નનુ ॥ 45 ॥
દ્વિતાયો વૃત્રહન્તમઃ । વિદ ઇન્દ્રઃ શતક્રતુઃ । ઉપ નો હરિભિ-સ્સુતમ્ ॥ સ સૂર આજનયઞ્જ્યોતિરિન્દ્રમ્ । અયા ધિયા તરણિરદ્રિબર્હાઃ । ઋતેન શુષ્મીનવમાનો અર્કૈઃ । વ્યુસ્રિધો અસ્રો અદ્રિર્બિભેદ ॥ ઉત ત્યદાશ્વશ્વિયમ્ । યદિન્દ્ર નાહુષીષ્વા । અગ્રે વિક્ષુ પ્રતીદયત્ ॥ 42 ॥
ભરેષ્વિન્દ્રગ્ં સુહવગ્ં હવામહે । અગ્ંહોમુચગ્ં સુકૃત-ન્દૈવ્યઞ્જનમ્ । અગ્નિ-મ્મિત્રં-વઁરુણગ્ં સાતયે ભગમ્ । દ્યાવાપૃથિવી મરુતઃ સ્વસ્તયે ॥ મહિ ક્ષેત્ર-મ્પુરુશ્ચન્દ્રં-વિઁવિદ્વાન્ । આદિ-થ્સખિભ્યશ્ચ રથગ્ં સમૈરત્ । ઇન્દ્રો નૃભિરજન-દ્દીદ્યાન-સ્સાકમ્ । સૂર્યમુષસ-ઙ્ગાતુમગ્નિમ્ ॥ ઉરુ-ન્નો લોકમનુનેષિ વિદ્વાન્ । સુવર્વ-જ્જ્યોતિરભયગ્ગ્ સ્વસ્તિ ॥ 43 ॥
ઋષ્વા ત ઇન્દ્ર સ્થવિરસ્ય બાહૂ । ઉપસ્થેયામ શરણા બૃહન્તા ॥ આ નો વિશ્વાભિરૂતિભિઃ સજોષાઃ । બ્રહ્મ જુષાણો હર્યશ્વ યાહિ । વરીવૃજ-થ્સ્થવિરેભિ-સ્સુશિપ્ર । અસ્મે દધ-દ્વૃષણગ્ં શુષ્મમિન્દ્ર ॥ ઇન્દ્રાય ગાવ આશિરમ્ । દુદુહ્રે વજ્રિણે મધુ । ય-થ્સીમુપહ્વરે-ઽવિદત્ ॥ તાસ્તે વજ્રિ-ન્ધેનવો જોજયુર્નઃ ॥ 44 ॥
ગભસ્તયો નિયુતો વિશ્વવારાઃ । અહરહર્ભૂય ઇજ્જોગુવાનાઃ । પૂર્ણા ઇન્દ્ર ક્ષુમતો ભોજનસ્ય ॥ ઇમા-ન્તે ધિય-મ્પ્રભરે મહો મહીમ્ । અસ્ય સ્તોત્રે ધિષણા યત્ત આનજે । તમુથ્સવે ચ પ્રસવે ચ સાસહિમ્ । ઇન્દ્ર-ન્દેવાસ-શ્શવસા મદન્નનુ ॥ 45 ॥
(વજ્રિણ - મયથ્ - સ્વસ્તિ - જોજયુર્નઃ - +સપ્ત ચ) (અ. 13)
અનુવાકં 14 - અપ્તોર્યામાવિધિઃ
અનુવાકં 14 - અપ્તોર્યામાવિધિઃ
પ્રજાપતિઃ પશૂનસૃજત । તે-ઽસ્મા-થ્સૃષ્ટાઃ પરાઞ્ચ આયન્ન્ । તાનગ્નિષ્ટોમેન નાપ્નોત્ । તાનુક્થ્યેન નાપ્નોત્ । તાન્-થ્ષોડશિના નાપ્નોત્ । તાન્રાત્રિયા નાપ્નોત્ । તાન્-થ્સન્ધિના નાપ્નોત્ । સો-ઽગ્નિમબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સેતિ । તાનગ્નિસ્ત્રિવૃતા સ્તોમેન નાપ્નોત્ ॥ 46 ॥
સ ઇન્દ્રમબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સેતિ । તાનિન્દ્રઃ પઞ્ચદશેન સ્તોમેન નાપ્નોત્ । સ વિશ્વા-ન્દેવા-નબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સતેતિ । તાન્. વિશ્વે દેવા-સ્સપ્તદશેન સ્તોમેન નાપ્નુવન્ન્ । સ વિષ્ણુમબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સેતિ । તાન્. વિષ્ણુરેકવિગ્ંશેન સ્તોમેનાપ્નોત્ । વારવન્તીયેનાવારયત ॥ 47 ॥
