Lord Surya

3.10 - sāvitracayanam - kṛṣṇa yajurveda taittirīya brāhmaṇa kāṭha praśnaḥ pāṭhaḥ - sañjñānaṃ vijñānaṃ

(Savitrachayanam in English (IAST))

From Taittiriya Brahmana, Krishna Yajurveda

Savitrachayanam is a profound Vedic ritual text originating from the Kathaka Prashna of the Krishna Yajurveda. It focuses on the symbolic construction of the sacred fire altar dedicated to Savitr, the solar deity who represents the illuminator and creator. Chanting these mantras is considered highly auspicious for spiritual purification, clarity of intellect, and alignment with cosmic order. The text serves as a meditative journey into the nature of consciousness, reality, and the manifestation of divine light. Practicing this recitation fosters deep inner focus, mental discipline, and the attainment of higher knowledge and spiritual prosperity.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe kāṭhake prathamaḥ praśnaḥ - sāvitracayanam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
sa॒ñjñānaṃ̭-vi~॒jñāna̭-mpra॒jñāna̭-ñjā॒nada̭bhijā॒nat | sa॒kaṃ​lpa~̭māna-mpra॒kalpa̭māna-mupa॒kalpa̭māna॒-mupa̭klṛpta-ṅklṛ॒ptam |
śreyo॒ vasī̭ya ā॒yathsambhṷ̄ta-mbhū॒tam ||
ci॒traḥ ke॒tuḥ pra॒bhānā॒bhān-thsa॒bhānn |
jyoti̭ṣmā॒g॒-steja̭svānā॒tapa॒gg॒-stapa̭nnabhi॒tapanṋ |
ro॒ca॒no roca̭mānaḥ-śobha॒naḥ-śobha̭mānaḥ ka॒lyāṇaḥ̭ || dar​śā̭ dṛ॒ṣṭā da̭r​śa॒tā vi॒śvarṷ̄pā sudar​śa॒nā | ā॒pyāya̭mānā॒ pyāya̭mānā॒-pyāyā̭ sū॒nṛterā᳚ |
ā॒pūrya̭māṇā॒ pūrya̭māṇā pū॒raya̭ntī pū॒rṇā pau᳚rṇamā॒sī || dā॒tā pra̭dā॒tā-''na॒ndo modaḥ̭ pramo॒daḥ || 1 ||
ā॒ve॒śaya̭-nnive॒śayan᳚thsaṃ॒​ve~śa̭na॒-ssagg​śā᳚nta-śśā॒ntaḥ | ā॒bhava̭-npra॒bhavan᳚-thsa॒bhaṃ​va~॒n-thsambhṷ̄to bhū॒taḥ ||
prastṷtaṃ॒-vi~ṣṭṷta॒gṃ॒ sagg​stṷta-ṅka॒lyāṇaṃ̭-vi~॒śvarṷ̄pam | śu॒krama॒mṛta̭-nteja॒svi teja॒-ssami̭ddham | a॒ru॒ṇa-mbhā̭nu॒ma-nmarī̭cimadabhi॒tapa॒-ttapa̭svat || sa॒vi॒tā pra̭savi॒tā dī॒pto dī॒paya॒-ndīpya̭mānaḥ | jvala̭-ñjvali॒tā tapa̭n vi॒tapan᳚-thsa॒ntapanṋ | ro॒ca॒no roca̭māna-śśu॒bhūṃ-śśumbha̭māno vā॒maḥ ||
su॒tā sṷnva॒tī prasṷtā sū॒yamā̭nā 'bhiṣū॒yamā̭ṇā | pītī᳚ pra॒pā sa॒pā-ntṛpti̭-sta॒rpaya̭ntī || 2 ||
kā॒ntā kā॒myā kā॒majā॒tā ''yṷṣmatī kāma॒dughā᳚ || a॒bhi॒śā॒stā 'nṷma॒ntā-''na॒ndo modaḥ̭ pramo॒daḥ | ā॒sā॒daya̭-nniṣā॒dayan᳚-thsa॒gṃ॒sāda̭na॒-ssagṃsa̭nna-ssa॒nnaḥ |
ā॒bhū rvi॒bhūḥ pra॒bhū-śśa॒bhūṃ rbhuvaḥ̭ ||
pa॒vitra̭-mpavayi॒ṣya-npū॒to meddhyaḥ̭ |
yaśo॒ yaśa̭svā-nā॒yura॒mṛtaḥ̭ | jī॒vo jī̭vi॒ṣya-nthsva॒rgo lo॒kaḥ || saha̭svā॒-nthsahī̭yā॒-noja̭svā॒-nthsaha̭mānaḥ | jaya̭nna-bhi॒jayan᳚-thsu॒dravi̭ṇo draviṇo॒dāḥ | ā॒rdrapa̭vitro॒ hari̭keśo॒ modaḥ̭ pramo॒daḥ || 3 ||
a॒ru॒ṇo̭ 'ru॒ṇara̭jāḥ pu॒ṇḍarī̭ko viśva॒jida̭-bhi॒jit | ā॒rdraḥ pinva̭mā॒no 'nna̭vā॒n-rasa̭vā॒-nirā̭vān |
sa॒rvau॒ṣa॒dha-ssa̭bhaṃ॒ro maha̭svān || e॒ja॒tkā jo̭va॒tkāḥ | kṣu॒lla॒kā-śśi̭piviṣṭa॒kāḥ |
