Lord Agni

3.3 - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam - kṛṣṇa yajurveda taittirīya brāhmaṇa pāṭhaḥ - pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ

(Darshapurnamasa Ishti Brahmana in English (IAST))

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

This text originates from the third ashtaka, third prapathaka of the Taittiriya Brahmana, belonging to the Krishna Yajurveda. It specifically details the Darshapurnamasa Ishti, a foundational Vedic ritual performed during the new moon and full moon phases. The opening mantra, Pratyushtam Rakshah, invokes Lord Agni to drive away negativity and ensure the ritual sanctity of the sacrificial ladles. Chanting this section is considered essential for those seeking to understand the technical and spiritual intricacies of Vedic sacrificial rites, promoting inner purity, cosmic order, and the successful completion of holy vows through divine protection.

#of 79
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭagṃ rakṣaḥ pratyṷṣṭā arā̭taya ityā̭ha | rakṣa̭sā-mapa̭hatyai | agnervasteji̭ṣṭhena teja̭sā niṣṭa̭pāmītyā̭ha meddhyatvāya̭ |
sruca-ssammārṣṭi | sruvamagre | pumāgṃ̭ samevābhya-ssaggśya̭ti mithunatvāya̭ | atha̭ juhūm | atho̭pabhṛtam | atha̭ dhruvām | asau vai juhūḥ || 1 ||
antari̭kṣamupabhṛt | pṛthivī dhruvā |
ime vai lokā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ samāṃrja̭nāni | vṛṣṭirvā imān ~lokāna̭nupūrva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā ime lokāḥ prajayā̭ paśubhiḥ̭ |
ya evaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kāmayḙta varṣṷkaḥ parjanyaḥ̭ syāditi̭ | agrata-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭meva niya̭cchati | avācīnāgrā hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kāmayetāva̭rṣuka-ssyāditi̭ | mūlata-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭mevodya̭cchati | tadu vā ā̭huḥ | agrata evopari̭ṣṭā-thsammṛ̭jyāt |
mūlato̭-'dhastāt | tada̭nupūrva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhavatīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyākāram | agrai̭rantarataḥ | evami̭va hyanna̭madyate | atho agrādvā oṣa̭dhīnāmūrja̭-mprajā upa̭jīvanti | ūrja evā-nnādyasyāva̭ruddhyai | adhastā-tpratīcīm | daṇḍamṷttamataḥ |
mūlḙna mūla-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭daratnau prāñcyupari̭ṣṭā-llomā̭ni | pratyañcyadhastāt || 4 ||
srugghyḙṣā || prāṇo vai sruvaḥ | juhūrdakṣi̭ṇo hastaḥ̭ | upabhṛthsavyaḥ | ātmā dhruvā | annagṃ̭ samāṃrja̭nāni | mukhato vai prāṇo̭-'pāno bhūtvā |
ātmānamanna̭-mpraviśya̭ | bāhyatastanuvagṃ̭ śubhayati | tasmā-thsruvamevāgre sammārṣṭi || mukhato hi prāṇo̭-'pāno bhūtvā |
ātmānamanna̭-māviśati̭ | tau prā̭ṇāpānau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpānābhyā-mbhavati | ya evaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(juhu--r mṛ̭jyā-d- bhavatīti̭ - pratyañcyadhastān - mārṣṭi pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
diva-śśilpamava̭tatam | pṛthivyāḥ kakubhi̭ śritam |
tena̭ vayagṃ sahasra̭valśena |
sapatna̭-nnāśayāmasi svāheti̭ srukhsamāṃrja̭nānyagnau praha̭rati |
āpo vai darbhāḥ | rūpamevaiṣā̭meta-nma̭himānaṃ-vyā~ca̭ṣṭe || anuṣṭubharcā | ānṷṣṭubhaḥ prajāpa̭tiḥ | prājāpatyo vedaḥ |
vedasyāgragg̭ srukhsamāṃrja̭nāni || 6 ||
svenaivainā̭ni chanda̭sā | svayā̭ devata̭yā sama̭rdhayati | atho ṛgvāva yoṣā | darbho
vṛṣā | tanmi̭thunam | mithunamevāsya ta-dyajñe ka̭roti prajana̭nāya | prajā̭yate prajayā̭ paśubhi-ryaja̭mānaḥ || tānyeke vṛthaivāpāsyanti |
tattathā na kāryam | āra̭bdhasya yajñiya̭sya karma̭ṇa-ssa vi̭dohaḥ || 7 ||
yadyḙnāni paśavo̭-'bhitiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpaśubhyaḥ kam | adbhirmā-rjayitvotkare nya̭syet |
yadvai yajñiya̭sya karma̭ṇo-'nyatrāhṷtībhya-ssantiṣṭha̭te | utkaro vāva tasya̭ pratiṣṭhā | etāgṃ hi tasmai pratiṣṭhā-ndevā-ssamabha̭rann |
