Lord Agni

3.3 - ದರ್.ಶಪೂರ್ಣಮಾಸೇಷ್ಟಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್ - ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾಠಃ - ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಂ ರಕ್ಷಃ

(Darshapurnamasa Ishti Brahmana in Kannada)

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

This text originates from the third ashtaka, third prapathaka of the Taittiriya Brahmana, belonging to the Krishna Yajurveda. It specifically details the Darshapurnamasa Ishti, a foundational Vedic ritual performed during the new moon and full moon phases. The opening mantra, Pratyushtam Rakshah, invokes Lord Agni to drive away negativity and ensure the ritual sanctity of the sacrificial ladles. Chanting this section is considered essential for those seeking to understand the technical and spiritual intricacies of Vedic sacrificial rites, promoting inner purity, cosmic order, and the successful completion of holy vows through divine protection.

#of 79
ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ದರ್.ಶಪೂರ್ಣಮಾಸೇಷ್ಟಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
ಅನುವಾಕಂ 1 - ಸ್ತ್ರುಖ್ಸಮ್ಮಾರ್ಗಃ
ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಗ್ಂ ರಕ್ಷಃ ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಾ ಅರಾತಯ ಇತ್ಯಾಹ । ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ । ಅಗ್ನೇರ್ವಸ್ತೇಜಿಷ್ಠೇನ ತೇಜಸಾ ನಿಷ್ಟಪಾಮೀತ್ಯಾಹ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ ।
ಸ್ರುಚ-ಸ್ಸಮ್ಮಾರ್ಷ್ಟಿ । ಸ್ರುವಮಗ್ರೇ । ಪುಮಾಗ್ಂ ಸಮೇವಾಭ್ಯ-ಸ್ಸಗ್ಗ್ಶ್ಯತಿ ಮಿಥುನತ್ವಾಯ । ಅಥ ಜುಹೂಮ್ । ಅಥೋಪಭೃತಮ್ । ಅಥ ಧ್ರುವಾಮ್ । ಅಸೌ ವೈ ಜುಹೂಃ ॥ 1 ॥
ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮುಪಭೃತ್ । ಪೃಥಿವೀ ಧ್ರುವಾ ।
ಇಮೇ ವೈ ಲೋಕಾ-ಸ್ಸ್ರುಚಃ । ವೃಷ್ಟಿಃ ಸಮಾಂರ್ಜನಾನಿ । ವೃಷ್ಟಿರ್ವಾ ಇಮಾನ್ ಁಲೋಕಾನನುಪೂರ್ವ-ಙ್ಕಲ್ಪಯತಿ ।
ತೇ ತತಃ ಕ್ಲೃಪ್ತಾ-ಸ್ಸಮೇಧನ್ತೇ ।
ಸಮೇಧನ್ತೇ-ಽಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿಃ ।
ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ ಯದಿ ಕಾಮಯೇತ ವರ್ಷುಕಃ ಪರ್ಜನ್ಯಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ । ಅಗ್ರತ-ಸ್ಸಮ್ಮೃಜ್ಯಾತ್ ॥ 2 ॥
ವೃಷ್ಟಿಮೇವ ನಿಯಚ್ಛತಿ । ಅವಾಚೀನಾಗ್ರಾ ಹಿ ವೃಷ್ಟಿಃ ।
ಯದಿ ಕಾಮಯೇತಾವರ್ಷುಕ-ಸ್ಸ್ಯಾದಿತಿ । ಮೂಲತ-ಸ್ಸಮ್ಮೃಜ್ಯಾತ್ । ವೃಷ್ಟಿಮೇವೋದ್ಯಚ್ಛತಿ । ತದು ವಾ ಆಹುಃ । ಅಗ್ರತ ಏವೋಪರಿಷ್ಟಾ-ಥ್ಸಮ್ಮೃಜ್ಯಾತ್ ।
ಮೂಲತೋ-ಽಧಸ್ತಾತ್ । ತದನುಪೂರ್ವ-ಙ್ಕಲ್ಪತೇ ।
ವರ್ಷುಕೋ ಭವತೀತಿ ॥ 3 ॥
ಪ್ರಾಚೀಮಭ್ಯಾಕಾರಮ್ । ಅಗ್ರೈರನ್ತರತಃ । ಏವಮಿವ ಹ್ಯನ್ನಮದ್ಯತೇ । ಅಥೋ ಅಗ್ರಾದ್ವಾ ಓಷಧೀನಾಮೂರ್ಜ-ಮ್ಪ್ರಜಾ ಉಪಜೀವನ್ತಿ । ಊರ್ಜ ಏವಾ-ನ್ನಾದ್ಯಸ್ಯಾವರುದ್ಧ್ಯೈ । ಅಧಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತೀಚೀಮ್ । ದಣ್ಡಮುತ್ತಮತಃ ।
ಮೂಲೇನ ಮೂಲ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ತಸ್ಮಾದರತ್ನೌ ಪ್ರಾಞ್ಚ್ಯುಪರಿಷ್ಟಾ-ಲ್ಲೋಮಾನಿ । ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚ್ಯಧಸ್ತಾತ್ ॥ 4 ॥
ಸ್ರುಗ್ಘ್ಯೇಷಾ ॥ ಪ್ರಾಣೋ ವೈ ಸ್ರುವಃ । ಜುಹೂರ್ದಕ್ಷಿಣೋ ಹಸ್ತಃ । ಉಪಭೃಥ್ಸವ್ಯಃ । ಆತ್ಮಾ ಧ್ರುವಾ । ಅನ್ನಗ್ಂ ಸಮಾಂರ್ಜನಾನಿ । ಮುಖತೋ ವೈ ಪ್ರಾಣೋ-ಽಪಾನೋ ಭೂತ್ವಾ ।
ಆತ್ಮಾನಮನ್ನ-ಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯ । ಬಾಹ್ಯತಸ್ತನುವಗ್ಂ ಶುಭಯತಿ । ತಸ್ಮಾ-ಥ್ಸ್ರುವಮೇವಾಗ್ರೇ ಸಮ್ಮಾರ್ಷ್ಟಿ ॥ ಮುಖತೋ ಹಿ ಪ್ರಾಣೋ-ಽಪಾನೋ ಭೂತ್ವಾ ।
ಆತ್ಮಾನಮನ್ನ-ಮಾವಿಶತಿ । ತೌ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ।
ಅವ್ಯರ್ಧುಕಃ ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾಭ್ಯಾ-ಮ್ಭವತಿ । ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ 5 ॥
(ಜುಹು--ರ್ ಮೃಜ್ಯಾ-ದ್- ಭವತೀತಿ - ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚ್ಯಧಸ್ತಾನ್ - ಮಾರ್ಷ್ಟಿ ಪಞ್ಚ ಚ) (ಅ. 1)
3.3.2 ಆನುವಾಕಂ 2 - ಸಮ್ಮಾರ್ಜನಾನಾಮಗ್ನೌ ಪ್ರಹರಣಮ್
ದಿವ-ಶ್ಶಿಲ್ಪಮವತತಮ್ । ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಕಕುಭಿ ಶ್ರಿತಮ್ ।
ತೇನ ವಯಗ್ಂ ಸಹಸ್ರವಲ್ಶೇನ ।
ಸಪತ್ನ-ನ್ನಾಶಯಾಮಸಿ ಸ್ವಾಹೇತಿ ಸ್ರುಖ್ಸಮಾಂರ್ಜನಾನ್ಯಗ್ನೌ ಪ್ರಹರತಿ ।
ಆಪೋ ವೈ ದರ್ಭಾಃ । ರೂಪಮೇವೈಷಾಮೇತ-ನ್ಮಹಿಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ ॥ ಅನುಷ್ಟುಭರ್ಚಾ । ಆನುಷ್ಟುಭಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ವೇದಃ ।
ವೇದಸ್ಯಾಗ್ರಗ್ಗ್ ಸ್ರುಖ್ಸಮಾಂರ್ಜನಾನಿ ॥ 6 ॥
ಸ್ವೇನೈವೈನಾನಿ ಛನ್ದಸಾ । ಸ್ವಯಾ ದೇವತಯಾ ಸಮರ್ಧಯತಿ । ಅಥೋ ಋಗ್ವಾವ ಯೋಷಾ । ದರ್ಭೋ
ವೃಷಾ । ತನ್ಮಿಥುನಮ್ । ಮಿಥುನಮೇವಾಸ್ಯ ತ-ದ್ಯಜ್ಞೇ ಕರೋತಿ ಪ್ರಜನನಾಯ । ಪ್ರಜಾಯತೇ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿ-ರ್ಯಜಮಾನಃ ॥ ತಾನ್ಯೇಕೇ ವೃಥೈವಾಪಾಸ್ಯನ್ತಿ ।
ತತ್ತಥಾ ನ ಕಾರ್ಯಮ್ । ಆರಬ್ಧಸ್ಯ ಯಜ್ಞಿಯಸ್ಯ ಕರ್ಮಣ-ಸ್ಸ ವಿದೋಹಃ ॥ 7 ॥
ಯದ್ಯೇನಾನಿ ಪಶವೋ-ಽಭಿತಿಷ್ಠೇಯುಃ ।
ನ ತ-ತ್ಪಶುಭ್ಯಃ ಕಮ್ । ಅದ್ಭಿರ್ಮಾ-ರ್ಜಯಿತ್ವೋತ್ಕರೇ ನ್ಯಸ್ಯೇತ್ ।
ಯದ್ವೈ ಯಜ್ಞಿಯಸ್ಯ ಕರ್ಮಣೋ-ಽನ್ಯತ್ರಾಹುತೀಭ್ಯ-ಸ್ಸನ್ತಿಷ್ಠತೇ । ಉತ್ಕರೋ ವಾವ ತಸ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ । ಏತಾಗ್ಂ ಹಿ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ನ್ದೇವಾ-ಸ್ಸಮಭರನ್ನ್ ।
ಯದದ್ಭಿರ್ಮಾರ್ಜಯತಿ । ತೇನ ಶಾನ್ತಮ್ । ಯದುತ್ಕರೇ ನ್ಯಸ್ಯತಿ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮೇವೈನಾನಿ ತ-ದ್ಗಮಯತಿ ॥ 8 ॥
ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರ್ಯಜಮಾನಃ ॥
