3.10 - సావిత్రచయనమ్ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ కాఠ ప్రశ్నః పాఠః - సఞ్జ్ఞానం విజ్ఞానం

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే కాఠకే ప్రథమః ప్రశ్నః - సావిత్రచయనమ్
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
సఞ్జ్ఞానం-విఁజ్ఞాన-మ్ప్రజ్ఞాన-ఞ్జానదభిజానత్ । సకంల్పఁమాన-మ్ప్రకల్పమాన-ముపకల్పమాన-ముపక్లృప్త-ఙ్క్లృప్తమ్ ।
శ్రేయో వసీయ ఆయథ్సమ్భూత-మ్భూతమ్ ॥
చిత్రః కేతుః ప్రభానాభాన్-థ్సభాన్న్ ।
జ్యోతిష్మాగ్-స్తేజస్వానాతపగ్గ్-స్తపన్నభితపన్న్ ।
రోచనో రోచమానః-శోభనః-శోభమానః కల్యాణః ॥ దర్శా దృష్టా దర్శతా విశ్వరూపా సుదర్శనా । ఆప్యాయమానా ప్యాయమానా-ప్యాయా సూనృతేరా ।
ఆపూర్యమాణా పూర్యమాణా పూరయన్తీ పూర్ణా పౌర్ణమాసీ ॥ దాతా ప్రదాతా-ఽఽనన్దో మోదః ప్రమోదః ॥ 1 ॥

ఆవేశయ-న్నివేశయన్థ్సంవేఁశన-స్సగ్గ్శాన్త-శ్శాన్తః । ఆభవ-న్ప్రభవన్-థ్సభంవఁన్-థ్సమ్భూతో భూతః ॥
ప్రస్తుతం-విఁష్టుతగ్ం సగ్గ్స్తుత-ఙ్కల్యాణం-విఁశ్వరూపమ్ । శుక్రమమృత-న్తేజస్వి తేజ-స్సమిద్ధమ్ । అరుణ-మ్భానుమ-న్మరీచిమదభితప-త్తపస్వత్ ॥ సవితా ప్రసవితా దీప్తో దీపయ-న్దీప్యమానః । జ్వల-ఞ్జ్వలితా తపన్ వితపన్-థ్సన్తపన్న్ । రోచనో రోచమాన-శ్శుభూం-శ్శుమ్భమానో వామః ॥
సుతా సున్వతీ ప్రసుతా సూయమానా ఽభిషూయమాణా । పీతీ ప్రపా సపా-న్తృప్తి-స్తర్పయన్తీ ॥ 2 ॥

కాన్తా కామ్యా కామజాతా ఽఽయుష్మతీ కామదుఘా ॥ అభిశాస్తా ఽనుమన్తా-ఽఽనన్దో మోదః ప్రమోదః । ఆసాదయ-న్నిషాదయన్-థ్సగ్ంసాదన-స్సగ్ంసన్న-స్సన్నః ।
ఆభూ ర్విభూః ప్రభూ-శ్శభూం ర్భువః ॥
పవిత్ర-మ్పవయిష్య-న్పూతో మేద్ధ్యః ।
యశో యశస్వా-నాయురమృతః । జీవో జీవిష్య-న్థ్స్వర్గో లోకః ॥ సహస్వా-న్థ్సహీయా-నోజస్వా-న్థ్సహమానః । జయన్న-భిజయన్-థ్సుద్రవిణో ద్రవిణోదాః । ఆర్ద్రపవిత్రో హరికేశో మోదః ప్రమోదః ॥ 3 ॥

అరుణో ఽరుణరజాః పుణ్డరీకో విశ్వజిద-భిజిత్ । ఆర్ద్రః పిన్వమానో ఽన్నవాన్-రసవా-నిరావాన్ ।
సర్వౌషధ-స్సభంరో మహస్వాన్ ॥ ఏజత్కా జోవత్కాః । క్షుల్లకా-శ్శిపివిష్టకాః ।
సరిస్త్రరా-స్సుశేరవః । అజిరాసో గమిష్ణవః ॥ ఇదానీ-న్తదానీ-మేతర్హి క్షిప్రమజిరమ్ । ఆశు ర్నిమేషః ఫణో ద్రవన్నతి-ద్రవన్న్ । త్వరగ్గ్ స్త్వరమాణ ఆశురాశీయాఞ్జవః {ఆశురాశీయాన్ జవః} ॥
అగ్నిష్టోమ ఉక్థ్యో ఽతిరాత్రో ద్విరాత్ర-స్త్రిరాత్ర-శ్చతూరాత్రః । అగ్నిర్-ఋతు-స్సూర్య ఋతుశ్చన్ద్రమా ఋతుః ॥ ప్రజాపతి-స్సంవఁథ్సరో మహాన్కః ॥ 4 ॥

