કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠકઃ - કામ્યપશુયાજ્યાનુવાક્યા બ્રાહ્મણમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
અનુવાકં 1 - વાયવ્યાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
પીવોન્નાગ્ં રયિવૃધઃ સુમેધાઃ । શ્વેત-સ્સિષક્તિ નિયુતામભિશ્રીઃ । તે વાયવે સમનસો વિતસ્થુઃ । વિશ્વેન્નરઃ સ્વપત્યાનિ ચક્રુઃ ॥ રાયે-ઽનુ ય-ઞ્જજ્ઞતૂ રોદસી ઉભે । રાયે દેવી ધિષણા ધાતિ દેવમ્ । અધા વાયુ-ન્નિયુતઃ સશ્ચત સ્વાઃ । ઉત શ્વેતં-વઁસુધિતિ-ન્નિરેકે ॥ આ વાયો ભૂષ શુચિપા ઉપ ન-સ્સહસ્ર-ન્તે નિયુતો વિશ્વવાર । ઉપો તે અન્ધો મદ્યમયામિ યસ્ય દેવ દધિષે પૂર્વપેયમ્ ॥ પ્ર યાભિર્યાસિ દાશ્વાગ્ં સમચ્છા નિયુદ્ભિ-ર્વાયવિષ્ટયે દુરોણે । નિ નો રયિગ્ં સુભોજસં-યુઁવેહ નિ વીરવ-દ્ગવ્યમશ્વિય-ઞ્ચ રાધઃ ॥॥ પ્ર વાયુમચ્છા બૃહતી મનીષા ॥ 1 ॥
બૃહદ્રયિં-વિઁશ્વવારાગ્ં રથપ્રામ્ । દ્યુતદ્યામા નિયુતઃ પત્યમાનઃ । કવિઃ કવિમિયક્ષસિ પ્રયજ્યો ॥ આ નો નિયુદ્ભિઃ શતિનીભિ-રદ્ધ્વરમ્ । સહસ્રિણીભિરુપ યાહિ યજ્ઞમ્ । વાયો અસ્મિન્. હવિષિ માદયસ્વ । યૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદા નઃ ॥ પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યઃ । વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ । ય-ત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો અસ્તુ ॥ 2 ॥
વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ રયીણા-મ્પતિં-યઁજત-મ્બૃહન્તમ્ । અસ્મિન્ભરે નૃતમં-વાઁજસાતૌ । પ્રજાપતિ-મ્પ્રથમજામૃતસ્ય । યજામ દેવમધિ નો બ્રવીતુ ॥ પ્રજાપતે ત્વ-ન્નિધિપાઃ પુરાણઃ । દેવાના-મ્પિતા જનિતા પ્રજાનામ્ । પતિ-ર્વિશ્વસ્ય જગતઃ પરસ્પાઃ । હવિર્નો દેવ વિહવે જુષસ્વ ॥ તવેમે લોકાઃ પ્રદિશો દિશશ્ચ ॥ 3 ॥
પરાવતો નિવત ઉદ્વતશ્ચ । પ્રજાપતે વિશ્વસૃજ્જીવધન્ય ઇદ-ન્નો દેવ । પ્રતિહર્ય હવ્યમ્ ॥ પ્રજાપતિ-મ્પ્રથમં-યઁજ્ઞિયાનામ્ । દેવાનામગ્રે યજતં-યઁજદ્ધ્વમ્ । સ નો દદાતુ દ્રવિણગ્ં સુવીર્યમ્ । રાયસ્પોષં-વિઁષ્યતુ નાભિમસ્મે ॥ યો રાય ઈશે શતદાય ઉક્થ્યઃ । યઃ પશૂનાગ્ં રક્ષિતા વિષ્ઠિતાનામ્ । પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય ॥ 4 ॥
સહસ્રધામા જુષતાગ્ં હવિર્નઃ ॥ સોમાપૂષણા જનના રયીણા-ઞ્જનના દિવો જનના પૃથિવ્યાઃ । જાતૌ વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપૌ દેવા અકૃણ્વન્નમૃતસ્ય નાભિમ્ ॥ ઇમૌ દેવૌ જાયમાનૌ જુષન્તેમૌ તમાગ્ંસિ ગૂહતામજુષ્ટા । આભ્યામિન્દ્રઃ પક્વમામાસ્વન્ત-સ્સોમાપૂષભ્યા-ઞ્જનદુસ્રિયાસુ ॥ ॥ સોમાપૂષણા રજસો વિમાનમ્ । સપ્તચક્રગ્ં રથમવિશ્વમિન્વમ્ । વિષૂવૃત-મ્મનસા યુજ્યમાનમ્ । ત-ઞ્જિન્વથો વૃષણા પઞ્ચરશ્મિમ્ ॥ દિવ્યન્ય-સ્સદન-ઞ્ચક્ર ઉચ્ચા । પૃથિવ્યામન્યો અદ્ધ્યન્તરિક્ષે । તાવસ્મભ્ય-મ્પુરુવાર-મ્પુરુક્ષુમ્ । રાયસ્પોષં-વિઁષ્યતા-ન્નાભિમસ્મે ॥ 5 ॥
ધિય-મ્પૂષા જિન્વતુ વિશ્વમિન્વઃ । રયિગ્ં સોમો રયિપતિ-ર્દધાતુ । અવતુ દેવ્યદિતિર-નર્વા । બૃહ-દ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ વિશ્વાન્યન્યો ભુવના જજાન । વિશ્વમન્યો અભિચક્ષાણ એતિ । સોમાપૂષણા-વવત-ન્ધિય-મ્મે । યુવભ્યાં-વિઁશ્વાઃ પૃતના જયેમ ॥ ઉદુત્તમં-વઁરુણ પાશમસ્મદવા-ઽધમં-વિઁમધ્યમગ્ગ્ શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવા-ઽનાગસો અદિતયે સ્યામ અસ્તભ્નાદ્યામૃષભો અન્તરિક્ષમમિમીત વરિમાણ-મ્પૃથિવ્યા આ-ઽસીદ-દ્વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રા-ડ્વિશ્વેત્તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ ॥ । ય-ત્કિઞ્ચેદં-વઁરુણ દૈવ્યે જને-ઽભિદ્રોહ-મ્મનુષ્યાશ્ચરામસિ । અચિત્તીય-ત્તવ ધર્મા યુયોપિમ મા નસ્તસ્મા દેનસો દેવ રીરિષઃ ॥ કિતવાસો યદ્રિ રિપુર્ન દીવિ યદ્વા ઘા સત્ય મુતયન્ન વિદ્મ । સર્વા તા વિષ્ય શિથિરેવ દેવાથા તે સ્યામ વરુણ પ્રિયાસઃ ॥( ) । અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતો રાજન્નેનાગ્ંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥, તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાનસ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશગ્ંસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ॥ આદિત્યાનામવસા નૂતનેન સક્ષીમહિ શર્મણા શન્તમેન । અનાગાસ્ત્વે અદિતિત્વે તુરાસ ઇમં-યઁજ્ઞ-ન્દધતુ શ્રોષમાણાઃ ॥, ન દક્ષિણા વિચિકિતે ન સવ્યા ન પ્રાચીનમાદિત્યા નોત પશ્ચા । પાક્યા ચિદ્વસવો ધીર્યા ચિ--દ્યુષ્માનીતો અભય-ઞ્જ્યોતિરશ્યામ્ ॥ । ધારયન્ત આદિત્યાસો જગથ્સ્થા દેવા વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપાઃ । દીર્ઘાધિયો રક્ષમાણા અસુર્યમૃતાવાન-શ્ચયમાના ઋણાનિ ॥, તિસ્રો ભૂમીર્ધારય-ન્ત્રીગ્ં રુત દ્યૂ-ન્ત્રીણિ વ્રતા વિદથે અન્તરેષામ્ । ઋતેના-ઽઽદિત્યા મહિ વો મહિત્વ-ન્તદર્યમન્ વરુણ મિત્ર ચારુ ॥ । યજ્ઞો દેવાના-મ્પ્રત્યેતિ સુમ્નમાદિત્યાસો ભવતા મૃડયન્તઃ । આ વો-ઽર્વાચી સુમતિ ર્વવૃત્યાદગ્ં હોશ્ચિદ્યા વરિવોવિત્તરા-ઽસત્ ॥ શુચિરપ-સ્સૂયવસા અદબ્ધ ઉપ ક્ષેતિ વૃદ્ધવયા-સ્સુવીરઃ । નકિષ્ટ-ઙ્ઘ્નન્ત્યન્તિતો ન દૂરાદ્ય આદિત્યાના-મ્ભવતિ પ્રણીતૌ ॥ ॥ 6 ॥
અનુવાકં 1 - વાયવ્યાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
પીવોન્નાગ્ં રયિવૃધઃ સુમેધાઃ । શ્વેત-સ્સિષક્તિ નિયુતામભિશ્રીઃ । તે વાયવે સમનસો વિતસ્થુઃ । વિશ્વેન્નરઃ સ્વપત્યાનિ ચક્રુઃ ॥ રાયે-ઽનુ ય-ઞ્જજ્ઞતૂ રોદસી ઉભે । રાયે દેવી ધિષણા ધાતિ દેવમ્ । અધા વાયુ-ન્નિયુતઃ સશ્ચત સ્વાઃ । ઉત શ્વેતં-વઁસુધિતિ-ન્નિરેકે ॥ આ વાયો ભૂષ શુચિપા ઉપ ન-સ્સહસ્ર-ન્તે નિયુતો વિશ્વવાર । ઉપો તે અન્ધો મદ્યમયામિ યસ્ય દેવ દધિષે પૂર્વપેયમ્ ॥ પ્ર યાભિર્યાસિ દાશ્વાગ્ં સમચ્છા નિયુદ્ભિ-ર્વાયવિષ્ટયે દુરોણે । નિ નો રયિગ્ં સુભોજસં-યુઁવેહ નિ વીરવ-દ્ગવ્યમશ્વિય-ઞ્ચ રાધઃ ॥॥ પ્ર વાયુમચ્છા બૃહતી મનીષા ॥ 1 ॥
બૃહદ્રયિં-વિઁશ્વવારાગ્ં રથપ્રામ્ । દ્યુતદ્યામા નિયુતઃ પત્યમાનઃ । કવિઃ કવિમિયક્ષસિ પ્રયજ્યો ॥ આ નો નિયુદ્ભિઃ શતિનીભિ-રદ્ધ્વરમ્ । સહસ્રિણીભિરુપ યાહિ યજ્ઞમ્ । વાયો અસ્મિન્. હવિષિ માદયસ્વ । યૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદા નઃ ॥ પ્રજાપતે ન ત્વદેતાન્યન્યઃ । વિશ્વા જાતાનિ પરિ તા બભૂવ । ય-ત્કામાસ્તે જુહુમસ્તન્નો અસ્તુ ॥ 2 ॥
વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ રયીણા-મ્પતિં-યઁજત-મ્બૃહન્તમ્ । અસ્મિન્ભરે નૃતમં-વાઁજસાતૌ । પ્રજાપતિ-મ્પ્રથમજામૃતસ્ય । યજામ દેવમધિ નો બ્રવીતુ ॥ પ્રજાપતે ત્વ-ન્નિધિપાઃ પુરાણઃ । દેવાના-મ્પિતા જનિતા પ્રજાનામ્ । પતિ-ર્વિશ્વસ્ય જગતઃ પરસ્પાઃ । હવિર્નો દેવ વિહવે જુષસ્વ ॥ તવેમે લોકાઃ પ્રદિશો દિશશ્ચ ॥ 3 ॥
પરાવતો નિવત ઉદ્વતશ્ચ । પ્રજાપતે વિશ્વસૃજ્જીવધન્ય ઇદ-ન્નો દેવ । પ્રતિહર્ય હવ્યમ્ ॥ પ્રજાપતિ-મ્પ્રથમં-યઁજ્ઞિયાનામ્ । દેવાનામગ્રે યજતં-યઁજદ્ધ્વમ્ । સ નો દદાતુ દ્રવિણગ્ં સુવીર્યમ્ । રાયસ્પોષં-વિઁષ્યતુ નાભિમસ્મે ॥ યો રાય ઈશે શતદાય ઉક્થ્યઃ । યઃ પશૂનાગ્ં રક્ષિતા વિષ્ઠિતાનામ્ । પ્રજાપતિઃ પ્રથમજા ઋતસ્ય ॥ 4 ॥
સહસ્રધામા જુષતાગ્ં હવિર્નઃ ॥ સોમાપૂષણા જનના રયીણા-ઞ્જનના દિવો જનના પૃથિવ્યાઃ । જાતૌ વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપૌ દેવા અકૃણ્વન્નમૃતસ્ય નાભિમ્ ॥ ઇમૌ દેવૌ જાયમાનૌ જુષન્તેમૌ તમાગ્ંસિ ગૂહતામજુષ્ટા । આભ્યામિન્દ્રઃ પક્વમામાસ્વન્ત-સ્સોમાપૂષભ્યા-ઞ્જનદુસ્રિયાસુ ॥ ॥ સોમાપૂષણા રજસો વિમાનમ્ । સપ્તચક્રગ્ં રથમવિશ્વમિન્વમ્ । વિષૂવૃત-મ્મનસા યુજ્યમાનમ્ । ત-ઞ્જિન્વથો વૃષણા પઞ્ચરશ્મિમ્ ॥ દિવ્યન્ય-સ્સદન-ઞ્ચક્ર ઉચ્ચા । પૃથિવ્યામન્યો અદ્ધ્યન્તરિક્ષે । તાવસ્મભ્ય-મ્પુરુવાર-મ્પુરુક્ષુમ્ । રાયસ્પોષં-વિઁષ્યતા-ન્નાભિમસ્મે ॥ 5 ॥
ધિય-મ્પૂષા જિન્વતુ વિશ્વમિન્વઃ । રયિગ્ં સોમો રયિપતિ-ર્દધાતુ । અવતુ દેવ્યદિતિર-નર્વા । બૃહ-દ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ વિશ્વાન્યન્યો ભુવના જજાન । વિશ્વમન્યો અભિચક્ષાણ એતિ । સોમાપૂષણા-વવત-ન્ધિય-મ્મે । યુવભ્યાં-વિઁશ્વાઃ પૃતના જયેમ ॥ ઉદુત્તમં-વઁરુણ પાશમસ્મદવા-ઽધમં-વિઁમધ્યમગ્ગ્ શ્રથાય । અથા વયમાદિત્ય વ્રતે તવા-ઽનાગસો અદિતયે સ્યામ અસ્તભ્નાદ્યામૃષભો અન્તરિક્ષમમિમીત વરિમાણ-મ્પૃથિવ્યા આ-ઽસીદ-દ્વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રા-ડ્વિશ્વેત્તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ ॥ । ય-ત્કિઞ્ચેદં-વઁરુણ દૈવ્યે જને-ઽભિદ્રોહ-મ્મનુષ્યાશ્ચરામસિ । અચિત્તીય-ત્તવ ધર્મા યુયોપિમ મા નસ્તસ્મા દેનસો દેવ રીરિષઃ ॥ કિતવાસો યદ્રિ રિપુર્ન દીવિ યદ્વા ઘા સત્ય મુતયન્ન વિદ્મ । સર્વા તા વિષ્ય શિથિરેવ દેવાથા તે સ્યામ વરુણ પ્રિયાસઃ ॥( ) । અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિરીમહે હવિર્ભિઃ । ક્ષયન્નસ્મભ્યમસુર પ્રચેતો રાજન્નેનાગ્ંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥, તત્ત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાનસ્તદા શાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ । અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશગ્ંસ મા ન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥ ॥ આદિત્યાનામવસા નૂતનેન સક્ષીમહિ શર્મણા શન્તમેન । અનાગાસ્ત્વે અદિતિત્વે તુરાસ ઇમં-યઁજ્ઞ-ન્દધતુ શ્રોષમાણાઃ ॥, ન દક્ષિણા વિચિકિતે ન સવ્યા ન પ્રાચીનમાદિત્યા નોત પશ્ચા । પાક્યા ચિદ્વસવો ધીર્યા ચિ--દ્યુષ્માનીતો અભય-ઞ્જ્યોતિરશ્યામ્ ॥ । ધારયન્ત આદિત્યાસો જગથ્સ્થા દેવા વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપાઃ । દીર્ઘાધિયો રક્ષમાણા અસુર્યમૃતાવાન-શ્ચયમાના ઋણાનિ ॥, તિસ્રો ભૂમીર્ધારય-ન્ત્રીગ્ં રુત દ્યૂ-ન્ત્રીણિ વ્રતા વિદથે અન્તરેષામ્ । ઋતેના-ઽઽદિત્યા મહિ વો મહિત્વ-ન્તદર્યમન્ વરુણ મિત્ર ચારુ ॥ । યજ્ઞો દેવાના-મ્પ્રત્યેતિ સુમ્નમાદિત્યાસો ભવતા મૃડયન્તઃ । આ વો-ઽર્વાચી સુમતિ ર્વવૃત્યાદગ્ં હોશ્ચિદ્યા વરિવોવિત્તરા-ઽસત્ ॥ શુચિરપ-સ્સૂયવસા અદબ્ધ ઉપ ક્ષેતિ વૃદ્ધવયા-સ્સુવીરઃ । નકિષ્ટ-ઙ્ઘ્નન્ત્યન્તિતો ન દૂરાદ્ય આદિત્યાના-મ્ભવતિ પ્રણીતૌ ॥ ॥ 6 ॥
(મનીષા-ઽસ્તુ-ચ-ર્ત-સ્યાસ્મે-કિતવાસ શ્ચત્વારિ ચ ) (અ. 1)
અનુવાકં 2 - વશાદીનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 2 - વશાદીનાં સૂક્તાનિ