ಅಥೋ ಸ್ತಮ್ಬಸ್ಯ ವಾ ಏತ-ದ್ರೂಪಮ್ । ಯ-ಥ್ಸ್ರುಖ್ಸಮಾಂರ್ಜನಾನಿ । ಸ್ತಮ್ಬಶೋ ವಾ ಓಷಧಯಃ ।
ತಾಸಾ-ಞ್ಜರತ್ಕಕ್ಷೇ ಪಶವೋ ನ ರಮನ್ತೇ । ಅಪ್ರಿಯೋ ಹ್ಯೇಷಾ-ಞ್ಜರತ್ಕಕ್ಷಃ । ಯಾವದಪ್ರಿಯೋ ಹ ವೈ ಜರತ್ಕಕ್ಷಃ ಪಶೂನಾಮ್ । ತಾವದಪ್ರಿಯಃ ಪಶೂನಾ-ಮ್ಭವತಿ । ಯಸ್ಯೈತಾನ್ಯನ್ಯತ್ರಾಗ್ನೇ-ರ್ದಧತಿ ।
ನವದಾವ್ಯಾಸು ವಾ ಓಷಧೀಷು ಪಶವೋ ರಮನ್ತೇ ॥ 9 ॥
ನವದಾವೋ ಹ್ಯೇಷಾ-ಮ್ಪ್ರಿಯಃ । ಯಾವತ್ಪ್ರಿಯೋ ಹ ವೈ ನವದಾವಃ ಪಶೂನಾಮ್ । ತಾವತ್ಪ್ರಿಯಃ ಪಶೂನಾ-ಮ್ಭವತಿ । ಯಸ್ಯೈತಾನ್ಯಗ್ನೌ ಪ್ರಹರನ್ತಿ । ತಸ್ಮಾದೇತಾನ್ಯಗ್ನಾವೇವ ಪ್ರಹರೇತ್ । ಯತರಸ್ಮಿನ್-ಥ್ಸಮ್ಮೃಜ್ಯಾತ್ ।
ಪಶೂನಾ-ನ್ಧೃತ್ಯೈ ॥ ಯೋ ಭೂತಾನಾಮಧಿಪತಿಃ । ರುದ್ರಸ್ತನ್ತಿಚರೋ ವೃಷಾ । ಪಶೂನಸ್ಮಾಕ-ಮ್ಮಾ ಹಿಗ್ಂಸೀಃ । ಏತದಸ್ತು ಹುತ-ನ್ತವ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಗ್ನಿ ಸಮಾಂರ್ಜನಾನ್ಯಗ್ನೌ ಪ್ರಹರತಿ । ಏಷಾ ವಾ ಏತೇಷಾಂ-ಯೋಁನಿಃ । ಏಷಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ । ಸ್ವಾಮೇವೈನಾನಿ ಯೋನಿಮ್ ।
ಸ್ವಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಙ್ಗಮಯತಿ । ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿರ್ಯಜಮಾನಃ ॥ 10 ॥
(ವೇದಸ್ಯಾಗ್ರಗ್ಗ್ ಸ್ರುಖ್ಸಮಾಂರ್ಜನಾನಿ - ವಿದೋಹೋ - ಗಮಯತಿ - ಪಶವೋ ರಮನ್ತೇ - ಹಿಗ್ಂಸೀ-ಷ್ಷಟ್ಚ) (ಅ. 2)
ಅನುವಾಕಂ 3 - ಪತ್ನೀಸನ್ನಹನಮ್
ಅಯಜ್ಞೋ ವಾ ಏಷಃ । ಯೋ-ಽಪತ್ನೀಕಃ । ನ ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಜಾಯೇರನ್ನ್ । ಪತ್ನ್ಯನ್ವಾಸ್ತೇ । ಯಜ್ಞಮೇವಾಕಃ । ಪ್ರಜಾನಾ-ಮ್ಪ್ರಜನನಾಯ । ಯ-ತ್ತಿಷ್ಠನ್ತೀ ಸನಂಹ್ಯೇತ ।
ಪ್ರಿಯ-ಞ್ಜ್ಞಾತಿಗ್ಂ ರುನ್ಧ್ಯಾತ್ । ಆಸೀನಾ ಸನ್ನಹ್ಯತೇ ।
ಆಸೀನಾ ಹ್ಯೇಷಾ ವೀರ್ಯ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 11 ॥
ಯ-ತ್ಪಶ್ಚಾತ್-ಪ್ರಾಚ್ಯನ್ವಾಸೀತ । ಅನಯಾ ಸಮದ-ನ್ದಧೀತ ।
ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪತ್ನಿಯಾ ಸಮದ-ನ್ದಧೀತ । ದೇಶಾ-ದ್ದಕ್ಷಿಣತ ಉದೀಚ್ಯನ್ವಾಸ್ತೇ । ಆತ್ಮನೋ ಗೋಪೀಥಾಯ ॥ ಆಶಾಸಾನಾ ಸೌಮನಸಮಿತ್ಯಾಹ । ಮೇದ್ಧ್ಯಾಮೇವೈನಾ-ಙ್ಕೇವಲೀ-ಙ್ಕೃತ್ವಾ । ಆಶಿಷಾ ಸಮರ್ಧಯತಿ ।
ಅಗ್ನೇರನುವ್ರತಾ ಭೂತ್ವಾ ಸನ್ನಹ್ಯೇ ಸುಕೃತಾಯ ಕಮಿತ್ಯಾಹ । ಏತದ್ವೈ ಪತ್ನಿಯೈ ವ್ರತೋಪನಯನಮ್ ॥ 12 ॥
ತೇನೈವೈನಾಂ-ವ್ರಁತಮುಪನಯತಿ । ತಸ್ಮಾದಾಹುಃ ।
ಯಶ್ಚೈವಂ-ವೇಁದ ಯಶ್ಚನ । ಯೋಕ್ತ್ರಮೇವ ಯುತೇ । ಯಮನ್ವಾಸ್ತೇ । ತಸ್ಯಾಮುಷ್ಮಿನ್ ಁಲೋಕೇ ಭವತೀತಿ ಯೋಕ್ತ್ರೇಣ । ಯ-ದ್ಯೋಕ್ತ್ರಮ್ । ಸ ಯೋಗಃ । ಯದಾಸ್ತೇ । ಸ ಕ್ಷೇಮಃ ॥ 13 ॥
ಯೋಗಕ್ಷೇಮಸ್ಯ ಕ್ಲೃಪ್ತ್ಯೈ ॥ ಯುಕ್ತ-ಙ್ಕ್ರಿಯಾತಾ ಆಶೀಃ ಕಾಮೇ ಯುಜ್ಯಾತಾ ಇತಿ । ಆಶಿಷ-ಸ್ಸಮೃದ್ಧ್ಯೈ । ಗ್ರನ್ಥಿ-ಙ್ಗ್ರಥ್ನಾತಿ । ಆಶಿಷ ಏವಾಸ್ಯಾ-ಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ।
ಪುಮಾನ್. ವೈ ಗ್ರನ್ಥಿಃ । ಸ್ತ್ರೀ ಪತ್ನೀ । ತ-ನ್ಮಿಥುನಮ್ ।
ಮಿಥುನಮೇವಾಸ್ಯ ತ-ದ್ಯಜ್ಞೇ ಕರೋತಿ ಪ್ರಜನನಾಯ ।
ಪ್ರಜಾಯತೇ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿ-ರ್ಯಜಮಾನಃ ॥ 14 ॥
ಅಥೋ ಅರ್ಧೋ ವಾ ಏಷ ಆತ್ಮನಃ । ಯ-ತ್ಪತ್ನೀ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಧೃತ್ಯಾ ಅಶಿಥಿಲಮ್ಭಾವಾಯ ॥
ಸುಪ್ರಜಸಸ್ತ್ವಾ ವಯಗ್ಂ ಸುಪತ್ನೀರುಪಸೇದಿಮೇತ್ಯಾಹ ।
ಯಜ್ಞಮೇವ ತ-ನ್ಮಿಥುನೀ ಕರೋತಿ । ಊನೇ-ಽತಿರಿಕ್ತ-ನ್ಧೀಯಾತಾ ಇತಿ ಪ್ರಜಾತ್ಯೈ ॥ ಮಹೀನಾ-ಮ್ಪಯೋ-ಽಸ್ಯೋಷಧೀನಾಗ್ಂ ರಸ ಇತ್ಯಾಹ । ರೂಪಮೇವಾಸ್ಯೈ-ತನ್ಮಹಿಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ । ತಸ್ಯ ತೇ-ಽಕ್ಷೀಯಮಾಣಸ್ಯ ನಿರ್ವಪಾಮಿ ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಇತ್ಯಾಹ । ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ॥ 15 ॥
(ಕರೋತಿ - ವ್ರತೋಪನಯನಂ - ಕ್ಷೇಮೋ - ಯಜಮಾನಃ - ಶಾಸ್ತೇ) (ಅ. 3)
ಅನುವಾಕಂ 4 - ಆಜ್ಯೋತ್ಪವನಮ್
ಘೃತ-ಞ್ಚ ವೈ ಮಧು ಚ ಪ್ರಜಾಪತಿರಾಸೀತ್ । ಯತೋ ಮದ್ಧ್ವಾಸೀತ್ । ತತಃ ಪ್ರಜಾ ಅಸೃಜತ ।
ತಸ್ಮಾ-ನ್ಮಧುಷಿ ಪ್ರಜನನಮಿವಾಸ್ತಿ ।
ತಸ್ಮಾ-ನ್ಮಧುಷಾ ನ ಪ್ರಚರನ್ತಿ । ಯಾತಯಾಮ ಹಿ । ಆಜ್ಯೇನ ಪ್ರಚರನ್ತಿ । ಯಜ್ಞೋ ವಾ ಆಜ್ಯಮ್ । ಯಜ್ಞೇನೈವ ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಚರನ್ತ್ಯಯಾತಯಾಮತ್ವಾಯ ।
ಪತ್ನ್ಯವೇಕ್ಷತೇ ॥ 16 ॥
ಮಿಥುನತ್ವಾಯ ಪ್ರಜಾತ್ಯೈ । ಯದ್ವೈ ಪತ್ನೀ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಕರೋತಿ । ಮಿಥುನ-ನ್ತತ್ । ಅಥೋ ಪತ್ನಿಯಾ ಏವೈಷ ಯಜ್ಞಸ್ಯಾನ್ವಾರಮ್ಭೋ-ಽನವಚ್ಛಿತ್ತ್ಯೈ ॥
ಅಮೇದ್ಧ್ಯಂ-ವಾಁ ಏತ-ತ್ಕರೋತಿ । ಯ-ತ್ಪತ್ನ್ಯವೇಕ್ಷತೇ ।
ಗಾರ್ಹಪತ್ಯೇ ಽಧಿಶ್ರಯತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ಆಹವನೀಯ-ಮಭ್ಯುದ್ದ್ರವತಿ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸನ್ತತ್ಯೈ । ತೇಜೋ-ಽಸಿ ತೇಜೋ-ಽನು ಪ್ರೇಹೀತ್ಯಾಹ ॥ 17 ॥
ತೇಜೋ ವಾ ಅಗ್ನಿಃ । ತೇಜ ಆಜ್ಯಮ್ । ತೇಜಸೈವ ತೇಜ-ಸ್ಸಮರ್ಧಯತಿ । ಅಗ್ನಿಸ್ತೇ ತೇಜೋ ಮಾ ವಿನೈದಿತ್ಯಾಹಾಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ । ಸ್ಫ್ಯಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮನ್ಥ್
ಸಾದಯತಿ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸನ್ತತ್ಯೈ । ಅಗ್ನೇರ್ಜಿಹ್ವಾ-ಽಸಿ ಸುಭೂರ್ದೇವಾನಾಮಿತ್ಯಾಹ । ಯಥಾ ಯಜುರೇವೈತತ್ । ಧಾಮ್ನೇಧಾಮ್ನೇ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಯಜುಷೇಯಜುಷೇ ಭವೇತ್ಯಾಹ । ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ॥ 18 ॥
ತದ್ವಾ ಅತಃ ಪವಿತ್ರಾಭ್ಯಾಮೇವೋ-ತ್ಪುನಾತಿ । ಯಜಮಾನೋ ವಾ ಆಜ್ಯಮ್ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಪವಿತ್ರೇ । ಯಜಮಾನ ಏವ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ದಧಾತಿ । ಪುನರಾಹಾರಮ್ ।
ಏವಮಿವ ಹಿ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಸಚಂರತಃ ।
ಶುಕ್ರಮಸಿ ಜ್ಯೋತಿರಸಿ ತೇಜೋ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ ।
ರೂಪಮೇವಾಸ್ಯೈ ತ-ನ್ಮಹಿಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ । ತ್ರಿರ್ಯಜುಷಾ । ತ್ರಯ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ॥ 19 ॥
ಏಷಾಂ-ಲೋಁಕಾನಾಮಾಪ್ತ್ಯೈ । ತ್ರಿಃ । ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ ।