yadadbhirmārjaya̭ti | tena̭ śāntam | yadṷtkare nyasyati̭ | pratiṣṭhāmevainā̭ni ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati prajayā̭ paśubhiryaja̭mānaḥ ||
atho stambasya vā eta-drūpam | ya-thsrṷkhsamāṃrja̭nāni | stambaśo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā-ñjaratkakṣe paśavo na ra̭mante | apri̭yo hyḙṣā-ñjaratkakṣaḥ | yāva̭dapriyo ha vai ja̭ratkakṣaḥ pa̭śūnām | tāva̭dapriyaḥ paśūnā-mbha̭vati | yasyaitānyanyatrāgne-rdadha̭ti |
navadāvyā̭su vā oṣa̭dhīṣu paśavo̭ ramante || 9 ||
navadāvo hyḙṣā-mpriyaḥ | yāva̭tpriyo ha vai na̭vadāvaḥ pa̭śūnām | tāva̭tpriyaḥ paśūnā-mbha̭vati | yasyaitānyagnau prahara̭nti | tasmā̭detānyagnāveva praha̭ret | yatarasmin-thsammṛjyāt |
paśūnā-ndhṛtyai || yo bhūtānāmadhi̭patiḥ | rudrasta̭nticaro vṛṣā | paśūnasmāka-mmā higṃ̭sīḥ | etada̭stu huta-ntava svāhetya̭gni samāṃrja̭nānyagnau praha̭rati | eṣā vā eteṣāṃ-yo~niḥ̭ | eṣā pra̭tiṣṭhā | svāmevainā̭ni yonim |
svā-mpra̭tiṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati prajayā̭ paśubhiryaja̭mānaḥ || 10 ||
(vedasyāgragg̭ srukhsamāṃrja̭nāni - vidoho - ga̭mayati - paśavo̭ ramante - higṃsī-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño vā eṣaḥ | yo̭-'patnīkaḥ̭ | na prajāḥ prajā̭yerann | patnyanvāste | yajñamevākaḥ̭ | prajānā-mprajana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sanaṃhyḙta |
priya-ñjñātigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā sanna̭hyate |
āsī̭nā hyḙṣā vīrya̭-ṅkaroti̭ || 11 ||
ya-tpaścāt-prācyanvāsī̭ta | anayā̭ samada̭-ndadhīta |
devānā-mpatni̭yā samada̭-ndadhīta | deśā-ddakṣiṇata udīcyanvāste | ātmano̭ gopīthāya̭ || āśāsā̭nā saumanasamityā̭ha | meddhyā̭mevainā-ṅkeva̭lī-ṅkṛtvā | āśiṣā sama̭rdhayati |
agneranṷvratā bhūtvā sanna̭hye sukṛtāya kamityā̭ha | etadvai patni̭yai vratopanaya̭nam || 12 ||
tenaivaināṃ-vra~tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścaivaṃ-ve~da yaścana | yoktra̭meva yṷte | yamanvāste | tasyāmuṣmi̭n ~loke bha̭vatīti yoktrḙṇa | ya-dyoktram | sa yogaḥ̭ | yadāste | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yogakṣemasya klṛptyai || yukta-ṅkri̭yātā āśīḥ kāmḙ yujyātā iti̭ | āśiṣa-ssamṛ̭ddhyai | granthi-ṅgra̭thnāti | āśiṣa̭ evāsyā-mpari̭gṛhṇāti |
pumān. vai granthiḥ | strī patnī | ta-nmi̭thunam |
mithunamevāsya ta-dyajñe ka̭roti prajana̭nāya |
prajā̭yate prajayā̭ paśubhi-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ ardho vā eṣa ātmanaḥ̭ | ya-tpatnī |
yajñasya dhṛtyā aśi̭thilambhāvāya ||
suprajasa̭stvā vayagṃ supatnīrupa̭sedimetyā̭ha |
yajñameva ta-nmi̭thunī ka̭roti | ūne-'ti̭rikta-ndhīyātā iti prajātyai || mahīnā-mpayo-'syoṣa̭dhīnāgṃ rasa ityā̭ha | rūpamevāsyai-tanma̭himānaṃ-vyā~ca̭ṣṭe | tasya te-'kṣī̭yamāṇasya nirva̭pāmi devayajyāyā ityā̭ha | āśiṣa̭mevaitāmāśāste || 15 ||
(karoti̭ - vratopanaya̭naṃ - kṣemo - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛta-ñca vai madhṷ ca prajāpa̭tirāsīt | yato maddhvā̭sīt | tataḥ̭ prajā a̭sṛjata |
tasmā-nmadhṷṣi prajana̭namivāsti |
tasmā-nmadhṷṣā na praca̭ranti | yātayā̭ma hi | ājyḙna praca̭ranti | yajño vā ājyam | yajñenaiva yajña-mpraca̭rantyayā̭tayāmatvāya |
patnyavekṣate || 16 ||
mithunatvāya prajātyai | yadvai patnī̭ yajñasya̭ karoti̭ | mithuna-ntat | atho patni̭yā evaiṣa yajñasyānvārambho-'na̭vacchittyai ||
ameddhyaṃ-vā~ eta-tka̭roti | ya-tpatnyavekṣa̭te |
gārha̭patye 'dhi̭śrayati meddhyatvāya̭ | āhavanīya̭-mabhyuddra̭vati | yajñasya santa̭tyai | tejo̭-'si tejo-'nu prehītyā̭ha || 17 ||
tejo vā agniḥ | teja ājyam | teja̭saiva teja-ssama̭rdhayati | agniste tejo mā vinaidityāhāhigṃ̭sāyai | sphyasya vartmanth
sādayati | yajñasya santa̭tyai | agnerjihvā-'si̭ subhūrdevānāmityā̭ha | yathā yajurevaitat | dhāmnḙdhāmne devebhyo yajṷṣeyajuṣe bhavetyā̭ha | āśiṣa̭mevaitāmāśāste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pavitrābhyāmevo-tpṷnāti | yaja̭māno vā ājyam | prāṇāpānau pavitre | yaja̭māna eva prā̭ṇāpānau da̭dhāti | punarāhāram |
evami̭va hi prā̭ṇāpānau sacaṃra̭taḥ |
śukrama̭si jyoti̭rasi tejo-'sītyā̭ha |