ઇદં-વિઁષ્ણુ-ર્વિચક્રમ ઇતિ વ્યક્રમત ॥ યસ્મા-ત્પશવઃ પ્ર પ્રેવ ભ્રગ્ંશેરન્ન્ । સ એતેન યજેત ॥ યદાપ્નોત્ । તદપ્તોર્યામસ્યાપ્તોર્યામત્વમ્ ॥ એતેન વૈ દેવા જૈત્વાનિ જિત્વા । ય-ઙ્કામ-મકામયન્ત તમાપ્નુવન્ન્ । ય-ઙ્કામ-ઙ્કામયતે । તમેતેનાપ્નોતિ ॥ 48 ॥
સ ઇન્દ્રમબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સેતિ । તાનિન્દ્રઃ પઞ્ચદશેન સ્તોમેન નાપ્નોત્ । સ વિશ્વા-ન્દેવા-નબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સતેતિ । તાન્. વિશ્વે દેવા-સ્સપ્તદશેન સ્તોમેન નાપ્નુવન્ન્ । સ વિષ્ણુમબ્રવીત્ । ઇમાન્મ ઈફ્સેતિ । તાન્. વિષ્ણુરેકવિગ્ંશેન સ્તોમેનાપ્નોત્ । વારવન્તીયેનાવારયત ॥ 47 ॥
ઇદં-વિઁષ્ણુ-ર્વિચક્રમ ઇતિ વ્યક્રમત ॥ યસ્મા-ત્પશવઃ પ્ર પ્રેવ ભ્રગ્ંશેરન્ન્ । સ એતેન યજેત ॥ યદાપ્નોત્ । તદપ્તોર્યામસ્યાપ્તોર્યામત્વમ્ ॥ એતેન વૈ દેવા જૈત્વાનિ જિત્વા । ય-ઙ્કામ-મકામયન્ત તમાપ્નુવન્ન્ । ય-ઙ્કામ-ઙ્કામયતે । તમેતેનાપ્નોતિ ॥ 48 ॥
(સ્તોમેન નાપ્નો - દવારયત - +નવ ચ) (અ. 14)
અનુવાકં 15 - રાજાભિષેકઃ
અનુવાકં 15 - રાજાભિષેકઃ
વ્યાઘ્રો-ઽયમગ્નૌ ચરતિ પ્રવિષ્ટઃ । ઋષીણા-મ્પુત્રો અભિશસ્તિપા અયમ્ । નમસ્કારેણ નમસા તે જુહોમિ । મા દેવાના-મ્મિથુયા કર્મ ભાગમ્ ॥ સાવીરઃઇ દેવ પ્રસવાય પિત્રે । વર્ષ્માણમસ્મૈ વરિમાણમસ્મૈ । અથાસ્મભ્યગ્ં સવિત-સ્સર્વતાતા । દિવે દિવ આસુવા ભૂરિપશ્વઃ ॥ ભૂતો ભૂતેષુ ચરતિ પ્રવિષ્ટઃ । સ ભૂતાના-મધિપતિ-ર્બભૂવ ॥ 49 ॥
તસ્ય મૃત્યૌ ચરતિ રાજસૂયમ્ । સ રાજા રાજ્ય-મનુમન્યતામિદમ્ ॥ યેભિ-શ્શિલ્પૈઃ પપ્રથાનામદૃગ્ંહત્ । યેભિદ્ર્યામભ્યપિગ્ંશત્-પ્રજાપતિઃ । યેભિર્વાચં-વિઁશ્વરૂપાગ્ં સમવ્યયત્ । તેનેમમગ્ન ઇહ વર્ચસા સમઙ્ગ્ધિ ॥ યેભિરાદિત્યસ્તપતિ પ્રકેતુભિઃ । યેભિ-સ્સૂર્યો દદૃશે ચિત્રભાનુઃ । યેભિર્વાચ-મ્પુષ્કલેભિરવ્યયત્ । તેનેમમગ્ન ઇહ વર્ચસા સમઙ્ગ્ધિ ॥ 50 ॥
આ-ઽય-મ્ભાતુ શવસા પઞ્ચ કૃષ્ટીઃ । ઇન્દ્ર ઇવ જ્યેષ્ઠો ભવતુ પ્રજાવાન્ । અસ્મા અસ્તુ પુષ્કલ-ઞ્ચિત્રભાનુ । આ-ઽય-મ્પૃણક્તુ રજસી ઉપસ્થમ્ ॥ યત્તે શિલ્પ-ઙ્કશ્યપ રોચનાવત્ । ઇન્દ્રિયાવત્-પુષ્કલ-ઞ્ચિત્રભાનુ । યસ્મિન્-થ્સૂર્યા અર્પિતા-સ્સપ્ત સાકમ્ । તસ્મિન્-રાજાન-મધિવિશ્રયેમમ્ ॥ દ્યૌરસિ પૃથિવ્યસિ ॥ વ્યાઘ્રો વૈયાઘ્રે-ઽધિ ॥ 51 ॥
