3.10 - ସାଵିତ୍ରଚଯନମ୍ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାଠ ପ୍ରଶ୍ନଃ ପାଠଃ - ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କାଠକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ସାଵିତ୍ରଚଯନମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ-ଵିଁଜ୍ଞାନ-ମ୍ପ୍ରଜ୍ଞାନ-ଞ୍ଜାନଦଭିଜାନତ୍ । ସକଂଲ୍ପଁମାନ-ମ୍ପ୍ରକଲ୍ପମାନ-ମୁପକଲ୍ପମାନ-ମୁପକ୍ଲୃପ୍ତ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତମ୍ ।
ଶ୍ରେଯୋ ଵସୀଯ ଆଯଥ୍ସମ୍ଭୂତ-ମ୍ଭୂତମ୍ ॥
ଚିତ୍ରଃ କେତୁଃ ପ୍ରଭାନାଭାନ୍-ଥ୍ସଭାନ୍ନ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାଗ୍-ସ୍ତେଜସ୍ଵାନାତପଗ୍ଗ୍-ସ୍ତପନ୍ନଭିତପନ୍ନ୍ ।
ରୋଚନୋ ରୋଚମାନଃ-ଶୋଭନଃ-ଶୋଭମାନଃ କଲ୍ଯାଣଃ ॥ ଦର୍ଶା ଦୃଷ୍ଟା ଦର୍ଶତା ଵିଶ୍ଵରୂପା ସୁଦର୍ଶନା । ଆପ୍ଯାଯମାନା ପ୍ଯାଯମାନା-ପ୍ଯାଯା ସୂନୃତେରା ।
ଆପୂର୍ଯମାଣା ପୂର୍ଯମାଣା ପୂରଯନ୍ତୀ ପୂର୍ଣା ପୌର୍ଣମାସୀ ॥ ଦାତା ପ୍ରଦାତା-ଽଽନନ୍ଦୋ ମୋଦଃ ପ୍ରମୋଦଃ ॥ 1 ॥

ଆଵେଶଯ-ନ୍ନିଵେଶଯନ୍ଥ୍ସଂଵେଁଶନ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ଶାନ୍ତ-ଶ୍ଶାନ୍ତଃ । ଆଭଵ-ନ୍ପ୍ରଭଵନ୍-ଥ୍ସଭଂଵଁନ୍-ଥ୍ସମ୍ଭୂତୋ ଭୂତଃ ॥
ପ୍ରସ୍ତୁତଂ-ଵିଁଷ୍ଟୁତଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୁତ-ଙ୍କଲ୍ଯାଣଂ-ଵିଁଶ୍ଵରୂପମ୍ । ଶୁକ୍ରମମୃତ-ନ୍ତେଜସ୍ଵି ତେଜ-ସ୍ସମିଦ୍ଧମ୍ । ଅରୁଣ-ମ୍ଭାନୁମ-ନ୍ମରୀଚିମଦଭିତପ-ତ୍ତପସ୍ଵତ୍ ॥ ସଵିତା ପ୍ରସଵିତା ଦୀପ୍ତୋ ଦୀପଯ-ନ୍ଦୀପ୍ଯମାନଃ । ଜ୍ଵଲ-ଞ୍ଜ୍ଵଲିତା ତପନ୍ ଵିତପନ୍-ଥ୍ସନ୍ତପନ୍ନ୍ । ରୋଚନୋ ରୋଚମାନ-ଶ୍ଶୁଭୂଂ-ଶ୍ଶୁମ୍ଭମାନୋ ଵାମଃ ॥
ସୁତା ସୁନ୍ଵତୀ ପ୍ରସୁତା ସୂଯମାନା ଽଭିଷୂଯମାଣା । ପୀତୀ ପ୍ରପା ସପା-ନ୍ତୃପ୍ତି-ସ୍ତର୍ପଯନ୍ତୀ ॥ 2 ॥

କାନ୍ତା କାମ୍ଯା କାମଜାତା ଽଽଯୁଷ୍ମତୀ କାମଦୁଘା ॥ ଅଭିଶାସ୍ତା ଽନୁମନ୍ତା-ଽଽନନ୍ଦୋ ମୋଦଃ ପ୍ରମୋଦଃ । ଆସାଦଯ-ନ୍ନିଷାଦଯନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଂସାଦନ-ସ୍ସଗ୍ଂସନ୍ନ-ସ୍ସନ୍ନଃ ।
ଆଭୂ ର୍ଵିଭୂଃ ପ୍ରଭୂ-ଶ୍ଶଭୂଂ ର୍ଭୁଵଃ ॥
ପଵିତ୍ର-ମ୍ପଵଯିଷ୍ଯ-ନ୍ପୂତୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯଃ ।
ଯଶୋ ଯଶସ୍ଵା-ନାଯୁରମୃତଃ । ଜୀଵୋ ଜୀଵିଷ୍ଯ-ନ୍ଥ୍ସ୍ଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ॥ ସହସ୍ଵା-ନ୍ଥ୍ସହୀଯା-ନୋଜସ୍ଵା-ନ୍ଥ୍ସହମାନଃ । ଜଯନ୍ନ-ଭିଜଯନ୍-ଥ୍ସୁଦ୍ରଵିଣୋ ଦ୍ରଵିଣୋଦାଃ । ଆର୍ଦ୍ରପଵିତ୍ରୋ ହରିକେଶୋ ମୋଦଃ ପ୍ରମୋଦଃ ॥ 3 ॥

ଅରୁଣୋ ଽରୁଣରଜାଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୋ ଵିଶ୍ଵଜିଦ-ଭିଜିତ୍ । ଆର୍ଦ୍ରଃ ପିନ୍ଵମାନୋ ଽନ୍ନଵାନ୍-ରସଵା-ନିରାଵାନ୍ ।
ସର୍ଵୌଷଧ-ସ୍ସଭଂରୋ ମହସ୍ଵାନ୍ ॥ ଏଜତ୍କା ଜୋଵତ୍କାଃ । କ୍ଷୁଲ୍ଲକା-ଶ୍ଶିପିଵିଷ୍ଟକାଃ ।
ସରିସ୍ତ୍ରରା-ସ୍ସୁଶେରଵଃ । ଅଜିରାସୋ ଗମିଷ୍ଣଵଃ ॥ ଇଦାନୀ-ନ୍ତଦାନୀ-ମେତର୍ହି କ୍ଷିପ୍ରମଜିରମ୍ । ଆଶୁ ର୍ନିମେଷଃ ଫଣୋ ଦ୍ରଵନ୍ନତି-ଦ୍ରଵନ୍ନ୍ । ତ୍ଵରଗ୍ଗ୍ ସ୍ତ୍ଵରମାଣ ଆଶୁରାଶୀଯାଞ୍ଜଵଃ {ଆଶୁରାଶୀଯାନ୍ ଜଵଃ} ॥
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଉକ୍ଥ୍ଯୋ ଽତିରାତ୍ରୋ ଦ୍ଵିରାତ୍ର-ସ୍ତ୍ରିରାତ୍ର-ଶ୍ଚତୂରାତ୍ରଃ । ଅଗ୍ନିର୍-ଋତୁ-ସ୍ସୂର୍ଯ ଋତୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ଋତୁଃ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ମହାନ୍କଃ ॥ 4 ॥