(ప్రమోద - స్తర్పయన్తీ - ప్రమోదో - జవస్త్రీణి చ) (అ. 1)
అనువాకం 2 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం
స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
భూరగ్ని-ఞ్చ పృథివీ-ఞ్చ మా-ఞ్చ ।
త్రీగ్శ్చ లోకా-న్థ్సంవఁథ్సర-ఞ్చ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥
భువో వాయు-ఞ్చాన్తరిక్ష-ఞ్చ మా-ఞ్చ । త్రీగ్శ్చ లోకా-న్థ్సంవఁథ్సర-ఞ్చ ।
ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా-ఽ ఙ్గింరస్వ-ద్ధ్రువా సీద । స్వరాదిత్య-ఞ్చ దివ-ఞ్చ మా-ఞ్చ । త్రీగ్శ్చ లోకా-న్థ్సంవఁథ్సర-ఞ్చ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా ఽఙ్గింరస్వ-ద్ధ్రువా సీద । భూర్భువ-స్స్వ-శ్చన్ద్రమస-ఞ్చ దిశశ్చ మా-ఞ్చ ।
త్రీగ్శ్చ లోకా-న్థ్సవన్థ్సర-ఞ్చ । ప్రజాపతిస్త్వా సాదయతు । తయా దేవతయా ఽఙ్గిరస్వ-ద్ధ్రువా సీద ॥ 5 ॥

(సంవఁథ్సర-ఞ్చ షట్ చ)(ఆ2)
అనువాకం 3 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
త్వమేవ త్వాం-వేఁత్థ యో-ఽసి సో-ఽసి । త్వమేవ త్వామచైషీః । చితశ్చాసి సఞ్చిత-శ్చాస్యగ్నే । ఏతావాగ్శ్చాసి భూయాగ్శ్చాస్యగ్నే ।
యత్తే అగ్నే న్యూనం-యఁదు తే-ఽతిరిక్తమ్ । ఆదిత్యా-స్తదంఙ్గిరస-శ్చిన్వన్తు ।
విశ్వే తే దేవాశ్చితి-మాపూరయన్తు । చితశ్చాసి సఞ్చిత-శ్చాస్యగ్నే । ఏతావాగ్శ్చాసి భూయాగ్శ్చాస్యగ్నే । మా తే అగ్నే ఽచయేన మా-ఽతి చ యేనాయురావృక్షి । సవర్షా-ఞ్జ్యోతిషా-ఞ్జ్యోతి ర్యదదావుదేతి । తపసో జాతమని-భృష్టమోజః । తత్తే జ్యోతిరిష్టకే । తేన మే తప । తేన మే జ్వల । తేన మే దీదిహి ।
యావద్దేవాః । యావదసాతి సూర్యః । యావదుతాపి బ్రహ్మ ॥ 6 ॥

(ఆవృక్షి నవ చ) (అ. 3)
అనువాకం 4 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
సంవఁథ్సరో-ఽసి పరివథ్సరో-ఽసి । ఇదావథ్సరో-ఽసీ-దువథ్సరో-ఽసి ।
ఇద్వథ్సరో-ఽసి వథ్సరో-ఽసి । తస్య తే వసన్త-శ్శిరః । గ్రీష్మో దక్షిణః పక్షః । వర.షాః పుచ్ఛమ్ । శరదుత్తరః పక్షః ।
హేమన్తో మద్ధ్యమ్ । పూర్వపక్షాశ్చితయః । అపరపక్షాః పురీషమ్ ॥ 7 ॥

అహోరాత్రా-ణీష్టకాః । ఋషభో-ఽసి స్వర్గో లోకః । యస్యా-న్దిశి మహీయసే । తతో నో మహ ఆవహ । వాయు ర్భూత్వా సర్వా దిశ ఆవాహి । సర్వా దిశో-ఽను వివాహి । సర్వా దిశో-ఽను సంవాఁహి । చిత్త్యా చితి-మాపృణ । అచిత్త్యా చితి-మాపృణ । చిదసి సముద్రయోనిః ॥ 8 ॥

ఇన్దు ర్దక్షః శ్యేన ఋతావా । హిరణ్యపక్ష-శ్శకునో భురణ్యుః । మహా-న్థ్సధస్థే ధ్రువ ఆనిషత్తః । నమస్తే అస్తు మా మా హిగ్ంసీః । ఏతి ప్రేతి వీతి సమిత్యుదితి । దివ-మ్మే యచ్ఛ । అన్తరిక్ష-మ్మే యచ్ఛ । పృథివీ-మ్మే యచ్ఛ ।
పృథివీ-మ్మే యచ్ఛ । అన్తరిక్ష-మ్మే యచ్ఛ । దివ-మ్మే యచ్ఛ । అహ్నా ప్రసారయ । రాత్ర్యా సమచ । రాత్ర్యా ప్రసారయ । అహ్నా సమచ ।
కామ-మ్ప్రసారయ । కామగ్ం సమచ ॥ 9 ॥

