কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে অষ্টমঃ প্ৰপাঠকঃ - অশ্ৱমেধব্ৰাহ্মণং-ৱৈঁশ্ৱদেৱ-ঙ্কাণ্ডম্
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
(অশ্ৱমেধব্ৰাহ্মণং-ৱৈঁশ্ৱদেৱ-ঙ্কাণ্ডং)
অনুৱাকং 1 - সাঙ্গ্ৰহণ্যেষ্ট্যাদযঃ যাজমানসংস্কাৰাঃ
সাগ্ৰংহণ্যেষ্ট্যা যজতে । ইমা-ঞ্জনতাগ্ং সঙ্গহ্ণানীতি ॥ দ্ৱাদশাৰত্নী ৰশনা ভৱতি । দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ ।
সংৱঁথ্সৰমেৱা ৱৰুন্ধে । মৌঞ্জী ভৱতি । ঊৰ্গ্ৱৈ মুঞ্জাঃ । ঊৰ্জমে ৱা ৱৰুন্ধে ॥ চিত্ৰা নক্ষত্ৰ-ম্ভৱতি । চিত্ৰং-ৱাঁ এতত্কৰ্ম ॥ 1 ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
(অশ্ৱমেধব্ৰাহ্মণং-ৱৈঁশ্ৱদেৱ-ঙ্কাণ্ডং)
অনুৱাকং 1 - সাঙ্গ্ৰহণ্যেষ্ট্যাদযঃ যাজমানসংস্কাৰাঃ
সাগ্ৰংহণ্যেষ্ট্যা যজতে । ইমা-ঞ্জনতাগ্ং সঙ্গহ্ণানীতি ॥ দ্ৱাদশাৰত্নী ৰশনা ভৱতি । দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ ।
সংৱঁথ্সৰমেৱা ৱৰুন্ধে । মৌঞ্জী ভৱতি । ঊৰ্গ্ৱৈ মুঞ্জাঃ । ঊৰ্জমে ৱা ৱৰুন্ধে ॥ চিত্ৰা নক্ষত্ৰ-ম্ভৱতি । চিত্ৰং-ৱাঁ এতত্কৰ্ম ॥ 1 ॥
যদশ্ৱমেধ-স্সমৃদ্ধ্যৈ ॥ পুণ্যনাম দেৱযজন-মদ্ধ্যৱস্যতি । পুণ্যামেৱ তেন কীৰ্তিমভিজযতি ॥ অপদাতী-নৃত্ৱিজঃ সমাৱহন্ত্যা সুব্ৰহ্মণ্যাযাঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ কেশশ্মশ্ৰু ৱপতে । নখানি নিকৃন্ততে । দতো ধাৱতে । স্নাতি । অহতং-ৱাঁসঃ পৰিধত্তে । পাপ্মনো-ঽপহত্যৈ ।
ৱাচং-যঁত্ৱোপৱসতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য গুপ্ত্যৈ । ৰাত্ৰি-ঞ্জাগৰযন্ত আসতে । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 2 ॥
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ কেশশ্মশ্ৰু ৱপতে । নখানি নিকৃন্ততে । দতো ধাৱতে । স্নাতি । অহতং-ৱাঁসঃ পৰিধত্তে । পাপ্মনো-ঽপহত্যৈ ।
ৱাচং-যঁত্ৱোপৱসতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য গুপ্ত্যৈ । ৰাত্ৰি-ঞ্জাগৰযন্ত আসতে । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 2 ॥
(কৰ্ম - ধত্তে পঞ্চ চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2 - ব্ৰহ্মৌদনাভিধানম্
চতুষ্টয্য আপো ভৱন্তি ।
চতুশ্শফো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰাজাপত্য-স্সমৃদ্ধ্যৈ ॥
তা দিগ্ভ্য-স্সমাভৃতা ভৱন্তি । দিক্ষু ৱা আপঃ ।
অন্নং-ৱাঁ আপঃ । অদ্ভ্যো ৱা অন্ন-ঞ্জাযতে । যদেৱাদ্ভ্যো-ঽন্ন-ঞ্জাযতে । তদৱৰুন্ধে ॥ তাসু ব্ৰহ্মৌদন-ম্পচতি । ৰেত এৱ তদ্দধাতি ॥ 3 ॥
অনুৱাকং 2 - ব্ৰহ্মৌদনাভিধানম্
চতুষ্টয্য আপো ভৱন্তি ।
চতুশ্শফো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰাজাপত্য-স্সমৃদ্ধ্যৈ ॥
তা দিগ্ভ্য-স্সমাভৃতা ভৱন্তি । দিক্ষু ৱা আপঃ ।
অন্নং-ৱাঁ আপঃ । অদ্ভ্যো ৱা অন্ন-ঞ্জাযতে । যদেৱাদ্ভ্যো-ঽন্ন-ঞ্জাযতে । তদৱৰুন্ধে ॥ তাসু ব্ৰহ্মৌদন-ম্পচতি । ৰেত এৱ তদ্দধাতি ॥ 3 ॥
চতুশ্শৰাৱো ভৱতি । দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ উভযতো ৰুক্মৌ ভৱতঃ । উভযত এৱাস্মিন্-ৰুচ-ন্দধাতি । উদ্ধৰতি শৃতত্ৱায ।
সৰ্পিষ্ৱা-ন্ভৱতি মেদ্ধ্যত্ৱায । চত্ৱাৰ আৰ্ষেযাঃ প্ৰাশ্নন্তি । দিশামেৱ জ্যোতিষি জুহোতি । চত্ৱাৰি হিৰণ্যানি দদাতি । দিশামৱ জ্যোতীগ্ষ্য ৱৰুন্ধে ॥ 4 ॥
সৰ্পিষ্ৱা-ন্ভৱতি মেদ্ধ্যত্ৱায । চত্ৱাৰ আৰ্ষেযাঃ প্ৰাশ্নন্তি । দিশামেৱ জ্যোতিষি জুহোতি । চত্ৱাৰি হিৰণ্যানি দদাতি । দিশামৱ জ্যোতীগ্ষ্য ৱৰুন্ধে ॥ 4 ॥
যদাজ্য-মুচ্ছিষ্যতে । তস্মিন্-ৰশনা-ন্ন্যুনত্তি । প্ৰজাপতিৰ্ৱা ওদনঃ । ৰেত আজ্যম্ । যদাজ্যে ৰশনা-ন্ন্যুনত্তি । প্ৰজাপতিমেৱ ৰেতসা সমৰ্ধযতি ॥ দৰ্ভমযী ৰশনা ভৱতি ।
বহু ৱা এষ কুচৰো-ঽমেদ্ধ্যমুপগচ্ছতি ।
যদশ্ৱঃ । পৱিত্ৰং-ৱৈঁ দৰ্ভাঃ ॥ 5 ॥
বহু ৱা এষ কুচৰো-ঽমেদ্ধ্যমুপগচ্ছতি ।
যদশ্ৱঃ । পৱিত্ৰং-ৱৈঁ দৰ্ভাঃ ॥ 5 ॥
যদ্দৰ্ভমযী ৰশনা ভৱতি । পুনাত্যেৱৈনম্ । পূতমেন-ম্মেদ্ধ্য-মালভতে ॥
অশ্ৱস্য ৱা আলব্ধস্য মহিমোদ-ক্ৰামত্ ।
স মহৰ্ত্ৱিজঃ প্ৰাৱিশত্ । তন্মহৰ্ত্ৱিজা-ম্মহৰ্ত্ৱিক্ত্ৱম্ । যন্মহৰ্ত্ৱিজঃ প্ৰাশ্ঞন্তি ।
মহিমান-মেৱাস্মিন্-তদ্দধতি ॥
অশ্ৱস্য ৱা আলব্ধস্য ৰেত উদক্ৰামত্ ।
তথ্সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-মভৱত্ । যথ্সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-ন্দদাতি ।
ৰেত এৱ তদ্দধাতি ॥ ওদনে দদাতি । ৰেতো ৱা ওদনঃ । ৰেতো হিৰণ্যম্ । ৰেতসৈৱাস্মি-ন্ৰেতো দধাতি ॥ 6 ॥
অশ্ৱস্য ৱা আলব্ধস্য মহিমোদ-ক্ৰামত্ ।
স মহৰ্ত্ৱিজঃ প্ৰাৱিশত্ । তন্মহৰ্ত্ৱিজা-ম্মহৰ্ত্ৱিক্ত্ৱম্ । যন্মহৰ্ত্ৱিজঃ প্ৰাশ্ঞন্তি ।
মহিমান-মেৱাস্মিন্-তদ্দধতি ॥
অশ্ৱস্য ৱা আলব্ধস্য ৰেত উদক্ৰামত্ ।
তথ্সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-মভৱত্ । যথ্সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-ন্দদাতি ।
ৰেত এৱ তদ্দধাতি ॥ ওদনে দদাতি । ৰেতো ৱা ওদনঃ । ৰেতো হিৰণ্যম্ । ৰেতসৈৱাস্মি-ন্ৰেতো দধাতি ॥ 6 ॥
(দধাতি - ৰুন্ধে - দৰ্ভা - অভৱ-থ্ষট্চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - ৰশনযা-ঽশ্ৱবন্ধনম্
যো ৱৈ ব্ৰহ্মণে দেৱেভ্যঃ প্ৰজাপতযে-ঽপ্ৰতি-প্ৰোচ্যাশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্য-ম্বদ্ধ্নাতি ।
আ দেৱতাভ্যো ৱৃশ্চ্যতে । পাপীযান্ভৱতি । যঃ প্ৰতিপ্ৰোচ্য । ন দেৱতাভ্য আৱৃশ্চ্যতে । ৱসীযান্ভৱতি ॥ যদাহ । ব্ৰহ্মন্নশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্য-ম্ভন্থ্স্যামি দেৱেভ্যঃ প্ৰজাপতযে তেন ৰাদ্ধ্যাসমিতি । ব্ৰহ্ম ৱৈ ব্ৰহ্মা ।
ব্ৰহ্মণ এৱ দেৱেভ্যঃ প্ৰজাপতযে প্ৰতিপ্ৰোচ্যাশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্য-ম্বদ্ধ্নাতি ॥ 7 ॥
অনুৱাকং 3 - ৰশনযা-ঽশ্ৱবন্ধনম্
যো ৱৈ ব্ৰহ্মণে দেৱেভ্যঃ প্ৰজাপতযে-ঽপ্ৰতি-প্ৰোচ্যাশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্য-ম্বদ্ধ্নাতি ।
আ দেৱতাভ্যো ৱৃশ্চ্যতে । পাপীযান্ভৱতি । যঃ প্ৰতিপ্ৰোচ্য । ন দেৱতাভ্য আৱৃশ্চ্যতে । ৱসীযান্ভৱতি ॥ যদাহ । ব্ৰহ্মন্নশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্য-ম্ভন্থ্স্যামি দেৱেভ্যঃ প্ৰজাপতযে তেন ৰাদ্ধ্যাসমিতি । ব্ৰহ্ম ৱৈ ব্ৰহ্মা ।
ব্ৰহ্মণ এৱ দেৱেভ্যঃ প্ৰজাপতযে প্ৰতিপ্ৰোচ্যাশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্য-ম্বদ্ধ্নাতি ॥ 7 ॥
ন দেৱতাভ্য আৱৃশ্চ্যতে । ৱসীযা-ন্ভৱতি ॥
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইতি ৰশনা-মাদত্তে প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যা-মিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানা-মদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যা-মিত্যাহ যত্যৈ ॥
ৱ্যৃদ্ধং-ৱাঁ এতদ্যজ্ঞস্য । যদযজুষ্কেণ ক্ৰিযতে ।
ইমামগৃভ্ণন্-ৰশনা-মৃতস্যে-ত্যধি ৱদতি যজুষ্কৃত্যৈ । যজ্ঞস্য সমৃদ্ধ্যৈ ॥ 8 ॥
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইতি ৰশনা-মাদত্তে প্ৰসূত্যৈ । অশ্ৱিনো-ৰ্বাহুভ্যা-মিত্যাহ । অশ্ৱিনৌ হি দেৱানা-মদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তাম্ ।
পূষ্ণো হস্তাভ্যা-মিত্যাহ যত্যৈ ॥
ৱ্যৃদ্ধং-ৱাঁ এতদ্যজ্ঞস্য । যদযজুষ্কেণ ক্ৰিযতে ।
ইমামগৃভ্ণন্-ৰশনা-মৃতস্যে-ত্যধি ৱদতি যজুষ্কৃত্যৈ । যজ্ঞস্য সমৃদ্ধ্যৈ ॥ 8 ॥
তদাহুঃ । দ্ৱাদশাৰত্নী ৰশনা কৰ্তৱ্যা(3) ত্ৰযোদশাৰত্নী(3)ৰিতি । ঋষভো ৱা এষ ঋতূনাম্ । যথ্সংৱঁথ্সৰঃ ।
তস্য ত্ৰযোদশো মাসো ৱিষ্টপম্ । ঋষভ এষ যজ্ঞানাম্ । যদশ্ৱমেধঃ । যথা ৱা ঋষভস্য ৱিষ্টপম্ । এৱমেতস্য ৱিষ্টপম্ । ত্ৰযোদশমৰত্নিগ্ং ৰশনাযা-মুপাদধাতি ॥ 9 ॥
তস্য ত্ৰযোদশো মাসো ৱিষ্টপম্ । ঋষভ এষ যজ্ঞানাম্ । যদশ্ৱমেধঃ । যথা ৱা ঋষভস্য ৱিষ্টপম্ । এৱমেতস্য ৱিষ্টপম্ । ত্ৰযোদশমৰত্নিগ্ং ৰশনাযা-মুপাদধাতি ॥ 9 ॥
যথৰ্ষভস্য ৱিষ্টপগ্ং সগ্গ্স্কৰোতি । তাদৃগেৱ তত্ ॥ পূৰ্ৱ আযুষি ৱিদথেষু কৱ্যেত্যাহ । আযুৰেৱাস্মি-ন্দধাতি ॥
তযা দেৱা-স্সুতমাবভূৱু-ৰিত্যাহ । ভূতিমেৱোপাৱৰ্ততে ॥ ঋতস্য সামন-থ্সৰমাৰপন্তীত্যাহ । সত্যং-ৱাঁ ঋতম্ ।
সত্যেনৈৱৈন মৃতেনাৰভতে ॥ অভিধা অসীত্যাহ ॥ 10 ॥
তযা দেৱা-স্সুতমাবভূৱু-ৰিত্যাহ । ভূতিমেৱোপাৱৰ্ততে ॥ ঋতস্য সামন-থ্সৰমাৰপন্তীত্যাহ । সত্যং-ৱাঁ ঋতম্ ।
সত্যেনৈৱৈন মৃতেনাৰভতে ॥ অভিধা অসীত্যাহ ॥ 10 ॥
তস্মা-দশ্ৱমেধযাজী সৰ্ৱাণি ভূতান্যভি ভৱতি । ভুৱন-মসীত্যাহ ।
ভূমান-মেৱোপতি । যন্তা-ঽসীত্যাহ । যন্তাৰমেৱৈন-ঙ্কৰোতি ।
ধৰ্তা-ঽসীত্যাহ । ধৰ্তাৰমেৱৈন-ঙ্কৰোতি । সো-ঽগ্নিং-ৱৈঁশ্ৱানৰ-মিত্যাহ ।
অগ্না-ৱেৱৈনং-ৱৈঁশ্ৱানৰে জুহোতি । সপ্ৰথসমিত্যাহ ॥ 11 ॥
ভূমান-মেৱোপতি । যন্তা-ঽসীত্যাহ । যন্তাৰমেৱৈন-ঙ্কৰোতি ।
ধৰ্তা-ঽসীত্যাহ । ধৰ্তাৰমেৱৈন-ঙ্কৰোতি । সো-ঽগ্নিং-ৱৈঁশ্ৱানৰ-মিত্যাহ ।
অগ্না-ৱেৱৈনং-ৱৈঁশ্ৱানৰে জুহোতি । সপ্ৰথসমিত্যাহ ॥ 11 ॥
প্ৰজযৈৱৈন-ম্পশুভিঃ প্ৰথযতি ।
স্ৱাহাকৃত ইত্যাহ । হোম এৱাস্যষঃ ।
পৃথিৱ্যা-মিত্যাহ । অস্যামেৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি । যন্তা ৰাড্যন্তা-ঽসি যমনো ধৰ্তা-ঽসি ধৰুণ ইত্যাহ ।
ৰূপমেৱাস্যৈ-তন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ।
কৃষ্যৈ ত্ৱা ক্ষেমায ত্ৱা ৰয্যৈ ত্ৱা পোষায ত্ৱেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ॥
স্ৱগা ত্ৱা দেৱেভ্য ইত্যাহ ।
দেৱেভ্য এৱৈনগ্গ্ স্ৱগা কৰোতি ।
স্ৱাহা ত্ৱা প্ৰজাপতয ইত্যাহ । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ ।
যস্যা এৱ দেৱতাযা আলভ্যত । তযৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ॥ 12 ॥
স্ৱাহাকৃত ইত্যাহ । হোম এৱাস্যষঃ ।
পৃথিৱ্যা-মিত্যাহ । অস্যামেৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি । যন্তা ৰাড্যন্তা-ঽসি যমনো ধৰ্তা-ঽসি ধৰুণ ইত্যাহ ।
ৰূপমেৱাস্যৈ-তন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ।
কৃষ্যৈ ত্ৱা ক্ষেমায ত্ৱা ৰয্যৈ ত্ৱা পোষায ত্ৱেত্যাহ । আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ॥
স্ৱগা ত্ৱা দেৱেভ্য ইত্যাহ ।
দেৱেভ্য এৱৈনগ্গ্ স্ৱগা কৰোতি ।
স্ৱাহা ত্ৱা প্ৰজাপতয ইত্যাহ । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ ।