sa॒ri॒stra॒rā-ssu॒śera̭vaḥ | a॒ji॒rāso̭ gami॒ṣṇavaḥ̭ || i॒dānī᳚-nta॒dānī̭-me॒tar​hi̭ kṣi॒prama̭ji॒ram | ā॒śu rni̭me॒ṣaḥ pha॒ṇo drava̭nnati॒-dravanṋ | tvara॒gg॒ stvara̭māṇa ā॒śurāśī̭yāñja॒vaḥ {ā॒śurāśī̭yān ja॒vaḥ} ||
a॒gni॒ṣṭo॒ma u॒kthyo̭ 'tirā॒tro dvi̭rā॒tra-stri̭rā॒tra-śca̭tūrā॒traḥ | a॒gnir-ṛ॒tu-ssūrya̭ ṛ॒tuśca॒ndramā̭ ṛ॒tuḥ || pra॒jāpa̭ti-ssaṃ​va~thsa॒ro ma॒hānkaḥ || 4 ||
(pra॒mo॒da - sta॒rpaya̭ntī - pramo॒do - ja॒vastrīṇi̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ
svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
bhūra॒gni-ñca̭ pṛthi॒vī-ñca॒ mā-ñca̭ |
trīg​śca̭ lo॒kā-nthsaṃ̭​va~thsa॒ra-ñca̭ |
pra॒jāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā 'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da ||
bhuvo̭ vā॒yu-ñcā॒ntari̭kṣa-ñca॒ mā-ñca̭ | trīg​śca̭ lo॒kā-nthsaṃ̭​va~thsa॒ra-ñca̭ |
pra॒jāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā-' ṅgiṃra॒sva-ddhru॒vā sī̭da | sva̭rādi॒tya-ñca॒ diva̭-ñca॒ mā-ñca̭ | trīg​śca̭ lo॒kā-nthsaṃ̭​va~thsa॒ra-ñca̭ | pra॒jāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā 'ṅgiṃra॒sva-ddhru॒vā sī̭da | bhūrbhuva॒-ssva̭-śca॒ndrama̭sa-ñca॒ diśa̭śca॒ mā-ñca̭ |
trīg​śca̭ lo॒kā-nthsa̭van​thsa॒ra-ñca̭ | pra॒jāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā 'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 5 ||
(saṃ॒​va~॒thsa॒ra॒-ñca॒ ṣaṭ ca̭)(ā2)
anuvākaṃ 3 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
tvame॒va tvāṃ-ve~᳚ttha॒ yo̭-'si॒ so-'si̭ | tvame॒va tvāma̭caiṣīḥ | ci॒taścāsi॒ sañci̭ta-ścāsyagne | e॒tāvā॒g॒ścāsi॒ bhūyāg̭ścāsyagne |
yattḙ agne॒ nyṷ̄naṃ॒-ya~du॒ te-'ti̭riktam | ā॒di॒tyā-stadaṃṅgi̭rasa-ścinvantu |
viśvḙ te de॒vāściti॒-māpṷ̄rayantu | ci॒taścāsi॒ sañci̭ta-ścāsyagne | e॒tāvā॒g॒ścāsi॒ bhūyāg̭ścāsyagne | mā tḙ agne 'ca॒yena॒ mā-'ti̭ ca॒ yenāyu॒rāvṛ̭kṣi | sava̭r​ṣā॒-ñjyoti̭ṣā॒-ñjyoti॒ ryada॒dāvu॒deti̭ | tapa̭so jā॒tamani̭-bhṛṣṭa॒mojaḥ̭ | tatte॒ jyoti̭riṣṭake | tena̭ me tapa | tena̭ me jvala | tena̭ me dīdihi |
yāva̭dde॒vāḥ | yāva॒dasā̭ti॒ sūryaḥ̭ | yāva̭du॒tāpi॒ brahma̭ || 6 ||
(āvṛ̭kṣi॒ nava̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
saṃ॒​va~॒thsa॒ro̭-'si parivathsa॒ro̭-'si | i॒dā॒va॒thsa॒ro̭-'sī-duvathsa॒ro̭-'si |
i॒dva॒thsa॒ro̭-'si vathsa॒ro̭-'si | tasya̭ te vasa॒nta-śśiraḥ̭ | grī॒ṣmo dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | va॒ra॒.ṣāḥ puccha᳚m | śa॒radutta̭raḥ pa॒kṣaḥ |
he॒ma॒nto maddhya᳚m | pū॒rva॒pa॒kṣāścita̭yaḥ | a॒pa॒ra॒pa॒kṣāḥ purī̭ṣam || 7 ||
a॒ho॒rā॒trā-ṇīṣṭa̭kāḥ | ṛ॒ṣa॒bho̭-'si sva॒rgo lo॒kaḥ | yasyā᳚-ndi॒śi ma॒hīya̭se | tato̭ no॒ maha॒ āva̭ha | vā॒yu rbhū॒tvā sarvā॒ diśa॒ āvā̭hi | sarvā॒ diśo-'nu॒ vivā̭hi | sarvā॒ diśo-'nu॒ saṃ​vā~̭hi | cittyā॒ citi॒-māpṛ̭ṇa | aci̭ttyā॒ citi॒-māpṛ̭ṇa | cida̭si samu॒drayo̭niḥ || 8 ||