(ପ୍ରମୋଦ - ସ୍ତର୍ପଯନ୍ତୀ - ପ୍ରମୋଦୋ - ଜଵସ୍ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଭୂରଗ୍ନି-ଞ୍ଚ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଚ ମା-ଞ୍ଚ ।
ତ୍ରୀଗ୍ଶ୍ଚ ଲୋକା-ନ୍ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ଞ୍ଚ ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ ॥
ଭୁଵୋ ଵାଯୁ-ଞ୍ଚାନ୍ତରିକ୍ଷ-ଞ୍ଚ ମା-ଞ୍ଚ । ତ୍ରୀଗ୍ଶ୍ଚ ଲୋକା-ନ୍ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ଞ୍ଚ ।
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା-ଽ ଙ୍ଗିଂରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ । ସ୍ଵରାଦିତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ଦିଵ-ଞ୍ଚ ମା-ଞ୍ଚ । ତ୍ରୀଗ୍ଶ୍ଚ ଲୋକା-ନ୍ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ଞ୍ଚ । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା ଽଙ୍ଗିଂରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ । ଭୂର୍ଭୁଵ-ସ୍ସ୍ଵ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସ-ଞ୍ଚ ଦିଶଶ୍ଚ ମା-ଞ୍ଚ ।
ତ୍ରୀଗ୍ଶ୍ଚ ଲୋକା-ନ୍ଥ୍ସଵନ୍ଥ୍ସର-ଞ୍ଚ । ପ୍ରଜାପତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା ଦେଵତଯା ଽଙ୍ଗିରସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ ॥ 5 ॥

(ସଂଵଁଥ୍ସର-ଞ୍ଚ ଷଟ୍ ଚ)(ଆ2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ତ୍ଵମେଵ ତ୍ଵାଂ-ଵେଁତ୍ଥ ଯୋ-ଽସି ସୋ-ଽସି । ତ୍ଵମେଵ ତ୍ଵାମଚୈଷୀଃ । ଚିତଶ୍ଚାସି ସଞ୍ଚିତ-ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ । ଏତାଵାଗ୍ଶ୍ଚାସି ଭୂଯାଗ୍ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ ।
ଯତ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ନ୍ଯୂନଂ-ଯଁଦୁ ତେ-ଽତିରିକ୍ତମ୍ । ଆଦିତ୍ଯା-ସ୍ତଦଂଙ୍ଗିରସ-ଶ୍ଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ।
ଵିଶ୍ଵେ ତେ ଦେଵାଶ୍ଚିତି-ମାପୂରଯନ୍ତୁ । ଚିତଶ୍ଚାସି ସଞ୍ଚିତ-ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ । ଏତାଵାଗ୍ଶ୍ଚାସି ଭୂଯାଗ୍ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ । ମା ତେ ଅଗ୍ନେ ଽଚଯେନ ମା-ଽତି ଚ ଯେନାଯୁରାଵୃକ୍ଷି । ସଵର୍ଷା-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷା-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି ର୍ଯଦଦାଵୁଦେତି । ତପସୋ ଜାତମନି-ଭୃଷ୍ଟମୋଜଃ । ତତ୍ତେ ଜ୍ଯୋତିରିଷ୍ଟକେ । ତେନ ମେ ତପ । ତେନ ମେ ଜ୍ଵଲ । ତେନ ମେ ଦୀଦିହି ।
ଯାଵଦ୍ଦେଵାଃ । ଯାଵଦସାତି ସୂର୍ଯଃ । ଯାଵଦୁତାପି ବ୍ରହ୍ମ ॥ 6 ॥

(ଆଵୃକ୍ଷି ନଵ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ସଂଵଁଥ୍ସରୋ-ଽସି ପରିଵଥ୍ସରୋ-ଽସି । ଇଦାଵଥ୍ସରୋ-ଽସୀ-ଦୁଵଥ୍ସରୋ-ଽସି ।
ଇଦ୍ଵଥ୍ସରୋ-ଽସି ଵଥ୍ସରୋ-ଽସି । ତସ୍ଯ ତେ ଵସନ୍ତ-ଶ୍ଶିରଃ । ଗ୍ରୀଷ୍ମୋ ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ । ଵର.ଷାଃ ପୁଚ୍ଛମ୍ । ଶରଦୁତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ ।
ହେମନ୍ତୋ ମଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ପୂର୍ଵପକ୍ଷାଶ୍ଚିତଯଃ । ଅପରପକ୍ଷାଃ ପୁରୀଷମ୍ ॥ 7 ॥

ଅହୋରାତ୍ରା-ଣୀଷ୍ଟକାଃ । ଋଷଭୋ-ଽସି ସ୍ଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ଯସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶି ମହୀଯସେ । ତତୋ ନୋ ମହ ଆଵହ । ଵାଯୁ ର୍ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵା ଦିଶ ଆଵାହି । ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵିଵାହି । ସର୍ଵା ଦିଶୋ-ଽନୁ ସଂଵାଁହି । ଚିତ୍ତ୍ଯା ଚିତି-ମାପୃଣ । ଅଚିତ୍ତ୍ଯା ଚିତି-ମାପୃଣ । ଚିଦସି ସମୁଦ୍ରଯୋନିଃ ॥ 8 ॥

ଇନ୍ଦୁ ର୍ଦକ୍ଷଃ ଶ୍ଯେନ ଋତାଵା । ହିରଣ୍ଯପକ୍ଷ-ଶ୍ଶକୁନୋ ଭୁରଣ୍ଯୁଃ । ମହା-ନ୍ଥ୍ସଧସ୍ଥେ ଧ୍ରୁଵ ଆନିଷତ୍ତଃ । ନମସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ । ଏତି ପ୍ରେତି ଵୀତି ସମିତ୍ଯୁଦିତି । ଦିଵ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ପୃଥିଵୀ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ ।
ପୃଥିଵୀ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଦିଵ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଅହ୍ନା ପ୍ରସାରଯ । ରାତ୍ର୍ଯା ସମଚ । ରାତ୍ର୍ଯା ପ୍ରସାରଯ । ଅହ୍ନା ସମଚ ।
କାମ-ମ୍ପ୍ରସାରଯ । କାମଗ୍ଂ ସମଚ ॥ 9 ॥