যস্যা এৱ দেৱতাযা আলভ্যত । তযৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ॥ 12 ॥
(বধ্নাতি - সমৃদ্ধ্যা - উপদধা - ত্যসীত্যাহ - সপ্ৰথসমীত্যাহ - দেৱেভ্য ইত্যাহ পঞ্চ চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4 - অশ্ৱস্য জলে-ঽৱগাহনম্
যঃ পিতুৰনুজাযাঃ পুত্ৰঃ । স পুৰস্তান্নযতি ।
যো মাতুৰনুজাযাঃ পুত্ৰঃ । স পশ্চান্নযতি ।
ৱিষ্ৱঞ্চমেৱাস্মাত্-পাপ্মানং-ৱিঁৱৃহতঃ ॥ যো অৰ্ৱন্ত-ঞ্জিঘাগ্ংসতি তমভ্যমীতি ৱৰুণ ইতি শ্ৱান-ঞ্চতুৰক্ষ-ম্প্ৰসৌতি ।
পৰো মৰ্তঃ পৰ-শ্শ্ৱেতি শুনশ্চতু-ৰক্ষস্য প্ৰহন্তি । শ্ৱেৱ ৱৈ পাপ্মা ভ্ৰাতৃৱ্যঃ । পাপ্মান-মেৱাস্য ভ্ৰাতৃৱ্যগ্ং হন্তি ॥
সৈদ্ধ্ৰক-ম্মুসল-ম্ভৱতি ॥ 13 ॥
অনুৱাকং 4 - অশ্ৱস্য জলে-ঽৱগাহনম্
যঃ পিতুৰনুজাযাঃ পুত্ৰঃ । স পুৰস্তান্নযতি ।
যো মাতুৰনুজাযাঃ পুত্ৰঃ । স পশ্চান্নযতি ।
ৱিষ্ৱঞ্চমেৱাস্মাত্-পাপ্মানং-ৱিঁৱৃহতঃ ॥ যো অৰ্ৱন্ত-ঞ্জিঘাগ্ংসতি তমভ্যমীতি ৱৰুণ ইতি শ্ৱান-ঞ্চতুৰক্ষ-ম্প্ৰসৌতি ।
পৰো মৰ্তঃ পৰ-শ্শ্ৱেতি শুনশ্চতু-ৰক্ষস্য প্ৰহন্তি । শ্ৱেৱ ৱৈ পাপ্মা ভ্ৰাতৃৱ্যঃ । পাপ্মান-মেৱাস্য ভ্ৰাতৃৱ্যগ্ং হন্তি ॥
সৈদ্ধ্ৰক-ম্মুসল-ম্ভৱতি ॥ 13 ॥
কৰ্ম কৰ্মৈৱাস্মৈ সাধযতি ॥ পৌগ্গ্শ্চলেযো হন্তি ।
পুগ্গ্শ্চল্ৱাং-ৱৈঁ দেৱা-শ্শুচ-ন্ন্যদধুঃ । শুচৈৱাস্য শুচগ্ং হন্তি ॥
পাপ্মা ৱা এতমীফ্স-তীত্যাহুঃ । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজত ইতি ।
অশ্ৱস্যাধস্পদমুপাস্যতি ।
ৱজ্ৰী ৱা অশ্ৱঃ প্ৰাজাপত্যঃ ।
ৱজ্ৰেণৈৱ পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মৱক্ৰামতি ॥ দক্ষিণা-ঽপপ্লাৱযতি ॥ 14 ॥
পুগ্গ্শ্চল্ৱাং-ৱৈঁ দেৱা-শ্শুচ-ন্ন্যদধুঃ । শুচৈৱাস্য শুচগ্ং হন্তি ॥
পাপ্মা ৱা এতমীফ্স-তীত্যাহুঃ । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজত ইতি ।
অশ্ৱস্যাধস্পদমুপাস্যতি ।
ৱজ্ৰী ৱা অশ্ৱঃ প্ৰাজাপত্যঃ ।
ৱজ্ৰেণৈৱ পাপ্মান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মৱক্ৰামতি ॥ দক্ষিণা-ঽপপ্লাৱযতি ॥ 14 ॥
পাপ্মান-মেৱাস্মা-চ্ছমল-মপপ্লাৱযতি ॥ ঐষীক উদূহো ভৱতি । আযুৰ্ৱা ইষীকাঃ । আযুৰে-ৱাস্মি-ন্দধতি । অমৃতং-ৱাঁ ইষীকাঃ । অমৃতমে-ৱাস্মি-ন্দধতি ॥ ৱেতসশাখোপসম্বদ্ধা ভৱতি ।
অফ্সু-যোনিৰ্ৱা অশ্ৱঃ । অফ্সুজো ৱেতসঃ ।
স্ৱাদেৱৈনং-যোঁনেৰ্নিৰ্মিমীতে ॥
পুৰস্তাত্-প্ৰত্যঞ্চ-মভ্যুদূহতি ।
পুৰস্তা-দেৱাস্মি-ন্প্ৰতীচ্য মৃত-ন্দধাতি ॥
অহ-ঞ্চ ত্ৱ-ঞ্চ ৱৃত্ৰহন্নিতি ব্ৰহ্মা যজমানস্য হস্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি ।
ব্ৰহ্মক্ষত্ৰে এৱ সন্দধাতি ।
অভি ক্ৰত্ৱেন্দ্ৰ ভূৰধ জ্মন্নিত্য-ধ্ৱৰ্যু-ৰ্যজমানং-ৱাঁচযত্য-ভিজিত্যৈ ॥ 15 ॥
অফ্সু-যোনিৰ্ৱা অশ্ৱঃ । অফ্সুজো ৱেতসঃ ।
স্ৱাদেৱৈনং-যোঁনেৰ্নিৰ্মিমীতে ॥
পুৰস্তাত্-প্ৰত্যঞ্চ-মভ্যুদূহতি ।
পুৰস্তা-দেৱাস্মি-ন্প্ৰতীচ্য মৃত-ন্দধাতি ॥
অহ-ঞ্চ ত্ৱ-ঞ্চ ৱৃত্ৰহন্নিতি ব্ৰহ্মা যজমানস্য হস্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি ।
ব্ৰহ্মক্ষত্ৰে এৱ সন্দধাতি ।
অভি ক্ৰত্ৱেন্দ্ৰ ভূৰধ জ্মন্নিত্য-ধ্ৱৰ্যু-ৰ্যজমানং-ৱাঁচযত্য-ভিজিত্যৈ ॥ 15 ॥
(ভৱতি - প্লাৱযতি - মিমীতে পঞ্চ চ) (অ. 4)
অনুৱাকং 5 - অশ্ৱস্য প্ৰোক্ষণ-ম্মহৰ্ত্ৱিজাম্
চত্ৱাৰ ঋত্ৱিজ-স্সমুক্ষন্তি ।
আভ্য এৱৈন-ঞ্চতসৃভ্যো দিগ্ভ্যো-ঽভিসমীৰযন্তি ॥ শতেন ৰাজপুত্ৰৈ-স্সহাদ্ধ্ৱৰ্যুঃ । পুৰস্তাত্-প্ৰত্যন্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি । অনেনাশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনেষ্ট্ৱা ।
অযগ্ং ৰাজা ৱৃত্ৰং-ৱঁদ্ধ্যাদিতি । ৰাজ্যং-ৱাঁ অদ্ধ্ৱৰ্যুঃ । ক্ষত্ৰগ্ং ৰাজপুত্ৰঃ । ৰাজ্যেনৈ-ৱাস্মিন্ ক্ষত্ৰ-ন্দধাতি ॥
শতেনা-ৰাজভিৰুগ্ৰৈ-স্সহ ব্ৰহ্মা ॥ 16 ॥
অনুৱাকং 5 - অশ্ৱস্য প্ৰোক্ষণ-ম্মহৰ্ত্ৱিজাম্
চত্ৱাৰ ঋত্ৱিজ-স্সমুক্ষন্তি ।
আভ্য এৱৈন-ঞ্চতসৃভ্যো দিগ্ভ্যো-ঽভিসমীৰযন্তি ॥ শতেন ৰাজপুত্ৰৈ-স্সহাদ্ধ্ৱৰ্যুঃ । পুৰস্তাত্-প্ৰত্যন্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি । অনেনাশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনেষ্ট্ৱা ।
অযগ্ং ৰাজা ৱৃত্ৰং-ৱঁদ্ধ্যাদিতি । ৰাজ্যং-ৱাঁ অদ্ধ্ৱৰ্যুঃ । ক্ষত্ৰগ্ং ৰাজপুত্ৰঃ । ৰাজ্যেনৈ-ৱাস্মিন্ ক্ষত্ৰ-ন্দধাতি ॥
শতেনা-ৰাজভিৰুগ্ৰৈ-স্সহ ব্ৰহ্মা ॥ 16 ॥
দক্ষিণত উদন্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি । অনেনাশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনেষ্ট্ৱা ।
অযগ্ং ৰাজা-ঽপ্ৰতিধৃষ্যো-ঽস্ত্ৱিতি । বলং-ৱৈঁ ব্ৰহ্মা । বলমৰাজোগ্ৰঃ । বলনৈ-ৱাস্মি-ন্বল-ন্দধাতি ॥ শতেন সূতগ্ৰামণিভিঃ সহ হোতা । পশ্চাত্-প্ৰান্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি ।
অনেনাশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনেষ্ট্ৱা । অযগ্ং ৰাজা-ঽস্যৈ ৱিশঃ ॥ 17 ॥
অযগ্ং ৰাজা-ঽপ্ৰতিধৃষ্যো-ঽস্ত্ৱিতি । বলং-ৱৈঁ ব্ৰহ্মা । বলমৰাজোগ্ৰঃ । বলনৈ-ৱাস্মি-ন্বল-ন্দধাতি ॥ শতেন সূতগ্ৰামণিভিঃ সহ হোতা । পশ্চাত্-প্ৰান্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি ।
অনেনাশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনেষ্ট্ৱা । অযগ্ং ৰাজা-ঽস্যৈ ৱিশঃ ॥ 17 ॥
বহুগ্ৱৈ বহ্ৱশ্ৱাযৈ বহ্ৱজাৱিকাযৈ । বহুৱ্ৰীহিযৱাযৈ বহুমাষতিলাযৈ ।
বহুহিৰণ্যাযৈ বহুহস্তিকাযৈ । বহুদাসপূৰুষাযৈ ৰযিমত্যৈ পুষ্টিমত্যৈ । বহুৰাযস্পোষাযৈ ৰাজা-ঽস্ত্ৱিতি । ভূমা ৱৈ হোতা । ভূমা সূতগ্ৰামণ্যঃ । ভূম্নৈৱাস্মি-ন্ভূমান-ন্দধাতি ॥ শতেন ক্ষত্ত-সঙ্গ্ৰহীতৃভিঃ সহোদ্গাতা । উত্তৰতো দক্ষিণা তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি ॥ 18 ॥
বহুহিৰণ্যাযৈ বহুহস্তিকাযৈ । বহুদাসপূৰুষাযৈ ৰযিমত্যৈ পুষ্টিমত্যৈ । বহুৰাযস্পোষাযৈ ৰাজা-ঽস্ত্ৱিতি । ভূমা ৱৈ হোতা । ভূমা সূতগ্ৰামণ্যঃ । ভূম্নৈৱাস্মি-ন্ভূমান-ন্দধাতি ॥ শতেন ক্ষত্ত-সঙ্গ্ৰহীতৃভিঃ সহোদ্গাতা । উত্তৰতো দক্ষিণা তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি ॥ 18 ॥
অনেনাশ্ৱেন মেদ্ধ্যে নেষ্ট্ৱা ।
অযগ্ং ৰাজা সৰ্ৱমাযুৰেত্ৱিতি ।
আযুৰ্ৱা উদ্গাতা । আযুঃ ক্ষত্ত-সঙ্গ্ৰহীতাৰঃ ।
আযুষৈ-ৱাস্মিন্নাযু-ৰ্দধাতি ॥ শতগ্ং শত-ম্ভৱন্তি । শতাযুঃ পুৰুষ-শ্শতেন্দ্ৰিযঃ ।
আযুষ্যেৱেন্দ্ৰিযে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ চতু-শ্শতা ভৱন্তি । চতস্ৰো দিশঃ । দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 19 ॥
অযগ্ং ৰাজা সৰ্ৱমাযুৰেত্ৱিতি ।
আযুৰ্ৱা উদ্গাতা । আযুঃ ক্ষত্ত-সঙ্গ্ৰহীতাৰঃ ।
আযুষৈ-ৱাস্মিন্নাযু-ৰ্দধাতি ॥ শতগ্ং শত-ম্ভৱন্তি । শতাযুঃ পুৰুষ-শ্শতেন্দ্ৰিযঃ ।
আযুষ্যেৱেন্দ্ৰিযে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ চতু-শ্শতা ভৱন্তি । চতস্ৰো দিশঃ । দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 19 ॥
(ব্ৰহ্মা - ৱিশ - উক্ষতি - দিশ এক-ঞ্চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6 - ভূমৌ পততা-ম্বিন্দূনামভিমন্ত্ৰণম্
যথা ৱৈ হৱিষো গৃহীতস্য স্কন্দতি । এৱং-ৱাঁ এতদশ্ৱস্য স্কন্দতি ।
যন্নিক্তমনা-লব্ধ-মুথ্সৃজন্তি । যথ্স্তোক্যা অন্ৱাহ । সৰ্ৱহুত-মেৱৈন-ঙ্কৰোত্য-স্কন্দায । অস্কন্নগ্ং হি তত্ ।
যদ্ধুতস্য স্কন্দতি ॥ সহস্ৰ-মন্ৱাহ । সহস্ৰ সম্মিত-স্সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিজিত্যৈ ॥ 20 ॥
অনুৱাকং 6 - ভূমৌ পততা-ম্বিন্দূনামভিমন্ত্ৰণম্
যথা ৱৈ হৱিষো গৃহীতস্য স্কন্দতি । এৱং-ৱাঁ এতদশ্ৱস্য স্কন্দতি ।
যন্নিক্তমনা-লব্ধ-মুথ্সৃজন্তি । যথ্স্তোক্যা অন্ৱাহ । সৰ্ৱহুত-মেৱৈন-ঙ্কৰোত্য-স্কন্দায । অস্কন্নগ্ং হি তত্ ।
যদ্ধুতস্য স্কন্দতি ॥ সহস্ৰ-মন্ৱাহ । সহস্ৰ সম্মিত-স্সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিজিত্যৈ ॥ 20 ॥
যত্পৰিমিতা অনুব্ৰূযাত্ । পৰিমিতমৱৰুন্ধীত । অপৰিমিতা অন্ৱাহ । অপৰিমিত-স্সুৱৰ্গো লোকঃ । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥
স্তোক্যা জুহোতি । যা এৱ ৱৰ্ষ্যা আপঃ । তা অৱৰুন্ধে ॥ অস্যা-ঞ্জুহোতি । ইযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰঃ ॥ 21 ॥
স্তোক্যা জুহোতি । যা এৱ ৱৰ্ষ্যা আপঃ । তা অৱৰুন্ধে ॥ অস্যা-ঞ্জুহোতি । ইযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰঃ ॥ 21 ॥
অস্যামেৱৈনাঃ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ উৱাচ হ প্ৰজাপতিঃ । স্তোক্যাসু ৱা অহমশ্ৱমেধগ্ং সগ্গ্স্থাপযামি । তেন তত-স্সগ্গ্স্থিতেন চৰামীতি ॥ অগ্নযে স্ৱাহেত্যাহ ।
অগ্নয এৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ সোমায স্ৱাহেত্যাহ । সোমাযৈৱৈন-ঞ্জুহোতি । সৱিত্ৰে স্ৱাহেত্যাহ । সৱিত্ৰ এৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ 22 ॥
অগ্নয এৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ সোমায স্ৱাহেত্যাহ । সোমাযৈৱৈন-ঞ্জুহোতি । সৱিত্ৰে স্ৱাহেত্যাহ । সৱিত্ৰ এৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ 22 ॥
সৰস্ৱত্যৈ স্ৱাহেত্যাহ । সৰস্ৱত্যা এৱৈন-ঞ্জুহোতি । পূষ্ণে স্ৱাহেত্যাহ । পূষ্ণ এৱৈন-ঞ্জুহোতি । বৃহস্পতযে স্ৱাহেত্যাহ ।
বৃহস্পতয এৱৈন-ঞ্জুহোতি । অপা-ম্মোদায স্ৱাহেত্যাহ । অদ্ভ্য এৱৈন-ঞ্জুহোতি । ৱাযৱে স্ৱাহেত্যাহ । ৱাযৱ এৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ 23 ॥
বৃহস্পতয এৱৈন-ঞ্জুহোতি । অপা-ম্মোদায স্ৱাহেত্যাহ । অদ্ভ্য এৱৈন-ঞ্জুহোতি । ৱাযৱে স্ৱাহেত্যাহ । ৱাযৱ এৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ 23 ॥
মিত্ৰায স্ৱাহেত্যাহ । মিত্ৰাযৈৱৈন-ঞ্জুহোতি । ৱৰুণায স্ৱাহেত্যাহ । ৱৰুণাযৈৱৈন-ঞ্জুহোতি ॥ এতাভ্য এৱৈন-ন্দেৱতাভ্যো জুহোতি ॥
দশ দশ সপান্দ-ঞ্জুহোতি । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈ-ৱান্নাদ্যমৱৰুন্ধে ॥ প্ৰ ৱা এষো-ঽস্মাল্লোকা-চ্চ্যৱতে ।
যঃ পৰাচীৰাহুতী-ৰ্জুহোতি ।
পুনঃ পুনৰভ্যাৱৰ্ত-ঞ্জুহোতি ।
অস্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
এতাগ্ং হ ৱাৱ সো-ঽশ্ৱমেধস্য সগ্গ্স্থিতি মুৱাচা-স্কন্দায । অস্কন্নগ্ং হি তত্ ।