indu॒ rdakṣaḥ̭ śye॒na ṛ॒tāvā᳚ | hira̭ṇyapakṣa-śśaku॒no bhṷra॒ṇyuḥ | ma॒hā-nthsa॒dhasthe᳚ dhru॒va āniṣa̭ttaḥ | nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ | eti॒ preti॒ vīti॒ samityuditi̭ | diva̭-mme yaccha | a॒ntari̭kṣa-mme yaccha | pṛ॒thi॒vī-mmḙ yaccha |
pṛ॒thi॒vī-mmḙ yaccha | a॒ntari̭kṣa-mme yaccha | diva̭-mme yaccha | ahnā॒ prasā̭raya | rātryā॒ sama̭ca | rātryā॒ prasā̭raya | ahnā॒ sama̭ca |
kāma॒-mprasā̭raya | kāma॒gṃ॒ sama̭ca || 9 ||
(purī̭ṣagṃ - samu॒drayo̭niḥ - pṛthi॒vī-mmḙ yacchā॒ntari̭kṣa-mme yaccha sa॒pta ca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ
svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
bhūrbhuva॒-ssvaḥ̭ | ojo॒ bala᳚m | brahma̭ kṣa॒tram | yaśo̭ ma॒hat | sa॒tya-ntapo॒ nāma̭ | rū॒pa-ma॒mṛta᳚m | cakṣu॒-śśrotra᳚m | mana॒ āyuḥ̭ |
viśvaṃ॒-ya~śo̭ ma॒haḥ | sa॒ma-ntapo॒ haro॒ bhāḥ | jā॒tavḙdā॒ yadi̭ vā pāva॒ko-'si̭ | vai॒śvā॒na॒ro yadi̭ vā vaidyu॒to-'si̭ | śa-mpra॒jābhyo॒ yaja̭mānāya lo॒kam | ūrja॒-mpuṣṭi॒-ndada̭-da॒bhyāva̭vṛthsva || 10 ||
(bhāśca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ
svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
rājñī̭ virājñī᳚ | sa॒mrājñī᳚ sva॒rājñī᳚ | a॒rci-śśo॒ciḥ | tapo॒ haro॒ bhāḥ | a॒gni-rindro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | viśvḙ de॒vā bhuva̭nasya go॒pāḥ |
te mā॒ sarve॒ yaśa̭sā॒ sagṃsṛ̭jantu || 11 ||
(rājñīndro̭ mā sa॒pta (a. 6)
anuvākaṃ 7 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
asa̭ve॒ svāhā॒ vasa̭ve॒ svāhā᳚ | vibhṷve॒ svāhā॒ viva̭svate॒ svāhā᳚ | a॒bhi॒bhuve॒ svāhā-'dhi̭pataye॒ svāhā᳚ | di॒vāmpata̭ye॒ svāhā 'gṃ̭haspa॒tyāya॒ svāhā᳚ | cā॒kṣu॒ṣma॒tyāya॒ svāhā᳚ jyotiṣma॒tyāya॒ svāhā᳚ | rājñe॒ svāhā̭ vi॒rājñe॒ svāhā᳚ | sa॒mrājñe॒ svāhā᳚ sva॒rājñe॒ svāhā᳚ |
śūṣā̭ya॒ svāhā॒ sūryā̭ya॒ svāhā᳚ | ca॒ndrama̭se॒ svāhā॒ jyoti̭ṣe॒ svāhā᳚ |
sa॒gṃ॒sarpā̭ya॒ svāhā̭ ka॒lyāṇā̭ya॒ svāhā᳚ |
arjṷnāya॒ svāhā᳚ || 12 ||
(ka॒lyāṇā̭ya॒ svāhaika̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
vi॒pa॒ścite॒ pava̭mānāya gāyata | ma॒hī na dhārā 'tyandho̭ ar​ṣati | ahi̭r​ha jī॒rṇāmati̭sarpati॒ tvaca᳚m | atyo॒ na krīḍa̭nna sara॒dvṛṣā॒ hariḥ̭ |
u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si mṛ॒tyave᳚ tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmi | e॒ṣa te॒ yoni̭rmṛ॒tyave᳚ tvā || apa̭ mṛ॒tyu-mapa॒kṣudha᳚m | ape॒ta-śśa॒patha̭-ñjahi |
adhā̭ no agna॒ āva̭ha | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m || 13 ||
ye tḙ sa॒hasra̭ma॒yuta॒-mpāśāḥ᳚ | mṛtyo॒ martyā̭ya॒ hanta̭ve | tān. ya॒jñasya̭ mā॒yayā᳚ | sarvā॒nava̭ yajāmahe || bha॒kṣo᳚ 'syamṛta bha॒kṣaḥ | tasya̭ te mṛ॒tyu-pī̭tasyā॒-mṛta̭vataḥ |
sva॒gā-kṛ̭tasya॒ madhṷmataḥ |
upa̭hūta॒syo-pa̭hūto bhakṣayāmi ||
ma॒ndrā 'bhibhṷ̄tiḥ ke॒tu rya॒jñānāṃ॒-vā~k | asā॒vehi̭ || 14 ||
a॒ndho jāgṛ̭viḥ prāṇa | asā॒vehi̭ | ba॒dhi॒ra ā᳚krandayita-rapāna | asā॒vehi̭ | a॒ha॒stostvā॒ cakṣuḥ̭ | asā॒vehi̭ | a॒pā॒dāśo॒ manaḥ̭ |
asā॒vehi̭ | kave॒ vipra̭citte॒ śrotra̭ | asā॒vehi̭ || 15 ||