તે શુક્રાસ-શ્શુચયો રશ્મિવન્તઃ । સીદન્નાદિત્યા અધિ બરઃઇષિ પ્રિયે । કામેન દેવા-સ્સરથ-ન્દિવો નઃ । આયાન્તુ યજ્ઞમુપ નો જુષાણાઃ ॥ તે સૂનવો અદિતેઃ પીવસામિષમ્ । ઘૃત-મ્પિન્વત્-પ્રતિહર્યન્નૃતેજાઃ । પ્ર યજ્ઞિયા યજમાનાય યેમુરે । આદિત્યાઃ કામ-મ્પિતુમન્તમસ્મે ॥ આ નઃ પુત્રા અદિતેર્યાન્તુ યજ્ઞમ્ । આદિત્યાસઃ પથિભિ-ર્દેવયાનૈઃ ॥ 7 ॥
અસ્મે કામ-ન્દાશુષે સન્નમન્તઃ । પુરોડાશ-ઙ્ઘૃતવન્ત-ઞ્જુષન્તામ્ ॥ સ્કભાયત નિર્-ઋતિગ્ં સેધતામતિમ્ । પ્ર રશ્મિભિ-ર્યતમાના અમૃદ્ધ્રાઃ । આદિત્યાઃ કામ પ્રયતાં-વઁષટ્કૃતિમ્ । જુષદ્ધ્વ-ન્નો હવ્યદાતિં-યઁજત્રાઃ ॥ આદિત્યાન્-કામમવસે હુવેમ । યે ભૂતાનિ જનયન્તો વિચિખ્યુઃ । સીદન્તુ પુત્રા અદિતેરુપસ્થમ્ । સ્તીર્ણ-મ્બરઃઇર્હવિરદ્યાય દેવાઃ ॥ 8 ॥
સ્તીર્ણ-મ્બરઃઇ-સ્સીદતા યજ્ઞે અસ્મિન્ન્ । ધ્રાજા-સ્સેધન્તો અમતિ-ન્દુરેવામ્ । અસ્મભ્ય-મ્પુત્રા અદિતેઃ પ્રયગ્ંસત । આદિત્યાઃ કામ હવિષો જુષાણાઃ ॥ અગ્ને નય સુપથા રાયે અસ્માન્ । વિશ્વાનિ દેવ વયુનાનિ વિદ્વાન્ । યુયોદ્ધ્યસ્મ-જ્જુહુરાણમેનઃ । ભૂયિષ્ઠા-ન્તે નમ ઉક્તિં-વિઁધેમ ॥ પ્રવઃ શુક્રાય ભાનવે ભરદ્ધ્વમ્ । હવ્ય-મ્મતિ-ઞ્ચાગ્નયે સુપૂતમ્ ॥ 9 ॥
યો દૈવ્યાનિ માનુષા જનૂગ્ંષિ । અન્ત-ર્વિશ્વાનિ વિદ્મના જિગાતિ ॥ અચ્છા ગિરો મતયો દેવયન્તીઃ । અગ્નિં-યઁન્તિ દ્રવિણ-મ્ભિક્ષમાણાઃ । સુસદૃંશગ્ં સુપ્રતીકગ્ગ્ સ્વઞ્ચમ્ । હવ્યવાહમરતિ-મ્માનુષાણામ્ ॥ અગ્ને ત્વમસ્મ-દ્યુયોદ્ધ્યમીવાઃ । અનગ્નિત્રા અભ્યમન્ત કૃષ્ટીઃ । પુનરસ્મભ્યગ્ં સુવિતાય દેવ । ક્ષાં-વિઁશ્વેભિરજરેભિ-ર્યજત્ર ॥ 10 ॥
અગ્ને ત્વ-મ્પારયા નવ્યો અસ્માન્ । સ્વસ્તિભિરતિ દુર્ગાણિ વિશ્વા । પૂશ્ચ પૃથ્વી બહુલા ન ઉર્વી । ભવા તોકાય તનયાય શં-યોઃ ઁ॥ પ્ર કારવો મનના વચ્યમાનાઃ । દેવદ્રીચી-ન્નયથ દેવયન્તઃ । દક્ષિણાવાડ્-વાજિની પ્રાચ્યેતિ । હવિર્ભરન્ત્યગ્નયે ઘૃતાચી ॥ ઇન્દ્ર-ન્નરો નેમધિતા હવન્તે યત્પાર્યા યુનજતે ધિયસ્તાઃ । શૂરો નૃષાતા શવસશ્ચકાન આ ગોમતિ વ્રજે ભજા ત્વન્નઃ ॥ યુજે રથ-ઙ્ગવેષણગ્ં હરિભ્યામ્ । ઉપ બ્રહ્માણિ જુજુષાણ-મસ્થુઃ । વિબાધિષ્ટાસ્ય રોદસી મહિત્વા । ઇન્દ્રો વૃત્રાણ્યપ્રતી જઘન્વાન્ ॥ ॥ જગૃભ્ણા તે દક્ષિણમિન્દ્ર હસ્તમ્ ॥ 11 ॥
વસૂયવો વસુપતે વસૂનામ્ । વિદ્મા હિ ત્વા ગોપતિગ્ં શૂર ગોનામ્ । અસ્મભ્ય-ઞ્ચિત્રં-વૃઁષણગ્ં રયિ-ન્દાઃ ॥ તવેદં-વિઁશ્વમભિતઃ પશવ્યમ્ । ય-ત્પશ્યસિ ચક્ષસા સૂર્યસ્ય । ગવામસિ ગોપતિરેક ઇન્દ્ર । ભક્ષીમહિ તે પ્રયતસ્ય વસ્વઃ ॥ સમિન્દ્ર ણો મનસા નેષિ ગોભિઃ । સગ્ં સૂરિભિ-ર્મઘવન્-થ્સગ્ગ્ સ્વસ્ત્યા । સ-મ્બ્રહ્મણા દેવકૃતં-યઁદસ્તિ ॥ 12 ॥
સ-ન્દેવાનાગ્ં સુમત્યા યજ્ઞિયાનામ્ ॥ આરાચ્છત્રુ-મપબાધસ્વ દૂરમ્ । ઉગ્રો ય-શ્શમ્બઃ પુરુહૂત તેન । અસ્મે ધેહિ યવમદ્ગોમદિન્દ્ર । કૃધી ધિય-ઞ્જરિત્રે વાજરત્નામ્ ॥ આવેધસ-ન્નીલપૃષ્ઠ-મ્બૃહન્તમ્ । બૃહસ્પતિગ્ં સદને સાદયધ્વમ્ । સાદદ્યોનિ-ન્દમ આદીદિવાગ્ંસમ્ । હિરણ્યવર્ણમરુષગ્ં સપેમ ॥ સ હિ શુચિઃ ॥ બૃહસ્પતિઃ પ્રથમ-ઞ્જાયમાનઃ । મહો જ્યોતિષઃ પરમે વ્યોમન્ન્ । સપ્તાસ્યસ્તુવિજાતો રવેણ । વિ સપ્તરશ્મિરધમત્તમાગ્ંસિ ॥ 13 ॥
બૃહસ્પતિ-સ્સમજય-દ્વસૂનિ । મહો વ્રજા-ન્ગોમતો દેવ એષઃ । અપ-સ્સિષાસન્-થ્સુવર પ્રતીત્તઃ । બૃહસ્પતિરઃઅન્ત્યમિત્ર-મર્કૈઃ ॥ બૃહસ્પતે પરિ દીયા રથેન રક્ષોહા ઽમિત્રાગ્ં અપ બાધમાનઃ । પ્રભઞ્જન્-થ્સેનાઃ પ્રમૃણો યુધા જયન્નસ્માક-મેધ્યવિતા રથાનામ્ ॥ એવા પિત્રે વિશ્વદેવાય વૃષ્ણે યજ્ઞૈર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ । બૃહસ્પતે સુપ્રજા વીરવન્તો વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ ॥ આ નો દિવો બૃહતઃ પર્વતાદા સરસ્વતી યજતા ગન્તુ યજ્ઞમ્ । હવ-ન્દેવી જુજુષાણા ઘૃતાચી શગ્મા-ન્નો વાચમુશતી શૃણોતુ ॥પાવીરવી કન્યા ચિત્રાયુ-સ્સરસ્વતી વીરપત્ની ધિય-ન્ધાત્ । ગ્નાભિરચ્છિદ્રગ્ં શરણગ્ં સજોષા દુરાધર્ષ-ઙ્ગૃણતે શર્મ યગ્ંસત્ ॥ । ઇમા જુહ્વાના યુષ્મદા નમોભિઃ । પ્રતિ સ્તોમગ્ં સરસ્વતિ જુષસ્વ । તવ શર્મ-ન્પ્રિયતમે દધાનાઃ । ઉપસ્થેયામ શરણ-ન્ન વૃક્ષમ્ ॥ યસ્તે સ્તનશ્શશય ઇત્યાહ । સ્તૌત્યેવૈનામ્ । ઉસ્ર ઘર્મગ્ં શિગ્ંષોસ્ર ઘર્મ-મ્પાહિ ઘર્માય શિગ્ંષેત્યાહ । યથા બ્રૂયાદમુષ્મૈ દેહીતિ । તાદૃગેવ તત્ । બૃહસ્પતિસ્ત્વોપ સીદત્વિત્યાહ । । સરસ્વત્યભિ નો નેષિ વસ્યઃ । મા પસ્ફરીઃ પયસા મા ન આ ધક્ । જુષસ્વ ન-સ્સખ્યા વેશ્યા ચ । મા ત્વત્ક્ષેત્રા-ણ્યરણાનિ ગન્મ ॥ ॥ ઇયગ્ં શુષ્મેભિર્બિસખા ઇવારુજત્ । સાનુ ગિરીણા-ન્તવિષેભિરૂર્મિભિઃ । પારાવદઘ્નીમવસે સુવૃક્તિભિઃ । સરસ્વતી-માવિવાસેમ ધીતિભિઃ ॥ 14 ॥
અસ્મે કામ-ન્દાશુષે સન્નમન્તઃ । પુરોડાશ-ઙ્ઘૃતવન્ત-ઞ્જુષન્તામ્ ॥ સ્કભાયત નિર્-ઋતિગ્ં સેધતામતિમ્ । પ્ર રશ્મિભિ-ર્યતમાના અમૃદ્ધ્રાઃ । આદિત્યાઃ કામ પ્રયતાં-વઁષટ્કૃતિમ્ । જુષદ્ધ્વ-ન્નો હવ્યદાતિં-યઁજત્રાઃ ॥ આદિત્યાન્-કામમવસે હુવેમ । યે ભૂતાનિ જનયન્તો વિચિખ્યુઃ । સીદન્તુ પુત્રા અદિતેરુપસ્થમ્ । સ્તીર્ણ-મ્બરઃઇર્હવિરદ્યાય દેવાઃ ॥ 8 ॥
સ્તીર્ણ-મ્બરઃઇ-સ્સીદતા યજ્ઞે અસ્મિન્ન્ । ધ્રાજા-સ્સેધન્તો અમતિ-ન્દુરેવામ્ । અસ્મભ્ય-મ્પુત્રા અદિતેઃ પ્રયગ્ંસત । આદિત્યાઃ કામ હવિષો જુષાણાઃ ॥ અગ્ને નય સુપથા રાયે અસ્માન્ । વિશ્વાનિ દેવ વયુનાનિ વિદ્વાન્ । યુયોદ્ધ્યસ્મ-જ્જુહુરાણમેનઃ । ભૂયિષ્ઠા-ન્તે નમ ઉક્તિં-વિઁધેમ ॥ પ્રવઃ શુક્રાય ભાનવે ભરદ્ધ્વમ્ । હવ્ય-મ્મતિ-ઞ્ચાગ્નયે સુપૂતમ્ ॥ 9 ॥
યો દૈવ્યાનિ માનુષા જનૂગ્ંષિ । અન્ત-ર્વિશ્વાનિ વિદ્મના જિગાતિ ॥ અચ્છા ગિરો મતયો દેવયન્તીઃ । અગ્નિં-યઁન્તિ દ્રવિણ-મ્ભિક્ષમાણાઃ । સુસદૃંશગ્ં સુપ્રતીકગ્ગ્ સ્વઞ્ચમ્ । હવ્યવાહમરતિ-મ્માનુષાણામ્ ॥ અગ્ને ત્વમસ્મ-દ્યુયોદ્ધ્યમીવાઃ । અનગ્નિત્રા અભ્યમન્ત કૃષ્ટીઃ । પુનરસ્મભ્યગ્ં સુવિતાય દેવ । ક્ષાં-વિઁશ્વેભિરજરેભિ-ર્યજત્ર ॥ 10 ॥
અગ્ને ત્વ-મ્પારયા નવ્યો અસ્માન્ । સ્વસ્તિભિરતિ દુર્ગાણિ વિશ્વા । પૂશ્ચ પૃથ્વી બહુલા ન ઉર્વી । ભવા તોકાય તનયાય શં-યોઃ ઁ॥ પ્ર કારવો મનના વચ્યમાનાઃ । દેવદ્રીચી-ન્નયથ દેવયન્તઃ । દક્ષિણાવાડ્-વાજિની પ્રાચ્યેતિ । હવિર્ભરન્ત્યગ્નયે ઘૃતાચી ॥ ઇન્દ્ર-ન્નરો નેમધિતા હવન્તે યત્પાર્યા યુનજતે ધિયસ્તાઃ । શૂરો નૃષાતા શવસશ્ચકાન આ ગોમતિ વ્રજે ભજા ત્વન્નઃ ॥ યુજે રથ-ઙ્ગવેષણગ્ં હરિભ્યામ્ । ઉપ બ્રહ્માણિ જુજુષાણ-મસ્થુઃ । વિબાધિષ્ટાસ્ય રોદસી મહિત્વા । ઇન્દ્રો વૃત્રાણ્યપ્રતી જઘન્વાન્ ॥ ॥ જગૃભ્ણા તે દક્ષિણમિન્દ્ર હસ્તમ્ ॥ 11 ॥
વસૂયવો વસુપતે વસૂનામ્ । વિદ્મા હિ ત્વા ગોપતિગ્ં શૂર ગોનામ્ । અસ્મભ્ય-ઞ્ચિત્રં-વૃઁષણગ્ં રયિ-ન્દાઃ ॥ તવેદં-વિઁશ્વમભિતઃ પશવ્યમ્ । ય-ત્પશ્યસિ ચક્ષસા સૂર્યસ્ય । ગવામસિ ગોપતિરેક ઇન્દ્ર । ભક્ષીમહિ તે પ્રયતસ્ય વસ્વઃ ॥ સમિન્દ્ર ણો મનસા નેષિ ગોભિઃ । સગ્ં સૂરિભિ-ર્મઘવન્-થ્સગ્ગ્ સ્વસ્ત્યા । સ-મ્બ્રહ્મણા દેવકૃતં-યઁદસ્તિ ॥ 12 ॥
સ-ન્દેવાનાગ્ં સુમત્યા યજ્ઞિયાનામ્ ॥ આરાચ્છત્રુ-મપબાધસ્વ દૂરમ્ । ઉગ્રો ય-શ્શમ્બઃ પુરુહૂત તેન । અસ્મે ધેહિ યવમદ્ગોમદિન્દ્ર । કૃધી ધિય-ઞ્જરિત્રે વાજરત્નામ્ ॥ આવેધસ-ન્નીલપૃષ્ઠ-મ્બૃહન્તમ્ । બૃહસ્પતિગ્ં સદને સાદયધ્વમ્ । સાદદ્યોનિ-ન્દમ આદીદિવાગ્ંસમ્ । હિરણ્યવર્ણમરુષગ્ં સપેમ ॥ સ હિ શુચિઃ ॥ બૃહસ્પતિઃ પ્રથમ-ઞ્જાયમાનઃ । મહો જ્યોતિષઃ પરમે વ્યોમન્ન્ । સપ્તાસ્યસ્તુવિજાતો રવેણ । વિ સપ્તરશ્મિરધમત્તમાગ્ંસિ ॥ 13 ॥
બૃહસ્પતિ-સ્સમજય-દ્વસૂનિ । મહો વ્રજા-ન્ગોમતો દેવ એષઃ । અપ-સ્સિષાસન્-થ્સુવર પ્રતીત્તઃ । બૃહસ્પતિરઃઅન્ત્યમિત્ર-મર્કૈઃ ॥ બૃહસ્પતે પરિ દીયા રથેન રક્ષોહા ઽમિત્રાગ્ં અપ બાધમાનઃ । પ્રભઞ્જન્-થ્સેનાઃ પ્રમૃણો યુધા જયન્નસ્માક-મેધ્યવિતા રથાનામ્ ॥ એવા પિત્રે વિશ્વદેવાય વૃષ્ણે યજ્ઞૈર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ । બૃહસ્પતે સુપ્રજા વીરવન્તો વયગ્ગ્ સ્યામ પતયો રયીણામ્ ॥ ॥ આ નો દિવો બૃહતઃ પર્વતાદા સરસ્વતી યજતા ગન્તુ યજ્ઞમ્ । હવ-ન્દેવી જુજુષાણા ઘૃતાચી શગ્મા-ન્નો વાચમુશતી શૃણોતુ ॥પાવીરવી કન્યા ચિત્રાયુ-સ્સરસ્વતી વીરપત્ની ધિય-ન્ધાત્ । ગ્નાભિરચ્છિદ્રગ્ં શરણગ્ં સજોષા દુરાધર્ષ-ઙ્ગૃણતે શર્મ યગ્ંસત્ ॥ । ઇમા જુહ્વાના યુષ્મદા નમોભિઃ । પ્રતિ સ્તોમગ્ં સરસ્વતિ જુષસ્વ । તવ શર્મ-ન્પ્રિયતમે દધાનાઃ । ઉપસ્થેયામ શરણ-ન્ન વૃક્ષમ્ ॥ યસ્તે સ્તનશ્શશય ઇત્યાહ । સ્તૌત્યેવૈનામ્ । ઉસ્ર ઘર્મગ્ં શિગ્ંષોસ્ર ઘર્મ-મ્પાહિ ઘર્માય શિગ્ંષેત્યાહ । યથા બ્રૂયાદમુષ્મૈ દેહીતિ । તાદૃગેવ તત્ । બૃહસ્પતિસ્ત્વોપ સીદત્વિત્યાહ । । સરસ્વત્યભિ નો નેષિ વસ્યઃ । મા પસ્ફરીઃ પયસા મા ન આ ધક્ । જુષસ્વ ન-સ્સખ્યા વેશ્યા ચ । મા ત્વત્ક્ષેત્રા-ણ્યરણાનિ ગન્મ ॥ ॥ ઇયગ્ં શુષ્મેભિર્બિસખા ઇવારુજત્ । સાનુ ગિરીણા-ન્તવિષેભિરૂર્મિભિઃ । પારાવદઘ્નીમવસે સુવૃક્તિભિઃ । સરસ્વતી-માવિવાસેમ ધીતિભિઃ ॥ 14 ॥
(દેવયાનૈ--ર્ દેવાઃ - સુપૂતંયઁજત્ર-હસ્ત-મસ્તિ-તમાગ્-સ્યૂર્મિભિ-ર્દ્વે ચ) (અ. 2)
અનુવાકં 3 - સૌમ્યાદીનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 3 - સૌમ્યાદીનાં સૂક્તાનિ
સોમો ધેનુગ્ં સોમો અર્વન્તમાશુમ્ । સોમો વીર-ઙ્કર્મણ્ય-ન્દદાતુ । સાદન્યં-વિઁદથ્યગ્ં સભેયમ્ । પિતુ-શ્શ્રવણં-યોઁ દદાશદસ્મૈ ॥ અષાઢં-યુઁથ્સુ પૃતનાસુ પપ્રિમ્ । સુવર્ષામફ્સ્વાં-વૃઁજનસ્ય ગોપામ્ । ભરેષુજાગ્ં સુક્ષિતિગ્ં સુશ્રવસમ્ । જયન્ત-ન્ત્વામનુ મદેમ સોમ ॥ ત્વગ્ં સોમ ક્રતુભિઃ ॥ યા તે ધામાનિ હવિષા યજન્તિ તા તે વિશ્વા પરિભૂરસ્તુ યજ્ઞ-ઙ્ગયસ્ફાનઃ પ્રતરણ-સ્સુવીરો-ઽવીરહા પ્રચરા સોમ દુર્યાન॥ ત્વમિમા ઓષધી-સ્સોમ વિશ્વાઃ । ત્વમપો અજનયસ્ત્વ-ઙ્ગાઃ । ત્વમાતતન્થોર્વન્તરિક્ષમ્ । ત્વ-ઞ્જ્યોતિષા વિતમો વવર્થ ॥ 15 ॥
યા તે ધામાનિ દિવિ યા પૃથિવ્યામ્ । યા પર્વતેષ્વોષધીષ્વફ્સુ । તેભિર્નો વિશ્વૈ-સ્સુમના અહેડન્ન્ । રાજન્-થ્સોમ પ્રતિ હવ્યા ગૃભાય ॥ વિષ્ણોર્નુકં-વીઁર્યાણિ પ્ર વોચં-યઃ ઁપાર્થિવાનિ વિમમે રજાગ્ંસિ યો અસ્કભાયદુત્તરગ્ં સધસ્થં-વિઁચક્રમાણ સ્ત્રેધોરુગાયો વિષ્ણો રરાટમસિ વિષ્ણોઃ પૃષ્ઠમસિ વિષ્ણો-શ્શ્ન્યપ્ત્રે સ્થો વિષ્ણો-સ્સ્યૂરસિ વિષ્ણો-ર્ધ્રુવમસિ વૈષ્ણવમસિ વિષ્ણવે ત્વા ॥ તદસ્ય પ્રિયમભિ પાથો અશ્યામ્ । નરો યત્ર દેવયવો મદન્તિ । ઉરુક્રમસ્ય સ હિ બન્ધુરિત્થા । વિષ્ણોઃ પદે પરમે મધ્વ ઉથ્સઃ ॥ । પ્રત-દ્વિષ્ણુઃ સ્તવતે વીર્યાય । મૃગો ન ભીમઃ કુચરો ગિરિષ્ઠાઃ । યસ્યોરુષુ ત્રિષુ વિક્રમણેષુ । અધિક્ષિયન્તિ ભુવનાનિ વિશ્વા ॥ ॥ પરો માત્રયા તનુવા વૃધાન । ન તે મહિત્વ-મન્વશ્નુવન્તિ । ઉભે તે વિદ્મ રજસી પૃથિવ્યા વિષ્ણો દેવ ત્વમ્ । પરમસ્ય વિથ્સે ॥ 16 ॥