(పురీషగ్ం - సముద్రయోనిః - పృథివీ-మ్మే యచ్ఛాన్తరిక్ష-మ్మే యచ్ఛ సప్త చ) (అ. 4)
అనువాకం 5 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం
స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
భూర్భువ-స్స్వః । ఓజో బలమ్ । బ్రహ్మ క్షత్రమ్ । యశో మహత్ । సత్య-న్తపో నామ । రూప-మమృతమ్ । చక్షు-శ్శ్రోత్రమ్ । మన ఆయుః ।
విశ్వం-యఁశో మహః । సమ-న్తపో హరో భాః । జాతవేదా యది వా పావకో-ఽసి । వైశ్వానరో యది వా వైద్యుతో-ఽసి । శ-మ్ప్రజాభ్యో యజమానాయ లోకమ్ । ఊర్జ-మ్పుష్టి-న్దద-దభ్యావవృథ్స్వ ॥ 10 ॥

(భాశ్చత్వారి చ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం
స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
రాజ్ఞీ విరాజ్ఞీ । సమ్రాజ్ఞీ స్వరాజ్ఞీ । అర్చి-శ్శోచిః । తపో హరో భాః । అగ్ని-రిన్ద్రో బృహస్పతిః । విశ్వే దేవా భువనస్య గోపాః ।
తే మా సర్వే యశసా సగ్ంసృజన్తు ॥ 11 ॥

(రాజ్ఞీన్ద్రో మా సప్త (అ. 6)
అనువాకం 7 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
అసవే స్వాహా వసవే స్వాహా । విభువే స్వాహా వివస్వతే స్వాహా । అభిభువే స్వాహా-ఽధిపతయే స్వాహా । దివామ్పతయే స్వాహా ఽగ్ంహస్పత్యాయ స్వాహా । చాక్షుష్మత్యాయ స్వాహా జ్యోతిష్మత్యాయ స్వాహా । రాజ్ఞే స్వాహా విరాజ్ఞే స్వాహా । సమ్రాజ్ఞే స్వాహా స్వరాజ్ఞే స్వాహా ।
శూషాయ స్వాహా సూర్యాయ స్వాహా । చన్ద్రమసే స్వాహా జ్యోతిషే స్వాహా ।
సగ్ంసర్పాయ స్వాహా కల్యాణాయ స్వాహా ।
అర్జునాయ స్వాహా ॥ 12 ॥

(కల్యాణాయ స్వాహైక-ఞ్చ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
విపశ్చితే పవమానాయ గాయత । మహీ న ధారా ఽత్యన్ధో అర్షతి । అహిర్హ జీర్ణామతిసర్పతి త్వచమ్ । అత్యో న క్రీడన్న సరద్వృషా హరిః ।
ఉపయామగృహీతో-ఽసి మృత్యవే త్వా జుష్ట-ఙ్గృహ్ణామి । ఏష తే యోనిర్మృత్యవే త్వా ॥ అప మృత్యు-మపక్షుధమ్ । అపేత-శ్శపథ-ఞ్జహి ।
అధా నో అగ్న ఆవహ । రాయస్పోషగ్ం సహస్రిణమ్ ॥ 13 ॥

యే తే సహస్రమయుత-మ్పాశాః । మృత్యో మర్త్యాయ హన్తవే । తాన్. యజ్ఞస్య మాయయా । సర్వానవ యజామహే ॥ భక్షో ఽస్యమృత భక్షః । తస్య తే మృత్యు-పీతస్యా-మృతవతః ।
స్వగా-కృతస్య మధుమతః ।
ఉపహూతస్యో-పహూతో భక్షయామి ॥
మన్ద్రా ఽభిభూతిః కేతు ర్యజ్ఞానాం-వాఁక్ । అసావేహి ॥ 14 ॥

అన్ధో జాగృవిః ప్రాణ । అసావేహి । బధిర ఆక్రన్దయిత-రపాన । అసావేహి । అహస్తోస్త్వా చక్షుః । అసావేహి । అపాదాశో మనః ।
అసావేహి । కవే విప్రచిత్తే శ్రోత్ర । అసావేహి ॥ 15 ॥

సుహస్త-స్సువాసాః । శూషో నామాస్య-మృతో మర్త్యేషు । తన్త్వా-ఽహ-న్తథా వేద । అసావేహి । అగ్నిర్మే వాచి శ్రితః । వాఘృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి । వాయుర్మే ప్రాణే శ్రితః ॥ 16 ॥

ప్రాణో హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
సూర్యో మే చక్షుషి శ్రితః ।
చక్షుర్ హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
చన్ద్రమా మే మనసి శ్రితః ॥ 17 ॥

