കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠകഃ - സവാ ഏകാഹവിശേഷാഃ
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
2.7.1 അനുവാകം - ബൃഹസ്പതിസവഃ
ത്രിവൃ-ഥ്സ്തോമോ ഭവതി । ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ ത്രിവൃത് । ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാവരുന്ധേ ॥ അഗ്നിഷ്ടോമ-സ്സോമോ ഭവതി । ബ്രഹ്മവര്ചസം-വാഁ അഗ്നിഷ്ടോമഃ । ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാവരുന്ധേ ॥ രഥന്തരഗ്ം സാമ ഭവതി । ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ രഥന്തരമ് । ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാവരുന്ധേ ॥ പരിസ്രജീ ഹോതാ ഭവതി ॥ 1 ॥
അരുണോ മിര്മിരസ്ത്രിശുക്രഃ । ഏത-ദ്വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ രൂപമ് । രൂപേണൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവരുന്ധേ ॥ ബൃഹസ്പതി-രകാമയത ദേവാനാ-മ്പുരോധാ-ങ്ഗച്ഛേയമിതി । സ ഏത-മ്ബൃഹസ്പതിസവമപശ്യത് । തമാ-ഽഹരത് । തേനായജത । തതോ വൈ സ ദേവാനാ-മ്പുരോധാ-മഗച്ഛത് । യഃ പുരോധാകാമ-സ്സ്യാത് । സ ബൃഹസ്പതിസവേന യജേത ॥ 2 ॥
പുരോധാമേവ ഗച്ഛതി ॥ തസ്യ പ്രാതസ്സവനേ സന്നേഷു നാരാശഗ്ംസേഷു । ഏകാദശ ദക്ഷിണാ നീയന്തേ । ഏകാദശ മാദ്ധ്യദിന്നേ സവനേ സന്നേഷു നാരാശഗ്ംസേഷു । ഏകാദശ തൃതീയസവനേ സന്നേഷു നാരാശഗ്ംസേഷു । ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ-ദ്വൈ ദേവതാഃ । ദേവതാ ഏവാവരുന്ധേ ॥ അശ്വശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശഃ । പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ ॥ 3 ॥
പ്രജാപതി-ശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശോ ദേവതാനാമ് । യാവതീരേവ ദേവതാഃ । താ ഏവാവരുന്ധേ ॥ കൃഷ്ണാജിനേ ഽഭിഷിഞ്ചതി । ബ്രഹ്മണോ വാ ഏത-ദ്രൂപമ് । യ-ത്കൃഷ്ണാജിനമ് । ബ്രഹ്മവര്ചസേനൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി ॥ ആജ്യേനാഭിഷിഞ്ചതി । തേജോ വാ ആജ്യമ് । തേജ ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി ॥ 4 ॥
2.7.1 അനുവാകം - ബൃഹസ്പതിസവഃ
ത്രിവൃ-ഥ്സ്തോമോ ഭവതി । ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ ത്രിവൃത് । ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാവരുന്ധേ ॥ അഗ്നിഷ്ടോമ-സ്സോമോ ഭവതി । ബ്രഹ്മവര്ചസം-വാഁ അഗ്നിഷ്ടോമഃ । ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാവരുന്ധേ ॥ രഥന്തരഗ്ം സാമ ഭവതി । ബ്രഹ്മവര്ചസം-വൈഁ രഥന്തരമ് । ബ്രഹ്മവര്ചസമേവാവരുന്ധേ ॥ പരിസ്രജീ ഹോതാ ഭവതി ॥ 1 ॥
അരുണോ മിര്മിരസ്ത്രിശുക്രഃ । ഏത-ദ്വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ രൂപമ് । രൂപേണൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവരുന്ധേ ॥ ബൃഹസ്പതി-രകാമയത ദേവാനാ-മ്പുരോധാ-ങ്ഗച്ഛേയമിതി । സ ഏത-മ്ബൃഹസ്പതിസവമപശ്യത് । തമാ-ഽഹരത് । തേനായജത । തതോ വൈ സ ദേവാനാ-മ്പുരോധാ-മഗച്ഛത് । യഃ പുരോധാകാമ-സ്സ്യാത് । സ ബൃഹസ്പതിസവേന യജേത ॥ 2 ॥
പുരോധാമേവ ഗച്ഛതി ॥ തസ്യ പ്രാതസ്സവനേ സന്നേഷു നാരാശഗ്ംസേഷു । ഏകാദശ ദക്ഷിണാ നീയന്തേ । ഏകാദശ മാദ്ധ്യദിന്നേ സവനേ സന്നേഷു നാരാശഗ്ംസേഷു । ഏകാദശ തൃതീയസവനേ സന്നേഷു നാരാശഗ്ംസേഷു । ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ । ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശ-ദ്വൈ ദേവതാഃ । ദേവതാ ഏവാവരുന്ധേ ॥ അശ്വശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശഃ । പ്രാജാപത്യോ വാ അശ്വഃ ॥ 3 ॥
പ്രജാപതി-ശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശോ ദേവതാനാമ് । യാവതീരേവ ദേവതാഃ । താ ഏവാവരുന്ധേ ॥ കൃഷ്ണാജിനേ ഽഭിഷിഞ്ചതി । ബ്രഹ്മണോ വാ ഏത-ദ്രൂപമ് । യ-ത്കൃഷ്ണാജിനമ് । ബ്രഹ്മവര്ചസേനൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി ॥ ആജ്യേനാഭിഷിഞ്ചതി । തേജോ വാ ആജ്യമ് । തേജ ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി ॥ 4 ॥
(ഹോതാ ഭവതി - യജേത - വാ അശ്വോ - ദധാതി) (അ. 1)
2.7.2 അനുവാകം - വൈശ്യസവഃ
2.7.2 അനുവാകം - വൈശ്യസവഃ
യദാഗ്നേയോ ഭവതി । അഗ്നിമുഖാ ഹ്യൃദ്ധിഃ ॥ അഥ യ-ത്പൌഷ്ണഃ । പുഷ്ടിര്വൈ പൂഷാ । പുഷ്ടി-ര്വൈശ്യസ്യ । പുഷ്ടിമേവാവരുന്ധേ ॥ പ്രസവായ സാവിത്രഃ ॥ അഥ യ-ത്ത്വാഷ്ട്രഃ । ത്വഷ്ടാ ഹി രൂപാണി വികരോതി ॥ നിര്വരുണത്വായ വാരുണഃ ॥ 5 ॥
അഥോ യ ഏവ കശ്ച സന്ഥ്സൂയതേ । സ ഹി വാരുണഃ ॥ അഥ യ-ദ്വൈശ്വദേവഃ । വൈശ്വദേവോ ഹി വൈശ്യഃ ॥ അഥ യ-ന്മാരുതഃ । മാരുതോ ഹി വൈശ്യഃ ॥ സപ്തൈതാനി ഹവീഗ്ംഷി ഭവന്തി । സപ്തഗണാ വൈ മരുതഃ ॥ പൃശ്നിഃ പഷ്ഠൌഹീ മാരുത്യാലഭ്യതേ । വിഡ്വൈ മരുതഃ ॥ വിശ ഏവൈത-ന്മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ । തസ്മാ-ദ്വാ ഏഷ വിശഃ പ്രിയഃ । വിശോ ഹി മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ ॥ ഋഷഭചര്മേ-ഽദ്ധ്യഭിഷിഞ്ചതി । സ ഹി പ്രജനയിതാ ॥ ദദ്ധ്നാ-ഽഭിഷിഞ്ചതി । ഊര്ഗ്വാ അന്നാദ്യ-ന്ദധി । ഊര്ജൈവൈന-മന്നാദ്യേന സമര്ധയതി ॥ 6 ॥
അഥോ യ ഏവ കശ്ച സന്ഥ്സൂയതേ । സ ഹി വാരുണഃ ॥ അഥ യ-ദ്വൈശ്വദേവഃ । വൈശ്വദേവോ ഹി വൈശ്യഃ ॥ അഥ യ-ന്മാരുതഃ । മാരുതോ ഹി വൈശ്യഃ ॥ സപ്തൈതാനി ഹവീഗ്ംഷി ഭവന്തി । സപ്തഗണാ വൈ മരുതഃ ॥ പൃശ്നിഃ പഷ്ഠൌഹീ മാരുത്യാലഭ്യതേ । വിഡ്വൈ മരുതഃ ॥ വിശ ഏവൈത-ന്മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ । തസ്മാ-ദ്വാ ഏഷ വിശഃ പ്രിയഃ । വിശോ ഹി മദ്ധ്യതോ-ഽഭിഷിച്യതേ ॥ ഋഷഭചര്മേ-ഽദ്ധ്യഭിഷിഞ്ചതി । സ ഹി പ്രജനയിതാ ॥ ദദ്ധ്നാ-ഽഭിഷിഞ്ചതി । ഊര്ഗ്വാ അന്നാദ്യ-ന്ദധി । ഊര്ജൈവൈന-മന്നാദ്യേന സമര്ധയതി ॥ 6 ॥
(വാരുണോ - വിഡ്വൈ മരുതോ-ഽഷ്ടൌ ച) (അ. 2)
അനുവാകം 3 - ബ്രാഹ്മണസവഃ
അനുവാകം 3 - ബ്രാഹ്മണസവഃ
യദാഗ്നേയോ ഭവതി । ആഗ്നേയോ വൈ ബ്രാഹ്മണഃ ॥ അഥ യ-ഥ്സൌമ്യഃ । സൌമ്യോ ഹി ബ്രാഹ്മണഃ ॥ പ്രസവായൈവ സാവിത്രഃ ॥ അഥ യ-ദ്ബാര്ഹസ്പത്യഃ । ഏതദ്വൈ ബ്രാഹ്മണസ്യ വാക്പതീയമ് ॥ അഥ യദഗ്നീഷോമീയഃ । ആഗ്നേയോ വൈ ബ്രാഹ്മണഃ । തൌ യദാ സഗഞ്ച്ഛേതേ ॥ 7 ॥
അഥ വീര്യാവത്തരോ ഭവതി ॥ അഥ യ-ഥ്സാരസ്വതഃ । ഏതദ്ധി പ്രത്യക്ഷ-മ്ബ്രാഹ്മണസ്യ വാക്പതീയമ് ॥ നിര്വരുണത്വായൈവ വാരുണഃ । അഥോ യ ഏവ കശ്ച സന്ഥ്സൂയതേ । സ ഹി വാരുണഃ ॥ അഥ യ-ദ്ദ്യാവാപൃഥിവ്യഃ । ഇന്ദ്രോ വൃത്രായ വജ്രമുദയച്ഛത് । ത-ന്ദ്യാവാപൃഥിവീ നാന്വമന്യേതാമ് । തമേതേനൈവ ഭാഗധേയേനാ-ന്വമന്യേതാമ് ॥ 8 ॥