su॒ha॒sta-ssṷvā॒sāḥ | śū॒ṣo nāmā᳚sya॒-mṛto॒ martyḙṣu | tantvā॒-'ha-ntathā॒ veda̭ | asā॒vehi̭ | a॒gnirmḙ vā॒ci śri॒taḥ | vāghṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi | vā॒yurme᳚ prā॒ṇe śri॒taḥ || 16 ||
prā॒ṇo hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
sūryo̭ me॒ cakṣṷṣi śri॒taḥ |
cakṣu॒r॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
ca॒ndramā̭ me॒ mana̭si śri॒taḥ || 17 ||
mano॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
diśo̭ me॒ śrotre᳚ śri॒tāḥ | śrotra॒gṃ॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ |
a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi | āpo̭ me॒ reta̭si śri॒tāḥ || 18 ||
reto॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ |
a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
pṛ॒thi॒vī me॒ śarī̭re śri॒tā |
śarī̭ra॒gṃ॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi | o॒ṣa॒dhi॒va॒na॒spa॒tayo̭ me॒ loma̭su śri॒tāḥ || 19 ||
lomā̭ni॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
indro̭ me॒ bale᳚ śri॒taḥ | bala॒gṃ॒ hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ |
a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi | pa॒rjanyo̭ me mū॒rdhni śri॒taḥ || 20 ||
mū॒drdhā hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
īśā̭no me ma॒nyau śri॒taḥ | ma॒nyur-hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ |
a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
ā॒tmā ma̭ ā॒tmani̭ śri॒taḥ( ) || 21 ||
ā॒tmā hṛda̭ye | hṛda̭ya॒-mmayi̭ | a॒hama॒mṛte᳚ | a॒mṛta॒-mbrahma̭ṇi |
puna̭rma ā॒tmā puna॒rāyu॒rāgā᳚t | punaḥ̭ prā॒ṇaḥ puna॒rākṷ̄ta॒-māgā᳚t |
vai॒śvā॒na॒ro ra॒śmibhi̭ rvāvṛdhā॒naḥ | a॒ntasti̭ṣṭhatva॒mṛta̭sya go॒pāḥ || 22 ||
(sa॒ha॒sriṇa̭ - mihi॒ - śrotrāsā॒vehi̭ - prā॒ṇe śri॒to - mana̭si śri॒to - reta̭si śri॒tā - loma̭su śri॒tā - mū॒rdhni śri॒ta - ā॒tmani̭ śri॒to᳚ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 8)
(a॒gni-rvā॒yu-ssūrya̭ śca॒ndramā॒ diśa॒ āpaḥ̭ pṛthi॒ vyo̭ṣadhivanaspa॒taya॒ indraḥ̭ pa॒rjanya॒ īśā̭na ā॒tmā puna̭rme॒ trayo̭daśa)
anuvākaṃ 9 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
pra॒jāpa̭ti rde॒vāna̭sṛjata | te pā॒pmanā॒ sandi̭tā ajāyanta | tān vya̭dyat | ya-dvya॒dyat | tasmā᳚-dvi॒dyut | tama̭vṛścat | yadavṛ̭ścat | tasmā॒-dvṛṣṭiḥ̭ | tasmā॒-dyatrai॒te de॒vatḙ abhi॒prāpnṷtaḥ |
vica̭ hai॒vāsya॒ tatra̭ pā॒pmāna॒ndyataḥ̭ || 23 ||
vṛ॒ścata̭śca || saiṣā mī̭mā॒gṃ॒sā-'gni̭ho॒tra e॒va sa̭pannnā | atho̭ āhuḥ |
sarvḙṣu yajñakra॒tuṣviti̭ ||
hoṣya̭nna॒pa upa̭spṛśet |
vidyṷdasi॒ vidya̭me pā॒pmāna॒miti̭ |
atha̭ hu॒tvopa̭spṛśet |
vṛṣṭi̭rasi॒ vṛśca̭ me pā॒pmāna॒miti̭ |
ya॒kṣyamā̭ṇo ve॒ṣṭvā vā᳚ | vi ca̭ hai॒vāsyai॒te de॒vatḙ pā॒pmāna॒-ndyataḥ̭ || 24 ||
vṛ॒ścata̭śca || a॒tya॒gṃ॒ho hārṷṇiḥ | bra॒hma॒cā॒riṇe᳚ pra॒śnā-nprocya॒ praji̭ghāya |
parḙhi | pla॒kṣa-ndaiyāṃ᳚ (daiyyāṃ᳚) pāti-mpṛccha | vettha̭ sāvi॒trāṃ(3) na ve॒tthā(3) iti̭ |