మనో హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
దిశో మే శ్రోత్రే శ్రితాః । శ్రోత్రగ్ం హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే ।
అమృత-మ్బ్రహ్మణి । ఆపో మే రేతసి శ్రితాః ॥ 18 ॥

రేతో హృదయే । హృదయ-మ్మయి ।
అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
పృథివీ మే శరీరే శ్రితా ।
శరీరగ్ం హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి । ఓషధివనస్పతయో మే లోమసు శ్రితాః ॥ 19 ॥

లోమాని హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
ఇన్ద్రో మే బలే శ్రితః । బలగ్ం హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే ।
అమృత-మ్బ్రహ్మణి । పర్జన్యో మే మూర్ధ్ని శ్రితః ॥ 20 ॥

మూద్ర్ధా హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
ఈశానో మే మన్యౌ శ్రితః । మన్యుర్-హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే ।
అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
ఆత్మా మ ఆత్మని శ్రితః( ) ॥ 21 ॥

ఆత్మా హృదయే । హృదయ-మ్మయి । అహమమృతే । అమృత-మ్బ్రహ్మణి ।
పునర్మ ఆత్మా పునరాయురాగాత్ । పునః ప్రాణః పునరాకూత-మాగాత్ ।
వైశ్వానరో రశ్మిభి ర్వావృధానః । అన్తస్తిష్ఠత్వమృతస్య గోపాః ॥ 22 ॥

(సహస్రిణ - మిహి - శ్రోత్రాసావేహి - ప్రాణే శ్రితో - మనసి శ్రితో - రేతసి శ్రితా - లోమసు శ్రితా - మూర్ధ్ని శ్రిత - ఆత్మని శ్రితో - +-ఽష్టౌ చ) (అ. 8)
(అగ్ని-ర్వాయు-స్సూర్య శ్చన్ద్రమా దిశ ఆపః పృథి వ్యోషధివనస్పతయ ఇన్ద్రః పర్జన్య ఈశాన ఆత్మా పునర్మే త్రయోదశ)
అనువాకం 9 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
ప్రజాపతి ర్దేవానసృజత । తే పాప్మనా సన్దితా అజాయన్త । తాన్ వ్యద్యత్ । య-ద్వ్యద్యత్ । తస్మా-ద్విద్యుత్ । తమవృశ్చత్ । యదవృశ్చత్ । తస్మా-ద్వృష్టిః । తస్మా-ద్యత్రైతే దేవతే అభిప్రాప్నుతః ।
విచ హైవాస్య తత్ర పాప్మానన్ద్యతః ॥ 23 ॥

వృశ్చతశ్చ ॥ సైషా మీమాగ్ంసా-ఽగ్నిహోత్ర ఏవ సపన్న్నా । అథో ఆహుః ।
సర్వేషు యజ్ఞక్రతుష్వితి ॥
హోష్యన్నప ఉపస్పృశేత్ ।
విద్యుదసి విద్యమే పాప్మానమితి ।
అథ హుత్వోపస్పృశేత్ ।
వృష్టిరసి వృశ్చ మే పాప్మానమితి ।
యక్ష్యమాణో వేష్ట్వా వా । వి చ హైవాస్యైతే దేవతే పాప్మాన-న్ద్యతః ॥ 24 ॥

వృశ్చతశ్చ ॥ అత్యగ్ంహో హారుణిః । బ్రహ్మచారిణే ప్రశ్నా-న్ప్రోచ్య ప్రజిఘాయ ।
పరేహి । ప్లక్ష-న్దైయాం (దైయ్యాం) పాతి-మ్పృచ్ఛ । వేత్థ సావిత్రాం(3) న వేత్థా(3) ఇతి ।
తమాగత్య పప్రచ్ఛ । ఆచార్యో మా ప్రాహైషీత్ ।
వేత్థ సావిత్రాం(3) న వేత్థా(3) ఇతి । సహోవాచ వేదేతి ॥ 25 ॥

స కస్మి-న్ప్రతిష్ఠిత ఇతి । పరోరజసీతి ।
కస్తద్య-త్పరోరజా ఇతి । ఏష వావ స పరోరజా ఇతి హోవాచ । య ఏష తపతి ।
ఏషో ఽర్వాగ్రజా ఇతి । స కస్మి-న్త్వేష ఇతి । సత్య ఇతి । కి-న్తథ్సత్యమితి । తప ఇతి ॥ 26 ॥

కస్మిన్ను తప ఇతి । బల ఇతి ।
కి-న్త-ద్బలమితి । ప్రాణ ఇతి ।
మాస్మ ప్రాణమతి పృచ్ఛ ఇతి మా-ఽఽచార్యో ఽబ్రవీదితి హోవాచ బ్రహ్మచారీ ॥
సహోవాచ ప్లక్షో దైయాం (దైయ్యాం) పాతిః ।
యద్వై బ్రహ్మచారి-న్ప్రాణమత్యప్రక్ష్యః । మూద్ర్ధా తే వ్యపతిష్యత్ ।
అహముత ఆచార్యా-చ్ఛ్రేయా-న్భవిష్యామి ।
యో మా సావిత్రే సమవాదిష్టేతి ॥ 27 ॥