വജ്രസ്യ വാ ഏഷോ-ഽനുമാനായ । അനുമതവജ്ര-സ്സൂയാതാ ഇതി ॥ അഷ്ടാവേതാനി ഹവീഗ്ംഷി ഭവന്തി । അഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ । ഗായത്രീ ബ്രഹ്മവര്ചസമ് । ഗായത്രിയൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവരുന്ധേ ॥ ഹിരണ്യേന ഘൃതമു-ത്പുനാതി । തേജസ ഏവ രുചേ ॥ കൃഷ്ണാജിനേ-ഽഭിഷിഞ്ചതി । ബ്രഹ്മണോ വാ ഏതദൃഖ്സാമയോ രൂപമ് । യ-ത്കൃഷ്ണാജിനമ് । ബ്രഹ്മന്നേവൈന-മൃഖ്സാമയോ-രദ്ധ്യഭിഷിഞ്ചതി ॥ ഘൃതേനാ-ഭിഷിഞ്ചതി । തഥാ വീര്യാവത്തരോ ഭവതി ॥ 9 ॥
അഥ വീര്യാവത്തരോ ഭവതി ॥ അഥ യ-ഥ്സാരസ്വതഃ । ഏതദ്ധി പ്രത്യക്ഷ-മ്ബ്രാഹ്മണസ്യ വാക്പതീയമ് ॥ നിര്വരുണത്വായൈവ വാരുണഃ । അഥോ യ ഏവ കശ്ച സന്ഥ്സൂയതേ । സ ഹി വാരുണഃ ॥ അഥ യ-ദ്ദ്യാവാപൃഥിവ്യഃ । ഇന്ദ്രോ വൃത്രായ വജ്രമുദയച്ഛത് । ത-ന്ദ്യാവാപൃഥിവീ നാന്വമന്യേതാമ് । തമേതേനൈവ ഭാഗധേയേനാ-ന്വമന്യേതാമ് ॥ 8 ॥
വജ്രസ്യ വാ ഏഷോ-ഽനുമാനായ । അനുമതവജ്ര-സ്സൂയാതാ ഇതി ॥ അഷ്ടാവേതാനി ഹവീഗ്ംഷി ഭവന്തി । അഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ । ഗായത്രീ ബ്രഹ്മവര്ചസമ് । ഗായത്രിയൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവരുന്ധേ ॥ ഹിരണ്യേന ഘൃതമു-ത്പുനാതി । തേജസ ഏവ രുചേ ॥ കൃഷ്ണാജിനേ-ഽഭിഷിഞ്ചതി । ബ്രഹ്മണോ വാ ഏതദൃഖ്സാമയോ രൂപമ് । യ-ത്കൃഷ്ണാജിനമ് । ബ്രഹ്മന്നേവൈന-മൃഖ്സാമയോ-രദ്ധ്യഭിഷിഞ്ചതി ॥ ഘൃതേനാ-ഭിഷിഞ്ചതി । തഥാ വീര്യാവത്തരോ ഭവതി ॥ 9 ॥
(സഗഞ്ച്ഛേതേ - ഭാഗധേയേനാന്വമന്യേതാഗ്ം - രൂപ-ഞ്ചത്വാരി ച) (അ. 3)
അനുവാകം 4 - സോമസവഃ
അനുവാകം 4 - സോമസവഃ
ന വൈ സോമേന സോമസ്യ സവോ-ഽസ്തി । ഹതോ ഹ്യേഷഃ । അഭിഷുതോ ഹ്യേഷഃ । ന ഹി ഹത-സ്സൂയതേ । സൌമീഗ്ം സൂതവശാമാലഭതേ । സോമോ വൈ രേതോധാഃ । രേത ഏവ ത-ദ്ദധാതി ॥ സൌമ്യര്ചാ ഽഭിഷിഞ്ചതി । രേതോധാ ഹ്യഷാ । രേത-സ്സോമഃ । രേത ഏവാസ്മി-ന്ദധാതി ॥ യ-ത്കിഞ്ച രാജസൂയമൃതേ സോമമ് । ത-ഥ്സര്വ-മ്ഭവതി ॥ അഷാഢം-യുഁഥ്സു പൃതനാസു പപ്രിമ് । സുവര.ഷാമഫ്സ്വാം-വൃഁജനസ്യ ഗോപാമ് । ഭരേഷുജാഗ്ം സുക്ഷിതിഗ്ം സുശ്രവസമ് । ജയന്ത-ന്ത്വാമനു മദേമ സോമ ॥ 10 ॥
(രേത-സ്സോമഃ സപ്ത ച ) (അ. 4)
അനുവാകം 5 - പൃഥിസവഃ
അനുവാകം 5 - പൃഥിസവഃ
യോ വൈ സോമേന സൂയതേ । സ ദേവസവഃ । യഃ പശുനാ സൂയതേ । സ ദേവസവഃ । യ ഇഷ്ട്യാ സൂയതേ । സ മനുഷ്യസവഃ । ഏതം-വൈഁ പൃഥയേ ദേവാഃ പ്രായച്ഛന്ന് । തതോ വൈ സോ-ഽപ്യാരണ്യാനാ-മ്പശൂനാമസൂയത । യാവതീഃ കിയതീശ്ച പ്രജാ വാചം-വഁദന്തി । താസാഗ്ം സര്വാസാഗ്ം സൂയതേ ॥ 11 ॥
യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ നാരാശഗ്ഗ്സ്യര്ചാ ഽഭിഷിഞ്ചതി । മനുഷ്യാ വൈ നരാശഗ്ംസഃ । നിഹ്നുത്യ വാവൈതത് । അഥാഭിഷിഞ്ചതി ॥ യ-ത്കിഞ്ച രാജസൂയ-മനുത്തരവേദീകമ് । ത-ഥ്സര്വ-മ്ഭവതി ॥ യേ മേ പഞ്ചാശത-ന്ദദുഃ । അശ്വാനാഗ്ം സധസ്തുതിഃ । ദ്യുമദഗ്നേ മഹി ശ്രവഃ । ബൃഹ-ത്കൃധി മഘോനാമ് । നൃവദമൃത നൃണാമ് ॥ 12 ॥
യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ നാരാശഗ്ഗ്സ്യര്ചാ ഽഭിഷിഞ്ചതി । മനുഷ്യാ വൈ നരാശഗ്ംസഃ । നിഹ്നുത്യ വാവൈതത് । അഥാഭിഷിഞ്ചതി ॥ യ-ത്കിഞ്ച രാജസൂയ-മനുത്തരവേദീകമ് । ത-ഥ്സര്വ-മ്ഭവതി ॥ യേ മേ പഞ്ചാശത-ന്ദദുഃ । അശ്വാനാഗ്ം സധസ്തുതിഃ । ദ്യുമദഗ്നേ മഹി ശ്രവഃ । ബൃഹ-ത്കൃധി മഘോനാമ് । നൃവദമൃത നൃണാമ് ॥ 12 ॥
(സൂയതേ - സധസ്തുതിസ്ത്രീണി ച) (അ. 5)
അനുവാകം 6 - ഗോസവഃ
അനുവാകം 6 - ഗോസവഃ
ഏഷ ഗോസവഃ । ഷട്ത്രിഗ്ംശ ഉക്ഥ്യോ ബൃഹ-ഥ്സാമാ । പവമാനേ കണ്വരഥന്തര-മ്ഭവതി ॥ യോ വൈ വാജപേയഃ । സ സമ്രാട്ഥ്സവഃ । യോ രാജസൂയഃ । സ വരുണസവഃ । പ്രജാപതി-സ്സ്വാരാജ്യ-മ്പരമേഷ്ഠീ । സ്വാരാജ്യ-ങ്ഗൌരേവ ॥ ഗൌരിവ ഭവതി ॥ 13 ॥
യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ ഉഭേ ബൃഹ-ദ്രഥന്തരേ ഭവതഃ । തദ്ധി സ്വാരാജ്യമ് ॥ അയുത-ന്ദക്ഷിണാഃ । തദ്ധി സ്വാരാജ്യമ് ॥ പ്രതിധുഷാ ഽഭിഷിഞ്ചതി । തദ്ധി സ്വാരാജ്യമ് ॥ അനുദ്ധതേ വേദ്യൈ ദക്ഷിണത ആഹവനീയസ്യ ബൃഹത-സ്സ്തോത്ര-മ്പ്രത്യഭിഷിഞ്ചതി । ഇയം-വാഁവ രഥന്തരമ് ॥ 14 ॥
അസൌ ബൃഹത് । അനയോരേവൈന-മനന്തര്ഹിത-മഭിഷിഞ്ചതി ॥ പശുസ്തോമോ വാ ഏഷഃ । തേന ഗോസവഃ । ഷട്ത്രിഗ്ംശ-സ്സര്വഃ ॥ രേവജ്ജാത-സ്സഹസാ വൃദ്ധഃ । ക്ഷത്രാണാ-ങ്ക്ഷത്രഭൃത്തമോ വയോധാഃ । മഹാ-ന്മഹിത്വേ തസ്തഭാനഃ । ക്ഷത്രേ രാഷ്ട്രേ ച ജാഗൃഹി । പ്രജാപതേസ്ത്വാ പരമേഷ്ഠിന-സ്സ്വാരാജ്യേനാഭിഷിഞ്ചാ-മീത്യാഹ ॥ സ്വാരാജ്യ-മേവൈന-ങ്ഗമയതി ॥ 15 ॥
യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ ഉഭേ ബൃഹ-ദ്രഥന്തരേ ഭവതഃ । തദ്ധി സ്വാരാജ്യമ് ॥ അയുത-ന്ദക്ഷിണാഃ । തദ്ധി സ്വാരാജ്യമ് ॥ പ്രതിധുഷാ ഽഭിഷിഞ്ചതി । തദ്ധി സ്വാരാജ്യമ് ॥ അനുദ്ധതേ വേദ്യൈ ദക്ഷിണത ആഹവനീയസ്യ ബൃഹത-സ്സ്തോത്ര-മ്പ്രത്യഭിഷിഞ്ചതി । ഇയം-വാഁവ രഥന്തരമ് ॥ 14 ॥
അസൌ ബൃഹത് । അനയോരേവൈന-മനന്തര്ഹിത-മഭിഷിഞ്ചതി ॥ പശുസ്തോമോ വാ ഏഷഃ । തേന ഗോസവഃ । ഷട്ത്രിഗ്ംശ-സ്സര്വഃ ॥ രേവജ്ജാത-സ്സഹസാ വൃദ്ധഃ । ക്ഷത്രാണാ-ങ്ക്ഷത്രഭൃത്തമോ വയോധാഃ । മഹാ-ന്മഹിത്വേ തസ്തഭാനഃ । ക്ഷത്രേ രാഷ്ട്രേ ച ജാഗൃഹി । പ്രജാപതേസ്ത്വാ പരമേഷ്ഠിന-സ്സ്വാരാജ്യേനാഭിഷിഞ്ചാ-മീത്യാഹ ॥ സ്വാരാജ്യ-മേവൈന-ങ്ഗമയതി ॥ 15 ॥
(ഇവ ഭവതി - രഥന്തര - മാഹൈക-ഞ്ച) (അ. 6)
അനുവാകം 7 - ഓദനസവമന്ത്രാഃ
അനുവാകം 7 - ഓദനസവമന്ത്രാഃ
സിഗ്ംഹേ വ്യാഘ്ര ഉത യാ പൃദാകൌ । ത്വിഷിരഗ്നൌ ബ്രാഹ്മണേ സൂര്യേ യാ । ഇന്ദ്രം-യാഁ ദേവീ സുഭഗാ ജജാന । സാ ന ആഗന് വര്ചസാ സംവിഁദാനാ ॥ യാ രാജന്യേ ദുന്ദുഭാവായതായാമ് । അശ്വസ്യ ക്രന്ദ്യേ പുരുഷസ്യ മായൌ । ഇന്ദ്രം-യാഁ ദേവീ സുഭഗാ ജജാന । സാ ന ആഗന് വര്ചസാ സംവിഁദാനാ ॥ യാ ഹസ്തിനി ദ്വീപിനി യാ ഹിരണ്യേ । ത്വിഷി-രശ്വേഷു പുരുഷേഷു ഗോഷു ॥ 16 ॥
ഇന്ദ്രം-യാഁ ദേവീ സുഭഗാ ജജാന । സാ ന ആഗന് വര്ചസാ സംവിഁദാനാ ॥ രഥേ അക്ഷേഷു വൃഷഭസ്യ വാജേ । വാതേ പര്ജന്യേ വരുണസ്യ ശുഷ്മേ । ഇന്ദ്രം-യാഁ ദേവീ സുഭഗാ ജജാന । സാ ന ആഗന് വര്ചസാ സംവിഁദാനാ ॥ രാഡസി വിരാഡസി । സമ്രാഡസി സ്വരാഡസി ॥ ഇന്ദ്രായ ത്വാ തേജസ്വതേ തേജസ്വന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി । ഇന്ദ്രായ ത്വൌജസ്വത ഓജസവന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി ॥ 17 ॥
ഇന്ദ്രായ ത്വാ പയസ്വതേ പയസ്വന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി । ഇന്ദ്രായ ത്വാ-ഽഽയുഷ്മത ആയുഷ്മന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി ॥ തേജോ-ഽസി । ത-ത്തേ പ്രയച്ഛാമി । തേജസ്വദസ്തു മേ മുഖമ് । തേജസ്വച്ഛിരോ അസ്തു മേ । തേജസ്വാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । തേജസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ ഓജോ-ഽസി । ത-ത്തേ പ്രയച്ഛാമി ॥ 18 ॥