rūpamevāsyai ta-nma̭himānaṃ-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ ime lokāḥ || 19 ||
eṣāṃ-lo~kānāmāptyai | triḥ | tryā̭vṛddhi yajñaḥ |
atho̭ meddhyatvāya̭ | athājya̭vatībhyāmapaḥ | rūpamevāsā̭meta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api vā utāhuḥ̭ | yathā̭ ha vai yoṣā̭ suvarṇagṃ hira̭ṇya-mpeśala-mbibhra̭tī rūpāṇyāste |
evametā etarhīti̭ | āpo vai sarvā̭ devatāḥ || 20 ||
eṣā hi viśvḙṣā-ndevānā-ntanūḥ | yadājyam || tatrobhayormīmāgṃsā | jāmi syāt | ya-dyajuṣā-''jyaṃ-ya~jṷṣā-'pa ṷtpunīyāt |
chanda̭sā-'pa utpṷnātyajā̭mitvāya | atho̭ mithunatvāya̭ | sāvitriyarcā | savitṛpra̭sūta-mme karmā̭saditi̭ | savitṛpra̭sūtamevāsya karma̭ bhavati | paccho gā̭yatriyā triḥ̭ ṣamṛddhatvāya̭ | adbhirevauṣa̭dhī-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ paśūn | paśubhiryaja̭mānam | śukra-ntvā̭ śukrāyā-ñjyoti̭stvā jyoti̭ṣyarcistvā 'rciṣītyā̭ha
sarvatvāya̭ | paryāptyā ana̭ntarāyāya || 21 ||
(īkṣata- āha-śāste-lokā - devatā̭ - bhavati ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
devāsurā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa etamindra ājya̭syāvakāśa-ma̭paśyat |
tenāvaikṣata | tato̭ devā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya evaṃ-vi~dvānājya̭-mavekṣa̭te |
bhava̭tyātmanā | parā-'sya bhrātṛ̭vyo bhavati | brahmavādino̭ vadanti |
yadājyḙnānyāni̭ havīgṣya̭-bhighāraya̭ti || 22 ||
atha kenājyamiti̭ | satyeneti̭ brūyāt | cakṣurvai satyam | satyenaivaina̭da-bhighā̭rayati | īśvaro vā eṣo-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣuṣā ''jya̭mavekṣa̭te | nimīlyāvekṣeta | dādhārātmañcakṣuḥ̭ | abhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si vā ājyam | chandāg̭syeva prī̭ṇāti | caturjuhvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ paśavaḥ̭ | paśūnevāva̭rundhe | aṣṭāvṷpabhṛti̭ |
aṣṭākṣa̭rā gāyatrī | gāyatraḥ prāṇaḥ | prāṇameva paśuṣṷ dadhāti |
caturdhruvāyām || 24 ||
catṷṣpādaḥ paśavaḥ̭ | paśuṣve-vopari̭ṣṭāt-prati̭tiṣṭhati | yajamānadevatyā̭ vai juhūḥ | bhrātṛvyadevatyo̭pabhṛt |
caturjuhvā-ṅgṛhṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | aṣṭāvṷpabhṛti̭ gṛhṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyaiva bhrātṛ̭vyamupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | caturjuhvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmāccatṷṣpadī || 25 ||
aṣṭāvṷpabhṛti̭ | tasmā̭daṣṭāśa̭phā | caturdhruvāyām | tasmāccatuḥ̭ stanā |
gāmeva ta-thsaggska̭roti | sā-'smai saggskṛteṣamūrja̭-nduhe |
yajjuhvā-ṅgṛhṇāti̭ | prayājebhyastat |
yadṷpabhṛti̭ | prayājānūyājebhyastat | sarva̭smai vā eta-dyajñāya̭ gṛhyate |
yaddhruvāyāmājyam || 26 ||
(abhighāraya̭ti - gṛhṇāti - dhruvāyāṃ - catṷṣpadī - prayājānūyājebhyasta-ddve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva ityā̭ha | rūpamevāsā̭meta-nma̭himānaṃ-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ imaṃ-ya~jña-nna̭yatāgrḙ yajñapa̭timityā̭ha | agra̭ eva yajña-nna̭yanti | agrḙ yajñapa̭tim |
yuṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtratūryḙ yūyamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tratūrya ityā̭ha |
vṛtragṃ ha̭ haniṣyannindra āpo̭ vavre | āpo hendraṃ̭-va~vrire | sajñāṃ-mevāsā̭-meta-thsāmā̭naṃ-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ prokṣi̭tāḥ || agni-rdevebhyo nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rūpa-ṅkṛtvā | sa vanaspatī-nprāvi̭śat | kṛṣṇo-'syākhareṣṭho-'gnaye tvā svāhetyā̭ha |
agnaya̭ evaina-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ agnereva medhamava̭rundhe || vedi̭rasi barhiṣe tvā svāhetyā̭ha | prajā vai barhiḥ | pṛthivī vediḥ̭ || 28 ||
prajā eva pṛ̭thivyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
barhira̭si srugbhyastvā svāhetyā̭ha |
prajā vai barhiḥ | yaja̭māna-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānameva prajāsu prati̭ṣṭhāpayati ||
dive tvā-'ntari̭kṣāya tvā pṛthivyai tveti̭ barhirāsādya prokṣa̭ti | ebhya evainaṃ̭-lo~kebhyaḥ prokṣa̭ti | atha tataḥ̭ saha srucā purastā-tpratyañca̭-ṅgranthi-mpratyṷkṣati |