ಅಥೋ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ಅಥಾಜ್ಯವತೀಭ್ಯಾಮಪಃ । ರೂಪಮೇವಾಸಾಮೇತ-ದ್ವರ್ಣ-ನ್ದಧಾತಿ ।
ಅಪಿ ವಾ ಉತಾಹುಃ । ಯಥಾ ಹ ವೈ ಯೋಷಾ ಸುವರ್ಣಗ್ಂ ಹಿರಣ್ಯ-ಮ್ಪೇಶಲ-ಮ್ಬಿಭ್ರತೀ ರೂಪಾಣ್ಯಾಸ್ತೇ ।
ಏವಮೇತಾ ಏತರ್ಹೀತಿ । ಆಪೋ ವೈ ಸರ್ವಾ ದೇವತಾಃ ॥ 20 ॥
ಏಷಾ ಹಿ ವಿಶ್ವೇಷಾ-ನ್ದೇವಾನಾ-ನ್ತನೂಃ । ಯದಾಜ್ಯಮ್ ॥ ತತ್ರೋಭಯೋರ್ಮೀಮಾಗ್ಂಸಾ । ಜಾಮಿ ಸ್ಯಾತ್ । ಯ-ದ್ಯಜುಷಾ-ಽಽಜ್ಯಂ-ಯಁಜುಷಾ-ಽಪ ಉತ್ಪುನೀಯಾತ್ ।
ಛನ್ದಸಾ-ಽಪ ಉತ್ಪುನಾತ್ಯಜಾಮಿತ್ವಾಯ । ಅಥೋ ಮಿಥುನತ್ವಾಯ । ಸಾವಿತ್ರಿಯರ್ಚಾ । ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತ-ಮ್ಮೇ ಕರ್ಮಾಸದಿತಿ । ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತಮೇವಾಸ್ಯ ಕರ್ಮ ಭವತಿ । ಪಚ್ಛೋ ಗಾಯತ್ರಿಯಾ ತ್ರಿಃ ಷಮೃದ್ಧತ್ವಾಯ । ಅದ್ಭಿರೇವೌಷಧೀ-ಸ್ಸನ್ನಯತಿ । ಓಷಧೀಭಿಃ ಪಶೂನ್ । ಪಶುಭಿರ್ಯಜಮಾನಮ್ । ಶುಕ್ರ-ನ್ತ್ವಾ ಶುಕ್ರಾಯಾ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿಸ್ತ್ವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರ್ಚಿಸ್ತ್ವಾ ಽರ್ಚಿಷೀತ್ಯಾಹ
ಸರ್ವತ್ವಾಯ । ಪರ್ಯಾಪ್ತ್ಯಾ ಅನನ್ತರಾಯಾಯ ॥ 21 ॥
(ಈಕ್ಷತ- ಆಹ-ಶಾಸ್ತೇ-ಲೋಕಾ - ದೇವತಾ - ಭವತಿ ಷಟ್ಚ) (ಅ. 4)
ಅನುವಾಕಂ 5 - ಆಜ್ಯಗ್ರಹಣಮ್
ದೇವಾಸುರಾ-ಸ್ಸಂಯಁತ್ತಾ ಆಸನ್ನ್ ।
ಸ ಏತಮಿನ್ದ್ರ ಆಜ್ಯಸ್ಯಾವಕಾಶ-ಮಪಶ್ಯತ್ ।
ತೇನಾವೈಕ್ಷತ । ತತೋ ದೇವಾ ಅಭವನ್ನ್ । ಪರಾ-ಽಸುರಾಃ ।
ಯ ಏವಂ-ವಿಁದ್ವಾನಾಜ್ಯ-ಮವೇಕ್ಷತೇ ।
ಭವತ್ಯಾತ್ಮನಾ । ಪರಾ-ಽಸ್ಯ ಭ್ರಾತೃವ್ಯೋ ಭವತಿ । ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೋ ವದನ್ತಿ ।
ಯದಾಜ್ಯೇನಾನ್ಯಾನಿ ಹವೀಗ್ಷ್ಯ-ಭಿಘಾರಯತಿ ॥ 22 ॥
ಅಥ ಕೇನಾಜ್ಯಮಿತಿ । ಸತ್ಯೇನೇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ । ಚಕ್ಷುರ್ವೈ ಸತ್ಯಮ್ । ಸತ್ಯೇನೈವೈನದ-ಭಿಘಾರಯತಿ । ಈಶ್ವರೋ ವಾ ಏಷೋ-ಽನ್ಧೋ ಭವಿತೋಃ । ಯಶ್ಚಕ್ಷುಷಾ ಽಽಜ್ಯಮವೇಕ್ಷತೇ । ನಿಮೀಲ್ಯಾವೇಕ್ಷೇತ । ದಾಧಾರಾತ್ಮಞ್ಚಕ್ಷುಃ । ಅಭ್ಯಾಜ್ಯ-ಙ್ಘಾರಯತಿ ॥ ಆಜ್ಯ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ ॥ 23 ॥
ಛನ್ದಾಗ್ಂಸಿ ವಾ ಆಜ್ಯಮ್ । ಛನ್ದಾಗ್ಸ್ಯೇವ ಪ್ರೀಣಾತಿ । ಚತುರ್ಜುಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಚತುಷ್ಪಾದಃ ಪಶವಃ । ಪಶೂನೇವಾವರುನ್ಧೇ । ಅಷ್ಟಾವುಪಭೃತಿ ।
ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಾ ಗಾಯತ್ರೀ । ಗಾಯತ್ರಃ ಪ್ರಾಣಃ । ಪ್ರಾಣಮೇವ ಪಶುಷು ದಧಾತಿ ।
ಚತುರ್ಧ್ರುವಾಯಾಮ್ ॥ 24 ॥
ಚತುಷ್ಪಾದಃ ಪಶವಃ । ಪಶುಷ್ವೇ-ವೋಪರಿಷ್ಟಾತ್-ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ । ಯಜಮಾನದೇವತ್ಯಾ ವೈ ಜುಹೂಃ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯದೇವತ್ಯೋಪಭೃತ್ ।
ಚತುರ್ಜುಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃಹ್ಣನ್ಭೂಯೋ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ । ಅಷ್ಟಾವುಪಭೃತಿ ಗೃಹ್ಣನ್ ಕನೀಯಃ ।
ಯಜಮಾನಾಯೈವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಮುಪಸ್ತಿ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥
ಗೌರ್ವೈ ಸ್ರುಚಃ । ಚತುರ್ಜುಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುಷ್ಪದೀ ॥ 25 ॥
ಅಷ್ಟಾವುಪಭೃತಿ । ತಸ್ಮಾದಷ್ಟಾಶಫಾ । ಚತುರ್ಧ್ರುವಾಯಾಮ್ । ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುಃ ಸ್ತನಾ ।
ಗಾಮೇವ ತ-ಥ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕರೋತಿ । ಸಾ-ಽಸ್ಮೈ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕೃತೇಷಮೂರ್ಜ-ನ್ದುಹೇ ।
ಯಜ್ಜುಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಪ್ರಯಾಜೇಭ್ಯಸ್ತತ್ ।
ಯದುಪಭೃತಿ । ಪ್ರಯಾಜಾನೂಯಾಜೇಭ್ಯಸ್ತತ್ । ಸರ್ವಸ್ಮೈ ವಾ ಏತ-ದ್ಯಜ್ಞಾಯ ಗೃಹ್ಯತೇ ।
ಯದ್ಧ್ರುವಾಯಾಮಾಜ್ಯಮ್ ॥ 26 ॥
(ಅಭಿಘಾರಯತಿ - ಗೃಹ್ಣಾತಿ - ಧ್ರುವಾಯಾಂ - ಚತುಷ್ಪದೀ - ಪ್ರಯಾಜಾನೂಯಾಜೇಭ್ಯಸ್ತ-ದ್ದ್ವೇ ಚ) (ಅ. 5)
ಅನುವಾಕಂ 6 - ಸ್ತ್ರುಖ್ಸಾದನಮ್
ಆಪೋ ದೇವೀರಗ್ರೇಪುವೋ ಅಗ್ರೇಗುವ ಇತ್ಯಾಹ । ರೂಪಮೇವಾಸಾಮೇತ-ನ್ಮಹಿಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ ।
ಅಗ್ರ ಇಮಂ-ಯಁಜ್ಞ-ನ್ನಯತಾಗ್ರೇ ಯಜ್ಞಪತಿಮಿತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ರ ಏವ ಯಜ್ಞ-ನ್ನಯನ್ತಿ । ಅಗ್ರೇ ಯಜ್ಞಪತಿಮ್ ।
ಯುಷ್ಮಾನಿನ್ದ್ರೋ-ಽವೃಣೀತ ವೃತ್ರತೂರ್ಯೇ ಯೂಯಮಿನ್ದ್ರಮವೃಣೀದ್ಧ್ವಂ-ವೃಁತ್ರತೂರ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ವೃತ್ರಗ್ಂ ಹ ಹನಿಷ್ಯನ್ನಿನ್ದ್ರ ಆಪೋ ವವ್ರೇ । ಆಪೋ ಹೇನ್ದ್ರಂ-ವಁವ್ರಿರೇ । ಸಜ್ಞಾಂ-ಮೇವಾಸಾ-ಮೇತ-ಥ್ಸಾಮಾನಂ-ವ್ಯಾಁಚಷ್ಟೇ । ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಾ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ ॥ 27 ॥
ತೇನಾಪಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಿತಾಃ ॥ ಅಗ್ನಿ-ರ್ದೇವೇಭ್ಯೋ ನಿಲಾಯತ । ಕೃಷ್ಣೋ ರೂಪ-ಙ್ಕೃತ್ವಾ । ಸ ವನಸ್ಪತೀ-ನ್ಪ್ರಾವಿಶತ್ । ಕೃಷ್ಣೋ-ಽಸ್ಯಾಖರೇಷ್ಠೋ-ಽಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾಹ ।
ಅಗ್ನಯ ಏವೈನ-ಞ್ಜುಷ್ಟ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಅಥೋ ಅಗ್ನೇರೇವ ಮೇಧಮವರುನ್ಧೇ ॥ ವೇದಿರಸಿ ಬರ್ಹಿಷೇ ತ್ವಾ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ । ಪೃಥಿವೀ ವೇದಿಃ ॥ 28 ॥
ಪ್ರಜಾ ಏವ ಪೃಥಿವ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ।
ಬರ್ಹಿರಸಿ ಸ್ರುಗ್ಭ್ಯಸ್ತ್ವಾ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾಹ ।
ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ । ಯಜಮಾನ-ಸ್ಸ್ರುಚಃ । ಯಜಮಾನಮೇವ ಪ್ರಜಾಸು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥
ದಿವೇ ತ್ವಾ-ಽನ್ತರಿಕ್ಷಾಯ ತ್ವಾ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ತ್ವೇತಿ ಬರ್ಹಿರಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರೋಕ್ಷತಿ । ಏಭ್ಯ ಏವೈನಂ-ಲೋಁಕೇಭ್ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ಷತಿ । ಅಥ ತತಃ ಸಹ ಸ್ರುಚಾ ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚ-ಙ್ಗ್ರನ್ಥಿ-ಮ್ಪ್ರತ್ಯುಕ್ಷತಿ ।
ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ । ಯಥಾ ಸೂತ್ಯೈ ಕಾಲ ಆಪಃ
ಪುರಸ್ತಾ-ದ್ಯನ್ತಿ ॥ 29 ॥
ತಾದೃಗೇವ ತತ್ ॥ ಸ್ವಧಾ ಪಿತೃಭ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ । ಸ್ವಧಾಕಾರೋ ಹಿ ಪಿತೃಣಾಮ್ । ಊರ್ಗ್ಭವ ಬರ್ಹಿಷದ್ಭ್ಯ ಇತಿ ದಕ್ಷಿಣಾಯೈ ಶ್ರೋಣೇರೋತ್ತರಸ್ಯೈ ನಿನಯತಿ ಸನ್ತತ್ಯೈ ।
ಮಾಸಾ ವೈ ಪಿತರೋ ಬರ್ಹಿಷದಃ । ಮಾಸಾನೇವ ಪ್ರೀಣಾತಿ ।
ಮಾಸಾ ವಾ ಓಷಧೀ-ರ್ವರ್ಧಯನ್ತಿ । ಮಾಸಾಃ ಪಚನ್ತಿ ಸಮೃದ್ಧ್ಯೈ । ಅನತಿಸ್ಕನ್ದನ್. ಹ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ವರ್ಷತಿ । ಯತ್ರೈತದೇವ-ಙ್ಕ್ರಿಯತೇ ॥ 30 ॥
ಊರ್ಜಾ ಪೃಥಿವೀ-ಙ್ಗಚ್ಛತೇತ್ಯಾಹ । ಪೃಥಿವ್ಯಾಮೇವೋರ್ಜ-ನ್ದಧಾತಿ ।
ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಊರ್ಜಾ ಭುಞ್ಜತೇ । ಗ್ರನ್ಥಿಂ-ವಿಁಸ್ರಗ್ಂಸಯತಿ । ಪ್ರಜನಯತ್ಯೇವ ತತ್ । ಊರ್ಧ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಞ್ಚಮುದ್ಗೂಢ-ಮ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಮಾಯಚ್ಛತಿ ।
ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪ್ರಾಚೀನಗ್ಂ ರೇತೋ ಧೀಯತೇ । ಪ್ರತೀಚೀಃ ಪ್ರಜಾ ಜಾಯನ್ತೇ ॥ ವಿಷ್ಣೋ-ಸ್ಸ್ತೂಪೋ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ ।
ಯಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ ॥ 31 ॥
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಧೃತ್ಯೈ । ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರಸ್ತರ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಮುಖ್ಯಮೇವೈನ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಇಯನ್ತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಪ್ರಜಾಪತಿನಾ ಯಜ್ಞಮುಖೇನ ಸಮ್ಮಿತಮ್ ।
ಇಯನ್ತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಯಜ್ಞಪರುಷಾ ಸಮ್ಮಿತಮ್ ।
ಇಯನ್ತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಏತಾವದ್ವೈ ಪುರುಷೇ ವೀರ್ಯಮ್ ।
ವೀರ್ಯ ಸಮ್ಮಿತಮ್ ॥ 32 ॥
ಅಪರಿಮಿತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಅಪರಿಮಿತಸ್ಯಾವರುದ್ಧ್ಯೈ ।
ತಸ್ಮಿ-ನ್ಪವಿತ್ರೇ ಅಪಿಸೃಜತಿ । ಯಜಮಾನೋ ವೈ ಪ್ರಸ್ತರಃ ।
ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಪವಿತ್ರೇ । ಯಜಮಾನ ಏವ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ದಧಾತಿ ॥ ಊರ್ಣಾಮ್ರದಸ-ನ್ತ್ವಾ ಸ್ತೃಣಾಮೀತ್ಯಾಹ । ಯಥಾಯಜುರೇವೈ ತತ್ । ಸ್ವಾಸಸ್ಥ-ನ್ದೇವೇಭ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ । ದೇವೇಭ್ಯ ಏವೈನ-ಥ್ಸ್ವಾಸಸ್ಥ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 33 ॥
ಬರ್ಹಿ-ಸ್ಸ್ತೃಣಾತಿ । ಪ್ರಜಾ ವೈ ಬರ್ಹಿಃ । ಪೃಥಿವೀ ವೇದಿಃ । ಪ್ರಜಾ ಏವ ಪೃಥಿವ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ ಅನತಿದೃಷ್ಣಗ್ಗ್ ಸ್ತೃಣಾತಿ । ಪ್ರಜಯೈವೈನ-ಮ್ಪಶುಭಿರನತಿದೃಷ್ಣ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಧಾರಯ-ನ್ಪ್ರಸ್ತರ-ಮ್ಪರಿಧೀ-ನ್ಪರಿ ದಧಾತಿ । ಯಜಮಾನೋ ವೈ ಪ್ರಸ್ತರಃ ।
ಯಜಮಾನ ಏವ ತ-ಥ್ಸ್ವಯ-ಮ್ಪರಿಧೀ-ನ್ಪರಿ ದಧಾತಿ ॥
ಗನ್ಧರ್ವೋ-ಽಸಿ ವಿಶ್ವಾವಸುರಿತ್ಯಾಹ ॥ 34 ॥
ವಿಶ್ವಮೇವಾಯು-ರ್ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಬಾಹುರಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇತ್ಯಾಹ । ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಮಿತ್ರಾವರುಣೌ ತ್ವೋತ್ತರತಃ ಪರಿಧತ್ತಾಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಮಿತ್ರಾವರುಣೌ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾ-ವೇವಾಸ್ಮಿ-ನ್ದಧಾತಿ । ಸೂರ್ಯಸ್ತ್ವಾ ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪಾತ್ವಿತ್ಯಾಹ । ರಕ್ಷಸಾ-ಮಪಹತ್ಯೈ । ಕಸ್ಯಾಶ್ಚಿದಭಿಶಸ್ತ್ಯಾ ಇತ್ಯಾಹ । ಅಪರಿಮಿತಾದೇವೈನ-ಮ್ಪಾತಿ ॥ 35 ॥
ವೀತಿಹೋತ್ರ-ನ್ತ್ವಾ ಕವ ಇತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ನಿಮೇವ ಹೋತ್ರೇಣ ಸಮರ್ಧಯತಿ । ದ್ಯುಮನ್ತಗ್ಂ ಸಮಿಧೀಮಹೀತ್ಯಾಹ ಸಮಿದ್ಧ್ಯೈ । ಅಗ್ನೇ ಬೃಹನ್ತಮದ್ಧ್ವರ ಇತ್ಯಾಹ ವೃದ್ಧ್ಯೈ । ವಿಶೋ ಯನ್ತ್ರೇ ಸ್ಥ ಇತ್ಯಾಹ । ವಿಶಾಂ-ಯಁತ್ಯೈ ।
ಉದೀಚೀನಾಗ್ರೇ ನಿದಧಾತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ವಸೂನಾಗ್ಂ ರುದ್ರಾಣಾ-ಮಾದಿತ್ಯಾನಾಗ್ಂ ಸದಸಿ ಸೀದೇತ್ಯಾಹ । ದೇವತಾನಾಮೇವ ಸದನೇ ಪ್ರಸ್ತರಗ್ಂ ಸಾದಯತಿ ॥ ಜುಹೂರಸಿ ಘೃತಾಚೀ ನಾಮ್ನೇತ್ಯಾಹ ॥ 36 ॥
ಅಸೌ ವೈ ಜುಹೂಃ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮುಪಭೃತ್ । ಪೃಥಿವೀ ಧ್ರುವಾ । ತಾಸಾಮೇತದೇವ ಪ್ರಿಯ-ನ್ನಾಮ । ಯ-ದ್ಘೃತಾಚೀತಿ । ಯ-ದ್ಘೃತಾಚೀತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಿಯೇಣೈವೈನಾ ನಾಮ್ನಾ ಸಾದಯತಿ ॥
ಏತಾ ಅಸದನ್-ಥ್ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕ ಇತ್ಯಾಹ ।
ಸತ್ಯಂ-ವೈಁ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕಃ ।
ಸತ್ಯ ಏವೈನಾ-ಸ್ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕೇ ಸಾದಯತಿ ।
ತಾ ವಿಷ್ಣೋ ಪಾಹೀತ್ಯಾಹ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಧೃತ್ಯೈ । ಪಾಹಿ ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪಾಹಿ ಯಜ್ಞಪತಿ-ಮ್ಪಾಹಿ ಮಾಂ-ಯಁಜ್ಞನಿಯಮಿತ್ಯಾಹ । ಯಜ್ಞಾಯ ಯಜಮಾನಾಯಾತ್ಮನೇ । ತೇಭ್ಯ ಏವಾಶಿಷಮಾಶಾಸ್ತೇ-ಽನಾರ್ತ್ಯೈ ॥ 37 ॥
(ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ - ಪೃಥಿವೀ ವೇದಿ--ರ್ ಯನ್ತಿ - ಕ್ರಿಯತೇ - ವಿಷ್ಣು--ರ್ ವೀರ್ಯಸಮ್ಮಿತಂ - ಕರೋ - ತ್ಯಾಹ - ಪಾತಿ - ನಾಮ್ನೇತ್ಯಾಹ - ಲೋಕೇ ಸಾದಯತಿ ಷಟ್ಚ) (ಅ. 6)
ಅನುವಾಕಂ 7 - ಆಘಾರಃ
ಅಗ್ನಿನಾ ವೈ ಹೋತ್ರಾ । ದೇವಾ ಅಸುರಾ-ನಭ್ಯಭವನ್ನ್ ।
ಅಗ್ನಯೇ ಸಮಿದ್ಧ್ಯಮಾನಾಯಾ-ನುಬ್ರೂಹೀತ್ಯಾಹ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಾಭಿಭೂತ್ಯೈ । ಏಕವಿಗ್ಂಶತಿ-ಮಿದ್ಧ್ಮದಾರೂಣಿ ಭವನ್ತಿ । ಏಕವಿಗ್ಂಶೋ ವೈ ಪುರುಷಃ ।