વિચક્રમે પૃથિવીમેષ એતામ્ । ક્ષેત્રાય વિષ્ણુ-ર્મનુષે દશસ્યન્ન્ । ધ્રુવાસો અસ્ય કીરયો જનાસઃ । ઉરુક્ષિતિગ્ં સુજનિમા ચકાર ॥ ત્રિર્દેવઃ પૃથિવીમેષ એતામ્ । વિચક્રમે શતર્ચસ-મ્મહિત્વા । પ્ર વિષ્ણુ-રસ્તુ તવસસ્ત વીયાન્ । ત્વેષગ્ગ્ હ્યસ્ય સ્થવિરસ્ય નામ ॥ ॥ આ તે મહ ઇન્દ્રોત્યુગ્ર સમન્યવો ય-થ્સમરન્ત સેનાઃ । પતાતિ દિદ્યુન્નર્યસ્ય બાહુવોર્મા તે મનો વિષ્વદ્રિયગ્વિ ચારીત્ ॥ યો જાત એવ પ્રથમો મનસ્વા-ન્દેવો દેવાન્ ક્રતુના પર્યભૂષત્ । યસ્ય શુષ્માદ્રોદસી અભ્યસેતા-ન્નૃમ્ણસ્ય મહ્ના સ જનાસ ઇન્દ્રઃ ॥ । અભિ ગોત્રાણિ સહસા ગાહમાનો-ઽદાયો વીર-શ્શતમન્યુરિન્દ્રઃ । દુશ્ચ્યવનઃ પૃતનાષાડ યુધ્યો-સ્માકગ્ં સેના અવતુ પ્ર યુથ્સુ ॥ ॥ આભિ-સ્સ્પૃધો મિથતી- રરિષણ્યન્ન્ । અમિત્રસ્ય વ્યથયા મન્યુમિન્દ્ર । આભિર્વિશ્વા અભિયુજો વિષૂચીઃ । આર્યાય વિશો-ઽવતારીર્દાસીઃ ॥ અયગ્ં શૃણ્વે અધ જયન્નુત ઘ્નન્ન્ । અયમુત પ્રકૃણુતે યુધા ગાઃ । યદા સત્ય-ઙ્કૃણુતે મન્યુમિન્દ્રઃ ॥ 17 ॥
વિશ્વ-ન્દૃઢ-મ્ભયત એજદસ્માત્ ॥ અનુ સ્વધા-મક્ષરન્નાપો અસ્ય । અવર્ધત મદ્ધ્ય આ નાવ્યાનામ્ । સદ્ધ્રીચીનેન મનસા તમિન્દ્ર ઓજિષ્ઠેન । હન્મના-ઽહન્નભિદ્યૂન્ ॥ મરુત્વન્તં-વૃઁષભં-વાઁવૃધાનમ્ । અકવારિ-ન્દિવ્યગ્ં શાસમિન્દ્રમ્ । વિશ્વાસાહમવસે નૂતનાય । ઉગ્રગ્ં સહોદામિહ તગ્ં હુવેમ ॥ જનિષ્ઠા ઉગ્ર-સ્સહસે તુરાય ॥ 18 ॥
મન્દ્ર ઓજિષ્ઠો બહુલાભિમાનઃ । અવર્ધન્નિન્દ્ર-મ્મરુતશ્ચિદત્ર । માતા ય-દ્વીર-ન્દધનદ્ધનિષ્ઠા ॥ ક્વ સ્યા વો મરુત-સ્સ્વધા-ઽઽસીત્ । ય-ન્મામેકગ્ં સમધત્તાહિહત્યે । અહગ્ગ્ હ્યુગ્રસ્તવિષ-સ્તુવિષ્માન્ । વિશ્વસ્ય શત્રોરનમં-વઁધસ્નૈઃ ॥ વૃત્રસ્ય ત્વા શ્વસથાદીષમાણાઃ । વિશ્વે દેવા અજહુર્યે સખાયઃ । મરુદ્ભિરિન્દ્ર સખ્ય-ન્તે અસ્તુ ॥ 19 ॥
અથેમા વિશ્વાઃ પૃતના જયાસિ ॥ વધીં-વૃઁત્ર-મ્મરુત ઇન્દ્રિયેણ । સ્વેન ભામેન તવિષો બભૂવાન્ । અહમેતા મનવે વિશ્વશ્ચન્દ્રાઃ । સુગા અપશ્ચકર વજ્રબાહુઃ ॥ સ યો વૃષા વૃષ્ણિયેભિ-સ્સમોકાઃ । મહો દિવઃ પૃથિવ્યાશ્ચ સમ્રાટ્ । સતીનસત્ત્વા હવ્યો ભરેષુ । મરુત્વાન્નો ભવત્વિન્દ્ર ઊતી ॥ ઇન્દ્રો વૃત્રમતર-દ્વૃત્રતૂર્યે ॥ 20 ॥
અનાધૃષ્યો મઘવા શૂર ઇન્દ્રઃ । અન્વેનં-વિઁશો અમદન્ત પૂર્વીઃ । અયગ્ં રાજા જગતશ્ચર્ષણીનામ્ ॥ સ એવ વીર-સ્સ ઉ વીર્યાવાન્ । સ એકરાજો જગતઃ પરસ્પાઃ । યદા વૃત્રમતરચ્છૂર ઇન્દ્રઃ । અથા ભવદ્દમિતા-ઽભિક્રતૂનામ્ ॥ ઇન્દ્રો યજ્ઞં-વઁર્ધયન્ વિશ્વવેદાઃ । પુરોડાશસ્ય જુષતાગ્ં હવિર્નઃ । વૃત્ર-ન્તીર્ત્વા દાનવં-વઁજ્રબાહુઃ ॥ 21 ॥
દિશો-ઽદૃગ્ં હદ્દૃગ્ંહિતા દૃગ્ંહણેન ॥ ઇમં-યઁજ્ઞં-વઁર્ધયન્ વિશ્વવેદાઃ । પુરોડાશ-મ્પ્રતિગૃભ્ણાત્વિન્દ્રઃ । યદા વૃત્રમતરચ્છૂર ઇન્દ્રઃ । અથૈકરાજો અભવજ્જનાનામ્ ॥ ઇન્દ્રો દેવાઞ્છમ્બરહત્ય આવત્ । ઇન્દ્રો દેવાના- મભવ-ત્પુરોગાઃ । ઇન્દ્રો યજ્ઞે હવિષા વાવૃધાનઃ । વૃત્રતૂર્ણો અભયગ્ં શર્મ યગ્ંસત્ ॥ ય-સ્સપ્ત સિન્ધૂગ્ં રદધાત્-પૃથિવ્યામ્ । ય-સ્સપ્ત લોકાનકૃણો-દ્દિશશ્ચ । ઇન્દ્રો હવિષ્માન્-થ્સગણો મરુદ્ભિઃ । વૃત્રતૂર્ણો યજ્ઞમિહોપયાસત્ ॥ 22 ॥
યા તે ધામાનિ દિવિ યા પૃથિવ્યામ્ । યા પર્વતેષ્વોષધીષ્વફ્સુ । તેભિર્નો વિશ્વૈ-સ્સુમના અહેડન્ન્ । રાજન્-થ્સોમ પ્રતિ હવ્યા ગૃભાય ॥ વિષ્ણોર્નુકં-વીઁર્યાણિ પ્ર વોચં-યઃ ઁપાર્થિવાનિ વિમમે રજાગ્ંસિ યો અસ્કભાયદુત્તરગ્ં સધસ્થં-વિઁચક્રમાણ સ્ત્રેધોરુગાયો વિષ્ણો રરાટમસિ વિષ્ણોઃ પૃષ્ઠમસિ વિષ્ણો-શ્શ્ન્યપ્ત્રે સ્થો વિષ્ણો-સ્સ્યૂરસિ વિષ્ણો-ર્ધ્રુવમસિ વૈષ્ણવમસિ વિષ્ણવે ત્વા ॥ તદસ્ય પ્રિયમભિ પાથો અશ્યામ્ । નરો યત્ર દેવયવો મદન્તિ । ઉરુક્રમસ્ય સ હિ બન્ધુરિત્થા । વિષ્ણોઃ પદે પરમે મધ્વ ઉથ્સઃ ॥ । પ્રત-દ્વિષ્ણુઃ સ્તવતે વીર્યાય । મૃગો ન ભીમઃ કુચરો ગિરિષ્ઠાઃ । યસ્યોરુષુ ત્રિષુ વિક્રમણેષુ । અધિક્ષિયન્તિ ભુવનાનિ વિશ્વા ॥ ॥ પરો માત્રયા તનુવા વૃધાન । ન તે મહિત્વ-મન્વશ્નુવન્તિ । ઉભે તે વિદ્મ રજસી પૃથિવ્યા વિષ્ણો દેવ ત્વમ્ । પરમસ્ય વિથ્સે ॥ 16 ॥
વિચક્રમે પૃથિવીમેષ એતામ્ । ક્ષેત્રાય વિષ્ણુ-ર્મનુષે દશસ્યન્ન્ । ધ્રુવાસો અસ્ય કીરયો જનાસઃ । ઉરુક્ષિતિગ્ં સુજનિમા ચકાર ॥ ત્રિર્દેવઃ પૃથિવીમેષ એતામ્ । વિચક્રમે શતર્ચસ-મ્મહિત્વા । પ્ર વિષ્ણુ-રસ્તુ તવસસ્ત વીયાન્ । ત્વેષગ્ગ્ હ્યસ્ય સ્થવિરસ્ય નામ ॥ ॥ આ તે મહ ઇન્દ્રોત્યુગ્ર સમન્યવો ય-થ્સમરન્ત સેનાઃ । પતાતિ દિદ્યુન્નર્યસ્ય બાહુવોર્મા તે મનો વિષ્વદ્રિયગ્વિ ચારીત્ ॥ યો જાત એવ પ્રથમો મનસ્વા-ન્દેવો દેવાન્ ક્રતુના પર્યભૂષત્ । યસ્ય શુષ્માદ્રોદસી અભ્યસેતા-ન્નૃમ્ણસ્ય મહ્ના સ જનાસ ઇન્દ્રઃ ॥ । અભિ ગોત્રાણિ સહસા ગાહમાનો-ઽદાયો વીર-શ્શતમન્યુરિન્દ્રઃ । દુશ્ચ્યવનઃ પૃતનાષાડ યુધ્યો-સ્માકગ્ં સેના અવતુ પ્ર યુથ્સુ ॥ ॥ આભિ-સ્સ્પૃધો મિથતી- રરિષણ્યન્ન્ । અમિત્રસ્ય વ્યથયા મન્યુમિન્દ્ર । આભિર્વિશ્વા અભિયુજો વિષૂચીઃ । આર્યાય વિશો-ઽવતારીર્દાસીઃ ॥ અયગ્ં શૃણ્વે અધ જયન્નુત ઘ્નન્ન્ । અયમુત પ્રકૃણુતે યુધા ગાઃ । યદા સત્ય-ઙ્કૃણુતે મન્યુમિન્દ્રઃ ॥ 17 ॥
વિશ્વ-ન્દૃઢ-મ્ભયત એજદસ્માત્ ॥ અનુ સ્વધા-મક્ષરન્નાપો અસ્ય । અવર્ધત મદ્ધ્ય આ નાવ્યાનામ્ । સદ્ધ્રીચીનેન મનસા તમિન્દ્ર ઓજિષ્ઠેન । હન્મના-ઽહન્નભિદ્યૂન્ ॥ મરુત્વન્તં-વૃઁષભં-વાઁવૃધાનમ્ । અકવારિ-ન્દિવ્યગ્ં શાસમિન્દ્રમ્ । વિશ્વાસાહમવસે નૂતનાય । ઉગ્રગ્ં સહોદામિહ તગ્ં હુવેમ ॥ જનિષ્ઠા ઉગ્ર-સ્સહસે તુરાય ॥ 18 ॥
મન્દ્ર ઓજિષ્ઠો બહુલાભિમાનઃ । અવર્ધન્નિન્દ્ર-મ્મરુતશ્ચિદત્ર । માતા ય-દ્વીર-ન્દધનદ્ધનિષ્ઠા ॥ ક્વ સ્યા વો મરુત-સ્સ્વધા-ઽઽસીત્ । ય-ન્મામેકગ્ં સમધત્તાહિહત્યે । અહગ્ગ્ હ્યુગ્રસ્તવિષ-સ્તુવિષ્માન્ । વિશ્વસ્ય શત્રોરનમં-વઁધસ્નૈઃ ॥ વૃત્રસ્ય ત્વા શ્વસથાદીષમાણાઃ । વિશ્વે દેવા અજહુર્યે સખાયઃ । મરુદ્ભિરિન્દ્ર સખ્ય-ન્તે અસ્તુ ॥ 19 ॥
અથેમા વિશ્વાઃ પૃતના જયાસિ ॥ વધીં-વૃઁત્ર-મ્મરુત ઇન્દ્રિયેણ । સ્વેન ભામેન તવિષો બભૂવાન્ । અહમેતા મનવે વિશ્વશ્ચન્દ્રાઃ । સુગા અપશ્ચકર વજ્રબાહુઃ ॥ સ યો વૃષા વૃષ્ણિયેભિ-સ્સમોકાઃ । મહો દિવઃ પૃથિવ્યાશ્ચ સમ્રાટ્ । સતીનસત્ત્વા હવ્યો ભરેષુ । મરુત્વાન્નો ભવત્વિન્દ્ર ઊતી ॥ ઇન્દ્રો વૃત્રમતર-દ્વૃત્રતૂર્યે ॥ 20 ॥
અનાધૃષ્યો મઘવા શૂર ઇન્દ્રઃ । અન્વેનં-વિઁશો અમદન્ત પૂર્વીઃ । અયગ્ં રાજા જગતશ્ચર્ષણીનામ્ ॥ સ એવ વીર-સ્સ ઉ વીર્યાવાન્ । સ એકરાજો જગતઃ પરસ્પાઃ । યદા વૃત્રમતરચ્છૂર ઇન્દ્રઃ । અથા ભવદ્દમિતા-ઽભિક્રતૂનામ્ ॥ ઇન્દ્રો યજ્ઞં-વઁર્ધયન્ વિશ્વવેદાઃ । પુરોડાશસ્ય જુષતાગ્ં હવિર્નઃ । વૃત્ર-ન્તીર્ત્વા દાનવં-વઁજ્રબાહુઃ ॥ 21 ॥
દિશો-ઽદૃગ્ં હદ્દૃગ્ંહિતા દૃગ્ંહણેન ॥ ઇમં-યઁજ્ઞં-વઁર્ધયન્ વિશ્વવેદાઃ । પુરોડાશ-મ્પ્રતિગૃભ્ણાત્વિન્દ્રઃ । યદા વૃત્રમતરચ્છૂર ઇન્દ્રઃ । અથૈકરાજો અભવજ્જનાનામ્ ॥ ઇન્દ્રો દેવાઞ્છમ્બરહત્ય આવત્ । ઇન્દ્રો દેવાના- મભવ-ત્પુરોગાઃ । ઇન્દ્રો યજ્ઞે હવિષા વાવૃધાનઃ । વૃત્રતૂર્ણો અભયગ્ં શર્મ યગ્ંસત્ ॥ ય-સ્સપ્ત સિન્ધૂગ્ં રદધાત્-પૃથિવ્યામ્ । ય-સ્સપ્ત લોકાનકૃણો-દ્દિશશ્ચ । ઇન્દ્રો હવિષ્માન્-થ્સગણો મરુદ્ભિઃ । વૃત્રતૂર્ણો યજ્ઞમિહોપયાસત્ ॥ 22 ॥
(વવર્થ - વિથ્સ - ઇન્દ્ર - સ્તુરા - યાસ્તુ - વૃત્રતૂર્યે - વજ્રબાહુઃ - પૃથિવ્યા-ન્ત્રીણિ ચ) (અ. 3)
અનુવાકં 4 - અભિમાતિહૈન્દ્રાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 4 - અભિમાતિહૈન્દ્રાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
ઇન્દ્ર-સ્તરસ્વા-નભિમાતિહોગ્રઃ । હિરણ્યવાશી-રિષિર-સ્સુવર.ષાઃ । તસ્ય વયગ્ં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્ય । અપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ ॥ હિરણ્યવર્ણો અભય-ઙ્કૃણોતુ । અભિમાતિહેન્દ્રઃ પૃતનાસુ જિષ્ણુઃ । સ ન-શ્શર્મ ત્રિવરૂથં-વિઁયગ્ંસત્ । યૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદા નઃ ॥ ઇન્દ્રગ્ગ્ સ્તુહિ વજ્રિણગ્ગ્ સ્તોમપૃષ્ઠમ્ । પુરોડાશસ્ય જુષતાગ્ં હવિર્નઃ ॥ 23 ॥
હત્વા-ઽભિમાતીઃ પૃતના-સ્સહસ્વાન્ । અથાભય-ઙ્કૃણુહિ વિશ્વતો નઃ ॥ સ્તુહિ શૂરં-વઁજ્રિણ-મપ્રતીતમ્ (મપ્રતીત્તમ્) । અભિમાતિહન-મ્પુરુહૂતમિન્દ્રમ્ । ય એક ઇચ્છતપતિર્જનેષુ । તસ્મા ઇન્દ્રાય હવિરાજુહોત ॥ ઇન્દ્રો દેવાનામધિપાઃ પુરોહિતઃ । દિશા-મ્પતિરભવ-દ્વાજિનીવાન્ । અભિમાતિહા તવિષસ્તુવિષ્માન્ । અસ્મભ્ય-ઞ્ચિત્રં-વૃઁષણગ્ં રયિ-ન્દાત્ ॥ 24 ॥
ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી મહિત્વા । બલેનાદૃગ્ંહદભિમાતિહેન્દ્રઃ । સ નો હવિઃ પ્રતિગૃભ્ણાતુ રાતયે । દેવાના-ન્દેવો નિધિપા નો અવ્યાત્ ॥ અનવસ્તે રથમશ્વાય તક્ષન્-ત્વષ્ટા વજ્ર-મ્પુરુહૂત દ્યુમન્તમ્ । બ્રહ્માણ ઇન્દ્ર-મ્મહયન્તો અર્કૈરવર્ધયન્નહયે હન્ત વા ઉ ॥ વૃષ્ણે ય-ત્તે વૃષણો અર્કમર્ચાનિન્દ્ર ગ્રાવાણો અદિતિ-સ્સજોષાઃ । અનશ્વાસો યે પવયો-ઽરથા ઇન્દ્રેષિતા અભ્યવર્તન્ત દસ્યૂન્ ॥ । ઇન્દ્રસ્ય નુ વીર્યાણિ પ્રવોચમ્ । યાનિ ચકાર પ્રથમાનિ વજ્રી ॥ અહ-ન્નહિમન્વપસ્તતર્દ । પ્ર વક્ષણા અભિન-ત્પર્વતાનામ્ ॥ ॥ ઇન્દ્રો યાતો-ઽવસિતસ્ય રાજા । શમસ્ય ચ શૃઙ્ગિણો વજ્રબાહુઃ । સેદુ રાજા ક્ષેતિ ચર્ષણીનામ્ । અરાન્ન નેમિઃ પરિતા બભૂવ ॥ 25 ॥
અભિ સિદ્ધ્મો અજિગાદસ્ય શત્રૂન્ । વિ તિગ્મેન વૃષભેણા પુરો-ઽભેત્ । સં-વઁજ્રેણાસૃજ-દ્વૃત્રમિન્દ્રઃ । પ્ર સ્વા-મ્મતિમતિરચ્છાશદાનઃ ॥ વિષ્ણુ-ન્દેવં-વઁરુણમૂતયે ભગમ્ । મેદસા દેવા વપયા યજદ્ધ્વમ્ । તા નો યજ્ઞમાગતં-વિઁશ્વધેના । પ્રજાવદસ્મે દ્રવિણેહ ધત્તમ્ ॥ મેદસા દેવા વપયા યજદ્ધ્વમ્ । વિષ્ણુ-ઞ્ચ દેવં-વઁરુણ-ઞ્ચ રાતિમ્ ॥ 26 ॥
તા નો અમીવા અપબાધમાનૌ । ઇમં-યઁજ્ઞ-ઞ્જુષમાણાવુપેતમ્ ॥ વિષ્ણૂવરુણા યુવમદ્ધ્વરાય નઃ । વિશે જનાય મહિ શર્મ યચ્છતમ્ । દીર્ઘપ્રયજ્યૂ હવિષા વૃધાના । જ્યોતિષા-ઽરાતીર્દહત-ન્તમાગ્ંસિ ॥ યયોરોજસા સ્કભિતા રજાગ્ંસિ । વીર્યેભિ-ર્વીરતમા શવિષ્ઠા । યા પત્યેતે અપ્રતીત્તા સહોભિઃ । વિષ્ણૂ અગન્વરુણા પૂર્વહૂતૌ ॥ 27 ॥
વિષ્ણૂવરુણા વભિશસ્તિપા વામ્ । દેવા યજન્ત હવિષા ઘૃતેન । અપામીવાગ્ં સેધતગ્ં રક્ષસશ્ચ । અથા ધત્તં-યઁજમાનાય શં-યોઃ ઁ॥ અગ્ંહોમુચા વૃષભા સુપ્રતૂર્તી । દેવાના-ન્દેવતમા શચિષ્ઠા । વિષ્ણૂવરુણા પ્રતિહર્યત-ન્નઃ । ઇદ-ન્નરા પ્રયતમૂતયે હવિઃ ॥ મહી નુ દ્યાવાપૃથિવી ઇહ જ્યેષ્ઠે । રુચા ભવતાગ્ં શુચયદ્ભિ-રર્કૈઃ ॥ 28 ॥
