3.10 - ସାଵିତ୍ରଚଯନମ୍ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାଠ ପ୍ରଶ୍ନଃ ପାଠଃ - ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ କାଠକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ସାଵିତ୍ରଚଯନମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନଂ॑-ଵିଁ॒ଜ୍ଞାନ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜ୍ଞାନ॑-ଞ୍ଜା॒ନଦ॑ଭିଜା॒ନତ୍ । ସ॒କଂ​ଲ୍ପଁ॑ମାନ-ମ୍ପ୍ର॒କଲ୍ପ॑ମାନ-ମୁପ॒କଲ୍ପ॑ମାନ॒-ମୁପ॑କ୍ଲୃପ୍ତ-ଙ୍କ୍ଲୃ॒ପ୍ତମ୍ ।
ଶ୍ରେଯୋ॒ ଵସୀ॑ଯ ଆ॒ଯଥ୍ସମ୍ଭୂ॑ତ-ମ୍ଭୂ॒ତମ୍ ॥
ଚି॒ତ୍ରଃ କେ॒ତୁଃ ପ୍ର॒ଭାନା॒ଭାନ୍-ଥ୍ସ॒ଭାନ୍ନ୍ ।
ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମା॒ଗ୍॒-ସ୍ତେଜ॑ସ୍ଵାନା॒ତପ॒ଗ୍ଗ୍॒-ସ୍ତପ॑ନ୍ନଭି॒ତପନ୍ନ୍॑ ।
ରୋ॒ଚ॒ନୋ ରୋଚ॑ମାନଃ-ଶୋଭ॒ନଃ-ଶୋଭ॑ମାନଃ କ॒ଲ୍ଯାଣଃ॑ ॥ ଦର୍​ଶା॑ ଦୃ॒ଷ୍ଟା ଦ॑ର୍​ଶ॒ତା ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପା ସୁଦର୍​ଶ॒ନା । ଆ॒ପ୍ଯାଯ॑ମାନା॒ ପ୍ଯାଯ॑ମାନା॒-ପ୍ଯାଯା॑ ସୂ॒ନୃତେରା᳚ ।
ଆ॒ପୂର୍ଯ॑ମାଣା॒ ପୂର୍ଯ॑ମାଣା ପୂ॒ରଯ॑ନ୍ତୀ ପୂ॒ର୍ଣା ପୌ᳚ର୍ଣମା॒ସୀ ॥ ଦା॒ତା ପ୍ର॑ଦା॒ତା-ଽଽନ॒ନ୍ଦୋ ମୋଦଃ॑ ପ୍ରମୋ॒ଦଃ ॥ 1 ॥

ଆ॒ଵେ॒ଶଯ॑-ନ୍ନିଵେ॒ଶଯନ୍᳚ଥ୍ସଂ॒​ଵେଁଶ॑ନ॒-ସ୍ସଗ୍ଗ୍​ଶା᳚ନ୍ତ-ଶ୍ଶା॒ନ୍ତଃ । ଆ॒ଭଵ॑-ନ୍ପ୍ର॒ଭଵନ୍᳚-ଥ୍ସ॒ଭଂ​ଵଁ॒ନ୍-ଥ୍ସମ୍ଭୂ॑ତୋ ଭୂ॒ତଃ ॥
ପ୍ରସ୍ତୁ॑ତଂ॒-ଵିଁଷ୍ଟୁ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସଗ୍ଗ୍​ସ୍ତୁ॑ତ-ଙ୍କ॒ଲ୍ଯାଣଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଶୁ॒କ୍ରମ॒ମୃତ॑-ନ୍ତେଜ॒ସ୍ଵି ତେଜ॒-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧମ୍ । ଅ॒ରୁ॒ଣ-ମ୍ଭା॑ନୁ॒ମ-ନ୍ମରୀ॑ଚିମଦଭି॒ତପ॒-ତ୍ତପ॑ସ୍ଵତ୍ ॥ ସ॒ଵି॒ତା ପ୍ର॑ସଵି॒ତା ଦୀ॒ପ୍ତୋ ଦୀ॒ପଯ॒-ନ୍ଦୀପ୍ଯ॑ମାନଃ । ଜ୍ଵଲ॑-ଞ୍ଜ୍ଵଲି॒ତା ତପ॑ନ୍ ଵି॒ତପନ୍᳚-ଥ୍ସ॒ନ୍ତପନ୍ନ୍॑ । ରୋ॒ଚ॒ନୋ ରୋଚ॑ମାନ-ଶ୍ଶୁ॒ଭୂଂ-ଶ୍ଶୁମ୍ଭ॑ମାନୋ ଵା॒ମଃ ॥
ସୁ॒ତା ସୁ॑ନ୍ଵ॒ତୀ ପ୍ରସୁ॑ତା ସୂ॒ଯମା॑ନା ଽଭିଷୂ॒ଯମା॑ଣା । ପୀତୀ᳚ ପ୍ର॒ପା ସ॒ପା-ନ୍ତୃପ୍ତି॑-ସ୍ତ॒ର୍ପଯ॑ନ୍ତୀ ॥ 2 ॥

କା॒ନ୍ତା କା॒ମ୍ଯା କା॒ମଜା॒ତା ଽଽଯୁ॑ଷ୍ମତୀ କାମ॒ଦୁଘା᳚ ॥ ଅ॒ଭି॒ଶା॒ସ୍ତା ଽନୁ॑ମ॒ନ୍ତା-ଽଽନ॒ନ୍ଦୋ ମୋଦଃ॑ ପ୍ରମୋ॒ଦଃ । ଆ॒ସା॒ଦଯ॑-ନ୍ନିଷା॒ଦଯନ୍᳚-ଥ୍ସ॒ଗ୍ଂ॒ସାଦ॑ନ॒-ସ୍ସଗ୍ଂସ॑ନ୍ନ-ସ୍ସ॒ନ୍ନଃ ।
ଆ॒ଭୂ ର୍ଵି॒ଭୂଃ ପ୍ର॒ଭୂ-ଶ୍ଶ॒ଭୂଂ ର୍ଭୁଵଃ॑ ॥
ପ॒ଵିତ୍ର॑-ମ୍ପଵଯି॒ଷ୍ଯ-ନ୍ପୂ॒ତୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯଃ॑ ।
ଯଶୋ॒ ଯଶ॑ସ୍ଵା-ନା॒ଯୁର॒ମୃତଃ॑ । ଜୀ॒ଵୋ ଜୀ॑ଵି॒ଷ୍ଯ-ନ୍ଥ୍ସ୍ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ॥ ସହ॑ସ୍ଵା॒-ନ୍ଥ୍ସହୀ॑ଯା॒-ନୋଜ॑ସ୍ଵା॒-ନ୍ଥ୍ସହ॑ମାନଃ । ଜଯ॑ନ୍ନ-ଭି॒ଜଯନ୍᳚-ଥ୍ସୁ॒ଦ୍ରଵି॑ଣୋ ଦ୍ରଵିଣୋ॒ଦାଃ । ଆ॒ର୍ଦ୍ରପ॑ଵିତ୍ରୋ॒ ହରି॑କେଶୋ॒ ମୋଦଃ॑ ପ୍ରମୋ॒ଦଃ ॥ 3 ॥