ಪುರುಷಸ್ಯಾಪ್ತ್ಯೈ ।
ಪಞ್ಚದಶೇದ್ಧ್ಮದಾರೂಣ್ಯ-ಭ್ಯಾದಧಾತಿ ।
ಪಞ್ಚದಶ ವಾ ಅರ್ಧಮಾಸಸ್ಯ ರಾತ್ರಯಃ ।
ಅರ್ಧಮಾಸಶ-ಸ್ಸಂವಁಥ್ಸರ ಆಪ್ಯತೇ ।
ತ್ರೀನ್-ಪರಿಧೀನ್-ಪರಿ-ದಧಾತಿ ॥ 38 ॥
ಊರ್ಧ್ವೇ ಸಮಿಧಾವಾದಧಾತಿ । ಅನೂಯಾಜೇಭ್ಯಃ ಸಮಿಧಮತಿಶಿನಷ್ಟಿ । ಷಟ್ಥ್ಸ-ಮ್ಪದ್ಯನ್ತೇ । ಷಡ್ವಾ ಋತವಃ । ಋತೂನೇವ ಪ್ರೀಣಾತಿ । ವೇದೇನೋಪವಾಜಯತಿ ।
ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ವೈ ವೇದಃ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಃ । ಯಜಮಾನ ಆಹವನೀಯಃ । ಯಜಮಾನ ಏವ ಪ್ರಾಣ-ನ್ದಧಾತಿ ॥ 39 ॥
ತ್ರಿರುಪವಾಜಯತಿ । ತ್ರಯೋ ವೈ ಪ್ರಾಣಾಃ । ಪ್ರಾಣಾನೇವಾಸ್ಮಿ-ನ್ದಧಾತಿ । ವೇದೇನೋಪಯತ್ಯ ಸ್ರುವೇಣ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ-ಮಾಘಾರ-ಮಾಘಾರಯತಿ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಯಜ್ಞಮೇವ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಮ್ಮುಖತ ಆರಭತೇ ।
ಅಥೋ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಸ್ಸರ್ವಾ ದೇವತಾಃ । ಸರ್ವಾ ಏವ ದೇವತಾಃ ಪ್ರೀಣಾತಿ ॥ ಅಗ್ನಿಮಗ್ನೀ-ತ್ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿ-ಸ್ಸಮ್ಮೃಡ್ಢೀತ್ಯಾಹ । ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ ॥ 40 ॥
ಅಥೋ ರಕ್ಷಸಾಮಪಹತ್ಯೈ । ಪರಿಧೀನ್-ಥ್ಸಮ್ಮಾರ್ಷ್ಟಿ । ಪುನಾತ್ಯೇವೈನಾನ್ । ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿ-ಸ್ಸಮ್ಮಾರ್ಷ್ಟಿ । ತ್ರ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಯಜ್ಞಃ । ಅಥೋ ಮೇದ್ಧ್ಯತ್ವಾಯ । ಅಥೋ ಏತೇ ವೈ ದೇವಾಶ್ವಾಃ । ದೇವಾಶ್ವಾನೇವ ತ-ಥ್ಸಮ್ಮಾರ್ಷ್ಟಿ ।
ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸಮಷ್ಟ್ಯೈ ।
ಆಸೀನೋ-ಽನ್ಯ-ಮಾಘಾರ-ಮಾಘಾರಯತಿ ॥ 41 ॥
ತಿಷ್ಠನ್ನನ್ಯಮ್ । ಯಥಾ-ಽನೋ ವಾ ರಥಂವಾಁ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ।
ಏವಮೇವ ತದದ್ಧ್ವರ್ಯು-ರ್ಯಜ್ಞಂ-ಯುಁನಕ್ತಿ ।
ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯಾಭ್ಯೂಢ್ಯೈ ।
ವಹನ್ತ್ಯೇನ-ಙ್ಗ್ರಾಮ್ಯಾಃ ಪಶವಃ ।
ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ ಭುವನಮಸಿ ವಿಪ್ರಥಸ್ವೇತ್ಯಾಹ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ಭುವನಮ್ । ಯಜ್ಞ ಏವ ಯಜಮಾನ-ಮ್ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿಃ ಪ್ರಥಯತಿ । ಅಗ್ನೇ ಯಷ್ಟರಿದ-ನ್ನಮ ಇತ್ಯಾಹ ॥ 42 ॥
ಅಗ್ನಿರ್ವೈ ದೇವಾನಾಂ-ಯಁಷ್ಟಾ । ಯ ಏವ ದೇವಾನಾಂ-ಯಁಷ್ಟಾ । ತಸ್ಮಾ ಏವ ನಮಸ್ಕರೋತಿ ॥
ಜುಹ್ವೇಹ್ಯಗ್ನಿಸ್ತ್ವಾ ಹ್ವಯತಿ ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಉಪಭೃದೇಹಿ ದೇವಸ್ತ್ವಾ ಸವಿತಾ ಹ್ವಯತಿ ದೇವಯಜ್ಯಾಯಾ ಇತ್ಯಾಹ ।
ಆಗ್ನೇಯೀ ವೈ ಜುಹೂಃ । ಸಾವಿತ್ರ್ಯುಪಭೃತ್ । ತಾಭ್ಯಾಮೇವೈನೇ ಪ್ರಸೂತ ಆದತ್ತೇ ॥ ಅಗ್ನಾವಿಷ್ಣೂ ಮಾ ವಾಮವಕ್ರಮಿಷಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಅಗ್ನಿಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ । ವಿಷ್ಣುರ್ಯಜ್ಞಃ ಪಶ್ಚಾತ್ ॥ 43 ॥
ತಾಭ್ಯಾಮೇವ ಪ್ರತಿ ಪ್ರೋಚ್ಯಾತ್ಯಾಕ್ರಾಮತಿ ।
ವಿಜಿಹಾಥಾ-ಮ್ಮಾ ಮಾ ಸನ್ತಾಪ್ತಮಿತ್ಯಾಹಾಹಿಗ್ಂಸಾಯೈ ।
ಲೋಕ-ಮ್ಮೇ ಲೋಕಕೃತೌ ಕೃಣುತಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ॥ ವಿಷ್ಣೋ-ಸ್ಸ್ಥಾನಮಸೀತ್ಯಾಹ । ಯಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ । ಏತ-ತ್ಖಲು ವೈ ದೇವಾನಾ-ಮಪರಾಜಿತ-ಮಾಯತನಮ್ । ಯ-ದ್ಯಜ್ಞಃ ।
ದೇವಾನಾಮೇವಾಪರಾಜಿತ ಆಯತನೇ ತಿಷ್ಠತಿ ॥
ಇತ ಇನ್ದ್ರೋ ಅಕೃಣೋ-ದ್ವೀರ್ಯಾಣೀತ್ಯಾಹ ॥ 44 ॥
ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ।
ಸಮಾರಭ್ಯೋರ್ಧ್ವೋ ಅದ್ಧ್ವರೋ ದಿವಿಸ್ಪೃಶಮಿತ್ಯಾಹ ವೃದ್ಧ್ಯೈ । ಆಘಾರ-ಮಾಘಾರ್ಯಮಾಣಮನು ಸಮಾರಭ್ಯ । ಏತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ದೇವಾ-ಸ್ಸುವರ್ಗಂ-ಲೋಁಕಮಾಯನ್ನ್ । ಸಾಕ್ಷಾದೇವ ಯಜಮಾನ-ಸ್ಸುವರ್ಗಂ-ಲೋಁಕಮೇತಿ । ಅಥೋ ಸಮೃದ್ಧೇನೈವ ಯಜ್ಞೇನ ಯಜಮಾನ-ಸ್ಸುವರ್ಗಂ-ಲೋಁಕಮೇತಿ ।
ಅಹ್ರುತೋ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಪತೇರಿತ್ಯಾಹಾನಾರ್ತ್ಯೈ ।
ಇನ್ದ್ರಾವಾನ್-ಥ್ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾಹ । ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಬೃಹದ್ಭಾ ಇತ್ಯಾಹ ॥ 45 ॥
ಸುವರ್ಗೋ ವೈ ಲೋಕೋ ಬೃಹದ್ಭಾಃ । ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಸಮಷ್ಟ್ಯೈ ॥ ಯಜಮಾನದೇವತ್ಯಾ ವೈ ಜುಹೂಃ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯದೇವತ್ಯೋಪಭೃತ್ । ಪ್ರಾಣ ಆಘಾರಃ ।
ಯ-ಥ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಪರ್ಶಯೇತ್ । ಭ್ರಾತೃವ್ಯೇ-ಽಸ್ಯ ಪ್ರಾಣ-ನ್ದದ್ಧ್ಯಾತ್ । ಅಸಗ್ಗ್ಸ್ಪರ್ಶಯನ್ನತ್ಯಾಕ್ರಾಮತಿ । ಯಜಮಾನ ಏವ ಪ್ರಾಣ-ನ್ದಧಾತಿ । ಪಾಹಿಮಾ-ಽಗ್ನೇ ದುಶ್ಚರಿತಾದಾ ಮಾ ಸುಚರಿತೇ ಭಜೇತ್ಯಾಹ ॥ 46 ॥
ಅಗ್ನಿರ್ವಾವ ಪವಿತ್ರಮ್ । ವೃಜಿನಮನೃತ-ನ್ದುಶ್ಚರಿತಮ್ ।
ಋಜುಕರ್ಮಗ್ಂ ಸತ್ಯಗ್ಂ ಸುಚರಿತಮ್ ।
ಅಗ್ನಿರೇವೈನಂ-ವೃಁಜಿನಾದ-ನೃತಾ-ದ್ದುಶ್ಚರಿತಾತ್ಪಾತಿ ।
ಋಜುಕರ್ಮೇ ಸತ್ಯೇ ಸುಚರಿತೇ ಭಜತಿ । ತಸ್ಮಾದೇವಮಾಶಾಸ್ತೇ । ಆತ್ಮನೋ ಗೋಪೀಥಾಯ ॥ ಶಿರೋ ವಾ ಏತ-ದ್ಯಜ್ಞಸ್ಯ । ಯದಾಘಾರಃ । ಆತ್ಮಾ ಧ್ರುವಾ ॥ 47 ॥
ಆಘಾರ-ಮಾಘಾರ್ಯ ಧ್ರುವಾಗ್ಂ ಸಮನಕ್ತಿ ।
ಆತ್ಮನ್ನೇವ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಶಿರಃ ಪ್ರತಿದಧಾತಿ ।
ದ್ವಿ-ಸ್ಸಮನಕ್ತಿ । ದ್ವೌ ಹಿ ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ । ತದಾಹುಃ ।
ತ್ರಿರೇವ ಸಮಞ್ಜ್ಯಾತ್ । ತ್ರಿಧಾತು ಹಿ ಶಿರ ಇತಿ । ಶಿರ ಇವೈತ-ದ್ಯಜ್ಞಸ್ಯ । ಅಥೋ ತ್ರಯೋ ವೈ ಪ್ರಾಣಾಃ ।
ಪ್ರಾಣಾನೇವಾಸ್ಮಿ-ನ್ದಧಾತಿ ॥
ಮಖಸ್ಯ ಶಿರೋ-ಽಸಿ ಸಞ್ಜ್ಯೋತಿಷಾ ಜ್ಯೋತಿರಙ್ಕ್ತಾಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಜ್ಯೋತಿರೇವಾಸ್ಮಾ ಉಪರಿಷ್ಟಾ-ದ್ದಧಾತಿ ।
ಸುವರ್ಗಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯಾನುಖ್ಯಾತ್ಯೈ ॥ 48 ॥
(ಪರಿದಧಾತಿ - ಪ್ರಾಣ-ನ್ದಧಾತಿ - ಹಿ ಯಜ್ಞೋ - ಘಾರಯತಿ - ನಮ ಇತ್ಯಾಹ - ಪಶ್ಚಾ-ದ್- ವೀರ್ಯಾಣೀತ್ಯಾಹ - ಭಾ ಇತ್ಯಾಹ - ಭಜೇತ್ಯಾಹ - ಧ್ರು - ವೈವಾಸ್ಮಿ-ನ್ದಧಾತಿ ತ್ರೀಣಿ ಚ) (ಅ. 7)