યથ્સીં-વઁરિષ્ઠે બૃહતી વિમિન્વન્ન્ । નૃવદ્ભ્યો-ઽક્ષા પપ્રથાનેભિરેવૈઃ ॥ પ્ર પૂર્વજે પિતરા નવ્યસીભિઃ । ગીર્ભિઃ કૃણુદ્ધ્વગ્ં સદને ઋતસ્ય । આ નો દ્યાવાપૃથિવી દૈવ્યેન । જનેન યાત-મ્મહિ વાં-વઁરૂથમ્ ॥ સ ઇથ્સ્વપા ભુવનેષ્વાસ । ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી જજાન । ઉર્વી ગભીરે રજસી સુમેકે । અવગ્ંશે ધીર-શ્શચ્યા સમૈરત્ ॥ 29 ॥
ભૂરિ-ન્દ્વે અચરન્તી ચરન્તમ્ । પદ્વન્ત-ઙ્ગર્ભમપદી દધાતે । નિત્ય-ન્ન સૂનુ-મ્પિત્રોરુપસ્થે । ત-મ્પિપૃતગ્ં રોદસી સત્યવાચમ્ ॥ ઇદ-ન્દ્યાવાપૃથિવી સત્યમસ્તુ । પિત-ર્માત-ર્યદિહોપબ્રુવે વામ્ । ભૂત-ન્દેવાનામવમે અવોભિઃ । વિદ્યામેષં-વૃઁજન-ઞ્જીરદાનુમ્ ॥ ઉર્વી પૃથ્વી બહુલે દૂરે અન્તે । ઉપબ્રુવે નમસા યજ્ઞે અસ્મિન્ન્ । દધાતે યે સુભગે સુપ્રતૂર્તી । દ્યાવા રક્ષત-મ્પૃથિવી નો અભ્વાત્ ॥ યા જાતા ઓષધયો દેવેભ્યસ્ત્રિયુગ-મ્પુરા । મન્દામિ બભ્રૂણામહગ્ં શત-ન્ધામાનિ સપ્ત ચ ॥, અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા-સ્સ્તેન ઇવ વ્રજમક્રમુઃ । ઓષધયઃ પ્રાચુચ્યવુ ર્ય-ત્કિ-ઞ્ચ તનુવાગ્ં રપઃ ॥ । યા ઓષધય-સ્સોમરાજ્ઞીઃ પ્રવિષ્ટાઃ પૃથિવીમનુ । તાસા-ન્ત્વમસ્યુત્તમા પ્રણો જીવાત-વેસુવ ॥ અશ્વાવતીગ્ં સોમવતી મૂર્જયન્તી મુદોજસમ્ । આ વિથ્સિ સર્વા ઓષધીરસ્મા અરિષ્ટતાતયે ॥ । ઓષધીરિતિ માતર-સ્તદ્વો દેવી-રુપ બ્રુવે । રપાગ્ંસિ વિઘ્નતીરિત રપશ્ચાતયમાનાઃ ॥ અન્યા વો અન્યામવ-ત્વન્યા-ઽન્યસ્યા ઉપાવત । તા-સ્સર્વા ઓષધય-સ્સંવિઁદાના ઇદ-મ્મે પ્રાવતા વચઃ ॥ ॥ 30 ॥
હત્વા-ઽભિમાતીઃ પૃતના-સ્સહસ્વાન્ । અથાભય-ઙ્કૃણુહિ વિશ્વતો નઃ ॥ સ્તુહિ શૂરં-વઁજ્રિણ-મપ્રતીતમ્ (મપ્રતીત્તમ્) । અભિમાતિહન-મ્પુરુહૂતમિન્દ્રમ્ । ય એક ઇચ્છતપતિર્જનેષુ । તસ્મા ઇન્દ્રાય હવિરાજુહોત ॥ ઇન્દ્રો દેવાનામધિપાઃ પુરોહિતઃ । દિશા-મ્પતિરભવ-દ્વાજિનીવાન્ । અભિમાતિહા તવિષસ્તુવિષ્માન્ । અસ્મભ્ય-ઞ્ચિત્રં-વૃઁષણગ્ં રયિ-ન્દાત્ ॥ 24 ॥
ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી મહિત્વા । બલેનાદૃગ્ંહદભિમાતિહેન્દ્રઃ । સ નો હવિઃ પ્રતિગૃભ્ણાતુ રાતયે । દેવાના-ન્દેવો નિધિપા નો અવ્યાત્ ॥ અનવસ્તે રથમશ્વાય તક્ષન્-ત્વષ્ટા વજ્ર-મ્પુરુહૂત દ્યુમન્તમ્ । બ્રહ્માણ ઇન્દ્ર-મ્મહયન્તો અર્કૈરવર્ધયન્નહયે હન્ત વા ઉ ॥ વૃષ્ણે ય-ત્તે વૃષણો અર્કમર્ચાનિન્દ્ર ગ્રાવાણો અદિતિ-સ્સજોષાઃ । અનશ્વાસો યે પવયો-ઽરથા ઇન્દ્રેષિતા અભ્યવર્તન્ત દસ્યૂન્ ॥ । ઇન્દ્રસ્ય નુ વીર્યાણિ પ્રવોચમ્ । યાનિ ચકાર પ્રથમાનિ વજ્રી ॥ અહ-ન્નહિમન્વપસ્તતર્દ । પ્ર વક્ષણા અભિન-ત્પર્વતાનામ્ ॥ ॥ ઇન્દ્રો યાતો-ઽવસિતસ્ય રાજા । શમસ્ય ચ શૃઙ્ગિણો વજ્રબાહુઃ । સેદુ રાજા ક્ષેતિ ચર્ષણીનામ્ । અરાન્ન નેમિઃ પરિતા બભૂવ ॥ 25 ॥
અભિ સિદ્ધ્મો અજિગાદસ્ય શત્રૂન્ । વિ તિગ્મેન વૃષભેણા પુરો-ઽભેત્ । સં-વઁજ્રેણાસૃજ-દ્વૃત્રમિન્દ્રઃ । પ્ર સ્વા-મ્મતિમતિરચ્છાશદાનઃ ॥ વિષ્ણુ-ન્દેવં-વઁરુણમૂતયે ભગમ્ । મેદસા દેવા વપયા યજદ્ધ્વમ્ । તા નો યજ્ઞમાગતં-વિઁશ્વધેના । પ્રજાવદસ્મે દ્રવિણેહ ધત્તમ્ ॥ મેદસા દેવા વપયા યજદ્ધ્વમ્ । વિષ્ણુ-ઞ્ચ દેવં-વઁરુણ-ઞ્ચ રાતિમ્ ॥ 26 ॥
તા નો અમીવા અપબાધમાનૌ । ઇમં-યઁજ્ઞ-ઞ્જુષમાણાવુપેતમ્ ॥ વિષ્ણૂવરુણા યુવમદ્ધ્વરાય નઃ । વિશે જનાય મહિ શર્મ યચ્છતમ્ । દીર્ઘપ્રયજ્યૂ હવિષા વૃધાના । જ્યોતિષા-ઽરાતીર્દહત-ન્તમાગ્ંસિ ॥ યયોરોજસા સ્કભિતા રજાગ્ંસિ । વીર્યેભિ-ર્વીરતમા શવિષ્ઠા । યા પત્યેતે અપ્રતીત્તા સહોભિઃ । વિષ્ણૂ અગન્વરુણા પૂર્વહૂતૌ ॥ 27 ॥
વિષ્ણૂવરુણા વભિશસ્તિપા વામ્ । દેવા યજન્ત હવિષા ઘૃતેન । અપામીવાગ્ં સેધતગ્ં રક્ષસશ્ચ । અથા ધત્તં-યઁજમાનાય શં-યોઃ ઁ॥ અગ્ંહોમુચા વૃષભા સુપ્રતૂર્તી । દેવાના-ન્દેવતમા શચિષ્ઠા । વિષ્ણૂવરુણા પ્રતિહર્યત-ન્નઃ । ઇદ-ન્નરા પ્રયતમૂતયે હવિઃ ॥ મહી નુ દ્યાવાપૃથિવી ઇહ જ્યેષ્ઠે । રુચા ભવતાગ્ં શુચયદ્ભિ-રર્કૈઃ ॥ 28 ॥
યથ્સીં-વઁરિષ્ઠે બૃહતી વિમિન્વન્ન્ । નૃવદ્ભ્યો-ઽક્ષા પપ્રથાનેભિરેવૈઃ ॥ પ્ર પૂર્વજે પિતરા નવ્યસીભિઃ । ગીર્ભિઃ કૃણુદ્ધ્વગ્ં સદને ઋતસ્ય । આ નો દ્યાવાપૃથિવી દૈવ્યેન । જનેન યાત-મ્મહિ વાં-વઁરૂથમ્ ॥ સ ઇથ્સ્વપા ભુવનેષ્વાસ । ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી જજાન । ઉર્વી ગભીરે રજસી સુમેકે । અવગ્ંશે ધીર-શ્શચ્યા સમૈરત્ ॥ 29 ॥
ભૂરિ-ન્દ્વે અચરન્તી ચરન્તમ્ । પદ્વન્ત-ઙ્ગર્ભમપદી દધાતે । નિત્ય-ન્ન સૂનુ-મ્પિત્રોરુપસ્થે । ત-મ્પિપૃતગ્ં રોદસી સત્યવાચમ્ ॥ ઇદ-ન્દ્યાવાપૃથિવી સત્યમસ્તુ । પિત-ર્માત-ર્યદિહોપબ્રુવે વામ્ । ભૂત-ન્દેવાનામવમે અવોભિઃ । વિદ્યામેષં-વૃઁજન-ઞ્જીરદાનુમ્ ॥ ઉર્વી પૃથ્વી બહુલે દૂરે અન્તે । ઉપબ્રુવે નમસા યજ્ઞે અસ્મિન્ન્ । દધાતે યે સુભગે સુપ્રતૂર્તી । દ્યાવા રક્ષત-મ્પૃથિવી નો અભ્વાત્ ॥ યા જાતા ઓષધયો દેવેભ્યસ્ત્રિયુગ-મ્પુરા । મન્દામિ બભ્રૂણામહગ્ં શત-ન્ધામાનિ સપ્ત ચ ॥, અતિ વિશ્વાઃ પરિષ્ઠા-સ્સ્તેન ઇવ વ્રજમક્રમુઃ । ઓષધયઃ પ્રાચુચ્યવુ ર્ય-ત્કિ-ઞ્ચ તનુવાગ્ં રપઃ ॥ । યા ઓષધય-સ્સોમરાજ્ઞીઃ પ્રવિષ્ટાઃ પૃથિવીમનુ । તાસા-ન્ત્વમસ્યુત્તમા પ્રણો જીવાત-વેસુવ ॥ અશ્વાવતીગ્ં સોમવતી મૂર્જયન્તી મુદોજસમ્ । આ વિથ્સિ સર્વા ઓષધીરસ્મા અરિષ્ટતાતયે ॥ । ઓષધીરિતિ માતર-સ્તદ્વો દેવી-રુપ બ્રુવે । રપાગ્ંસિ વિઘ્નતીરિત રપશ્ચાતયમાનાઃ ॥ અન્યા વો અન્યામવ-ત્વન્યા-ઽન્યસ્યા ઉપાવત । તા-સ્સર્વા ઓષધય-સ્સંવિઁદાના ઇદ-મ્મે પ્રાવતા વચઃ ॥ ॥ 30 ॥
(હવિર્નો - દા-દ્- બભૂવ - રાતિં - પૂર્વહૂતા - વર્કૈ - રૈર - દસ્મિ-ન્પઞ્ચ ચ) (અ. 4)
અનુવાકં 5 - ઐન્દ્રાગ્નપશ્વાદીનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 5 - ઐન્દ્રાગ્નપશ્વાદીનાં સૂક્તાનિ
શુચિ-ન્નુ સ્તોમ-ન્નવજાત-મદ્યેન્દ્રાગ્ની વૃત્રહણા જુષેથામ્ । ઉભા હિ વાગ્ં સુહવા જોહવીમિ તા વાજગ્ં સદ્ય ઉશતે ધેષ્ઠા ॥, શ્નથ-દ્વૃત્રમુત સનોતિ વાજમિન્દ્રા યો અગ્ની સહુરી સપર્યાત્ । ઇરજ્યન્તા વસવ્યસ્ય ભૂરે-સ્સહસ્તમા સહસા વાજયન્તા ॥ । ઉભા વામિન્દ્રાગ્ની આહુવધ્યા ઉભા રાધસ-સ્સહ માદયધ્યૈ । ઉભા દાતારાવિષાગ્ં રયીણામુભા વાજસ્ય સાતયે હુવે વામ્ ॥,પ્ર ચર્ષણિભ્યઃ પૃતના હવેષુ પ્ર પૃથિવ્યા રિરિચાથે દિવશ્ચ । પ્ર સિન્ધુભ્યઃ પ્રગિરિભ્યો મહિત્વા પ્રેન્દ્રાગ્ની વિશ્વા ભુવના-ઽત્યન્યા ॥ । આ વૃત્રહણા વૃત્રહભિ-શ્શુષ્મૈઃ । ઇન્દ્ર યાત-ન્નમોભિરગ્ને અર્વાક્ । યુવગ્ં રાધોભિરકવેભિરિન્દ્ર । અગ્ને અસ્મે ભવતમુત્તમેભિઃ ॥ ગીર્ભિ-ર્વિપ્રઃ પ્રમતિમિચ્છમાનઃ । ઈ રયિં-યઁશસ-મ્પૂર્વભાજમ્ । ઇન્દ્રાગ્ની વૃત્રહણા સુવજ્રા । પ્રણો નવ્યેભિસ્તિરત-ન્દેષ્ણૈઃ ॥ ॥ બ્રહ્મણસ્પતે ત્વમસ્ય યન્તા । સૂક્તસ્ય બોધિ તનય-ઞ્ચ જિન્વ । વિશ્વ-ન્ત-દ્ભદ્રં-યઁદવન્તિ દેવાઃ । બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ સ ઈગ્ં સત્યેભિ-સ્સખિભિ-શ્શુચદ્ભિઃ । ગોધાયસંવિઁ ધનસૈરતર્દત્ । બ્રહ્મણસ્પતિ-ર્વૃષભિર્વરાહૈઃ ॥ 31 ॥
ઘર્મસ્વેદેભિ-ર્દ્રવિણં-વ્યાઁનટ્ ॥ બ્રહ્મણસ્પતે-રભવદ્યથા વશમ્ । સત્યો મન્યુર્મહિ કર્મા કરિષ્યતઃ । યો ગા ઉદાજથ્સ દિવે વિ ચાભજત્ । મહીવ રીતિ-શ્શવસા સર-ત્પૃથક્ ॥ ઇન્ધાનો અગ્નિં-વઁનવદ્વનુષ્યતઃ । કૃતબ્રહ્મા શૂશુવ-દ્રાતહવ્ય ઇત્ । જાતેન જાતમતિ સૃ-ત્પ્રસૃગ્ંસતે । યં-યઁં-યુઁજ-ઙ્કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ બ્રહ્મણસ્પતે સુયમસ્ય વિશ્વહા ॥ 32 ॥
રાય-સ્સ્યામ રથ્યો વિવસ્વતઃ । વીરેષુ વીરાગ્ં ઉપપૃઙ્ગ્ધિ નસ્ત્વમ્ । યદીશાનો બ્રહ્મણા વેષિ મે હવમ્ ॥ સ ઇજ્જનેન સ વિશા સ જન્મના । સ પુત્રૈર્વાજ-મ્ભરતે ધના નૃભિઃ । દેવાનાં-યઃ ઁપિતરમાવિવાસતિ । શ્રદ્ધામના હવિષા બ્રહ્મણસ્પતિમ્ ॥ યાસ્તે પૂષન્નાવો અન્ત-સ્સમુદ્રે । હિરણ્યયીરન્તરિક્ષે ચરન્તિ । યાભિર્યાસિ દૂત્યાગ્ં સૂર્યસ્ય । કામેન કૃત-શ્શ્રવ ઇચ્છમાનઃ ॥ । શુક્ર-ન્તે અન્યદ્યજત-ન્તે અન્યદ્વિષુરૂપે અહની દ્યૌરિવાસિ । વિશ્વા હિ માયા અવસિ સ્વધાવો ભદ્રા તે પૂષન્નિહ રાતિરસ્તુ ॥, પૂષેમા આશા અનુવેદ સર્વા-સ્સો અસ્માગ્ં અભયતમેન નેષત્ । સ્વસ્તિદા અઘૃણિ-સ્સર્વવીરઃ । અપ્રયુચ્છ-ન્પુર એતુ પ્રજાનન્ન્ ॥ ॥ પ્રપથે પથામજનિષ્ટ પૂષા ॥ 33 ॥
પ્રપથે દિવઃ પ્રપથે પૃથિવ્યાઃ । ઉભે અભિ પ્રિયતમે સધસ્થે । આ ચ પરા ચ ચરતિ પ્રજાનન્ન્ ॥ પૂષા સુબન્ધુર્દિવ આ પૃથિવ્યાઃ । ઇડસ્પતિ-ર્મઘવા દસ્મવર્ચાઃ । ત-ન્દેવાસો અદદુ-સ્સૂર્યાયૈ । કામેન કૃત-ન્તવસગ્ગ્ સ્વઞ્ચમ્ ॥ અજાશ્વઃ પશુપા વાજવસ્ત્યઃ । ધિયજિન્ન્વો વિશ્વે ભુવને અર્પિતઃ । અષ્ટ્રા-મ્પૂષા શિથિરામુદ્વરીવૃજત્ ॥ 34 ॥
સચઙ્ક્ષાણો ભુવના દેવ ઈયતે ॥ શુચી વો હવ્યા મરુત-શ્શુચીનામ્ । શુચિગ્ં હિનોમ્યદ્ધ્વરગ્ં શુચિભ્યઃ । ઋતેન સત્યમૃતસાપ આયન્ન્ । શુચિજન્માન-શ્શુચયઃ પાવકાઃ ॥ પ્ર ચિત્રમર્ક-ઙ્ગૃણતે તુરાય । મારુતાય સ્વતવસે ભરદ્ધ્વમ્ । યે સહાગ્ંસિ સહસા સહન્તે । રેજતે અગ્ને પૃથિવી મખેભ્યઃ ॥ અગ્ંસેષ્વા મરુતઃ ખાદયો વઃ ॥ 35 ॥
વક્ષઃસુ રુક્મા ઉપશિશ્રિયાણાઃ । વિ વિદ્યુતો ન વૃષ્ટિભી રુચાનાઃ । અનુ સ્વધામાયુધૈ-ર્યચ્છમાનાઃ ॥ યા વ-શ્શર્મ શશમાનાય સન્તિ । ત્રિધાતૂનિ દાશુષે યચ્છતાધિ । અસ્મભ્ય-ન્તાનિ મરુતો વિયન્ત । રયિ-ન્નો ધત્ત વૃષણ-સ્સુવીરમ્ ॥ ઇમે તુર-મ્મરુતો રામયન્તિ । ઇમે સહ-સ્સહસ આનમન્તિ । ઇમે શગ્ંસં-વઁનુષ્યતો નિપાન્તિ ॥ 36 ॥
ગુરુદ્વેષો અરરુષે દધન્તિ ॥ અરા ઇવેદચરમા અહેવ । પ્ર પ્રજાયન્તે અકવા મહોભિઃ । પૃશ્નેઃ પુત્રા ઉપમાસો રભિષ્ઠાઃ । સ્વયા મત્યા મરુત-સ્સમ્મિમિક્ષુઃ ॥ અનુ તે દાયિ મહ ઇન્દ્રિયાય । સત્રા તે વિશ્વમનુ વૃત્રહત્યે । અનુ ક્ષત્રમનુ સહો યજત્ર । ઇન્દ્ર દેવેભિરનુ તે નૃષહ્યે ॥ ય ઇન્દ્ર શુષ્મો મઘવન્તે અસ્તિ ॥ 37 ॥
શિક્ષા સખિભ્યઃ પુરુહૂત નૃભ્યઃ । ત્વગ્ં હિ દૃઢા મઘવન્ વિચેતાઃ । અપાવૃધિ પરિવૃતિ-ન્ન રાધઃ ॥ ઇન્દ્રો રાજા જગતશ્ચર્ષણીનામ્ । અધિક્ષમિ વિષુરૂપં-યઁદસ્તિ । તતો દદાતુ દાશુષે વસૂનિ । ચોદદ્રાધ ઉપસ્તુતશ્ચિદર્વાક્ ॥ તમુ ષ્ટુહિ યો અભિભૂત્યોજાઃ । વન્વન્નવાતઃ પુરુહૂત ઇન્દ્રઃ । અષાઢમુગ્રગ્ં સહમાનમાભિઃ ॥ 38 ॥
ગીર્ભિર્વર્ધ વૃષભ-ઞ્ચર્ષણીનામ્ ॥ સ્થૂરસ્ય રાયો બૃહતો ય ઈશે । તમુ ષ્ટવામ વિદથેષ્વિન્દ્રમ્ । યો વાયુના જયતિ ગોમતીષુ । પ્ર ધૃષ્ણુયા નયતિ વસ્યો અચ્છ ॥ આ તે શુષ્મો વૃષભ એતુ પશ્ચાત્ । ઓત્તરાદધરાગા પુરસ્તાત્ । આ વિશ્વતો અભિ સમેત્વર્વામ્ । ઇન્દ્ર દ્યુમ્નગ્ં સુવર્વદ્ધેહ્યસ્મે ॥ 39 ॥
ઘર્મસ્વેદેભિ-ર્દ્રવિણં-વ્યાઁનટ્ ॥ બ્રહ્મણસ્પતે-રભવદ્યથા વશમ્ । સત્યો મન્યુર્મહિ કર્મા કરિષ્યતઃ । યો ગા ઉદાજથ્સ દિવે વિ ચાભજત્ । મહીવ રીતિ-શ્શવસા સર-ત્પૃથક્ ॥ ઇન્ધાનો અગ્નિં-વઁનવદ્વનુષ્યતઃ । કૃતબ્રહ્મા શૂશુવ-દ્રાતહવ્ય ઇત્ । જાતેન જાતમતિ સૃ-ત્પ્રસૃગ્ંસતે । યં-યઁં-યુઁજ-ઙ્કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ બ્રહ્મણસ્પતે સુયમસ્ય વિશ્વહા ॥ 32 ॥