ഓജസ്വദസ്തു മേ മുഖമ് । ഓജസ്വച്ഛിരോ അസ്തു മേ । ഓജസ്വാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । ഓജസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ പയോ-ഽസി । തത്തേ പ്രയച്ഛാമി । പയസ്വദസ്തു മേ മുഖമ് । പയസ്വച്ഛിരോ അസ്തു മേ । പയസ്വാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । പയസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ 19 ॥
ആയുരസി । ത-ത്തേ പ്രയച്ഛാമി । ആയുഷ്മദസ്തു മേ മുഖമ് । ആയുഷ്മച്ഛിരോ അസ്തു മേ । ആയുഷ്മാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । ആയുഷാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധി । പ്രിയഗ്ം രേതോ വരുണ സോമ രാജന്ന് । മാതേവാസ്മാ അദിതേ ശര്മ യച്ഛ । വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടിര്യഥാ ഽസത് ॥ 20 ॥
ആയുരസി വിശ്വായുരസി । സര്വായുരസി സര്വമായുരസി ॥ യതോ വാതോ മനോ ജവാഃ । യതഃ, ക്ഷരന്തി സിന്ധവഃ । താസാ-ന്ത്വാ സര്വാസാഗ്ം രുചാ । അഭിഷിഞ്ചാമി വര്ചസാ ॥ സമുദ്ര ഇവാസി ഗഹ്മനാ । സോമ ഇവാസ്യദാഭ്യഃ । അഗ്നിരിവ വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । സൂര്യ ഇവ ജ്യോതിഷാ വിഭൂഃ ॥ 21 ॥
അപാം-യോഁ ദ്രവണേ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । തേജസേ ബ്രഹ്മവര്ചസായ ഗൃഹ്ണാമി । അപാം-യഁ ഊര്മൌ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । ഓജസേ വീര്യായ ഗൃഹ്ണാമി । അപാം-യോഁ മദ്ധ്യതോ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । പുഷ്ട്യൈ പ്രജനനായ ഗൃഹ്ണാമി । അപാം-യോഁ യജ്ഞിയോ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । ആയുഷേ ദീര്ഘായുത്വായ ഗൃഹ്ണാമി ॥ 22 ॥
ഇന്ദ്രം-യാഁ ദേവീ സുഭഗാ ജജാന । സാ ന ആഗന് വര്ചസാ സംവിഁദാനാ ॥ രഥേ അക്ഷേഷു വൃഷഭസ്യ വാജേ । വാതേ പര്ജന്യേ വരുണസ്യ ശുഷ്മേ । ഇന്ദ്രം-യാഁ ദേവീ സുഭഗാ ജജാന । സാ ന ആഗന് വര്ചസാ സംവിഁദാനാ ॥ രാഡസി വിരാഡസി । സമ്രാഡസി സ്വരാഡസി ॥ ഇന്ദ്രായ ത്വാ തേജസ്വതേ തേജസ്വന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി । ഇന്ദ്രായ ത്വൌജസ്വത ഓജസവന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി ॥ 17 ॥
ഇന്ദ്രായ ത്വാ പയസ്വതേ പയസ്വന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി । ഇന്ദ്രായ ത്വാ-ഽഽയുഷ്മത ആയുഷ്മന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാമി ॥ തേജോ-ഽസി । ത-ത്തേ പ്രയച്ഛാമി । തേജസ്വദസ്തു മേ മുഖമ് । തേജസ്വച്ഛിരോ അസ്തു മേ । തേജസ്വാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । തേജസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ ഓജോ-ഽസി । ത-ത്തേ പ്രയച്ഛാമി ॥ 18 ॥
ഓജസ്വദസ്തു മേ മുഖമ് । ഓജസ്വച്ഛിരോ അസ്തു മേ । ഓജസ്വാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । ഓജസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ പയോ-ഽസി । തത്തേ പ്രയച്ഛാമി । പയസ്വദസ്തു മേ മുഖമ് । പയസ്വച്ഛിരോ അസ്തു മേ । പയസ്വാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । പയസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ 19 ॥
ആയുരസി । ത-ത്തേ പ്രയച്ഛാമി । ആയുഷ്മദസ്തു മേ മുഖമ് । ആയുഷ്മച്ഛിരോ അസ്തു മേ । ആയുഷ്മാന്. വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । ആയുഷാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ ॥ ഇമമഗ്ന ആയുഷേ വര്ചസേ കൃധി । പ്രിയഗ്ം രേതോ വരുണ സോമ രാജന്ന് । മാതേവാസ്മാ അദിതേ ശര്മ യച്ഛ । വിശ്വേ ദേവാ ജരദഷ്ടിര്യഥാ ഽസത് ॥ 20 ॥
ആയുരസി വിശ്വായുരസി । സര്വായുരസി സര്വമായുരസി ॥ യതോ വാതോ മനോ ജവാഃ । യതഃ, ക്ഷരന്തി സിന്ധവഃ । താസാ-ന്ത്വാ സര്വാസാഗ്ം രുചാ । അഭിഷിഞ്ചാമി വര്ചസാ ॥ സമുദ്ര ഇവാസി ഗഹ്മനാ । സോമ ഇവാസ്യദാഭ്യഃ । അഗ്നിരിവ വിശ്വതഃ പ്രത്യമ് । സൂര്യ ഇവ ജ്യോതിഷാ വിഭൂഃ ॥ 21 ॥
അപാം-യോഁ ദ്രവണേ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । തേജസേ ബ്രഹ്മവര്ചസായ ഗൃഹ്ണാമി । അപാം-യഁ ഊര്മൌ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । ഓജസേ വീര്യായ ഗൃഹ്ണാമി । അപാം-യോഁ മദ്ധ്യതോ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । പുഷ്ട്യൈ പ്രജനനായ ഗൃഹ്ണാമി । അപാം-യോഁ യജ്ഞിയോ രസഃ । തമഹമസ്മാ ആമുഷ്യായണായ । ആയുഷേ ദീര്ഘായുത്വായ ഗൃഹ്ണാമി ॥ 22 ॥
(ഗോഷ് - വോജസ്വന്തഗ്ഗ് ശ്രീണാ - മ്യോജോ-ഽസി തത്തേ പ്രയച്ഛാമി - പയസാ സമ്പിപൃഗ്ധി മാ-സ-ദ്- വിഭൂ--ര് യജ്ഞിയോ രസോ ദ്വേ ച) (അ. 7)
അനുവാകം 8 - ഓദനസവഗതാ സ്ഥാരോഹണമന്ത്രാഃ
അനുവാകം 8 - ഓദനസവഗതാ സ്ഥാരോഹണമന്ത്രാഃ
അഭിപ്രേഹി വീരയസ്വ । ഉഗ്രശ്ചേത്താ സപത്നഹാ ॥ ആതിഷ്ഠ മിത്രവര്ധനഃ । തുഭ്യ-ന്ദേവാ അധിബ്രവന്ന് ॥ അങ്കൌന്യങ്കാ വഭിതോ രഥം-യൌഁ ധ്വാന്തം-വാഁതാഗ്രമനു സചംരന്തൌ ദൂരേ ഹേതിരിന്ദ്രിയാവാ-ന്പതത്രീ തേ നോ-ഽഗ്നയഃ പപ്രയഃ പാരയന്തു ॥ ശമേ അസ് ഇതേ-ന്നോ. ॥ ആതിഷ്ഠന്ത-മ്പരി വിശ്വേ അഭൂഷന്ന് । ശ്രിയം-വഁസാനശ്ചരതി സ്വരോചാഃ । മഹത്-തദസ്യാസുരസ്യ നാമ । ആ വിശ്വരൂപോ അമൃതാനി തസ്ഥൌ ॥ അനു ത്വേന്ദ്രോ മദത്വനു ബൃഹസ്പതിഃ ॥ 23 ॥
അനു സോമോ അന്വഗ്നിരാവീത് । അനു ത്വാ വിശ്വേ ദേവാ അവന്തു । അനു സപ്ത രാജാനോ യ ഉതാഭിഷിക്താഃ ॥ അനു ത്വാ മിത്രാവരുണാവിഹാവതമ് । അനു ദ്യാവാപൃഥിവീ വിശ്വശഭൂമ് । സൂര്യോ അഹോഭിരനു ത്വാ-ഽവതു । ചന്ദ്രമാ നക്ഷത്രൈരനു ത്വാ-ഽവതു ॥ ദ്യൌശ്ച ത്വാ പൃഥിവീ ച പ്രചേതസാ । ശുക്രോ ബൃഹ-ദ്ദക്ഷിണാ ത്വാ പിപര്തു । അനു സ്വധാ ചികിതാഗ്ം സോമോ അഗ്നിഃ । ആ-ഽയ-മ്പൃണക്തു രജസീ ഉപസ്ഥമ് ॥ 24 ॥
അനു സോമോ അന്വഗ്നിരാവീത് । അനു ത്വാ വിശ്വേ ദേവാ അവന്തു । അനു സപ്ത രാജാനോ യ ഉതാഭിഷിക്താഃ ॥ അനു ത്വാ മിത്രാവരുണാവിഹാവതമ് । അനു ദ്യാവാപൃഥിവീ വിശ്വശഭൂമ് । സൂര്യോ അഹോഭിരനു ത്വാ-ഽവതു । ചന്ദ്രമാ നക്ഷത്രൈരനു ത്വാ-ഽവതു ॥ ദ്യൌശ്ച ത്വാ പൃഥിവീ ച പ്രചേതസാ । ശുക്രോ ബൃഹ-ദ്ദക്ഷിണാ ത്വാ പിപര്തു । അനു സ്വധാ ചികിതാഗ്ം സോമോ അഗ്നിഃ । ആ-ഽയ-മ്പൃണക്തു രജസീ ഉപസ്ഥമ് ॥ 24 ॥
(ബൃഹസ്പതിഃ - സോമോ അഗ്നിരേക-ഞ്ച) (അ. 8)
അനുവാകം 9 - ഓദനസവഃ
അനുവാകം 9 - ഓദനസവഃ
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത । താ അസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാചീരായന്ന് । സ ഏത-മ്പ്രജാപതിരോദന-മപശ്യത് । സോ-ഽന്ന-മ്ഭൂതോ-ഽതിഷ്ഠത് । താ അന്യത്രാന്നാദ്യമവിത്ത്വാ । പ്രജാപതി-മ്പ്രജാ ഉപാവര്തന്ത । അന്നമേവൈന-മ്ഭൂത-മ്പശ്യന്തീഃ പ്രജാ ഉപാവര്തന്തേ । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ സര്വാണ്യന്നാനി ഭവന്തി ॥ 25 ॥