વિશ્રયસ્વ દિશો મહીઃ । વિશસ્ત્વા સર્વા વાઞ્છન્તુ । મા ત્વ-દ્રાષ્ટ્રમધિભ્રશત્ ॥ યા દિવ્યા આપઃ પયસા સમ્બભૂવુઃ । યા અન્તરિક્ષ ઉત પાર્થિવીર્યાઃ । તા સા-ન્ત્વા સર્વાસાગ્ં રુચા । અભિષિઞ્ચામિ વર્ચસા । અભિ ત્વા વર્ચસા સિચ-ન્દિવ્યેન । પયસા સહ । યથા-ઽઽસા રાષ્ટ્રવર્ધનઃ ॥ 52 ॥
તથા ત્વા સવિતા કરત્ । ઇન્દ્રં-વિઁશ્વા અવીવૃધન્ન્ । સમુદ્ર વ્યચસ-ઙ્ગિરઃ । રથીતમગ્ં રથીનામ્ । વાજાનાગ્ં સ-ત્પતિ-મ્પતિમ્ । વસવસ્ત્વા પુરસ્તાદભિષિઞ્ચન્તુ ગાયત્રેણ છન્દસા । રુદ્રાસ્ત્વા દક્ષિણતો-ઽભિષિઞ્ચન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસા । આદિત્યાસ્ત્વા પશ્ચાદભિષિઞ્ચન્તુ જાગતેન છન્દસા । વિશ્વે ત્વા દેવા ઉત્તરતો-ઽભિષિઞ્ચન્-ત્વાનુષ્ટુભેન છન્દસા । બૃહસ્પતિ-સ્ત્વોપરિષ્ટા-દભિષિઞ્ચતુ પાઙ્ક્તેન છન્દસા ॥ 53 ॥
અરુણ-ન્ત્વા વૃકમુગ્ર-ઙ્ખજ-ઙ્કરમ્ । રોચમાન-મ્મરુતામગ્રે અર્ચિષઃ । સૂર્યવન્ત-મ્મઘવાનં-વિઁષાસહિમ્ । ઇન્દ્રમુક્થ્યેષુ નામહૂતમગ્ં હુવેમ ॥ પ્ર બાહવા સિસૃત-ઞ્જીવસે નઃ । આ નો ગવ્યૂતિમુક્ષત-ઙ્ઘૃતેન । આ નો જને શ્રવયતં-યુઁવાના । શ્રુત-મ્મે મિત્રાવરુણા હવેમા ॥ ઇન્દ્રસ્ય તે વીર્યકૃતઃ । બાહૂ ઉપાવહરામિ ॥ 54 ॥
તસ્ય મૃત્યૌ ચરતિ રાજસૂયમ્ । સ રાજા રાજ્ય-મનુમન્યતામિદમ્ ॥ યેભિ-શ્શિલ્પૈઃ પપ્રથાનામદૃગ્ંહત્ । યેભિદ્ર્યામભ્યપિગ્ંશત્-પ્રજાપતિઃ । યેભિર્વાચં-વિઁશ્વરૂપાગ્ં સમવ્યયત્ । તેનેમમગ્ન ઇહ વર્ચસા સમઙ્ગ્ધિ ॥ યેભિરાદિત્યસ્તપતિ પ્રકેતુભિઃ । યેભિ-સ્સૂર્યો દદૃશે ચિત્રભાનુઃ । યેભિર્વાચ-મ્પુષ્કલેભિરવ્યયત્ । તેનેમમગ્ન ઇહ વર્ચસા સમઙ્ગ્ધિ ॥ 50 ॥
આ-ઽય-મ્ભાતુ શવસા પઞ્ચ કૃષ્ટીઃ । ઇન્દ્ર ઇવ જ્યેષ્ઠો ભવતુ પ્રજાવાન્ । અસ્મા અસ્તુ પુષ્કલ-ઞ્ચિત્રભાનુ । આ-ઽય-મ્પૃણક્તુ રજસી ઉપસ્થમ્ ॥ યત્તે શિલ્પ-ઙ્કશ્યપ રોચનાવત્ । ઇન્દ્રિયાવત્-પુષ્કલ-ઞ્ચિત્રભાનુ । યસ્મિન્-થ્સૂર્યા અર્પિતા-સ્સપ્ત સાકમ્ । તસ્મિન્-રાજાન-મધિવિશ્રયેમમ્ ॥ દ્યૌરસિ પૃથિવ્યસિ ॥ વ્યાઘ્રો વૈયાઘ્રે-ઽધિ ॥ 51 ॥
વિશ્રયસ્વ દિશો મહીઃ । વિશસ્ત્વા સર્વા વાઞ્છન્તુ । મા ત્વ-દ્રાષ્ટ્રમધિભ્રશત્ ॥ યા દિવ્યા આપઃ પયસા સમ્બભૂવુઃ । યા અન્તરિક્ષ ઉત પાર્થિવીર્યાઃ । તા સા-ન્ત્વા સર્વાસાગ્ં રુચા । અભિષિઞ્ચામિ વર્ચસા । અભિ ત્વા વર્ચસા સિચ-ન્દિવ્યેન । પયસા સહ । યથા-ઽઽસા રાષ્ટ્રવર્ધનઃ ॥ 52 ॥