ଅ॒ରୁ॒ଣୋ॑ ଽରୁ॒ଣର॑ଜାଃ ପୁ॒ଣ୍ଡରୀ॑କୋ ଵିଶ୍ଵ॒ଜିଦ॑-ଭି॒ଜିତ୍ । ଆ॒ର୍ଦ୍ରଃ ପିନ୍ଵ॑ମା॒ନୋ ଽନ୍ନ॑ଵା॒ନ୍-ରସ॑ଵା॒-ନିରା॑ଵାନ୍ ।
ସ॒ର୍ଵୌ॒ଷ॒ଧ-ସ୍ସ॑ଭଂ॒ରୋ ମହ॑ସ୍ଵାନ୍ ॥ ଏ॒ଜ॒ତ୍କା ଜୋ॑ଵ॒ତ୍କାଃ । କ୍ଷୁ॒ଲ୍ଲ॒କା-ଶ୍ଶି॑ପିଵିଷ୍ଟ॒କାଃ ।
ସ॒ରି॒ସ୍ତ୍ର॒ରା-ସ୍ସୁ॒ଶେର॑ଵଃ । ଅ॒ଜି॒ରାସୋ॑ ଗମି॒ଷ୍ଣଵଃ॑ ॥ ଇ॒ଦାନୀ᳚-ନ୍ତ॒ଦାନୀ॑-ମେ॒ତର୍​ହି॑ କ୍ଷି॒ପ୍ରମ॑ଜି॒ରମ୍ । ଆ॒ଶୁ ର୍ନି॑ମେ॒ଷଃ ଫ॒ଣୋ ଦ୍ରଵ॑ନ୍ନତି॒-ଦ୍ରଵନ୍ନ୍॑ । ତ୍ଵର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତ୍ଵର॑ମାଣ ଆ॒ଶୁରାଶୀ॑ଯାଞ୍ଜ॒ଵଃ {ଆ॒ଶୁରାଶୀ॑ଯାନ୍ ଜ॒ଵଃ} ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯୋ॑ ଽତିରା॒ତ୍ରୋ ଦ୍ଵି॑ରା॒ତ୍ର-ସ୍ତ୍ରି॑ରା॒ତ୍ର-ଶ୍ଚ॑ତୂରା॒ତ୍ରଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ଋ॒ତୁ-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ ଋ॒ତୁଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଋ॒ତୁଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ମ॒ହାନ୍କଃ ॥ 4 ॥

(ପ୍ର॒ମୋ॒ଦ - ସ୍ତ॒ର୍ପଯ॑ନ୍ତୀ - ପ୍ରମୋ॒ଦୋ - ଜ॒ଵସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଭୂର॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॒ ମା-ଞ୍ଚ॑ ।
ତ୍ରୀଗ୍​ଶ୍ଚ॑ ଲୋ॒କା-ନ୍ଥ୍ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ର-ଞ୍ଚ॑ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ॥
ଭୁଵୋ॑ ଵା॒ଯୁ-ଞ୍ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଞ୍ଚ॒ ମା-ଞ୍ଚ॑ । ତ୍ରୀଗ୍​ଶ୍ଚ॑ ଲୋ॒କା-ନ୍ଥ୍ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ର-ଞ୍ଚ॑ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା-ଽ ଙ୍ଗିଂର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ । ସ୍ଵ॑ରାଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ ଦିଵ॑-ଞ୍ଚ॒ ମା-ଞ୍ଚ॑ । ତ୍ରୀଗ୍​ଶ୍ଚ॑ ଲୋ॒କା-ନ୍ଥ୍ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ର-ଞ୍ଚ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା ଽଙ୍ଗିଂର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ । ଭୂର୍ଭୁଵ॒-ସ୍ସ୍ଵ॑-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ-ଞ୍ଚ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ॒ ମା-ଞ୍ଚ॑ ।
ତ୍ରୀଗ୍​ଶ୍ଚ॑ ଲୋ॒କା-ନ୍ଥ୍ସ॑ଵନ୍​ଥ୍ସ॒ର-ଞ୍ଚ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିସ୍ତ୍ଵା ସାଦଯତୁ । ତଯା॑ ଦେ॒ଵତ॑ଯା ଽଙ୍ଗିର॒ସ୍ଵ-ଦ୍ଧ୍ରୁ॒ଵା ସୀ॑ଦ ॥ 5 ॥

(ସଂ॒​ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର॒-ଞ୍ଚ॒ ଷଟ୍ ଚ॑)(ଆ2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ତ୍ଵମେ॒ଵ ତ୍ଵାଂ-ଵେଁ᳚ତ୍ଥ॒ ଯୋ॑-ଽସି॒ ସୋ-ଽସି॑ । ତ୍ଵମେ॒ଵ ତ୍ଵାମ॑ଚୈଷୀଃ । ଚି॒ତଶ୍ଚାସି॒ ସଞ୍ଚି॑ତ-ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ । ଏ॒ତାଵା॒ଗ୍॒ଶ୍ଚାସି॒ ଭୂଯାଗ୍॑ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ ।
ଯତ୍ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ନ୍ଯୂ॑ନଂ॒-ଯଁଦୁ॒ ତେ-ଽତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯା-ସ୍ତଦଂଙ୍ଗି॑ରସ-ଶ୍ଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ।
ଵିଶ୍ଵେ॑ ତେ ଦେ॒ଵାଶ୍ଚିତି॒-ମାପୂ॑ରଯନ୍ତୁ । ଚି॒ତଶ୍ଚାସି॒ ସଞ୍ଚି॑ତ-ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ । ଏ॒ତାଵା॒ଗ୍॒ଶ୍ଚାସି॒ ଭୂଯାଗ୍॑ଶ୍ଚାସ୍ଯଗ୍ନେ । ମା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ଽଚ॒ଯେନ॒ ମା-ଽତି॑ ଚ॒ ଯେନାଯୁ॒ରାଵୃ॑କ୍ଷି । ସଵ॑ର୍​ଷା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॑ଷା॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ ର୍ଯଦ॒ଦାଵୁ॒ଦେତି॑ । ତପ॑ସୋ ଜା॒ତମନି॑-ଭୃଷ୍ଟ॒ମୋଜଃ॑ । ତତ୍ତେ॒ ଜ୍ଯୋତି॑ରିଷ୍ଟକେ । ତେନ॑ ମେ ତପ । ତେନ॑ ମେ ଜ୍ଵଲ । ତେନ॑ ମେ ଦୀଦିହି ।
ଯାଵ॑ଦ୍ଦେ॒ଵାଃ । ଯାଵ॒ଦସା॑ତି॒ ସୂର୍ଯଃ॑ । ଯାଵ॑ଦୁ॒ତାପି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ॥ 6 ॥

(ଆଵୃ॑କ୍ଷି॒ ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ସଂ॒​ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସି ପରିଵଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସି । ଇ॒ଦା॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସୀ-ଦୁଵଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସି ।
ଇ॒ଦ୍ଵ॒ଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସି ଵଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସି । ତସ୍ଯ॑ ତେ ଵସ॒ନ୍ତ-ଶ୍ଶିରଃ॑ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମୋ ଦକ୍ଷି॑ଣଃ ପ॒କ୍ଷଃ । ଵ॒ର॒.ଷାଃ ପୁଚ୍ଛ᳚ମ୍ । ଶ॒ରଦୁତ୍ତ॑ରଃ ପ॒କ୍ଷଃ ।
ହେ॒ମ॒ନ୍ତୋ ମଦ୍ଧ୍ଯ᳚ମ୍ । ପୂ॒ର୍ଵ॒ପ॒କ୍ଷାଶ୍ଚିତ॑ଯଃ । ଅ॒ପ॒ର॒ପ॒କ୍ଷାଃ ପୁରୀ॑ଷମ୍ ॥ 7 ॥

ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରା-ଣୀଷ୍ଟ॑କାଃ । ଋ॒ଷ॒ଭୋ॑-ଽସି ସ୍ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ଯସ୍ଯା᳚-ନ୍ଦି॒ଶି ମ॒ହୀଯ॑ସେ । ତତୋ॑ ନୋ॒ ମହ॒ ଆଵ॑ହ । ଵା॒ଯୁ ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒ ଆଵା॑ହି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଵା॑ହି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ସଂ​ଵାଁ॑ହି । ଚିତ୍ତ୍ଯା॒ ଚିତି॒-ମାପୃ॑ଣ । ଅଚି॑ତ୍ତ୍ଯା॒ ଚିତି॒-ମାପୃ॑ଣ । ଚିଦ॑ସି ସମୁ॒ଦ୍ରଯୋ॑ନିଃ ॥ 8 ॥