prajā vai barhiḥ | yathā sūtyai̭ kāla āpaḥ̭
purastā-dyanti̭ || 29 ||
tādṛgeva tat || svadhā pitṛbhya ityā̭ha | svadhākāro hi pi̭tṛṇām | ūrgbha̭va barhiṣadbhya iti dakṣi̭ṇāyai śroṇerotta̭rasyai nina̭yati santa̭tyai |
māsā vai pitaro̭ barhiṣadaḥ̭ | māsā̭neva prī̭ṇāti |
māsā vā oṣa̭dhī-rvardhaya̭nti | māsāḥ pacanti samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha parjanyo̭ varṣati | yatraitadeva-ṅkriyate || 30 ||
ūrjā pṛ̭thivī-ṅga̭cchatetyā̭ha | pṛthivyāmevorja̭-ndadhāti |
tasmā-tpṛthivyā ūrjā bhṷñjate | granthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatyeva tat | ūrdhva-mprāñcamudgṷ̄ḍha-mpratyañcamāya̭cchati |
tasmā-tprācīnagṃ reto̭ dhīyate | pratīcīḥ prajā jā̭yante || viṣṇo-sstūpo-'sītyā̭ha |
yajño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
yajñasya dhṛtyai | purastā-tprastara-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭mevaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | prajāpa̭tinā yajñamukhena sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | yajñaparuṣā sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | etāvadvai purṷṣe vīryam |
vīrya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimitasyāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npavitre api̭sṛjati | yaja̭māno vai pra̭staraḥ |
prāṇāpānau pavitre | yaja̭māna eva prā̭ṇāpānau da̭dhāti || ūrṇāmradasa-ntvā stṛṇāmītyā̭ha | yathāyajurevai tat | svāsastha-ndevebhya ityā̭ha | devebhya̭ evaina̭-thsvāsastha-ṅka̭roti || 33 ||
barhi-sstṛ̭ṇāti | prajā vai barhiḥ | pṛthivī vediḥ̭ | prajā eva pṛ̭thivyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛṣṇagg stṛṇāti | prajayaivaina̭-mpaśubhirana̭tidṛṣṇa-ṅkaroti | dhāraya̭-nprastara-mpa̭ridhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno vai pra̭staraḥ |
yaja̭māna eva ta-thsvaya-mpa̭ridhī-npari̭ dadhāti ||
gandharvo̭-'si viśvāva̭surityā̭ha || 34 ||
viśva̭mevāyu-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bāhura̭si dakṣi̭ṇa ityā̭ha | indriyameva yaja̭māne dadhāti | mitrāvarṷṇau tvottarataḥ pari̭dhattāmityā̭ha |
prāṇāpānau mitrāvarṷṇau | prāṇāpānā-vevāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā purastā-tpātvityā̭ha | rakṣa̭sā-mapa̭hatyai | kasyāścidabhiśa̭styā ityā̭ha | apa̭rimitādevaina̭-mpāti || 35 ||
vītihotra-ntvā kava ityā̭ha | agnimeva hotreṇa sama̭rdhayati | dyumantagṃ sami̭dhīmahītyā̭ha sami̭ddhyai | agnḙ bṛhanta̭maddhvara ityā̭ha vṛddhyai | viśo yantre stha ityā̭ha | viśāṃ-ya~tyai |
udīcīnāgre nida̭dhāti prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ rudrāṇā̭-mādityānāgṃ sada̭si sīdetyā̭ha | devatā̭nāmeva sada̭ne prastaragṃ sā̭dayati || juhūra̭si ghṛtācī nāmnetyā̭ha || 36 ||
asau vai juhūḥ | antari̭kṣamupabhṛt | pṛthivī dhruvā | tāsā̭metadeva priya-nnāma̭ | ya-dghṛtācīti̭ | ya-dghṛtācītyāha̭ | priyeṇaivainā nāmnā̭ sādayati ||
etā a̭sadan-thsukṛtasya̭ loka ityā̭ha |
satyaṃ-vai~ sṷkṛtasya̭ lokaḥ |
satya evainā-ssukṛtasya̭ loke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pāhītyā̭ha | yajño vai viṣṇuḥ̭ | yajñasya dhṛtyai | pāhi yajña-mpāhi yajñapa̭ti-mpāhi māṃ-ya~̭jñaniyamityā̭ha | yajñāya yaja̭mānāyātmane | tebhya̭ evāśiṣamāśāste-'nārtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthivī vedi--r yanti̭ - kriyate - viṣṇṷ--r vīrya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti - nāmnetyā̭ha - loke sā̭dayati ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
agninā vai hotrā | devā asṷrā-nabhya̭bhavann |
agnayḙ samiddhyamā̭nāyā-nṷbrūhītyā̭ha bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadārūṇi̭ bhavanti | ekavigṃśo vai purṷṣaḥ |
purṷṣasyāptyai |
pañca̭daśeddhmadārūṇya-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa vā a̭rdhamāsasya rātra̭yaḥ |
ardhamāsaśa-ssaṃ̭va~thsara āpyate |
trīn-pa̭ridhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ūrdhve samidhāvāda̭dhāti | anūyājebhyaḥ̭ samidhamati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛtavaḥ̭ | ṛtūneva prī̭ṇāti | vedenopa̭vājayati |