તથા ત્વા સવિતા કરત્ । ઇન્દ્રં-વિઁશ્વા અવીવૃધન્ન્ । સમુદ્ર વ્યચસ-ઙ્ગિરઃ । રથીતમગ્ં રથીનામ્ । વાજાનાગ્ં સ-ત્પતિ-મ્પતિમ્ । વસવસ્ત્વા પુરસ્તાદભિષિઞ્ચન્તુ ગાયત્રેણ છન્દસા । રુદ્રાસ્ત્વા દક્ષિણતો-ઽભિષિઞ્ચન્તુ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસા । આદિત્યાસ્ત્વા પશ્ચાદભિષિઞ્ચન્તુ જાગતેન છન્દસા । વિશ્વે ત્વા દેવા ઉત્તરતો-ઽભિષિઞ્ચન્-ત્વાનુષ્ટુભેન છન્દસા । બૃહસ્પતિ-સ્ત્વોપરિષ્ટા-દભિષિઞ્ચતુ પાઙ્ક્તેન છન્દસા ॥ 53 ॥
અરુણ-ન્ત્વા વૃકમુગ્ર-ઙ્ખજ-ઙ્કરમ્ । રોચમાન-મ્મરુતામગ્રે અર્ચિષઃ । સૂર્યવન્ત-મ્મઘવાનં-વિઁષાસહિમ્ । ઇન્દ્રમુક્થ્યેષુ નામહૂતમગ્ં હુવેમ ॥ પ્ર બાહવા સિસૃત-ઞ્જીવસે નઃ । આ નો ગવ્યૂતિમુક્ષત-ઙ્ઘૃતેન । આ નો જને શ્રવયતં-યુઁવાના । શ્રુત-મ્મે મિત્રાવરુણા હવેમા ॥ ઇન્દ્રસ્ય તે વીર્યકૃતઃ । બાહૂ ઉપાવહરામિ ॥ 54 ॥
(બભૂ - વાવ્યય-ત્તેનેમમગ્ન ઇહ વર્ચસા સમઙ્ગ્ધિ - વૈયાઘ્રે-ઽધિ - રાષ્ટ્રવર્ધનઃ - પાઙ્ક્તેન છન્દસો - પાવહરામિ) (અ. 15)
અનુવાકં 16 - રાજાભિષેકાઙ્ગં રથારોહણમ્
અનુવાકં 16 - રાજાભિષેકાઙ્ગં રથારોહણમ્
અભિ પ્રેહિ વીરયસ્વ । ઉગ્રશ્ચેત્તા સપત્નહા ॥ આતિષ્ઠ વૃત્રહન્તમઃ । તુભ્ય-ન્દેવા અધિબ્રવન્ન્ ॥ અઙ્કૌ ન્યઙ્કાવભિતો રથં-યૌઁ । ધ્વાન્તં-વાઁતાગ્રમનુસ-ઞ્ચરન્તૌ । દૂરે હેતિ-રિન્દ્રિયાવા-ન્પતત્રી । તે નો-ઽગ્નયઃ પપ્રયઃ પારયન્તુ ॥ નમસ્ત ઋષે ગદ । અવ્યથાયૈ (અવ્યધાયૈ) ત્વા સ્વધાયૈ ત્વા ॥ 55 ॥
મા ન ઇન્દ્રાભિતસ્ત્વ-દૃષ્વારિષ્ટાસઃ । એવા બ્રહ્મન્તવેદસ્તુ ॥ તિષ્ઠા રથે અધિ ય-દ્વજ્રહસ્તઃ ॥ આ રશ્મીન્દેવ યુવસે સ્વશ્વઃ ॥ અબોવે, આતિષ્ઠન્ત-મ્પરિ વિશ્વે અભૂષન્ન્ । શ્રિયં-વઁસાનશ્ચરતિ સ્વરોચાઃ । મહત્-તદસ્યાસુરસ્ય નામ । આ વિશ્વરૂપો અમૃતાનિ તસ્થૌ ॥ । અનુ ત્વેન્દ્રો મદત્વનુ બૃહસ્પતિઃ । અનુ સોમો અન્વગ્નિરાવીત્ । અનુ ત્વા વિશ્વે દેવા અવન્તુ । અનુ સપ્ત રાજાનો ય ઉતાભિષિક્તાઃ ॥. અનુત્વા મિત્રાવરુણાવિહાવતમ્ । અનુ દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વશભૂમ્ । સૂર્યો અહોભિરનુ ત્વા-ઽવતુ । ચન્દ્રમા નક્ષત્રૈરનુ ત્વા ઽવતુ ॥ ॥ દ્યૌશ્ચ ત્વા પૃથિવી ચ પ્રચેતસા । શુક્રો બૃહ-દ્દક્ષિણા ત્વા પિપર્તુ । અનુ સ્વધા ચિકિતાગ્ં સોમો અગ્નિઃ । અનુ ત્વા-ઽવતુ સવિતા સવેન ॥ 56 ॥
ઇન્દ્રં-વિઁશ્વા અવીવૃધન્ન્ । સમુદ્ર વ્યચસ-ઙ્ગિરઃ । રથીતમગ્ં રથીનામ્ । વાજાનાગ્ં સ-ત્પતિ-મ્પતિમ્ ॥ પરિ મા સેન્યા ઘોષાઃ । જ્યાનાં-વૃઁઞ્જન્તુ ગૃદ્ધ્નવઃ । મેથિષ્ઠાઃ પિન્વમાના ઇહ । મા-ઙ્ગોપતિમભિ સંવિઁશન્તુ ॥ તન્મે-ઽનુમતિ-રનુમન્યતામ્ । તન્માતા પૃથિવી ત-ત્પિતા દ્યૌઃ ॥ 57 ॥