സര്വേ പുരുഷാഃ । സര്വാണ്യേവാന്നാന്യവരുന്ധേ । സര്വാ-ന്പുരുഷാന് ॥ രാഡസി വിരാഡസീത്യാഹ । സ്വാരാജ്യമേവൈന-ങ്ഗമയതി ॥ യദ്ധിരണ്യ-ന്ദദാതി । തേജസ്തേനാവരുന്ധേ । യത്തിസൃധന്വമ് । വീര്യ-ന്തേന । യദഷ്ട്രാമ് ॥ 26 ॥
പുഷ്ടി-ന്തേന । യത്-കമണ്ഡലുമ് । ആയുഷ്ടേന ॥ യദ്ധിരണ്യമാബദ്ധ്നാതി । ജ്യോതിര്വൈ ഹിരണ്യമ് । ജ്യോതിരേവാസ്മിന്-ദധാതി । അഥോ തേജോ വൈ ഹിരണ്യമ് । തേജ ഏവാത്മ-ന്ധത്തേ ॥ യദോദന-മ്പ്രാശ്നാതി । ഏതദേവ സര്വമവരുദ്ധ്യ ॥ 27 ॥
തദസ്മി-ന്നേകധാ-ഽധാത് ॥ രോഹിണ്യാ-ങ്കാര്യഃ । യദ്ബ്രാഹ്മണ ഏവ രോഹിണീ । തസ്മാദേവ । അഥോ വര്ഷ്മൈവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ॥ ഉദ്യതാ സൂര്യേണ കാര്യഃ । ഉദ്യന്തം-വാഁ ഏതഗ്ം സര്വാഃ പ്രജാഃ പ്രതിനന്ദന്തി ॥ ദിദൃക്ഷേണ്യോ ദര്ശനീയോ ഭവതി । യ ഏവം-വേഁദ ॥ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി ॥ 28 ॥
അവേത്യോ-ഽവഭൃഥാ(3) നാ(3) ഇതി । യ-ദ്ദര്ഭപുഞ്ജീലൈഃ പവയതി । ത-ഥ്സ്വിദേവാവൈതി । തന്നാവൈതി ॥ ത്രിഭിഃ പവയതി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ । ഏഭിരേവൈനം-ലോഁകൈഃ പവയതി । അഥോ അപാം-വാഁ ഏത-ത്തേജോ വര്ചഃ । യ-ദ്ദര്ഭാഃ । യ-ദ്ദര്ഭപുഞ്ജീലൈഃ പവയതി । അപാമേവൈന-ന്തേജസാ വര്ചസാ-ഽഭിഷിഞ്ചതി ॥ 29 ॥
സര്വേ പുരുഷാഃ । സര്വാണ്യേവാന്നാന്യവരുന്ധേ । സര്വാ-ന്പുരുഷാന് ॥ രാഡസി വിരാഡസീത്യാഹ । സ്വാരാജ്യമേവൈന-ങ്ഗമയതി ॥ യദ്ധിരണ്യ-ന്ദദാതി । തേജസ്തേനാവരുന്ധേ । യത്തിസൃധന്വമ് । വീര്യ-ന്തേന । യദഷ്ട്രാമ് ॥ 26 ॥
പുഷ്ടി-ന്തേന । യത്-കമണ്ഡലുമ് । ആയുഷ്ടേന ॥ യദ്ധിരണ്യമാബദ്ധ്നാതി । ജ്യോതിര്വൈ ഹിരണ്യമ് । ജ്യോതിരേവാസ്മിന്-ദധാതി । അഥോ തേജോ വൈ ഹിരണ്യമ് । തേജ ഏവാത്മ-ന്ധത്തേ ॥ യദോദന-മ്പ്രാശ്നാതി । ഏതദേവ സര്വമവരുദ്ധ്യ ॥ 27 ॥
തദസ്മി-ന്നേകധാ-ഽധാത് ॥ രോഹിണ്യാ-ങ്കാര്യഃ । യദ്ബ്രാഹ്മണ ഏവ രോഹിണീ । തസ്മാദേവ । അഥോ വര്ഷ്മൈവൈനഗ്ം സമാനാനാ-ങ്കരോതി ॥ ഉദ്യതാ സൂര്യേണ കാര്യഃ । ഉദ്യന്തം-വാഁ ഏതഗ്ം സര്വാഃ പ്രജാഃ പ്രതിനന്ദന്തി ॥ ദിദൃക്ഷേണ്യോ ദര്ശനീയോ ഭവതി । യ ഏവം-വേഁദ ॥ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി ॥ 28 ॥
അവേത്യോ-ഽവഭൃഥാ(3) നാ(3) ഇതി । യ-ദ്ദര്ഭപുഞ്ജീലൈഃ പവയതി । ത-ഥ്സ്വിദേവാവൈതി । തന്നാവൈതി ॥ ത്രിഭിഃ പവയതി । ത്രയ ഇമേ ലോകാഃ । ഏഭിരേവൈനം-ലോഁകൈഃ പവയതി । അഥോ അപാം-വാഁ ഏത-ത്തേജോ വര്ചഃ । യ-ദ്ദര്ഭാഃ । യ-ദ്ദര്ഭപുഞ്ജീലൈഃ പവയതി । അപാമേവൈന-ന്തേജസാ വര്ചസാ-ഽഭിഷിഞ്ചതി ॥ 29 ॥
(ഭവ - ന്ത്യഷ്ട്രാ - മവരുദ്ധ്യ - വദന്തി - ദര്ഭാ യ-ദ്ദര്ഭപുഞ്ജീലൈഃ പവയത്യേക-ഞ്ച ) (അ. 9)
അനുവാകം 10 - പഞ്ചശാരദീയവിധിഃ
അനുവാകം 10 - പഞ്ചശാരദീയവിധിഃ
പ്രജാപതിരകാമയത ബഹോര്ഭൂയാന്-ഥ്സ്യാമിതി । സ ഏത-മ്പഞ്ചശാരദീയ-മപശ്യത് । തമാ-ഽഹരത് । തേനായജത । തതോ വൈ സ ബഹോര്ഭൂയാ-നഭവത് । യഃ കാമയേത ബഹോര്ഭൂയാന്-ഥ്സ്യാമിതി । സ പഞ്ചശാരദീയേന യജേത । ബഹോരേവ ഭൂയാ-ന്ഭവതി ॥ മരു-ഥ്സ്തോമോ വാ ഏഷഃ । മരുതോ ഹി ദേവാനാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠാഃ ॥ 30 ॥
ബഹുര്ഭവതി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ പഞ്ചശാരദീയോ ഭവതി । പഞ്ച വാ ഋതവഃ സംവഁഥ്സരഃ । ഋതുഷ്വേവ സംവഁഥ്സരേ പ്രതിതിഷ്ഠതി । അഥോ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ । പാങ്ക്തോ യജ്ഞഃ । യജ്ഞമേവാവരുന്ധേ ॥ സപ്തദശഗ്ഗ് സ്തോമാ നാതിയന്തി । സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ ॥ 31 ॥
ബഹുര്ഭവതി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ പഞ്ചശാരദീയോ ഭവതി । പഞ്ച വാ ഋതവഃ സംവഁഥ്സരഃ । ഋതുഷ്വേവ സംവഁഥ്സരേ പ്രതിതിഷ്ഠതി । അഥോ പഞ്ചാക്ഷരാ പങ്ക്തിഃ । പാങ്ക്തോ യജ്ഞഃ । യജ്ഞമേവാവരുന്ധേ ॥ സപ്തദശഗ്ഗ് സ്തോമാ നാതിയന്തി । സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ ॥ 31 ॥
(ഭൂയിഷ്ഠാ - യന്തി ദ്വേ ച) (അ. 10)
അനുവാകം 11 - പഞ്ചശാരദീയഗതപശുവിധിഃ
അനുവാകം 11 - പഞ്ചശാരദീയഗതപശുവിധിഃ
അഗസ്ത്യോ മരുദ്ഭ്യ ഉക്ഷ്ണഃ പ്രൌക്ഷത് । താനിന്ദ്ര ആദത്ത । ത ഏനം-വഁജ്രമുദ്യത്യാഭ്യായന്ത । താനഗസ്ത്യശ്ചൈവേന്ദ്രശ്ച കയാശുഭീയേനാശമയതാമ് । താഞ്ഛാ-ന്താനുപാഹ്വയത । യ-ത്കയാശുഭീയ-മ്ഭവതി ശാന്ത്യൈ ॥ തസ്മാദേത ഐന്ദ്രാ മാരുതാ ഉക്ഷാണഃ സവനീയാ ഭവന്തി । ത്രയഃ പ്രഥമേ-ഽഹന്നാലഭ്യന്തേ । ഏവ-ന്ദ്വിതീയേ । ഏവ-ന്തൃതീയേ ॥ 32 ॥
ഏവ-ഞ്ചതുര്ഥേ । പഞ്ചോത്തമേ-ഽഹന്നാലഭ്യന്തേ । വര്ഷിഷ്ഠമിവ ഹ്യേതദഹഃ ॥ വര്ഷിഷ്ഠ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ സ്വാരാജ്യം-വാഁ ഏഷ യജ്ഞഃ । ഏതേന വാ ഏകയാവാ കാന്ദമ-സ്സ്വാരാജ്യ-മഗച്ഛത് ॥ സ്വാരാജ്യ-ങ്ഗച്ഛതി । യ ഏതേന യജതേ ॥ 33 ॥
യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ മാരുതോ വാ ഏഷ സ്തോമഃ । ഏതേന വൈ മരുതോ ദേവാനാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠാ അഭവന്ന് । ഭൂയിഷ്ഠ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ പഞ്ചശാരദീയോ വാ ഏഷ യജ്ഞഃ । ആ പഞ്ചമാത്-പുരുഷാദന്നമത്തി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ സപ്തദശഗ്ഗ് സ്തോമാ നാതിയന്തി । സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതേരേവ നൈതി ॥ 34 ॥
ഏവ-ഞ്ചതുര്ഥേ । പഞ്ചോത്തമേ-ഽഹന്നാലഭ്യന്തേ । വര്ഷിഷ്ഠമിവ ഹ്യേതദഹഃ ॥ വര്ഷിഷ്ഠ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ സ്വാരാജ്യം-വാഁ ഏഷ യജ്ഞഃ । ഏതേന വാ ഏകയാവാ കാന്ദമ-സ്സ്വാരാജ്യ-മഗച്ഛത് ॥ സ്വാരാജ്യ-ങ്ഗച്ഛതി । യ ഏതേന യജതേ ॥ 33 ॥
യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ മാരുതോ വാ ഏഷ സ്തോമഃ । ഏതേന വൈ മരുതോ ദേവാനാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠാ അഭവന്ന് । ഭൂയിഷ്ഠ-സ്സമാനാനാ-മ്ഭവതി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ പഞ്ചശാരദീയോ വാ ഏഷ യജ്ഞഃ । ആ പഞ്ചമാത്-പുരുഷാദന്നമത്തി । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ സപ്തദശഗ്ഗ് സ്തോമാ നാതിയന്തി । സപ്തദശഃ പ്രജാപതിഃ । പ്രജാപതേരേവ നൈതി ॥ 34 ॥
(തൃതീയേ - ഗച്ഛതി യ ഏതേന യജതേ - ഽത്തി യ ഏതേന യജതേ യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ത്രീണി ച) (അ. 11)
(അഗസ്ത്യ-സ്സ്വാരാജ്യ-മ്മാരുതഃ പഞ്ചശാരദീയോ വാ ഏഷ യജ്ഞ-സ്സപ്തദശം
(അഗസ്ത്യ-സ്സ്വാരാജ്യ-മ്മാരുതഃ പഞ്ചശാരദീയോ വാ ഏഷ യജ്ഞ-സ്സപ്തദശം
പ്രജാപതേരേവ നൈതി)
അനുവാകം 12 - അഗ്നിഷ്ടുദ്യാഗേ ഗ്രഹാണാ-മ്പുരോരുചഃ
അനുവാകം 12 - അഗ്നിഷ്ടുദ്യാഗേ ഗ്രഹാണാ-മ്പുരോരുചഃ