prājāpatyo vai vedaḥ | prājāpatyaḥ prāṇaḥ | yaja̭māna āhavanīyaḥ̭ | yaja̭māna eva prāṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo vai prāṇāḥ | prāṇānevāsmi̭-ndadhāti | vedeno̭payatya̭ sruveṇa̭ prājāpatya-mā̭ghāra-māghā̭rayati | yajño vai prajāpa̭tiḥ | yajñameva prajāpa̭ti-mmukhata āra̭bhate |
atho prajāpa̭ti-ssarvā̭ devatāḥ | sarvā̭ eva devatāḥ prīṇāti || agnima̭gnī-ttristri-ssammṛḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛddhi yajñaḥ || 40 ||
atho rakṣa̭sāmapa̭hatyai | paridhīn-thsammārṣṭi | punātyevaināṋ | tristri-ssammārṣṭi | tryā̭vṛddhi yajñaḥ | atho̭ meddhyatvāya̭ | atho̭ ete vai dḙvāśvāḥ | devāśvāneva ta-thsammārṣṭi |
suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai |
āsī̭no-'nya-mā̭ghāra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nnanyam | yathā-'no̭ vā rathaṃ̭vā~ yuñjyāt |
evameva tada̭ddhvaryu-ryajñaṃ-yu~̭nakti |
suvargasya̭ lokasyābhyūḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrāmyāḥ paśavaḥ̭ |
ya evaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi vipra̭thasvetyā̭ha | yajño vai bhuva̭nam | yajña eva yaja̭māna-mprajayā̭ paśubhiḥ̭ prathayati | agne yaṣṭa̭rida-nnama ityā̭ha || 42 ||
agnirvai devānāṃ-ya~ṣṭā | ya eva devānāṃ-ya~ṣṭā | tasmā̭ eva nama̭skaroti ||
juhvehyagnistvā hvayati devayajyāyā upa̭bhṛdehi̭ devastvā̭ savitā hva̭yati devayajyāyā ityā̭ha |
āgneyī vai juhūḥ | sāvitryṷpabhṛt | tābhyā̭mevaine prasṷ̄ta āda̭tte || agnā̭viṣṇū mā vāmava̭kramiṣamityā̭ha |
agniḥ purastāt | viṣṇṷryajñaḥ paścāt || 43 ||
tābhyā̭meva pra̭ti procyātyākrā̭mati |
viji̭hāthā-mmā mā santāptamityāhāhigṃ̭sāyai |
loka-mmḙ lokakṛtau kṛṇutamityā̭ha |
āśiṣa̭mevaitāmāśāste || viṣṇo-ssthāna̭masītyā̭ha | yajño vai viṣṇuḥ̭ | eta-tkhalu vai devānā-mapa̭rājita-māyata̭nam | ya-dyajñaḥ |
devānā̭mevāpa̭rājita āyata̭ne tiṣṭhati ||
ita indro̭ akṛṇo-dvīryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
indriyameva yaja̭māne dadhāti |
samārabhyordhvo a̭ddhvaro di̭vispṛśamityā̭ha vṛddhyai | āghāra-mā̭ghāryamā̭ṇamanṷ samārabhya̭ | etasmi̭n kāle devā-ssṷvargaṃ-lo~kamā̭yann | sākṣādeva yaja̭māna-ssuvargaṃ-lo~kamḙti | atho samṛ̭ddhenaiva yajñena yaja̭māna-ssuvargaṃ-lo~kamḙti |
ahrṷto yajño yajñapa̭terityāhānārtyai |
indrā̭vān-thsvāhetyā̭ha | indriyameva yaja̭māne dadhāti | bṛhadbhā ityā̭ha || 45 ||
suvargo vai loko bṛhadbhāḥ | suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || yajamānadevatyā̭ vai juhūḥ | bhrātṛvyadevatyo̭pabhṛt | prāṇa ā̭ghāraḥ |
ya-thsagg̭sparśayet | bhrātṛ̭vye-'sya prāṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayannatyākrā̭mati | yaja̭māna eva prāṇa-nda̭dhāti | pāhimā-'gne duśca̭ritādā mā suca̭rite bhajetyā̭ha || 46 ||
agnirvāva pavitram | vṛjinamanṛ̭ta-nduśca̭ritam |
ṛjukarmagṃ satyagṃ suca̭ritam |
agnirevainaṃ̭-vṛ~jināda-nṛ̭tā-dduśca̭ritātpāti |
ṛjukarme satye suca̭rite bhajati | tasmā̭devamāśāste | ātmano̭ gopīthāya̭ || śiro vā eta-dyajñasya̭ | yadā̭ghāraḥ | ātmā dhruvā || 47 ||
āghāra-māghārya̭ dhruvāgṃ sama̭nakti |
ātmanneva yajñasya śiraḥ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpānau | tadā̭huḥ |
trireva sama̭ñjyāt | tridhā̭tu hi śira iti̭ | śira̭ ivaita-dyajñasya̭ | atho trayo vai prāṇāḥ |
prāṇānevāsmi̭-ndadhāti ||
makhasya śiro̭-'si sañjyoti̭ṣā jyoti̭raṅktāmityā̭ha |
jyoti̭revāsmā̭ upari̭ṣṭā-ddadhāti |
suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prāṇa-nda̭dhāti - hi yajño - ghā̭rayati - nama ityā̭ha - paścā-d- vīryā̭ṇītyā̭ha - bhā ityā̭ha - bhajetyā̭ha - dhru - vaivāsmi̭-ndadhāti trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā vā ete nyṷpyante | yadbrahmā | yaddhotā | yada̭ddhvaryuḥ | yadagnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntareyāt | yaja̭mānasya prāṇān-thsaṅka̭rṣet | pramāyṷka-ssyāt | puroḍāśa̭mapagṛhya sañca̭ratyaddhvaryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyaiva tallokagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prāṇān-thsaṅka̭rṣati | na pramāyṷko bhavati | purastā-tpratyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā iḍāmāda̭dhāti |