ଇନ୍ଦୁ॒ ର୍ଦକ୍ଷଃ॑ ଶ୍ଯେ॒ନ ଋ॒ତାଵା᳚ । ହିର॑ଣ୍ଯପକ୍ଷ-ଶ୍ଶକୁ॒ନୋ ଭୁ॑ର॒ଣ୍ଯୁଃ । ମ॒ହା-ନ୍ଥ୍ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ ଧ୍ରୁ॒ଵ ଆନିଷ॑ତ୍ତଃ । ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀଃ । ଏତି॒ ପ୍ରେତି॒ ଵୀତି॒ ସମିତ୍ଯୁଦିତି॑ । ଦିଵ॑-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ମ୍ମେ॑ ଯଚ୍ଛ ।
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ମ୍ମେ॑ ଯଚ୍ଛ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଦିଵ॑-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ । ଅହ୍ନା॒ ପ୍ରସା॑ରଯ । ରାତ୍ର୍ଯା॒ ସମ॑ଚ । ରାତ୍ର୍ଯା॒ ପ୍ରସା॑ରଯ । ଅହ୍ନା॒ ସମ॑ଚ ।
କାମ॒-ମ୍ପ୍ରସା॑ରଯ । କାମ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ଚ ॥ 9 ॥

(ପୁରୀ॑ଷଗ୍ଂ - ସମୁ॒ଦ୍ରଯୋ॑ନିଃ - ପୃଥି॒ଵୀ-ମ୍ମେ॑ ଯଚ୍ଛା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ମେ ଯଚ୍ଛ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଭୂର୍ଭୁଵ॒-ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ଓଜୋ॒ ବଲ᳚ମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମ୍ । ଯଶୋ॑ ମ॒ହତ୍ । ସ॒ତ୍ଯ-ନ୍ତପୋ॒ ନାମ॑ । ରୂ॒ପ-ମ॒ମୃତ᳚ମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର᳚ମ୍ । ମନ॒ ଆଯୁଃ॑ ।
ଵିଶ୍ଵଂ॒-ଯଁଶୋ॑ ମ॒ହଃ । ସ॒ମ-ନ୍ତପୋ॒ ହରୋ॒ ଭାଃ । ଜା॒ତଵେ॑ଦା॒ ଯଦି॑ ଵା ପାଵ॒କୋ-ଽସି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ଯଦି॑ ଵା ଵୈଦ୍ଯୁ॒ତୋ-ଽସି॑ । ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଭ୍ଯୋ॒ ଯଜ॑ମାନାଯ ଲୋ॒କମ୍ । ଊର୍ଜ॒-ମ୍ପୁଷ୍ଟି॒-ନ୍ଦଦ॑-ଦ॒ଭ୍ଯାଵ॑ଵୃଥ୍ସ୍ଵ ॥ 10 ॥

(ଭାଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ରାଜ୍ଞୀ॑ ଵିରାଜ୍ଞୀ᳚ । ସ॒ମ୍ରାଜ୍ଞୀ᳚ ସ୍ଵ॒ରାଜ୍ଞୀ᳚ । ଅ॒ର୍ଚି-ଶ୍ଶୋ॒ଚିଃ । ତପୋ॒ ହରୋ॒ ଭାଃ । ଅ॒ଗ୍ନି-ରିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାଃ ।
ତେ ମା॒ ସର୍ଵେ॒ ଯଶ॑ସା॒ ସଗ୍ଂସୃ॑ଜନ୍ତୁ ॥ 11 ॥

(ରାଜ୍ଞୀନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମା ସ॒ପ୍ତ (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଅସ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵସ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଵିଭୁ॑ଵେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଵିଵ॑ସ୍ଵତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଅ॒ଭି॒ଭୁଵେ॒ ସ୍ଵାହା-ଽଧି॑ପତଯେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଦି॒ଵାମ୍ପତ॑ଯେ॒ ସ୍ଵାହା ଽଗ୍ଂ॑ହସ୍ପ॒ତ୍ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଚା॒କ୍ଷୁ॒ଷ୍ମ॒ତ୍ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମ॒ତ୍ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ରାଜ୍ଞେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଵି॒ରାଜ୍ଞେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ସ॒ମ୍ରାଜ୍ଞେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ସ୍ଵ॒ରାଜ୍ଞେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଶୂଷା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସୂର୍ଯା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ॒ ସ୍ଵାହା॒ ଜ୍ଯୋତି॑ଷେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ସ॒ଗ୍ଂ॒ସର୍ପା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ କ॒ଲ୍ଯାଣା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ।
ଅର୍ଜୁ॑ନାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 12 ॥

(କ॒ଲ୍ଯାଣା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହୈକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଵି॒ପ॒ଶ୍ଚିତେ॒ ପଵ॑ମାନାଯ ଗାଯତ । ମ॒ହୀ ନ ଧାରା ଽତ୍ଯନ୍ଧୋ॑ ଅର୍​ଷତି । ଅହି॑ର୍​ହ ଜୀ॒ର୍ଣାମତି॑ସର୍ପତି॒ ତ୍ଵଚ᳚ମ୍ । ଅତ୍ଯୋ॒ ନ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ନ ସର॒ଦ୍ଵୃଷା॒ ହରିଃ॑ ।
ଉ॒ପ॒ଯା॒ମଗୃ॑ହୀତୋ-ଽସି ମୃ॒ତ୍ଯଵେ᳚ ତ୍ଵା॒ ଜୁଷ୍ଟ॑-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାମି । ଏ॒ଷ ତେ॒ ଯୋନି॑ର୍ମୃ॒ତ୍ଯଵେ᳚ ତ୍ଵା ॥ ଅପ॑ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ମପ॒କ୍ଷୁଧ᳚ମ୍ । ଅପେ॒ତ-ଶ୍ଶ॒ପଥ॑-ଞ୍ଜହି ।
ଅଧା॑ ନୋ ଅଗ୍ନ॒ ଆଵ॑ହ । ରା॒ଯସ୍ପୋଷଗ୍ଂ॑ ସହ॒ସ୍ରିଣ᳚ମ୍ ॥ 13 ॥

ଯେ ତେ॑ ସ॒ହସ୍ର॑ମ॒ଯୁତ॒-ମ୍ପାଶାଃ᳚ । ମୃତ୍ଯୋ॒ ମର୍ତ୍ଯା॑ଯ॒ ହନ୍ତ॑ଵେ । ତାନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ମା॒ଯଯା᳚ । ସର୍ଵା॒ନଵ॑ ଯଜାମହେ ॥ ଭ॒କ୍ଷୋ᳚ ଽସ୍ଯମୃତ ଭ॒କ୍ଷଃ । ତସ୍ଯ॑ ତେ ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ପୀ॑ତସ୍ଯା॒-ମୃତ॑ଵତଃ ।
ସ୍ଵ॒ଗା-କୃ॑ତସ୍ଯ॒ ମଧୁ॑ମତଃ ।
ଉପ॑ହୂତ॒ସ୍ଯୋ-ପ॑ହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥
ମ॒ନ୍ଦ୍ରା ଽଭିଭୂ॑ତିଃ କେ॒ତୁ ର୍ଯ॒ଜ୍ଞାନାଂ॒-ଵାଁକ୍ । ଅସା॒ଵେହି॑ ॥ 14 ॥