അസ്യാജരാസോ ദമാ മരിത്രാഃ । അര്ചദ്ധൂമാസോ അഗ്നയഃ പാവകാഃ । ശ്വിചീചയഃ ശ്വാത്രാസോ ഭുരണ്യവഃ । വനര.ഷദോ വായവോ ന സോമാഃ ॥ യജാ നോ മിത്രാവരുണാ । യജാ ദേവാഗ്ം ഋത-മ്ബൃഹത് । അഗ്നേ യക്ഷി സ്വ-ന്ദമമ് ॥ അശ്വിനാ പിബതഗ്ം സുതമ് । ദീദ്യഗ്നീ ശുചി വ്രതാ । ഋതുനാ യജ്ഞവാഹസാ ॥ 35 ॥
ദ്വേ വിരൂപേ ചരത-സ്സ്വര്ഥേ । അന്യാ-ഽന്യാ വഥ്സമുപധാപയേതേ । ഹരിരന്യസ്യാ-മ്ഭവതി സ്വധാവാന് । ശുക്രോ അന്യസ്യാ-ന്ദദൃശേ സുവര്ചാഃ ॥ പൂര്വാപര-ഞ്ചരതോ മായയൈതൌ । ശിശൂ ക്രീഡന്തൌ പരിയാതോ അദ്ധ്വരമ് । വിശ്വാന്യന്യോ ഭുവനാ-ഽഭിചഷ്ടേ । ഋതൂനന്യോ വിദധജ്ജായതേ പുനഃ ॥ ത്രീണി ശതാ ത്രീഷഹസ്രാണ്യഗ്നിമ് । ത്രിഗ്ംശച്ച ദേവാ നവ ചാസപര്യന്ന് ॥ 36 ॥
ഔക്ഷന്-ഘൃതൈരാസ്തൃണന്-ബര്ഹിരസ്മൈ । ആദിദ്ധോതാര-ന്ന്യഷാദയന്ത ॥ അഗ്നിനാ-ഽഗ്നി-സ്സമിദ്ധ്യതേ । കവി-ര്ഗൃഹപതിര്യുവാ । ഹവ്യവാഡ്-ജുഹ്വാസ്യഃ ॥ അഗ്നി-ര്ദേവാനാ-ഞ്ജഠരമ് । പൂതദക്ഷഃ കവിക്രതുഃ । ദേവോ ദേവേഭിരാഗമത് ॥ അഗ്നിശ്രിയോ മരുതോ വിശ്വകൃഷ്ടയഃ । ആ ത്വേഷമുഗ്രമവ ഈമഹേ വയമ് ॥ 37 ॥
തേ സ്വാനിനോ രുദ്രിയാ വര.ഷനിര്ണിജഃ । സിഗ്ംഹാ ന ഹേഷക്രതവ-സ്സുദാനവഃ ॥ യദുത്തമേ മരുതോ മദ്ധ്യമേ വാ । യദ്വാ-ഽവമേ സുഭഗാസോ ദിവിഷ്ഠ । തതോ നോ രുദ്രാ ഉത വാ-ഽന്വസ്യ । അഗ്നേ വിത്താദ്ധവിഷോ യദ്യജാമഃ ॥ ഈഡേ അഗ്നിഗ്ഗ് സ്വവസ-ന്നമോഭിഃ । ഇഹ പ്രസപ്തോ വിചയത്കൃത-ന്നഃ । രഥൈരിവ പ്രഭരേ വാജയദ്ഭിഃ । പ്രദക്ഷിണി-ന്മരുതാഗ് സ്തോമമൃദ്ധ്യാമ് ॥ 38 ॥
ശ്രുധി ശ്രുത്കര്ണ വഹ്നിഭിഃ । ദേവൈരഗ്നേ സയാവഭിഃ । ആസീദന്തു ബരഃഇഷി । മിത്രോ വരുണോ അര്യമാ । പ്രാതര്യാവാണോ അദ്ധ്വരമ് ॥ വിശ്വേഷാ-മദിതി-ര്യജ്ഞിയാനാമ് । വിശ്വഷാ-മതിഥി-ര്മാനുഷാണാമ് । അഗ്നി-ര്ദേവാനാമവ ആവൃണാനഃ । സുമൃഡീകോ ഭവതു വിശ്വവേദാഃ ॥ ത്വേ അഗ്നേ സുമതി-മ്ഭിക്ഷമാണാഃ ॥ 39 ॥
ദിവി ശ്രവോ ദധിരേ യജ്ഞിയാസഃ । നക്താ ച ചക്രുരുഷസാ വിരൂപേ । കൃഷ്ണ-ഞ്ച വര്ണമരുണ-ഞ്ച സന്ധുഃ ॥ ത്വാമഗ്ന ആദിത്യാസ ആസ്യമ് । ത്വാ-ഞ്ജിഹ്വാഗ്ം ശുചയശ്ചക്രിരേ കവേ । ത്വാഗ്ം രാതിഷാചോ അദ്ധ്വരേഷു സശ്ചിരേ । ത്വേ ദേവാ ഹവിരദന്ത്യാഹുതമ് ॥ നി ത്വാ യജ്ഞസ്യ സാധനമ് । അഗ്നേ ഹോതാര-മൃത്വിജമ് । വനുഷ്വ-ദ്ദേവ ധീമഹി പ്രചേതസമ് । ജീര-ന്ദൂതമമര്ത്യമ് ॥ 40 ॥
ദ്വേ വിരൂപേ ചരത-സ്സ്വര്ഥേ । അന്യാ-ഽന്യാ വഥ്സമുപധാപയേതേ । ഹരിരന്യസ്യാ-മ്ഭവതി സ്വധാവാന് । ശുക്രോ അന്യസ്യാ-ന്ദദൃശേ സുവര്ചാഃ ॥ പൂര്വാപര-ഞ്ചരതോ മായയൈതൌ । ശിശൂ ക്രീഡന്തൌ പരിയാതോ അദ്ധ്വരമ് । വിശ്വാന്യന്യോ ഭുവനാ-ഽഭിചഷ്ടേ । ഋതൂനന്യോ വിദധജ്ജായതേ പുനഃ ॥ ത്രീണി ശതാ ത്രീഷഹസ്രാണ്യഗ്നിമ് । ത്രിഗ്ംശച്ച ദേവാ നവ ചാസപര്യന്ന് ॥ 36 ॥
ഔക്ഷന്-ഘൃതൈരാസ്തൃണന്-ബര്ഹിരസ്മൈ । ആദിദ്ധോതാര-ന്ന്യഷാദയന്ത ॥ അഗ്നിനാ-ഽഗ്നി-സ്സമിദ്ധ്യതേ । കവി-ര്ഗൃഹപതിര്യുവാ । ഹവ്യവാഡ്-ജുഹ്വാസ്യഃ ॥ അഗ്നി-ര്ദേവാനാ-ഞ്ജഠരമ് । പൂതദക്ഷഃ കവിക്രതുഃ । ദേവോ ദേവേഭിരാഗമത് ॥ അഗ്നിശ്രിയോ മരുതോ വിശ്വകൃഷ്ടയഃ । ആ ത്വേഷമുഗ്രമവ ഈമഹേ വയമ് ॥ 37 ॥
തേ സ്വാനിനോ രുദ്രിയാ വര.ഷനിര്ണിജഃ । സിഗ്ംഹാ ന ഹേഷക്രതവ-സ്സുദാനവഃ ॥ യദുത്തമേ മരുതോ മദ്ധ്യമേ വാ । യദ്വാ-ഽവമേ സുഭഗാസോ ദിവിഷ്ഠ । തതോ നോ രുദ്രാ ഉത വാ-ഽന്വസ്യ । അഗ്നേ വിത്താദ്ധവിഷോ യദ്യജാമഃ ॥ ഈഡേ അഗ്നിഗ്ഗ് സ്വവസ-ന്നമോഭിഃ । ഇഹ പ്രസപ്തോ വിചയത്കൃത-ന്നഃ । രഥൈരിവ പ്രഭരേ വാജയദ്ഭിഃ । പ്രദക്ഷിണി-ന്മരുതാഗ് സ്തോമമൃദ്ധ്യാമ് ॥ 38 ॥
ശ്രുധി ശ്രുത്കര്ണ വഹ്നിഭിഃ । ദേവൈരഗ്നേ സയാവഭിഃ । ആസീദന്തു ബരഃഇഷി । മിത്രോ വരുണോ അര്യമാ । പ്രാതര്യാവാണോ അദ്ധ്വരമ് ॥ വിശ്വേഷാ-മദിതി-ര്യജ്ഞിയാനാമ് । വിശ്വഷാ-മതിഥി-ര്മാനുഷാണാമ് । അഗ്നി-ര്ദേവാനാമവ ആവൃണാനഃ । സുമൃഡീകോ ഭവതു വിശ്വവേദാഃ ॥ ത്വേ അഗ്നേ സുമതി-മ്ഭിക്ഷമാണാഃ ॥ 39 ॥
ദിവി ശ്രവോ ദധിരേ യജ്ഞിയാസഃ । നക്താ ച ചക്രുരുഷസാ വിരൂപേ । കൃഷ്ണ-ഞ്ച വര്ണമരുണ-ഞ്ച സന്ധുഃ ॥ ത്വാമഗ്ന ആദിത്യാസ ആസ്യമ് । ത്വാ-ഞ്ജിഹ്വാഗ്ം ശുചയശ്ചക്രിരേ കവേ । ത്വാഗ്ം രാതിഷാചോ അദ്ധ്വരേഷു സശ്ചിരേ । ത്വേ ദേവാ ഹവിരദന്ത്യാഹുതമ് ॥ നി ത്വാ യജ്ഞസ്യ സാധനമ് । അഗ്നേ ഹോതാര-മൃത്വിജമ് । വനുഷ്വ-ദ്ദേവ ധീമഹി പ്രചേതസമ് । ജീര-ന്ദൂതമമര്ത്യമ് ॥ 40 ॥
(യജ്ഞവാഹസാ - ഽസപര്യന് - വയ - മൃദ്ധ്യാം - ഭിക്ഷമാണാഃ - പ്രചേതസമേക-ഞ്ച) (അ. 12)
അനുവാകം 13 - ഇന്ദ്രസ്തുദ്യാഗേ ഗ്രഹാണാ-മ്പുരോരുചഃ
അനുവാകം 13 - ഇന്ദ്രസ്തുദ്യാഗേ ഗ്രഹാണാ-മ്പുരോരുചഃ
തിഷ്ഠാ ഹരീ രഥ ആ യുജ്യമാനാ യാഹി । വായുര്ന നിയുതോ നോ അച്ഛ । പിബാസ്യന്ധോ അഭിസൃഷ്ടോ അസ്മേ । ഇന്ദ്ര സ്വാഹാ രരിമാ തേ മദായ ॥ കസ്യ വൃഷാ സുതേ സചാ । നിയുത്വാന് വൃഷഭോ രണത് । വൃത്രഹാ സോമപീതയേ ॥ ഇന്ദ്രം-വഁയ-മ്മഹാധനേ । ഇന്ദ്രമര്ഭേ ഹവാമഹേ । യുജം-വൃഁത്രേഷു വജ്രിണമ് ॥ 41 ॥
ദ്വിതായോ വൃത്രഹന്തമഃ । വിദ ഇന്ദ്രഃ ശതക്രതുഃ । ഉപ നോ ഹരിഭി-സ്സുതമ് ॥ സ സൂര ആജനയഞ്ജ്യോതിരിന്ദ്രമ് । അയാ ധിയാ തരണിരദ്രിബര്ഹാഃ । ഋതേന ശുഷ്മീനവമാനോ അര്കൈഃ । വ്യുസ്രിധോ അസ്രോ അദ്രിര്ബിഭേദ ॥ ഉത ത്യദാശ്വശ്വിയമ് । യദിന്ദ്ര നാഹുഷീഷ്വാ । അഗ്രേ വിക്ഷു പ്രതീദയത് ॥ 42 ॥
ഭരേഷ്വിന്ദ്രഗ്ം സുഹവഗ്ം ഹവാമഹേ । അഗ്ംഹോമുചഗ്ം സുകൃത-ന്ദൈവ്യഞ്ജനമ് । അഗ്നി-മ്മിത്രം-വഁരുണഗ്ം സാതയേ ഭഗമ് । ദ്യാവാപൃഥിവീ മരുതഃ സ്വസ്തയേ ॥ മഹി ക്ഷേത്ര-മ്പുരുശ്ചന്ദ്രം-വിഁവിദ്വാന് । ആദി-ഥ്സഖിഭ്യശ്ച രഥഗ്ം സമൈരത് । ഇന്ദ്രോ നൃഭിരജന-ദ്ദീദ്യാന-സ്സാകമ് । സൂര്യമുഷസ-ങ്ഗാതുമഗ്നിമ് ॥ ഉരു-ന്നോ ലോകമനുനേഷി വിദ്വാന് । സുവര്വ-ജ്ജ്യോതിരഭയഗ്ഗ് സ്വസ്തി ॥ 43 ॥
ഋഷ്വാ ത ഇന്ദ്ര സ്ഥവിരസ്യ ബാഹൂ । ഉപസ്ഥേയാമ ശരണാ ബൃഹന്താ ॥ ആ നോ വിശ്വാഭിരൂതിഭിഃ സജോഷാഃ । ബ്രഹ്മ ജുഷാണോ ഹര്യശ്വ യാഹി । വരീവൃജ-ഥ്സ്ഥവിരേഭി-സ്സുശിപ്ര । അസ്മേ ദധ-ദ്വൃഷണഗ്ം ശുഷ്മമിന്ദ്ര ॥ ഇന്ദ്രായ ഗാവ ആശിരമ് । ദുദുഹ്രേ വജ്രിണേ മധു । യ-ഥ്സീമുപഹ്വരേ-ഽവിദത് ॥ താസ്തേ വജ്രി-ന്ധേനവോ ജോജയുര്നഃ ॥ 44 ॥
ഗഭസ്തയോ നിയുതോ വിശ്വവാരാഃ । അഹരഹര്ഭൂയ ഇജ്ജോഗുവാനാഃ । പൂര്ണാ ഇന്ദ്ര ക്ഷുമതോ ഭോജനസ്യ ॥ ഇമാ-ന്തേ ധിയ-മ്പ്രഭരേ മഹോ മഹീമ് । അസ്യ സ്തോത്രേ ധിഷണാ യത്ത ആനജേ । തമുഥ്സവേ ച പ്രസവേ ച സാസഹിമ് । ഇന്ദ്ര-ന്ദേവാസ-ശ്ശവസാ മദന്നനു ॥ 45 ॥
ദ്വിതായോ വൃത്രഹന്തമഃ । വിദ ഇന്ദ്രഃ ശതക്രതുഃ । ഉപ നോ ഹരിഭി-സ്സുതമ് ॥ സ സൂര ആജനയഞ്ജ്യോതിരിന്ദ്രമ് । അയാ ധിയാ തരണിരദ്രിബര്ഹാഃ । ഋതേന ശുഷ്മീനവമാനോ അര്കൈഃ । വ്യുസ്രിധോ അസ്രോ അദ്രിര്ബിഭേദ ॥ ഉത ത്യദാശ്വശ്വിയമ് । യദിന്ദ്ര നാഹുഷീഷ്വാ । അഗ്രേ വിക്ഷു പ്രതീദയത് ॥ 42 ॥