যদ্যজ্ঞস্য সগ্গ্স্থিতস্য স্কন্দতি ॥ 24 ॥
দশ দশ সপান্দ-ঞ্জুহোতি । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈ-ৱান্নাদ্যমৱৰুন্ধে ॥ প্ৰ ৱা এষো-ঽস্মাল্লোকা-চ্চ্যৱতে ।
যঃ পৰাচীৰাহুতী-ৰ্জুহোতি ।
পুনঃ পুনৰভ্যাৱৰ্ত-ঞ্জুহোতি ।
অস্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
এতাগ্ং হ ৱাৱ সো-ঽশ্ৱমেধস্য সগ্গ্স্থিতি মুৱাচা-স্কন্দায । অস্কন্নগ্ং হি তত্ ।
যদ্যজ্ঞস্য সগ্গ্স্থিতস্য স্কন্দতি ॥ 24 ॥
(অভিজিত্যৈ - ৱৈশ্ৱানৰঃ - সৱিত্ৰ এৱৈন-ঞ্জুহোতি - ৱাযৱ এৱৈন-ঞ্জুহোতি - চ্যৱতে ষট্চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - অথাধ্ৱৰ্যুপ্ৰোক্ষণম্
প্ৰজাপতযে ত্ৱা জুষ্ট-ম্প্ৰোক্ষামীতি পুৰস্তাত্-পত্যন্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি ।
প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ দেৱানা-মন্নাদো ৱীৰ্যাৱান্ ।
অন্নাদ্য-মেৱাস্মিন্ ৱীৰ্য-ন্দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ পশূনা-মন্নাদো ৱীৰ্যাৱত্তমঃ ॥ ইন্দ্ৰাগ্নিভ্যা-ন্ত্ৱেতি দক্ষিণতঃ ।
ইন্দ্ৰাগ্নী ৱৈ দেৱানামোজিষ্ঠৌ বলিষ্ঠৌ । ওজ এৱাস্মি-ন্বল-ন্দধাতি । তস্মাদশ্ৱঃ পশূনামোজিষ্ঠো বলিষ্ঠঃ ॥ ৱাযৱে ত্ৱেতি পশ্চাত্ । ৱাযুৰ্ৱৈ দেৱানামাশু-স্সাৰসাৰিতমঃ ॥ 25 ॥
অনুৱাকং 7 - অথাধ্ৱৰ্যুপ্ৰোক্ষণম্
প্ৰজাপতযে ত্ৱা জুষ্ট-ম্প্ৰোক্ষামীতি পুৰস্তাত্-পত্যন্তিষ্ঠ-ন্প্ৰোক্ষতি ।
প্ৰজাপতিৰ্ৱৈ দেৱানা-মন্নাদো ৱীৰ্যাৱান্ ।
অন্নাদ্য-মেৱাস্মিন্ ৱীৰ্য-ন্দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ পশূনা-মন্নাদো ৱীৰ্যাৱত্তমঃ ॥ ইন্দ্ৰাগ্নিভ্যা-ন্ত্ৱেতি দক্ষিণতঃ ।
ইন্দ্ৰাগ্নী ৱৈ দেৱানামোজিষ্ঠৌ বলিষ্ঠৌ । ওজ এৱাস্মি-ন্বল-ন্দধাতি । তস্মাদশ্ৱঃ পশূনামোজিষ্ঠো বলিষ্ঠঃ ॥ ৱাযৱে ত্ৱেতি পশ্চাত্ । ৱাযুৰ্ৱৈ দেৱানামাশু-স্সাৰসাৰিতমঃ ॥ 25 ॥
জৱমেৱাস্মিন্দধাতি । তস্মাদশ্ৱঃ পশূনামাশু-স্সাৰসাৰিতমঃ ॥
ৱিশ্ৱেভ্যস্ত্ৱা দেৱেভ্য ইত্যুত্তৰতঃ ।
ৱিশ্ৱে ৱৈ দেৱা দেৱানাং-যঁশস্ৱিতমাঃ ।
যশ এৱাস্মিন্দধাতি । তস্মাদশ্ৱঃ পশূনাং-যঁশস্ৱিতমঃ ॥ দেৱেভ্য-স্ত্ৱেত্যধস্তাত্ । দেৱা ৱৈ দেৱানা-মপচিততমাঃ ।
অপচিতি-মেৱাস্মি-ন্দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ পশূনা-মপচিততমঃ ॥ 26 ॥
ৱিশ্ৱেভ্যস্ত্ৱা দেৱেভ্য ইত্যুত্তৰতঃ ।
ৱিশ্ৱে ৱৈ দেৱা দেৱানাং-যঁশস্ৱিতমাঃ ।
যশ এৱাস্মিন্দধাতি । তস্মাদশ্ৱঃ পশূনাং-যঁশস্ৱিতমঃ ॥ দেৱেভ্য-স্ত্ৱেত্যধস্তাত্ । দেৱা ৱৈ দেৱানা-মপচিততমাঃ ।
অপচিতি-মেৱাস্মি-ন্দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ পশূনা-মপচিততমঃ ॥ 26 ॥
সৰ্ৱেভ্যস্ত্ৱা দেৱেভ্য ইত্যুপৰিষ্টাত্ ।
সৰ্ৱে ৱৈ দেৱাস্ত্ৱিষিমন্তো হৰস্ৱিনঃ ।
ত্ৱিষিমে-ৱাস্মিন্. হৰো দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ পশূনা-ন্ত্ৱিষিমান্ হৰস্ৱিতমঃ ॥ দিৱে ত্ৱা-ঽন্তৰিক্ষায ত্ৱা পৃথিৱ্যৈ ত্ৱেত্যাহ ।
এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যঃ প্ৰোক্ষতি ॥
সতে ত্ৱা-ঽসতে ত্ৱা-ঽদ্ভ্যস্ত্ৱৌ-ষধীভ্যস্ত্ৱা ৱিশ্ৱেভ্যস্ত্ৱা ভূতেভ্য ইত্যাহ ।
তস্মাদশ্ৱমেধযাজিনগ্ং সৰ্ৱাণি ভূতান্যুপ জীৱন্তি ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । যত্প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱঃ । অথ কস্মাদেন-মন্যাভ্যো দেৱতাভ্যো-ঽপি প্ৰোক্ষতীতি ।
অশ্ৱে ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতা অন্ৱাযত্তাঃ ।
তং-যঁদ্ৱিশ্ৱেভ্যস্ত্ৱা ভূতেভ্য ইতি প্ৰাক্ষতি ।
দেৱতা এৱাস্মি-ন্নন্ৱাযাতযতি ।
তস্মাদশ্ৱে সৰ্ৱা দেৱতা অন্ৱাযত্তাঃ ॥ 27 ॥
সৰ্ৱে ৱৈ দেৱাস্ত্ৱিষিমন্তো হৰস্ৱিনঃ ।
ত্ৱিষিমে-ৱাস্মিন্. হৰো দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ পশূনা-ন্ত্ৱিষিমান্ হৰস্ৱিতমঃ ॥ দিৱে ত্ৱা-ঽন্তৰিক্ষায ত্ৱা পৃথিৱ্যৈ ত্ৱেত্যাহ ।
এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যঃ প্ৰোক্ষতি ॥
সতে ত্ৱা-ঽসতে ত্ৱা-ঽদ্ভ্যস্ত্ৱৌ-ষধীভ্যস্ত্ৱা ৱিশ্ৱেভ্যস্ত্ৱা ভূতেভ্য ইত্যাহ ।
তস্মাদশ্ৱমেধযাজিনগ্ং সৰ্ৱাণি ভূতান্যুপ জীৱন্তি ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । যত্প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱঃ । অথ কস্মাদেন-মন্যাভ্যো দেৱতাভ্যো-ঽপি প্ৰোক্ষতীতি ।
অশ্ৱে ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতা অন্ৱাযত্তাঃ ।
তং-যঁদ্ৱিশ্ৱেভ্যস্ত্ৱা ভূতেভ্য ইতি প্ৰাক্ষতি ।
দেৱতা এৱাস্মি-ন্নন্ৱাযাতযতি ।
তস্মাদশ্ৱে সৰ্ৱা দেৱতা অন্ৱাযত্তাঃ ॥ 27 ॥
(সাৰসাৰিতমো - ঽপচিততমঃ - প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱ পঞ্চ চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - অশ্ৱচৰিতানামশ্ৱৰূপাণা-ঞ্চ হোমাঃ
যথা ৱৈ হৱিষো গৃহীতস্য স্কন্দতি ।
এৱং-ৱাঁ এতদশ্ৱস্য স্কন্দতি ।
যত্প্ৰোক্ষিত-মনালব্ধ-মুথ্সৃজন্তি । যদশ্ৱ-চৰিতানি জুহোতি । সৰ্ৱহুত-মেৱৈন-ঙ্কৰোত্য-স্কন্দায । অস্কন্নগ্ং হি তত্ । যদ্ধুতস্য স্কন্দতি ॥ ঈঙ্কাৰায স্ৱাহে-ঙ্কৃতায স্ৱাহেত্যাহ । এতানি ৱা অশ্ৱচৰিতানি । চৰিতৈৰেৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ॥ 28 ॥
অনুৱাকং 8 - অশ্ৱচৰিতানামশ্ৱৰূপাণা-ঞ্চ হোমাঃ
যথা ৱৈ হৱিষো গৃহীতস্য স্কন্দতি ।
এৱং-ৱাঁ এতদশ্ৱস্য স্কন্দতি ।
যত্প্ৰোক্ষিত-মনালব্ধ-মুথ্সৃজন্তি । যদশ্ৱ-চৰিতানি জুহোতি । সৰ্ৱহুত-মেৱৈন-ঙ্কৰোত্য-স্কন্দায । অস্কন্নগ্ং হি তত্ । যদ্ধুতস্য স্কন্দতি ॥ ঈঙ্কাৰায স্ৱাহে-ঙ্কৃতায স্ৱাহেত্যাহ । এতানি ৱা অশ্ৱচৰিতানি । চৰিতৈৰেৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ॥ 28 ॥
তদাহুঃ । অনাহুতযো ৱা অশ্ৱচৰিতানি ।
নৈতা হোতৱ্যা ইতি । অথো খল্ৱাহুঃ । হোতৱ্যা এৱ । অত্ৰ ৱাৱৈৱং-ৱিঁদ্ৱানশ্ৱমেধগ্ং
সগ্গ্স্থাপযতি । যদশ্ৱ-চৰিতানি জুহোতি । তস্মা-দ্ধোতৱ্যা ইতি ॥ বহিৰ্ধা ৱা এনমেতদাযতনা-দ্দধাতি ।
ভ্ৰাতৃৱ্যমস্মৈ জনযতি ॥ 29 ॥
নৈতা হোতৱ্যা ইতি । অথো খল্ৱাহুঃ । হোতৱ্যা এৱ । অত্ৰ ৱাৱৈৱং-ৱিঁদ্ৱানশ্ৱমেধগ্ং
সগ্গ্স্থাপযতি । যদশ্ৱ-চৰিতানি জুহোতি । তস্মা-দ্ধোতৱ্যা ইতি ॥ বহিৰ্ধা ৱা এনমেতদাযতনা-দ্দধাতি ।
ভ্ৰাতৃৱ্যমস্মৈ জনযতি ॥ 29 ॥
যস্যা নাযতনে-ঽন্যত্ৰাগ্নে-ৰাহুতী-ৰ্জুহোতি ।
সাৱিত্ৰিযা ইষ্ট্যাঃ পুৰস্তাথ্স্ৱিষ্ট কৃতঃ ।
আহৱনীযে-ঽশ্ৱচৰিতানি জুহোতি । আযতন এৱাস্যাহুতী-ৰ্জুহোতি । নাস্মৈ ভ্ৰাতৃৱ্য-ঞ্জনযতি ॥ তদাহুঃ । যজ্ঞমুখে যজ্ঞমুখে হোতৱ্যাঃ । যজ্ঞস্য ক্লৃপ্ত্যৈ । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-নুখ্যাত্যা ইতি ॥ অথো খল্ৱাহুঃ ॥ 30 ॥
সাৱিত্ৰিযা ইষ্ট্যাঃ পুৰস্তাথ্স্ৱিষ্ট কৃতঃ ।
আহৱনীযে-ঽশ্ৱচৰিতানি জুহোতি । আযতন এৱাস্যাহুতী-ৰ্জুহোতি । নাস্মৈ ভ্ৰাতৃৱ্য-ঞ্জনযতি ॥ তদাহুঃ । যজ্ঞমুখে যজ্ঞমুখে হোতৱ্যাঃ । যজ্ঞস্য ক্লৃপ্ত্যৈ । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-নুখ্যাত্যা ইতি ॥ অথো খল্ৱাহুঃ ॥ 30 ॥
যদ্যজ্ঞমুখে যজ্ঞমুখে জুহুযাত্ ।
পশুভি-ৰ্যজমানং-ৱ্যঁদ্ৰ্ধযেত্ ।
অৱ সুৱৰ্গাল্লোকা-ত্পদ্যেত । পাপীযা-ন্থ্স্যাদিতি ।
সকৃদেৱ হোতৱ্যাঃ । ন যজমান-ম্পশুভি-ৰ্ৱ্যদ্ৰ্ধযতি । অভি সুৱৰ্গং-লোঁক-ঞ্জযতি । ন পাপীযা-ন্ভৱতি ॥ অষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশতমশ্ৱ ৰূপাণি জুহোতি । অষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশদক্ষৰা জগতী । জাগতো-ঽশ্ৱঃ প্ৰাজাপত্য-স্সমৃদ্ধ্যৈ ॥ একমতিৰিক্ত-ঞ্জুহোতি । তস্মাদেকঃ প্ৰজাস্ৱদ্ৰ্ধুকঃ ॥ 31 ॥
পশুভি-ৰ্যজমানং-ৱ্যঁদ্ৰ্ধযেত্ ।
অৱ সুৱৰ্গাল্লোকা-ত্পদ্যেত । পাপীযা-ন্থ্স্যাদিতি ।
সকৃদেৱ হোতৱ্যাঃ । ন যজমান-ম্পশুভি-ৰ্ৱ্যদ্ৰ্ধযতি । অভি সুৱৰ্গং-লোঁক-ঞ্জযতি । ন পাপীযা-ন্ভৱতি ॥ অষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশতমশ্ৱ ৰূপাণি জুহোতি । অষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশদক্ষৰা জগতী । জাগতো-ঽশ্ৱঃ প্ৰাজাপত্য-স্সমৃদ্ধ্যৈ ॥ একমতিৰিক্ত-ঞ্জুহোতি । তস্মাদেকঃ প্ৰজাস্ৱদ্ৰ্ধুকঃ ॥ 31 ॥
(অদ্ৰ্ধযতি - জনযতি - খল্ৱাহু--ৰ্ জগতী ত্ৰীণি চ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - অশ্ৱস্য নাম্নামভিৱাচনম্, উথ্সৰ্গশ্চ
ৱিভূৰ্মাত্ৰা প্ৰভূঃ পিত্ৰেত্যাহ । ইযং-ৱৈঁ মাতা । অসৌ পিতা । আভ্যামেৱৈন-ম্পৰিদদাতি ॥ অশ্ৱো-ঽসি হযো-ঽসীত্যাহ । শাস্ত্যেৱৈনমেতত্ । তস্মাচ্ছিষ্টাঃ প্ৰজা জাযন্তে ॥ অত্যো-ঽসীত্যাহ ।
তস্মাদশ্ৱ-স্সৰ্ৱা-ন্পশূনত্যে-ঽতি ।
তস্মাদশ্ৱ-স্সৰ্ৱেষা-ম্পশূনাগ্ শ্ৰৈষ্ঠ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 32 ॥
অনুৱাকং 9 - অশ্ৱস্য নাম্নামভিৱাচনম্, উথ্সৰ্গশ্চ
ৱিভূৰ্মাত্ৰা প্ৰভূঃ পিত্ৰেত্যাহ । ইযং-ৱৈঁ মাতা । অসৌ পিতা । আভ্যামেৱৈন-ম্পৰিদদাতি ॥ অশ্ৱো-ঽসি হযো-ঽসীত্যাহ । শাস্ত্যেৱৈনমেতত্ । তস্মাচ্ছিষ্টাঃ প্ৰজা জাযন্তে ॥ অত্যো-ঽসীত্যাহ ।
তস্মাদশ্ৱ-স্সৰ্ৱা-ন্পশূনত্যে-ঽতি ।
তস্মাদশ্ৱ-স্সৰ্ৱেষা-ম্পশূনাগ্ শ্ৰৈষ্ঠ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 32 ॥
প্ৰ যশ-শ্শ্ৰৈষ্ঠ্যমাপ্নোতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ নৰো-ঽস্যৰ্ৱা-ঽসি সপ্তিৰসি ৱাজ্যসীত্যাহ ।
ৰূপমেৱাস্যৈতন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ॥
যযুৰ্নামা-ঽসীত্যাহ । এতদ্ৱা অশ্ৱস্য প্ৰিয-ন্নামধেযম্ । প্ৰিযেণৈৱৈন-ন্নামধেযেনাভিৱদতি । তস্মাদপ্যামিত্ৰৌ সগন্ত্য । নাম্না চেদ্ধ্ৱযেতে । মিত্ৰমেৱ ভৱতঃ ॥ 33 ॥
ৰূপমেৱাস্যৈতন্মহিমানং-ৱ্যাঁচষ্টে ॥
যযুৰ্নামা-ঽসীত্যাহ । এতদ্ৱা অশ্ৱস্য প্ৰিয-ন্নামধেযম্ । প্ৰিযেণৈৱৈন-ন্নামধেযেনাভিৱদতি । তস্মাদপ্যামিত্ৰৌ সগন্ত্য । নাম্না চেদ্ধ্ৱযেতে । মিত্ৰমেৱ ভৱতঃ ॥ 33 ॥
আদিত্যানা-ম্পত্ৱা-ঽন্ৱিহীত্যাহ । আদিত্যানেৱৈন-ঙ্গমযতি ॥
অগ্নযে স্ৱাহা স্ৱাহেন্দ্ৰাগ্নিভ্যামিতি পূৰ্ৱহোমা-ঞ্জুহোতি । পূৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥ ভূৰসি ভুৱে ত্ৱা ভৱ্যায ত্ৱা ভৱিষ্যতে ত্ৱেত্যুথ্সৃজতি সৰ্ৱত্ৱায ॥ দেৱা আশাপালা এত-ন্দেৱেভ্যো-ঽশ্ৱ-ম্মেধায প্ৰোক্ষিত-ঙ্গোপাযতেত্যাহ । শতং-ৱৈঁ তল্প্যা ৰাজপুত্ৰা দেৱা আশাপালাঃ । তেভ্য এৱৈন-ম্পৰিদদাতি ॥
ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰমুক্তঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোঃ । ইহ ধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৱিধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৰন্তি-স্স্ৱাহেহ ৰমতিঃ
স্ৱাহেতি চতৃষু পথ্সু জুহোতি ॥ 34 ॥
অগ্নযে স্ৱাহা স্ৱাহেন্দ্ৰাগ্নিভ্যামিতি পূৰ্ৱহোমা-ঞ্জুহোতি । পূৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥ ভূৰসি ভুৱে ত্ৱা ভৱ্যায ত্ৱা ভৱিষ্যতে ত্ৱেত্যুথ্সৃজতি সৰ্ৱত্ৱায ॥ দেৱা আশাপালা এত-ন্দেৱেভ্যো-ঽশ্ৱ-ম্মেধায প্ৰোক্ষিত-ঙ্গোপাযতেত্যাহ । শতং-ৱৈঁ তল্প্যা ৰাজপুত্ৰা দেৱা আশাপালাঃ । তেভ্য এৱৈন-ম্পৰিদদাতি ॥
ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰমুক্তঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোঃ । ইহ ধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৱিধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৰন্তি-স্স্ৱাহেহ ৰমতিঃ
স্ৱাহেতি চতৃষু পথ্সু জুহোতি ॥ 34 ॥
এতা ৱা অশ্ৱস্য বন্ধনম্ ।
তাভিৰেৱৈন-ম্বদ্ধ্নাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ প্ৰমুক্তো বন্ধন-মাগচ্ছতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ প্ৰমুক্তো বন্ধন-ন্ন জহাতি ॥
ৰাষ্ট্ৰং-ৱাঁ অশ্ৱমেধঃ । ৰাষ্ট্ৰে খলু ৱা এতে ৱ্যাযচ্ছন্তে । যে-ঽশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্যগ্ং ৰক্ষন্তি । তেষাং-যঁ উদৃচ-ঙ্গচ্ছন্তি ।
ৰাষ্ট্ৰাদেৱ তে ৰাষ্ট্ৰ-ঙ্গচ্ছন্তি । অথ য উদৃচ-ন্ন গচ্ছন্তি ॥ 35 ॥
তাভিৰেৱৈন-ম্বদ্ধ্নাতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ প্ৰমুক্তো বন্ধন-মাগচ্ছতি ।
তস্মাদশ্ৱঃ প্ৰমুক্তো বন্ধন-ন্ন জহাতি ॥
ৰাষ্ট্ৰং-ৱাঁ অশ্ৱমেধঃ । ৰাষ্ট্ৰে খলু ৱা এতে ৱ্যাযচ্ছন্তে । যে-ঽশ্ৱ-ম্মেদ্ধ্যগ্ং ৰক্ষন্তি । তেষাং-যঁ উদৃচ-ঙ্গচ্ছন্তি ।
ৰাষ্ট্ৰাদেৱ তে ৰাষ্ট্ৰ-ঙ্গচ্ছন্তি । অথ য উদৃচ-ন্ন গচ্ছন্তি ॥ 35 ॥
ৰাষ্ট্ৰাদেৱ তে ৱ্যৱচ্ছিদ্যন্তে । পৰা ৱা এষ সিচ্যতে । যো-ঽবলো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । যদমিত্ৰা অশ্ৱং-ৱিঁন্দেৰন্ন্ ।
হন্যেতাস্য যজ্ঞঃ । চতুশ্শতা ৰক্ষন্তি । যজ্ঞস্যাঘাতায ॥ অথান্য-মানীয প্ৰোক্ষেযুঃ । সৈৱ ততঃ প্ৰাযশ্চিত্তিঃ ॥ 36 ॥
হন্যেতাস্য যজ্ঞঃ । চতুশ্শতা ৰক্ষন্তি । যজ্ঞস্যাঘাতায ॥ অথান্য-মানীয প্ৰোক্ষেযুঃ । সৈৱ ততঃ প্ৰাযশ্চিত্তিঃ ॥ 36 ॥
(গচ্ছতি - ভৱতঃ - পথ্সু জুহোতি - ন গচ্ছন্তি - +নৱ চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10 - দীক্ষাভিধান-ন্তত্ৰ ৱৈশ্ৱদেৱহোমঃ
প্ৰজাপতি-ৰকামযতাশ্ৱমেধেন যজেযেতি । স তপো-ঽতপ্যত । তস্য তেপানস্য । সপ্তাত্মনো দেৱতা উদক্ৰামন্ন্ । সা দীক্ষা-ঽভৱত্ । স এতানি ৱৈশ্ৱদেৱান্যপশ্যত্ । তান্য জুহোত্ ।
তৈৰ্ৱৈ স দীক্ষামৱাৰুন্ধ । যদ্ৱৈশ্ৱ দেৱানি জুহোতি । দীক্ষামেৱ-তৈৰ্যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥ 37 ॥
অনুৱাকং 10 - দীক্ষাভিধান-ন্তত্ৰ ৱৈশ্ৱদেৱহোমঃ
প্ৰজাপতি-ৰকামযতাশ্ৱমেধেন যজেযেতি । স তপো-ঽতপ্যত । তস্য তেপানস্য । সপ্তাত্মনো দেৱতা উদক্ৰামন্ন্ । সা দীক্ষা-ঽভৱত্ । স এতানি ৱৈশ্ৱদেৱান্যপশ্যত্ । তান্য জুহোত্ ।
তৈৰ্ৱৈ স দীক্ষামৱাৰুন্ধ । যদ্ৱৈশ্ৱ দেৱানি জুহোতি । দীক্ষামেৱ-তৈৰ্যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥ 37 ॥
সপ্ত জুহোতি । সপ্ত হি তা দেৱতা উদক্ৰামন্ন্ ॥ অন্ৱহ-ঞ্জুহোতি । অন্ৱহমেৱ দীক্ষামৱৰুন্ধে ॥ ত্ৰীণি ৱৈশ্ৱদেৱানি জুহোতি ।
চত্ৱাৰ্যৌদ্গ্ৰহণানি । সপ্ত সম্পদ্যন্তে । সপ্ত ৱৈ শীৰ.ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ ।
প্ৰাণা দীক্ষা । প্ৰাণৈৰেৱ প্ৰাণান্দীক্ষামৱৰুন্ধে ॥ 38 ॥
চত্ৱাৰ্যৌদ্গ্ৰহণানি । সপ্ত সম্পদ্যন্তে । সপ্ত ৱৈ শীৰ.ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ ।
প্ৰাণা দীক্ষা । প্ৰাণৈৰেৱ প্ৰাণান্দীক্ষামৱৰুন্ধে ॥ 38 ॥
একৱিগ্ংশতিং-ৱৈঁশ্ৱদেৱানি জুহোতি । একৱিগ্ংশতিৰ্ৱৈ দেৱলোকাঃ ।
দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশঃ ॥ এষ সুৱৰ্গো লোকঃ । তদ্দৈৱ্য-ঙ্ক্ষত্ত্ৰম্ ।
সা শ্ৰীঃ । তদ্ব্ৰদ্ধ্নস্য ৱিষ্টপম্ । তথ্স্ৱাৰাজ্য-মুচ্যতে ॥ 39 ॥
দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশঃ ॥ এষ সুৱৰ্গো লোকঃ । তদ্দৈৱ্য-ঙ্ক্ষত্ত্ৰম্ ।
সা শ্ৰীঃ । তদ্ব্ৰদ্ধ্নস্য ৱিষ্টপম্ । তথ্স্ৱাৰাজ্য-মুচ্যতে ॥ 39 ॥
ত্ৰিগ্ংশতমৌদ্গ্ৰহণানি জুহোতি । ত্ৰিগ্ংশদক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈৱান্নাদ্যমৱৰুন্ধে ॥
ত্ৰেধা ৱিভজ্য দেৱতা-ঞ্জুহোতি । ত্ৰ্যাৱৃতো ৱৈ দেৱাঃ । ত্ৰ্যাৱৃত ইমে লোকাঃ । এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ । এষাং-লোঁকানা-ঙ্ক্লৃপ্ত্যৈ ॥ অপ ৱা এতস্মাত্প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি ॥ 40 ॥
ত্ৰেধা ৱিভজ্য দেৱতা-ঞ্জুহোতি । ত্ৰ্যাৱৃতো ৱৈ দেৱাঃ । ত্ৰ্যাৱৃত ইমে লোকাঃ । এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ । এষাং-লোঁকানা-ঙ্ক্লৃপ্ত্যৈ ॥ অপ ৱা এতস্মাত্প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি ॥ 40 ॥
যো দীক্ষামতি-ৰেচযতি । সপ্তাহ-ম্প্ৰচৰন্তি ।
সপ্ত ৱৈ শীৰ্ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ । প্ৰাণা দীক্ষা ।
প্ৰাণৈৰেৱ প্ৰাণান্দীক্ষামৱৰুন্ধে ॥ পূৰ্ণাহুতি-মুত্তমা-ঞ্জুহোতি ।
সৰ্ৱং-ৱৈঁ পূৰ্ণাহুতিঃ । সৰ্ৱমেৱাপ্নোতি । অথো ইযং-ৱৈঁ পূৰ্ণাহুতিঃ ।
অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 41 ॥
সপ্ত ৱৈ শীৰ্ষণ্যাঃ প্ৰাণাঃ । প্ৰাণা দীক্ষা ।
প্ৰাণৈৰেৱ প্ৰাণান্দীক্ষামৱৰুন্ধে ॥ পূৰ্ণাহুতি-মুত্তমা-ঞ্জুহোতি ।
সৰ্ৱং-ৱৈঁ পূৰ্ণাহুতিঃ । সৰ্ৱমেৱাপ্নোতি । অথো ইযং-ৱৈঁ পূৰ্ণাহুতিঃ ।
অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 41 ॥
(ৰুন্ধে - প্ৰাণা-ন্দীক্ষামৱৰুন্ধ - উচ্যতে - ক্ৰামন্তি - তিষ্ঠতি) (অ. 10)
অনুৱাকং 11 - ৱৈশ্ৱদেৱহোমমন্ত্ৰৱ্যাখ্যানম্
প্ৰজাপতি-ৰশ্ৱমেধ-মসৃজত । তগ্ং সৃষ্ট-ন্ন কিঞ্চনোদযচ্ছত্ ।
তং-ৱৈঁশ্ৱদেৱান্যে-ৱোদযচ্ছন্ন্ । যদ্ৱৈশ্ৱদেৱানি জুহোতি ।
যজ্ঞস্যোদ্যত্যৈ ॥ স্ৱাহা-ঽঽধিমাধীতায স্ৱাহা । স্ৱাহা-ঽঽধীত-ম্মনসে স্ৱাহা ।
স্ৱাহা মনঃ প্ৰজাপতযে স্ৱাহা ।
কায স্ৱাহা কস্মৈ স্ৱাহা কতমস্মৈ স্ৱাহেতি প্ৰাজাপত্যে মুখ্যে ভৱতঃ ।
প্ৰজাপতি-মুখাভিৰেৱৈন-ন্দেৱতাভিৰুদ্যচ্ছতে ॥ 42 ॥
অনুৱাকং 11 - ৱৈশ্ৱদেৱহোমমন্ত্ৰৱ্যাখ্যানম্
প্ৰজাপতি-ৰশ্ৱমেধ-মসৃজত । তগ্ং সৃষ্ট-ন্ন কিঞ্চনোদযচ্ছত্ ।
তং-ৱৈঁশ্ৱদেৱান্যে-ৱোদযচ্ছন্ন্ । যদ্ৱৈশ্ৱদেৱানি জুহোতি ।
যজ্ঞস্যোদ্যত্যৈ ॥ স্ৱাহা-ঽঽধিমাধীতায স্ৱাহা । স্ৱাহা-ঽঽধীত-ম্মনসে স্ৱাহা ।
স্ৱাহা মনঃ প্ৰজাপতযে স্ৱাহা ।
কায স্ৱাহা কস্মৈ স্ৱাহা কতমস্মৈ স্ৱাহেতি প্ৰাজাপত্যে মুখ্যে ভৱতঃ ।
প্ৰজাপতি-মুখাভিৰেৱৈন-ন্দেৱতাভিৰুদ্যচ্ছতে ॥ 42 ॥
অদিত্যৈ স্ৱাহা-ঽদিত্যৈ মহ্যৈ স্ৱাহা-ঽদিত্যৈ সুমৃডীকাযৈ স্ৱাহেত্যাহ । ইযং-ৱাঁ অদিতিঃ । অস্যা এৱৈন-ম্প্ৰতিষ্ঠাযোদ্যচ্ছতে ॥
সৰস্ৱত্যৈ স্ৱাহা সৰস্ৱত্যৈ বৃহত্যৈ স্ৱাহা সৰস্ৱত্যৈ পাৱকাযৈ স্ৱাহেত্যাহ ।
ৱাগ্ৱৈ সৰস্ৱতী । ৱাচৈৱৈনমুদ্যচ্ছতে ॥
পূষ্ণে স্ৱাহা পূষ্ণে প্ৰপথ্যায স্ৱাহা পূষ্ণে নৰন্ধিষায স্ৱাহেত্যাহ ।
পশৱো ৱৈ পূষা । পশুভিৰেৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ॥ ত্ৱষ্ট্ৰে স্ৱাহা ত্ৱষ্ট্ৰ তুৰীপায স্ৱাহা ত্ৱষ্ট্ৰে পুৰুৰূপায স্ৱাহেত্যাহ । ত্ৱষ্টা ৱৈ পশূনা-ম্মিথুনানাগ্ং ৰূপকৃত্ । ৰূপমেৱ পশুষু দধাতি । অথো ৰূপৈৰেৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ॥
ৱিষ্ণৱে স্ৱাহা ৱিষ্ণৱে নিখুৰ্যপায স্ৱাহা ৱিষ্ণৱে নিভূযপায স্ৱাহেত্যাহ ।
যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুঃ । যজ্ঞাযৈৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ॥ পূৰ্ণাহুতি-মুত্তমা-ঞ্জুহোতি । প্ৰত্যুত্তব্ধ্যৈ সযত্ৱায ॥ 43 ॥
সৰস্ৱত্যৈ স্ৱাহা সৰস্ৱত্যৈ বৃহত্যৈ স্ৱাহা সৰস্ৱত্যৈ পাৱকাযৈ স্ৱাহেত্যাহ ।
ৱাগ্ৱৈ সৰস্ৱতী । ৱাচৈৱৈনমুদ্যচ্ছতে ॥
পূষ্ণে স্ৱাহা পূষ্ণে প্ৰপথ্যায স্ৱাহা পূষ্ণে নৰন্ধিষায স্ৱাহেত্যাহ ।
পশৱো ৱৈ পূষা । পশুভিৰেৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ॥ ত্ৱষ্ট্ৰে স্ৱাহা ত্ৱষ্ট্ৰ তুৰীপায স্ৱাহা ত্ৱষ্ট্ৰে পুৰুৰূপায স্ৱাহেত্যাহ । ত্ৱষ্টা ৱৈ পশূনা-ম্মিথুনানাগ্ং ৰূপকৃত্ । ৰূপমেৱ পশুষু দধাতি । অথো ৰূপৈৰেৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ॥
ৱিষ্ণৱে স্ৱাহা ৱিষ্ণৱে নিখুৰ্যপায স্ৱাহা ৱিষ্ণৱে নিভূযপায স্ৱাহেত্যাহ ।
যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুঃ । যজ্ঞাযৈৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ॥ পূৰ্ণাহুতি-মুত্তমা-ঞ্জুহোতি । প্ৰত্যুত্তব্ধ্যৈ সযত্ৱায ॥ 43 ॥
(যচ্ছতে - পুৰুৰূপায স্ৱাহেত্যাহাষ্টৌ চ) (অ. 11)
অনুৱাকং 12 - অশ্ৱসঞ্চৰণৱথ্সৰে প্ৰতিদিন-ন্দেৱযজনদেশে কৰ্তৱ্যমিষ্টিত্ৰযমভিধীযতে
সাৱিত্ৰ-মষ্টকপাল-ম্প্ৰাতৰ্নিৰ্ৱপতি । অষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী ।
গাযত্ৰ-ম্প্ৰাতস্সৱনম্ ।
প্ৰাতস্সৱনা দেৱৈন-ঙ্গাযত্ৰিযা 007আ;ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে ।
অথো প্ৰাতস্সৱনমেৱ তেনাপ্নোতি । গাযত্ৰী-ঞ্ছন্দঃ ॥ সৱিত্ৰে প্ৰসৱিত্ৰ একাদশ-কপাল-ম্মদ্ধ্যন্দিনে । একাদশাক্ষৰা ত্ৰিষ্টুপ্ ।
ত্ৰৈষ্টুভ-ম্মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱনম্ ।
মাদ্ধ্যন্দিনা-দেৱৈনগ্ং সৱনাত্ত্ৰিষ্টুভঃ-ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে ॥ 44 ॥
অনুৱাকং 12 - অশ্ৱসঞ্চৰণৱথ্সৰে প্ৰতিদিন-ন্দেৱযজনদেশে কৰ্তৱ্যমিষ্টিত্ৰযমভিধীযতে
সাৱিত্ৰ-মষ্টকপাল-ম্প্ৰাতৰ্নিৰ্ৱপতি । অষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী ।
গাযত্ৰ-ম্প্ৰাতস্সৱনম্ ।
প্ৰাতস্সৱনা দেৱৈন-ঙ্গাযত্ৰিযা 007আ;ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে ।