ଅ॒ନ୍ଧୋ ଜାଗୃ॑ଵିଃ ପ୍ରାଣ । ଅସା॒ଵେହି॑ । ବ॒ଧି॒ର ଆ᳚କ୍ରନ୍ଦଯିତ-ରପାନ । ଅସା॒ଵେହି॑ । ଅ॒ହ॒ସ୍ତୋସ୍ତ୍ଵା॒ ଚକ୍ଷୁଃ॑ । ଅସା॒ଵେହି॑ । ଅ॒ପା॒ଦାଶୋ॒ ମନଃ॑ ।
ଅସା॒ଵେହି॑ । କଵେ॒ ଵିପ୍ର॑ଚିତ୍ତେ॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॑ । ଅସା॒ଵେହି॑ ॥ 15 ॥

ସୁ॒ହ॒ସ୍ତ-ସ୍ସୁ॑ଵା॒ସାଃ । ଶୂ॒ଷୋ ନାମା᳚ସ୍ଯ॒-ମୃତୋ॒ ମର୍ତ୍ଯେ॑ଷୁ । ତନ୍ତ୍ଵା॒-ଽହ-ନ୍ତଥା॒ ଵେଦ॑ । ଅସା॒ଵେହି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ମେ॑ ଵା॒ଚି ଶ୍ରି॒ତଃ । ଵାଘୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି । ଵା॒ଯୁର୍ମେ᳚ ପ୍ରା॒ଣେ ଶ୍ରି॒ତଃ ॥ 16 ॥

ପ୍ରା॒ଣୋ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ସୂର୍ଯୋ॑ ମେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷି ଶ୍ରି॒ତଃ ।
ଚକ୍ଷୁ॒ର୍॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ମେ॒ ମନ॑ସି ଶ୍ରି॒ତଃ ॥ 17 ॥

ମନୋ॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ଦିଶୋ॑ ମେ॒ ଶ୍ରୋତ୍ରେ᳚ ଶ୍ରି॒ତାଃ । ଶ୍ରୋତ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ ।
ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି । ଆପୋ॑ ମେ॒ ରେତ॑ସି ଶ୍ରି॒ତାଃ ॥ 18 ॥

ରେତୋ॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ ।
ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ମେ॒ ଶରୀ॑ରେ ଶ୍ରି॒ତା ।
ଶରୀ॑ର॒ଗ୍ଂ॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି । ଓ॒ଷ॒ଧି॒ଵ॒ନ॒ସ୍ପ॒ତଯୋ॑ ମେ॒ ଲୋମ॑ସୁ ଶ୍ରି॒ତାଃ ॥ 19 ॥

ଲୋମା॑ନି॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ॒ ବଲେ᳚ ଶ୍ରି॒ତଃ । ବଲ॒ଗ୍ଂ॒ ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ ।
ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯୋ॑ ମେ ମୂ॒ର୍ଧ୍ନି ଶ୍ରି॒ତଃ ॥ 20 ॥

ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧା ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ଈଶା॑ନୋ ମେ ମ॒ନ୍ଯୌ ଶ୍ରି॒ତଃ । ମ॒ନ୍ଯୁର୍-ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ ।
ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ଆ॒ତ୍ମା ମ॑ ଆ॒ତ୍ମନି॑ ଶ୍ରି॒ତଃ( ) ॥ 21 ॥

ଆ॒ତ୍ମା ହୃଦ॑ଯେ । ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ମଯି॑ । ଅ॒ହମ॒ମୃତେ᳚ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣି ।
ପୁନ॑ର୍ମ ଆ॒ତ୍ମା ପୁନ॒ରାଯୁ॒ରାଗା᳚ତ୍ । ପୁନଃ॑ ପ୍ରା॒ଣଃ ପୁନ॒ରାକୂ॑ତ॒-ମାଗା᳚ତ୍ ।
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ର॒ଶ୍ମିଭି॑ ର୍ଵାଵୃଧା॒ନଃ । ଅ॒ନ୍ତସ୍ତି॑ଷ୍ଠତ୍ଵ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ଗୋ॒ପାଃ ॥ 22 ॥

(ସ॒ହ॒ସ୍ରିଣ॑ - ମିହି॒ - ଶ୍ରୋତ୍ରାସା॒ଵେହି॑ - ପ୍ରା॒ଣେ ଶ୍ରି॒ତୋ - ମନ॑ସି ଶ୍ରି॒ତୋ - ରେତ॑ସି ଶ୍ରି॒ତା - ଲୋମ॑ସୁ ଶ୍ରି॒ତା - ମୂ॒ର୍ଧ୍ନି ଶ୍ରି॒ତ - ଆ॒ତ୍ମନି॑ ଶ୍ରି॒ତୋ᳚ - +-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 8)
(ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵା॒ଯୁ-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଦିଶ॒ ଆପଃ॑ ପୃଥି॒ ଵ୍ଯୋ॑ଷଧିଵନସ୍ପ॒ତଯ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॒ ଈଶା॑ନ ଆ॒ତ୍ମା ପୁନ॑ର୍ମେ॒ ତ୍ରଯୋ॑ଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି ର୍ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତେ ପା॒ପ୍ମନା॒ ସନ୍ଦି॑ତା ଅଜାଯନ୍ତ । ତାନ୍ ଵ୍ଯ॑ଦ୍ଯତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵ୍ଯ॒ଦ୍ଯତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵି॒ଦ୍ଯୁତ୍ । ତମ॑ଵୃଶ୍ଚତ୍ । ଯଦଵୃ॑ଶ୍ଚତ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯତ୍ରୈ॒ତେ ଦେ॒ଵତେ॑ ଅଭି॒ପ୍ରାପ୍ନୁ॑ତଃ ।
ଵିଚ॑ ହୈ॒ଵାସ୍ଯ॒ ତତ୍ର॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒ନ୍ଦ୍ଯତଃ॑ ॥ 23 ॥

ଵୃ॒ଶ୍ଚତ॑ଶ୍ଚ ॥ ସୈଷା ମୀ॑ମା॒ଗ୍ଂ॒ସା-ଽଗ୍ନି॑ହୋ॒ତ୍ର ଏ॒ଵ ସ॑ପନ୍ନ୍ନା । ଅଥୋ॑ ଆହୁଃ ।
ସର୍ଵେ॑ଷୁ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷ୍ଵିତି॑ ॥
ହୋଷ୍ଯ॑ନ୍ନ॒ପ ଉପ॑ସ୍ପୃଶେତ୍ ।
ଵିଦ୍ଯୁ॑ଦସି॒ ଵିଦ୍ଯ॑ମେ ପା॒ପ୍ମାନ॒ମିତି॑ ।
ଅଥ॑ ହୁ॒ତ୍ଵୋପ॑ସ୍ପୃଶେତ୍ ।
ଵୃଷ୍ଟି॑ରସି॒ ଵୃଶ୍ଚ॑ ମେ ପା॒ପ୍ମାନ॒ମିତି॑ ।
ଯ॒କ୍ଷ୍ଯମା॑ଣୋ ଵେ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵା᳚ । ଵି ଚ॑ ହୈ॒ଵାସ୍ଯୈ॒ତେ ଦେ॒ଵତେ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ନ୍ଦ୍ଯତଃ॑ ॥ 24 ॥

ଵୃ॒ଶ୍ଚତ॑ଶ୍ଚ ॥ ଅ॒ତ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ହୋ ହାରୁ॑ଣିଃ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଚା॒ରିଣେ᳚ ପ୍ର॒ଶ୍ନା-ନ୍ପ୍ରୋଚ୍ଯ॒ ପ୍ରଜି॑ଘାଯ ।
ପରେ॑ହି । ପ୍ଲ॒କ୍ଷ-ନ୍ଦୈଯାଂ᳚ (ଦୈଯ୍ଯାଂ᳚) ପାତି-ମ୍ପୃଚ୍ଛ । ଵେତ୍ଥ॑ ସାଵି॒ତ୍ରାଂ(3) ନ ଵେ॒ତ୍ଥା(3) ଇତି॑ ।
ତମା॒ଗତ୍ଯ॑ ପପ୍ରଚ୍ଛ । ଆ॒ଚାର୍ଯୋ॑ ମା॒ ପ୍ରାହୈ॑ଷୀତ୍ ।
ଵେତ୍ଥ॑ ସାଵି॒ତ୍ରାଂ(3) ନ ଵେ॒ତ୍ଥା(3) ଇତି॑ । ସହୋ॑ଵାଚ॒ ଵେଦେତି॑ ॥ 25 ॥