ഭരേഷ്വിന്ദ്രഗ്ം സുഹവഗ്ം ഹവാമഹേ । അഗ്ംഹോമുചഗ്ം സുകൃത-ന്ദൈവ്യഞ്ജനമ് । അഗ്നി-മ്മിത്രം-വഁരുണഗ്ം സാതയേ ഭഗമ് । ദ്യാവാപൃഥിവീ മരുതഃ സ്വസ്തയേ ॥ മഹി ക്ഷേത്ര-മ്പുരുശ്ചന്ദ്രം-വിഁവിദ്വാന് । ആദി-ഥ്സഖിഭ്യശ്ച രഥഗ്ം സമൈരത് । ഇന്ദ്രോ നൃഭിരജന-ദ്ദീദ്യാന-സ്സാകമ് । സൂര്യമുഷസ-ങ്ഗാതുമഗ്നിമ് ॥ ഉരു-ന്നോ ലോകമനുനേഷി വിദ്വാന് । സുവര്വ-ജ്ജ്യോതിരഭയഗ്ഗ് സ്വസ്തി ॥ 43 ॥
ഋഷ്വാ ത ഇന്ദ്ര സ്ഥവിരസ്യ ബാഹൂ । ഉപസ്ഥേയാമ ശരണാ ബൃഹന്താ ॥ ആ നോ വിശ്വാഭിരൂതിഭിഃ സജോഷാഃ । ബ്രഹ്മ ജുഷാണോ ഹര്യശ്വ യാഹി । വരീവൃജ-ഥ്സ്ഥവിരേഭി-സ്സുശിപ്ര । അസ്മേ ദധ-ദ്വൃഷണഗ്ം ശുഷ്മമിന്ദ്ര ॥ ഇന്ദ്രായ ഗാവ ആശിരമ് । ദുദുഹ്രേ വജ്രിണേ മധു । യ-ഥ്സീമുപഹ്വരേ-ഽവിദത് ॥ താസ്തേ വജ്രി-ന്ധേനവോ ജോജയുര്നഃ ॥ 44 ॥
ഗഭസ്തയോ നിയുതോ വിശ്വവാരാഃ । അഹരഹര്ഭൂയ ഇജ്ജോഗുവാനാഃ । പൂര്ണാ ഇന്ദ്ര ക്ഷുമതോ ഭോജനസ്യ ॥ ഇമാ-ന്തേ ധിയ-മ്പ്രഭരേ മഹോ മഹീമ് । അസ്യ സ്തോത്രേ ധിഷണാ യത്ത ആനജേ । തമുഥ്സവേ ച പ്രസവേ ച സാസഹിമ് । ഇന്ദ്ര-ന്ദേവാസ-ശ്ശവസാ മദന്നനു ॥ 45 ॥
(വജ്രിണ - മയഥ് - സ്വസ്തി - ജോജയുര്നഃ - +സപ്ത ച) (അ. 13)
അനുവാകം 14 - അപ്തോര്യാമാവിധിഃ
അനുവാകം 14 - അപ്തോര്യാമാവിധിഃ
പ്രജാപതിഃ പശൂനസൃജത । തേ-ഽസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാഞ്ച ആയന്ന് । താനഗ്നിഷ്ടോമേന നാപ്നോത് । താനുക്ഥ്യേന നാപ്നോത് । താന്-ഥ്ഷോഡശിനാ നാപ്നോത് । താന്രാത്രിയാ നാപ്നോത് । താന്-ഥ്സന്ധിനാ നാപ്നോത് । സോ-ഽഗ്നിമബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സേതി । താനഗ്നിസ്ത്രിവൃതാ സ്തോമേന നാപ്നോത് ॥ 46 ॥
സ ഇന്ദ്രമബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സേതി । താനിന്ദ്രഃ പഞ്ചദശേന സ്തോമേന നാപ്നോത് । സ വിശ്വാ-ന്ദേവാ-നബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സതേതി । താന്. വിശ്വേ ദേവാ-സ്സപ്തദശേന സ്തോമേന നാപ്നുവന്ന് । സ വിഷ്ണുമബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സേതി । താന്. വിഷ്ണുരേകവിഗ്ംശേന സ്തോമേനാപ്നോത് । വാരവന്തീയേനാവാരയത ॥ 47 ॥
ഇദം-വിഁഷ്ണു-ര്വിചക്രമ ഇതി വ്യക്രമത ॥ യസ്മാ-ത്പശവഃ പ്ര പ്രേവ ഭ്രഗ്ംശേരന്ന് । സ ഏതേന യജേത ॥ യദാപ്നോത് । തദപ്തോര്യാമസ്യാപ്തോര്യാമത്വമ് ॥ ഏതേന വൈ ദേവാ ജൈത്വാനി ജിത്വാ । യ-ങ്കാമ-മകാമയന്ത തമാപ്നുവന്ന് । യ-ങ്കാമ-ങ്കാമയതേ । തമേതേനാപ്നോതി ॥ 48 ॥
സ ഇന്ദ്രമബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സേതി । താനിന്ദ്രഃ പഞ്ചദശേന സ്തോമേന നാപ്നോത് । സ വിശ്വാ-ന്ദേവാ-നബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സതേതി । താന്. വിശ്വേ ദേവാ-സ്സപ്തദശേന സ്തോമേന നാപ്നുവന്ന് । സ വിഷ്ണുമബ്രവീത് । ഇമാന്മ ഈഫ്സേതി । താന്. വിഷ്ണുരേകവിഗ്ംശേന സ്തോമേനാപ്നോത് । വാരവന്തീയേനാവാരയത ॥ 47 ॥
ഇദം-വിഁഷ്ണു-ര്വിചക്രമ ഇതി വ്യക്രമത ॥ യസ്മാ-ത്പശവഃ പ്ര പ്രേവ ഭ്രഗ്ംശേരന്ന് । സ ഏതേന യജേത ॥ യദാപ്നോത് । തദപ്തോര്യാമസ്യാപ്തോര്യാമത്വമ് ॥ ഏതേന വൈ ദേവാ ജൈത്വാനി ജിത്വാ । യ-ങ്കാമ-മകാമയന്ത തമാപ്നുവന്ന് । യ-ങ്കാമ-ങ്കാമയതേ । തമേതേനാപ്നോതി ॥ 48 ॥
(സ്തോമേന നാപ്നോ - ദവാരയത - +നവ ച) (അ. 14)
അനുവാകം 15 - രാജാഭിഷേകഃ
അനുവാകം 15 - രാജാഭിഷേകഃ
വ്യാഘ്രോ-ഽയമഗ്നൌ ചരതി പ്രവിഷ്ടഃ । ഋഷീണാ-മ്പുത്രോ അഭിശസ്തിപാ അയമ് । നമസ്കാരേണ നമസാ തേ ജുഹോമി । മാ ദേവാനാ-മ്മിഥുയാ കര്മ ഭാഗമ് ॥ സാവീരഃഇ ദേവ പ്രസവായ പിത്രേ । വര്ഷ്മാണമസ്മൈ വരിമാണമസ്മൈ । അഥാസ്മഭ്യഗ്ം സവിത-സ്സര്വതാതാ । ദിവേ ദിവ ആസുവാ ഭൂരിപശ്വഃ ॥ ഭൂതോ ഭൂതേഷു ചരതി പ്രവിഷ്ടഃ । സ ഭൂതാനാ-മധിപതി-ര്ബഭൂവ ॥ 49 ॥
തസ്യ മൃത്യൌ ചരതി രാജസൂയമ് । സ രാജാ രാജ്യ-മനുമന്യതാമിദമ് ॥ യേഭി-ശ്ശില്പൈഃ പപ്രഥാനാമദൃഗ്ംഹത് । യേഭിദ്ര്യാമഭ്യപിഗ്ംശത്-പ്രജാപതിഃ । യേഭിര്വാചം-വിഁശ്വരൂപാഗ്ം സമവ്യയത് । തേനേമമഗ്ന ഇഹ വര്ചസാ സമങ്ഗ്ധി ॥ യേഭിരാദിത്യസ്തപതി പ്രകേതുഭിഃ । യേഭി-സ്സൂര്യോ ദദൃശേ ചിത്രഭാനുഃ । യേഭിര്വാച-മ്പുഷ്കലേഭിരവ്യയത് । തേനേമമഗ്ന ഇഹ വര്ചസാ സമങ്ഗ്ധി ॥ 50 ॥
ആ-ഽയ-മ്ഭാതു ശവസാ പഞ്ച കൃഷ്ടീഃ । ഇന്ദ്ര ഇവ ജ്യേഷ്ഠോ ഭവതു പ്രജാവാന് । അസ്മാ അസ്തു പുഷ്കല-ഞ്ചിത്രഭാനു । ആ-ഽയ-മ്പൃണക്തു രജസീ ഉപസ്ഥമ് ॥ യത്തേ ശില്പ-ങ്കശ്യപ രോചനാവത് । ഇന്ദ്രിയാവത്-പുഷ്കല-ഞ്ചിത്രഭാനു । യസ്മിന്-ഥ്സൂര്യാ അര്പിതാ-സ്സപ്ത സാകമ് । തസ്മിന്-രാജാന-മധിവിശ്രയേമമ് ॥ ദ്യൌരസി പൃഥിവ്യസി ॥ വ്യാഘ്രോ വൈയാഘ്രേ-ഽധി ॥ 51 ॥
വിശ്രയസ്വ ദിശോ മഹീഃ । വിശസ്ത്വാ സര്വാ വാഞ്ഛന്തു । മാ ത്വ-ദ്രാഷ്ട്രമധിഭ്രശത് ॥ യാ ദിവ്യാ ആപഃ പയസാ സമ്ബഭൂവുഃ । യാ അന്തരിക്ഷ ഉത പാര്ഥിവീര്യാഃ । താ സാ-ന്ത്വാ സര്വാസാഗ്ം രുചാ । അഭിഷിഞ്ചാമി വര്ചസാ । അഭി ത്വാ വര്ചസാ സിച-ന്ദിവ്യേന । പയസാ സഹ । യഥാ-ഽഽസാ രാഷ്ട്രവര്ധനഃ ॥ 52 ॥
തഥാ ത്വാ സവിതാ കരത് । ഇന്ദ്രം-വിഁശ്വാ അവീവൃധന്ന് । സമുദ്ര വ്യചസ-ങ്ഗിരഃ । രഥീതമഗ്ം രഥീനാമ് । വാജാനാഗ്ം സ-ത്പതി-മ്പതിമ് । വസവസ്ത്വാ പുരസ്താദഭിഷിഞ്ചന്തു ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ । രുദ്രാസ്ത്വാ ദക്ഷിണതോ-ഽഭിഷിഞ്ചന്തു ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ । ആദിത്യാസ്ത്വാ പശ്ചാദഭിഷിഞ്ചന്തു ജാഗതേന ഛന്ദസാ । വിശ്വേ ത്വാ ദേവാ ഉത്തരതോ-ഽഭിഷിഞ്ചന്-ത്വാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ । ബൃഹസ്പതി-സ്ത്വോപരിഷ്ടാ-ദഭിഷിഞ്ചതു പാങ്ക്തേന ഛന്ദസാ ॥ 53 ॥
അരുണ-ന്ത്വാ വൃകമുഗ്ര-ങ്ഖജ-ങ്കരമ് । രോചമാന-മ്മരുതാമഗ്രേ അര്ചിഷഃ । സൂര്യവന്ത-മ്മഘവാനം-വിഁഷാസഹിമ് । ഇന്ദ്രമുക്ഥ്യേഷു നാമഹൂതമഗ്ം ഹുവേമ ॥ പ്ര ബാഹവാ സിസൃത-ഞ്ജീവസേ നഃ । ആ നോ ഗവ്യൂതിമുക്ഷത-ങ്ഘൃതേന । ആ നോ ജനേ ശ്രവയതം-യുഁവാനാ । ശ്രുത-മ്മേ മിത്രാവരുണാ ഹവേമാ ॥ ഇന്ദ്രസ്യ തേ വീര്യകൃതഃ । ബാഹൂ ഉപാവഹരാമി ॥ 54 ॥
തസ്യ മൃത്യൌ ചരതി രാജസൂയമ് । സ രാജാ രാജ്യ-മനുമന്യതാമിദമ് ॥ യേഭി-ശ്ശില്പൈഃ പപ്രഥാനാമദൃഗ്ംഹത് । യേഭിദ്ര്യാമഭ്യപിഗ്ംശത്-പ്രജാപതിഃ । യേഭിര്വാചം-വിഁശ്വരൂപാഗ്ം സമവ്യയത് । തേനേമമഗ്ന ഇഹ വര്ചസാ സമങ്ഗ്ധി ॥ യേഭിരാദിത്യസ്തപതി പ്രകേതുഭിഃ । യേഭി-സ്സൂര്യോ ദദൃശേ ചിത്രഭാനുഃ । യേഭിര്വാച-മ്പുഷ്കലേഭിരവ്യയത് । തേനേമമഗ്ന ഇഹ വര്ചസാ സമങ്ഗ്ധി ॥ 50 ॥
ആ-ഽയ-മ്ഭാതു ശവസാ പഞ്ച കൃഷ്ടീഃ । ഇന്ദ്ര ഇവ ജ്യേഷ്ഠോ ഭവതു പ്രജാവാന് । അസ്മാ അസ്തു പുഷ്കല-ഞ്ചിത്രഭാനു । ആ-ഽയ-മ്പൃണക്തു രജസീ ഉപസ്ഥമ് ॥ യത്തേ ശില്പ-ങ്കശ്യപ രോചനാവത് । ഇന്ദ്രിയാവത്-പുഷ്കല-ഞ്ചിത്രഭാനു । യസ്മിന്-ഥ്സൂര്യാ അര്പിതാ-സ്സപ്ത സാകമ് । തസ്മിന്-രാജാന-മധിവിശ്രയേമമ് ॥ ദ്യൌരസി പൃഥിവ്യസി ॥ വ്യാഘ്രോ വൈയാഘ്രേ-ഽധി ॥ 51 ॥