తస్మా-థ్సావిత్రే న సంవఁదేత ॥
స యో హవై సావిత్రం-విఁదుషా సావిత్రే సంవఁదతే । సహాస్మి-ఞ్ఛ్రియ-న్దధాతి ।
అను హవా అస్మా అసౌ తపఞ్ఛ్రియ-మ్మన్యతే ।
అన్వస్మై శ్రీస్తపో మన్యతే । అన్వస్మై తపో బల-మ్మన్యతే । అన్వస్మై బల-మ్ప్రాణ-మ్మన్యతే ॥ స యదాహ ।
సజ్ఞాన్నం-విఁజ్ఞాన-న్దర్శా దృష్టేతి । ఏష ఏవ తత్ ॥ 28 ॥

అథ యదాహ । ప్రస్తుతం-విఁష్టుతగ్ం సుతా సున్వతీతి । ఏష ఏవ తత్ ॥ ఏష హ్యేవ తాన్యహాని । ఏష రాత్రయః ॥ అథ యదాహ ।
చిత్రః కేతు ర్దాతా ప్రదాతా సవితా ప్రసవితా ఽభిశాస్తా ఽనుమన్తేతి । ఏష ఏవ తత్ । ఏష హ్యేవ తే-ఽహ్నో ముహూర్తాః । ఏష రాత్రేః ॥ 29 ॥

అథ యదాహ । పవిత్ర-మ్పవయిష్యన్-థ్సహస్వాన్-థ్సహీయానరుణో
-ఽరుణరజా ఇతి । ఏష ఏవ తత్ । ఏష హ్యేవ తే ఽద్ర్ధమాసాః । ఏష మాసాః ॥ అథ యదాహ ।
అగ్నిష్టోమ ఉక్థ్యో-ఽగ్నిర్-ఋతుః ప్రజాపతి-స్సంవఁథ్సర ఇతి । ఏష ఏవ తత్ । ఏష హ్యేవ తే యజ్ఞక్రతవః । ఏష ఋతవః ॥ 30 ॥

ఏష సంవఁథ్సరః ॥ అథ యదాహ । ఇదానీ-న్తదానీమితి । ఏష ఏవ తత్ । ఏష హ్యేవ తే ముహూర్తానా-మ్ముహూర్తాః ॥ జనకో హ వై దేహః । అహోరాత్రై-స్సమాజగామ । తగ్ం హోచుః । యో వా అస్మాన్. వేద । విజహత్-పాప్మానమేతి ॥ 31 ॥

సర్వ-మాయురేతి । అభి స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి ।
నాస్యా-ముష్మిన్ ఁలోకే-ఽన్న-ఙ్క్షీయత ఇతి ॥ విజహద్ధ వై పాప్మానమేతి ।
సర్వమాయురేతి । అభి స్వర్గం-లోఁక-ఞ్జయతి ।
నాస్యా-ముష్మిన్ ఁలోకే ఽన్న-ఙ్క్షీయతే ।
య ఏవం-వేఁద ॥ అహీనా హాశ్వత్థ్యః । సావిత్రం-విఁదా-ఞ్చకార ॥ 32 ॥

స హ హగ్ంసో హిరణ్మయో భూత్వా । స్వర్గం-లోఁకమియాయ । ఆదిత్యస్య సాయుజ్యమ్ ॥ హగ్ంసో హవై హిరణ్మయో భూత్వా ।
స్వర్గం-లోఁకమేతి । ఆదిత్యస్య సాయుజ్యమ్ । య ఏవం-వేఁద ॥ దేవభాగో హ శ్రౌతర్షః । సావిత్రం-విఁదా-ఞ్చకార ।
తగ్ం హ వాగదృశ్యమానా ఽభ్యువాచ ॥ 33 ॥

సర్వమ్బత గౌతమో వేద । య-స్సావిత్రం-వేఁదేతి । స హోవాచ । కైషా వాగసీతి । అయమహగ్ం సావిత్రః । దేవానా-ముత్తమో లోకః । గుహ్య-మ్మహో బిభ్రదితి । ఏతావతి హ గౌతమః ।
యజ్ఞోపవీత-ఙ్కృత్వా-ఽధో నిపపాత ।
నమో నమ ఇతి ॥ 34 ॥

స హోవాచ । మా భైషీ ర్గౌతమ । జితో వై తే లోక ఇతి ॥ తస్మాద్యే కే చ సావిత్రం-విఁదుః । సర్వే తే జితలోకాః ॥ స యో హవై సావిత్ర-స్యాష్టాక్షర-మ్పదగ్గ్ శ్రియా ఽభిషిక్తం-వేఁద । శ్రియా హైవాభిషిచ్యతే । ఘృణిరితి ద్వే అక్షరే । సూర్య ఇతి త్రీణి । ఆదిత్య ఇతి త్రీణి ॥ 35 ॥