રાય-સ્સ્યામ રથ્યો વિવસ્વતઃ । વીરેષુ વીરાગ્ં ઉપપૃઙ્ગ્ધિ નસ્ત્વમ્ । યદીશાનો બ્રહ્મણા વેષિ મે હવમ્ ॥ સ ઇજ્જનેન સ વિશા સ જન્મના । સ પુત્રૈર્વાજ-મ્ભરતે ધના નૃભિઃ । દેવાનાં-યઃ ઁપિતરમાવિવાસતિ । શ્રદ્ધામના હવિષા બ્રહ્મણસ્પતિમ્ ॥ યાસ્તે પૂષન્નાવો અન્ત-સ્સમુદ્રે । હિરણ્યયીરન્તરિક્ષે ચરન્તિ । યાભિર્યાસિ દૂત્યાગ્ં સૂર્યસ્ય । કામેન કૃત-શ્શ્રવ ઇચ્છમાનઃ ॥ । શુક્ર-ન્તે અન્યદ્યજત-ન્તે અન્યદ્વિષુરૂપે અહની દ્યૌરિવાસિ । વિશ્વા હિ માયા અવસિ સ્વધાવો ભદ્રા તે પૂષન્નિહ રાતિરસ્તુ ॥, પૂષેમા આશા અનુવેદ સર્વા-સ્સો અસ્માગ્ં અભયતમેન નેષત્ । સ્વસ્તિદા અઘૃણિ-સ્સર્વવીરઃ । અપ્રયુચ્છ-ન્પુર એતુ પ્રજાનન્ન્ ॥ ॥ પ્રપથે પથામજનિષ્ટ પૂષા ॥ 33 ॥
પ્રપથે દિવઃ પ્રપથે પૃથિવ્યાઃ । ઉભે અભિ પ્રિયતમે સધસ્થે । આ ચ પરા ચ ચરતિ પ્રજાનન્ન્ ॥ પૂષા સુબન્ધુર્દિવ આ પૃથિવ્યાઃ । ઇડસ્પતિ-ર્મઘવા દસ્મવર્ચાઃ । ત-ન્દેવાસો અદદુ-સ્સૂર્યાયૈ । કામેન કૃત-ન્તવસગ્ગ્ સ્વઞ્ચમ્ ॥ અજાશ્વઃ પશુપા વાજવસ્ત્યઃ । ધિયજિન્ન્વો વિશ્વે ભુવને અર્પિતઃ । અષ્ટ્રા-મ્પૂષા શિથિરામુદ્વરીવૃજત્ ॥ 34 ॥
સચઙ્ક્ષાણો ભુવના દેવ ઈયતે ॥ શુચી વો હવ્યા મરુત-શ્શુચીનામ્ । શુચિગ્ં હિનોમ્યદ્ધ્વરગ્ં શુચિભ્યઃ । ઋતેન સત્યમૃતસાપ આયન્ન્ । શુચિજન્માન-શ્શુચયઃ પાવકાઃ ॥ પ્ર ચિત્રમર્ક-ઙ્ગૃણતે તુરાય । મારુતાય સ્વતવસે ભરદ્ધ્વમ્ । યે સહાગ્ંસિ સહસા સહન્તે । રેજતે અગ્ને પૃથિવી મખેભ્યઃ ॥ અગ્ંસેષ્વા મરુતઃ ખાદયો વઃ ॥ 35 ॥
વક્ષઃસુ રુક્મા ઉપશિશ્રિયાણાઃ । વિ વિદ્યુતો ન વૃષ્ટિભી રુચાનાઃ । અનુ સ્વધામાયુધૈ-ર્યચ્છમાનાઃ ॥ યા વ-શ્શર્મ શશમાનાય સન્તિ । ત્રિધાતૂનિ દાશુષે યચ્છતાધિ । અસ્મભ્ય-ન્તાનિ મરુતો વિયન્ત । રયિ-ન્નો ધત્ત વૃષણ-સ્સુવીરમ્ ॥ ઇમે તુર-મ્મરુતો રામયન્તિ । ઇમે સહ-સ્સહસ આનમન્તિ । ઇમે શગ્ંસં-વઁનુષ્યતો નિપાન્તિ ॥ 36 ॥
ગુરુદ્વેષો અરરુષે દધન્તિ ॥ અરા ઇવેદચરમા અહેવ । પ્ર પ્રજાયન્તે અકવા મહોભિઃ । પૃશ્નેઃ પુત્રા ઉપમાસો રભિષ્ઠાઃ । સ્વયા મત્યા મરુત-સ્સમ્મિમિક્ષુઃ ॥ અનુ તે દાયિ મહ ઇન્દ્રિયાય । સત્રા તે વિશ્વમનુ વૃત્રહત્યે । અનુ ક્ષત્રમનુ સહો યજત્ર । ઇન્દ્ર દેવેભિરનુ તે નૃષહ્યે ॥ ય ઇન્દ્ર શુષ્મો મઘવન્તે અસ્તિ ॥ 37 ॥
શિક્ષા સખિભ્યઃ પુરુહૂત નૃભ્યઃ । ત્વગ્ં હિ દૃઢા મઘવન્ વિચેતાઃ । અપાવૃધિ પરિવૃતિ-ન્ન રાધઃ ॥ ઇન્દ્રો રાજા જગતશ્ચર્ષણીનામ્ । અધિક્ષમિ વિષુરૂપં-યઁદસ્તિ । તતો દદાતુ દાશુષે વસૂનિ । ચોદદ્રાધ ઉપસ્તુતશ્ચિદર્વાક્ ॥ તમુ ષ્ટુહિ યો અભિભૂત્યોજાઃ । વન્વન્નવાતઃ પુરુહૂત ઇન્દ્રઃ । અષાઢમુગ્રગ્ં સહમાનમાભિઃ ॥ 38 ॥
ગીર્ભિર્વર્ધ વૃષભ-ઞ્ચર્ષણીનામ્ ॥ સ્થૂરસ્ય રાયો બૃહતો ય ઈશે । તમુ ષ્ટવામ વિદથેષ્વિન્દ્રમ્ । યો વાયુના જયતિ ગોમતીષુ । પ્ર ધૃષ્ણુયા નયતિ વસ્યો અચ્છ ॥ આ તે શુષ્મો વૃષભ એતુ પશ્ચાત્ । ઓત્તરાદધરાગા પુરસ્તાત્ । આ વિશ્વતો અભિ સમેત્વર્વામ્ । ઇન્દ્ર દ્યુમ્નગ્ં સુવર્વદ્ધેહ્યસ્મે ॥ 39 ॥
(વરાહૈ--ર્ વિશ્વહા - ઽજનિષ્ટ પૂષો - દ્વરીવૃજત્ - ખાદયો વઃ - પાન્ - ત્યસ્ત - યાભિ--ર્ + નવ ચ) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - સાવિત્રાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 6 - સાવિત્રાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
આ દેવો યાતુ સવિતા સુરત્નઃ । અન્તરિક્ષપ્રા વહમાનો અશ્વૈઃ । હસ્તે દધાનો નર્યા પુરૂણિ । નિવેશયન્ ચ પ્રસુવન્ ચ ભૂમ ॥ અભીવૃત-ઙ્કૃશનૈ-ર્વિશ્વરૂપમ્ ।
હિરણ્યશમ્યં-યઁજતો બૃહન્તમ્ । આસ્થા-દ્રથગ્ં સવિતા ચિત્રભાનુઃ । કૃષ્ણા રજાગ્ંસિ તવિષી-ન્દધાનઃ ॥ સઘા નો દેવ-સ્સવિતા સવાય । આસાવિષ-દ્વસુપતિ-ર્વસૂનિ ॥ 40 ॥
વિશ્રયમાણો અમતિમુરૂચીમ્ । મર્તભોજનમધ રાસતે ન ॥ વિ જનાઞ્છ્યાવા-શ્શિતિપાદો અખ્યન્ન્ । રથગ્ં હિરણ્ય પ્ર ઉગં-વઁહન્તઃ । શશ્વ-દ્દિશઃ સવિતુ-ર્દૈવ્યસ્ય । ઉપસ્થે વિશ્વા ભુવનાનિ તસ્થુઃ ॥ વિ સુપર્ણો અન્તરિક્ષાણ્યખ્યત્ । ગભીરવેપા અસુર-સ્સુનીથઃ । ક્વેદાનીગ્ં સૂર્યઃ કશ્ચિકેત । કતમા-ન્દ્યાગ્ં રશ્મિરસ્યાતતાન ॥ 41 ॥
ભગ-ન્ધિયં-વાઁજયન્તઃ પુરન્ધિમ્ । નરાશગ્ંસો ગ્નાસ્પતિર્નો અવ્યાત્ । આ-ઽયે વામસ્ય સઙ્ગથે રયીણામ્ । પ્રિયા દેવસ્ય સવિતુ-સ્સ્યામ ॥ આ નો વિશ્વે અસ્ક્રા ગમન્તુ દેવાઃ । મિત્રો અર્યમા વરુણ-સ્સજોષાઃ । ભુવન્. યથા નો વિશ્વે વૃધાસઃ । કરન્-થ્સુષાહા વિથુર-ન્ન શવઃ ॥ શ-ન્નો દેવા વિશ્વદેવા ભવન્તુ । શગ્ં સરસ્વતી સહ ધીભિરસ્તુ ॥ 42 ॥
શમભિષાચ-શ્શમુ રાતિષાચઃ । શ-ન્નો દિવ્યાઃ પાર્થિવા-શ્શ-ન્નો અપ્યાઃ ॥ યે સવિતુ-સ્સત્યસવસ્ય વિશ્વે । મિત્રસ્ય વ્રતે વરુણસ્ય દેવાઃ । તે સૌભગં-વીઁરવદ્ગોમદપ્નઃ । દધાતન દ્રવિણ-ઞ્ચિત્રમસ્મે ॥ અગ્ને યાહિ દૂત્યં-વાઁરિષેણ્યઃ । દેવાગ્ં અચ્છા બ્રહ્મકૃતા ગણેન । સરસ્વતી-મ્મરુતો અશ્વિના-ઽપઃ । યક્ષિ દેવા-ન્રત્નધેયાય વિશ્વાન્ ॥ 43 ॥
દ્યૌઃ પિતઃ પૃથિવિ માતરદ્ધ્રુક્ । અગ્ને ભ્રાતર્વસવો મૃડતા નઃ । વિશ્વ આદિત્યા અદિતે સજોષાઃ । અસ્મભ્યગ્ં શર્મ બહુલં-વિઁયન્ત ॥ વિશ્વે દેવા-શ્શૃણુતેમગ્ં હવ-મ્મે । યે અન્તરિક્ષે ય ઉપ દ્યવિ ષ્ઠ । યે અગ્નિજિહ્વા ઉત વા યજત્રાઃ । આસ-દ્યાસ્મિ-ન્બર્હિષિ માદયદ્ધ્વમ્ ॥ આ વા-મ્મિત્રાવરુણા હવ્યજુષ્ટિમ્ । નમસા દેવા વવસા-ઽઽવવૃત્યામ્ ॥ 44 ॥
અસ્માક-મ્બ્રહ્મ પૃતનાસુ સહ્યા અસ્માકમ્ । વૃષ્ટિ-ર્દિવ્યા સુપારા ॥ યુવં-વઁસ્ત્રાણિ પીવસા વસાથે । યુવોરચ્છિદ્રા મન્તવો હ સર્ગાઃ । અવાતિરતમનૃતાનિ વિશ્વા । ઋતેન મિત્રાવરુણા સચેથે ॥ તથ્સુ વા-મ્મિત્રાવરુણા મહિત્વમ્ । ઈર્મા તસ્થુષીરહભિ-ર્દુદુહ્રે । વિશ્વાઃ પિન્વથ સ્વસરસ્ય ધેનાઃ । અનુ વામેકઃ પવિરાવવર્તિ ॥ 45 ॥
યદ્બગ્ંહિષ્ઠ-ન્નાતિવિદે સુદાનૂ । અચ્છિદ્રગ્ં શર્મ ભુવનસ્ય ગોપા । તતો નો મિત્રાવરુણા-વવીષ્ટમ્ । સિષાસન્તો જીગિવાગ્ંસઃ સ્યામ ॥ આ નો મિત્રાવરુણા હવ્યદાતિમ્ । ઘૃતૈ-ર્ગવ્યૂતિમુક્ષતમિડાભિઃ । પ્રતિ વામત્ર વરમા જનાય । પૃણીતમુદ્ગો દિવ્યસ્ય ચારોઃ ॥ પ્ર બાહવા સિસૃત-ઞ્જીવસે નઃ । આ નો ગવ્યૂતિમુક્ષત-ઙ્ઘૃતેન ॥ 46 ॥
આ નો જને શ્રવયતં-યુઁવાના । શ્રુત-મ્મે મિત્રાવરુણા હવેમા ॥ ઇમા રુદ્રાય સ્થિરધન્વને ગિરઃ । ક્ષિપ્રેષવે દેવાય સ્વધામ્ને । અષાઢાય સહમાનાય મીઢુષે । તિગ્માયુધાય ભરતા શૃણોતન ॥ ત્વા દત્તેભી રુદ્ર શન્તમેભિઃ । શતગ્ં હિમા અશીય ભેષજેભિઃ । વ્યસ્મદ્દ્વેષો વિતરં-વ્યઁગ્ંહઃ । વ્યમીવાગ્ શ્ચાતયસ્વા વિષૂચીઃ ॥ 47 ॥
અર્હન્બિભર્ષિ સાયકાનિ ધન્વ । અર્હન્નિષ્કં-યઁજતં-વિઁશ્વરૂપમ્ । અર્હન્નિદન્દયસે વિશ્વમબ્ભુવમ્ । ન વા ઓજીયો રુદ્ર ત્વદસ્તિ ॥, મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરા-ન્માનો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તો નમસા વિધેમ તે ॥॥ આ તે પિતર્મરુતાગ્ં સુમ્નમેતુ । મા ન-સ્સૂર્યસ્ય સદૃંશો યુયોથાઃ । અભિ નો વીરો અર્વતિ ક્ષમેત । પ્રજાયેમહિ રુદ્ર પ્રજાભિઃ ॥ એવા બભ્રો વૃષભ ચેકિતાન । યથા દેવ ન હૃણીષે ન હગ્ંસિ । હાવનશ્રૂર્નો રુદ્રેહ બોધિ । બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ પરિણો રુદ્રસ્ય હેતિ ર્વૃણક્તુ પરિત્વેષસ્ય દુર્મતિરઘાયોઃ । અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્ય-સ્તનુષ્વ મીઢ્વસ્તોકાય તનયાય મૃડય ॥, સ્તુહિ શ્રુત-ઙ્ગર્તસદં-યુઁવાન-મ્મૃગ-ન્ન ભીમ-મુપહત્નુ-મુગ્રમ્ । મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યન્તે અસ્મન્નિવપન્તુ સેનાઃ ॥ । મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ ।પરમે વૃક્ષ આયુધ-ન્નિધાય કૃત્તિં-વઁસાન આચર પિનાકમ્બિભ્રદાગહિ ॥ અર્હન્બિભર્ષિ સાયકાનિ ધન્વ । અર્હન્નિષ્કં-યઁજતં-વિઁશ્વરૂપમ્ । અર્હન્નિદન્દયસે વિશ્વમબ્ભુવમ્ । ન વા ઓજીયો રુદ્ર ત્વદસ્તિ ॥। ત્વમગ્ને રુદ્રો અસુરો મહો દિવસ્ત્વગ્ં શર્ધો મારુત-મ્પૃક્ષ ઈશિષે । ત્વં-વાઁતૈરરુણૈર્યાસિ શઙ્ગયસ્ત્વ-મ્પૂષા વિધતઃ પાસિ નુત્મના ॥, આ વો રાજાનમધ્વરસ્ય રુદ્રગ્ં હોતારગ્ં સત્યયજગ્ં રોદસ્યોઃ । અગ્નિ-મ્પુરા તનયિત્નો રચિત્તા-દ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુધ્વમ્ ॥ ॥ 48 ॥
વિશ્રયમાણો અમતિમુરૂચીમ્ । મર્તભોજનમધ રાસતે ન ॥ વિ જનાઞ્છ્યાવા-શ્શિતિપાદો અખ્યન્ન્ । રથગ્ં હિરણ્ય પ્ર ઉગં-વઁહન્તઃ । શશ્વ-દ્દિશઃ સવિતુ-ર્દૈવ્યસ્ય । ઉપસ્થે વિશ્વા ભુવનાનિ તસ્થુઃ ॥ વિ સુપર્ણો અન્તરિક્ષાણ્યખ્યત્ । ગભીરવેપા અસુર-સ્સુનીથઃ । ક્વેદાનીગ્ં સૂર્યઃ કશ્ચિકેત । કતમા-ન્દ્યાગ્ં રશ્મિરસ્યાતતાન ॥ 41 ॥
ભગ-ન્ધિયં-વાઁજયન્તઃ પુરન્ધિમ્ । નરાશગ્ંસો ગ્નાસ્પતિર્નો અવ્યાત્ । આ-ઽયે વામસ્ય સઙ્ગથે રયીણામ્ । પ્રિયા દેવસ્ય સવિતુ-સ્સ્યામ ॥ આ નો વિશ્વે અસ્ક્રા ગમન્તુ દેવાઃ । મિત્રો અર્યમા વરુણ-સ્સજોષાઃ । ભુવન્. યથા નો વિશ્વે વૃધાસઃ । કરન્-થ્સુષાહા વિથુર-ન્ન શવઃ ॥ શ-ન્નો દેવા વિશ્વદેવા ભવન્તુ । શગ્ં સરસ્વતી સહ ધીભિરસ્તુ ॥ 42 ॥
શમભિષાચ-શ્શમુ રાતિષાચઃ । શ-ન્નો દિવ્યાઃ પાર્થિવા-શ્શ-ન્નો અપ્યાઃ ॥ યે સવિતુ-સ્સત્યસવસ્ય વિશ્વે । મિત્રસ્ય વ્રતે વરુણસ્ય દેવાઃ । તે સૌભગં-વીઁરવદ્ગોમદપ્નઃ । દધાતન દ્રવિણ-ઞ્ચિત્રમસ્મે ॥ અગ્ને યાહિ દૂત્યં-વાઁરિષેણ્યઃ । દેવાગ્ં અચ્છા બ્રહ્મકૃતા ગણેન । સરસ્વતી-મ્મરુતો અશ્વિના-ઽપઃ । યક્ષિ દેવા-ન્રત્નધેયાય વિશ્વાન્ ॥ 43 ॥
દ્યૌઃ પિતઃ પૃથિવિ માતરદ્ધ્રુક્ । અગ્ને ભ્રાતર્વસવો મૃડતા નઃ । વિશ્વ આદિત્યા અદિતે સજોષાઃ । અસ્મભ્યગ્ં શર્મ બહુલં-વિઁયન્ત ॥ વિશ્વે દેવા-શ્શૃણુતેમગ્ં હવ-મ્મે । યે અન્તરિક્ષે ય ઉપ દ્યવિ ષ્ઠ । યે અગ્નિજિહ્વા ઉત વા યજત્રાઃ । આસ-દ્યાસ્મિ-ન્બર્હિષિ માદયદ્ધ્વમ્ ॥ આ વા-મ્મિત્રાવરુણા હવ્યજુષ્ટિમ્ । નમસા દેવા વવસા-ઽઽવવૃત્યામ્ ॥ 44 ॥
અસ્માક-મ્બ્રહ્મ પૃતનાસુ સહ્યા અસ્માકમ્ । વૃષ્ટિ-ર્દિવ્યા સુપારા ॥ યુવં-વઁસ્ત્રાણિ પીવસા વસાથે । યુવોરચ્છિદ્રા મન્તવો હ સર્ગાઃ । અવાતિરતમનૃતાનિ વિશ્વા । ઋતેન મિત્રાવરુણા સચેથે ॥ તથ્સુ વા-મ્મિત્રાવરુણા મહિત્વમ્ । ઈર્મા તસ્થુષીરહભિ-ર્દુદુહ્રે । વિશ્વાઃ પિન્વથ સ્વસરસ્ય ધેનાઃ । અનુ વામેકઃ પવિરાવવર્તિ ॥ 45 ॥
યદ્બગ્ંહિષ્ઠ-ન્નાતિવિદે સુદાનૂ । અચ્છિદ્રગ્ં શર્મ ભુવનસ્ય ગોપા । તતો નો મિત્રાવરુણા-વવીષ્ટમ્ । સિષાસન્તો જીગિવાગ્ંસઃ સ્યામ ॥ આ નો મિત્રાવરુણા હવ્યદાતિમ્ । ઘૃતૈ-ર્ગવ્યૂતિમુક્ષતમિડાભિઃ । પ્રતિ વામત્ર વરમા જનાય । પૃણીતમુદ્ગો દિવ્યસ્ય ચારોઃ ॥ પ્ર બાહવા સિસૃત-ઞ્જીવસે નઃ । આ નો ગવ્યૂતિમુક્ષત-ઙ્ઘૃતેન ॥ 46 ॥