വിശ്രയസ്വ ദിശോ മഹീഃ । വിശസ്ത്വാ സര്വാ വാഞ്ഛന്തു । മാ ത്വ-ദ്രാഷ്ട്രമധിഭ്രശത് ॥ യാ ദിവ്യാ ആപഃ പയസാ സമ്ബഭൂവുഃ । യാ അന്തരിക്ഷ ഉത പാര്ഥിവീര്യാഃ । താ സാ-ന്ത്വാ സര്വാസാഗ്ം രുചാ । അഭിഷിഞ്ചാമി വര്ചസാ । അഭി ത്വാ വര്ചസാ സിച-ന്ദിവ്യേന । പയസാ സഹ । യഥാ-ഽഽസാ രാഷ്ട്രവര്ധനഃ ॥ 52 ॥
തഥാ ത്വാ സവിതാ കരത് । ഇന്ദ്രം-വിഁശ്വാ അവീവൃധന്ന് । സമുദ്ര വ്യചസ-ങ്ഗിരഃ । രഥീതമഗ്ം രഥീനാമ് । വാജാനാഗ്ം സ-ത്പതി-മ്പതിമ് । വസവസ്ത്വാ പുരസ്താദഭിഷിഞ്ചന്തു ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ । രുദ്രാസ്ത്വാ ദക്ഷിണതോ-ഽഭിഷിഞ്ചന്തു ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ । ആദിത്യാസ്ത്വാ പശ്ചാദഭിഷിഞ്ചന്തു ജാഗതേന ഛന്ദസാ । വിശ്വേ ത്വാ ദേവാ ഉത്തരതോ-ഽഭിഷിഞ്ചന്-ത്വാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ । ബൃഹസ്പതി-സ്ത്വോപരിഷ്ടാ-ദഭിഷിഞ്ചതു പാങ്ക്തേന ഛന്ദസാ ॥ 53 ॥
അരുണ-ന്ത്വാ വൃകമുഗ്ര-ങ്ഖജ-ങ്കരമ് । രോചമാന-മ്മരുതാമഗ്രേ അര്ചിഷഃ । സൂര്യവന്ത-മ്മഘവാനം-വിഁഷാസഹിമ് । ഇന്ദ്രമുക്ഥ്യേഷു നാമഹൂതമഗ്ം ഹുവേമ ॥ പ്ര ബാഹവാ സിസൃത-ഞ്ജീവസേ നഃ । ആ നോ ഗവ്യൂതിമുക്ഷത-ങ്ഘൃതേന । ആ നോ ജനേ ശ്രവയതം-യുഁവാനാ । ശ്രുത-മ്മേ മിത്രാവരുണാ ഹവേമാ ॥ ഇന്ദ്രസ്യ തേ വീര്യകൃതഃ । ബാഹൂ ഉപാവഹരാമി ॥ 54 ॥
(ബഭൂ - വാവ്യയ-ത്തേനേമമഗ്ന ഇഹ വര്ചസാ സമങ്ഗ്ധി - വൈയാഘ്രേ-ഽധി - രാഷ്ട്രവര്ധനഃ - പാങ്ക്തേന ഛന്ദസോ - പാവഹരാമി) (അ. 15)
അനുവാകം 16 - രാജാഭിഷേകാങ്ഗം രഥാരോഹണമ്
അനുവാകം 16 - രാജാഭിഷേകാങ്ഗം രഥാരോഹണമ്
അഭി പ്രേഹി വീരയസ്വ । ഉഗ്രശ്ചേത്താ സപത്നഹാ ॥ ആതിഷ്ഠ വൃത്രഹന്തമഃ । തുഭ്യ-ന്ദേവാ അധിബ്രവന്ന് ॥ അങ്കൌ ന്യങ്കാവഭിതോ രഥം-യൌഁ । ധ്വാന്തം-വാഁതാഗ്രമനുസ-ഞ്ചരന്തൌ । ദൂരേ ഹേതി-രിന്ദ്രിയാവാ-ന്പതത്രീ । തേ നോ-ഽഗ്നയഃ പപ്രയഃ പാരയന്തു ॥ നമസ്ത ഋഷേ ഗദ । അവ്യഥായൈ (അവ്യധായൈ) ത്വാ സ്വധായൈ ത്വാ ॥ 55 ॥
മാ ന ഇന്ദ്രാഭിതസ്ത്വ-ദൃഷ്വാരിഷ്ടാസഃ । ഏവാ ബ്രഹ്മന്തവേദസ്തു ॥ തിഷ്ഠാ രഥേ അധി യ-ദ്വജ്രഹസ്തഃ ॥ ആ രശ്മീന്ദേവ യുവസേ സ്വശ്വഃ ॥ അബോവേ, ആതിഷ്ഠന്ത-മ്പരി വിശ്വേ അഭൂഷന്ന് । ശ്രിയം-വഁസാനശ്ചരതി സ്വരോചാഃ । മഹത്-തദസ്യാസുരസ്യ നാമ । ആ വിശ്വരൂപോ അമൃതാനി തസ്ഥൌ ॥ । അനു ത്വേന്ദ്രോ മദത്വനു ബൃഹസ്പതിഃ । അനു സോമോ അന്വഗ്നിരാവീത് । അനു ത്വാ വിശ്വേ ദേവാ അവന്തു । അനു സപ്ത രാജാനോ യ ഉതാഭിഷിക്താഃ ॥. അനുത്വാ മിത്രാവരുണാവിഹാവതമ് । അനു ദ്യാവാപൃഥിവീ വിശ്വശഭൂമ് । സൂര്യോ അഹോഭിരനു ത്വാ-ഽവതു । ചന്ദ്രമാ നക്ഷത്രൈരനു ത്വാ ഽവതു ॥ ॥ ദ്യൌശ്ച ത്വാ പൃഥിവീ ച പ്രചേതസാ । ശുക്രോ ബൃഹ-ദ്ദക്ഷിണാ ത്വാ പിപര്തു । അനു സ്വധാ ചികിതാഗ്ം സോമോ അഗ്നിഃ । അനു ത്വാ-ഽവതു സവിതാ സവേന ॥ 56 ॥
ഇന്ദ്രം-വിഁശ്വാ അവീവൃധന്ന് । സമുദ്ര വ്യചസ-ങ്ഗിരഃ । രഥീതമഗ്ം രഥീനാമ് । വാജാനാഗ്ം സ-ത്പതി-മ്പതിമ് ॥ പരി മാ സേന്യാ ഘോഷാഃ । ജ്യാനാം-വൃഁഞ്ജന്തു ഗൃദ്ധ്നവഃ । മേഥിഷ്ഠാഃ പിന്വമാനാ ഇഹ । മാ-ങ്ഗോപതിമഭി സംവിഁശന്തു ॥ തന്മേ-ഽനുമതി-രനുമന്യതാമ് । തന്മാതാ പൃഥിവീ ത-ത്പിതാ ദ്യൌഃ ॥ 57 ॥
തദ്ഗ്രാവാണ-സ്സോമസുതോ മയോഭുവഃ । തദശ്വിനാ ശൃണുതഗ്ം സൌഭഗാ യുവമ് ॥ അവ തേ ഹേഡോ വരുണ നമോഭിരവ യജ്ഞേഭിരീമഹേ ഹവിര്ഭിഃ । ക്ഷയന്നസ്മഭ്യമസുര പ്രചേതോ രാജന്നേനാഗ്ംസി ശിശ്രഥഃ കൃതാനി ॥, ഉദുത്തമം-വഁരുണ പാശമസ്മദവാ-ഽധമം-വിഁമധ്യമഗ്ഗ് ശ്രഥായ । അഥാ വയമാദിത്യ വ്രതേ തവാ-ഽനാഗസോ അദിതയേ സ്യാമ ॥ ॥ ഏനാ വ്യാഘ്ര-മ്പരിഷസ്വജാനാഃ । സിഗ്ംഹഗ്ം ഹിന്വന്തി മഹതേ സൌഭഗായ । സമുദ്ര-ന്ന സുഹവ-ന്തസ്ഥിവാഗ്ംസമ് । മര്മൃജ്യന്തേ ദ്വീപിനമഫ്സ്വന്തഃ ॥ ഉദസാവേതു സൂര്യഃ । ഉദിദ-മ്മാമകം-വഁചഃ । ഉദിഹി ദേവ സൂര്യ । സഹ വഗ്നുനാ മമ । അഹം-വാഁചോ വിവാചനമ് । മയി വാഗസ്തു ധര്ണസിഃ । യന്തു നദയോ വര്ഷന്തു പര്ജന്യാഃ । സുപിപ്പലാ ഓഷധയോ ഭവന്തു ॥ അന്നവതാമോദനവതാമാമിക്ഷവതാമ് । ഏഷാഗ്ം രാജാ ഭൂയാസമ് ॥ 58 ॥
മാ ന ഇന്ദ്രാഭിതസ്ത്വ-ദൃഷ്വാരിഷ്ടാസഃ । ഏവാ ബ്രഹ്മന്തവേദസ്തു ॥ തിഷ്ഠാ രഥേ അധി യ-ദ്വജ്രഹസ്തഃ ॥ ആ രശ്മീന്ദേവ യുവസേ സ്വശ്വഃ ॥ അബോവേ, ആതിഷ്ഠന്ത-മ്പരി വിശ്വേ അഭൂഷന്ന് । ശ്രിയം-വഁസാനശ്ചരതി സ്വരോചാഃ । മഹത്-തദസ്യാസുരസ്യ നാമ । ആ വിശ്വരൂപോ അമൃതാനി തസ്ഥൌ ॥ । അനു ത്വേന്ദ്രോ മദത്വനു ബൃഹസ്പതിഃ । അനു സോമോ അന്വഗ്നിരാവീത് । അനു ത്വാ വിശ്വേ ദേവാ അവന്തു । അനു സപ്ത രാജാനോ യ ഉതാഭിഷിക്താഃ ॥. അനുത്വാ മിത്രാവരുണാവിഹാവതമ് । അനു ദ്യാവാപൃഥിവീ വിശ്വശഭൂമ് । സൂര്യോ അഹോഭിരനു ത്വാ-ഽവതു । ചന്ദ്രമാ നക്ഷത്രൈരനു ത്വാ ഽവതു ॥ ॥ ദ്യൌശ്ച ത്വാ പൃഥിവീ ച പ്രചേതസാ । ശുക്രോ ബൃഹ-ദ്ദക്ഷിണാ ത്വാ പിപര്തു । അനു സ്വധാ ചികിതാഗ്ം സോമോ അഗ്നിഃ । അനു ത്വാ-ഽവതു സവിതാ സവേന ॥ 56 ॥
ഇന്ദ്രം-വിഁശ്വാ അവീവൃധന്ന് । സമുദ്ര വ്യചസ-ങ്ഗിരഃ । രഥീതമഗ്ം രഥീനാമ് । വാജാനാഗ്ം സ-ത്പതി-മ്പതിമ് ॥ പരി മാ സേന്യാ ഘോഷാഃ । ജ്യാനാം-വൃഁഞ്ജന്തു ഗൃദ്ധ്നവഃ । മേഥിഷ്ഠാഃ പിന്വമാനാ ഇഹ । മാ-ങ്ഗോപതിമഭി സംവിഁശന്തു ॥ തന്മേ-ഽനുമതി-രനുമന്യതാമ് । തന്മാതാ പൃഥിവീ ത-ത്പിതാ ദ്യൌഃ ॥ 57 ॥
തദ്ഗ്രാവാണ-സ്സോമസുതോ മയോഭുവഃ । തദശ്വിനാ ശൃണുതഗ്ം സൌഭഗാ യുവമ് ॥ അവ തേ ഹേഡോ വരുണ നമോഭിരവ യജ്ഞേഭിരീമഹേ ഹവിര്ഭിഃ । ക്ഷയന്നസ്മഭ്യമസുര പ്രചേതോ രാജന്നേനാഗ്ംസി ശിശ്രഥഃ കൃതാനി ॥, ഉദുത്തമം-വഁരുണ പാശമസ്മദവാ-ഽധമം-വിഁമധ്യമഗ്ഗ് ശ്രഥായ । അഥാ വയമാദിത്യ വ്രതേ തവാ-ഽനാഗസോ അദിതയേ സ്യാമ ॥ ॥ ഏനാ വ്യാഘ്ര-മ്പരിഷസ്വജാനാഃ । സിഗ്ംഹഗ്ം ഹിന്വന്തി മഹതേ സൌഭഗായ । സമുദ്ര-ന്ന സുഹവ-ന്തസ്ഥിവാഗ്ംസമ് । മര്മൃജ്യന്തേ ദ്വീപിനമഫ്സ്വന്തഃ ॥ ഉദസാവേതു സൂര്യഃ । ഉദിദ-മ്മാമകം-വഁചഃ । ഉദിഹി ദേവ സൂര്യ । സഹ വഗ്നുനാ മമ । അഹം-വാഁചോ വിവാചനമ് । മയി വാഗസ്തു ധര്ണസിഃ । യന്തു നദയോ വര്ഷന്തു പര്ജന്യാഃ । സുപിപ്പലാ ഓഷധയോ ഭവന്തു ॥ അന്നവതാമോദനവതാമാമിക്ഷവതാമ് । ഏഷാഗ്ം രാജാ ഭൂയാസമ് ॥ 58 ॥
(സ്വധായൈ ത്വാ - സവേന - ദ്യൌഃ - സുര്യ സപ്ത ച) (അ. 16)
അനുവാകം 17 - രാജാഭിഷേകാങ്ഗം-വഁപനമ്
അനുവാകം 17 - രാജാഭിഷേകാങ്ഗം-വഁപനമ്
യേ കേശിനഃ പ്രഥമാ-സ്സത്രമാസത । യേഭിരാഭൃതം-യഁദിദം-വിഁരോചതേ । തേഭ്യോ ജുഹോമി ബഹുധാ ഘൃതേന । രായസ്പോഷേണേമം-വഁര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ നര്തേ ബ്രഹ്മണസ്തപസോ വിമോകഃ । ദ്വിനാമ്നീ ദീക്ഷാ വശിനീ ഹ്യുഗ്രാ । പ്രകേശാ-സ്സുവതേ കാണ്ഡിനോ ഭവന്തി । തേഷാ-മ്ബ്രഹ്മേദീശേ വപനസ്യ നാന്യഃ ॥ ആരോഹ പ്രോഷ്ഠം-വിഁഷഹസ്വ ശത്രൂന് । അവാസ്രാഗ്ദീക്ഷാ വശിനീ ഹ്യുഗ്രാ ॥ 59 ॥