ఏతద్వై సావిత్ర-స్యాష్టాక్షర-మ్పదగ్గ్ శ్రియాభిషిక్తమ్ । య ఏవం-వేఁద ।
శ్రియా హైవాభిషిచ్యతే ॥ తదే-తదృచా-ఽభ్యుక్తమ్ । ఋచో అక్షరే పరమే వ్యోమన్న్ ।
యస్మి-న్దేవా అధి విశ్వే నిషేదుః ।
యస్తన్న వేద కిమృచా కరిష్యతి । య ఇ-త్తద్విదుస్త ఇమే సమాసత ఇతి ॥ న హవా ఏతస్యర్చా న యజుషా న సామ్నా-ఽర్థో-ఽస్తి ।
య-స్సావిత్రం-వేఁద ॥ 36 ॥

తదేత-త్పరి యద్దేవచక్రమ్ ।
ఆర్ద్ర-మ్పిన్వమానగ్గ్ స్వర్గే లోక ఏతి ।
విజహ-ద్విశ్వా భూతాని సపంశ్యత్ ॥
ఆర్ద్రో హ వై పిన్వమాన-స్స్వర్గే లోక ఏతి ।
విజహన్ విశ్వా భూతాని సపంశ్యన్న్ । య ఏవం-వేఁద ॥ శూషో హవై వార్ష్ణేయః । ఆదిత్యేన సమాజగామ । తగ్ం హోవాచ ।
ఏహి సావిత్రం-విఁద్ధి । అయం-వైఁ స్వర్గ్యో-ఽగ్నిః పారయిష్ణు-రమృతా-థ్సమ్భూత ఇతి । ఏష వావ స సావిత్రః ।
య ఏష తపతి । ఏహి మాం-విఁద్ధి । ఇతి హైవైన-న్తదువాచ ॥ 37 ॥

(ద్యతో - ద్యతో - వేదేతి - తప ఇతి - సమవాదిష్టేతి - త-ద్- రాత్రేర్. - ఋతవః - ఏతి - చకారో - వాచ - నమ ఇత్యా - దిత్య ఇతి త్రీణి - సావిత్రం-వేఁద - విద్ధి పఞ్చ చ) (అ. 9)
(ప్రజాపతిర్దేవాన్ సజ్ఞాన్న-మ్ప్రస్తుత-న్తాన్యహాన్యేష రాత్రయాస్చిత్ర కేతుస్తే-ఽహ్నో ముహూర్తో రాత్రేః పవిత్ర-న్తే-ఽర్ధ మాసా అగ్నిష్టోమో యజ్ఞక్రతవ ఇదానీ-మ్ముహూర్తానా-ఞ్జనకో-ఽహీనా దేవభాగః కైషా వామ్మ శూషో హ వై షోడశ)
అనువాకం 10 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
ఇయం-వాఁవ సరఘా । తస్యా అగ్నిరేవ సారఘ-మ్మధు । యా ఏతాః పూర్వపక్షా-పరపక్షయో రాత్రయః । తా మధుకృతః ।
యాన్యహాని । తే మధువృషాః ।
స యో హ వా ఏతా మధుకృతశ్చ మధువృషాగ్శ్చ వేద ।
కుర్వన్తి హాస్యైతా అగ్నౌ మధు । నాస్యేష్టాపూర్త-న్ధయన్తి ॥
అథ యో న వేద ॥ 38 ॥

న హాస్యైతా అగ్నౌ మధు కుర్వన్తి । ధయన్త్యస్యేష్టాపూర్తమ్ ॥
యో హ వా అహోరాత్రాణా-న్నామధేయాని వేద ।
నాహోరాత్రేష్వా-ర్తిమార్చ్ఛతి । సజ్ఞాన్నం-విఁజ్ఞాన-న్దర్శా దృష్టేతి ।
ఏతా-వనువాకౌ పూర్వపక్షస్యా-హోరాత్రాణా-న్నామధేయాని । ప్రస్తుతం-విఁష్టుతగ్ం సుతా సున్వతీతి । ఏతావను-వాకావ-పరపక్షస్యా-హోరాత్రాణా-న్నామధేయాని ।
నాహోరాత్రేష్వా-ర్తిమార్చ్ఛతి । య ఏవం-వేఁద ॥ 39 ॥