તદ્ગ્રાવાણ-સ્સોમસુતો મયોભુવઃ । તદશ્વિના શૃણુતગ્ં સૌભગા યુવમ્ ॥ અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતો રાજન્નેનાગ્ંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥, ઉદુત્તમં-વઁરુણ પાશમસ્મદવા-ઽધમં-વિઁમધ્યમગ્ગ્ શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવા-ઽનાગસો અદિતયે સ્યામ ॥ ॥ એના વ્યાઘ્ર-મ્પરિષસ્વજાનાઃ । સિગ્ંહગ્ં હિન્વન્તિ મહતે સૌભગાય । સમુદ્ર-ન્ન સુહવ-ન્તસ્થિવાગ્ંસમ્ । મર્મૃજ્યન્તે દ્વીપિનમફ્સ્વન્તઃ ॥ ઉદસાવેતુ સૂર્યઃ । ઉદિદ-મ્મામકં-વઁચઃ । ઉદિહિ દેવ સૂર્ય । સહ વગ્નુના મમ । અહં-વાઁચો વિવાચનમ્ । મયિ વાગસ્તુ ધર્ણસિઃ । યન્તુ નદયો વર્ષન્તુ પર્જન્યાઃ । સુપિપ્પલા ઓષધયો ભવન્તુ ॥ અન્નવતામોદનવતામામિક્ષવતામ્ । એષાગ્ં રાજા ભૂયાસમ્ ॥ 58 ॥
મા ન ઇન્દ્રાભિતસ્ત્વ-દૃષ્વારિષ્ટાસઃ । એવા બ્રહ્મન્તવેદસ્તુ ॥ તિષ્ઠા રથે અધિ ય-દ્વજ્રહસ્તઃ ॥ આ રશ્મીન્દેવ યુવસે સ્વશ્વઃ ॥ અબોવે, આતિષ્ઠન્ત-મ્પરિ વિશ્વે અભૂષન્ન્ । શ્રિયં-વઁસાનશ્ચરતિ સ્વરોચાઃ । મહત્-તદસ્યાસુરસ્ય નામ । આ વિશ્વરૂપો અમૃતાનિ તસ્થૌ ॥ । અનુ ત્વેન્દ્રો મદત્વનુ બૃહસ્પતિઃ । અનુ સોમો અન્વગ્નિરાવીત્ । અનુ ત્વા વિશ્વે દેવા અવન્તુ । અનુ સપ્ત રાજાનો ય ઉતાભિષિક્તાઃ ॥. અનુત્વા મિત્રાવરુણાવિહાવતમ્ । અનુ દ્યાવાપૃથિવી વિશ્વશભૂમ્ । સૂર્યો અહોભિરનુ ત્વા-ઽવતુ । ચન્દ્રમા નક્ષત્રૈરનુ ત્વા ઽવતુ ॥ ॥ દ્યૌશ્ચ ત્વા પૃથિવી ચ પ્રચેતસા । શુક્રો બૃહ-દ્દક્ષિણા ત્વા પિપર્તુ । અનુ સ્વધા ચિકિતાગ્ં સોમો અગ્નિઃ । અનુ ત્વા-ઽવતુ સવિતા સવેન ॥ 56 ॥
ઇન્દ્રં-વિઁશ્વા અવીવૃધન્ન્ । સમુદ્ર વ્યચસ-ઙ્ગિરઃ । રથીતમગ્ં રથીનામ્ । વાજાનાગ્ં સ-ત્પતિ-મ્પતિમ્ ॥ પરિ મા સેન્યા ઘોષાઃ । જ્યાનાં-વૃઁઞ્જન્તુ ગૃદ્ધ્નવઃ । મેથિષ્ઠાઃ પિન્વમાના ઇહ । મા-ઙ્ગોપતિમભિ સંવિઁશન્તુ ॥ તન્મે-ઽનુમતિ-રનુમન્યતામ્ । તન્માતા પૃથિવી ત-ત્પિતા દ્યૌઃ ॥ 57 ॥
તદ્ગ્રાવાણ-સ્સોમસુતો મયોભુવઃ । તદશ્વિના શૃણુતગ્ં સૌભગા યુવમ્ ॥ અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતો રાજન્નેનાગ્ંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥, ઉદુત્તમં-વઁરુણ પાશમસ્મદવા-ઽધમં-વિઁમધ્યમગ્ગ્ શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવા-ઽનાગસો અદિતયે સ્યામ ॥ ॥ એના વ્યાઘ્ર-મ્પરિષસ્વજાનાઃ । સિગ્ંહગ્ં હિન્વન્તિ મહતે સૌભગાય । સમુદ્ર-ન્ન સુહવ-ન્તસ્થિવાગ્ંસમ્ । મર્મૃજ્યન્તે દ્વીપિનમફ્સ્વન્તઃ ॥ ઉદસાવેતુ સૂર્યઃ । ઉદિદ-મ્મામકં-વઁચઃ । ઉદિહિ દેવ સૂર્ય । સહ વગ્નુના મમ । અહં-વાઁચો વિવાચનમ્ । મયિ વાગસ્તુ ધર્ણસિઃ । યન્તુ નદયો વર્ષન્તુ પર્જન્યાઃ । સુપિપ્પલા ઓષધયો ભવન્તુ ॥ અન્નવતામોદનવતામામિક્ષવતામ્ । એષાગ્ં રાજા ભૂયાસમ્ ॥ 58 ॥
(સ્વધાયૈ ત્વા - સવેન - દ્યૌઃ - સુર્ય સપ્ત ચ) (અ. 16)
અનુવાકં 17 - રાજાભિષેકાઙ્ગં-વઁપનમ્
અનુવાકં 17 - રાજાભિષેકાઙ્ગં-વઁપનમ્
યે કેશિનઃ પ્રથમા-સ્સત્રમાસત । યેભિરાભૃતં-યઁદિદં-વિઁરોચતે । તેભ્યો જુહોમિ બહુધા ઘૃતેન । રાયસ્પોષેણેમં-વઁર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ નર્તે બ્રહ્મણસ્તપસો વિમોકઃ । દ્વિનામ્ની દીક્ષા વશિની હ્યુગ્રા । પ્રકેશા-સ્સુવતે કાણ્ડિનો ભવન્તિ । તેષા-મ્બ્રહ્મેદીશે વપનસ્ય નાન્યઃ ॥ આરોહ પ્રોષ્ઠં-વિઁષહસ્વ શત્રૂન્ । અવાસ્રાગ્દીક્ષા વશિની હ્યુગ્રા ॥ 59 ॥
દેહિ દક્ષિણા-મ્પ્રતિરસ્વાયુઃ । અથા મુચ્યસ્વ વરુણસ્ય પાશાત્ ॥ યેનાવપ-થ્સવિતા ક્ષુરેણ । સોમસ્ય રાજ્ઞો વરુણસ્ય વિદ્વાન્ । તેન બ્રહ્માણો વપતેદમસ્યોર્જેમમ્ । રય્યા વર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ મા તે કેશાનનુ ગાદ્વર્ચ એતત્ । તથા ધાતા કરોતુ તે । તુભ્યમિન્દ્રો બૃહસ્પતિઃ । સવિતા વર્ચ આદધાત્ ॥ 60 ॥
તેભ્યો નિધાન-મ્બહુધા વ્યૈચ્છન્ન્ । અન્તરા દ્યાવાપૃથિવી અપ-સ્સુવઃ । દર્ભસ્તમ્બે વીર્યકૃતે નિધાય । પૌગ્ગ્સ્યેનેમં-વઁર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ બલ-ન્તે બાહુવો-સ્સવિતા દધાતુ । સોમસ્ત્વા-ઽનક્તુ પયસા ઘૃતેન । સ્ત્રીષુ રૂપમશ્વિનૈત-ન્નિધત્તમ્ । પૌગ્ગ્સ્યેનેમં-વઁર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ ય-થ્સીમન્ત-ઙ્કઙ્કતસ્તે લિલેખ । યદ્વા ક્ષુરઃ પરિવવર્જ વપગ્ગ્સ્તે । સ્ત્રીષુ રૂપમશ્વિનૈત-ન્નિધત્તમ્ । પૌગ્ગ્સ્યેનેમગ્ં સગ્ંસૃજાથો વીર્યેણ ॥ 61 ॥
દેહિ દક્ષિણા-મ્પ્રતિરસ્વાયુઃ । અથા મુચ્યસ્વ વરુણસ્ય પાશાત્ ॥ યેનાવપ-થ્સવિતા ક્ષુરેણ । સોમસ્ય રાજ્ઞો વરુણસ્ય વિદ્વાન્ । તેન બ્રહ્માણો વપતેદમસ્યોર્જેમમ્ । રય્યા વર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ મા તે કેશાનનુ ગાદ્વર્ચ એતત્ । તથા ધાતા કરોતુ તે । તુભ્યમિન્દ્રો બૃહસ્પતિઃ । સવિતા વર્ચ આદધાત્ ॥ 60 ॥