(ପୁରୀଷଗ୍ଂ - ସମୁଦ୍ରଯୋନିଃ - ପୃଥିଵୀ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଭୂର୍ଭୁଵ-ସ୍ସ୍ଵଃ । ଓଜୋ ବଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯଶୋ ମହତ୍ । ସତ୍ଯ-ନ୍ତପୋ ନାମ । ରୂପ-ମମୃତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରମ୍ । ମନ ଆଯୁଃ ।
ଵିଶ୍ଵଂ-ଯଁଶୋ ମହଃ । ସମ-ନ୍ତପୋ ହରୋ ଭାଃ । ଜାତଵେଦା ଯଦି ଵା ପାଵକୋ-ଽସି । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଯଦି ଵା ଵୈଦ୍ଯୁତୋ-ଽସି । ଶ-ମ୍ପ୍ରଜାଭ୍ଯୋ ଯଜମାନାଯ ଲୋକମ୍ । ଊର୍ଜ-ମ୍ପୁଷ୍ଟି-ନ୍ଦଦ-ଦଭ୍ଯାଵଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 10 ॥

(ଭାଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ରାଜ୍ଞୀ ଵିରାଜ୍ଞୀ । ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ସ୍ଵରାଜ୍ଞୀ । ଅର୍ଚି-ଶ୍ଶୋଚିଃ । ତପୋ ହରୋ ଭାଃ । ଅଗ୍ନି-ରିନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଭୁଵନସ୍ଯ ଗୋପାଃ ।
ତେ ମା ସର୍ଵେ ଯଶସା ସଗ୍ଂସୃଜନ୍ତୁ ॥ 11 ॥

(ରାଜ୍ଞୀନ୍ଦ୍ରୋ ମା ସପ୍ତ (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଅସଵେ ସ୍ଵାହା ଵସଵେ ସ୍ଵାହା । ଵିଭୁଵେ ସ୍ଵାହା ଵିଵସ୍ଵତେ ସ୍ଵାହା । ଅଭିଭୁଵେ ସ୍ଵାହା-ଽଧିପତଯେ ସ୍ଵାହା । ଦିଵାମ୍ପତଯେ ସ୍ଵାହା ଽଗ୍ଂହସ୍ପତ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା । ଚାକ୍ଷୁଷ୍ମତ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା । ରାଜ୍ଞେ ସ୍ଵାହା ଵିରାଜ୍ଞେ ସ୍ଵାହା । ସମ୍ରାଜ୍ଞେ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵରାଜ୍ଞେ ସ୍ଵାହା ।
ଶୂଷାଯ ସ୍ଵାହା ସୂର୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା । ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ସ୍ଵାହା ଜ୍ଯୋତିଷେ ସ୍ଵାହା ।
ସଗ୍ଂସର୍ପାଯ ସ୍ଵାହା କଲ୍ଯାଣାଯ ସ୍ଵାହା ।
ଅର୍ଜୁନାଯ ସ୍ଵାହା ॥ 12 ॥

(କଲ୍ଯାଣାଯ ସ୍ଵାହୈକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଵିପଶ୍ଚିତେ ପଵମାନାଯ ଗାଯତ । ମହୀ ନ ଧାରା ଽତ୍ଯନ୍ଧୋ ଅର୍ଷତି । ଅହିର୍ହ ଜୀର୍ଣାମତିସର୍ପତି ତ୍ଵଚମ୍ । ଅତ୍ଯୋ ନ କ୍ରୀଡନ୍ନ ସରଦ୍ଵୃଷା ହରିଃ ।
ଉପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ମୃତ୍ଯଵେ ତ୍ଵା ଜୁଷ୍ଟ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାମି । ଏଷ ତେ ଯୋନିର୍ମୃତ୍ଯଵେ ତ୍ଵା ॥ ଅପ ମୃତ୍ଯୁ-ମପକ୍ଷୁଧମ୍ । ଅପେତ-ଶ୍ଶପଥ-ଞ୍ଜହି ।
ଅଧା ନୋ ଅଗ୍ନ ଆଵହ । ରାଯସ୍ପୋଷଗ୍ଂ ସହସ୍ରିଣମ୍ ॥ 13 ॥

ଯେ ତେ ସହସ୍ରମଯୁତ-ମ୍ପାଶାଃ । ମୃତ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯାଯ ହନ୍ତଵେ । ତାନ୍. ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ମାଯଯା । ସର୍ଵାନଵ ଯଜାମହେ ॥ ଭକ୍ଷୋ ଽସ୍ଯମୃତ ଭକ୍ଷଃ । ତସ୍ଯ ତେ ମୃତ୍ଯୁ-ପୀତସ୍ଯା-ମୃତଵତଃ ।
ସ୍ଵଗା-କୃତସ୍ଯ ମଧୁମତଃ ।
ଉପହୂତସ୍ଯୋ-ପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥
ମନ୍ଦ୍ରା ଽଭିଭୂତିଃ କେତୁ ର୍ଯଜ୍ଞାନାଂ-ଵାଁକ୍ । ଅସାଵେହି ॥ 14 ॥

ଅନ୍ଧୋ ଜାଗୃଵିଃ ପ୍ରାଣ । ଅସାଵେହି । ବଧିର ଆକ୍ରନ୍ଦଯିତ-ରପାନ । ଅସାଵେହି । ଅହସ୍ତୋସ୍ତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଃ । ଅସାଵେହି । ଅପାଦାଶୋ ମନଃ ।
ଅସାଵେହି । କଵେ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେ ଶ୍ରୋତ୍ର । ଅସାଵେହି ॥ 15 ॥

ସୁହସ୍ତ-ସ୍ସୁଵାସାଃ । ଶୂଷୋ ନାମାସ୍ଯ-ମୃତୋ ମର୍ତ୍ଯେଷୁ । ତନ୍ତ୍ଵା-ଽହ-ନ୍ତଥା ଵେଦ । ଅସାଵେହି । ଅଗ୍ନିର୍ମେ ଵାଚି ଶ୍ରିତଃ । ଵାଘୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି । ଵାଯୁର୍ମେ ପ୍ରାଣେ ଶ୍ରିତଃ ॥ 16 ॥