tamā॒gatya̭ papraccha | ā॒cāryo̭ mā॒ prāhai̭ṣīt |
vettha̭ sāvi॒trāṃ(3) na ve॒tthā(3) iti̭ | saho̭vāca॒ vedeti̭ || 25 ||
sa kasmi॒-nprati̭ṣṭhita॒ iti̭ | pa॒rora̭ja॒sīti̭ |
kastadya-tpa॒rora̭jā॒ iti̭ | e॒ṣa vāva sa pa॒rora̭jā॒ iti̭ hovāca | ya e॒ṣa tapa̭ti |
e॒ṣo᳚ 'rvāgra̭jā॒ iti̭ | sa kasmi̭-ntve॒ṣa iti̭ | sa॒tya iti̭ | ki-ntathsa॒tyamiti̭ | tapa॒ iti̭ || 26 ||
kasmi॒nnu tapa॒ iti̭ | bala॒ iti̭ |
ki-nta-dba॒lamiti̭ | prā॒ṇa iti̭ |
māsma̭ prā॒ṇamati̭ pṛccha॒ iti̭ mā-''cā॒ryo᳚ 'bravī॒diti̭ hovāca brahmacā॒rī ||
saho̭vāca pla॒kṣo daiyāṃ᳚ (daiyyāṃ᳚) pātiḥ |
yadvai bra̭hmacāri-nprā॒ṇamatya̭prakṣyaḥ | mū॒drdhā te॒ vyapa̭tiṣyat |
a॒hamṷta ācā॒ryā-cchreyā᳚-nbhaviṣyāmi |
yo mā̭ sāvi॒tre sa॒mavā̭di॒ṣṭeti̭ || 27 ||
tasmā᳚-thsāvi॒tre na saṃ​va~̭deta ||
sa yo ha॒vai sā̭vi॒traṃ-vi~॒duṣā̭ sāvi॒tre saṃ॒​va~da̭te | sahā᳚smi॒-ñchriya̭-ndadhāti |
anṷ ha॒vā a̭smā a॒sau tapa॒ñchriya̭-mmanyate |
anva̭smai॒ śrīstapo̭ manyate | anva̭smai॒ tapo॒ bala̭-mmanyate | anva̭smai॒ bala̭-mprā॒ṇa-mma̭nyate || sa yadāha̭ |
sa॒jñānnaṃ̭-vi~॒jñāna॒-ndar​śā̭ dṛ॒ṣṭeti̭ | e॒ṣa e॒va tat || 28 ||
atha॒ yadāha̭ | prastṷtaṃ॒-vi~ṣṭṷtagṃ su॒tā sṷnva॒tīti̭ | e॒ṣa e॒va tat || e॒ṣa hyḙva tānyahā̭ni | e॒ṣa rātra̭yaḥ || atha॒ yadāha̭ |
ci॒traḥ ke॒tu rdā॒tā pra̭dā॒tā sa̭vi॒tā pra̭savi॒tā 'bhi̭śā॒stā 'nṷma॒nteti̭ | e॒ṣa e॒va tat | e॒ṣa hyḙva te-'hno̭ muhū॒rtāḥ | e॒ṣa rātreḥ᳚ || 29 ||
atha॒ yadāha̭ | pa॒vitra̭-mpavayi॒ṣyan-thsaha̭svā॒n-thsahī̭yānaru॒ṇo̭
-'ru॒ṇara̭jā॒ iti̭ | e॒ṣa e॒va tat | e॒ṣa hyḙva te᳚ 'drdhamā॒sāḥ | e॒ṣa māsāḥ᳚ || atha॒ yadāha̭ |
a॒gni॒ṣṭo॒ma u॒kthyo᳚-'gnir-ṛ॒tuḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃ​va~thsa॒ra iti̭ | e॒ṣa e॒va tat | e॒ṣa hyḙva te ya̭jñakra॒tavaḥ̭ | e॒ṣa ṛ॒tavaḥ̭ || 30 ||
e॒ṣa saṃ̭​va~thsa॒raḥ || atha॒ yadāha̭ | i॒dānī᳚-nta॒dānī॒miti̭ | e॒ṣa e॒va tat | e॒ṣa hyḙva te mṷhū॒rtānā᳚-mmuhū॒rtāḥ || ja॒na॒ko ha॒ vai dḙhaḥ | a॒ho॒rā॒trai-ssa॒māja̭gāma | tagṃ ho̭cuḥ | yo vā a॒smān. veda̭ | vi॒jaha̭t-pā॒pmāna̭meti || 31 ||
sarva॒-māyṷreti | a॒bhi sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati |
nāsyā॒-muṣmi̭n ~lo॒ke-'nna̭-ṅkṣīyata॒ iti̭ || vi॒jaha̭ddha॒ vai pā॒pmāna̭meti |
sarva॒māyṷreti | a॒bhi sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati |
nāsyā॒-muṣmi̭n ~lo॒ke 'nna̭-ṅkṣīyate |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || ahī̭nā॒ hāśva̭tthyaḥ | sā॒vi॒traṃ-vi~॒dā-ñca̭kāra || 32 ||
sa ha̭ ha॒gṃ॒so hi̭ra॒ṇmayo̭ bhū॒tvā | sva॒rgaṃ-lo~॒kami̭yāya | ā॒di॒tyasya॒ sāyṷjyam || ha॒gṃ॒so ha॒vai hi̭ra॒ṇmayo̭ bhū॒tvā |
sva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | ā॒di॒tyasya॒ sāyṷjyam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || de॒va॒bhā॒go ha̭ śrauta॒r॒ṣaḥ | sā॒vi॒traṃ-vi~॒dā-ñca̭kāra |
tagṃ ha॒ vāgadṛ̭śyamā॒nā 'bhyṷvāca || 33 ||