તેભ્યો નિધાન-મ્બહુધા વ્યૈચ્છન્ન્ । અન્તરા દ્યાવાપૃથિવી અપ-સ્સુવઃ । દર્ભસ્તમ્બે વીર્યકૃતે નિધાય । પૌગ્ગ્સ્યેનેમં-વઁર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ બલ-ન્તે બાહુવો-સ્સવિતા દધાતુ । સોમસ્ત્વા-ઽનક્તુ પયસા ઘૃતેન । સ્ત્રીષુ રૂપમશ્વિનૈત-ન્નિધત્તમ્ । પૌગ્ગ્સ્યેનેમં-વઁર્ચસા સગ્ંસૃજાથ ॥ ય-થ્સીમન્ત-ઙ્કઙ્કતસ્તે લિલેખ । યદ્વા ક્ષુરઃ પરિવવર્જ વપગ્ગ્સ્તે । સ્ત્રીષુ રૂપમશ્વિનૈત-ન્નિધત્તમ્ । પૌગ્ગ્સ્યેનેમગ્ં સગ્ંસૃજાથો વીર્યેણ ॥ 61 ॥
(અવાસ્રાગ્દીક્ષા વાશિની હ્યુગ્રા-ઽઽદધા-દ્વવર્જ વપગ્ગ્સ્તે દ્વે ચ ) (અ. 17)
(યે કેશિનો નર્તે મા તે બલં-યઁ-થ્સીમન્ત-મ્પઞ્ચ)
અનુવાકં 18 - વિદ્યનાખ્ય એકાહવિશેષઃ
(યે કેશિનો નર્તે મા તે બલં-યઁ-થ્સીમન્ત-મ્પઞ્ચ)
અનુવાકં 18 - વિદ્યનાખ્ય એકાહવિશેષઃ
ઇન્દ્રં-વૈઁ સ્વા વિશો મરુતો નાપાચાયન્ન્ । સો-ઽનપચાય્યમાન એતં-વિઁઘનમપશ્યત્ । તમા-ઽહરત્ । તેનાયજત । તેનૈવાસા-ન્તગ્ં સગ્ગ્સ્તમ્ભં-વ્યઁહન્ન્ । ય-દ્વ્યહન્ન્ । ત-દ્વિઘનસ્ય વિઘનત્વમ્ ॥ વિ પાપ્માન-મ્ભ્રાતૃવ્યગ્ં હતે । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ 62 ॥
યગ્ં રાજાનં-વિઁશો નાપચાયેયુઃ । યો વા બ્રાહ્મણસ્તમસા પાપ્મના પ્રાવૃત-સ્સ્યાત્ । સ એતેન યજેત । વિઘનેનૈવૈન-દ્વિહત્ય । વિશામાધિપત્ય-ઙ્ગચ્છતિ ॥ તસ્ય દ્વે દ્વાદશે સ્તોત્રે ભવતઃ । દ્વે ચતુર્વિગ્ંશે । ઔદ્ભિદ્યમેવ તત્ । એતદ્વૈ ક્ષત્રસ્યૌદ્ભિદ્યમ્ । યદસ્મૈ સ્વા વિશો બલિગ્ં હરન્તિ ॥ 63 ॥
હરન્ત્યસ્મૈ વિશો બલિમ્ । ઐનમપ્રતિખ્યાત-ઙ્ગચ્છતિ । ય એવં-વેઁદ ॥ પ્રબાહુગ્વા અગ્રે ક્ષત્રાણ્યાતેપુઃ । તેષામિન્દ્રઃ ક્ષત્રાણ્યાદત્ત । ન વા ઇમાનિ ક્ષત્રાણ્ય ભૂવન્નિતિ । તન્નક્ષત્રાણા-ન્નક્ષત્રત્વમ્ । આ શ્રેયસો ભ્રાતૃવ્યસ્ય તેજ ઇન્દ્રિય-ન્દત્તે । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ 64 ॥
ત-દ્યથા હ વૈ સચ્યાક્રિણૌ કપ્લકાવુપા-વહિતૌ સ્યાતામ્ । એવમેતૌ યુગ્મન્તૌ સ્તોમૌ । અયુક્ષુ સ્તોમેષુ ક્રિયેતે । પાપ્મનો-ઽપહત્યૈ ॥ અપ પાપ્માન-મ્ભ્રાતૃવ્યગ્ં હતે । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ ત-દ્યથા હ વૈ સૂતગ્રામણ્યઃ । એવ-ઞ્છન્દાગ્ંસિ । તેષ્વસાવાદિત્યો બૃહતીરભ્યૂઢઃ ॥ 65 ॥