অথো প্ৰাতস্সৱনমেৱ তেনাপ্নোতি । গাযত্ৰী-ঞ্ছন্দঃ ॥ সৱিত্ৰে প্ৰসৱিত্ৰ একাদশ-কপাল-ম্মদ্ধ্যন্দিনে । একাদশাক্ষৰা ত্ৰিষ্টুপ্ ।
ত্ৰৈষ্টুভ-ম্মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱনম্ ।
মাদ্ধ্যন্দিনা-দেৱৈনগ্ং সৱনাত্ত্ৰিষ্টুভঃ-ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে ॥ 44 ॥
অথো মাদ্ধ্যন্দিনমেৱ সৱন-ন্তেনাপ্নোতি । ত্ৰিষ্টুভ-ঞ্ছন্দঃ ॥ সৱিত্ৰ আসৱিত্ৰে দ্ৱাদশ-কপাল-মপৰাহ্ণে । দ্ৱাদশাক্ষৰা জগতী । জাগত-ন্তৃতীয সৱনম্ ।
তৃতীয সৱনাদেৱৈন-ঞ্জগত্যা 007আ;ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে ।
অথো তৃতীয সৱনমেৱ তেনাপ্নোতি ।
জগতী-ঞ্ছন্দঃ ॥ ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰমুক্তঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোঃ ।
ইহ ধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৱিধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৰন্তি-স্স্ৱাহেহ ৰমতি-স্স্ৱাহেতি চতস্ৰ আহুতী-ৰ্জুহোতি
( ) ॥ 45 ॥
তৃতীয সৱনাদেৱৈন-ঞ্জগত্যা 007আ;ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে ।
অথো তৃতীয সৱনমেৱ তেনাপ্নোতি ।
জগতী-ঞ্ছন্দঃ ॥ ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰমুক্তঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোঃ ।
ইহ ধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৱিধৃতি-স্স্ৱাহেহ ৰন্তি-স্স্ৱাহেহ ৰমতি-স্স্ৱাহেতি চতস্ৰ আহুতী-ৰ্জুহোতি
( ) ॥ 45 ॥
চতস্ৰো দিশঃ । দিগ্ভিৰেৱৈন-ম্পৰিগৃহ্ণাতি ॥ আশ্ৱত্থো ৱ্ৰজো ভৱতি । প্ৰজাপতি-ৰ্দেৱেভ্যো নিলাযত । অশ্ৱো ৰূপ-ঙ্কৃত্ৱা ।
সো-ঽশ্ৱত্থে সংৱঁথ্সৰ-মতিষ্ঠত্ । তদশ্ৱত্থস্যা-শ্ৱত্থত্ৱম্ ।
যদাশ্ৱত্থো ৱ্ৰজো ভৱতি । স্ৱ এৱৈনং-যোঁনৌ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ 46 ॥
সো-ঽশ্ৱত্থে সংৱঁথ্সৰ-মতিষ্ঠত্ । তদশ্ৱত্থস্যা-শ্ৱত্থত্ৱম্ ।
যদাশ্ৱত্থো ৱ্ৰজো ভৱতি । স্ৱ এৱৈনং-যোঁনৌ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ 46 ॥
(ত্ৰিষ্টুভ শ্ছন্দসো-ঽধি নিৰ্মিমীতে - জুহোতি - নৱ চ) (অ. 12)
অনুৱাকং 13 - সংৱঁথ্সৰাদ্ৰ্ধ্ৱমুখ্যস্যাগ্ৰেৰূপস্থানম্
আ ব্ৰহ্ম-ন্ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱৰ্চসী জাযতা-মিত্যাহ । ব্ৰাহ্মণ এৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চস-ন্দধাতি । তস্মাত্পুৰা ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱৰ্চস্য জাযত ॥ আ-ঽস্মি-ন্ৰাষ্ট্ৰে ৰাজন্য ইষৱ্যঃ শূৰো মহাৰথো জাযতা-মিত্যাহ । ৰাজন্য এৱ শৌৰ্য-ম্মহিমান-ন্দধাতি । তস্মাত্পুৰা ৰাজন্য ইষৱ্যঃ শূৰো মহাৰথো-ঽজাযত ॥
দোগ্ধ্ৰী ধেনুৰিত্যাহ । ধেন্ৱামেৱ পযো দধাতি । তস্মাত্পুৰা দোগ্ধ্ৰী ধেনুৰজাযত । ৱোঢা-ঽনড্ৱা-নিত্যাহ ॥ 47 ॥
অনুৱাকং 13 - সংৱঁথ্সৰাদ্ৰ্ধ্ৱমুখ্যস্যাগ্ৰেৰূপস্থানম্
আ ব্ৰহ্ম-ন্ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱৰ্চসী জাযতা-মিত্যাহ । ব্ৰাহ্মণ এৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চস-ন্দধাতি । তস্মাত্পুৰা ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱৰ্চস্য জাযত ॥ আ-ঽস্মি-ন্ৰাষ্ট্ৰে ৰাজন্য ইষৱ্যঃ শূৰো মহাৰথো জাযতা-মিত্যাহ । ৰাজন্য এৱ শৌৰ্য-ম্মহিমান-ন্দধাতি । তস্মাত্পুৰা ৰাজন্য ইষৱ্যঃ শূৰো মহাৰথো-ঽজাযত ॥
দোগ্ধ্ৰী ধেনুৰিত্যাহ । ধেন্ৱামেৱ পযো দধাতি । তস্মাত্পুৰা দোগ্ধ্ৰী ধেনুৰজাযত । ৱোঢা-ঽনড্ৱা-নিত্যাহ ॥ 47 ॥
অনডুহ্যেৱ ৱীৰ্য-ন্দধাতি । তস্মাত্পুৰা ৱোঢা-ঽনড্ৱানজাযত । আশু-স্সপ্তিৰিত্যাহ । অশ্ৱ এৱ জৱ-ন্দধাতি । তস্মাত্পুৰা-ঽঽশুৰশ্ৱো-ঽজাযত । পুৰধিংৰ্যোষেত্যাহ ।
যোষিত্যেৱ ৰূপ-ন্দধাতি । তস্মাথ্স্ত্ৰী যুৱতিঃ প্ৰিযা ভাৱুকা ॥ জিষ্ণূ ৰথেষ্ঠা ইত্যাহ । আ হ ৱৈ তত্ৰ জিষ্ণূ ৰথেষ্ঠা জাযতে ॥ 48 ॥
যোষিত্যেৱ ৰূপ-ন্দধাতি । তস্মাথ্স্ত্ৰী যুৱতিঃ প্ৰিযা ভাৱুকা ॥ জিষ্ণূ ৰথেষ্ঠা ইত্যাহ । আ হ ৱৈ তত্ৰ জিষ্ণূ ৰথেষ্ঠা জাযতে ॥ 48 ॥
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ সভেযো যুৱেত্যাহ । যো ৱৈ পূৰ্ৱৱযসী ।
স সভেযো যুৱা । তস্মাদ্যুৱা পুমা-ন্প্ৰিযো ভাৱুকঃ ॥ আ-ঽস্য যজমানস্য ৱীৰো জাযতা-মিত্যাহ । আ হ ৱৈ তত্ৰ যজমানস্য ৱীৰো জাযতে ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ নিকামেনিকামে নঃ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষত্ৱিত্যাহ ।
নিকামেনিকামে হ ৱৈ তত্ৰ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ ফলিন্যো ন ওষধযঃ পচ্যন্তা-মিত্যাহ ।
ফলিন্যো হ ৱৈ তত্ৰৌষধযঃ পচ্যন্তে । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ।
যোগক্ষেমো নঃ কল্পতা-মিত্যাহ ।
কল্পতে হ ৱৈ তত্ৰ প্ৰজাভ্যো যোগক্ষেমঃ ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ 49 ॥
স সভেযো যুৱা । তস্মাদ্যুৱা পুমা-ন্প্ৰিযো ভাৱুকঃ ॥ আ-ঽস্য যজমানস্য ৱীৰো জাযতা-মিত্যাহ । আ হ ৱৈ তত্ৰ যজমানস্য ৱীৰো জাযতে ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ নিকামেনিকামে নঃ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষত্ৱিত্যাহ ।
নিকামেনিকামে হ ৱৈ তত্ৰ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ ফলিন্যো ন ওষধযঃ পচ্যন্তা-মিত্যাহ ।
ফলিন্যো হ ৱৈ তত্ৰৌষধযঃ পচ্যন্তে । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ।
যোগক্ষেমো নঃ কল্পতা-মিত্যাহ ।
কল্পতে হ ৱৈ তত্ৰ প্ৰজাভ্যো যোগক্ষেমঃ ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ 49 ॥
(অনড্ৱানিত্যাহ - জাযতে - ৱৰ্ষতি সপ্ত চ) (অ. 13)
অনুৱাকং 14 - অন্নহোমাঃ. ত্ৰিৰাত্ৰৰূপস্যাশ্ৱমেধস্য প্ৰথমদিনৰাত্ৰৌ
প্ৰজাপতি-ৰ্দেৱেভ্যো যজ্ঞান্ ৱ্যাদিশত্ ।
স আত্ম-ন্নশ্ৱমেধমধত্ত ।
ত-ন্দেৱা অব্ৰুৱন্ন্ । এষ ৱাৱ যজ্ঞঃ । যদশ্ৱমেধঃ । অপ্যেৱ নো-ঽত্ৰাস্ত্ৱিতি ।
তেভ্য এতানন্নহোমা-ন্প্ৰাযচ্ছত্ ।
তানজুহোত্ । তৈৰ্ৱৈ স দেৱান প্ৰীণাত্ ।
যদন্ন-হোমাঞ্জুহোতি ॥ 50 ॥
অনুৱাকং 14 - অন্নহোমাঃ. ত্ৰিৰাত্ৰৰূপস্যাশ্ৱমেধস্য প্ৰথমদিনৰাত্ৰৌ
প্ৰজাপতি-ৰ্দেৱেভ্যো যজ্ঞান্ ৱ্যাদিশত্ ।
স আত্ম-ন্নশ্ৱমেধমধত্ত ।
ত-ন্দেৱা অব্ৰুৱন্ন্ । এষ ৱাৱ যজ্ঞঃ । যদশ্ৱমেধঃ । অপ্যেৱ নো-ঽত্ৰাস্ত্ৱিতি ।
তেভ্য এতানন্নহোমা-ন্প্ৰাযচ্ছত্ ।
তানজুহোত্ । তৈৰ্ৱৈ স দেৱান প্ৰীণাত্ ।
যদন্ন-হোমাঞ্জুহোতি ॥ 50 ॥
দেৱানেৱ তৈৰ্যজমানঃ প্ৰীণাতি ॥ আজ্যেন জুহোতি ।
অগ্নেৰ্ৱা এতদ্ৰূপম্ । যদাজ্যম্ । যদাজ্যেন জুহোতি । অগ্নিমেৱ তত্প্ৰীণাতি ॥ মধুনা জুহোতি ।
মহত্যৈ ৱা এতদ্দেৱতাযৈ ৰূপম্ । যন্মধু । যন্মধুনা জুহোতি ॥ 51 ॥
অগ্নেৰ্ৱা এতদ্ৰূপম্ । যদাজ্যম্ । যদাজ্যেন জুহোতি । অগ্নিমেৱ তত্প্ৰীণাতি ॥ মধুনা জুহোতি ।
মহত্যৈ ৱা এতদ্দেৱতাযৈ ৰূপম্ । যন্মধু । যন্মধুনা জুহোতি ॥ 51 ॥
মহতীমেৱ তদ্দেৱতা-ম্প্ৰীণাতি । তণ্ডুলৈ-ৰ্জুহোতি । ৱসূনাং-ৱাঁ এতদ্ৰূপম্ । যত্তণ্ডুলাঃ । যত্তণ্ডুলৈ-ৰ্জুহোতি ।
ৱসূনেৱ তত্প্ৰীণাতি । পৃথুকৈ-ৰ্জুহোতি (ৰ্জুহোতি) ।
ৰুদ্ৰাণাং-ৱাঁ এতদ্ৰূপম্ । যত্পৃথুকাঃ । যত্পৃথুকৈ-ৰ্জুহোতি ॥ 52 ॥
ৱসূনেৱ তত্প্ৰীণাতি । পৃথুকৈ-ৰ্জুহোতি (ৰ্জুহোতি) ।
ৰুদ্ৰাণাং-ৱাঁ এতদ্ৰূপম্ । যত্পৃথুকাঃ । যত্পৃথুকৈ-ৰ্জুহোতি ॥ 52 ॥
ৰুদ্ৰানেৱ তত্প্ৰীণাতি । লাজৈৰ্জুহোতি । আদিত্যানাং-ৱাঁ এতদ্ৰূপম্ । যল্লাজাঃ । যল্লাজৈ-ৰ্জুহোতি । আদিত্যানেৱ তত্প্ৰীণাতি । কৰম্বৈ-ৰ্জুহোতি । ৱিশ্ৱেষাং-ৱাঁ এতদ্দেৱানাগ্ং ৰূপম্ । যত্কৰম্বাঃ । যত্কৰম্বৈ-ৰ্জুহোতি ॥ 53 ॥
ৱিশ্ৱানেৱ তদ্দেৱা-ন্প্ৰীণাতি । ধানাভি-ৰ্জুহোতি ।
নক্ষত্ৰাণাং-ৱাঁ এতদ্ৰূপম্ । যদ্ধানাঃ । যদ্ধানাভি-ৰ্জুহোতি । নক্ষত্ৰাণ্যেৱ তত্প্ৰীণাতি । সক্তুভি-ৰ্জুহোতি । প্ৰজাপতেৰ্ৱা এতদ্ৰূপম্ ।
যথ্সক্তৱঃ । যথ্সক্তুভি-ৰ্জুহোতি ॥ 54 ॥
নক্ষত্ৰাণাং-ৱাঁ এতদ্ৰূপম্ । যদ্ধানাঃ । যদ্ধানাভি-ৰ্জুহোতি । নক্ষত্ৰাণ্যেৱ তত্প্ৰীণাতি । সক্তুভি-ৰ্জুহোতি । প্ৰজাপতেৰ্ৱা এতদ্ৰূপম্ ।
যথ্সক্তৱঃ । যথ্সক্তুভি-ৰ্জুহোতি ॥ 54 ॥
প্ৰজাপতিমেৱ তত্প্ৰীণাতি । মসূস্যৈৰ্জুহোতি ।
সৰ্ৱাসাং-ৱাঁ এতদ্দেৱতানাগ্ং ৰূপম্ । যন্মসূস্যানি । যন্মসূস্যৈ-ৰ্জুহোতি । সৰ্ৱা এৱ তদ্দেৱতাঃ প্ৰীণাতি । প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈ-ৰ্জুহোতি । প্ৰিযাঙ্গা হ ৱৈ নামৈতে ।
এতৈৰ্ৱৈ দেৱা অশ্ৱস্যাঙ্গানি সমদধুঃ । যত্প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈ-ৰ্জুহোতি । অশ্ৱস্যৈৱাঙ্গানি সন্দধাতি ॥ দশান্নানি জুহোতি । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ ।
ৱিৰাট্-কৃথ্স্নস্যা-ন্নাদ্যস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 55 ॥
সৰ্ৱাসাং-ৱাঁ এতদ্দেৱতানাগ্ং ৰূপম্ । যন্মসূস্যানি । যন্মসূস্যৈ-ৰ্জুহোতি । সৰ্ৱা এৱ তদ্দেৱতাঃ প্ৰীণাতি । প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈ-ৰ্জুহোতি । প্ৰিযাঙ্গা হ ৱৈ নামৈতে ।
এতৈৰ্ৱৈ দেৱা অশ্ৱস্যাঙ্গানি সমদধুঃ । যত্প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈ-ৰ্জুহোতি । অশ্ৱস্যৈৱাঙ্গানি সন্দধাতি ॥ দশান্নানি জুহোতি । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ ।
ৱিৰাট্-কৃথ্স্নস্যা-ন্নাদ্যস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 55 ॥
(জুহোতি - মধুনা জুহোতি - পৃথুকৈৰ্জুহোতি - কৰম্বৈৰ্জুহোতি - সক্তুভিৰ্জুহোতি - প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈৰ্জুহোতি চত্ৱাৰি চ) (অ. 14)
(অন্নহোমানাজ্যেনাগ্নেৰ্মধুনা তণ্ডুলৈঃ পৃথুকৈৰ্লাজৈঃ কৰম্বৈদ্ৰ্ধানাভি-স্সক্তুভিৰ্মসূস্যৈঃ প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈ-ৰ্দশান্নানি দ্ৱাদশ)
অনুৱাকং 15 - তত্প্ৰকাৰৱিশেষ
প্ৰজাপতি-ৰশ্ৱমেধমসৃজত । তগ্ং সৃষ্টগ্ং ৰক্ষাগ্স্য জিঘাগ্ংসন্ন্ ।
স এতা-ন্প্ৰজাপতিৰ্নক্তগ্ং হোমান-পশ্যত্ । তান জুহোত্ । তৈৰ্ৱৈ স যজ্ঞা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপাহন্ন্ । যন্নক্তগ্ং হোমাঞ্জুহোতি । যজ্ঞাদেৱ তৈৰ্যজমানো ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ॥ আজ্যেন জুহোতি ।