ସ କସ୍ମି॒-ନ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ॒ ଇତି॑ । ପ॒ରୋର॑ଜ॒ସୀତି॑ ।
କସ୍ତଦ୍ଯ-ତ୍ପ॒ରୋର॑ଜା॒ ଇତି॑ । ଏ॒ଷ ଵାଵ ସ ପ॒ରୋର॑ଜା॒ ଇତି॑ ହୋଵାଚ । ଯ ଏ॒ଷ ତପ॑ତି ।
ଏ॒ଷୋ᳚ ଽର୍ଵାଗ୍ର॑ଜା॒ ଇତି॑ । ସ କସ୍ମି॑-ନ୍ତ୍ଵେ॒ଷ ଇତି॑ । ସ॒ତ୍ଯ ଇତି॑ । କି-ନ୍ତଥ୍ସ॒ତ୍ଯମିତି॑ । ତପ॒ ଇତି॑ ॥ 26 ॥

କସ୍ମି॒ନ୍ନୁ ତପ॒ ଇତି॑ । ବଲ॒ ଇତି॑ ।
କି-ନ୍ତ-ଦ୍ବ॒ଲମିତି॑ । ପ୍ରା॒ଣ ଇତି॑ ।
ମାସ୍ମ॑ ପ୍ରା॒ଣମତି॑ ପୃଚ୍ଛ॒ ଇତି॑ ମା-ଽଽଚା॒ର୍ଯୋ᳚ ଽବ୍ରଵୀ॒ଦିତି॑ ହୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଚା॒ରୀ ॥
ସହୋ॑ଵାଚ ପ୍ଲ॒କ୍ଷୋ ଦୈଯାଂ᳚ (ଦୈଯ୍ଯାଂ᳚) ପାତିଃ ।
ଯଦ୍ଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଚାରି-ନ୍ପ୍ରା॒ଣମତ୍ଯ॑ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଃ । ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧା ତେ॒ ଵ୍ଯପ॑ତିଷ୍ଯତ୍ ।
ଅ॒ହମୁ॑ତ ଆଚା॒ର୍ଯା-ଚ୍ଛ୍ରେଯା᳚-ନ୍ଭଵିଷ୍ଯାମି ।
ଯୋ ମା॑ ସାଵି॒ତ୍ରେ ସ॒ମଵା॑ଦି॒ଷ୍ଟେତି॑ ॥ 27 ॥

ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସାଵି॒ତ୍ରେ ନ ସଂ​ଵଁ॑ଦେତ ॥
ସ ଯୋ ହ॒ଵୈ ସା॑ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷା॑ ସାଵି॒ତ୍ରେ ସଂ॒​ଵଁଦ॑ତେ । ସହା᳚ସ୍ମି॒-ଞ୍ଛ୍ରିଯ॑-ନ୍ଦଧାତି ।
ଅନୁ॑ ହ॒ଵା ଅ॑ସ୍ମା ଅ॒ସୌ ତପ॒ଞ୍ଛ୍ରିଯ॑-ମ୍ମନ୍ଯତେ ।
ଅନ୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ଶ୍ରୀସ୍ତପୋ॑ ମନ୍ଯତେ । ଅନ୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ତପୋ॒ ବଲ॑-ମ୍ମନ୍ଯତେ । ଅନ୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ବଲ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ମ॑ନ୍ଯତେ ॥ ସ ଯଦାହ॑ ।
ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ଜ୍ଞାନ॒-ନ୍ଦର୍​ଶା॑ ଦୃ॒ଷ୍ଟେତି॑ । ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ତତ୍ ॥ 28 ॥

ଅଥ॒ ଯଦାହ॑ । ପ୍ରସ୍ତୁ॑ତଂ॒-ଵିଁଷ୍ଟୁ॑ତଗ୍ଂ ସୁ॒ତା ସୁ॑ନ୍ଵ॒ତୀତି॑ । ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ତତ୍ ॥ ଏ॒ଷ ହ୍ଯେ॑ଵ ତାନ୍ଯହା॑ନି । ଏ॒ଷ ରାତ୍ର॑ଯଃ ॥ ଅଥ॒ ଯଦାହ॑ ।
ଚି॒ତ୍ରଃ କେ॒ତୁ ର୍ଦା॒ତା ପ୍ର॑ଦା॒ତା ସ॑ଵି॒ତା ପ୍ର॑ସଵି॒ତା ଽଭି॑ଶା॒ସ୍ତା ଽନୁ॑ମ॒ନ୍ତେତି॑ । ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ଷ ହ୍ଯେ॑ଵ ତେ-ଽହ୍ନୋ॑ ମୁହୂ॒ର୍ତାଃ । ଏ॒ଷ ରାତ୍ରେଃ᳚ ॥ 29 ॥

ଅଥ॒ ଯଦାହ॑ । ପ॒ଵିତ୍ର॑-ମ୍ପଵଯି॒ଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସହ॑ସ୍ଵା॒ନ୍-ଥ୍ସହୀ॑ଯାନରୁ॒ଣୋ॑
-ଽରୁ॒ଣର॑ଜା॒ ଇତି॑ । ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ଷ ହ୍ଯେ॑ଵ ତେ᳚ ଽଦ୍ର୍ଧମା॒ସାଃ । ଏ॒ଷ ମାସାଃ᳚ ॥ ଅଥ॒ ଯଦାହ॑ ।
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍-ଋ॒ତୁଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ର ଇତି॑ । ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ଷ ହ୍ଯେ॑ଵ ତେ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତଵଃ॑ । ଏ॒ଷ ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 30 ॥

ଏ॒ଷ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ॥ ଅଥ॒ ଯଦାହ॑ । ଇ॒ଦାନୀ᳚-ନ୍ତ॒ଦାନୀ॒ମିତି॑ । ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ଷ ହ୍ଯେ॑ଵ ତେ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତାଃ ॥ ଜ॒ନ॒କୋ ହ॒ ଵୈ ଦେ॑ହଃ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରୈ-ସ୍ସ॒ମାଜ॑ଗାମ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଚୁଃ । ଯୋ ଵା ଅ॒ସ୍ମାନ୍. ଵେଦ॑ । ଵି॒ଜହ॑ତ୍-ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେତି ॥ 31 ॥

ସର୍ଵ॒-ମାଯୁ॑ରେତି । ଅ॒ଭି ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି ।
ନାସ୍ଯା॒-ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ-ଽନ୍ନ॑-ଙ୍କ୍ଷୀଯତ॒ ଇତି॑ ॥ ଵି॒ଜହ॑ଦ୍ଧ॒ ଵୈ ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେତି ।
ସର୍ଵ॒ମାଯୁ॑ରେତି । ଅ॒ଭି ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି ।
ନାସ୍ଯା॒-ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଽନ୍ନ॑-ଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ।
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଅହୀ॑ନା॒ ହାଶ୍ଵ॑ତ୍ଥ୍ଯଃ । ସା॒ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵିଁ॒ଦା-ଞ୍ଚ॑କାର ॥ 32 ॥