ପ୍ରାଣୋ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ସୂର୍ଯୋ ମେ ଚକ୍ଷୁଷି ଶ୍ରିତଃ ।
ଚକ୍ଷୁର୍ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ଚନ୍ଦ୍ରମା ମେ ମନସି ଶ୍ରିତଃ ॥ 17 ॥

ମନୋ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ଦିଶୋ ମେ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ଶ୍ରିତାଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଂ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ ।
ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି । ଆପୋ ମେ ରେତସି ଶ୍ରିତାଃ ॥ 18 ॥

ରେତୋ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି ।
ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ପୃଥିଵୀ ମେ ଶରୀରେ ଶ୍ରିତା ।
ଶରୀରଗ୍ଂ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି । ଓଷଧିଵନସ୍ପତଯୋ ମେ ଲୋମସୁ ଶ୍ରିତାଃ ॥ 19 ॥

ଲୋମାନି ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମେ ବଲେ ଶ୍ରିତଃ । ବଲଗ୍ଂ ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ ।
ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି । ପର୍ଜନ୍ଯୋ ମେ ମୂର୍ଧ୍ନି ଶ୍ରିତଃ ॥ 20 ॥

ମୂଦ୍ର୍ଧା ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ଈଶାନୋ ମେ ମନ୍ଯୌ ଶ୍ରିତଃ । ମନ୍ଯୁର୍-ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ ।
ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ଆତ୍ମା ମ ଆତ୍ମନି ଶ୍ରିତଃ( ) ॥ 21 ॥

ଆତ୍ମା ହୃଦଯେ । ହୃଦଯ-ମ୍ମଯି । ଅହମମୃତେ । ଅମୃତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ।
ପୁନର୍ମ ଆତ୍ମା ପୁନରାଯୁରାଗାତ୍ । ପୁନଃ ପ୍ରାଣଃ ପୁନରାକୂତ-ମାଗାତ୍ ।
ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ରଶ୍ମିଭି ର୍ଵାଵୃଧାନଃ । ଅନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଵମୃତସ୍ଯ ଗୋପାଃ ॥ 22 ॥

(ସହସ୍ରିଣ - ମିହି - ଶ୍ରୋତ୍ରାସାଵେହି - ପ୍ରାଣେ ଶ୍ରିତୋ - ମନସି ଶ୍ରିତୋ - ରେତସି ଶ୍ରିତା - ଲୋମସୁ ଶ୍ରିତା - ମୂର୍ଧ୍ନି ଶ୍ରିତ - ଆତ୍ମନି ଶ୍ରିତୋ - +-ଽଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 8)
(ଅଗ୍ନି-ର୍ଵାଯୁ-ସ୍ସୂର୍ଯ ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିଶ ଆପଃ ପୃଥି ଵ୍ଯୋଷଧିଵନସ୍ପତଯ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପର୍ଜନ୍ଯ ଈଶାନ ଆତ୍ମା ପୁନର୍ମେ ତ୍ରଯୋଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ପ୍ରଜାପତି ର୍ଦେଵାନସୃଜତ । ତେ ପାପ୍ମନା ସନ୍ଦିତା ଅଜାଯନ୍ତ । ତାନ୍ ଵ୍ଯଦ୍ଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵ୍ଯଦ୍ଯତ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ । ତମଵୃଶ୍ଚତ୍ । ଯଦଵୃଶ୍ଚତ୍ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟିଃ । ତସ୍ମା-ଦ୍ଯତ୍ରୈତେ ଦେଵତେ ଅଭିପ୍ରାପ୍ନୁତଃ ।
ଵିଚ ହୈଵାସ୍ଯ ତତ୍ର ପାପ୍ମାନନ୍ଦ୍ଯତଃ ॥ 23 ॥

ଵୃଶ୍ଚତଶ୍ଚ ॥ ସୈଷା ମୀମାଗ୍ଂସା-ଽଗ୍ନିହୋତ୍ର ଏଵ ସପନ୍ନ୍ନା । ଅଥୋ ଆହୁଃ ।
ସର୍ଵେଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଷ୍ଵିତି ॥
ହୋଷ୍ଯନ୍ନପ ଉପସ୍ପୃଶେତ୍ ।
ଵିଦ୍ଯୁଦସି ଵିଦ୍ଯମେ ପାପ୍ମାନମିତି ।
ଅଥ ହୁତ୍ଵୋପସ୍ପୃଶେତ୍ ।
ଵୃଷ୍ଟିରସି ଵୃଶ୍ଚ ମେ ପାପ୍ମାନମିତି ।
ଯକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଵେଷ୍ଟ୍ଵା ଵା । ଵି ଚ ହୈଵାସ୍ଯୈତେ ଦେଵତେ ପାପ୍ମାନ-ନ୍ଦ୍ଯତଃ ॥ 24 ॥

ଵୃଶ୍ଚତଶ୍ଚ ॥ ଅତ୍ଯଗ୍ଂହୋ ହାରୁଣିଃ । ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣେ ପ୍ରଶ୍ନା-ନ୍ପ୍ରୋଚ୍ଯ ପ୍ରଜିଘାଯ ।
ପରେହି । ପ୍ଲକ୍ଷ-ନ୍ଦୈଯାଂ (ଦୈଯ୍ଯାଂ) ପାତି-ମ୍ପୃଚ୍ଛ । ଵେତ୍ଥ ସାଵିତ୍ରାଂ(3) ନ ଵେତ୍ଥା(3) ଇତି ।
ତମାଗତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ । ଆଚାର୍ଯୋ ମା ପ୍ରାହୈଷୀତ୍ ।
ଵେତ୍ଥ ସାଵିତ୍ରାଂ(3) ନ ଵେତ୍ଥା(3) ଇତି । ସହୋଵାଚ ଵେଦେତି ॥ 25 ॥

ସ କସ୍ମି-ନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଇତି । ପରୋରଜସୀତି ।
କସ୍ତଦ୍ଯ-ତ୍ପରୋରଜା ଇତି । ଏଷ ଵାଵ ସ ପରୋରଜା ଇତି ହୋଵାଚ । ଯ ଏଷ ତପତି ।
ଏଷୋ ଽର୍ଵାଗ୍ରଜା ଇତି । ସ କସ୍ମି-ନ୍ତ୍ଵେଷ ଇତି । ସତ୍ଯ ଇତି । କି-ନ୍ତଥ୍ସତ୍ଯମିତି । ତପ ଇତି ॥ 26 ॥