sarva̭mbata gauta॒mo vḙda | ya-ssā̭vi॒traṃ-ve~deti̭ | sa ho̭vāca | kaiṣā vāga॒sīti̭ | a॒yama॒hagṃ sā̭vi॒traḥ | de॒vānā̭-mutta॒mo lo॒kaḥ | guhya॒-mmaho॒ bibhra॒diti̭ | e॒tāva̭ti ha gauta॒maḥ |
ya॒jño॒pa॒vī॒ta-ṅkṛ॒tvā-'dho nipa̭pāta |
namo॒ nama॒ iti̭ || 34 ||
sa ho̭vāca | mā bhai̭ṣī rgautama | ji॒to vai tḙ lo॒ka iti̭ || tasmā॒dye ke ca̭ sāvi॒traṃ-vi~॒duḥ | sarve॒ te ji॒talo̭kāḥ || sa yo ha॒vai sā̭vi॒tra-syā॒ṣṭākṣa̭ra-mpa॒dagg​ śri॒yā 'bhiṣi̭ktaṃ॒-ve~da̭ | śri॒yā hai॒vābhiṣi̭cyate | ghṛṇi॒riti॒ dve a॒kṣare᳚ | sūrya॒ iti॒ trīṇi̭ | ā॒di॒tya iti॒ trīṇi̭ || 35 ||
e॒tadvai sā̭vi॒tra-syā॒ṣṭākṣa̭ra-mpa॒dagg​ śri॒yābhiṣi̭ktam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ |
śri॒yā hai॒vābhiṣi̭cyate || tade॒-tadṛ॒cā-'bhyṷktam | ṛ॒co a॒kṣarḙ para॒me vyo̭mann |
yasmi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duḥ |
yastanna veda॒ kimṛ॒cā ka̭riṣyati | ya i-ttadvi॒dusta i॒me samā̭sata॒ iti̭ || na ha॒vā e॒tasya॒rcā na yajṷṣā॒ na sāmnā-'rtho᳚-'sti |
ya-ssā̭vi॒traṃ-ve~da̭ || 36 ||
tade॒ta-tpa̭ri॒ yaddḙvaca॒kram |
ā॒rdra-mpinva̭mānagg​ sva॒rge lo॒ka ḙti |
vi॒jaha॒-dviśvā̭ bhū॒tāni̭ sa॒paṃśya̭t ||
ā॒rdro ha॒ vai pinva̭māna-ssva॒rge lo॒ka ḙti |
vi॒jaha॒n viśvā̭ bhū॒tāni̭ sa॒paṃśyanṋ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || śū॒ṣo ha॒vai vā᳚r​ṣṇe॒yaḥ | ā॒di॒tyena̭ sa॒māja̭gāma | tagṃ ho̭vāca |
ehi̭ sāvi॒traṃ-vi~̭ddhi | a॒yaṃ-vai~ sva॒rgyo᳚-'gniḥ pā̭rayi॒ṣṇu-ra॒mṛtā॒-thsambhṷ̄ta॒ iti̭ | e॒ṣa vāva sa sā̭vi॒traḥ |
ya e॒ṣa tapa̭ti | ehi॒ māṃ-vi~̭ddhi | iti̭ hai॒vaina॒-ntadṷvāca || 37 ||
(dyato॒ - dyato॒ - vedeti॒ - tapa॒ iti̭ - sa॒mavā̭di॒ṣṭeti॒ - ta-d- rātrer̭. - ṛ॒tavaḥ̭ - eti - cakāro - vāca॒ - nama॒ ityā̭ - di॒tya iti॒ trīṇi̭ - sāvi॒traṃ-ve~da̭ - viddhi॒ pañca̭ ca) (a. 9)
(pra॒jāpa̭tirde॒vān sa॒jñānna॒-mprastṷta॒-ntānyahā᳚nye॒ṣa rātra̭yāsci॒tra ke॒tuste-'hno̭ muhū॒rto rātreḥ᳚ pa॒vitra॒-nte᳚-'rdha mā॒sā a̭gniṣṭo॒mo ya̭jñakra॒tava̭ i॒dānī᳚-mmuhū॒rtānā᳚-ñjana॒ko-'hī̭nā devabhā॒gaḥ kaiṣā vāmma śū॒ṣo ha॒ vai ṣoḍa̭śa)
anuvākaṃ 10 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
i॒yaṃ-vā~va sa॒raghā᳚ | tasyā̭ a॒gnire॒va sā̭ra॒gha-mmadhṷ | yā e॒tāḥ pū᳚rvapakṣā-parapa॒kṣayo॒ rātra̭yaḥ | tā ma̭dhu॒kṛtaḥ̭ |
yānyahā̭ni | te ma̭dhuvṛ॒ṣāḥ |
sa yo ha॒ vā e॒tā ma̭dhu॒kṛta̭śca madhuvṛ॒ṣāg​śca॒ veda̭ |
ku॒rvanti̭ hāsyai॒tā a॒gnau madhṷ | nāsye᳚ṣṭāpū॒rta-ndha̭yanti ||
atha॒ yo na veda̭ || 38 ||
na hā᳚syai॒tā a॒gnau madhṷ kurvanti | dhaya̭ntyasyeṣṭāpū॒rtam ||
yo ha॒ vā a̭horā॒trāṇā᳚-nnāma॒dheyā̭ni॒ veda̭ |
nāho̭rā॒treṣvā-rti॒mārccha̭ti | sa॒jñānnaṃ̭-vi~॒jñāna॒-ndar​śā̭ dṛ॒ṣṭeti̭ |
e॒tā-va̭nuvā॒kau pū᳚rvapa॒kṣasyā̭-horā॒trāṇā᳚-nnāma॒dheyā̭ni | prastṷtaṃ॒-vi~ṣṭṷtagṃ su॒tā sṷnva॒tīti̭ | e॒tāva̭nu-vā॒kāva̭-parapa॒kṣasyā̭-horā॒trāṇā᳚-nnāma॒dheyā̭ni |
nāho̭rā॒treṣvā-rti॒mārccha̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 39 ||