hastyāgṃ hotre | paśavo vā iḍā | paśavaḥ purṷṣaḥ | paśuṣveva paśū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai vā eṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ-ya~ja̭māno-'nu prajā̭yate | dviraṅgulā̭vanakti parva̭ṇoḥ |
dvipā-dyaja̭mānaḥ prati̭ṣṭhityai | sakṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sakṛdabhighā̭rayati | catu-ssampa̭dyate | catvāri vai paśoḥ pra̭tiṣṭhānā̭ni |
yāvā̭neva paśuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva pratyupa̭hvayeta | samuṅkhāneva paśūnupa̭hvayate | paśavo vā iḍā |
tasmā-thsā-'nvārabhyā | addhvaryuṇā̭ ca yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśumāna̭sānītyā̭ha |
upa hyḙnau hvaya̭te hotā | iḍā̭yai devatā̭nā-mupahave | upa̭hūtaḥ paśumā-nbha̭vati |
ya evaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyāmiḍā̭mādadhā̭ti | vāca-ssā bhā̭gadheyam | yāmṷpahvaya̭te | prāṇānāgṃ sā | vāca̭-ñcaiva prāṇāgścāva̭rundhe ||
atha vā etarhyupa̭hūtāyāmiḍā̭yām |
puroḍāśa̭syaiva ba̭rhiṣado̭ mīmāgṃsā | yaja̭māna-ndevā a̭bruvann | havirno nirvapeti̭ | nāhama̭bhāgo nirva̭phsyāmītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhāgayā 'nṷvakṣyatheti vāga̭bravīt |
nāhama̭bhāgā pṷro-'nuvākyā̭ bhaviṣyāmīti̭ puro-'nuvākyā | nāhama̭bhāgā yājyā̭ bhaviṣyāmīti̭
yājyā | na mayā̭-'bhāgena vaṣa̭ṭkariṣyatheti̭ vaṣaṭkāraḥ | ya-dya̭jamānabhāga-nnidhāya̭ puroḍāśa̭-mbarhiṣada̭-ṅkaroti̭ |
tāneva ta-dbhāginaḥ̭ karoti | caturdhā ka̭roti | cata̭sro diśaḥ̭ | dikṣvḙva prati̭tiṣṭhati | barhiṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno vai pṷroḍāśaḥ̭ | prajā barhiḥ |
yaja̭mānameva prajāsu prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭dasthnā-'nyāḥ prajāḥ pra̭titiṣṭha̭nti | māgṃsenānyāḥ | atho khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā vā etā ha̭vi-ryajñasyāntarvedyava̭ruddhyante |
ya-tpṷroḍāśa̭-mbarhiṣada̭-ṅkarotīti̭ | caturdhā ka̭roti | catvāro hyḙte ha̭vi-ryajñasyartvijaḥ̭ || 55 ||
brahmā hotā-'ddhvaryuragnīt | tamabhimṛ̭śet | ida-mbrahmaṇaḥ̭ | idagṃ hotuḥ̭ | idama̭ddhvaryoḥ | idamagnīdha iti̭ | yathaivāda-ssaumye-'ddhvare |
ādeśa̭mṛtvigbhyo dakṣi̭ṇā nīyante | tādṛgeva tat | agnīdhe prathamāyāda̭dhāti || 56 ||
agnimṷkhā hyṛddhiḥ̭ | agnimṷkhāmevardhiṃ-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sakṛdṷpastīrya dvirādadha̭t | upastīrya dvirabhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛtavaḥ̭ | ṛtūneva prī̭ṇāti | vedena̭ brahmaṇe brahmabhāga-mpari̭harati | prājāpatyo vai vedaḥ | prājāpatyo brahmā || 57 ||
savitā yajñasya prasūtyai | atha kāma̭manyena̭ | tato hotre | maddhyaṃ-vā~ eta-dyajñasya̭ | yaddhotā | maddhyata eva yajña-mprī̭ṇāti |
athāddhvaryave | pratiṣṭhā vā eṣā yajñasya̭ | yada̭ddhvaryuḥ |
tasmāddhavi-ryajñasyaitāmevāvṛtamanṷ || 58 ||
anyā dakṣi̭ṇā nīyante | yajñasya prati̭ṣṭhityai |
agnima̭gnī-thsakṛ-thsa̭kṛ-thsammṛḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva hyḙtarhi̭ yajñaḥ || iṣitā daivyā hotā̭ra ityā̭ha | iṣitagṃ hi karma̭ kriyate |
bhadravācyā̭ya preṣi̭to mānṷṣa-ssūktavākāya̭ sūktā brūhītyā̭ha | āśiṣa̭mevaitāmāśāste |
svagā daivyā hotṛ̭bhya ityā̭ha | yajñameva tathsvagā ka̭roti | svasti-rmānṷṣebhya ityā̭ha |
āśiṣa̭mevaitāmāśāste | śaṃyo~-rbrūhītyā̭ha |
śaṃyu~meva bā̭rhaspatya-mbhā̭gadheyḙna sama̭rdhayati || 59 ||
(caratyaddhvaryuḥ - prajā̭ti--r hvayate - vedā - bravī-d- barhiṣada̭-ṅkaro-tyṛtvijo̭-dadhāti-brahmā-'nṷ-karoti catvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha srucā̭vanuṣṭugbhyāṃ-vā~ja̭vatībhyāṃ-vyū~̭hati | pratiṣṭhā vā a̭nuṣṭuk | annaṃ-vā~jaḥ prati̭ṣṭhityai | annādyasyāva̭ruddhyai | prācī-ñjuhūmṷ̄hati | jātāneva bhrātṛ̭vyā-npraṇṷdate | pratīcī̭mupabhṛtam |
janiṣyamā̭ṇāneva prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca evāpohya̭ sapatnān. yaja̭mānaḥ |