యో హ వై ముహూర్తానా-న్నామధేయాని వేద । న ముహూర్తేష్వా-ర్తిమార్చ్ఛతి । చిత్రః కేతు ర్దాతా ప్రదాతా సవితా ప్రసవితా ఽభిశాస్తా ఽనుమన్తేతి । ఏతే-ఽనువాకా ముహూర్తానా-న్నామధేయాని । న ముహూర్తేష్వా-ర్తిమార్చ్ఛతి । య ఏవం-వేఁద ॥ యో హ వా అద్ర్ధమాసా-నాఞ్చ మాసానాఞ్చ నామధేయాని వేద ।
నాద్ర్ధమాసేషు న మాసేష్వా-ర్తిమార్చ్ఛతి ।
పవిత్ర-మ్పవయిష్యన్-థ్సహస్వాన్-థ్సహీయానరుణో ఽరుణరజా ఇతి ।
ఏతే-ఽనువాకా అద్ర్ధమాసానాఞ్చ మాసానాఞ్చ నామధేయాని ॥ 40 ॥

నాద్ర్ధమసేషు న మాసేష్వా-ర్తిమార్చ్ఛతి । య ఏవం-వేఁద ॥
యో హ వై యజ్ఞక్రతూనా-ఞ్చర్తూనా-ఞ్చ సంవఁథ్సరస్య చ నామధేయాని వేద ।
న యజ్ఞక్రతుషు నర్తుషు న సంవఁథ్సర ఆర్తిమార్చ్ఛతి । అగ్నిష్టోమ ఉక్థ్యో-ఽగ్నిర్-ఋతుః ప్రజాపతి-స్సంవఁథ్సర ఇతి ।
ఏతే ఽనువాకా యజ్ఞక్రతూనా-ఞ్చర్తూనా-ఞ్చ సంవఁథ్సరస్య చ నామధేయాని ।
న యజ్ఞక్రతుషు నర్తుషు న సంవఁథ్సర ఆర్తిమార్చ్ఛతి । య ఏవం-వేఁద ॥
యో హ వై ముహూర్తానా-మ్ముహూర్తాన్. వేద ।
న ముహూర్తానా-మ్ముహూర్తేష్వార్తి మార్చ్ఛతి ॥ 41 ॥

ఇదానీ-న్తదానీమితి । ఏతే వై ముహూర్తానా-మ్ముహూర్తాః । న ముహూర్తానా-మ్ముహూర్తేష్వార్తి-మార్చ్ఛతి । య ఏవం-వేఁద ॥
అథో యథా క్షేత్రజ్ఞో భూత్వా ఽను ప్రవిశ్యాన్న-మత్తి । ఏవమేవైతాన్ క్షేత్రజ్ఞో భూత్వా ఽను ప్రవిశ్యా-న్నమత్తి । స ఏతేషామేవ సలోకతాగ్ం సాయుజ్య-మశ్నుతే ।
అప పునర్మృత్యు-ఞ్జయతి । య ఏవం-వేఁద ॥ 42 ॥

(న వేదై - వం-వేఁదా - నువాకా అద్ర్ధమాసానా-ఞ్చ మసానా-ఞ్చ నామధేయాని - ముహూర్తేష్వార్తిమార్చ్ఛతి - +నవ చ) (అ. 10)
(ఇయమహోరాత్రాణాగ్ం సజ్ఞాన్న-మ్పూర్వపక్షస్య ప్రస్తుతమపరపక్షస్య ముహూర్తానా-ఞ్చిత్రః కేతురద్ర్ధమాసానా-మ్పవిత్రం-యఁజ్ఞక్రతూనామగ్నిష్టోమో యజ్ఞక్రతూనామిదానీ-మ్ముహూర్తానా-మ్ముహూర్తాన్. వేదేదానీమథో ద్వాదశ)
అనువాకం 11 - అనువాకేషు నవసు లేఖాసు నాభ్యా-ఞ్చేష్టకోపధానం స్వయమాతృణ్ణోపధాన-ఞ్చోచ్యతే
కశ్చిద్ధవా అస్మా-ల్లోకా-త్ప్రేత్య । ఆత్మానం-వేఁద । అయ-మహ-మస్మీతి । కశ్చిథ్స్వం-లోఁక-న్న ప్రతి ప్రజానాతి ॥ అగ్నిముగ్ధో హైవ ధుమతాన్తః । స్వం-లోఁక-న్న ప్రతి ప్రజానాతి ।
అథ యో హైవైత-మగ్నిగ్ం సావిత్రం-వేఁద ।
స ఏవాస్మా ల్లోకా-త్ప్రేత్య । ఆత్మానం-వేఁద ।
అయ-మహ-మస్మీతి ॥ 43 ॥

స స్వం-లోఁక-మ్ప్రతి ప్రజానాతి ॥ ఏష ఉ వేవైన-న్తథ్సావిత్రః । స్వర్గం-లోఁక-మభివహతి ॥ అహోరాత్రై ర్వా ఇదగ్ం సయుగ్భిః క్రియతే । ఇతి రాత్రాయా దీక్షిషత । ఇతి రాత్రాయ వ్రత-ముపాగురితి । తాని హానేవం-విఁదుషః । అముష్మిన్ ఁలోకే శేవధి-న్ధయన్తి ।
ధీతగ్ం హైవ స శేవధి-మనుపరైతి ॥
అథ యో హైవైతమగ్నిగ్ం సావిత్రం-వేఁద ॥ 44 ॥