କସ୍ମିନ୍ନୁ ତପ ଇତି । ବଲ ଇତି ।
କି-ନ୍ତ-ଦ୍ବଲମିତି । ପ୍ରାଣ ଇତି ।
ମାସ୍ମ ପ୍ରାଣମତି ପୃଚ୍ଛ ଇତି ମା-ଽଽଚାର୍ଯୋ ଽବ୍ରଵୀଦିତି ହୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ॥
ସହୋଵାଚ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଦୈଯାଂ (ଦୈଯ୍ଯାଂ) ପାତିଃ ।
ଯଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଚାରି-ନ୍ପ୍ରାଣମତ୍ଯପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଃ । ମୂଦ୍ର୍ଧା ତେ ଵ୍ଯପତିଷ୍ଯତ୍ ।
ଅହମୁତ ଆଚାର୍ଯା-ଚ୍ଛ୍ରେଯା-ନ୍ଭଵିଷ୍ଯାମି ।
ଯୋ ମା ସାଵିତ୍ରେ ସମଵାଦିଷ୍ଟେତି ॥ 27 ॥

ତସ୍ମା-ଥ୍ସାଵିତ୍ରେ ନ ସଂଵଁଦେତ ॥
ସ ଯୋ ହଵୈ ସାଵିତ୍ରଂ-ଵିଁଦୁଷା ସାଵିତ୍ରେ ସଂଵଁଦତେ । ସହାସ୍ମି-ଞ୍ଛ୍ରିଯ-ନ୍ଦଧାତି ।
ଅନୁ ହଵା ଅସ୍ମା ଅସୌ ତପଞ୍ଛ୍ରିଯ-ମ୍ମନ୍ଯତେ ।
ଅନ୍ଵସ୍ମୈ ଶ୍ରୀସ୍ତପୋ ମନ୍ଯତେ । ଅନ୍ଵସ୍ମୈ ତପୋ ବଲ-ମ୍ମନ୍ଯତେ । ଅନ୍ଵସ୍ମୈ ବଲ-ମ୍ପ୍ରାଣ-ମ୍ମନ୍ଯତେ ॥ ସ ଯଦାହ ।
ସଜ୍ଞାନ୍ନଂ-ଵିଁଜ୍ଞାନ-ନ୍ଦର୍ଶା ଦୃଷ୍ଟେତି । ଏଷ ଏଵ ତତ୍ ॥ 28 ॥

ଅଥ ଯଦାହ । ପ୍ରସ୍ତୁତଂ-ଵିଁଷ୍ଟୁତଗ୍ଂ ସୁତା ସୁନ୍ଵତୀତି । ଏଷ ଏଵ ତତ୍ ॥ ଏଷ ହ୍ଯେଵ ତାନ୍ଯହାନି । ଏଷ ରାତ୍ରଯଃ ॥ ଅଥ ଯଦାହ ।
ଚିତ୍ରଃ କେତୁ ର୍ଦାତା ପ୍ରଦାତା ସଵିତା ପ୍ରସଵିତା ଽଭିଶାସ୍ତା ଽନୁମନ୍ତେତି । ଏଷ ଏଵ ତତ୍ । ଏଷ ହ୍ଯେଵ ତେ-ଽହ୍ନୋ ମୁହୂର୍ତାଃ । ଏଷ ରାତ୍ରେଃ ॥ 29 ॥

ଅଥ ଯଦାହ । ପଵିତ୍ର-ମ୍ପଵଯିଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସହସ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସହୀଯାନରୁଣୋ
-ଽରୁଣରଜା ଇତି । ଏଷ ଏଵ ତତ୍ । ଏଷ ହ୍ଯେଵ ତେ ଽଦ୍ର୍ଧମାସାଃ । ଏଷ ମାସାଃ ॥ ଅଥ ଯଦାହ ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଉକ୍ଥ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିର୍-ଋତୁଃ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର ଇତି । ଏଷ ଏଵ ତତ୍ । ଏଷ ହ୍ଯେଵ ତେ ଯଜ୍ଞକ୍ରତଵଃ । ଏଷ ଋତଵଃ ॥ 30 ॥

ଏଷ ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ॥ ଅଥ ଯଦାହ । ଇଦାନୀ-ନ୍ତଦାନୀମିତି । ଏଷ ଏଵ ତତ୍ । ଏଷ ହ୍ଯେଵ ତେ ମୁହୂର୍ତାନା-ମ୍ମୁହୂର୍ତାଃ ॥ ଜନକୋ ହ ଵୈ ଦେହଃ । ଅହୋରାତ୍ରୈ-ସ୍ସମାଜଗାମ । ତଗ୍ଂ ହୋଚୁଃ । ଯୋ ଵା ଅସ୍ମାନ୍. ଵେଦ । ଵିଜହତ୍-ପାପ୍ମାନମେତି ॥ 31 ॥

ସର୍ଵ-ମାଯୁରେତି । ଅଭି ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ।
ନାସ୍ଯା-ମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽନ୍ନ-ଙ୍କ୍ଷୀଯତ ଇତି ॥ ଵିଜହଦ୍ଧ ଵୈ ପାପ୍ମାନମେତି ।
ସର୍ଵମାଯୁରେତି । ଅଭି ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ।
ନାସ୍ଯା-ମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଽନ୍ନ-ଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଅହୀନା ହାଶ୍ଵତ୍ଥ୍ଯଃ । ସାଵିତ୍ରଂ-ଵିଁଦା-ଞ୍ଚକାର ॥ 32 ॥

ସ ହ ହଗ୍ଂସୋ ହିରଣ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା । ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମିଯାଯ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସାଯୁଜ୍ଯମ୍ ॥ ହଗ୍ଂସୋ ହଵୈ ହିରଣ୍ମଯୋ ଭୂତ୍ଵା ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସାଯୁଜ୍ଯମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଦେଵଭାଗୋ ହ ଶ୍ରୌତର୍ଷଃ । ସାଵିତ୍ରଂ-ଵିଁଦା-ଞ୍ଚକାର ।
ତଗ୍ଂ ହ ଵାଗଦୃଶ୍ଯମାନା ଽଭ୍ଯୁଵାଚ ॥ 33 ॥

ସର୍ଵମ୍ବତ ଗୌତମୋ ଵେଦ । ଯ-ସ୍ସାଵିତ୍ରଂ-ଵେଁଦେତି । ସ ହୋଵାଚ । କୈଷା ଵାଗସୀତି । ଅଯମହଗ୍ଂ ସାଵିତ୍ରଃ । ଦେଵାନା-ମୁତ୍ତମୋ ଲୋକଃ । ଗୁହ୍ଯ-ମ୍ମହୋ ବିଭ୍ରଦିତି । ଏତାଵତି ହ ଗୌତମଃ ।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତ-ଙ୍କୃତ୍ଵା-ଽଧୋ ନିପପାତ ।
ନମୋ ନମ ଇତି ॥ 34 ॥