yo ha॒ vai mṷhū॒rtānā᳚-nnāma॒dheyā̭ni॒ veda̭ | na mṷhū॒rteṣvā-rti॒mārccha̭ti | ci॒traḥ ke॒tu rdā॒tā pra̭dā॒tā sa̭vi॒tā pra̭savi॒tā 'bhi̭śā॒stā 'nṷma॒nteti̭ | e॒tḙ-'nuvā॒kā mṷhū॒rtānā᳚-nnāma॒dheyā̭ni | na mṷhū॒rteṣvā-rti॒mārccha̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yo ha॒ vā a̭drdhamā॒sā-nā᳚ñca॒ māsā̭nāñca nāma॒dheyā̭ni॒ veda̭ |
nādrdha̭mā॒seṣu॒ na māse॒ṣvā-rti॒mārccha̭ti |
pa॒vitra̭-mpavayi॒ṣyan-thsaha̭svā॒n-thsahī̭yānaru॒ṇo̭ 'ru॒ṇara̭jā॒ iti̭ |
e॒tḙ-'nuvā॒kā a̭drdhamā॒sānā᳚ñca॒ māsā̭nāñca nāma॒dheyā̭ni || 40 ||
nādrdha̭ma॒seṣu॒ na māse॒ṣvā-rti॒mārccha̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
yo ha॒ vai ya̭jñakratū॒nā-ñca̭rtū॒nā-ñca̭ saṃ​va~thsa॒rasya̭ ca nāma॒dheyā̭ni॒ veda̭ |
na ya̭jñakra॒tuṣu॒ nartuṣu॒ na saṃ̭​va~thsa॒ra ārti॒mārccha̭ti | a॒gni॒ṣṭo॒ma u॒kthyo᳚-'gnir-ṛ॒tuḥ pra॒jāpa̭ti-ssaṃ​va~thsa॒ra iti̭ |
e॒tḙ 'nuvā॒kā ya̭jñakratū॒nā-ñca̭rtū॒nā-ñca̭ saṃ​va~thsa॒rasya̭ ca nāma॒dheyā̭ni |
na ya̭jñakra॒tuṣu॒ nartuṣu॒ na saṃ̭​va~thsa॒ra ārti॒mārccha̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
yo ha॒ vai mṷhū॒rtānā᳚-mmuhū॒rtān. veda̭ |
na mṷhū॒rtānā᳚-mmuhū॒rteṣvārti॒ mārccha̭ti || 41 ||
i॒dānī᳚-nta॒dānī॒miti̭ | e॒te vai mṷhū॒rtānā᳚-mmuhū॒rtāḥ | na mṷhū॒rtānā᳚-mmuhū॒rteṣvārti॒-mārccha̭ti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
atho॒ yathā᳚ kṣetra॒jño bhū॒tvā 'nṷ pra॒viśyānna॒-matti̭ | e॒vame॒vaitān kṣe᳚tra॒jño bhū॒tvā 'nṷ pra॒viśyā-nna̭matti | sa e॒teṣā̭me॒va sa̭lo॒katā॒gṃ॒ sāyṷjya-maśnute |
apa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 42 ||
(na vedai॒ - vaṃ-ve~dā̭ - nuvā॒kā a̭drdhamā॒sānā᳚-ñca॒ masā̭nā-ñca nāma॒dheyā̭ni - muhū॒rteṣvārti॒mārccha̭ti॒ - +nava̭ ca) (a. 10)
(i॒yama̭horā॒trāṇāgṃ̭ sa॒jñānna̭-mpūrvapa॒kṣasya॒ prastṷtamaparapa॒kṣasya̭ muhū॒rtānā᳚-ñci॒traḥ ke॒tura̭drdhamā॒sānā᳚-mpa॒vitraṃ̭-ya~jñakratū॒nāma̭gniṣṭo॒mo ya̭jñakratū॒nāmi॒dānī᳚-mmuhū॒rtānā᳚-mmuhū॒rtān. ve॒dedānī॒matho॒ dvāda̭śa)
anuvākaṃ 11 - anuvākeṣu navasu lekhāsu nābhyā-ñceṣṭakopadhānaṃ svayamātṛṇṇopadhāna-ñcocyate
kaści̭ddha॒vā a॒smā-llo॒kā-tpretya̭ | ā॒tmānaṃ̭-ve~da | a॒ya-ma॒ha-ma॒smīti̭ | kaści॒thsvaṃ-lo~॒ka-nna prati॒ prajā̭nāti || a॒gnimṷgdho hai॒va dhu॒matā᳚ntaḥ | svaṃ-lo~॒ka-nna prati॒ prajā̭nāti |
atha॒ yo hai॒vaita-ma॒gnigṃ sā̭vi॒traṃ-ve~da̭ |
sa e॒vāsmā llo॒kā-tpretya̭ | ā॒tmānaṃ̭-ve~da |
a॒ya-ma॒ha-ma॒smīti̭ || 43 ||
sa svaṃ-lo~॒ka-mprati॒ prajā̭nāti || e॒ṣa ṷ ve॒vaina॒-ntathsā̭vi॒traḥ | sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhiva̭hati || a॒ho॒rā॒trai rvā idagṃ sa॒yugbhiḥ̭ kriyate | i॒ti॒ rā॒trāyā̭ dīkṣiṣata | i॒ti॒ rā॒trāya̭ vra॒ta-mupā̭gu॒riti̭ | tāni॒ hānḙvaṃ-vi~॒duṣaḥ̭ | a॒muṣmi̭n ~lo॒ke śḙva॒dhi-ndha̭yanti |
dhī॒tagṃ hai॒va sa śḙva॒dhi-manu॒parai̭ti ||
atha॒ yo hai॒vaitama॒gnigṃ sā̭vi॒traṃ-ve~da̭ || 44 ||
tasya̭ hai॒vā-ho̭rā॒trāṇi̭ | a॒muṣmi̭n ~lo॒ke śḙva॒dhi-nna dha̭yanti |
adhī̭tagṃ hai॒va sa śḙva॒dhi-manu॒parai̭ti ||