తస్య హైవా-హోరాత్రాణి । అముష్మిన్ ఁలోకే శేవధి-న్న ధయన్తి ।
అధీతగ్ం హైవ స శేవధి-మనుపరైతి ॥
భరద్వాజో హ త్రిభిరాయుర్భి ర్బ్రహ్మచర్యమువాస ।
తగ్ం హ జీర్ణిగ్గ్ స్థవిరగ్ం శయానమ్ ।
ఇన్ద్ర ఉపవ్రజ్యో వాచ । భరద్వాజ । యత్తే చతుర్థమాయుర్దద్యామ్ । కిమేనేన కుర్యా ఇతి । బ్రహ్మచర్యమేవైనేన చరేయమితి హోవాచ ॥ 45 ॥

తగ్ం హ త్రీ-న్గిరి-రూపాన విజ్ఞాతానివ దర్శయా-ఞ్చకార । తేషాగ్ం హైకైకస్మా-న్ముష్టినా-ఽఽదదే । స హోవాచ ।
భరద్వాజేత్యామన్త్ర్య । వేదా వా ఏతే । అనన్తా వై వేదాః । ఏతద్వా ఏతై స్త్రిభి-రాయుర్భి-రన్వవోచథాః । అథ త ఇతర-దననూక్తమేవ । ఏహీమం-విఁద్ధి । అయం-వైఁ సర్వ విద్యేతి ॥ 46 ॥

తస్మై హైతమగ్నిగ్ం సావిత్రమువాచ । తగ్ం స విదిత్వా । అమృతో భూత్వా । స్వర్గం-లోఁకమియాయ । ఆదిత్యస్య సాయుజ్యమ్ ॥
అమృతో హైవ భూత్వా । స్వర్గం-లోఁకమేతి । ఆదిత్యస్య సాయుజ్యమ్ । య ఏవం-వేఁద ॥ ఏషో ఏవ త్రయీ విద్యా ॥ 47 ॥

యావన్తగ్ం హ వై త్రయ్యా విద్యయా లోక-ఞ్జయతి । తావన్తం-లోఁక-ఞ్జయతి । య ఏవం-వేఁద ॥ అగ్నే ర్వా ఏతాని నామధేయాని ।
అగ్నేరేవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
య ఏవం-వేఁద । వాయో ర్వా ఏతాని నామధేయాని । వాయోరేవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి । య ఏవం-వేఁద । ఇన్ద్రస్య వా ఏతాని నామధేయాని ॥ 48 ॥

ఇన్ద్రస్యైవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి । య ఏవం-వేఁద ।
బృహస్పతే ర్వా ఏతాని నామధేయాని ।
బృహస్పతేరేవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
య ఏవం-వేఁద । ప్రజాపతే ర్వా ఏతాని నామధేయాని । ప్రజాపతేరేవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి । య ఏవం-వేఁద ।
బ్రహ్మణో వా ఏతాని నామధేయాని ।
బ్రహ్మణ ఏవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోతి ।
య ఏవం-వేఁద ॥ స వా ఏషో-ఽగ్ని-రపక్షపుచ్ఛో వాయురేవ ।
తస్యాగ్ని ర్ముఖమ్ । అసావాదిత్య-శ్శిరః ।
స యదేతే దేవతే అన్తరేణ ।
తథ్సర్వగ్ం సీవ్యతి । తస్మా-థ్సావిత్రః ॥ 49 ॥
(అయమహమస్మీతి - వేద - హోవాచ - సర్వవిద్యేతి - విద్యే - న్ద్రస్య వా ఏతాని నామధేయాని - బ్రహ్మణ ఏవ సాయుజ్యగ్ం సలోకతామాప్నోతి సప్త చ) । (అ. 11)
(అగ్నేర్వాయోరిన్ద్రస్య బృహస్పతేః ప్రజాపతే-ర్బ్రహ్మణ-స్స వై సప్త)
(సఞ్జ్ఞానం - భూ - స్త్వమేవ - సంవఁథ్సరో-ఽసి - భూ - రాజ్ఞ్య - సవ-విపశ్చితే - ప్రజాపతి-ర్దేవా - నియం-వాఁవ సరఘా - కశ్చిద్ధైకాదశ)
(సఞ్జ్ఞానగ్ం - రాజ్ఞీ - మూద్ర్ధా హృదయ - ఏష సంవఁథ్సరో - నాద్ర్ధమాసేషు నవచత్వారిగ్ంశత్)
(సఞ్జ్ఞానగ్ం - సావిత్రః)
॥ హరిః ఓమ్ ॥