ಅನುವಾಕಂ 8 - ಇಡಾಭಕ್ಷಣಮ್
ಧಿಷ್ಣಿಯಾ ವಾ ಏತೇ ನ್ಯುಪ್ಯನ್ತೇ । ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ । ಯದ್ಧೋತಾ । ಯದದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ಯದಗ್ನೀತ್ । ಯ-ದ್ಯಜಮಾನಃ । ತಾನ್. ಯದನ್ತರೇಯಾತ್ । ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾನ್-ಥ್ಸಙ್ಕರ್ಷೇತ್ । ಪ್ರಮಾಯುಕ-ಸ್ಸ್ಯಾತ್ । ಪುರೋಡಾಶಮಪಗೃಹ್ಯ ಸಞ್ಚರತ್ಯದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ॥ 49 ॥
ಯಜಮಾನಾಯೈವ ತಲ್ಲೋಕಗ್ಂ ಶಿಗ್ಂಷತಿ ।
ನಾಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾನ್-ಥ್ಸಙ್ಕರ್ಷತಿ । ನ ಪ್ರಮಾಯುಕೋ ಭವತಿ । ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಙ್ಙಾಸೀನಃ । ಇಡಾಯಾ ಇಡಾಮಾದಧಾತಿ ।
ಹಸ್ತ್ಯಾಗ್ಂ ಹೋತ್ರೇ । ಪಶವೋ ವಾ ಇಡಾ । ಪಶವಃ ಪುರುಷಃ । ಪಶುಷ್ವೇವ ಪಶೂ-ನ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ । ಇಡಾಯೈ ವಾ ಏಷಾ ಪ್ರಜಾತಿಃ ॥ 50 ॥
ತಾ-ಮ್ಪ್ರಜಾತಿಂ-ಯಁಜಮಾನೋ-ಽನು ಪ್ರಜಾಯತೇ । ದ್ವಿರಙ್ಗುಲಾವನಕ್ತಿ ಪರ್ವಣೋಃ ।
ದ್ವಿಪಾ-ದ್ಯಜಮಾನಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಸಕೃದುಪಸ್ತೃಣಾತಿ । ದ್ವಿರಾದಧಾತಿ । ಸಕೃದಭಿಘಾರಯತಿ । ಚತು-ಸ್ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ । ಚತ್ವಾರಿ ವೈ ಪಶೋಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಾನಿ ।
ಯಾವಾನೇವ ಪಶುಃ । ತಮುಪಹ್ವಯತೇ ॥ 51 ॥
ಮುಖಮಿವ ಪ್ರತ್ಯುಪಹ್ವಯೇತ । ಸಮುಙ್ಖಾನೇವ ಪಶೂನುಪಹ್ವಯತೇ । ಪಶವೋ ವಾ ಇಡಾ ।
ತಸ್ಮಾ-ಥ್ಸಾ-ಽನ್ವಾರಭ್ಯಾ । ಅದ್ಧ್ವರ್ಯುಣಾ ಚ ಯಜಮಾನೇನ ಚ । ಉಪಹೂತಃ ಪಶುಮಾನಸಾನೀತ್ಯಾಹ ।
ಉಪ ಹ್ಯೇನೌ ಹ್ವಯತೇ ಹೋತಾ । ಇಡಾಯೈ ದೇವತಾನಾ-ಮುಪಹವೇ । ಉಪಹೂತಃ ಪಶುಮಾ-ನ್ಭವತಿ ।
ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ ॥ 52 ॥
ಯಾಂ-ವೈಁ ಹಸ್ತ್ಯಾಮಿಡಾಮಾದಧಾತಿ । ವಾಚ-ಸ್ಸಾ ಭಾಗಧೇಯಮ್ । ಯಾಮುಪಹ್ವಯತೇ । ಪ್ರಾಣಾನಾಗ್ಂ ಸಾ । ವಾಚ-ಞ್ಚೈವ ಪ್ರಾಣಾಗ್ಶ್ಚಾವರುನ್ಧೇ ॥
ಅಥ ವಾ ಏತರ್ಹ್ಯುಪಹೂತಾಯಾಮಿಡಾಯಾಮ್ ।
ಪುರೋಡಾಶಸ್ಯೈವ ಬರ್ಹಿಷದೋ ಮೀಮಾಗ್ಂಸಾ । ಯಜಮಾನ-ನ್ದೇವಾ ಅಬ್ರುವನ್ನ್ । ಹವಿರ್ನೋ ನಿರ್ವಪೇತಿ । ನಾಹಮಭಾಗೋ ನಿರ್ವಫ್ಸ್ಯಾಮೀತ್ಯಬ್ರವೀತ್ ॥ 53 ॥
ನ ಮಯಾ-ಽಭಾಗಯಾ ಽನುವಕ್ಷ್ಯಥೇತಿ ವಾಗಬ್ರವೀತ್ ।
ನಾಹಮಭಾಗಾ ಪುರೋ-ಽನುವಾಕ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ಪುರೋ-ಽನುವಾಕ್ಯಾ । ನಾಹಮಭಾಗಾ ಯಾಜ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮೀತಿ
ಯಾಜ್ಯಾ । ನ ಮಯಾ-ಽಭಾಗೇನ ವಷಟ್ಕರಿಷ್ಯಥೇತಿ ವಷಟ್ಕಾರಃ । ಯ-ದ್ಯಜಮಾನಭಾಗ-ನ್ನಿಧಾಯ ಪುರೋಡಾಶ-ಮ್ಬರ್ಹಿಷದ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ತಾನೇವ ತ-ದ್ಭಾಗಿನಃ ಕರೋತಿ । ಚತುರ್ಧಾ ಕರೋತಿ । ಚತಸ್ರೋ ದಿಶಃ । ದಿಕ್ಷ್ವೇವ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ । ಬರ್ಹಿಷದ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 54 ॥
ಯಜಮಾನೋ ವೈ ಪುರೋಡಾಶಃ । ಪ್ರಜಾ ಬರ್ಹಿಃ ।
ಯಜಮಾನಮೇವ ಪ್ರಜಾಸು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾದಸ್ಥ್ನಾ-ಽನ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠನ್ತಿ । ಮಾಗ್ಂಸೇನಾನ್ಯಾಃ । ಅಥೋ ಖಲ್ವಾಹುಃ । ದಕ್ಷಿಣಾ ವಾ ಏತಾ ಹವಿ-ರ್ಯಜ್ಞಸ್ಯಾನ್ತರ್ವೇದ್ಯವರುದ್ಧ್ಯನ್ತೇ ।
ಯ-ತ್ಪುರೋಡಾಶ-ಮ್ಬರ್ಹಿಷದ-ಙ್ಕರೋತೀತಿ । ಚತುರ್ಧಾ ಕರೋತಿ । ಚತ್ವಾರೋ ಹ್ಯೇತೇ ಹವಿ-ರ್ಯಜ್ಞಸ್ಯರ್ತ್ವಿಜಃ ॥ 55 ॥
ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹೋತಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯುರಗ್ನೀತ್ । ತಮಭಿಮೃಶೇತ್ । ಇದ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ । ಇದಗ್ಂ ಹೋತುಃ । ಇದಮದ್ಧ್ವರ್ಯೋಃ । ಇದಮಗ್ನೀಧ ಇತಿ । ಯಥೈವಾದ-ಸ್ಸೌಮ್ಯೇ-ಽದ್ಧ್ವರೇ ।
ಆದೇಶಮೃತ್ವಿಗ್ಭ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣಾ ನೀಯನ್ತೇ । ತಾದೃಗೇವ ತತ್ । ಅಗ್ನೀಧೇ ಪ್ರಥಮಾಯಾದಧಾತಿ ॥ 56 ॥
ಅಗ್ನಿಮುಖಾ ಹ್ಯೃದ್ಧಿಃ । ಅಗ್ನಿಮುಖಾಮೇವರ್ಧಿಂ-ಯಁಜಮಾನ ಋದ್ಧ್ನೋತಿ ॥ ಸಕೃದುಪಸ್ತೀರ್ಯ ದ್ವಿರಾದಧತ್ । ಉಪಸ್ತೀರ್ಯ ದ್ವಿರಭಿಘಾರಯತಿ ।
ಷಟ್-ಥ್ಸಮ್ಪದ್ಯನ್ತೇ । ಷಡ್ವಾ ಋತವಃ । ಋತೂನೇವ ಪ್ರೀಣಾತಿ । ವೇದೇನ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಭಾಗ-ಮ್ಪರಿಹರತಿ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ವೈ ವೇದಃ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ॥ 57 ॥
ಸವಿತಾ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಪ್ರಸೂತ್ಯೈ । ಅಥ ಕಾಮಮನ್ಯೇನ । ತತೋ ಹೋತ್ರೇ । ಮದ್ಧ್ಯಂ-ವಾಁ ಏತ-ದ್ಯಜ್ಞಸ್ಯ । ಯದ್ಧೋತಾ । ಮದ್ಧ್ಯತ ಏವ ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರೀಣಾತಿ ।
ಅಥಾದ್ಧ್ವರ್ಯವೇ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಾ ಏಷಾ ಯಜ್ಞಸ್ಯ । ಯದದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ।
ತಸ್ಮಾದ್ಧವಿ-ರ್ಯಜ್ಞಸ್ಯೈತಾಮೇವಾವೃತಮನು ॥ 58 ॥
ಅನ್ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಾ ನೀಯನ್ತೇ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ಅಗ್ನಿಮಗ್ನೀ-ಥ್ಸಕೃ-ಥ್ಸಕೃ-ಥ್ಸಮ್ಮೃಡ್ಢೀತ್ಯಾಹ ।
ಪರಾಂಇವ ಹ್ಯೇತರ್ಹಿ ಯಜ್ಞಃ ॥ ಇಷಿತಾ ದೈವ್ಯಾ ಹೋತಾರ ಇತ್ಯಾಹ । ಇಷಿತಗ್ಂ ಹಿ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ।
ಭದ್ರವಾಚ್ಯಾಯ ಪ್ರೇಷಿತೋ ಮಾನುಷ-ಸ್ಸೂಕ್ತವಾಕಾಯ ಸೂಕ್ತಾ ಬ್ರೂಹೀತ್ಯಾಹ । ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ।
ಸ್ವಗಾ ದೈವ್ಯಾ ಹೋತೃಭ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ । ಯಜ್ಞಮೇವ ತಥ್ಸ್ವಗಾ ಕರೋತಿ । ಸ್ವಸ್ತಿ-ರ್ಮಾನುಷೇಭ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ ।
ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ । ಶಂಯೋಁ-ರ್ಬ್ರೂಹೀತ್ಯಾಹ ।
ಶಂಯುಁಮೇವ ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ-ಮ್ಭಾಗಧೇಯೇನ ಸಮರ್ಧಯತಿ ॥ 59 ॥