આ નો જને શ્રવયતં-યુઁવાના । શ્રુત-મ્મે મિત્રાવરુણા હવેમા ॥ ઇમા રુદ્રાય સ્થિરધન્વને ગિરઃ । ક્ષિપ્રેષવે દેવાય સ્વધામ્ને । અષાઢાય સહમાનાય મીઢુષે । તિગ્માયુધાય ભરતા શૃણોતન ॥ ત્વા દત્તેભી રુદ્ર શન્તમેભિઃ । શતગ્ં હિમા અશીય ભેષજેભિઃ । વ્યસ્મદ્દ્વેષો વિતરં-વ્યઁગ્ંહઃ । વ્યમીવાગ્ શ્ચાતયસ્વા વિષૂચીઃ ॥ 47 ॥
અર્હન્બિભર્ષિ સાયકાનિ ધન્વ । અર્હન્નિષ્કં-યઁજતં-વિઁશ્વરૂપમ્ । અર્હન્નિદન્દયસે વિશ્વમબ્ભુવમ્ । ન વા ઓજીયો રુદ્ર ત્વદસ્તિ ॥, મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરા-ન્માનો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તો નમસા વિધેમ તે ॥॥ આ તે પિતર્મરુતાગ્ં સુમ્નમેતુ । મા ન-સ્સૂર્યસ્ય સદૃંશો યુયોથાઃ । અભિ નો વીરો અર્વતિ ક્ષમેત । પ્રજાયેમહિ રુદ્ર પ્રજાભિઃ ॥ એવા બભ્રો વૃષભ ચેકિતાન । યથા દેવ ન હૃણીષે ન હગ્ંસિ । હાવનશ્રૂર્નો રુદ્રેહ બોધિ । બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ પરિણો રુદ્રસ્ય હેતિ ર્વૃણક્તુ પરિત્વેષસ્ય દુર્મતિરઘાયોઃ । અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્ય-સ્તનુષ્વ મીઢ્વસ્તોકાય તનયાય મૃડય ॥, સ્તુહિ શ્રુત-ઙ્ગર્તસદં-યુઁવાન-મ્મૃગ-ન્ન ભીમ-મુપહત્નુ-મુગ્રમ્ । મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યન્તે અસ્મન્નિવપન્તુ સેનાઃ ॥ । મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ ।પરમે વૃક્ષ આયુધ-ન્નિધાય કૃત્તિં-વઁસાન આચર પિનાકમ્બિભ્રદાગહિ ॥ અર્હન્બિભર્ષિ સાયકાનિ ધન્વ । અર્હન્નિષ્કં-યઁજતં-વિઁશ્વરૂપમ્ । અર્હન્નિદન્દયસે વિશ્વમબ્ભુવમ્ । ન વા ઓજીયો રુદ્ર ત્વદસ્તિ ॥। ત્વમગ્ને રુદ્રો અસુરો મહો દિવસ્ત્વગ્ં શર્ધો મારુત-મ્પૃક્ષ ઈશિષે । ત્વં-વાઁતૈરરુણૈર્યાસિ શઙ્ગયસ્ત્વ-મ્પૂષા વિધતઃ પાસિ નુત્મના ॥, આ વો રાજાનમધ્વરસ્ય રુદ્રગ્ં હોતારગ્ં સત્યયજગ્ં રોદસ્યોઃ । અગ્નિ-મ્પુરા તનયિત્નો રચિત્તા-દ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુધ્વમ્ ॥ ॥ 48 ॥
(વસૂનિ - તતા - નાસ્તુ - વિશ્વાન્.-વવૃત્યાંવઁવર્તિ-ઘૃતેન-વિષૂચીઃ-શ્રુત-ન્દ્વે ચ) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - સૌર્યાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 7 - સૌર્યાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
સૂર્યો દેવીમુષસગ્ં રોચમાના મર્યઃ । ન યોષામભ્યેતિ પશ્ચાત્ । યત્રા નરો દેવયન્તો યુગાનિ । વિતન્વતે પ્રતિ ભદ્રાય ભદ્રમ્ ॥ ભદ્રા અશ્વા હરિત-સ્સૂર્યસ્ય । ચિત્રા એદગ્વા અનુમાદ્યાસઃ । નમસ્યન્તો દિવ આ પૃષ્ઠમસ્થુઃ ।
પરિ દ્યાવાપૃથિવી યન્તિ સદ્યઃ ॥ ત-થ્સૂર્યસ્ય દેવત્વ-ન્ત-ન્મહિત્વમ્ । મદ્ધ્યા કર્તો-ર્વિતતગ્ં સઞ્જભાર ॥ 49 ॥
યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાત્ । આદ્રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ ॥ ત-ન્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાભિચક્ષે । સૂર્યો રૂપ-ઙ્કૃણુતે દ્યોરુપસ્થે । અનન્તમન્ય-દ્રુશદસ્ય પાજઃ । કૃષ્ણમન્યદ્ધરિત-સ્સમ્ભરન્તિ ॥ અદ્યા દેવા ઉદિતા સૂર્યસ્ય । નિરગ્ંહસઃ પિપૃતાન્નિરવદ્યાત્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામ્ । અદિતિ-સ્સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ ॥ 50 ॥
દિવો રુક્મ ઉરુચક્ષા ઉદેતિ । દૂરે અર્થસ્તરણિ-ર્ભ્રાજમાનઃ । નૂન-ઞ્જના-સ્સૂર્યેણ પ્રસૂતાઃ । આયન્નર્થાનિ કૃણવન્નપાગ્ંસિ ॥ શ-ન્નો ભવ ચક્ષસા શ-ન્નો અહ્ના । શ-મ્ભાનુના શગ્ં હિમા શ-ઙ્ઘૃણેન । યથા શમસ્મૈ શમસ-દ્દુરોણે । ત-થ્સૂર્ય દ્રવિણ-ન્ધેહિ ચિત્રમ્ ॥ ચિત્ર-ન્દેવાના-મુદગાદનીકમ્ । ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ॥ 51 ॥
આ-ઽપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષમ્ । સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ॥ ત્વષ્ટા દધદિન્દ્રાય શુષ્મમ્ । અપાકો-ઽચિષ્ટુર્યશસે પુરૂણિ । વૃષા યજન્ વૃષણ-મ્ભૂરિરેતાઃ । મૂર્ધન્. યજ્ઞસ્ય સમનક્તુ દેવાન્ ॥, તન્નસ્તુરીપમધ પોષયિત્નુ દેવ ત્વષ્ટર્વિ રરાણ-સ્સ્યસ્વ । યતો વીરઃ કર્મણ્યઃ સુદક્ષો યુક્તગ્રાવા જાયતે દેવકામઃ ॥ । ત્વષ્ટા વીર-ન્દેવકામ-ઞ્જજાન ત્વષ્ટુરર્વા જાયત આશુરશ્વઃ । ત્વષ્ટેદં-વિઁશ્વ-મ્ભુવન-ઞ્જજાન બહોઃ કર્તારમિહ યક્ષિ હોતઃ ॥ પિશઙ્ગરૂપ-સ્સુભરો વયોધા-શ્શ્રુષ્ટી વીરો જાયતે દેવકામઃ । પ્રજા-ન્ત્વષ્ટા વિષ્યતુ નાભિમસ્મે અથા દેવાનામપ્યેતુ પાથઃ ॥ ॥ દશેમ-ન્ત્વષ્ટુર્જનયન્ત ગર્ભમ્ । અતન્દ્રાસો યુવતયો બિભર્ત્રમ્ । તિગ્માનીકગ્ગ્ સ્વયશસ-ઞ્જનેષુ । વિરોચમાન-મ્પરિષી-ન્નયન્તિ ॥ આવિષ્ટ્યો વર્ધતે ચારુરાસુ । જિહ્માનામૂર્ધ્વ-સ્સ્વયશા ઉપસ્થે ॥ 52 ॥
ઉભે ત્વષ્ટુર્બિભ્યતુ-ર્જાયમાનાત્ । પ્રતીચી સિગ્ંહ-મ્પ્રતિજોષયેતે ॥ મિત્રો જનાન્ યાતયતિ પ્રજાન-ન્મિત્રો દાધાર પૃથિવીમુત દ્યામ્ । મિત્રઃ કૃષ્ટીરનિમિષા-ઽભિ ચષ્ટે સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-દ્વિધેમ ॥, પ્ર સ મિત્ર મર્તો અસ્તુ પ્રયસ્વાન્ યસ્ત આદિત્ય શિક્ષતિ વ્રતેન । ન હન્યતે ન જીયતે ત્વોતો નૈનમગ્ંહો અશ્નોત્યન્તિતો ન દૂરાત્ ॥ ॥ અય-મ્મિત્રો નમસ્યઃ સુશેવઃ । રાજા સુક્ષત્રો અજનિષ્ટ વેધાઃ । તસ્ય વયગ્ં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્ય । અપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ ॥ અનમીવાસ ઇડયા મદન્તઃ । મિતજ્મવો વરિમન્ના પૃથિવ્યાઃ । આદિત્યસ્ય વ્રતમુપક્ષ્યન્તઃ ॥ 53 ॥
વય-મ્મિત્રસ્ય સુમતૌ સ્યામ ॥ મિત્ર-ન્ન ઈગ્ં શિમ્યા ગોષુ ગવ્યવત્ । સ્વાધિયો વિદથે અફ્સ્વજીજનન્ન્ । અરેજયતાગ્ં રોદસી પાજસા ગિરા । પ્રતિ પ્રિયં-યઁજત-ઞ્જનુષામવઃ ॥ મહાગ્ં આદિત્યો નમસોપસદ્યઃ । યાતયજ્જનો ગૃણતે સુશેવઃ । તસ્મા એત-ત્પન્યતમાય જુષ્ટમ્ । અગ્નૌ મિત્રાય હવિરાજુહોત ॥ આવાગ્ં રથો રોદસી બદ્બધાનઃ ॥ 54 ॥
હિરણ્યયો વૃષભિર્યાત્વશ્વૈઃ । ઘૃતવર્તનિઃ પવિભી રુચાનઃ । ઇષાં-વોઁઢા નૃપતિર્વાજિનીવાન્ ॥ સ પપ્રથાનો અભિ પઞ્ચ ભૂમ । ત્રિવન્ધુરો મનસા-ઽઽયાતુ યુક્તઃ । વિશો યેન ગચ્છથો દેવયન્તીઃ । કુત્રા ચિદ્યામમશ્વિના દધાના ॥ સ્વશ્વા યશસા-ઽઽયાતમર્વાક્ । દસ્રા નિધિ-મ્મધુમન્ત-મ્પિબાથઃ । વિ વાગ્ં રથો વદ્ધ્વા યાદમાનઃ ॥ 55 ॥
અન્તા-ન્દિવો બાધતે વર્તનિભ્યામ્ ॥ યુવો-શ્શ્રિય-મ્પરિ યોષા વૃણીત । સૂરો દુહિતા પરિતક્મિયાયામ્ । ય-દ્દેવયન્તમવથ-શ્શચીભિઃ । પરિઘ્રગ્ંસ વા-મ્મના વાં-વઁયો ગામ્ ॥ યો હ સ્ય વાગ્ં રથિરા વસ્ત ઉસ્રાઃ । રથો યુજાનઃ પરિયાતિ વર્તિઃ । તેન ન-શ્શં-યોઁરુષસો વ્યુષ્ટૌ । ન્યશ્વિના વહતં-યઁજ્ઞે અસ્મિન્ન્ ॥ યુવ-મ્ભુજ્યુમવવિદ્ધગ્ં સમુદ્રે ॥ 56 ॥
ઉદૂહથુરર્ણસો અસ્રિધાનૈઃ । પતત્રિભિ-રશ્રમૈ-રવ્યથિભિઃ । દગ્ંસનાભિરશ્વિના પારયન્તા ॥ અગ્નીષોમા યો અદ્ય વામ્ । ઇદં-વઁચઃ સપર્યતિ । તસ્મૈ ધત્તગ્ં સુવીર્યમ્ । ગવા-મ્પોષગ્ગ્ સ્વશ્વિયમ્ ॥ યો અગ્નીષોમા હવિષા સપર્યાત્ । દેવદ્રીચા મનસા યો ઘૃતેન । તસ્ય વ્રતગ્ં રક્ષત-મ્પાતમગ્ંહસઃ ॥ 57 ॥
વિશે જનાય મહિ શર્મ યચ્છતમ્ ॥ અગ્નીષોમા ય આહુતિમ્ । યો વા-ન્દાશાદ્ધવિષ્કૃતિમ્ । સ પ્રજયા સુવીર્યમ્ । વિશ્વમાયુ-ર્વ્યશ્નવત્ ॥ અગ્નીષોમા ચેતિ ત-દ્વીર્યં-વાઁમ્ । યદમુષ્ણીતમવસ-મ્પણિ-ઙ્ગોઃ । અવાતિરત-મ્પ્રથયસ્ય શેષઃ । અવિન્દત-ઞ્જ્યોતિરેક-મ્બહુભ્યઃ ॥ અગ્નીષોમા વિમગ્ં સુ મે શૃણુતં-વૃઁષણા હવમ્ । પ્રતિ સૂક્તાનિ હર્યત-મ્ભવત-ન્દાશુષે મયઃ ॥ અગ્નીષોમા હવિષઃ પ્રસ્થિતસ્ય વીતગ્ંહર્યતં-વૃઁષણા જુષેથામ્ । સુશર્માણા સ્વવસા હિ ભૂતમથા ધત્તં-યઁજમાનાય શં-યોઃ ઁ॥ ॥ 58 ॥
યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાત્ । આદ્રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ ॥ ત-ન્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાભિચક્ષે । સૂર્યો રૂપ-ઙ્કૃણુતે દ્યોરુપસ્થે । અનન્તમન્ય-દ્રુશદસ્ય પાજઃ । કૃષ્ણમન્યદ્ધરિત-સ્સમ્ભરન્તિ ॥ અદ્યા દેવા ઉદિતા સૂર્યસ્ય । નિરગ્ંહસઃ પિપૃતાન્નિરવદ્યાત્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામ્ । અદિતિ-સ્સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ ॥ 50 ॥
દિવો રુક્મ ઉરુચક્ષા ઉદેતિ । દૂરે અર્થસ્તરણિ-ર્ભ્રાજમાનઃ । નૂન-ઞ્જના-સ્સૂર્યેણ પ્રસૂતાઃ । આયન્નર્થાનિ કૃણવન્નપાગ્ંસિ ॥ શ-ન્નો ભવ ચક્ષસા શ-ન્નો અહ્ના । શ-મ્ભાનુના શગ્ં હિમા શ-ઙ્ઘૃણેન । યથા શમસ્મૈ શમસ-દ્દુરોણે । ત-થ્સૂર્ય દ્રવિણ-ન્ધેહિ ચિત્રમ્ ॥ ચિત્ર-ન્દેવાના-મુદગાદનીકમ્ । ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ॥ 51 ॥
આ-ઽપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષમ્ । સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ॥ ત્વષ્ટા દધદિન્દ્રાય શુષ્મમ્ । અપાકો-ઽચિષ્ટુર્યશસે પુરૂણિ । વૃષા યજન્ વૃષણ-મ્ભૂરિરેતાઃ । મૂર્ધન્. યજ્ઞસ્ય સમનક્તુ દેવાન્ ॥, તન્નસ્તુરીપમધ પોષયિત્નુ દેવ ત્વષ્ટર્વિ રરાણ-સ્સ્યસ્વ । યતો વીરઃ કર્મણ્યઃ સુદક્ષો યુક્તગ્રાવા જાયતે દેવકામઃ ॥ । ત્વષ્ટા વીર-ન્દેવકામ-ઞ્જજાન ત્વષ્ટુરર્વા જાયત આશુરશ્વઃ । ત્વષ્ટેદં-વિઁશ્વ-મ્ભુવન-ઞ્જજાન બહોઃ કર્તારમિહ યક્ષિ હોતઃ ॥ પિશઙ્ગરૂપ-સ્સુભરો વયોધા-શ્શ્રુષ્ટી વીરો જાયતે દેવકામઃ । પ્રજા-ન્ત્વષ્ટા વિષ્યતુ નાભિમસ્મે અથા દેવાનામપ્યેતુ પાથઃ ॥ ॥ દશેમ-ન્ત્વષ્ટુર્જનયન્ત ગર્ભમ્ । અતન્દ્રાસો યુવતયો બિભર્ત્રમ્ । તિગ્માનીકગ્ગ્ સ્વયશસ-ઞ્જનેષુ । વિરોચમાન-મ્પરિષી-ન્નયન્તિ ॥ આવિષ્ટ્યો વર્ધતે ચારુરાસુ । જિહ્માનામૂર્ધ્વ-સ્સ્વયશા ઉપસ્થે ॥ 52 ॥
ઉભે ત્વષ્ટુર્બિભ્યતુ-ર્જાયમાનાત્ । પ્રતીચી સિગ્ંહ-મ્પ્રતિજોષયેતે ॥ મિત્રો જનાન્ યાતયતિ પ્રજાન-ન્મિત્રો દાધાર પૃથિવીમુત દ્યામ્ । મિત્રઃ કૃષ્ટીરનિમિષા-ઽભિ ચષ્ટે સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-દ્વિધેમ ॥, પ્ર સ મિત્ર મર્તો અસ્તુ પ્રયસ્વાન્ યસ્ત આદિત્ય શિક્ષતિ વ્રતેન । ન હન્યતે ન જીયતે ત્વોતો નૈનમગ્ંહો અશ્નોત્યન્તિતો ન દૂરાત્ ॥ ॥ અય-મ્મિત્રો નમસ્યઃ સુશેવઃ । રાજા સુક્ષત્રો અજનિષ્ટ વેધાઃ । તસ્ય વયગ્ં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્ય । અપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ ॥ અનમીવાસ ઇડયા મદન્તઃ । મિતજ્મવો વરિમન્ના પૃથિવ્યાઃ । આદિત્યસ્ય વ્રતમુપક્ષ્યન્તઃ ॥ 53 ॥