ସ ହ॑ ହ॒ଗ୍ଂ॒ସୋ ହି॑ର॒ଣ୍ମଯୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା । ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମି॑ଯାଯ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯମ୍ ॥ ହ॒ଗ୍ଂ॒ସୋ ହ॒ଵୈ ହି॑ର॒ଣ୍ମଯୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ।
ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଦେ॒ଵ॒ଭା॒ଗୋ ହ॑ ଶ୍ରୌତ॒ର୍॒ଷଃ । ସା॒ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵିଁ॒ଦା-ଞ୍ଚ॑କାର ।
ତଗ୍ଂ ହ॒ ଵାଗଦୃ॑ଶ୍ଯମା॒ନା ଽଭ୍ଯୁ॑ଵାଚ ॥ 33 ॥

ସର୍ଵ॑ମ୍ବତ ଗୌତ॒ମୋ ଵେ॑ଦ । ଯ-ସ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦେତି॑ । ସ ହୋ॑ଵାଚ । କୈଷା ଵାଗ॒ସୀତି॑ । ଅ॒ଯମ॒ହଗ୍ଂ ସା॑ଵି॒ତ୍ରଃ । ଦେ॒ଵାନା॑-ମୁତ୍ତ॒ମୋ ଲୋ॒କଃ । ଗୁହ୍ଯ॒-ମ୍ମହୋ॒ ବିଭ୍ର॒ଦିତି॑ । ଏ॒ତାଵ॑ତି ହ ଗୌତ॒ମଃ ।
ଯ॒ଜ୍ଞୋ॒ପ॒ଵୀ॒ତ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା-ଽଧୋ ନିପ॑ପାତ ।
ନମୋ॒ ନମ॒ ଇତି॑ ॥ 34 ॥

ସ ହୋ॑ଵାଚ । ମା ଭୈ॑ଷୀ ର୍ଗୌତମ । ଜି॒ତୋ ଵୈ ତେ॑ ଲୋ॒କ ଇତି॑ ॥ ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯେ କେ ଚ॑ ସାଵି॒ତ୍ରଂ-ଵିଁ॒ଦୁଃ । ସର୍ଵେ॒ ତେ ଜି॒ତଲୋ॑କାଃ ॥ ସ ଯୋ ହ॒ଵୈ ସା॑ଵି॒ତ୍ର-ସ୍ଯା॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ର-ମ୍ପ॒ଦଗ୍ଗ୍​ ଶ୍ରି॒ଯା ଽଭିଷି॑କ୍ତଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଶ୍ରି॒ଯା ହୈ॒ଵାଭିଷି॑ଚ୍ଯତେ । ଘୃଣି॒ରିତି॒ ଦ୍ଵେ ଅ॒କ୍ଷରେ᳚ । ସୂର୍ଯ॒ ଇତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ ଇତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ॥ 35 ॥

ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ସା॑ଵି॒ତ୍ର-ସ୍ଯା॒ଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ର-ମ୍ପ॒ଦଗ୍ଗ୍​ ଶ୍ରି॒ଯାଭିଷି॑କ୍ତମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ଶ୍ରି॒ଯା ହୈ॒ଵାଭିଷି॑ଚ୍ଯତେ ॥ ତଦେ॒-ତଦୃ॒ଚା-ଽଭ୍ଯୁ॑କ୍ତମ୍ । ଋ॒ଚୋ ଅ॒କ୍ଷରେ॑ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ।
ଯସ୍ମି॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅଧି॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ନିଷେ॒ଦୁଃ ।
ଯସ୍ତନ୍ନ ଵେଦ॒ କିମୃ॒ଚା କ॑ରିଷ୍ଯତି । ଯ ଇ-ତ୍ତଦ୍ଵି॒ଦୁସ୍ତ ଇ॒ମେ ସମା॑ସତ॒ ଇତି॑ ॥ ନ ହ॒ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॒ର୍ଚା ନ ଯଜୁ॑ଷା॒ ନ ସାମ୍ନା-ଽର୍ଥୋ᳚-ଽସ୍ତି ।
ଯ-ସ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 36 ॥

ତଦେ॒ତ-ତ୍ପ॑ରି॒ ଯଦ୍ଦେ॑ଵଚ॒କ୍ରମ୍ ।
ଆ॒ର୍ଦ୍ର-ମ୍ପିନ୍ଵ॑ମାନଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କ ଏ॑ତି ।
ଵି॒ଜହ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ପଂଶ୍ଯ॑ତ୍ ॥
ଆ॒ର୍ଦ୍ରୋ ହ॒ ଵୈ ପିନ୍ଵ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କ ଏ॑ତି ।
ଵି॒ଜହ॒ନ୍ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ପଂଶ୍ଯନ୍ନ୍॑ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଶୂ॒ଷୋ ହ॒ଵୈ ଵା᳚ର୍​ଷ୍ଣେ॒ଯଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯେନ॑ ସ॒ମାଜ॑ଗାମ । ତଗ୍ଂ ହୋ॑ଵାଚ ।
ଏହି॑ ସାଵି॒ତ୍ରଂ-ଵିଁ॑ଦ୍ଧି । ଅ॒ଯଂ-ଵୈଁ ସ୍ଵ॒ର୍ଗ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ ପା॑ରଯି॒ଷ୍ଣୁ-ର॒ମୃତା॒-ଥ୍ସମ୍ଭୂ॑ତ॒ ଇତି॑ । ଏ॒ଷ ଵାଵ ସ ସା॑ଵି॒ତ୍ରଃ ।
ଯ ଏ॒ଷ ତପ॑ତି । ଏହି॒ ମାଂ-ଵିଁ॑ଦ୍ଧି । ଇତି॑ ହୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତଦୁ॑ଵାଚ ॥ 37 ॥

(ଦ୍ଯତୋ॒ - ଦ୍ଯତୋ॒ - ଵେଦେତି॒ - ତପ॒ ଇତି॑ - ସ॒ମଵା॑ଦି॒ଷ୍ଟେତି॒ - ତ-ଦ୍- ରାତ୍ରେର୍॑. - ଋ॒ତଵଃ॑ - ଏତି - ଚକାରୋ - ଵାଚ॒ - ନମ॒ ଇତ୍ଯା॑ - ଦି॒ତ୍ଯ ଇତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ - ସାଵି॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦ॑ - ଵିଦ୍ଧି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 9)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର୍ଦେ॒ଵାନ୍ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॒-ମ୍ପ୍ରସ୍ତୁ॑ତ॒-ନ୍ତାନ୍ଯହା᳚ନ୍ଯେ॒ଷ ରାତ୍ର॑ଯାସ୍ଚି॒ତ୍ର କେ॒ତୁସ୍ତେ-ଽହ୍ନୋ॑ ମୁହୂ॒ର୍ତୋ ରାତ୍ରେଃ᳚ ପ॒ଵିତ୍ର॒-ନ୍ତେ᳚-ଽର୍ଧ ମା॒ସା ଅ॑ଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମୋ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତଵ॑ ଇ॒ଦାନୀ᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ଞ୍ଜନ॒କୋ-ଽହୀ॑ନା ଦେଵଭା॒ଗଃ କୈଷା ଵାମ୍ମ ଶୂ॒ଷୋ ହ॒ ଵୈ ଷୋଡ॑ଶ)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
ଇ॒ଯଂ-ଵାଁଵ ସ॒ରଘା᳚ । ତସ୍ଯା॑ ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵ ସା॑ର॒ଘ-ମ୍ମଧୁ॑ । ଯା ଏ॒ତାଃ ପୂ᳚ର୍ଵପକ୍ଷା-ପରପ॒କ୍ଷଯୋ॒ ରାତ୍ର॑ଯଃ । ତା ମ॑ଧୁ॒କୃତଃ॑ ।
ଯାନ୍ଯହା॑ନି । ତେ ମ॑ଧୁଵୃ॒ଷାଃ ।
ସ ଯୋ ହ॒ ଵା ଏ॒ତା ମ॑ଧୁ॒କୃତ॑ଶ୍ଚ ମଧୁଵୃ॒ଷାଗ୍​ଶ୍ଚ॒ ଵେଦ॑ ।
କୁ॒ର୍ଵନ୍ତି॑ ହାସ୍ଯୈ॒ତା ଅ॒ଗ୍ନୌ ମଧୁ॑ । ନାସ୍ଯେ᳚ଷ୍ଟାପୂ॒ର୍ତ-ନ୍ଧ॑ଯନ୍ତି ॥
ଅଥ॒ ଯୋ ନ ଵେଦ॑ ॥ 38 ॥