ৱজ্ৰো ৱা আজ্যম্ । ৱজ্ৰেণৈৱ যজ্ঞা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ॥ 56 ॥
(অন্নহোমানাজ্যেনাগ্নেৰ্মধুনা তণ্ডুলৈঃ পৃথুকৈৰ্লাজৈঃ কৰম্বৈদ্ৰ্ধানাভি-স্সক্তুভিৰ্মসূস্যৈঃ প্ৰিযঙ্গুতণ্ডুলৈ-ৰ্দশান্নানি দ্ৱাদশ)
অনুৱাকং 15 - তত্প্ৰকাৰৱিশেষ
প্ৰজাপতি-ৰশ্ৱমেধমসৃজত । তগ্ং সৃষ্টগ্ং ৰক্ষাগ্স্য জিঘাগ্ংসন্ন্ ।
স এতা-ন্প্ৰজাপতিৰ্নক্তগ্ং হোমান-পশ্যত্ । তান জুহোত্ । তৈৰ্ৱৈ স যজ্ঞা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপাহন্ন্ । যন্নক্তগ্ং হোমাঞ্জুহোতি । যজ্ঞাদেৱ তৈৰ্যজমানো ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ॥ আজ্যেন জুহোতি ।
ৱজ্ৰো ৱা আজ্যম্ । ৱজ্ৰেণৈৱ যজ্ঞা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ॥ 56 ॥
আজ্যস্য প্ৰতিপদ-ঙ্কৰোতি । প্ৰাণো ৱা আজ্যম্ ।
মুখত এৱাস্য প্ৰাণ-ন্দধাতি ॥ অন্নহোমা-ঞ্জুহোতি । শৰীৰৱদেৱাৱৰুন্ধে ॥ ৱ্যত্যাস-ঞ্জুহোতি । উভযস্যা ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
নক্ত-ঞ্জুহোতি । ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥ আজ্যেনা-ন্ততো জুহোতি ॥ 57 ॥
মুখত এৱাস্য প্ৰাণ-ন্দধাতি ॥ অন্নহোমা-ঞ্জুহোতি । শৰীৰৱদেৱাৱৰুন্ধে ॥ ৱ্যত্যাস-ঞ্জুহোতি । উভযস্যা ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
নক্ত-ঞ্জুহোতি । ৰক্ষসামপহত্যৈ ॥ আজ্যেনা-ন্ততো জুহোতি ॥ 57 ॥
প্ৰাণো ৱা আজ্যম্ । উভযত এৱাস্য প্ৰাণ-ন্দধাতি । পুৰস্তা-চ্চোপৰিষ্টাচ্চ ॥ একস্মৈ স্ৱাহেত্যাহ । অস্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি । দ্ৱাভ্যাগ্ স্ৱাহেত্যাহ । অমুষ্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি । উভযোৰেৱ লোকযাঃ প্ৰতিতিষ্ঠতি । অস্মিগ্গ্শ্চা-মুষ্মিগ্গ্শ্চ ॥ শতায স্ৱাহেত্যাহ । শতাযুৰ্ৱৈ পুৰুষ-শ্শতৱীৰ্যঃ । আযুৰেৱ ৱীৰ্যমৱৰুন্ধে ।
সহস্ৰায স্ৱাহেত্যাহ । আযুৰ্ৱৈ সহস্ৰম্ । আযুৰেৱা-ৱৰুন্ধে ॥
সৰ্ৱস্মৈ স্ৱাহেত্যাহ । অপৰিমিতমেৱা ৱৰুন্ধে ॥ 58 ॥
সহস্ৰায স্ৱাহেত্যাহ । আযুৰ্ৱৈ সহস্ৰম্ । আযুৰেৱা-ৱৰুন্ধে ॥
সৰ্ৱস্মৈ স্ৱাহেত্যাহ । অপৰিমিতমেৱা ৱৰুন্ধে ॥ 58 ॥
(এৱ যজ্ঞ-দ্ৰক্ষাগ্স্যপহন্ - ত্যন্ততো জুহোতি - শতায স্ৱাহেত্যাহ সপ্ত চ) (অ. 15)
অনুৱাকং 16 - ৱিৱৰণমেতযোঃ
প্ৰজাপতিং-ৱাঁ এষ ঈফ্সতীত্যাহুঃ । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজত ইতি ।
অথো আহুঃ । সৰ্ৱাণি ভূতানীতি ॥
একস্মৈ স্ৱাহেত্যাহ । প্ৰজাপতিৰ্ৱা একঃ । তমেৱাপ্নোতি ॥ একস্মৈ স্ৱাহা দ্ৱাভ্যাগ্ স্ৱাহেত্যভি-পূৰ্ৱমাহুতী-ৰ্জুহোতি ।
অভিপূৰ্ৱমেৱ সৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ একোত্তৰ-ঞ্জুহোতি ॥ 59 ॥
অনুৱাকং 16 - ৱিৱৰণমেতযোঃ
প্ৰজাপতিং-ৱাঁ এষ ঈফ্সতীত্যাহুঃ । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজত ইতি ।
অথো আহুঃ । সৰ্ৱাণি ভূতানীতি ॥
একস্মৈ স্ৱাহেত্যাহ । প্ৰজাপতিৰ্ৱা একঃ । তমেৱাপ্নোতি ॥ একস্মৈ স্ৱাহা দ্ৱাভ্যাগ্ স্ৱাহেত্যভি-পূৰ্ৱমাহুতী-ৰ্জুহোতি ।
অভিপূৰ্ৱমেৱ সৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ একোত্তৰ-ঞ্জুহোতি ॥ 59 ॥
একৱদেৱ সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ সন্তত-ঞ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সন্তত্যৈ ॥ শতায স্ৱাহেত্যাহ । শতাযুৰ্ৱৈ পুৰুষ-শ্শতৱীৰ্যঃ । আযুৰেৱ ৱীৰ্যমৱৰুন্ধে । সহস্ৰায স্ৱাহেত্যাহ । আযুৰ্ৱৈ সহস্ৰম্ । আযুৰেৱা ৱৰুন্ধে ॥ অযুতায স্ৱাহা নিযুতায স্ৱাহা প্ৰযুতায স্ৱাহেত্যাহ ॥ 60 ॥
ত্ৰয ইমে লোকাঃ । ইমানেৱ লোকানৱৰুন্ধে ॥ অৰ্বুদায স্ৱাহেত্যাহ । ৱাগ্ৱা অৰ্বুদম্ । ৱাচমেৱা ৱৰুন্ধে ॥ ন্যৰ্বুদায স্ৱাহেত্যাহ ।
যো ৱৈ ৱাচো ভূমা । তন্ন্যৰ্বুদম্ ।
ৱাচ এৱ ভূমানমৱৰুন্ধে ॥
সমুদ্ৰায স্ৱাহেত্যাহ ॥ 61 ॥
যো ৱৈ ৱাচো ভূমা । তন্ন্যৰ্বুদম্ ।
ৱাচ এৱ ভূমানমৱৰুন্ধে ॥
সমুদ্ৰায স্ৱাহেত্যাহ ॥ 61 ॥
সমুদ্ৰমেৱাপ্নোতি । মদ্ধ্যায স্ৱাহেত্যাহ । মদ্ধ্যমেৱাপ্নোতি । অন্তায স্ৱাহেত্যাহ । অন্তমে-ৱাপ্নোতি । পৰাদ্ৰ্ধায স্ৱাহেত্যাহ ।
পৰাদ্ৰ্ধমেৱাপ্নোতি ॥ উষসে স্ৱাহা ৱ্যুষ্ট্যৈ স্ৱাহেত্যাহ । ৰাত্ৰিৰ্ৱা উষাঃ ।
অহৰ্ৱ্যুষ্টিঃ । অহোৰাত্ৰে এৱাৱৰুন্ধে ।
অথো অহোৰাত্ৰযোৰেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
তা যদুভযীৰ্দিৱা ৱা নক্তং-ৱাঁ জুহুযাত্ । অহোৰাত্ৰে মোহযেত্ । উষসে স্ৱাহা ৱ্যুষ্ট্যৈ স্ৱাহোদেষ্যতে স্ৱাহোদ্যতে
স্ৱাহেত্যনুদিতে জুহোতি । উদিতায স্ৱাহা সুৱৰ্গায স্ৱাহা লোকায স্ৱাহেত্যুদিতে জুহোতি ।
অহোৰাত্ৰযো-ৰৱ্যতিমোহায ॥ 62 ॥
পৰাদ্ৰ্ধমেৱাপ্নোতি ॥ উষসে স্ৱাহা ৱ্যুষ্ট্যৈ স্ৱাহেত্যাহ । ৰাত্ৰিৰ্ৱা উষাঃ ।
অহৰ্ৱ্যুষ্টিঃ । অহোৰাত্ৰে এৱাৱৰুন্ধে ।
অথো অহোৰাত্ৰযোৰেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
তা যদুভযীৰ্দিৱা ৱা নক্তং-ৱাঁ জুহুযাত্ । অহোৰাত্ৰে মোহযেত্ । উষসে স্ৱাহা ৱ্যুষ্ট্যৈ স্ৱাহোদেষ্যতে স্ৱাহোদ্যতে
স্ৱাহেত্যনুদিতে জুহোতি । উদিতায স্ৱাহা সুৱৰ্গায স্ৱাহা লোকায স্ৱাহেত্যুদিতে জুহোতি ।
অহোৰাত্ৰযো-ৰৱ্যতিমোহায ॥ 62 ॥
(একোত্তৰ-ঞ্জুহোতি - প্ৰযুতায স্ৱাহেত্যাহ - সমুদ্ৰায স্ৱাহেত্যাহাহ--ৰ্ ৱ্যুষ্টি-স্সপ্ত চ) (অ. 16)
অনুৱাকং 17 - সপ্তমকাণ্ডগতান্নহোমানুৱাকা ৱ্যাখ্যাযন্তে
ৱিভূৰ্মাত্ৰা প্ৰভূঃ পিত্ৰেত্যশ্ৱ-নামানি জুহোতি ।
উভযোৰেৱৈনং-লোঁকযো-ৰ্নামধেয-ঙ্গমযতি ॥ আযনায স্ৱাহা প্ৰাযণায স্ৱাহেত্যু-দ্দ্ৰাৱাঞ্জুহোতি । সৰ্ৱমেৱৈন-মস্কন্নগ্ং সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি ॥
অগ্নযে স্ৱাহা সোমায স্ৱাহেতি পূৰ্ৱহামা-ঞ্জুহোতি । পূৰ্ৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥
পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা-ঽন্তৰিক্ষায স্ৱাহেত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥ অগ্নযে স্ৱাহা সোমায স্ৱাহেতি পূৰ্ৱদীক্ষা জুহোতি ।
পূৰ্ৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥ 63 ॥
অনুৱাকং 17 - সপ্তমকাণ্ডগতান্নহোমানুৱাকা ৱ্যাখ্যাযন্তে
ৱিভূৰ্মাত্ৰা প্ৰভূঃ পিত্ৰেত্যশ্ৱ-নামানি জুহোতি ।
উভযোৰেৱৈনং-লোঁকযো-ৰ্নামধেয-ঙ্গমযতি ॥ আযনায স্ৱাহা প্ৰাযণায স্ৱাহেত্যু-দ্দ্ৰাৱাঞ্জুহোতি । সৰ্ৱমেৱৈন-মস্কন্নগ্ং সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি ॥
অগ্নযে স্ৱাহা সোমায স্ৱাহেতি পূৰ্ৱহামা-ঞ্জুহোতি । পূৰ্ৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥
পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা-ঽন্তৰিক্ষায স্ৱাহেত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥ অগ্নযে স্ৱাহা সোমায স্ৱাহেতি পূৰ্ৱদীক্ষা জুহোতি ।
পূৰ্ৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥ 63 ॥
পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা-ঽন্তৰিক্ষায স্ৱাহেত্যে-কৱিগ্ংশিনী-ন্দীক্ষা-ঞ্জুহোতি ।
একৱিগ্ংশতিৰ্ৱৈ দেৱলোকাঃ । দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশঃ । এষ সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥
ভুৱো দেৱানা-ঙ্কৰ্মণেত্যৃতু-দীক্ষা জুহোতি ।
ঋতূনে-ৱাস্মৈ কল্পযতি ॥ অগ্নযে স্ৱাহা ৱাযৱে স্ৱাহেতি জুহোত্য-নন্তৰিত্যৈ ॥ 64 ॥
একৱিগ্ংশতিৰ্ৱৈ দেৱলোকাঃ । দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশঃ । এষ সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥
ভুৱো দেৱানা-ঙ্কৰ্মণেত্যৃতু-দীক্ষা জুহোতি ।
ঋতূনে-ৱাস্মৈ কল্পযতি ॥ অগ্নযে স্ৱাহা ৱাযৱে স্ৱাহেতি জুহোত্য-নন্তৰিত্যৈ ॥ 64 ॥
অৰ্ৱাংযঁজ্ঞ-স্সঙ্ক্ৰামত্ৱি-ত্যাপ্তী-ৰ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যাপ্ত্যৈ ॥ ভূত-ম্ভৱ্য-ম্ভৱিষ্যদিতি পৰ্যাপ্তী-ৰ্জুহোতি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য পৰ্যাপ্ত্যৈ ॥
আ মে গৃহা ভৱন্ত্ৱিত্যাভূ-ৰ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা ভূত্যৈ ॥
অগ্নিনা তপো-ঽন্ৱভৱদিত্যনুভূ-ৰ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যানুভূত্যৈ ॥
স্ৱাহা-ঽঽধিমাধীতায স্ৱাহেতি সমস্তানি ৱৈশ্ৱদেৱানি জুহোতি । সমস্তমেৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥ 65 ॥
সুৱৰ্গস্য লোকস্য পৰ্যাপ্ত্যৈ ॥
আ মে গৃহা ভৱন্ত্ৱিত্যাভূ-ৰ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা ভূত্যৈ ॥
অগ্নিনা তপো-ঽন্ৱভৱদিত্যনুভূ-ৰ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যানুভূত্যৈ ॥
স্ৱাহা-ঽঽধিমাধীতায স্ৱাহেতি সমস্তানি ৱৈশ্ৱদেৱানি জুহোতি । সমস্তমেৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-মতিক্ৰামতি ॥ 65 ॥
দদ্ভ্য-স্স্ৱাহা হনূভ্যাগ্ স্ৱাহেত্যঙ্গহোমা-ঞ্জুহোতি ।
অঙ্গে অঙ্গে ৱৈ পুৰুষস্য পাপ্মোপশ্লিষ্টঃ ।
অঙ্গাদঙ্গা দেৱৈন-ম্পাপ্মনস্তেন মুঞ্চতি ॥ অঞ্জ্যেতায স্ৱাহা কৃষ্ণায স্ৱাহা শ্ৱেতায স্ৱাহেত্য-শ্ৱৰূপাণি জুহোতি ।
ৰূপৈৰেৱৈনগ্ং সমদ্ৰ্ধযতি ॥
ওষধীভ্য-স্স্ৱাহা মূলেভ্য-স্স্ৱাহেত্যোষধি হোমাঞ্জুহোতি । দ্ৱয্যো ৱা ওষধযঃ । পুষ্পেভ্যো-ঽন্যাঃ ফল-ঙ্গৃহ্ণন্তি ।
মূলেভ্যো-ঽন্যাঃ । তা এৱোভযীৰৱৰুন্ধে ॥ 66 ॥
অঙ্গে অঙ্গে ৱৈ পুৰুষস্য পাপ্মোপশ্লিষ্টঃ ।
অঙ্গাদঙ্গা দেৱৈন-ম্পাপ্মনস্তেন মুঞ্চতি ॥ অঞ্জ্যেতায স্ৱাহা কৃষ্ণায স্ৱাহা শ্ৱেতায স্ৱাহেত্য-শ্ৱৰূপাণি জুহোতি ।
ৰূপৈৰেৱৈনগ্ং সমদ্ৰ্ধযতি ॥
ওষধীভ্য-স্স্ৱাহা মূলেভ্য-স্স্ৱাহেত্যোষধি হোমাঞ্জুহোতি । দ্ৱয্যো ৱা ওষধযঃ । পুষ্পেভ্যো-ঽন্যাঃ ফল-ঙ্গৃহ্ণন্তি ।
মূলেভ্যো-ঽন্যাঃ । তা এৱোভযীৰৱৰুন্ধে ॥ 66 ॥
ৱনস্পতিভ্য-স্স্ৱাহেতি ৱনস্পতি-হোমাঞ্জুহোতি ।
আৰণ্যস্যান্নাদ্যস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
মেষস্ত্ৱা পচতৈ-ৰৱত্ৱিত্য-পাৱ্যানি জুহোতি ।
প্ৰাণা ৱৈ দেৱা অপাৱ্যাঃ । প্ৰাণানেৱাৱৰুন্ধে ॥ কূপ্যাভ্য-স্স্ৱাহা-ঽদ্ভ্য-স্স্ৱাহেত্যপাগ্ং হোমাঞ্জুহোতি । অফ্সু ৱা আপঃ । অন্নং-ৱাঁ আপঃ । অদ্ভ্যো ৱা অন্ন-ঞ্জাযতে । যদেৱাদ্ভ্যো-ঽন্ন-ঞ্জাযতে । তদৱৰুন্ধে ॥ 67 ॥
আৰণ্যস্যান্নাদ্যস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
মেষস্ত্ৱা পচতৈ-ৰৱত্ৱিত্য-পাৱ্যানি জুহোতি ।