ସ ହୋଵାଚ । ମା ଭୈଷୀ ର୍ଗୌତମ । ଜିତୋ ଵୈ ତେ ଲୋକ ଇତି ॥ ତସ୍ମାଦ୍ଯେ କେ ଚ ସାଵିତ୍ରଂ-ଵିଁଦୁଃ । ସର୍ଵେ ତେ ଜିତଲୋକାଃ ॥ ସ ଯୋ ହଵୈ ସାଵିତ୍ର-ସ୍ଯାଷ୍ଟାକ୍ଷର-ମ୍ପଦଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିଯା ଽଭିଷିକ୍ତଂ-ଵେଁଦ । ଶ୍ରିଯା ହୈଵାଭିଷିଚ୍ଯତେ । ଘୃଣିରିତି ଦ୍ଵେ ଅକ୍ଷରେ । ସୂର୍ଯ ଇତି ତ୍ରୀଣି । ଆଦିତ୍ଯ ଇତି ତ୍ରୀଣି ॥ 35 ॥

ଏତଦ୍ଵୈ ସାଵିତ୍ର-ସ୍ଯାଷ୍ଟାକ୍ଷର-ମ୍ପଦଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରିଯାଭିଷିକ୍ତମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ଶ୍ରିଯା ହୈଵାଭିଷିଚ୍ଯତେ ॥ ତଦେ-ତଦୃଚା-ଽଭ୍ଯୁକ୍ତମ୍ । ଋଚୋ ଅକ୍ଷରେ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ନ୍ ।
ଯସ୍ମି-ନ୍ଦେଵା ଅଧି ଵିଶ୍ଵେ ନିଷେଦୁଃ ।
ଯସ୍ତନ୍ନ ଵେଦ କିମୃଚା କରିଷ୍ଯତି । ଯ ଇ-ତ୍ତଦ୍ଵିଦୁସ୍ତ ଇମେ ସମାସତ ଇତି ॥ ନ ହଵା ଏତସ୍ଯର୍ଚା ନ ଯଜୁଷା ନ ସାମ୍ନା-ଽର୍ଥୋ-ଽସ୍ତି ।
ଯ-ସ୍ସାଵିତ୍ରଂ-ଵେଁଦ ॥ 36 ॥

ତଦେତ-ତ୍ପରି ଯଦ୍ଦେଵଚକ୍ରମ୍ ।
ଆର୍ଦ୍ର-ମ୍ପିନ୍ଵମାନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକ ଏତି ।
ଵିଜହ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା ଭୂତାନି ସପଂଶ୍ଯତ୍ ॥
ଆର୍ଦ୍ରୋ ହ ଵୈ ପିନ୍ଵମାନ-ସ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକ ଏତି ।
ଵିଜହନ୍ ଵିଶ୍ଵା ଭୂତାନି ସପଂଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଶୂଷୋ ହଵୈ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ । ଆଦିତ୍ଯେନ ସମାଜଗାମ । ତଗ୍ଂ ହୋଵାଚ ।
ଏହି ସାଵିତ୍ରଂ-ଵିଁଦ୍ଧି । ଅଯଂ-ଵୈଁ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିଃ ପାରଯିଷ୍ଣୁ-ରମୃତା-ଥ୍ସମ୍ଭୂତ ଇତି । ଏଷ ଵାଵ ସ ସାଵିତ୍ରଃ ।
ଯ ଏଷ ତପତି । ଏହି ମାଂ-ଵିଁଦ୍ଧି । ଇତି ହୈଵୈନ-ନ୍ତଦୁଵାଚ ॥ 37 ॥

(ଦ୍ଯତୋ - ଦ୍ଯତୋ - ଵେଦେତି - ତପ ଇତି - ସମଵାଦିଷ୍ଟେତି - ତ-ଦ୍- ରାତ୍ରେର୍. - ଋତଵଃ - ଏତି - ଚକାରୋ - ଵାଚ - ନମ ଇତ୍ଯା - ଦିତ୍ଯ ଇତି ତ୍ରୀଣି - ସାଵିତ୍ରଂ-ଵେଁଦ - ଵିଦ୍ଧି ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 9)
(ପ୍ରଜାପତିର୍ଦେଵାନ୍ ସଜ୍ଞାନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରସ୍ତୁତ-ନ୍ତାନ୍ଯହାନ୍ଯେଷ ରାତ୍ରଯାସ୍ଚିତ୍ର କେତୁସ୍ତେ-ଽହ୍ନୋ ମୁହୂର୍ତୋ ରାତ୍ରେଃ ପଵିତ୍ର-ନ୍ତେ-ଽର୍ଧ ମାସା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମୋ ଯଜ୍ଞକ୍ରତଵ ଇଦାନୀ-ମ୍ମୁହୂର୍ତାନା-ଞ୍ଜନକୋ-ଽହୀନା ଦେଵଭାଗଃ କୈଷା ଵାମ୍ମ ଶୂଷୋ ହ ଵୈ ଷୋଡଶ)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଇଯଂ-ଵାଁଵ ସରଘା । ତସ୍ଯା ଅଗ୍ନିରେଵ ସାରଘ-ମ୍ମଧୁ । ଯା ଏତାଃ ପୂର୍ଵପକ୍ଷା-ପରପକ୍ଷଯୋ ରାତ୍ରଯଃ । ତା ମଧୁକୃତଃ ।
ଯାନ୍ଯହାନି । ତେ ମଧୁଵୃଷାଃ ।
ସ ଯୋ ହ ଵା ଏତା ମଧୁକୃତଶ୍ଚ ମଧୁଵୃଷାଗ୍ଶ୍ଚ ଵେଦ ।
କୁର୍ଵନ୍ତି ହାସ୍ଯୈତା ଅଗ୍ନୌ ମଧୁ । ନାସ୍ଯେଷ୍ଟାପୂର୍ତ-ନ୍ଧଯନ୍ତି ॥
ଅଥ ଯୋ ନ ଵେଦ ॥ 38 ॥