ନ ହା᳚ସ୍ଯୈ॒ତା ଅ॒ଗ୍ନୌ ମଧୁ॑ କୁର୍ଵନ୍ତି । ଧଯ॑ନ୍ତ୍ଯସ୍ଯେଷ୍ଟାପୂ॒ର୍ତମ୍ ॥
ଯୋ ହ॒ ଵା ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧେଯା॑ନି॒ ଵେଦ॑ ।
ନାହୋ॑ରା॒ତ୍ରେଷ୍ଵା-ର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ଜ୍ଞାନ॒-ନ୍ଦର୍​ଶା॑ ଦୃ॒ଷ୍ଟେତି॑ ।
ଏ॒ତା-ଵ॑ନୁଵା॒କୌ ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷସ୍ଯା॑-ହୋରା॒ତ୍ରାଣା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧେଯା॑ନି । ପ୍ରସ୍ତୁ॑ତଂ॒-ଵିଁଷ୍ଟୁ॑ତଗ୍ଂ ସୁ॒ତା ସୁ॑ନ୍ଵ॒ତୀତି॑ । ଏ॒ତାଵ॑ନୁ-ଵା॒କାଵ॑-ପରପ॒କ୍ଷସ୍ଯା॑-ହୋରା॒ତ୍ରାଣା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ।
ନାହୋ॑ରା॒ତ୍ରେଷ୍ଵା-ର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 39 ॥

ଯୋ ହ॒ ଵୈ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧେଯା॑ନି॒ ଵେଦ॑ । ନ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତେଷ୍ଵା-ର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଚି॒ତ୍ରଃ କେ॒ତୁ ର୍ଦା॒ତା ପ୍ର॑ଦା॒ତା ସ॑ଵି॒ତା ପ୍ର॑ସଵି॒ତା ଽଭି॑ଶା॒ସ୍ତା ଽନୁ॑ମ॒ନ୍ତେତି॑ । ଏ॒ତେ॑-ଽନୁଵା॒କା ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ନ୍ନାମ॒ଧେଯା॑ନି । ନ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତେଷ୍ଵା-ର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଯୋ ହ॒ ଵା ଅ॑ଦ୍ର୍ଧମା॒ସା-ନା᳚ଞ୍ଚ॒ ମାସା॑ନାଞ୍ଚ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି॒ ଵେଦ॑ ।
ନାଦ୍ର୍ଧ॑ମା॒ସେଷୁ॒ ନ ମାସେ॒ଷ୍ଵା-ର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ।
ପ॒ଵିତ୍ର॑-ମ୍ପଵଯି॒ଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସହ॑ସ୍ଵା॒ନ୍-ଥ୍ସହୀ॑ଯାନରୁ॒ଣୋ॑ ଽରୁ॒ଣର॑ଜା॒ ଇତି॑ ।
ଏ॒ତେ॑-ଽନୁଵା॒କା ଅ॑ଦ୍ର୍ଧମା॒ସାନା᳚ଞ୍ଚ॒ ମାସା॑ନାଞ୍ଚ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ॥ 40 ॥

ନାଦ୍ର୍ଧ॑ମ॒ସେଷୁ॒ ନ ମାସେ॒ଷ୍ଵା-ର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥
ଯୋ ହ॒ ଵୈ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ରତୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॑ର୍ତୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॑ ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ ଚ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି॒ ଵେଦ॑ ।
ନ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷୁ॒ ନର୍ତୁଷୁ॒ ନ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ର ଆର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ ଉ॒କ୍ଥ୍ଯୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍-ଋ॒ତୁଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ର ଇତି॑ ।
ଏ॒ତେ॑ ଽନୁଵା॒କା ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ରତୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॑ର୍ତୂ॒ନା-ଞ୍ଚ॑ ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ ଚ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ।
ନ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷୁ॒ ନର୍ତୁଷୁ॒ ନ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ର ଆର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥
ଯୋ ହ॒ ଵୈ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତାନ୍. ଵେଦ॑ ।
ନ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତେଷ୍ଵାର୍ତି॒ ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 41 ॥

ଇ॒ଦାନୀ᳚-ନ୍ତ॒ଦାନୀ॒ମିତି॑ । ଏ॒ତେ ଵୈ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତାଃ । ନ ମୁ॑ହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତେଷ୍ଵାର୍ତି॒-ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥
ଅଥୋ॒ ଯଥା᳚ କ୍ଷେତ୍ର॒ଜ୍ଞୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଽନୁ॑ ପ୍ର॒ଵିଶ୍ଯାନ୍ନ॒-ମତ୍ତି॑ । ଏ॒ଵମେ॒ଵୈତାନ୍ କ୍ଷେ᳚ତ୍ର॒ଜ୍ଞୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଽନୁ॑ ପ୍ର॒ଵିଶ୍ଯା-ନ୍ନ॑ମତ୍ତି । ସ ଏ॒ତେଷା॑ମେ॒ଵ ସ॑ଲୋ॒କତା॒ଗ୍ଂ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ-ମଶ୍ନୁତେ ।
ଅପ॑ ପୁନର୍ମୃ॒ତ୍ଯୁ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 42 ॥

(ନ ଵେଦୈ॒ - ଵଂ-ଵେଁଦା॑ - ନୁଵା॒କା ଅ॑ଦ୍ର୍ଧମା॒ସାନା᳚-ଞ୍ଚ॒ ମସା॑ନା-ଞ୍ଚ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି - ମୁହୂ॒ର୍ତେଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 10)
(ଇ॒ଯମ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣାଗ୍ଂ॑ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନ॑-ମ୍ପୂର୍ଵପ॒କ୍ଷସ୍ଯ॒ ପ୍ରସ୍ତୁ॑ତମପରପ॒କ୍ଷସ୍ଯ॑ ମୁହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଃ କେ॒ତୁର॑ଦ୍ର୍ଧମା॒ସାନା᳚-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ରଂ॑-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୂ॒ନାମ॑ଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମୋ ଯ॑ଜ୍ଞକ୍ରତୂ॒ନାମି॒ଦାନୀ᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତାନା᳚-ମ୍ମୁହୂ॒ର୍ତାନ୍. ଵେ॒ଦେଦାନୀ॒ମଥୋ॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଅନୁଵାକେଷୁ ନଵସୁ ଲେଖାସୁ ନାଭ୍ଯା-ଞ୍ଚେଷ୍ଟକୋପଧାନଂ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣୋପଧାନ-ଞ୍ଚୋଚ୍ଯତେ
କଶ୍ଚି॑ଦ୍ଧ॒ଵା ଅ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ॑ । ଆ॒ତ୍ମାନଂ॑-ଵେଁଦ । ଅ॒ଯ-ମ॒ହ-ମ॒ସ୍ମୀତି॑ । କଶ୍ଚି॒ଥ୍ସ୍ଵଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରଜା॑ନାତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନିମୁ॑ଗ୍ଧୋ ହୈ॒ଵ ଧୁ॒ମତା᳚ନ୍ତଃ । ସ୍ଵଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନ ପ୍ରତି॒ ପ୍ରଜା॑ନାତି ।
ଅଥ॒ ଯୋ ହୈ॒ଵୈତ-ମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସା॑ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ସ ଏ॒ଵାସ୍ମା ଲ୍ଲୋ॒କା-ତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ॑ । ଆ॒ତ୍ମାନଂ॑-ଵେଁଦ ।
ଅ॒ଯ-ମ॒ହ-ମ॒ସ୍ମୀତି॑ ॥ 43 ॥