વય-મ્મિત્રસ્ય સુમતૌ સ્યામ ॥ મિત્ર-ન્ન ઈગ્ં શિમ્યા ગોષુ ગવ્યવત્ । સ્વાધિયો વિદથે અફ્સ્વજીજનન્ન્ । અરેજયતાગ્ં રોદસી પાજસા ગિરા । પ્રતિ પ્રિયં-યઁજત-ઞ્જનુષામવઃ ॥ મહાગ્ં આદિત્યો નમસોપસદ્યઃ । યાતયજ્જનો ગૃણતે સુશેવઃ । તસ્મા એત-ત્પન્યતમાય જુષ્ટમ્ । અગ્નૌ મિત્રાય હવિરાજુહોત ॥ આવાગ્ં રથો રોદસી બદ્બધાનઃ ॥ 54 ॥
હિરણ્યયો વૃષભિર્યાત્વશ્વૈઃ । ઘૃતવર્તનિઃ પવિભી રુચાનઃ । ઇષાં-વોઁઢા નૃપતિર્વાજિનીવાન્ ॥ સ પપ્રથાનો અભિ પઞ્ચ ભૂમ । ત્રિવન્ધુરો મનસા-ઽઽયાતુ યુક્તઃ । વિશો યેન ગચ્છથો દેવયન્તીઃ । કુત્રા ચિદ્યામમશ્વિના દધાના ॥ સ્વશ્વા યશસા-ઽઽયાતમર્વાક્ । દસ્રા નિધિ-મ્મધુમન્ત-મ્પિબાથઃ । વિ વાગ્ં રથો વદ્ધ્વા યાદમાનઃ ॥ 55 ॥
અન્તા-ન્દિવો બાધતે વર્તનિભ્યામ્ ॥ યુવો-શ્શ્રિય-મ્પરિ યોષા વૃણીત । સૂરો દુહિતા પરિતક્મિયાયામ્ । ય-દ્દેવયન્તમવથ-શ્શચીભિઃ । પરિઘ્રગ્ંસ વા-મ્મના વાં-વઁયો ગામ્ ॥ યો હ સ્ય વાગ્ં રથિરા વસ્ત ઉસ્રાઃ । રથો યુજાનઃ પરિયાતિ વર્તિઃ । તેન ન-શ્શં-યોઁરુષસો વ્યુષ્ટૌ । ન્યશ્વિના વહતં-યઁજ્ઞે અસ્મિન્ન્ ॥ યુવ-મ્ભુજ્યુમવવિદ્ધગ્ં સમુદ્રે ॥ 56 ॥
ઉદૂહથુરર્ણસો અસ્રિધાનૈઃ । પતત્રિભિ-રશ્રમૈ-રવ્યથિભિઃ । દગ્ંસનાભિરશ્વિના પારયન્તા ॥ અગ્નીષોમા યો અદ્ય વામ્ । ઇદં-વઁચઃ સપર્યતિ । તસ્મૈ ધત્તગ્ં સુવીર્યમ્ । ગવા-મ્પોષગ્ગ્ સ્વશ્વિયમ્ ॥ યો અગ્નીષોમા હવિષા સપર્યાત્ । દેવદ્રીચા મનસા યો ઘૃતેન । તસ્ય વ્રતગ્ં રક્ષત-મ્પાતમગ્ંહસઃ ॥ 57 ॥
વિશે જનાય મહિ શર્મ યચ્છતમ્ ॥ અગ્નીષોમા ય આહુતિમ્ । યો વા-ન્દાશાદ્ધવિષ્કૃતિમ્ । સ પ્રજયા સુવીર્યમ્ । વિશ્વમાયુ-ર્વ્યશ્નવત્ ॥ અગ્નીષોમા ચેતિ ત-દ્વીર્યં-વાઁમ્ । યદમુષ્ણીતમવસ-મ્પણિ-ઙ્ગોઃ । અવાતિરત-મ્પ્રથયસ્ય શેષઃ । અવિન્દત-ઞ્જ્યોતિરેક-મ્બહુભ્યઃ ॥ અગ્નીષોમા વિમગ્ં સુ મે શૃણુતં-વૃઁષણા હવમ્ । પ્રતિ સૂક્તાનિ હર્યત-મ્ભવત-ન્દાશુષે મયઃ ॥ અગ્નીષોમા હવિષઃ પ્રસ્થિતસ્ય વીતગ્ંહર્યતં-વૃઁષણા જુષેથામ્ । સુશર્માણા સ્વવસા હિ ભૂતમથા ધત્તં-યઁજમાનાય શં-યોઃ ઁ॥ ॥ 58 ॥
(જભાર - દ્યૌ - રગ્ને - રુપસ્થ - ઉપક્ષ્યન્તો - બદ્બધાનો-યાદમાનઃ - સમુદ્રે - ઽગ્ંહસઃ - પ્રસ્થિતસ્ય) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - વેહદાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 8 - વેહદાદિપશૂનાં સૂક્તાનિ
અહમસ્મિ પ્રથમજા ઋતસ્ય । પૂર્વ-ન્દેવેભ્યો અમૃતસ્ય નાભિઃ । યો મા દદાતિ સ ઇદેવ મા વાઃ । અહ-મન્ન-મન્ન-મદન્તમદ્મિ ॥ પૂર્વ-મગ્નેરપિ દહત્યન્નમ્ । યત્તૌ હા-ઽઽસાતે અહમુત્તરેષુ । વ્યાત્તમસ્ય પશવઃ સુજમ્ભમ્ । પશ્યન્તિ ધીરાઃ પ્રચરન્તિ પાકાઃ ॥ જહામ્યન્ય-ન્ન જહામ્યન્યમ્ । અહમન્નં-વઁશમિચ્ચરામિ ॥ 59 ॥
સમાનમર્થ-મ્પર્યેમિ ભુઞ્જત્ । કો મામન્ન-મ્મનુષ્યો દયેત ॥ પરાકે અન્ન-ન્નિહિતં-લોઁક એતત્ । વિશ્વૈ-ર્દેવૈઃ પિતૃભિ-ર્ગુપ્તમન્નમ્ । યદદ્યતે લુપ્યતે ય-ત્પરોપ્યતે । શતતમી સા તનૂર્મે બભૂવ ॥ મહાન્તૌ ચરૂ સકૃ-દ્દુગ્ધેન પપ્રૌ । દિવઞ્ચ પૃશ્ઞિ પૃથિવી-ઞ્ચ સાકમ્ । ત-થ્સમ્પિબન્તો ન મિનન્તિ વેધસઃ । નૈત-દ્ભૂયો ભવતિ નો કનીયઃ ॥ 60 ॥
અન્ન-મ્પ્રાણ-મન્ન-મપાન-માહુઃ । અન્ન-મ્મૃત્યુ-ન્તમુ જીવાતુમાહુઃ । અન્ન-મ્બ્રહ્માણો જરસં-વઁદન્તિ । અન્નમાહુઃ પ્રજનન-મ્પ્રજાનામ્ ॥ મોઘમન્નં-વિઁન્દતે અપ્રચેતાઃ । સત્ય-મ્બ્રવીમિ વધ ઇથ્સ તસ્ય । નાર્યમણ-મ્પુષ્યતિ નો સખાયમ્ । કેવલાઘો ભવતિ કેવલાદી ॥ અહ-મ્મેઘ-સ્સ્તનયન્. વર્ષન્નસ્મિ । મામદન્ત્યહમદ્મ્યન્યાન્ ॥ 61 ॥
અહગ્ં સદમૃતો ભવામિ । મદાદિત્યા અધિ સર્વે તપન્તિ ॥ સા નો મન્દ્રેષમૂર્જ-ન્દુહાના । ધેનુર્વાગસ્માનુપ સુષ્ટુતૈતુ ॥, ય-દ્વાગ્વદન્ત્ય-વિચેતનાનિ । રાષ્ટ્રી દેવાના-ન્નિષસાદ મન્દ્રા । ચતસ્ર ઊર્જ-ન્દુદુહે પયાગ્ંસિ । ક્વ સ્વિ દસ્યાઃ પરમ-ઞ્જગામ ॥ ॥ અનન્તા-મન્તાદધિ નિર્મિતા-મ્મહીમ્ । યસ્યા-ન્દેવા અદધુ-ર્ભોજનાનિ । એકાક્ષરા-ન્દ્વિપદાગ્ં ષટ્પદાઞ્ચ । વાચ-ન્દેવા ઉપજીવન્તિ વિશ્વે ॥ વાચ-ન્દેવા ઉપજીવન્તિ વિશ્વે । વાચ-ઙ્ગન્ધર્વાઃ પશવો મનુષ્યાઃ । વાચીમા વિશ્વા ભુવનાન્યર્પિતા ॥ 62 ॥
સા નો હવ-ઞ્જુષતા-મિન્દ્રપત્ની ॥ વાગક્ષર-મ્પ્રથમજા ઋતસ્ય । વેદાના-મ્માતા-ઽમૃતસ્ય નાભિઃ । સા નો જુષાણોપ યજ્ઞમાગાત્ । અવન્તી દેવી સુહવા મે અસ્તુ ॥ યા મૃષયો મન્ત્રકૃતો મનીષિણઃ । અન્વૈચ્છ-ન્દેવા-સ્તપસા શ્રમેણ । તા-ન્દેવીં-વાઁચગ્ં હવિષા યજામહે । સા નો દધાતુ સુકૃતસ્ય લોકે ॥ ચત્વારિ વા-ક્પરિમિતા પદાનિ ॥ 63 ॥
તાનિ વિદુ-ર્બ્રાહ્મણા યે મનીષિણઃ । ગુહા ત્રીણિ નિહિતા નેઙ્ગયન્તિ । તુરીયં-વાઁચો મનુષ્યા વદન્તિ ॥ શ્રદ્ધયા-ઽગ્નિ-સ્સમિદ્ધ્યતે । શ્રદ્ધયા વિન્દતે હવિઃ । શ્રદ્ધા-મ્ભગસ્ય મૂર્ધનિ । વચસા ઽઽવેદયામસિ ॥ પ્રિયગ્ગ્ શ્રદ્ધે દદતઃ । પ્રિયગ્ગ્ શ્રદ્ધે દિદાસતઃ । પ્રિય-મ્ભોજેષુ યજ્વસુ ॥ 64 ॥
ઇદ-મ્મ ઉદિત-ઙ્કૃધિ ॥ યથા દેવા અસુરેષુ । શ્રદ્ધા-મુગ્રેષુ ચક્રિરે । એવ-મ્ભોજેષુ યજ્વસુ । અસ્માક-મુદિત-ઙ્કૃધિ ॥ શ્રદ્ધા-ન્દેવા યજમાનાઃ । વાયુગોપા ઉપાસતે । શ્રદ્ધાગ્ં હૃદય્યયા-ઽઽકૂત્યા । શ્રદ્ધયા હૂયતે હવિઃ ॥ શ્રદ્ધા-મ્પ્રાતર્-હવામહે ॥ 65 ॥
શ્રદ્ધા-મ્મદ્ધ્યન્દિન-મ્પરિ । શ્રદ્ધાગ્ં સૂર્યસ્ય નિમ્રુચિ । શ્રદ્ધે શ્રદ્ધાપયેહ મા ॥ શ્રદ્ધા દેવા-નધિવસ્તે । શ્રદ્ધા વિશ્વમિદ-ઞ્જગત્ । શ્રદ્ધા-ઙ્કામસ્ય માતરમ્ । હવિષા વર્ધયામસિ ॥ બ્રહ્મજજ્ઞાન-મ્પ્રથમ-મ્પુરસ્તાત્ । વિ સીમત-સ્સુરુચો વેન આવઃ । સ બુદ્ધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાઃ ॥ 66 ॥
સતશ્ચ યોનિ-મસતશ્ચ વિવઃ ॥ પિતા વિરાજામૃષભો રયીણામ્ । અન્તરિક્ષં-વિઁશ્વરૂપ આવિવેશ । તમર્કૈ-રભ્યર્ચન્તિ વથ્સમ્ । બ્રહ્મ સન્ત-મ્બ્રહ્મણા વર્ધયન્તઃ ॥ બ્રહ્મ દેવાનજનયત્ । બ્રહ્મ વિશ્વમિદ-ઞ્જગત્ । બ્રહ્મણઃ, ક્ષત્ર-ન્નિર્મિતમ્ । બ્રહ્મ બ્રાહ્મણ આત્મના ॥ અન્તરસ્મિ-ન્નિમે લોકાઃ ॥ 67 ॥
અન્ત-ર્વિશ્વમિદ-ઞ્જગત્ । બ્રહ્મૈવ ભૂતાના-ઞ્જ્યેષ્ઠમ્ । તેન કો-ઽર્હતિ સ્પર્ધિતુમ્ ॥ બ્રહ્મ-ન્દેવા-સ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશત્ । બ્રહ્મન્નિન્દ્ર પ્રજાપતી । બ્રહ્મન્. હ વિશ્વા ભૂતાનિ । નાવી વાન્ત-સ્સમાહિતા ॥ ચતસ્ર આશાઃ પ્રચરન્ત્વ-ગ્નયઃ । ઇમન્નો યજ્ઞ-ન્નયતુ પ્રજાનન્ન્ । ઘૃત-મ્પિન્વન્નજરગ્ં સુવીરમ્ ॥ 68 ॥
બ્રહ્મ સમિ-દ્ભવત્યાહુતીનામ્ ॥ આ ગાવો અગ્મન્નુત ભદ્રમક્રન્ન્ । સીદન્તુ ગોષ્ઠે રણયન્ત્વસ્મે । પ્રજાવતીઃ પુરુરૂપા ઇહ સ્યુઃ । ઇન્દ્રાય પૂર્વી રુષસો દુહાનાઃ ॥ ઇન્દ્રો યજ્વને પૃણતે ચ શિક્ષતિ । ઉપેદ્દદાતિ ન સ્વ-મ્મુષાયતિ । ભૂયો ભૂયો રયિમિદસ્ય વર્ધયન્ન્ । અભિન્ને ખિલ્લે નિદધાતિ દેવયુમ્ ॥ ન તા નશન્તિ ન દભાતિ તસ્કરઃ । નૈના અમિત્રો વ્યથિરાદધર્ષતિ । દેવાગ્શ્ચ યાભિ-ર્યજતે દદાતિ ચ । જ્યોગિત્તાભિઃ સચતે ગોપતિ-સ્સહ ॥, ન તા અર્વા રેણુકકાટો અશ્નુતે । ન સગ્ગ્ સ્કૃતત્ર-મુપયન્તિ તા અભિ । ઉરુગાયમભય-ન્તસ્ય તા અનુ । ગાવો મર્ત્યસ્ય વિચરન્તિ યજ્વનઃ ॥ ॥ 69 ॥
ગાવો ભગો ગાવ ઇન્દ્રો મે અચ્છાત્ । ગાવ-સ્સોમસ્ય પ્રથમસ્ય ભક્ષઃ । ઇમા યા ગાવ-સ્સજનાસ ઇન્દ્રઃ । ઇચ્છામીદ્ધૃદા મનસા ચિદિન્દ્રમ્ ॥ યૂય-ઙ્ગાવો મેદયથા કૃશ-ઞ્ચિત્ । અશ્લીલ-ઞ્ચિ-ત્કૃણુથા સુપ્રતીકમ્ । ભદ્ર-ઙ્ગૃહ-ઙ્કૃણુથ ભદ્રવાચઃ । બૃહદ્વો વય ઉચ્યતે સભાસુ ॥ પ્રજાવતી-સ્સૂયવસગ્ં રિશન્તીઃ (રુશન્તીઃ) । શુદ્ધા અપ-સ્સુપ્રપાણે પિબન્તીઃ । મા વઃ સ્તેન ઈશત મા-ઽઘશગ્ંસઃ । પરિવો હેતી રુદ્રસ્ય વૃઞ્જ્યાત્ ॥ ઉપેદ-મુપપર્ચનમ્ । આસુ ગોષૂપપૃચ્યતામ્ । ઉપર્ષભસ્ય રેતસિ । ઉપેન્દ્ર તવ વીર્યે ॥ 70 ॥
સમાનમર્થ-મ્પર્યેમિ ભુઞ્જત્ । કો મામન્ન-મ્મનુષ્યો દયેત ॥ પરાકે અન્ન-ન્નિહિતં-લોઁક એતત્ । વિશ્વૈ-ર્દેવૈઃ પિતૃભિ-ર્ગુપ્તમન્નમ્ । યદદ્યતે લુપ્યતે ય-ત્પરોપ્યતે । શતતમી સા તનૂર્મે બભૂવ ॥ મહાન્તૌ ચરૂ સકૃ-દ્દુગ્ધેન પપ્રૌ । દિવઞ્ચ પૃશ્ઞિ પૃથિવી-ઞ્ચ સાકમ્ । ત-થ્સમ્પિબન્તો ન મિનન્તિ વેધસઃ । નૈત-દ્ભૂયો ભવતિ નો કનીયઃ ॥ 60 ॥
અન્ન-મ્પ્રાણ-મન્ન-મપાન-માહુઃ । અન્ન-મ્મૃત્યુ-ન્તમુ જીવાતુમાહુઃ । અન્ન-મ્બ્રહ્માણો જરસં-વઁદન્તિ । અન્નમાહુઃ પ્રજનન-મ્પ્રજાનામ્ ॥ મોઘમન્નં-વિઁન્દતે અપ્રચેતાઃ । સત્ય-મ્બ્રવીમિ વધ ઇથ્સ તસ્ય । નાર્યમણ-મ્પુષ્યતિ નો સખાયમ્ । કેવલાઘો ભવતિ કેવલાદી ॥ અહ-મ્મેઘ-સ્સ્તનયન્. વર્ષન્નસ્મિ । મામદન્ત્યહમદ્મ્યન્યાન્ ॥ 61 ॥
અહગ્ં સદમૃતો ભવામિ । મદાદિત્યા અધિ સર્વે તપન્તિ ॥ સા નો મન્દ્રેષમૂર્જ-ન્દુહાના । ધેનુર્વાગસ્માનુપ સુષ્ટુતૈતુ ॥, ય-દ્વાગ્વદન્ત્ય-વિચેતનાનિ । રાષ્ટ્રી દેવાના-ન્નિષસાદ મન્દ્રા । ચતસ્ર ઊર્જ-ન્દુદુહે પયાગ્ંસિ । ક્વ સ્વિ દસ્યાઃ પરમ-ઞ્જગામ ॥ ॥ અનન્તા-મન્તાદધિ નિર્મિતા-મ્મહીમ્ । યસ્યા-ન્દેવા અદધુ-ર્ભોજનાનિ । એકાક્ષરા-ન્દ્વિપદાગ્ં ષટ્પદાઞ્ચ । વાચ-ન્દેવા ઉપજીવન્તિ વિશ્વે ॥ વાચ-ન્દેવા ઉપજીવન્તિ વિશ્વે । વાચ-ઙ્ગન્ધર્વાઃ પશવો મનુષ્યાઃ । વાચીમા વિશ્વા ભુવનાન્યર્પિતા ॥ 62 ॥
સા નો હવ-ઞ્જુષતા-મિન્દ્રપત્ની ॥ વાગક્ષર-મ્પ્રથમજા ઋતસ્ય । વેદાના-મ્માતા-ઽમૃતસ્ય નાભિઃ । સા નો જુષાણોપ યજ્ઞમાગાત્ । અવન્તી દેવી સુહવા મે અસ્તુ ॥ યા મૃષયો મન્ત્રકૃતો મનીષિણઃ । અન્વૈચ્છ-ન્દેવા-સ્તપસા શ્રમેણ । તા-ન્દેવીં-વાઁચગ્ં હવિષા યજામહે । સા નો દધાતુ સુકૃતસ્ય લોકે ॥ ચત્વારિ વા-ક્પરિમિતા પદાનિ ॥ 63 ॥
તાનિ વિદુ-ર્બ્રાહ્મણા યે મનીષિણઃ । ગુહા ત્રીણિ નિહિતા નેઙ્ગયન્તિ । તુરીયં-વાઁચો મનુષ્યા વદન્તિ ॥ શ્રદ્ધયા-ઽગ્નિ-સ્સમિદ્ધ્યતે । શ્રદ્ધયા વિન્દતે હવિઃ । શ્રદ્ધા-મ્ભગસ્ય મૂર્ધનિ । વચસા ઽઽવેદયામસિ ॥ પ્રિયગ્ગ્ શ્રદ્ધે દદતઃ । પ્રિયગ્ગ્ શ્રદ્ધે દિદાસતઃ । પ્રિય-મ્ભોજેષુ યજ્વસુ ॥ 64 ॥
ઇદ-મ્મ ઉદિત-ઙ્કૃધિ ॥ યથા દેવા અસુરેષુ । શ્રદ્ધા-મુગ્રેષુ ચક્રિરે । એવ-મ્ભોજેષુ યજ્વસુ । અસ્માક-મુદિત-ઙ્કૃધિ ॥ શ્રદ્ધા-ન્દેવા યજમાનાઃ । વાયુગોપા ઉપાસતે । શ્રદ્ધાગ્ં હૃદય્યયા-ઽઽકૂત્યા । શ્રદ્ધયા હૂયતે હવિઃ ॥ શ્રદ્ધા-મ્પ્રાતર્-હવામહે ॥ 65 ॥
શ્રદ્ધા-મ્મદ્ધ્યન્દિન-મ્પરિ । શ્રદ્ધાગ્ં સૂર્યસ્ય નિમ્રુચિ । શ્રદ્ધે શ્રદ્ધાપયેહ મા ॥ શ્રદ્ધા દેવા-નધિવસ્તે । શ્રદ્ધા વિશ્વમિદ-ઞ્જગત્ । શ્રદ્ધા-ઙ્કામસ્ય માતરમ્ । હવિષા વર્ધયામસિ ॥ બ્રહ્મજજ્ઞાન-મ્પ્રથમ-મ્પુરસ્તાત્ । વિ સીમત-સ્સુરુચો વેન આવઃ । સ બુદ્ધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાઃ ॥ 66 ॥
સતશ્ચ યોનિ-મસતશ્ચ વિવઃ ॥ પિતા વિરાજામૃષભો રયીણામ્ । અન્તરિક્ષં-વિઁશ્વરૂપ આવિવેશ । તમર્કૈ-રભ્યર્ચન્તિ વથ્સમ્ । બ્રહ્મ સન્ત-મ્બ્રહ્મણા વર્ધયન્તઃ ॥ બ્રહ્મ દેવાનજનયત્ । બ્રહ્મ વિશ્વમિદ-ઞ્જગત્ । બ્રહ્મણઃ, ક્ષત્ર-ન્નિર્મિતમ્ । બ્રહ્મ બ્રાહ્મણ આત્મના ॥ અન્તરસ્મિ-ન્નિમે લોકાઃ ॥ 67 ॥