ദേഹി ദക്ഷിണാ-മ്പ്രതിരസ്വായുഃ । അഥാ മുച്യസ്വ വരുണസ്യ പാശാത് ॥ യേനാവപ-ഥ്സവിതാ ക്ഷുരേണ । സോമസ്യ രാജ്ഞോ വരുണസ്യ വിദ്വാന് । തേന ബ്രഹ്മാണോ വപതേദമസ്യോര്ജേമമ് । രയ്യാ വര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ മാ തേ കേശാനനു ഗാദ്വര്ച ഏതത് । തഥാ ധാതാ കരോതു തേ । തുഭ്യമിന്ദ്രോ ബൃഹസ്പതിഃ । സവിതാ വര്ച ആദധാത് ॥ 60 ॥
തേഭ്യോ നിധാന-മ്ബഹുധാ വ്യൈച്ഛന്ന് । അന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അപ-സ്സുവഃ । ദര്ഭസ്തമ്ബേ വീര്യകൃതേ നിധായ । പൌഗ്ഗ്സ്യേനേമം-വഁര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ ബല-ന്തേ ബാഹുവോ-സ്സവിതാ ദധാതു । സോമസ്ത്വാ-ഽനക്തു പയസാ ഘൃതേന । സ്ത്രീഷു രൂപമശ്വിനൈത-ന്നിധത്തമ് । പൌഗ്ഗ്സ്യേനേമം-വഁര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ യ-ഥ്സീമന്ത-ങ്കങ്കതസ്തേ ലിലേഖ । യദ്വാ ക്ഷുരഃ പരിവവര്ജ വപഗ്ഗ്സ്തേ । സ്ത്രീഷു രൂപമശ്വിനൈത-ന്നിധത്തമ് । പൌഗ്ഗ്സ്യേനേമഗ്ം സഗ്ംസൃജാഥോ വീര്യേണ ॥ 61 ॥
ദേഹി ദക്ഷിണാ-മ്പ്രതിരസ്വായുഃ । അഥാ മുച്യസ്വ വരുണസ്യ പാശാത് ॥ യേനാവപ-ഥ്സവിതാ ക്ഷുരേണ । സോമസ്യ രാജ്ഞോ വരുണസ്യ വിദ്വാന് । തേന ബ്രഹ്മാണോ വപതേദമസ്യോര്ജേമമ് । രയ്യാ വര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ മാ തേ കേശാനനു ഗാദ്വര്ച ഏതത് । തഥാ ധാതാ കരോതു തേ । തുഭ്യമിന്ദ്രോ ബൃഹസ്പതിഃ । സവിതാ വര്ച ആദധാത് ॥ 60 ॥
തേഭ്യോ നിധാന-മ്ബഹുധാ വ്യൈച്ഛന്ന് । അന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അപ-സ്സുവഃ । ദര്ഭസ്തമ്ബേ വീര്യകൃതേ നിധായ । പൌഗ്ഗ്സ്യേനേമം-വഁര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ ബല-ന്തേ ബാഹുവോ-സ്സവിതാ ദധാതു । സോമസ്ത്വാ-ഽനക്തു പയസാ ഘൃതേന । സ്ത്രീഷു രൂപമശ്വിനൈത-ന്നിധത്തമ് । പൌഗ്ഗ്സ്യേനേമം-വഁര്ചസാ സഗ്ംസൃജാഥ ॥ യ-ഥ്സീമന്ത-ങ്കങ്കതസ്തേ ലിലേഖ । യദ്വാ ക്ഷുരഃ പരിവവര്ജ വപഗ്ഗ്സ്തേ । സ്ത്രീഷു രൂപമശ്വിനൈത-ന്നിധത്തമ് । പൌഗ്ഗ്സ്യേനേമഗ്ം സഗ്ംസൃജാഥോ വീര്യേണ ॥ 61 ॥
(അവാസ്രാഗ്ദീക്ഷാ വാശിനീ ഹ്യുഗ്രാ-ഽഽദധാ-ദ്വവര്ജ വപഗ്ഗ്സ്തേ ദ്വേ ച ) (അ. 17)
(യേ കേശിനോ നര്തേ മാ തേ ബലം-യഁ-ഥ്സീമന്ത-മ്പഞ്ച)
അനുവാകം 18 - വിദ്യനാഖ്യ ഏകാഹവിശേഷഃ
(യേ കേശിനോ നര്തേ മാ തേ ബലം-യഁ-ഥ്സീമന്ത-മ്പഞ്ച)
അനുവാകം 18 - വിദ്യനാഖ്യ ഏകാഹവിശേഷഃ
ഇന്ദ്രം-വൈഁ സ്വാ വിശോ മരുതോ നാപാചായന്ന് । സോ-ഽനപചായ്യമാന ഏതം-വിഁഘനമപശ്യത് । തമാ-ഽഹരത് । തേനായജത । തേനൈവാസാ-ന്തഗ്ം സഗ്ഗ്സ്തമ്ഭം-വ്യഁഹന്ന് । യ-ദ്വ്യഹന്ന് । ത-ദ്വിഘനസ്യ വിഘനത്വമ് ॥ വി പാപ്മാന-മ്ഭ്രാതൃവ്യഗ്ം ഹതേ । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ 62 ॥
യഗ്ം രാജാനം-വിഁശോ നാപചായേയുഃ । യോ വാ ബ്രാഹ്മണസ്തമസാ പാപ്മനാ പ്രാവൃത-സ്സ്യാത് । സ ഏതേന യജേത । വിഘനേനൈവൈന-ദ്വിഹത്യ । വിശാമാധിപത്യ-ങ്ഗച്ഛതി ॥ തസ്യ ദ്വേ ദ്വാദശേ സ്തോത്രേ ഭവതഃ । ദ്വേ ചതുര്വിഗ്ംശേ । ഔദ്ഭിദ്യമേവ തത് । ഏതദ്വൈ ക്ഷത്രസ്യൌദ്ഭിദ്യമ് । യദസ്മൈ സ്വാ വിശോ ബലിഗ്ം ഹരന്തി ॥ 63 ॥
ഹരന്ത്യസ്മൈ വിശോ ബലിമ് । ഐനമപ്രതിഖ്യാത-ങ്ഗച്ഛതി । യ ഏവം-വേഁദ ॥ പ്രബാഹുഗ്വാ അഗ്രേ ക്ഷത്രാണ്യാതേപുഃ । തേഷാമിന്ദ്രഃ ക്ഷത്രാണ്യാദത്ത । ന വാ ഇമാനി ക്ഷത്രാണ്യ ഭൂവന്നിതി । തന്നക്ഷത്രാണാ-ന്നക്ഷത്രത്വമ് । ആ ശ്രേയസോ ഭ്രാതൃവ്യസ്യ തേജ ഇന്ദ്രിയ-ന്ദത്തേ । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ 64 ॥
ത-ദ്യഥാ ഹ വൈ സച്യാക്രിണൌ കപ്ലകാവുപാ-വഹിതൌ സ്യാതാമ് । ഏവമേതൌ യുഗ്മന്തൌ സ്തോമൌ । അയുക്ഷു സ്തോമേഷു ക്രിയേതേ । പാപ്മനോ-ഽപഹത്യൈ ॥ അപ പാപ്മാന-മ്ഭ്രാതൃവ്യഗ്ം ഹതേ । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ ത-ദ്യഥാ ഹ വൈ സൂതഗ്രാമണ്യഃ । ഏവ-ഞ്ഛന്ദാഗ്ംസി । തേഷ്വസാവാദിത്യോ ബൃഹതീരഭ്യൂഢഃ ॥ 65 ॥
സതോബൃഹതീഷു സ്തുവതേ സതോ ബൃഹന്ന് । പ്രജയാ പശുഭി-രസാനീത്യേവ ॥ വ്യതിഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതിഷക്തം-വൈഁ ക്ഷത്രം-വിഁശാ । വിശൈവൈന-ങ്ക്ഷത്രേണ വ്യതിഷജതി ॥ വ്യതിഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതിഷക്തോ വൈ ഗ്രാമണീ-സ്സജാതൈഃ । സജാതൈരേവൈനം-വ്യഁതിഷജതി ॥ വ്യതിഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതിഷക്തോ വൈ പുരുഷഃ പാപ്മഭിഃ । വ്യതിഷക്താ-ഭിരേവാസ്യ പാപ്മനോ നുദതേ ॥ 66 ॥
യഗ്ം രാജാനം-വിഁശോ നാപചായേയുഃ । യോ വാ ബ്രാഹ്മണസ്തമസാ പാപ്മനാ പ്രാവൃത-സ്സ്യാത് । സ ഏതേന യജേത । വിഘനേനൈവൈന-ദ്വിഹത്യ । വിശാമാധിപത്യ-ങ്ഗച്ഛതി ॥ തസ്യ ദ്വേ ദ്വാദശേ സ്തോത്രേ ഭവതഃ । ദ്വേ ചതുര്വിഗ്ംശേ । ഔദ്ഭിദ്യമേവ തത് । ഏതദ്വൈ ക്ഷത്രസ്യൌദ്ഭിദ്യമ് । യദസ്മൈ സ്വാ വിശോ ബലിഗ്ം ഹരന്തി ॥ 63 ॥
ഹരന്ത്യസ്മൈ വിശോ ബലിമ് । ഐനമപ്രതിഖ്യാത-ങ്ഗച്ഛതി । യ ഏവം-വേഁദ ॥ പ്രബാഹുഗ്വാ അഗ്രേ ക്ഷത്രാണ്യാതേപുഃ । തേഷാമിന്ദ്രഃ ക്ഷത്രാണ്യാദത്ത । ന വാ ഇമാനി ക്ഷത്രാണ്യ ഭൂവന്നിതി । തന്നക്ഷത്രാണാ-ന്നക്ഷത്രത്വമ് । ആ ശ്രേയസോ ഭ്രാതൃവ്യസ്യ തേജ ഇന്ദ്രിയ-ന്ദത്തേ । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ 64 ॥
ത-ദ്യഥാ ഹ വൈ സച്യാക്രിണൌ കപ്ലകാവുപാ-വഹിതൌ സ്യാതാമ് । ഏവമേതൌ യുഗ്മന്തൌ സ്തോമൌ । അയുക്ഷു സ്തോമേഷു ക്രിയേതേ । പാപ്മനോ-ഽപഹത്യൈ ॥ അപ പാപ്മാന-മ്ഭ്രാതൃവ്യഗ്ം ഹതേ । യ ഏതേന യജതേ । യ ഉ ചൈനമേവം-വേഁദ ॥ ത-ദ്യഥാ ഹ വൈ സൂതഗ്രാമണ്യഃ । ഏവ-ഞ്ഛന്ദാഗ്ംസി । തേഷ്വസാവാദിത്യോ ബൃഹതീരഭ്യൂഢഃ ॥ 65 ॥
സതോബൃഹതീഷു സ്തുവതേ സതോ ബൃഹന്ന് । പ്രജയാ പശുഭി-രസാനീത്യേവ ॥ വ്യതിഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതിഷക്തം-വൈഁ ക്ഷത്രം-വിഁശാ । വിശൈവൈന-ങ്ക്ഷത്രേണ വ്യതിഷജതി ॥ വ്യതിഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതിഷക്തോ വൈ ഗ്രാമണീ-സ്സജാതൈഃ । സജാതൈരേവൈനം-വ്യഁതിഷജതി ॥ വ്യതിഷക്താഭി-സ്സ്തുവതേ । വ്യതിഷക്തോ വൈ പുരുഷഃ പാപ്മഭിഃ । വ്യതിഷക്താ-ഭിരേവാസ്യ പാപ്മനോ നുദതേ ॥ 66 ॥
(വേദ - ഹരന് - ത്യേനമേവം-വേഁദാ - ഭ്യൂഢഃ - പാപ്മഭിരേക-ഞ്ച) (അ. 18)
(ത്രിവൃ--ദ്യദാഗ്നേയോ-ഽഗ്നിമുഖാ ഹ്യൃദ്ധി--ര് യദാഗ്നേയ ആഗ്നേയോ - ന വൈ സോമേന - യോ വൈ സോമേ - നൈഷ ഗോസവഃ - സിഗ്ംഹേ - ഽഭിപ്രേഹി മിത്രവര്ധനഃ - പ്രജാപതിസ്താ ഓദനം - പ്രജാപതിരകാമയത ബഹോ-ര്ഭൂയാ - നഗസ്ത്യോ - ഽസ്യാജരാസ - സ്തിഷ്ഠാ ഹരീ - പ്രജാപതിഃ പശൂന് - വ്യാഘ്രോ-ഽയമ - ഭിപ്രേഹി വൃത്രഹന്തമോ - യേ കേശിന - ഇന്ദ്രം-വാഁ അഷ്ടാദശ )
(ത്രിവൃ--ദ്യോ വൈ സോമേ - നായുരസി വിശ്വായു--ര് ബഹു-ര്ഭവതി - തിഷ്ഠാ ഹരീ രഥ - ആ-ഽയ-മ്ഭാതു - തേഭ്യോ നിധാനഗ്ം ഷട്ഥ്ഷഷ്ടിഃ)
(ത്രിവൃത് - പാപ്മനോ നുദതേ)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ ദ്വിതീയാഷ്ടകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