ସ ସ୍ଵଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ୍ପ୍ରତି॒ ପ୍ରଜା॑ନାତି ॥ ଏ॒ଷ ଉ॑ ଵେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତଥ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରଃ । ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ମ॒ଭିଵ॑ହତି ॥ ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରୈ ର୍ଵା ଇଦଗ୍ଂ ସ॒ଯୁଗ୍ଭିଃ॑ କ୍ରିଯତେ । ଇ॒ତି॒ ରା॒ତ୍ରାଯା॑ ଦୀକ୍ଷିଷତ । ଇ॒ତି॒ ରା॒ତ୍ରାଯ॑ ଵ୍ର॒ତ-ମୁପା॑ଗୁ॒ରିତି॑ । ତାନି॒ ହାନେ॑ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ । ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଶେ॑ଵ॒ଧି-ନ୍ଧ॑ଯନ୍ତି ।
ଧୀ॒ତଗ୍ଂ ହୈ॒ଵ ସ ଶେ॑ଵ॒ଧି-ମନୁ॒ପରୈ॑ତି ॥
ଅଥ॒ ଯୋ ହୈ॒ଵୈତମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସା॑ଵି॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 44 ॥

ତସ୍ଯ॑ ହୈ॒ଵା-ହୋ॑ରା॒ତ୍ରାଣି॑ । ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଶେ॑ଵ॒ଧି-ନ୍ନ ଧ॑ଯନ୍ତି ।
ଅଧୀ॑ତଗ୍ଂ ହୈ॒ଵ ସ ଶେ॑ଵ॒ଧି-ମନୁ॒ପରୈ॑ତି ॥
ଭ॒ରଦ୍ଵା॑ଜୋ ହ ତ୍ରି॒ଭିରାଯୁ॑ର୍ଭି ର୍ବ୍ରହ୍ମ॒ଚର୍ଯ॑ମୁଵାସ ।
ତଗ୍ଂ ହ॒ ଜୀର୍ଣି॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଥଵି॑ର॒ଗ୍ଂ॒ ଶଯା॑ନମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଉପ॒ଵ୍ରଜ୍ଯୋ॑ ଵାଚ । ଭର॑ଦ୍ଵାଜ । ଯତ୍ତେ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥମାଯୁ॑ର୍ଦ॒ଦ୍ଯାମ୍ । କିମେ॑ନେନ କୁର୍ଯା॒ ଇତି॑ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଚର୍ଯ॑ମେ॒ଵୈନେ॑ନ ଚରେଯ॒ମିତି॑ ହୋଵାଚ ॥ 45 ॥

ତଗ୍ଂ ହ॒ ତ୍ରୀ-ନ୍ଗି॒ରି-ରୂ॑ପା॒ନ ଵି॑ଜ୍ଞାତାନିଵ ଦର୍​ଶ॒ଯା-ଞ୍ଚ॑କାର । ତେଷା॒ଗ୍ଂ॒ ହୈକୈ॑କସ୍ମା-ନ୍ମୁ॒ଷ୍ଟିନା-ଽଽଦ॑ଦେ । ସ ହୋ॑ଵାଚ ।
ଭର॑ଦ୍ଵା॒ଜେତ୍ଯା॒ମନ୍ତ୍ର୍ଯ॑ । ଵେଦା॒ ଵା ଏ॒ତେ । ଅ॒ନ॒ନ୍ତା ଵୈ ଵେଦାଃ᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଏ॒ତୈ ସ୍ତ୍ରି॒ଭି-ରାଯୁ॑ର୍ଭି॒-ରନ୍ଵ॑ଵୋଚଥାଃ । ଅଥ॑ ତ॒ ଇତ॑ର॒-ଦନ॑ନୂକ୍ତମେ॒ଵ । ଏହୀ॒ମଂ-ଵିଁ॑ଦ୍ଧି । ଅ॒ଯଂ-ଵୈଁ ସ॑ର୍ଵ ଵି॒ଦ୍ଯେତି॑ ॥ 46 ॥

ତସ୍ମୈ॑ ହୈ॒ତମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସା॑ଵି॒ତ୍ରମୁ॑ଵାଚ । ତଗ୍ଂ ସ ଵି॑ଦି॒ତ୍ଵା । ଅ॒ମୃତୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା । ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମି॑ଯାଯ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯମ୍ ॥
ଅ॒ମୃତୋ॑ ହୈ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା । ସ୍ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॒ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯମ୍ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଏ॒ଷୋ ଏ॒ଵ ତ୍ରଯୀ॑ ଵି॒ଦ୍ଯା ॥ 47 ॥

ଯାଵ॑ନ୍ତଗ୍ଂ ହ॒ ଵୈ ତ୍ର॒ଯ୍ଯା ଵି॒ଦ୍ଯଯା॑ ଲୋ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ତାଵ॑ନ୍ତଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଅ॒ଗ୍ନେ ର୍ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ।
ଅ॒ଗ୍ନେରେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି ।
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଵା॒ଯୋ ର୍ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି । ଵା॒ଯୋରେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ॥ 48 ॥

ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯୈ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ବୃହ॒ସ୍ପତେ॒ ର୍ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ।
ବୃହ॒ସ୍ପତେ॑ରେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି ।
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ ର୍ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେରେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଏ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି ।
ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ସ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର॑ପକ୍ଷପୁ॒ଚ୍ଛୋ ଵା॒ଯୁରେ॒ଵ ।
ତସ୍ଯା॒ଗ୍ନି ର୍ମୁଖ᳚ମ୍ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯ-ଶ୍ଶିରଃ॑ ।
ସ ଯଦେ॒ତେ ଦେ॒ଵତେ॒ ଅନ୍ତ॑ରେଣ ।
ତଥ୍ସର୍ଵଗ୍ଂ॑ ସୀଵ୍ଯତି । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସାଵି॒ତ୍ରଃ ॥ 49 ॥
(ଅ॒ଯମ॒ହମ॒ସ୍ମୀତି॒ - ଵେଦ॑ - ହୋଵାଚ - ସର୍ଵଵି॒ଦ୍ଯେତି॑ - ଵି॒ଦ୍ଯେ - ନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ନାମ॒ଧେଯା॑ନି॒ - ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଏ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯଗ୍ଂ ସଲୋ॒କତା॑ମାପ୍ନୋତି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) । (ଅ. 11)
(ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵା॒ଯୋରିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ର୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒-ସ୍ସ ଵୈ ସ॒ପ୍ତ)
(ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନଂ॒ - ଭୂ - ସ୍ତ୍ଵମେ॒ଵ - ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରୋ॑-ଽସି॒ - ଭୂ - ରାଜ୍ଞ୍ଯ - ସ॑ଵ-ଵିପ॒ଶ୍ଚିତେ᳚ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେ॒ଵା - ନି॒ଯଂ-ଵାଁଵ ସ॒ରଘା॒ - କଶ୍ଚି॒ଦ୍ଧୈକା॑ଦଶ)
(ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନ॒ଗ୍ଂ॒ - ରାଜ୍ଞୀ॑ - ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧା ହୃଦ॑ଯ - ଏ॒ଷ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରୋ - ନାଦ୍ର୍ଧ॑ମା॒ସେଷୁ॒ ନଵ॑ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନଗ୍ଂ॑ - ସାଵି॒ତ୍ରଃ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