asmin ~loke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyām | dvipra̭tiṣṭho hi || vasṷbhyastvā rudrebhya̭stvā-''dityebhyastvetyā̭ha |
yathāyajurevai tat | srukṣu pra̭starama̭nakti |
ime vai lokā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prastaraḥ | yaja̭mānameva teja̭sā-'nakti | tredhā-'na̭kti |
traya̭ ime lokāḥ || 61 ||
ebhya evainaṃ̭-lo~kebhyo̭-'nakti |
abhipūrvama̭nakti | abhipūrvameva yaja̭māna-nteja̭sā-'nakti || aktagṃ rihā̭ṇā ityā̭ha |
tejo vā ājyam | yaja̭mānaḥ prastaraḥ |
yaja̭mānameva teja̭sā-'nakti | viyantu vaya ityā̭ha | vaya̭ evaina̭-ṅkṛtvā |
suvargaṃ-lo~ka-ṅga̭mayati || 62 ||
prajāṃ-yo~ni-mmā nirmṛ̭kṣamityā̭ha | prajāyai̭ gopīthāya̭ || āpyā̭yantāmāpa oṣa̭dhaya ityā̭ha | āpa̭ evauṣa̭dhīrāpyā̭yayati | marutā-mpṛṣa̭taya-ssthetyā̭ha | maruto vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭mevāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha tato̭ no vṛṣṭimerayetyā̭ha | vṛṣṭirvai dyauḥ | vṛṣṭi̭mevāva̭rundhe || 63 ||
yāvadvā a̭ddhvaryuḥ pra̭stara-mprahara̭ti | tāva̭dasyāyṷrmīyate | āyuṣpā a̭gne-'syāyṷrme pāhītyā̭ha | āyṷrevātman-dha̭tte |
yāvadvā a̭ddhvaryuḥ pra̭stara-mprahara̭ti | tāva̭dasya cakṣṷrmīyate | cakṣuṣpā a̭gne-'si cakṣṷrme pāhītyā̭ha | cakṣṷrevātman-dha̭tte ||
dhruvā-'sītyā̭ha prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ridhi-mparyadha̭tthā ityā̭ha || 64 ||
yathāyajurevaitat | agnḙ deva paṇibhi̭-rvīyamā̭ṇa ityā̭ha | agnaya̭ evaina-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ etamanu joṣa̭-mbharāmītyā̭ha |
sajātānevāsmā anṷkānkaroti |
nedeṣa tvada̭pacetayā̭tā ityāhānṷkhyātyai || yajñasya pātha upa sami̭tamityā̭ha |
bhūmāna̭mevopai̭ti | paridhīn-praha̭rati |
yajñasya sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau sa-mprasrā̭vayati | yadeva tatra̭ krūram |
tat-tena̭ śamayati | juhvāmṷpabhṛtam | yajamānadevatyā̭ vai juhūḥ |
bhrātṛvyadevatyo̭pabhṛt |
yaja̭mānāyaiva bhrātṛ̭vyamupa̭sti-ṅkaroti ||
saggsrāvabhā̭gā-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo vai rudrā ā̭dityā-ssagg̭srāvabhā̭gāḥ |
teṣā-nta-dbhā̭gadheyam || 66 ||
tāneva tena̭ prīṇāti | vaiśvadevyarcā | ete hi viśvḙ devāḥ | triṣṭug-bha̭vati | indriyaṃ-vai~ triṣṭuk | indriyameva yaja̭māne dadhāti || agnervāmapa̭nnagṛhasya sada̭si sādayāmītyā̭ha |
iyaṃ-vā~ agnirapa̭nnagṛhaḥ | asyā evaine sada̭ne sādayati | sumnāya̭ sumninī sumne mā̭ dhattamityā̭ha || 67 ||
prajā vai paśavaḥ̭ sumnam | prajāmeva paśūnātmandha̭tte | dhuri dhuryaṷ pātamityā̭ha | jāyāpatyo-rgo̭pīthāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano ityā̭ha | yathāyajurevaitat | pāhi mā-'dya divaḥ pāhi prasi̭tyai pāhi duri̭ṣṭyai pāhi dṷradmanyai pāhi duśca̭ritādityā̭ha | āśiṣa̭mevaitāmāśāste |
avi̭ṣa-nnaḥ pitu-ṅkṛ̭ṇu suṣadā yonigg svāhetīddhma-saṃvṛ~śca̭nānyanvāhāryapaca̭ne 'bhyādhāya̭ phalīkaraṇahoma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni vā i̭ddhma saṃvṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalīkara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣaṇam |
ati̭rikta evāti̭rikta-ndadhāti | atho ati̭rikte-naivāti̭rikta-māptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rdevebhyo nilā̭yata | tāṃ-ve~denānva̭vindann | vedena vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthivīm | sā pa̭prathe pṛthivī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti bhuva̭neṣvantaḥ |
tato̭ yajño jā̭yate viśvadāniriti̭ purastā-thstambayajuṣo̭ vedena vedigṃ sammāṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho ya-dvedaśca vedi̭śca bhava̭taḥ | mithunatvāya prajātyai | prajāpa̭tervā etāni śmaśrṷ̄ṇi | ya-dvedaḥ | patni̭yā upastha āsya̭ti |
mithunameva ka̭roti | vindate prajām |
vedagṃ hotā-''ha̭vanīyā-thstṛṇannḙti |
yajñameva ta-thsanta̭notyotta̭rasmā-dardhamāsāt |
tagṃ santa̭tamutta̭re-'rdhamāsa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkālekā̭la āga̭te yajate || brahmavādino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhvaryu-ssyāt | yo yato̭ yajña-mpra̭yuṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhāpayatīti̭ |