ନ ହାସ୍ଯୈତା ଅଗ୍ନୌ ମଧୁ କୁର୍ଵନ୍ତି । ଧଯନ୍ତ୍ଯସ୍ଯେଷ୍ଟାପୂର୍ତମ୍ ॥
ଯୋ ହ ଵା ଅହୋରାତ୍ରାଣା-ନ୍ନାମଧେଯାନି ଵେଦ ।
ନାହୋରାତ୍ରେଷ୍ଵା-ର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ସଜ୍ଞାନ୍ନଂ-ଵିଁଜ୍ଞାନ-ନ୍ଦର୍ଶା ଦୃଷ୍ଟେତି ।
ଏତା-ଵନୁଵାକୌ ପୂର୍ଵପକ୍ଷସ୍ଯା-ହୋରାତ୍ରାଣା-ନ୍ନାମଧେଯାନି । ପ୍ରସ୍ତୁତଂ-ଵିଁଷ୍ଟୁତଗ୍ଂ ସୁତା ସୁନ୍ଵତୀତି । ଏତାଵନୁ-ଵାକାଵ-ପରପକ୍ଷସ୍ଯା-ହୋରାତ୍ରାଣା-ନ୍ନାମଧେଯାନି ।
ନାହୋରାତ୍ରେଷ୍ଵା-ର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 39 ॥

ଯୋ ହ ଵୈ ମୁହୂର୍ତାନା-ନ୍ନାମଧେଯାନି ଵେଦ । ନ ମୁହୂର୍ତେଷ୍ଵା-ର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଚିତ୍ରଃ କେତୁ ର୍ଦାତା ପ୍ରଦାତା ସଵିତା ପ୍ରସଵିତା ଽଭିଶାସ୍ତା ଽନୁମନ୍ତେତି । ଏତେ-ଽନୁଵାକା ମୁହୂର୍ତାନା-ନ୍ନାମଧେଯାନି । ନ ମୁହୂର୍ତେଷ୍ଵା-ର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯୋ ହ ଵା ଅଦ୍ର୍ଧମାସା-ନାଞ୍ଚ ମାସାନାଞ୍ଚ ନାମଧେଯାନି ଵେଦ ।
ନାଦ୍ର୍ଧମାସେଷୁ ନ ମାସେଷ୍ଵା-ର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ।
ପଵିତ୍ର-ମ୍ପଵଯିଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସହସ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସହୀଯାନରୁଣୋ ଽରୁଣରଜା ଇତି ।
ଏତେ-ଽନୁଵାକା ଅଦ୍ର୍ଧମାସାନାଞ୍ଚ ମାସାନାଞ୍ଚ ନାମଧେଯାନି ॥ 40 ॥

ନାଦ୍ର୍ଧମସେଷୁ ନ ମାସେଷ୍ଵା-ର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥
ଯୋ ହ ଵୈ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୂନା-ଞ୍ଚର୍ତୂନା-ଞ୍ଚ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ଚ ନାମଧେଯାନି ଵେଦ ।
ନ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଷୁ ନର୍ତୁଷୁ ନ ସଂଵଁଥ୍ସର ଆର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଉକ୍ଥ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିର୍-ଋତୁଃ ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର ଇତି ।
ଏତେ ଽନୁଵାକା ଯଜ୍ଞକ୍ରତୂନା-ଞ୍ଚର୍ତୂନା-ଞ୍ଚ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ଚ ନାମଧେଯାନି ।
ନ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଷୁ ନର୍ତୁଷୁ ନ ସଂଵଁଥ୍ସର ଆର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥
ଯୋ ହ ଵୈ ମୁହୂର୍ତାନା-ମ୍ମୁହୂର୍ତାନ୍. ଵେଦ ।
ନ ମୁହୂର୍ତାନା-ମ୍ମୁହୂର୍ତେଷ୍ଵାର୍ତି ମାର୍ଚ୍ଛତି ॥ 41 ॥

ଇଦାନୀ-ନ୍ତଦାନୀମିତି । ଏତେ ଵୈ ମୁହୂର୍ତାନା-ମ୍ମୁହୂର୍ତାଃ । ନ ମୁହୂର୍ତାନା-ମ୍ମୁହୂର୍ତେଷ୍ଵାର୍ତି-ମାର୍ଚ୍ଛତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥
ଅଥୋ ଯଥା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ଭୂତ୍ଵା ଽନୁ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ନ-ମତ୍ତି । ଏଵମେଵୈତାନ୍ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ଭୂତ୍ଵା ଽନୁ ପ୍ରଵିଶ୍ଯା-ନ୍ନମତ୍ତି । ସ ଏତେଷାମେଵ ସଲୋକତାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯ-ମଶ୍ନୁତେ ।
ଅପ ପୁନର୍ମୃତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜଯତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ 42 ॥

(ନ ଵେଦୈ - ଵଂ-ଵେଁଦା - ନୁଵାକା ଅଦ୍ର୍ଧମାସାନା-ଞ୍ଚ ମସାନା-ଞ୍ଚ ନାମଧେଯାନି - ମୁହୂର୍ତେଷ୍ଵାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି - +ନଵ ଚ) (ଅ. 10)
(ଇଯମହୋରାତ୍ରାଣାଗ୍ଂ ସଜ୍ଞାନ୍ନ-ମ୍ପୂର୍ଵପକ୍ଷସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ତୁତମପରପକ୍ଷସ୍ଯ ମୁହୂର୍ତାନା-ଞ୍ଚିତ୍ରଃ କେତୁରଦ୍ର୍ଧମାସାନା-ମ୍ପଵିତ୍ରଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୂନାମଗ୍ନିଷ୍ଟୋମୋ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୂନାମିଦାନୀ-ମ୍ମୁହୂର୍ତାନା-ମ୍ମୁହୂର୍ତାନ୍. ଵେଦେଦାନୀମଥୋ ଦ୍ଵାଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
କଶ୍ଚିଦ୍ଧଵା ଅସ୍ମା-ଲ୍ଲୋକା-ତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ । ଆତ୍ମାନଂ-ଵେଁଦ । ଅଯ-ମହ-ମସ୍ମୀତି । କଶ୍ଚିଥ୍ସ୍ଵଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନ ପ୍ରତି ପ୍ରଜାନାତି ॥ ଅଗ୍ନିମୁଗ୍ଧୋ ହୈଵ ଧୁମତାନ୍ତଃ । ସ୍ଵଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନ ପ୍ରତି ପ୍ରଜାନାତି ।
ଅଥ ଯୋ ହୈଵୈତ-ମଗ୍ନିଗ୍ଂ ସାଵିତ୍ରଂ-ଵେଁଦ ।
ସ ଏଵାସ୍ମା ଲ୍ଲୋକା-ତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ । ଆତ୍ମାନଂ-ଵେଁଦ ।
ଅଯ-ମହ-ମସ୍ମୀତି ॥ 43 ॥