(ಚರತ್ಯದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ - ಪ್ರಜಾತಿ--ರ್ ಹ್ವಯತೇ - ವೇದಾ - ಬ್ರವೀ-ದ್- ಬರ್ಹಿಷದ-ಙ್ಕರೋ-ತ್ಯೃತ್ವಿಜೋ-ದಧಾತಿ-ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಽನು-ಕರೋತಿ ಚತ್ವಾರಿ ಚ) (ಅ. 8)
ಅನುವಾಕಂ 9 - ಪ್ರಸ್ತರಪ್ರಹಾರಾದಿಕಮ್
ಅಥ ಸ್ರುಚಾವನುಷ್ಟುಗ್ಭ್ಯಾಂ-ವಾಁಜವತೀಭ್ಯಾಂ-ವ್ಯೂಁಹತಿ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ವಾ ಅನುಷ್ಟುಕ್ । ಅನ್ನಂ-ವಾಁಜಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಅನ್ನಾದ್ಯಸ್ಯಾವರುದ್ಧ್ಯೈ । ಪ್ರಾಚೀ-ಞ್ಜುಹೂಮೂಹತಿ । ಜಾತಾನೇವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಾ-ನ್ಪ್ರಣುದತೇ । ಪ್ರತೀಚೀಮುಪಭೃತಮ್ ।
ಜನಿಷ್ಯಮಾಣಾನೇವ ಪ್ರತಿನುದತೇ ।
ಸ ವಿಷೂಚ ಏವಾಪೋಹ್ಯ ಸಪತ್ನಾನ್. ಯಜಮಾನಃ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ ಁಲೋಕೇ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ॥ 60 ॥
ದ್ವಾಭ್ಯಾಮ್ । ದ್ವಿಪ್ರತಿಷ್ಠೋ ಹಿ ॥ ವಸುಭ್ಯಸ್ತ್ವಾ ರುದ್ರೇಭ್ಯಸ್ತ್ವಾ-ಽಽದಿತ್ಯೇಭ್ಯಸ್ತ್ವೇತ್ಯಾಹ ।
ಯಥಾಯಜುರೇವೈ ತತ್ । ಸ್ರುಕ್ಷು ಪ್ರಸ್ತರಮನಕ್ತಿ ।
ಇಮೇ ವೈ ಲೋಕಾ-ಸ್ಸ್ರುಚಃ । ಯಜಮಾನಃ ಪ್ರಸ್ತರಃ । ಯಜಮಾನಮೇವ ತೇಜಸಾ-ಽನಕ್ತಿ । ತ್ರೇಧಾ-ಽನಕ್ತಿ ।
ತ್ರಯ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ॥ 61 ॥
ಏಭ್ಯ ಏವೈನಂ-ಲೋಁಕೇಭ್ಯೋ-ಽನಕ್ತಿ ।
ಅಭಿಪೂರ್ವಮನಕ್ತಿ । ಅಭಿಪೂರ್ವಮೇವ ಯಜಮಾನ-ನ್ತೇಜಸಾ-ಽನಕ್ತಿ ॥ ಅಕ್ತಗ್ಂ ರಿಹಾಣಾ ಇತ್ಯಾಹ ।
ತೇಜೋ ವಾ ಆಜ್ಯಮ್ । ಯಜಮಾನಃ ಪ್ರಸ್ತರಃ ।
ಯಜಮಾನಮೇವ ತೇಜಸಾ-ಽನಕ್ತಿ । ವಿಯನ್ತು ವಯ ಇತ್ಯಾಹ । ವಯ ಏವೈನ-ಙ್ಕೃತ್ವಾ ।
ಸುವರ್ಗಂ-ಲೋಁಕ-ಙ್ಗಮಯತಿ ॥ 62 ॥
ಪ್ರಜಾಂ-ಯೋಁನಿ-ಮ್ಮಾ ನಿರ್ಮೃಕ್ಷಮಿತ್ಯಾಹ । ಪ್ರಜಾಯೈ ಗೋಪೀಥಾಯ ॥ ಆಪ್ಯಾಯನ್ತಾಮಾಪ ಓಷಧಯ ಇತ್ಯಾಹ । ಆಪ ಏವೌಷಧೀರಾಪ್ಯಾಯಯತಿ । ಮರುತಾ-ಮ್ಪೃಷತಯ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ । ಮರುತೋ ವೈ ವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಈಶತೇ ।
ವೃಷ್ಟಿಮೇವಾವರುನ್ಧೇ । ದಿವ-ಙ್ಗಚ್ಛ ತತೋ ನೋ ವೃಷ್ಟಿಮೇರಯೇತ್ಯಾಹ । ವೃಷ್ಟಿರ್ವೈ ದ್ಯೌಃ । ವೃಷ್ಟಿಮೇವಾವರುನ್ಧೇ ॥ 63 ॥
ಯಾವದ್ವಾ ಅದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ಪ್ರಸ್ತರ-ಮ್ಪ್ರಹರತಿ । ತಾವದಸ್ಯಾಯುರ್ಮೀಯತೇ । ಆಯುಷ್ಪಾ ಅಗ್ನೇ-ಽಸ್ಯಾಯುರ್ಮೇ ಪಾಹೀತ್ಯಾಹ । ಆಯುರೇವಾತ್ಮನ್-ಧತ್ತೇ ।
ಯಾವದ್ವಾ ಅದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ಪ್ರಸ್ತರ-ಮ್ಪ್ರಹರತಿ । ತಾವದಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರ್ಮೀಯತೇ । ಚಕ್ಷುಷ್ಪಾ ಅಗ್ನೇ-ಽಸಿ ಚಕ್ಷುರ್ಮೇ ಪಾಹೀತ್ಯಾಹ । ಚಕ್ಷುರೇವಾತ್ಮನ್-ಧತ್ತೇ ॥
ಧ್ರುವಾ-ಽಸೀತ್ಯಾಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥
ಯ-ಮ್ಪರಿಧಿ-ಮ್ಪರ್ಯಧತ್ಥಾ ಇತ್ಯಾಹ ॥ 64 ॥
ಯಥಾಯಜುರೇವೈತತ್ । ಅಗ್ನೇ ದೇವ ಪಣಿಭಿ-ರ್ವೀಯಮಾಣ ಇತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ನಯ ಏವೈನ-ಞ್ಜುಷ್ಟ-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ತ-ನ್ತ ಏತಮನು ಜೋಷ-ಮ್ಭರಾಮೀತ್ಯಾಹ ।
ಸಜಾತಾನೇವಾಸ್ಮಾ ಅನುಕಾನ್ಕರೋತಿ ।
ನೇದೇಷ ತ್ವದಪಚೇತಯಾತಾ ಇತ್ಯಾಹಾನುಖ್ಯಾತ್ಯೈ ॥ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಪಾಥ ಉಪ ಸಮಿತಮಿತ್ಯಾಹ ।
ಭೂಮಾನಮೇವೋಪೈತಿ । ಪರಿಧೀನ್-ಪ್ರಹರತಿ ।
ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸಮಿಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 65 ॥
ಸ್ರುಚೌ ಸ-ಮ್ಪ್ರಸ್ರಾವಯತಿ । ಯದೇವ ತತ್ರ ಕ್ರೂರಮ್ ।
ತತ್-ತೇನ ಶಮಯತಿ । ಜುಹ್ವಾಮುಪಭೃತಮ್ । ಯಜಮಾನದೇವತ್ಯಾ ವೈ ಜುಹೂಃ ।
ಭ್ರಾತೃವ್ಯದೇವತ್ಯೋಪಭೃತ್ ।
ಯಜಮಾನಾಯೈವ ಭ್ರಾತೃವ್ಯಮುಪಸ್ತಿ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥
ಸಗ್ಗ್ಸ್ರಾವಭಾಗಾ-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾಹ ।
ವಸವೋ ವೈ ರುದ್ರಾ ಆದಿತ್ಯಾ-ಸ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ರಾವಭಾಗಾಃ ।
ತೇಷಾ-ನ್ತ-ದ್ಭಾಗಧೇಯಮ್ ॥ 66 ॥
ತಾನೇವ ತೇನ ಪ್ರೀಣಾತಿ । ವೈಶ್ವದೇವ್ಯರ್ಚಾ । ಏತೇ ಹಿ ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾಃ । ತ್ರಿಷ್ಟುಗ್-ಭವತಿ । ಇನ್ದ್ರಿಯಂ-ವೈಁ ತ್ರಿಷ್ಟುಕ್ । ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಯಜಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ ಅಗ್ನೇರ್ವಾಮಪನ್ನಗೃಹಸ್ಯ ಸದಸಿ ಸಾದಯಾಮೀತ್ಯಾಹ ।
ಇಯಂ-ವಾಁ ಅಗ್ನಿರಪನ್ನಗೃಹಃ । ಅಸ್ಯಾ ಏವೈನೇ ಸದನೇ ಸಾದಯತಿ । ಸುಮ್ನಾಯ ಸುಮ್ನಿನೀ ಸುಮ್ನೇ ಮಾ ಧತ್ತಮಿತ್ಯಾಹ ॥ 67 ॥
ಪ್ರಜಾ ವೈ ಪಶವಃ ಸುಮ್ನಮ್ । ಪ್ರಜಾಮೇವ ಪಶೂನಾತ್ಮನ್ಧತ್ತೇ । ಧುರಿ ಧುರ್ಯೌ ಪಾತಮಿತ್ಯಾಹ । ಜಾಯಾಪತ್ಯೋ-ರ್ಗೋಪೀಥಾಯ ॥ ಅಗ್ನೇ-ಽದಬ್ಧಾಯೋ-ಽಶೀತತನೋ ಇತ್ಯಾಹ । ಯಥಾಯಜುರೇವೈತತ್ । ಪಾಹಿ ಮಾ-ಽದ್ಯ ದಿವಃ ಪಾಹಿ ಪ್ರಸಿತ್ಯೈ ಪಾಹಿ ದುರಿಷ್ಟ್ಯೈ ಪಾಹಿ ದುರದ್ಮನ್ಯೈ ಪಾಹಿ ದುಶ್ಚರಿತಾದಿತ್ಯಾಹ । ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ।
ಅವಿಷ-ನ್ನಃ ಪಿತು-ಙ್ಕೃಣು ಸುಷದಾ ಯೋನಿಗ್ಗ್ ಸ್ವಾಹೇತೀದ್ಧ್ಮ-ಸಂವೃಁಶ್ಚನಾನ್ಯನ್ವಾಹಾರ್ಯಪಚನೇ ಽಭ್ಯಾಧಾಯ ಫಲೀಕರಣಹೋಮ-ಞ್ಜುಹೋತಿ ।
ಅತಿರಿಕ್ತಾನಿ ವಾ ಇದ್ಧ್ಮ ಸಂವೃಁಶ್ಚನಾನಿ ॥ 68 ॥
ಅತಿರಿಕ್ತಾಃ ಫಲೀಕರಣಾಃ । ಅತಿರಿಕ್ತಮಾಜ್ಯೋಚ್ಛೇಷಣಮ್ ।
ಅತಿರಿಕ್ತ ಏವಾತಿರಿಕ್ತ-ನ್ದಧಾತಿ । ಅಥೋ ಅತಿರಿಕ್ತೇ-ನೈವಾತಿರಿಕ್ತ-ಮಾಪ್ತ್ವಾ-ಽವರುನ್ಧೇ ॥ ವೇದಿ-ರ್ದೇವೇಭ್ಯೋ ನಿಲಾಯತ । ತಾಂ-ವೇಁದೇನಾನ್ವವಿನ್ದನ್ನ್ । ವೇದೇನ ವೇದಿಂ-ವಿಁವಿದುಃ ಪೃಥಿವೀಮ್ । ಸಾ ಪಪ್ರಥೇ ಪೃಥಿವೀ ಪಾರ್ಥಿವಾನಿ ।
ಗರ್ಭ-ಮ್ಬಿಭರ್ತಿ ಭುವನೇಷ್ವನ್ತಃ ।
ತತೋ ಯಜ್ಞೋ ಜಾಯತೇ ವಿಶ್ವದಾನಿರಿತಿ ಪುರಸ್ತಾ-ಥ್ಸ್ತಮ್ಬಯಜುಷೋ ವೇದೇನ ವೇದಿಗ್ಂ ಸಮ್ಮಾಷ್ಟ್ರ್ಯನುವಿತ್ತ್ಯೈ ॥ 69 ॥
ಅಥೋ ಯ-ದ್ವೇದಶ್ಚ ವೇದಿಶ್ಚ ಭವತಃ । ಮಿಥುನತ್ವಾಯ ಪ್ರಜಾತ್ಯೈ । ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ವಾ ಏತಾನಿ ಶ್ಮಶ್ರೂಣಿ । ಯ-ದ್ವೇದಃ । ಪತ್ನಿಯಾ ಉಪಸ್ಥ ಆಸ್ಯತಿ ।
ಮಿಥುನಮೇವ ಕರೋತಿ । ವಿನ್ದತೇ ಪ್ರಜಾಮ್ ।
ವೇದಗ್ಂ ಹೋತಾ-ಽಽಹವನೀಯಾ-ಥ್ಸ್ತೃಣನ್ನೇತಿ ।
ಯಜ್ಞಮೇವ ತ-ಥ್ಸನ್ತನೋತ್ಯೋತ್ತರಸ್ಮಾ-ದರ್ಧಮಾಸಾತ್ ।
ತಗ್ಂ ಸನ್ತತಮುತ್ತರೇ-ಽರ್ಧಮಾಸ ಆಲಭತೇ ॥ 70 ॥