અન્ત-ર્વિશ્વમિદ-ઞ્જગત્ । બ્રહ્મૈવ ભૂતાના-ઞ્જ્યેષ્ઠમ્ । તેન કો-ઽર્હતિ સ્પર્ધિતુમ્ ॥ બ્રહ્મ-ન્દેવા-સ્ત્રયસ્ત્રિગ્ંશત્ । બ્રહ્મન્નિન્દ્ર પ્રજાપતી । બ્રહ્મન્. હ વિશ્વા ભૂતાનિ । નાવી વાન્ત-સ્સમાહિતા ॥ ચતસ્ર આશાઃ પ્રચરન્ત્વ-ગ્નયઃ । ઇમન્નો યજ્ઞ-ન્નયતુ પ્રજાનન્ન્ । ઘૃત-મ્પિન્વન્નજરગ્ં સુવીરમ્ ॥ 68 ॥
બ્રહ્મ સમિ-દ્ભવત્યાહુતીનામ્ ॥ આ ગાવો અગ્મન્નુત ભદ્રમક્રન્ન્ । સીદન્તુ ગોષ્ઠે રણયન્ત્વસ્મે । પ્રજાવતીઃ પુરુરૂપા ઇહ સ્યુઃ । ઇન્દ્રાય પૂર્વી રુષસો દુહાનાઃ ॥ ઇન્દ્રો યજ્વને પૃણતે ચ શિક્ષતિ । ઉપેદ્દદાતિ ન સ્વ-મ્મુષાયતિ । ભૂયો ભૂયો રયિમિદસ્ય વર્ધયન્ન્ । અભિન્ને ખિલ્લે નિદધાતિ દેવયુમ્ ॥ ન તા નશન્તિ ન દભાતિ તસ્કરઃ । નૈના અમિત્રો વ્યથિરાદધર્ષતિ । દેવાગ્શ્ચ યાભિ-ર્યજતે દદાતિ ચ । જ્યોગિત્તાભિઃ સચતે ગોપતિ-સ્સહ ॥, ન તા અર્વા રેણુકકાટો અશ્નુતે । ન સગ્ગ્ સ્કૃતત્ર-મુપયન્તિ તા અભિ । ઉરુગાયમભય-ન્તસ્ય તા અનુ । ગાવો મર્ત્યસ્ય વિચરન્તિ યજ્વનઃ ॥ ॥ 69 ॥
ગાવો ભગો ગાવ ઇન્દ્રો મે અચ્છાત્ । ગાવ-સ્સોમસ્ય પ્રથમસ્ય ભક્ષઃ । ઇમા યા ગાવ-સ્સજનાસ ઇન્દ્રઃ । ઇચ્છામીદ્ધૃદા મનસા ચિદિન્દ્રમ્ ॥ યૂય-ઙ્ગાવો મેદયથા કૃશ-ઞ્ચિત્ । અશ્લીલ-ઞ્ચિ-ત્કૃણુથા સુપ્રતીકમ્ । ભદ્ર-ઙ્ગૃહ-ઙ્કૃણુથ ભદ્રવાચઃ । બૃહદ્વો વય ઉચ્યતે સભાસુ ॥ પ્રજાવતી-સ્સૂયવસગ્ં રિશન્તીઃ (રુશન્તીઃ) । શુદ્ધા અપ-સ્સુપ્રપાણે પિબન્તીઃ । મા વઃ સ્તેન ઈશત મા-ઽઘશગ્ંસઃ । પરિવો હેતી રુદ્રસ્ય વૃઞ્જ્યાત્ ॥ ઉપેદ-મુપપર્ચનમ્ । આસુ ગોષૂપપૃચ્યતામ્ । ઉપર્ષભસ્ય રેતસિ । ઉપેન્દ્ર તવ વીર્યે ॥ 70 ॥
(ચરામિ - કનીયો - ઽન્યા - નર્પિતા - પદાનિ - યજ્વસુ - હવામહે - વિષ્ઠા - લોકાઃ - સુવીર - મર્વા - પિબન્તી-ષ્ષટ્ચ) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - શુક્લકૃષ્ણપશ્વાદીનાં સૂક્તાનિ
અનુવાકં 9 - શુક્લકૃષ્ણપશ્વાદીનાં સૂક્તાનિ
તા સૂર્યા ચન્દ્રમસા વિશ્વભૃત્તમા મહત્ । તેજો વસુમ-દ્રાજતો દિવિ । સામાત્માના ચરત-સ્સામચારિણા । યયોર્વ્રત-ન્ન મમે જાતુ દેવયોઃ ॥ ઉભાવન્તૌ પરિયાત અર્મ્યા । દિવો ન રશ્મીગ્ સ્તનુતો-વ્યર્ણવે । ઉભા ભુવન્તી ભુવના કવિક્રતૂ । સૂર્યા ન ચન્દ્રા ચરતો હતામતી ॥ પતી દ્યુમ-દ્વિશ્વવિદા ઉભા દિવઃ । સૂર્યા ઉભા ચન્દ્રમસા વિચક્ષણા ॥ 71 ॥
વિશ્વવારા વરિવોભા વરેણ્યા । તા નો-ઽવત-મ્મતિમન્તા મહિવ્રતા ॥ વિશ્વવપરી પ્રતરણા તરન્તા । સુવર્વિદા દૃશયે ભૂરિરશ્મી । સૂર્યા હિ ચન્દ્રા વસુત્વેષ-દર્શતા । મનસ્વિનોભા-ઽનુ ચરતો નુ સ-ન્દિવમ્ ॥ અસ્ય શ્રવો નદ્યઃ સપ્ત બિભ્રતિ । દ્યાવા ક્ષામા પૃથિવી દર્શતં-વઁપુઃ । અસ્મે સૂર્યા ચન્દ્રમસા-ઽભિચક્ષે । શ્રદ્ધે કમિન્દ્ર ચરતો વિચર્તુરમ્ ॥ 72 ॥
પૂર્વાપર-ઞ્ચરતો માય યૈતૌ । શિશૂ ક્રીડન્તૌ પરિયાતો અદ્ધ્વરમ્ । વિશ્વાન્યન્યો ભુવના ઽભિચષ્ટે । ઋતૂનન્યો વિદધજ્જાયતે પુનઃ ॥ હિરણ્યવર્ણા-શ્શુચયઃ પાવકા યાસુ જાતઃ કશ્યપો યાસ્વિન્દ્રઃ । અગ્નિં-યાઁ ગર્ભ-ન્દધિરે વિરૂપાસ્તા ન આપ-શ્શગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ॥,
વિશ્વવારા વરિવોભા વરેણ્યા । તા નો-ઽવત-મ્મતિમન્તા મહિવ્રતા ॥ વિશ્વવપરી પ્રતરણા તરન્તા । સુવર્વિદા દૃશયે ભૂરિરશ્મી । સૂર્યા હિ ચન્દ્રા વસુત્વેષ-દર્શતા । મનસ્વિનોભા-ઽનુ ચરતો નુ સ-ન્દિવમ્ ॥ અસ્ય શ્રવો નદ્યઃ સપ્ત બિભ્રતિ । દ્યાવા ક્ષામા પૃથિવી દર્શતં-વઁપુઃ । અસ્મે સૂર્યા ચન્દ્રમસા-ઽભિચક્ષે । શ્રદ્ધે કમિન્દ્ર ચરતો વિચર્તુરમ્ ॥ 72 ॥
પૂર્વાપર-ઞ્ચરતો માય યૈતૌ । શિશૂ ક્રીડન્તૌ પરિયાતો અદ્ધ્વરમ્ । વિશ્વાન્યન્યો ભુવના ઽભિચષ્ટે । ઋતૂનન્યો વિદધજ્જાયતે પુનઃ ॥ હિરણ્યવર્ણા-શ્શુચયઃ પાવકા યાસુ જાતઃ કશ્યપો યાસ્વિન્દ્રઃ । અગ્નિં-યાઁ ગર્ભ-ન્દધિરે વિરૂપાસ્તા ન આપ-શ્શગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ॥,
યાસાગ્ં રાજા વરુણો યાતિ મધ્યે સત્યાનૃતે અવપશ્યન્ જનાનામ્ । મધુશ્ચુત-શ્શુચયો યાઃ પાવકાસ્તા ન આપ-શ્શગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ॥ । યાસા-ન્દેવા દિવિ કૃણ્વન્તિ ભક્ષં-યાઁ અન્તરિક્ષે બહુધા ભવન્તિ । યાઃ પૃથિવી-મ્પયસોન્દન્તિશુક્રાસ્તા ન આપ-શ્શગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ॥, શિવેન મા ચક્ષુષા પશ્યતા-ઽઽપ-શ્શિવયા તનુવોપ સ્પૃશત ત્વચ-મ્મે । સર્વાગ્ં અગ્નીગ્ં રફ્સુષદો હુવે વો મયિ વર્ચો બલમોજો નિ ધત્ત ॥ । આપો ભદ્રા ઘૃતમિદાપ આસુરગ્ની-ષોમૌ બિભ્રત્યાપ ઇ-ત્તાઃ । તીવ્રો રસો મધુપૃચા -મરઙ્ગમ આ મા પ્રાણેન સહ વર્ચસા ગન્ન્ ॥, આદિ-ત્પશ્યામ્યુત વા શૃણોમ્યા મા ઘોષો ગચ્છતિ વાન્ન આસામ્ । મન્યે ભેજાનો અમૃતસ્ય તર્હિ હિરણ્યવર્ણા અતૃપં-યઁદા વઃ ॥ ॥ નાસદાસીન્નો સદાસી-ત્તદાનીમ્ । નાસી-દ્રજો નો વ્યોમાપરો યત્ । કિમાવરીવઃ કુહ કસ્ય શર્મન્ન્ ॥ 73 ॥
અમ્ભઃ કિમાસી-દ્ગહન-ઙ્ગભીરમ્ ॥ ન મૃત્યુરમૃત-ન્તર્હિ ન । રાત્રિયા અહ્ન આસી-ત્પ્રકેતઃ । આનીદવાતગ્ગ્ સ્વધયા તદેકમ્ । તસ્મા-દ્ધાન્ય-ન્ન પરઃ (પરં) કિઞ્ચ નાસ ॥ તમ આસી-ત્તમસા ગૂઢમગ્રે પ્રકેતમ્ । સલિલગ્ં સર્વમા ઇદમ્ । તુચ્છે નાભ્વપિહિતQં-યઁદાસીત્ । તમસ સ્તન્મહિના જાયતૈકમ્ ॥ કામસ્તદગ્રે સમવર્તતાધિ ॥ 74 ॥
મનસો રેતઃ પ્રથમં-યઁદાસીત્ । સ તો બન્ધુમસતિ નિરવિન્દન્ન્ (નિરવિદન્ન્) । હૃદિ પ્રતીષ્યા કવયો મનીષા ॥ તિરશ્ચીનો વિતતો રશ્મિરેષામ્ । અધ-સ્સ્વિદાસી(3) દુપરિ સ્વિદાસી(3)ત્ । રેતોધા આસ-ન્મહિમાન આસન્ન્ । સ્વધા અવસ્તા-ત્પ્રયતિઃ પરસ્તાત્ ॥ કો અદ્ધા વેદ ક ઇહ પ્રવોચત્ । કુત આજાતા કુત ઇયં-વિઁસૃષ્ટિઃ । અર્વાગ્દેવા અસ્ય વિસર્જનાય ॥ 75 ॥
અથા કો વેદ યત આબભૂવ ॥ ઇયં-વિઁસૃષ્ટિ-ર્યત આબભૂવ । યદિ વા દધે યદિ વા ન । યો અસ્યાદ્ધ્યક્ષઃ પરમે વ્યોમન્ન્ । સો અઙ્ગ વેદ યદિ વા ન વેદ ॥ કિગ્ગ્સ્વિદ્વન-ઙ્ક ઉ સ વૃક્ષ આસીત્ । યતો દ્યાવાપૃથિવી નિષ્ટતક્ષુઃ । મનીષિણો મનસા પૃચ્છતેદુ તત્ । યદદ્ધ્યતિષ્ઠ-દ્ભુવનાનિ ધારયન્ન્ ॥ બ્રહ્મ વન-મ્બ્રહ્મ સ વૃક્ષ આસીત્ ॥ 76 ॥
યતો દ્યાવાપૃથિવી નિષ્ટતક્ષુઃ । મનીષિણો મનસા વિબ્રવીમિ વઃ । બ્રહ્માદ્ધ્યતિષ્ઠ-દ્ભુવનાનિ ધારયન્ન્ ॥ પ્રાતરગ્નિ-મ્પ્રાતરિન્દ્રગ્ં હવામહે । પ્રાત ર્મિત્રાવરુણા પ્રાતરશ્વિના । પ્રાત ર્ભગ-મ્પૂષણ-મ્બ્રહ્મણસ્પતિમ્ । પ્રાતસ્સોમમુત રુદ્રગ્ં હુવેમ ॥ પ્રાતર્જિત-મ્ભગમુગ્રગ્ં હુવેમ । વય-મ્પુત્રમદિતેર્યો વિધર્તા । આદ્ધ્રશ્ચિદ્ય-મ્મન્યમાન-સ્તુરશ્ચિત્ ॥ 77 ॥
રાજા ચિદ્ય-મ્ભગ-મ્ભક્ષીત્યાહ ॥ ભગ પ્રણેતર્ભગ સત્યરાધઃ । ભગેમા-ન્ધિયમુદવ દદન્નઃ । ભગ પ્રણો જનય ગોભિરશ્વૈઃ । ભગ પ્રનૃભિ-ર્નૃવન્તઃ સ્યામ । ઉતેદાની-મ્ભગવન્ત-સ્સ્યામ ॥ ઉત પ્રપિત્વ ઉત મદ્ધ્યે અહ્નામ્ । ઉતોદિતા મઘવન્-થ્સૂર્યસ્ય । વય-ન્દેવાનાગ્ં સુમતૌ સ્યામ ॥ ભગ એવ ભગવાગ્ં અસ્તુ દેવાઃ ॥ 78 ॥
તેન વય-મ્ભગવન્ત-સ્સ્યામ । ત-ન્ત્વા ભગ સર્વ ઇજ્જોહવીમિ । સ નો ભગ પુર એતા ભવેહ ॥ સમદ્ધ્વરાયોષસો નમન્ત । દધિક્રાવેવ શુચયે પદાય । અર્વાચીનં-વઁસુવિદ-મ્ભગન્નઃ । રથમિવાશ્વા વાજિન આવહન્તુ ॥ અશ્વાવતી-ર્ગોમતી-ર્ન ઉષાસઃ । વીરવતી-સ્સદમુચ્છન્તુ ભદ્રાઃ । ઘૃત-ન્દુહાના વિશ્વતઃ પ્રપીનાઃ । યૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદા નઃ ॥ 79 ॥
અમ્ભઃ કિમાસી-દ્ગહન-ઙ્ગભીરમ્ ॥ ન મૃત્યુરમૃત-ન્તર્હિ ન । રાત્રિયા અહ્ન આસી-ત્પ્રકેતઃ । આનીદવાતગ્ગ્ સ્વધયા તદેકમ્ । તસ્મા-દ્ધાન્ય-ન્ન પરઃ (પરં) કિઞ્ચ નાસ ॥ તમ આસી-ત્તમસા ગૂઢમગ્રે પ્રકેતમ્ । સલિલગ્ં સર્વમા ઇદમ્ । તુચ્છે નાભ્વપિહિતQં-યઁદાસીત્ । તમસ સ્તન્મહિના જાયતૈકમ્ ॥ કામસ્તદગ્રે સમવર્તતાધિ ॥ 74 ॥
મનસો રેતઃ પ્રથમં-યઁદાસીત્ । સ તો બન્ધુમસતિ નિરવિન્દન્ન્ (નિરવિદન્ન્) । હૃદિ પ્રતીષ્યા કવયો મનીષા ॥ તિરશ્ચીનો વિતતો રશ્મિરેષામ્ । અધ-સ્સ્વિદાસી(3) દુપરિ સ્વિદાસી(3)ત્ । રેતોધા આસ-ન્મહિમાન આસન્ન્ । સ્વધા અવસ્તા-ત્પ્રયતિઃ પરસ્તાત્ ॥ કો અદ્ધા વેદ ક ઇહ પ્રવોચત્ । કુત આજાતા કુત ઇયં-વિઁસૃષ્ટિઃ । અર્વાગ્દેવા અસ્ય વિસર્જનાય ॥ 75 ॥
અથા કો વેદ યત આબભૂવ ॥ ઇયં-વિઁસૃષ્ટિ-ર્યત આબભૂવ । યદિ વા દધે યદિ વા ન । યો અસ્યાદ્ધ્યક્ષઃ પરમે વ્યોમન્ન્ । સો અઙ્ગ વેદ યદિ વા ન વેદ ॥ કિગ્ગ્સ્વિદ્વન-ઙ્ક ઉ સ વૃક્ષ આસીત્ । યતો દ્યાવાપૃથિવી નિષ્ટતક્ષુઃ । મનીષિણો મનસા પૃચ્છતેદુ તત્ । યદદ્ધ્યતિષ્ઠ-દ્ભુવનાનિ ધારયન્ન્ ॥ બ્રહ્મ વન-મ્બ્રહ્મ સ વૃક્ષ આસીત્ ॥ 76 ॥
યતો દ્યાવાપૃથિવી નિષ્ટતક્ષુઃ । મનીષિણો મનસા વિબ્રવીમિ વઃ । બ્રહ્માદ્ધ્યતિષ્ઠ-દ્ભુવનાનિ ધારયન્ન્ ॥ પ્રાતરગ્નિ-મ્પ્રાતરિન્દ્રગ્ં હવામહે । પ્રાત ર્મિત્રાવરુણા પ્રાતરશ્વિના । પ્રાત ર્ભગ-મ્પૂષણ-મ્બ્રહ્મણસ્પતિમ્ । પ્રાતસ્સોમમુત રુદ્રગ્ં હુવેમ ॥ પ્રાતર્જિત-મ્ભગમુગ્રગ્ં હુવેમ । વય-મ્પુત્રમદિતેર્યો વિધર્તા । આદ્ધ્રશ્ચિદ્ય-મ્મન્યમાન-સ્તુરશ્ચિત્ ॥ 77 ॥
રાજા ચિદ્ય-મ્ભગ-મ્ભક્ષીત્યાહ ॥ ભગ પ્રણેતર્ભગ સત્યરાધઃ । ભગેમા-ન્ધિયમુદવ દદન્નઃ । ભગ પ્રણો જનય ગોભિરશ્વૈઃ । ભગ પ્રનૃભિ-ર્નૃવન્તઃ સ્યામ । ઉતેદાની-મ્ભગવન્ત-સ્સ્યામ ॥ ઉત પ્રપિત્વ ઉત મદ્ધ્યે અહ્નામ્ । ઉતોદિતા મઘવન્-થ્સૂર્યસ્ય । વય-ન્દેવાનાગ્ં સુમતૌ સ્યામ ॥ ભગ એવ ભગવાગ્ં અસ્તુ દેવાઃ ॥ 78 ॥
તેન વય-મ્ભગવન્ત-સ્સ્યામ । ત-ન્ત્વા ભગ સર્વ ઇજ્જોહવીમિ । સ નો ભગ પુર એતા ભવેહ ॥ સમદ્ધ્વરાયોષસો નમન્ત । દધિક્રાવેવ શુચયે પદાય । અર્વાચીનં-વઁસુવિદ-મ્ભગન્નઃ । રથમિવાશ્વા વાજિન આવહન્તુ ॥ અશ્વાવતી-ર્ગોમતી-ર્ન ઉષાસઃ । વીરવતી-સ્સદમુચ્છન્તુ ભદ્રાઃ । ઘૃત-ન્દુહાના વિશ્વતઃ પ્રપીનાઃ । યૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદા નઃ ॥ 79 ॥
(વિચક્ષણા - વિચર્તુરગ્ં - શર્મ - ન્નધિ - વિસર્જનાય - બ્રહ્મ વન-મ્બ્રહ્મ સ વૃક્ષ આસીત્- તુરશ્ચિ-દ્- દેવાઃ - પ્રપીના એક-ઞ્ચ) (અ. 9)
(પીવો-ઽન્ના - મગ્ને ત્વ-મ્પાર - યાનાઘૃષ્યઃ - શુચિ-ન્નુ સ્તોમં - ઁવિશ્રયમાણો - દિવો રુક્મો - ઽન્ન-મ્પ્રાણં - તા સૂર્યાચન્દ્રમસા નવસપ્તતિઃ)
(પીવોન્ના - ઁયૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદાનઃ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકં
(પીવો-ઽન્ના - મગ્ને ત્વ-મ્પાર - યાનાઘૃષ્યઃ - શુચિ-ન્નુ સ્તોમં - ઁવિશ્રયમાણો - દિવો રુક્મો - ઽન્ન-મ્પ્રાણં - તા સૂર્યાચન્દ્રમસા નવસપ્તતિઃ)
(પીવોન્ના - ઁયૂય-મ્પાત સ્વસ્તિભિ-સ્સદાનઃ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકે અષ્ટમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે દ્વિતીયાષ્ટકં
સમાપ્તમ્ ॥