vātādvā a̭ddhvaryuryajña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gātuṃ-vi~tvā gātumitetyā̭ha |
yata̭ eva yajña-mpra̭yuṅkte |
tadḙna-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati prajayā̭ paśubhi-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(tiṣṭhatī - me lokā - ga̭mayati - dyau-rvṛṣṭi̭mevāva̭rundhe - paryadha̭tthā ityā̭ha - sami̭ṣṭyai - bhāgadheyaṃ̭ - dhattamityā̭ha - vā i̭ddhma saṃvṛ~śca̭nā - nyanṷvittyai - labhate - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~jñamṷpacara̭ti |
ā devatābhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādevatam | na devatābhya āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vāruṇo vai pāśaḥ̭ |
imaṃ-vi~ṣyā̭mi varṷṇasya pāśamityā̭ha |
varuṇapāśādevainā-mmuñcati |
savitṛpra̭sūto yathādevatam || 72 ||
na devatābhya āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhātuśca yonaṷ sukṛtasya̭ loka ityā̭ha | agnirvai dhātā | puṇya-ṅkarma̭ sukṛtasya̭ lokaḥ | agnirevainā-ndhātā | puṇye karma̭ṇi sukṛtasya̭ loke da̭dhāti | syona-mmḙ saha patyā̭ karomītyā̭ha |
ātmana̭śca yaja̭mānasya cānātyai satvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā samprajayetyā̭ha || 73 ||
āśiṣa̭mevaitāmāśāste pūrṇapātre | antato̭-'nuṣṭubhā | catṷṣpadvā etacchandaḥ prati̭ṣṭhita-mpatni̭yai pūrṇapātre bha̭vati |
asmin ~loke prati̭tiṣṭhānīti̭ |
asminneva loke prati̭tiṣṭhati | atho vāgvā a̭nuṣṭuk | vāmmi̭thunam | āpo retaḥ̭ prajana̭nam |
etasmādvai mi̭thunādvidyota̭māna-sstanaya̭nvarṣati | retaḥ̭ siñcann || 74 ||
prajāḥ pra̭janayanṋ || yadvai yajñasya brahma̭ṇā yujyate | brahma̭ṇā vai tasya̭ vimokaḥ | adbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ-vā~ etarhi yoktra-mbrahma̭ṇā |
ādāyai̭natpatnī̭ sahāpa upa̭gṛhṇīte śāntyai |
añjalau pūrṇapātramāna̭yati | reta̭ evāsyā-mprajā-nda̭dhāti | prajayā hi ma̭nuṣyaḥ̭ pūrṇaḥ |
mukhaṃ-vi~mṛ̭ṣṭe | avabhṛthasyaiva rūpa-ṅkṛtvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(savitṛpra̭sūto yathādevataṃ-prajayetyā̭ha-siñca-nmṛ̭ṣṭa eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pariveṣo vā eṣa vanaspatī̭nām | yadṷpaveṣaḥ | ya evaṃ-ve~da̭ | vindatḙ pariveṣṭāram | tamṷtkare || ya-ndevā ma̭nuṣyḙṣu |
upaveṣamadhā̭rayann | ye asmadapa̭cetasaḥ | tānasmabhya̭-mihākṷru | upa̭veṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
prajā-mpuṣṭimatho dhanam |
dvipado̭ naścatṷṣpadaḥ | dhruvāna-na̭pagān-kurviti̭ purastā-tpratyañcamupa̭gūhati |
tasmā-tpurastā-tpratyañcaḥ̭ śūdrā ava̭syanti | sthavimata upa̭gūhati | apra̭tivādina evainān kurute ||
dhṛṣṭirvā ṷpaveṣaḥ |
śucarto vajro brahma̭ṇā sagṃśi̭taḥ |
yopa̭veṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu ya-ndviṣma iti̭ || 77 ||
athāsmai nāma gṛhya praha̭rati | niramu-nnṷda oka̭saḥ | sapatno yaḥ pṛ̭tanyati̭ | nirbāddhyḙna haviṣā | indra̭ eṇa-mparā̭śarīt |
ihi tisraḥ pa̭rāvataḥ̭ | ihi pañcajanāgṃ ati̭ |
ihi tisro-'ti̭ rocanā yāva̭t | sūryo asa̭-ddivi |
paramā-ntvā̭ parāvatam || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtrahā | yato na punarāya̭si |
śaśvatībhya-ssamābhya iti̭ | trivṛdvā eṣa vajro brahma̭ṇā sagṃśi̭taḥ | śucaivainaṃ̭-vi~ddhvā |
ebhyo lokebhyo̭ nirṇudya̭ | vajrḙṇa brahma̭ṇā stṛṇute | hato̭ 'sāvava̭dhiṣmā-mumityā̭ha
stṛtyai | ya-ndviṣyātta-ndhyā̭yet |
śucaivaina̭-marpayati || 79 ||
(no-dviṣma iti̭-parāvata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - diva-śśilpa - maya̭jño - dhṛta-ñca̭ - devāsurā-ssa etamindra - āpo̭ devī - ragninā - dhiṣṇi̭yā - atha srucau - yo vā aya̭thādevataṃ - pariveṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa - maya̭jña - eṣā hi viśvḙṣā-ndevānā̭ - mūrjā pṛ̭thivī - matho rakṣa̭sāṃ - tā-mprajā̭tiṃ - dvābhyāṃ - ta-ṅkālekā̭le nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śucaivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Explore More