প্ৰাণা ৱৈ দেৱা অপাৱ্যাঃ । প্ৰাণানেৱাৱৰুন্ধে ॥ কূপ্যাভ্য-স্স্ৱাহা-ঽদ্ভ্য-স্স্ৱাহেত্যপাগ্ং হোমাঞ্জুহোতি । অফ্সু ৱা আপঃ । অন্নং-ৱাঁ আপঃ । অদ্ভ্যো ৱা অন্ন-ঞ্জাযতে । যদেৱাদ্ভ্যো-ঽন্ন-ঞ্জাযতে । তদৱৰুন্ধে ॥ 67 ॥
(পূৰ্ৱদীক্ষা জুহোতি পূৰ্ৱ এৱ দ্ৱিষন্ত-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যমতিক্ৰাম - ত্যনন্তৰিত্যৈ - ক্ৰামতি - ৰুন্ধে - জাযত এক-ঞ্চ) (অ. 17)
অনুৱাকং 18 - সপ্তমকাণ্ডগতান্নহোমানুৱাকা ৱ্যাখ্যাযন্তে
অম্ভাগ্ংসি জুহোতি । অযং-ৱৈঁ লোকো-ঽম্ভাগ্ংসি ।
তস্য ৱসৱো-ঽধিপতযঃ । অগ্নিৰ্জ্যোতিঃ । যদম্ভাগ্ংসি জুহোতি ।
ইমমেৱ লোকমৱৰুন্ধে । ৱসূনাগ্ং সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি । অগ্নি-ঞ্জ্যোতিৰৱৰুন্ধে ॥ নভাগ্ংসি জুহোতি । অন্তৰিক্ষং-ৱৈঁ নভাগ্ংসি ॥ 68 ॥
অনুৱাকং 18 - সপ্তমকাণ্ডগতান্নহোমানুৱাকা ৱ্যাখ্যাযন্তে
অম্ভাগ্ংসি জুহোতি । অযং-ৱৈঁ লোকো-ঽম্ভাগ্ংসি ।
তস্য ৱসৱো-ঽধিপতযঃ । অগ্নিৰ্জ্যোতিঃ । যদম্ভাগ্ংসি জুহোতি ।
ইমমেৱ লোকমৱৰুন্ধে । ৱসূনাগ্ং সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি । অগ্নি-ঞ্জ্যোতিৰৱৰুন্ধে ॥ নভাগ্ংসি জুহোতি । অন্তৰিক্ষং-ৱৈঁ নভাগ্ংসি ॥ 68 ॥
তস্য ৰুদ্ৰা অধিপতযঃ । ৱাযুৰ্জ্যোতিঃ । যন্নভাগ্ংসি জুহোতি । অন্তৰিক্ষমেৱা-ৱৰুন্ধে । ৰুদ্ৰাণাগ্ং সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ।
ৱাযু-ঞ্জ্যোতিৰৱৰুন্ধে । মহাগ্ংসি জুহোতি । অসৌ ৱৈ লোকো মহাগ্ংসি । তস্যাদিত্যা অধিপতযঃ। সূৰ্যো জ্যোতিঃ ॥ 69 ॥
ৱাযু-ঞ্জ্যোতিৰৱৰুন্ধে । মহাগ্ংসি জুহোতি । অসৌ ৱৈ লোকো মহাগ্ংসি । তস্যাদিত্যা অধিপতযঃ। সূৰ্যো জ্যোতিঃ ॥ 69 ॥
যন্মহাগ্ংসি জুহোতি । অমুমেৱ লোকমৱৰুন্ধে । আদিত্যানাগ্ং সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি । সূৰ্য-ঞ্জ্যোতিৰৱৰুন্ধে ॥
নমো ৰাজ্ঞ নমো ৱৰুণাযেতি যৱ্যানি জুহোতি ।
অন্নাদ্যস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ মযোভূৰ্ৱাতো অভি ৱাতূস্ৰা ইতি গৱ্যানি জুহোতি ।
পশূনামৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
প্ৰাণায স্ৱাহা ৱ্যানায স্ৱাহেতি সন্ততি-হোমাঞ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সন্তত্যৈ ॥ 70 ॥
নমো ৰাজ্ঞ নমো ৱৰুণাযেতি যৱ্যানি জুহোতি ।
অন্নাদ্যস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ মযোভূৰ্ৱাতো অভি ৱাতূস্ৰা ইতি গৱ্যানি জুহোতি ।
পশূনামৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
প্ৰাণায স্ৱাহা ৱ্যানায স্ৱাহেতি সন্ততি-হোমাঞ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সন্তত্যৈ ॥ 70 ॥
সিতায স্ৱাহা-ঽসিতায স্ৱাহেতি প্ৰমুক্তী-ৰ্জুহোতি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য প্ৰমুক্ত্যৈ ॥ পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা-ঽন্তৰিক্ষায স্ৱাহেত্যাহ ।
যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥
দত্ত্ৱতে স্ৱাহা-ঽদন্তকায স্ৱাহেতি শৰীৰ-হোমাঞ্জুহোতি । পিতৃলোকমেৱ তৈৰ্যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥ কস্ত্ৱা যুনক্তি স ত্ৱা যুনক্ত্ৱিতি পৰিধীন্. যুনক্তি । ইমে ৱৈ লোকাঃ পৰিধযঃ । ইমানেৱাস্মৈ লোকান্. যুনক্তি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 71 ॥
সুৱৰ্গস্য লোকস্য প্ৰমুক্ত্যৈ ॥ পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা-ঽন্তৰিক্ষায স্ৱাহেত্যাহ ।
যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥
দত্ত্ৱতে স্ৱাহা-ঽদন্তকায স্ৱাহেতি শৰীৰ-হোমাঞ্জুহোতি । পিতৃলোকমেৱ তৈৰ্যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥ কস্ত্ৱা যুনক্তি স ত্ৱা যুনক্ত্ৱিতি পৰিধীন্. যুনক্তি । ইমে ৱৈ লোকাঃ পৰিধযঃ । ইমানেৱাস্মৈ লোকান্. যুনক্তি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 71 ॥
যঃ প্ৰাণতো য আত্মদা ইতি মহিমানৌ জুহোতি ।
সুৱৰ্গো ৱৈ লোকো মহঃ । সুৱৰ্গমেৱ তাভ্যাং-লোঁকং-যঁজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥
আ ব্ৰহ্ম-ন্ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱচৰ্সী জাযতামিতি সমস্তানি ব্ৰহ্মৱৰ্চসানি জুহোতি ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চসমেৱ তৈৰ্যজমানো
-ঽৱৰুন্ধে ॥ জজ্ঞি বীজমিতি জুহোত্য-নন্তৰিত্যৈ ॥
অগ্নযে সমনম-ত্পৃথিৱ্যৈ সমনমদিতি সন্নতি হোমাঞ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সন্নত্যৈ ॥ ভূতায স্ৱাহা ভৱিষ্যতে স্ৱাহেতি ভূতাভৱ্যৌ হোমৌ জুহোতি ।
অযং-ৱৈঁ লোকো ভূতম্ ॥ 72 ॥
সুৱৰ্গো ৱৈ লোকো মহঃ । সুৱৰ্গমেৱ তাভ্যাং-লোঁকং-যঁজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥
আ ব্ৰহ্ম-ন্ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱচৰ্সী জাযতামিতি সমস্তানি ব্ৰহ্মৱৰ্চসানি জুহোতি ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চসমেৱ তৈৰ্যজমানো
-ঽৱৰুন্ধে ॥ জজ্ঞি বীজমিতি জুহোত্য-নন্তৰিত্যৈ ॥
অগ্নযে সমনম-ত্পৃথিৱ্যৈ সমনমদিতি সন্নতি হোমাঞ্জুহোতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সন্নত্যৈ ॥ ভূতায স্ৱাহা ভৱিষ্যতে স্ৱাহেতি ভূতাভৱ্যৌ হোমৌ জুহোতি ।
অযং-ৱৈঁ লোকো ভূতম্ ॥ 72 ॥
অসৌ ভৱিষ্যত্ । অনযোৰেৱ লোকযোঃ প্ৰতিতিষ্ঠতি । সৰ্ৱস্যাপ্ত্যৈ । সৰ্ৱস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ যদক্ৰন্দঃ প্ৰথম-ঞ্জাযমান ইত্যশ্ৱস্তোমীয-ঞ্জুহোতি । সৰ্ৱস্যাপ্ত্যৈ । সৰ্ৱস্য জিত্যৈ ॥ সৰ্ৱমেৱ তেনাপ্নোতি ।
সৰ্ৱ-ঞ্জযতি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ॥ 73 ॥
সৰ্ৱ-ঞ্জযতি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ॥ 73 ॥
য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্স্য জিঘাগ্ংসন্ন্ । স এতা-ন্প্ৰজাপতি-ৰ্নক্তগ্ং হোমানপশ্যত্ । তানজুহোত্ ।
তৈৰ্ৱৈ স যজ্ঞাদ্ৰক্ষাগ্স্যপাহন্ন্ । যন্নক্তগ্ং হোমাঞ্জুহোতি ।
যজ্ঞাদেৱ তৈৰ্যজমানো
ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ॥ উষসে স্ৱাহা ৱ্যুষ্ট্যৈ স্ৱাহেত্যন্ততো জুহোতি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 74 ॥
তৈৰ্ৱৈ স যজ্ঞাদ্ৰক্ষাগ্স্যপাহন্ন্ । যন্নক্তগ্ং হোমাঞ্জুহোতি ।
যজ্ঞাদেৱ তৈৰ্যজমানো
ৰক্ষাগ্স্যপহন্তি ॥ উষসে স্ৱাহা ৱ্যুষ্ট্যৈ স্ৱাহেত্যন্ততো জুহোতি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ 74 ॥
(ৱৈ নভাগ্ংসি - সূৰ্যো জ্যোতিঃ - সন্তত্যৈ - সমষ্ট্যৈ - ভুতম্ - ঁযজতে - +নৱ চ) (অ. 18)
অনুৱাকং 19 - ঔপসথ্যদিনে যূপপ্ৰযোগাঃ
একযূপো ৱৈকাদশিনী ৱা । অন্যেষাং-যঁজ্ঞানাং-যূঁপা ভৱন্তি ।
একৱিশিন্য-শ্ৱমেধস্য । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিজিত্যৈ ॥ বৈল.ৱো ৱা খাদিৰো ৱা পালাশো ৱা । অন্যেষাং-যঁজ্ঞক্ৰতূনাং-যূঁপা ভৱন্তি । ৰাজ্জুদাল একৱিগ্ংশত্য-ৰত্নিৰশ্ৱমেধস্য । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ নান্যেষা-ম্পশূনা-ন্তেজন্যা অৱদ্যন্তি । অৱদ্যন্ত্যশ্ৱস্য ॥ 75 ॥
অনুৱাকং 19 - ঔপসথ্যদিনে যূপপ্ৰযোগাঃ
একযূপো ৱৈকাদশিনী ৱা । অন্যেষাং-যঁজ্ঞানাং-যূঁপা ভৱন্তি ।
একৱিশিন্য-শ্ৱমেধস্য । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিজিত্যৈ ॥ বৈল.ৱো ৱা খাদিৰো ৱা পালাশো ৱা । অন্যেষাং-যঁজ্ঞক্ৰতূনাং-যূঁপা ভৱন্তি । ৰাজ্জুদাল একৱিগ্ংশত্য-ৰত্নিৰশ্ৱমেধস্য । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ নান্যেষা-ম্পশূনা-ন্তেজন্যা অৱদ্যন্তি । অৱদ্যন্ত্যশ্ৱস্য ॥ 75 ॥
পাপ্মা ৱৈ তেজনী । পাপ্মনো-ঽপহত্যৈ ॥
প্লক্ষশাখাযামন্যেষা-ম্পশূনামৱদ্যন্তি । ৱেতস-শাখাযা-মশ্ৱস্য । অফ্সুযোনিৰ্ৱা অশ্ৱঃ । অফ্সুজো ৱেতসঃ । স্ৱ এৱাস্য যোনাৱ-ৱদ্যতি ॥
যূপেষু গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্নি-যুঞ্জন্তি । আৰোকেষ্ৱা-ৰণ্যান্ধাৰযন্তি ।
পশূনাং-ৱ্যাঁৱৃত্ত্যৈ ॥ আ গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্-ঁলভন্তে । প্ৰাৰণ্যান্থ্সৃজন্তি । পাপ্মনো-ঽপহত্যৈ ॥ 76 ॥
প্লক্ষশাখাযামন্যেষা-ম্পশূনামৱদ্যন্তি । ৱেতস-শাখাযা-মশ্ৱস্য । অফ্সুযোনিৰ্ৱা অশ্ৱঃ । অফ্সুজো ৱেতসঃ । স্ৱ এৱাস্য যোনাৱ-ৱদ্যতি ॥
যূপেষু গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্নি-যুঞ্জন্তি । আৰোকেষ্ৱা-ৰণ্যান্ধাৰযন্তি ।
পশূনাং-ৱ্যাঁৱৃত্ত্যৈ ॥ আ গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্-ঁলভন্তে । প্ৰাৰণ্যান্থ্সৃজন্তি । পাপ্মনো-ঽপহত্যৈ ॥ 76 ॥
(অশ্ৱস্য - ৱ্যাৱৃত্ত্য ত্ৰীণি চ) (অ. 19)
অনুৱাকং 20 - যূপানাং স্থানাদযঃ
ৰাজ্জুদাল-মগ্নিষ্ঠ-ম্মিনোতি । ভ্ৰূণহত্যাযা অপহত্যৈ ॥ পৌতুদ্ৰৱাৱভিতো ভৱতঃ । পুণ্যস্য গন্ধস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ।
ভ্ৰূণহত্যা-মেৱাস্মা-দপহত্য । পুণ্যেন গন্ধেনোভযতঃ পৰিগৃহ্ণাতি ॥
ষড্বৈল্.ৱা ভৱন্তি । ব্ৰহ্মৱৰ্চসস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ ষট্খাদিৰাঃ ।
তেজসো-ঽৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 77 ॥
অনুৱাকং 20 - যূপানাং স্থানাদযঃ
ৰাজ্জুদাল-মগ্নিষ্ঠ-ম্মিনোতি । ভ্ৰূণহত্যাযা অপহত্যৈ ॥ পৌতুদ্ৰৱাৱভিতো ভৱতঃ । পুণ্যস্য গন্ধস্যাৱৰুদ্ধ্যৈ ।
ভ্ৰূণহত্যা-মেৱাস্মা-দপহত্য । পুণ্যেন গন্ধেনোভযতঃ পৰিগৃহ্ণাতি ॥
ষড্বৈল্.ৱা ভৱন্তি । ব্ৰহ্মৱৰ্চসস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ ষট্খাদিৰাঃ ।
তেজসো-ঽৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 77 ॥
ষট্পালাশাঃ । সোমপীথস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ একৱিগ্ংশতি-স্সম্পদ্যন্তে ।
একৱিগ্ংশতিৰ্ৱৈ দেৱলোকাঃ । দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশঃ । এষ সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ শত-ম্পশৱো ভৱন্তি ॥ 78 ॥
একৱিগ্ংশতিৰ্ৱৈ দেৱলোকাঃ । দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশঃ । এষ সুৱৰ্গো লোকঃ ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ শত-ম্পশৱো ভৱন্তি ॥ 78 ॥