ತ-ಙ್ಕಾಲೇಕಾಲ ಆಗತೇ ಯಜತೇ ॥ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೋ ವದನ್ತಿ ।
ಸ ತ್ವಾ ಅದ್ಧ್ವರ್ಯು-ಸ್ಸ್ಯಾತ್ । ಯೋ ಯತೋ ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯುಙ್ಕ್ತೇ ।
ತದೇನ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತೀತಿ ।
ವಾತಾದ್ವಾ ಅದ್ಧ್ವರ್ಯುರ್ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯುಙ್ಕ್ತೇ ।
ದೇವಾ ಗಾತುವಿದೋ ಗಾತುಂ-ವಿಁತ್ವಾ ಗಾತುಮಿತೇತ್ಯಾಹ ।
ಯತ ಏವ ಯಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯುಙ್ಕ್ತೇ ।
ತದೇನ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಯತಿ ।
ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿ-ರ್ಯಜಮಾನಃ ॥ 71 ॥
(ತಿಷ್ಠತೀ - ಮೇ ಲೋಕಾ - ಗಮಯತಿ - ದ್ಯೌ-ರ್ವೃಷ್ಟಿಮೇವಾವರುನ್ಧೇ - ಪರ್ಯಧತ್ಥಾ ಇತ್ಯಾಹ - ಸಮಿಷ್ಟ್ಯೈ - ಭಾಗಧೇಯಂ - ಧತ್ತಮಿತ್ಯಾಹ - ವಾ ಇದ್ಧ್ಮ ಸಂವೃಁಶ್ಚನಾ - ನ್ಯನುವಿತ್ತ್ಯೈ - ಲಭತೇ - ಯಜಮಾನಃ) (ಅ. 9)
ಅನುವಾಕಂ 10 - ಪತ್ನೀಯೋಕ್ರವಿಮೋಕಃ
ಯೋ ವಾ ಅಯಥಾದೇವತಂ-ಯಁಜ್ಞಮುಪಚರತಿ ।
ಆ ದೇವತಾಭ್ಯೋ ವೃಶ್ಚ್ಯತೇ । ಪಾಪೀಯಾ-ನ್ಭವತಿ । ಯೋ ಯಥಾದೇವತಮ್ । ನ ದೇವತಾಭ್ಯ ಆವೃಶ್ಚ್ಯತೇ ।
ವಸೀಯಾ-ನ್ಭವತಿ । ವಾರುಣೋ ವೈ ಪಾಶಃ ।
ಇಮಂ-ವಿಁಷ್ಯಾಮಿ ವರುಣಸ್ಯ ಪಾಶಮಿತ್ಯಾಹ ।
ವರುಣಪಾಶಾದೇವೈನಾ-ಮ್ಮುಞ್ಚತಿ ।
ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತೋ ಯಥಾದೇವತಮ್ ॥ 72 ॥
ನ ದೇವತಾಭ್ಯ ಆವೃಶ್ಚ್ಯತೇ । ವಸೀಯಾ-ನ್ಭವತಿ ।
ಧಾತುಶ್ಚ ಯೋನೌ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕ ಇತ್ಯಾಹ । ಅಗ್ನಿರ್ವೈ ಧಾತಾ । ಪುಣ್ಯ-ಙ್ಕರ್ಮ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕಃ । ಅಗ್ನಿರೇವೈನಾ-ನ್ಧಾತಾ । ಪುಣ್ಯೇ ಕರ್ಮಣಿ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕೇ ದಧಾತಿ । ಸ್ಯೋನ-ಮ್ಮೇ ಸಹ ಪತ್ಯಾ ಕರೋಮೀತ್ಯಾಹ ।
ಆತ್ಮನಶ್ಚ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಚಾನಾತ್ಯೈ ಸತ್ವಾಂಯಁ ॥
ಸಮಾಯುಷಾ ಸಮ್ಪ್ರಜಯೇತ್ಯಾಹ ॥ 73 ॥
ಆಶಿಷಮೇವೈತಾಮಾಶಾಸ್ತೇ ಪೂರ್ಣಪಾತ್ರೇ । ಅನ್ತತೋ-ಽನುಷ್ಟುಭಾ । ಚತುಷ್ಪದ್ವಾ ಏತಚ್ಛನ್ದಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ-ಮ್ಪತ್ನಿಯೈ ಪೂರ್ಣಪಾತ್ರೇ ಭವತಿ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ ಁಲೋಕೇ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠಾನೀತಿ ।
ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಲೋಕೇ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠತಿ । ಅಥೋ ವಾಗ್ವಾ ಅನುಷ್ಟುಕ್ । ವಾಮ್ಮಿಥುನಮ್ । ಆಪೋ ರೇತಃ ಪ್ರಜನನಮ್ ।
ಏತಸ್ಮಾದ್ವೈ ಮಿಥುನಾದ್ವಿದ್ಯೋತಮಾನ-ಸ್ಸ್ತನಯನ್ವರ್ಷತಿ । ರೇತಃ ಸಿಞ್ಚನ್ನ್ ॥ 74 ॥
ಪ್ರಜಾಃ ಪ್ರಜನಯನ್ನ್ ॥ ಯದ್ವೈ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಯುಜ್ಯತೇ । ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ವೈ ತಸ್ಯ ವಿಮೋಕಃ । ಅದ್ಭಿ-ಶ್ಶಾನ್ತಿಃ । ವಿಮುಕ್ತಂ-ವಾಁ ಏತರ್ಹಿ ಯೋಕ್ತ್ರ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ।
ಆದಾಯೈನತ್ಪತ್ನೀ ಸಹಾಪ ಉಪಗೃಹ್ಣೀತೇ ಶಾನ್ತ್ಯೈ ।
ಅಞ್ಜಲೌ ಪೂರ್ಣಪಾತ್ರಮಾನಯತಿ । ರೇತ ಏವಾಸ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರಜಾ-ನ್ದಧಾತಿ । ಪ್ರಜಯಾ ಹಿ ಮನುಷ್ಯಃ ಪೂರ್ಣಃ ।
ಮುಖಂ-ವಿಁಮೃಷ್ಟೇ । ಅವಭೃಥಸ್ಯೈವ ರೂಪ-ಙ್ಕೃತ್ವೋತ್ತಿಷ್ಠತಿ ॥ 75 ॥
(ಸವಿತೃಪ್ರಸೂತೋ ಯಥಾದೇವತಂ-ಪ್ರಜಯೇತ್ಯಾಹ-ಸಿಞ್ಚ-ನ್ಮೃಷ್ಟ ಏಕ-ಞ್ಚ) (ಅ. 10)
ಅನುವಾಕಂ 11 - ಉಪವೇಷೋಪಗೂಹನಮ್
ಪರಿವೇಷೋ ವಾ ಏಷ ವನಸ್ಪತೀನಾಮ್ । ಯದುಪವೇಷಃ । ಯ ಏವಂ-ವೇಁದ । ವಿನ್ದತೇ ಪರಿವೇಷ್ಟಾರಮ್ । ತಮುತ್ಕರೇ ॥ ಯ-ನ್ದೇವಾ ಮನುಷ್ಯೇಷು ।
ಉಪವೇಷಮಧಾರಯನ್ನ್ । ಯೇ ಅಸ್ಮದಪಚೇತಸಃ । ತಾನಸ್ಮಭ್ಯ-ಮಿಹಾಕುರು । ಉಪವೇಷೋಪವಿಡ್ಢಿ ನಃ ॥ 76 ॥
ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪುಷ್ಟಿಮಥೋ ಧನಮ್ ।
ದ್ವಿಪದೋ ನಶ್ಚತುಷ್ಪದಃ । ಧ್ರುವಾನ-ನಪಗಾನ್-ಕುರ್ವಿತಿ ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಮುಪಗೂಹತಿ ।
ತಸ್ಮಾ-ತ್ಪುರಸ್ತಾ-ತ್ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಃ ಶೂದ್ರಾ ಅವಸ್ಯನ್ತಿ । ಸ್ಥವಿಮತ ಉಪಗೂಹತಿ । ಅಪ್ರತಿವಾದಿನ ಏವೈನಾನ್ ಕುರುತೇ ॥
ಧೃಷ್ಟಿರ್ವಾ ಉಪವೇಷಃ ।
ಶುಚರ್ತೋ ವಜ್ರೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಗ್ಂಶಿತಃ ।
ಯೋಪವೇಷೇ ಶುಕ್ । ಸಾ-ಽಮುಮೃಚ್ಛತು ಯ-ನ್ದ್ವಿಷ್ಮ ಇತಿ ॥ 77 ॥
ಅಥಾಸ್ಮೈ ನಾಮ ಗೃಹ್ಯ ಪ್ರಹರತಿ । ನಿರಮು-ನ್ನುದ ಓಕಸಃ । ಸಪತ್ನೋ ಯಃ ಪೃತನ್ಯತಿ । ನಿರ್ಬಾದ್ಧ್ಯೇನ ಹವಿಷಾ । ಇನ್ದ್ರ ಏಣ-ಮ್ಪರಾಶರೀತ್ ।
ಇಹಿ ತಿಸ್ರಃ ಪರಾವತಃ । ಇಹಿ ಪಞ್ಚಜನಾಗ್ಂ ಅತಿ ।
ಇಹಿ ತಿಸ್ರೋ-ಽತಿ ರೋಚನಾ ಯಾವತ್ । ಸೂರ್ಯೋ ಅಸ-ದ್ದಿವಿ ।
ಪರಮಾ-ನ್ತ್ವಾ ಪರಾವತಮ್ ॥ 78 ॥
ಇನ್ದ್ರೋ ನಯತು ವೃತ್ರಹಾ । ಯತೋ ನ ಪುನರಾಯಸಿ ।
ಶಶ್ವತೀಭ್ಯ-ಸ್ಸಮಾಭ್ಯ ಇತಿ । ತ್ರಿವೃದ್ವಾ ಏಷ ವಜ್ರೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಗ್ಂಶಿತಃ । ಶುಚೈವೈನಂ-ವಿಁದ್ಧ್ವಾ ।
ಏಭ್ಯೋ ಲೋಕೇಭ್ಯೋ ನಿರ್ಣುದ್ಯ । ವಜ್ರೇಣ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸ್ತೃಣುತೇ । ಹತೋ ಽಸಾವವಧಿಷ್ಮಾ-ಮುಮಿತ್ಯಾಹ
ಸ್ತೃತ್ಯೈ । ಯ-ನ್ದ್ವಿಷ್ಯಾತ್ತ-ನ್ಧ್ಯಾಯೇತ್ ।
ಶುಚೈವೈನ-ಮರ್ಪಯತಿ ॥ 79 ॥
(ನೋ-ದ್ವಿಷ್ಮ ಇತಿ-ಪರಾವತ-ಮರ್ಪಯತಿ) (ಅ. 11)
(ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಂ - ದಿವ-ಶ್ಶಿಲ್ಪ - ಮಯಜ್ಞೋ - ಧೃತ-ಞ್ಚ - ದೇವಾಸುರಾ-ಸ್ಸ ಏತಮಿನ್ದ್ರ - ಆಪೋ ದೇವೀ - ರಗ್ನಿನಾ - ಧಿಷ್ಣಿಯಾ - ಅಥ ಸ್ರುಚೌ - ಯೋ ವಾ ಅಯಥಾದೇವತಂ - ಪರಿವೇಷೋ ವಾ ಏಕಾದಶ)
(ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟ - ಮಯಜ್ಞ - ಏಷಾ ಹಿ ವಿಶ್ವೇಷಾ-ನ್ದೇವಾನಾ - ಮೂರ್ಜಾ ಪೃಥಿವೀ - ಮಥೋ ರಕ್ಷಸಾಂ - ತಾ-ಮ್ಪ್ರಜಾತಿಂ - ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ - ತ-ಙ್ಕಾಲೇಕಾಲೇ ನವಸಪ್ತತಿಃ)
(ಪ್ರತ್ಯುಷ್ಟಗ್ಂ - ಶುಚೈವೈನಮರ್ಪಯತಿ)
॥ ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ತೃತೀಯ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥

Explore More