bha॒radvā̭jo ha tri॒bhirāyṷrbhi rbrahma॒carya̭muvāsa |
tagṃ ha॒ jīrṇi॒gg॒ sthavi̭ra॒gṃ॒ śayā̭nam |
indra̭ upa॒vrajyo̭ vāca | bhara̭dvāja | yattḙ catu॒rthamāyṷrda॒dyām | kimḙnena kuryā॒ iti̭ | bra॒hma॒carya̭me॒vainḙna careya॒miti̭ hovāca || 45 ||
tagṃ ha॒ trī-ngi॒ri-rṷ̄pā॒na vi̭jñātāniva dar​śa॒yā-ñca̭kāra | teṣā॒gṃ॒ haikai̭kasmā-nmu॒ṣṭinā-''da̭de | sa ho̭vāca |
bhara̭dvā॒jetyā॒mantrya̭ | vedā॒ vā e॒te | a॒na॒ntā vai vedāḥ᳚ | e॒tadvā e॒tai stri॒bhi-rāyṷrbhi॒-ranva̭vocathāḥ | atha̭ ta॒ ita̭ra॒-dana̭nūktame॒va | ehī॒maṃ-vi~̭ddhi | a॒yaṃ-vai~ sa̭rva vi॒dyeti̭ || 46 ||
tasmai̭ hai॒tama॒gnigṃ sā̭vi॒tramṷvāca | tagṃ sa vi̭di॒tvā | a॒mṛto̭ bhū॒tvā | sva॒rgaṃ-lo~॒kami̭yāya | ā॒di॒tyasya॒ sāyṷjyam ||
a॒mṛto̭ hai॒va bhū॒tvā | sva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | ā॒di॒tyasya॒ sāyṷjyam | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || e॒ṣo e॒va trayī̭ vi॒dyā || 47 ||
yāva̭ntagṃ ha॒ vai tra॒yyā vi॒dyayā̭ lo॒ka-ñja̭yati | tāva̭ntaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || a॒gne rvā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni |
a॒gnere॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vā॒yo rvā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni | vā॒yore॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | indra̭sya॒ vā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni || 48 ||
indra̭syai॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ |
bṛha॒spate॒ rvā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni |
bṛha॒spatḙre॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pra॒jāpa̭te॒ rvā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni | pra॒jāpa̭tere॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ |
brahma̭ṇo॒ vā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni |
brahma̭ṇa e॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || sa vā e॒ṣo᳚-'gni-ra̭pakṣapu॒ccho vā॒yure॒va |
tasyā॒gni rmukha᳚m | a॒sāvā̭di॒tya-śśiraḥ̭ |
sa yade॒te de॒vate॒ anta̭reṇa |
tathsarvagṃ̭ sīvyati | tasmā᳚-thsāvi॒traḥ || 49 ||
(a॒yama॒hama॒smīti॒ - veda̭ - hovāca - sarvavi॒dyeti̭ - vi॒dye - ndra̭sya॒ vā e॒tāni̭ nāma॒dheyā̭ni॒ - brahma̭ṇa e॒va sāyṷjyagṃ salo॒katā̭māpnoti sa॒pta ca̭) | (a. 11)
(a॒gnervā॒yorindra̭sya॒ bṛha॒spateḥ᳚ pra॒jāpa̭te॒-rbrahma̭ṇa॒-ssa vai sa॒pta)
(sa॒ñjñānaṃ॒ - bhū - stvame॒va - saṃ̭​va~thsa॒ro̭-'si॒ - bhū - rājñya - sa̭va-vipa॒ścite᳚ - pra॒jāpa̭ti-rde॒vā - ni॒yaṃ-vā~va sa॒raghā॒ - kaści॒ddhaikā̭daśa)
(sa॒ñjñāna॒gṃ॒ - rājñī̭ - mū॒drdhā hṛda̭ya - e॒ṣa saṃ̭​va~thsa॒ro - nādrdha̭mā॒seṣu॒ nava̭catvārigṃśat)
(sa॒ñjñānagṃ̭ - sāvi॒traḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| iti taittarīya yajubrāhmaṇe kāṭhake prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ || ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Explore More