સતોબૃહતીષુ સ્તુવતે સતો બૃહન્ન્ । પ્રજયા પશુભિ-રસાનીત્યેવ ॥ વ્યતિષક્તાભિ-સ્સ્તુવતે । વ્યતિષક્તં-વૈઁ ક્ષત્રં-વિઁશા । વિશૈવૈન-ઙ્ક્ષત્રેણ વ્યતિષજતિ ॥ વ્યતિષક્તાભિ-સ્સ્તુવતે । વ્યતિષક્તો વૈ ગ્રામણી-સ્સજાતૈઃ । સજાતૈરેવૈનં-વ્યઁતિષજતિ ॥ વ્યતિષક્તાભિ-સ્સ્તુવતે । વ્યતિષક્તો વૈ પુરુષઃ પાપ્મભિઃ । વ્યતિષક્તા-ભિરેવાસ્ય પાપ્મનો નુદતે ॥ 66 ॥
યગ્ં રાજાનં-વિઁશો નાપચાયેયુઃ । યો વા બ્રાહ્મણસ્તમસા પાપ્મના પ્રાવૃત-સ્સ્યાત્ । સ એતેન યજેત । વિઘનેનૈવૈન-દ્વિહત્ય । વિશામાધિપત્ય-ઙ્ગચ્છતિ ॥ તસ્ય દ્વે દ્વાદશે સ્તોત્રે ભવતઃ । દ્વે ચતુર્વિગ્ંશે । ઔદ્ભિદ્યમેવ તત્ । એતદ્વૈ ક્ષત્રસ્યૌદ્ભિદ્યમ્ । યદસ્મૈ સ્વા વિશો બલિગ્ં હરન્તિ ॥ 63 ॥
હરન્ત્યસ્મૈ વિશો બલિમ્ । ઐનમપ્રતિખ્યાત-ઙ્ગચ્છતિ । ય એવં-વેઁદ ॥ પ્રબાહુગ્વા અગ્રે ક્ષત્રાણ્યાતેપુઃ । તેષામિન્દ્રઃ ક્ષત્રાણ્યાદત્ત । ન વા ઇમાનિ ક્ષત્રાણ્ય ભૂવન્નિતિ । તન્નક્ષત્રાણા-ન્નક્ષત્રત્વમ્ । આ શ્રેયસો ભ્રાતૃવ્યસ્ય તેજ ઇન્દ્રિય-ન્દત્તે । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ 64 ॥
ત-દ્યથા હ વૈ સચ્યાક્રિણૌ કપ્લકાવુપા-વહિતૌ સ્યાતામ્ । એવમેતૌ યુગ્મન્તૌ સ્તોમૌ । અયુક્ષુ સ્તોમેષુ ક્રિયેતે । પાપ્મનો-ઽપહત્યૈ ॥ અપ પાપ્માન-મ્ભ્રાતૃવ્યગ્ં હતે । ય એતેન યજતે । ય ઉ ચૈનમેવં-વેઁદ ॥ ત-દ્યથા હ વૈ સૂતગ્રામણ્યઃ । એવ-ઞ્છન્દાગ્ંસિ । તેષ્વસાવાદિત્યો બૃહતીરભ્યૂઢઃ ॥ 65 ॥
સતોબૃહતીષુ સ્તુવતે સતો બૃહન્ન્ । પ્રજયા પશુભિ-રસાનીત્યેવ ॥ વ્યતિષક્તાભિ-સ્સ્તુવતે । વ્યતિષક્તં-વૈઁ ક્ષત્રં-વિઁશા । વિશૈવૈન-ઙ્ક્ષત્રેણ વ્યતિષજતિ ॥ વ્યતિષક્તાભિ-સ્સ્તુવતે । વ્યતિષક્તો વૈ ગ્રામણી-સ્સજાતૈઃ । સજાતૈરેવૈનં-વ્યઁતિષજતિ ॥ વ્યતિષક્તાભિ-સ્સ્તુવતે । વ્યતિષક્તો વૈ પુરુષઃ પાપ્મભિઃ । વ્યતિષક્તા-ભિરેવાસ્ય પાપ્મનો નુદતે ॥ 66 ॥
(વેદ - હરન્ - ત્યેનમેવં-વેઁદા - ભ્યૂઢઃ - પાપ્મભિરેક-ઞ્ચ) (અ. 18)
(ત્રિવૃ--દ્યદાગ્નેયો-ઽગ્નિમુખા હ્યૃદ્ધિ--ર્ યદાગ્નેય આગ્નેયો - ન વૈ સોમેન - યો વૈ સોમે - નૈષ ગોસવઃ - સિગ્ંહે - ઽભિપ્રેહિ મિત્રવર્ધનઃ - પ્રજાપતિસ્તા ઓદનં - પ્રજાપતિરકામયત બહો-ર્ભૂયા - નગસ્ત્યો - ઽસ્યાજરાસ - સ્તિષ્ઠા હરી - પ્રજાપતિઃ પશૂન્ - વ્યાઘ્રો-ઽયમ - ભિપ્રેહિ વૃત્રહન્તમો - યે કેશિન - ઇન્દ્રં-વાઁ અષ્ટાદશ )
(ત્રિવૃ--દ્યો વૈ સોમે - નાયુરસિ વિશ્વાયુ--ર્ બહુ-ર્ભવતિ - તિષ્ઠા હરી રથ - આ-ઽય-મ્ભાતુ - તેભ્યો નિધાનગ્ં ષટ્થ્ષષ્ટિઃ)
(ત્રિવૃત્ - પાપ્મનો નુદતે)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