ସ ସ୍ଵଂ-ଲୋଁକ-ମ୍ପ୍ରତି ପ୍ରଜାନାତି ॥ ଏଷ ଉ ଵେଵୈନ-ନ୍ତଥ୍ସାଵିତ୍ରଃ । ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ମଭିଵହତି ॥ ଅହୋରାତ୍ରୈ ର୍ଵା ଇଦଗ୍ଂ ସଯୁଗ୍ଭିଃ କ୍ରିଯତେ । ଇତି ରାତ୍ରାଯା ଦୀକ୍ଷିଷତ । ଇତି ରାତ୍ରାଯ ଵ୍ରତ-ମୁପାଗୁରିତି । ତାନି ହାନେଵଂ-ଵିଁଦୁଷଃ । ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଶେଵଧି-ନ୍ଧଯନ୍ତି ।
ଧୀତଗ୍ଂ ହୈଵ ସ ଶେଵଧି-ମନୁପରୈତି ॥
ଅଥ ଯୋ ହୈଵୈତମଗ୍ନିଗ୍ଂ ସାଵିତ୍ରଂ-ଵେଁଦ ॥ 44 ॥

ତସ୍ଯ ହୈଵା-ହୋରାତ୍ରାଣି । ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ଶେଵଧି-ନ୍ନ ଧଯନ୍ତି ।
ଅଧୀତଗ୍ଂ ହୈଵ ସ ଶେଵଧି-ମନୁପରୈତି ॥
ଭରଦ୍ଵାଜୋ ହ ତ୍ରିଭିରାଯୁର୍ଭି ର୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମୁଵାସ ।
ତଗ୍ଂ ହ ଜୀର୍ଣିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥଵିରଗ୍ଂ ଶଯାନମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉପଵ୍ରଜ୍ଯୋ ଵାଚ । ଭରଦ୍ଵାଜ । ଯତ୍ତେ ଚତୁର୍ଥମାଯୁର୍ଦଦ୍ଯାମ୍ । କିମେନେନ କୁର୍ଯା ଇତି । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମେଵୈନେନ ଚରେଯମିତି ହୋଵାଚ ॥ 45 ॥

ତଗ୍ଂ ହ ତ୍ରୀ-ନ୍ଗିରି-ରୂପାନ ଵିଜ୍ଞାତାନିଵ ଦର୍ଶଯା-ଞ୍ଚକାର । ତେଷାଗ୍ଂ ହୈକୈକସ୍ମା-ନ୍ମୁଷ୍ଟିନା-ଽଽଦଦେ । ସ ହୋଵାଚ ।
ଭରଦ୍ଵାଜେତ୍ଯାମନ୍ତ୍ର୍ଯ । ଵେଦା ଵା ଏତେ । ଅନନ୍ତା ଵୈ ଵେଦାଃ । ଏତଦ୍ଵା ଏତୈ ସ୍ତ୍ରିଭି-ରାଯୁର୍ଭି-ରନ୍ଵଵୋଚଥାଃ । ଅଥ ତ ଇତର-ଦନନୂକ୍ତମେଵ । ଏହୀମଂ-ଵିଁଦ୍ଧି । ଅଯଂ-ଵୈଁ ସର୍ଵ ଵିଦ୍ଯେତି ॥ 46 ॥

ତସ୍ମୈ ହୈତମଗ୍ନିଗ୍ଂ ସାଵିତ୍ରମୁଵାଚ । ତଗ୍ଂ ସ ଵିଦିତ୍ଵା । ଅମୃତୋ ଭୂତ୍ଵା । ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମିଯାଯ । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସାଯୁଜ୍ଯମ୍ ॥
ଅମୃତୋ ହୈଵ ଭୂତ୍ଵା । ସ୍ଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି । ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ସାଯୁଜ୍ଯମ୍ । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଏଷୋ ଏଵ ତ୍ରଯୀ ଵିଦ୍ଯା ॥ 47 ॥

ଯାଵନ୍ତଗ୍ଂ ହ ଵୈ ତ୍ରଯ୍ଯା ଵିଦ୍ଯଯା ଲୋକ-ଞ୍ଜଯତି । ତାଵନ୍ତଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଅଗ୍ନେ ର୍ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି ।
ଅଗ୍ନେରେଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ମାପ୍ନୋତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଵାଯୋ ର୍ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି । ଵାଯୋରେଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି ॥ 48 ॥

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯୈଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ବୃହସ୍ପତେ ର୍ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି ।
ବୃହସ୍ପତେରେଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ମାପ୍ନୋତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ପ୍ରଜାପତେ ର୍ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି । ପ୍ରଜାପତେରେଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତା-ମାପ୍ନୋତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ସ ଵା ଏଷୋ-ଽଗ୍ନି-ରପକ୍ଷପୁଚ୍ଛୋ ଵାଯୁରେଵ ।
ତସ୍ଯାଗ୍ନି ର୍ମୁଖମ୍ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ-ଶ୍ଶିରଃ ।
ସ ଯଦେତେ ଦେଵତେ ଅନ୍ତରେଣ ।
ତଥ୍ସର୍ଵଗ୍ଂ ସୀଵ୍ଯତି । ତସ୍ମା-ଥ୍ସାଵିତ୍ରଃ ॥ 49 ॥
(ଅଯମହମସ୍ମୀତି - ଵେଦ - ହୋଵାଚ - ସର୍ଵଵିଦ୍ଯେତି - ଵିଦ୍ଯେ - ନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵା ଏତାନି ନାମଧେଯାନି - ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵ ସାଯୁଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋକତାମାପ୍ନୋତି ସପ୍ତ ଚ) । (ଅ. 11)
(ଅଗ୍ନେର୍ଵାଯୋରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେଃ ପ୍ରଜାପତେ-ର୍ବ୍ରହ୍ମଣ-ସ୍ସ ଵୈ ସପ୍ତ)
(ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ - ଭୂ - ସ୍ତ୍ଵମେଵ - ସଂଵଁଥ୍ସରୋ-ଽସି - ଭୂ - ରାଜ୍ଞ୍ଯ - ସଵ-ଵିପଶ୍ଚିତେ - ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵା - ନିଯଂ-ଵାଁଵ ସରଘା - କଶ୍ଚିଦ୍ଧୈକାଦଶ)
(ସଞ୍ଜ୍ଞାନଗ୍ଂ - ରାଜ୍ଞୀ - ମୂଦ୍ର୍ଧା ହୃଦଯ - ଏଷ ସଂଵଁଥ୍ସରୋ - ନାଦ୍ର୍ଧମାସେଷୁ ନଵଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ସଞ୍ଜ୍ଞାନଗ୍ଂ - ସାଵିତ୍ରଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