শতাযুঃ পুৰুষ-শ্শতেন্দ্ৰিযঃ । আযুষ্যেৱেন্দ্ৰিযে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
সৰ্ৱং-ৱাঁ অশ্ৱমেদ্ধ্যাপ্নোতি । অপৰিমিতা ভৱন্তি । অপৰিমিতস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কস্মাথ্সত্যাত্ ।
দক্ষিণতো-ঽন্যেষা-ম্পশূনামৱদ্যন্তি । উত্তৰতো-ঽশ্ৱস্যেতি । ৱাৰুণো ৱা অশ্ৱঃ ॥ 79 ॥
সৰ্ৱং-ৱাঁ অশ্ৱমেদ্ধ্যাপ্নোতি । অপৰিমিতা ভৱন্তি । অপৰিমিতস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কস্মাথ্সত্যাত্ ।
দক্ষিণতো-ঽন্যেষা-ম্পশূনামৱদ্যন্তি । উত্তৰতো-ঽশ্ৱস্যেতি । ৱাৰুণো ৱা অশ্ৱঃ ॥ 79 ॥
এষা ৱৈ ৱৰুণস্য দিক্ । স্ৱাযামেৱাস্য দিশ্যৱদ্যতি । যদিতৰেষা-ম্পশূনামৱদ্যতি । শতদেৱত্য-ন্তেনাৱৰুন্ধে ॥
চিতে-ঽগ্না-ৱধিৱৈতসে কটে-ঽশ্ৱ-ঞ্চিনোতি ।
অফ্সু-যোনিৰ্ৱা অশ্ৱঃ ।
অফ্সুজো ৱেতসঃ । স্ৱ এৱৈনং-যোঁনৌ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চ-ন্তূপৰ-ঞ্চিনোতি । পশ্চাত্প্ৰাচীন-ঙ্গোমৃগম্ ॥ 80 ॥
চিতে-ঽগ্না-ৱধিৱৈতসে কটে-ঽশ্ৱ-ঞ্চিনোতি ।
অফ্সু-যোনিৰ্ৱা অশ্ৱঃ ।
অফ্সুজো ৱেতসঃ । স্ৱ এৱৈনং-যোঁনৌ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চ-ন্তূপৰ-ঞ্চিনোতি । পশ্চাত্প্ৰাচীন-ঙ্গোমৃগম্ ॥ 80 ॥
প্ৰাণাপানা-ৱেৱাস্মিন থ্সম্যঞ্চৌ দধাতি ॥
অশ্ৱ-ন্তূপৰ-ঙ্গোমৃগমিতি সৰ্ৱহুত এতাঞ্জুহোতি । এষাং-লোঁকানা-মভিজিত্যৈ ॥ আত্মনা-ঽভিজুহোতি । সাত্মানমেৱৈনগ্ং সতনু-ঙ্কৰোতি ॥ সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলাকে ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ । অথো ৱসোৰেৱ ধাৰা-ন্তেনাৱৰুন্ধে ॥ ইলুৱৰ্দায স্ৱাহা বলিৱৰ্দায স্ৱাহেত্যাহ । সংৱঁথ্সৰো ৱা ইলুৱৰ্দঃ ।
পৰিৱথ্সৰো বলিৱৰ্দঃ । সংৱঁথ্সৰাদেৱ পৰিৱথ্সৰাদাযুৰ ৱৰুন্ধে । আযুৰেৱাস্মিন্-দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱ-মেধযাজী জৰসা ৱিস্ৰসা-ঽমুং-লোঁকমেতি ॥ 81 ॥
অশ্ৱ-ন্তূপৰ-ঙ্গোমৃগমিতি সৰ্ৱহুত এতাঞ্জুহোতি । এষাং-লোঁকানা-মভিজিত্যৈ ॥ আত্মনা-ঽভিজুহোতি । সাত্মানমেৱৈনগ্ং সতনু-ঙ্কৰোতি ॥ সাত্মা-ঽমুষ্মিন্ ঁলাকে ভৱতি ।
য এৱং-ৱেঁদ । অথো ৱসোৰেৱ ধাৰা-ন্তেনাৱৰুন্ধে ॥ ইলুৱৰ্দায স্ৱাহা বলিৱৰ্দায স্ৱাহেত্যাহ । সংৱঁথ্সৰো ৱা ইলুৱৰ্দঃ ।
পৰিৱথ্সৰো বলিৱৰ্দঃ । সংৱঁথ্সৰাদেৱ পৰিৱথ্সৰাদাযুৰ ৱৰুন্ধে । আযুৰেৱাস্মিন্-দধাতি ।
তস্মাদশ্ৱ-মেধযাজী জৰসা ৱিস্ৰসা-ঽমুং-লোঁকমেতি ॥ 81 ॥
(তেজসো-ঽৱৰুদ্ধৈ - ভৱন্ - ত্যশ্ৱো - গোমৃগ - মিলুৱৰ্দ শ্চত্ৱাৰি চ) (অ. 20)
অনুৱাকং 21 - চেতৱ্যাগ্নযাদেৰ্ৱিশেষঃ
একৱিগ্ংশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ । একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ ॥
যথা ৱা অশ্ৱা ৱৰ্ৰ্ষভা ৱা ৱৃষাণ-স্সগ্গ্স্ফুৰেৰন্ন্ । এৱমেতথ্স্তোমা-স্সগ্গ্স্ফুৰন্তে । যদেকৱিগ্ংশাঃ । তে যথ্সমৃচ্ছেৰন্ন্ । হন্যেতাস্য যজ্ঞঃ ॥ দ্ৱাদশ এৱাগ্নি-স্স্যাদিত্যাহুঃ ।
দ্ৱাদশ-স্স্তোমঃ ॥ 82 ॥
অনুৱাকং 21 - চেতৱ্যাগ্নযাদেৰ্ৱিশেষঃ
একৱিগ্ংশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ । একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ ॥
যথা ৱা অশ্ৱা ৱৰ্ৰ্ষভা ৱা ৱৃষাণ-স্সগ্গ্স্ফুৰেৰন্ন্ । এৱমেতথ্স্তোমা-স্সগ্গ্স্ফুৰন্তে । যদেকৱিগ্ংশাঃ । তে যথ্সমৃচ্ছেৰন্ন্ । হন্যেতাস্য যজ্ঞঃ ॥ দ্ৱাদশ এৱাগ্নি-স্স্যাদিত্যাহুঃ ।
দ্ৱাদশ-স্স্তোমঃ ॥ 82 ॥
একাদশ যূপাঃ ॥ যদ্দ্ৱাদশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ ।
সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা অন্নমৱৰুন্ধে ॥ যদ্দশ যূপা ভৱন্তি । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈৱান্নাদ্য-মৱৰুন্ধে ।
য একাদশঃ । স্তন এৱাস্যৈ সঃ ॥ 83 ॥
সংৱঁথ্সৰেণৈৱাস্মা অন্নমৱৰুন্ধে ॥ যদ্দশ যূপা ভৱন্তি । দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ । ৱিৰাজৈৱান্নাদ্য-মৱৰুন্ধে ।
য একাদশঃ । স্তন এৱাস্যৈ সঃ ॥ 83 ॥
দুহ এৱৈনা-ন্তেন ॥ তদাহুঃ ।
যদ্দ্ৱাদশো-ঽগ্নি-স্স্যাদ্দ্ৱাদশ-স্স্তোম একাদশ যূপাঃ । যথা স্থূৰিণা যাযাত্ । তাদৃক্তত্ ॥ একৱিগ্ংশ এৱাগ্নিঃ
স্যাদিত্যাহুঃ । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ ।
একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ । যথা প্ৰষ্টিভিৰ্যাতি ।
তাদৃগেৱ তত্ ॥ 84 ॥
যদ্দ্ৱাদশো-ঽগ্নি-স্স্যাদ্দ্ৱাদশ-স্স্তোম একাদশ যূপাঃ । যথা স্থূৰিণা যাযাত্ । তাদৃক্তত্ ॥ একৱিগ্ংশ এৱাগ্নিঃ
স্যাদিত্যাহুঃ । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ ।
একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ । যথা প্ৰষ্টিভিৰ্যাতি ।
তাদৃগেৱ তত্ ॥ 84 ॥
যো ৱা অশ্ৱমেধে তিস্ৰঃ ককুভো ৱেদ । ককুদ্ধ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ।
একৱিগ্ংশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ । একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ ।
এতা ৱা অশ্ৱমধে তিস্ৰঃ ককুভঃ ।
য এৱং-ৱেঁদ । ককুদ্ধ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ॥
যো ৱা অশ্ৱমেধে ত্ৰীণি শীৰ্ষাণি ৱেদ ।
শিৰো হ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ।
একৱিগ্ংশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ । একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ ।
এতানি ৱা অশ্ৱমেধে ত্ৰীণি শীৰ.ষাণি ।
য এৱং-ৱেঁদ । শিৰো হ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ॥ 85 ॥
একৱিগ্ংশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ । একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ ।
এতা ৱা অশ্ৱমধে তিস্ৰঃ ককুভঃ ।
য এৱং-ৱেঁদ । ককুদ্ধ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ॥
যো ৱা অশ্ৱমেধে ত্ৰীণি শীৰ্ষাণি ৱেদ ।
শিৰো হ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ।
একৱিগ্ংশো-ঽগ্নিৰ্ভৱতি । একৱিগ্ংশ-স্স্তোমঃ । একৱিগ্ংশতিৰ্যূপাঃ ।
এতানি ৱা অশ্ৱমেধে ত্ৰীণি শীৰ.ষাণি ।
য এৱং-ৱেঁদ । শিৰো হ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ॥ 85 ॥
(দ্ৱাদশ-স্স্তোমঃ-স- এৱ তচ্ - ছিৰো হ ৰাজ্ঞা-ম্ভৱতি ষট্চ) (অ. 21)
অনুৱাকং 22 - উক্থ্যাখ্যে দ্ৱিতীযে-ঽহনি বহিষ্পৱমানে অশ্ৱস্যোদ্ৰাতৃত্ৱম্
দেৱা ৱা অশ্ৱমেধে পৱমানে । সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন প্ৰাজানন্ন্ । তমশ্ৱঃ প্ৰাজানাত্ ।
যদশ্ৱমধে-ঽশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনোদঞ্চো বহিষ্পৱমানগ্ং সৰ্পন্তি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য প্ৰজ্ঞাত্যৈ । ন ৱৈ মনুষ্যঃ সুৱৰ্গং-লোঁকমঞ্জসা ৱেদ ।
অশ্ৱো ৱৈ সুৱৰ্গং-লোঁকমঞ্জসা ৱেদ ॥ যদুদ্গা-তোদ্গাযেত্ । যথা-ঽক্ষেত্ৰজ্ঞো-ঽন্যেন পথা প্ৰতিপাদযেত্ । তাদৃক্তত্ ॥ 86 ॥
অনুৱাকং 22 - উক্থ্যাখ্যে দ্ৱিতীযে-ঽহনি বহিষ্পৱমানে অশ্ৱস্যোদ্ৰাতৃত্ৱম্
দেৱা ৱা অশ্ৱমেধে পৱমানে । সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন প্ৰাজানন্ন্ । তমশ্ৱঃ প্ৰাজানাত্ ।
যদশ্ৱমধে-ঽশ্ৱেন মেদ্ধ্যেনোদঞ্চো বহিষ্পৱমানগ্ং সৰ্পন্তি । সুৱৰ্গস্য লোকস্য প্ৰজ্ঞাত্যৈ । ন ৱৈ মনুষ্যঃ সুৱৰ্গং-লোঁকমঞ্জসা ৱেদ ।
অশ্ৱো ৱৈ সুৱৰ্গং-লোঁকমঞ্জসা ৱেদ ॥ যদুদ্গা-তোদ্গাযেত্ । যথা-ঽক্ষেত্ৰজ্ঞো-ঽন্যেন পথা প্ৰতিপাদযেত্ । তাদৃক্তত্ ॥ 86 ॥
উদ্গাতাৰ-মপৰুদ্ধ্য । অশ্ৱ-মুদ্গীথায ৱৃণীতে । যথা ক্ষেত্ৰজ্ঞো-ঽঞ্জসা নযতি ।
এৱমেৱৈনমশ্ৱঃ সুৱৰ্গং-লোঁকমঞ্জসা নযতি ॥ পুচ্ছমন্ৱাৰভন্তে । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ হি-ঙ্কৰোতি । সামৈৱাকঃ ।
হি-ঙ্কৰোতি । উদ্গীথ এৱাস্য সঃ ॥ 87 ॥
এৱমেৱৈনমশ্ৱঃ সুৱৰ্গং-লোঁকমঞ্জসা নযতি ॥ পুচ্ছমন্ৱাৰভন্তে । সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥ হি-ঙ্কৰোতি । সামৈৱাকঃ ।
হি-ঙ্কৰোতি । উদ্গীথ এৱাস্য সঃ ॥ 87 ॥
ৱডবা উপ ৰুন্ধন্তি । মিথুনত্ৱায প্ৰজাত্যৈ ।
অথো যথোপগাতাৰ উপগাযন্তি । তাদৃগেৱ তত্ ॥ উদগাসীদশ্ৱো মেদ্ধ্য ইত্যাহ । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ । প্ৰজাপতি-ৰুদ্গীথঃ । উদ্গীথমেৱাৱৰুন্ধে । অথো ঋখ্সামযোৰেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ হিৰণ্যেনোপাকৰোতি ।
জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্যম্ । জ্যোতিৰেৱ মুখতো দধাতি ।
যজমানে চ প্ৰজাসু চ । অথো হিৰণ্যজ্যোতিৰেৱ যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ 88 ॥
অথো যথোপগাতাৰ উপগাযন্তি । তাদৃগেৱ তত্ ॥ উদগাসীদশ্ৱো মেদ্ধ্য ইত্যাহ । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ । প্ৰজাপতি-ৰুদ্গীথঃ । উদ্গীথমেৱাৱৰুন্ধে । অথো ঋখ্সামযোৰেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ হিৰণ্যেনোপাকৰোতি ।
জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্যম্ । জ্যোতিৰেৱ মুখতো দধাতি ।
যজমানে চ প্ৰজাসু চ । অথো হিৰণ্যজ্যোতিৰেৱ যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ 88 ॥
(তথ্ - স - উপাকৰোতি চত্ৱাৰি চ) (অ. 22)
অনুৱাকং 23 - অশ্ৱে পৰ্যগ্ন্যপ্ৰযন্তানা-ম্পশূনা-ন্নিযোজনং
পুৰুষো ৱৈ যজ্ঞঃ । যজ্ঞঃ প্ৰজাপতিঃ । যদশ্ৱে পশূন্নিযুঞ্জন্তি ।
যজ্ঞাদেৱ তদ্যজ্ঞ-ম্প্ৰযুঙ্ক্তে ॥ অশ্ৱ-ন্তূপৰ-ঙ্গোমৃগম্ । তানগ্নিষ্ঠ আলভতে ।
সেনামুখমেৱ তথ্সগ্গ্শ্যতি । তস্মা-দ্ৰাজমুখ-ম্ভীষ্ম-ম্ভাৱুকম্ ॥
আগ্নেয-ঙ্কৃষ্ণগ্ৰীৱ-ম্পুৰস্তা-ল্ললাটে । পূৰ্ৱাগ্নিমেৱ ত-ঙ্কুৰুতে ॥ 89 ॥
অনুৱাকং 23 - অশ্ৱে পৰ্যগ্ন্যপ্ৰযন্তানা-ম্পশূনা-ন্নিযোজনং
পুৰুষো ৱৈ যজ্ঞঃ । যজ্ঞঃ প্ৰজাপতিঃ । যদশ্ৱে পশূন্নিযুঞ্জন্তি ।
যজ্ঞাদেৱ তদ্যজ্ঞ-ম্প্ৰযুঙ্ক্তে ॥ অশ্ৱ-ন্তূপৰ-ঙ্গোমৃগম্ । তানগ্নিষ্ঠ আলভতে ।
সেনামুখমেৱ তথ্সগ্গ্শ্যতি । তস্মা-দ্ৰাজমুখ-ম্ভীষ্ম-ম্ভাৱুকম্ ॥
আগ্নেয-ঙ্কৃষ্ণগ্ৰীৱ-ম্পুৰস্তা-ল্ললাটে । পূৰ্ৱাগ্নিমেৱ ত-ঙ্কুৰুতে ॥ 89 ॥
তস্মা-ত্পূৰ্ৱাগ্নি-ম্পুৰস্তা-থ্স্থাপযন্তি ॥ পৌষ্ণমন্ৱঞ্চম্ । অন্নং-ৱৈঁ পূষা । তস্মা-ত্পূৰ্ৱাগ্না-ৱাহাৰ্য-মাহৰন্তি ॥
ঐন্দ্ৰাপৌষ্ণ মুপৰিষ্টাত্ । ঐন্দ্ৰো ৱৈ ৰাজন্যো-ঽন্ন-ম্পূষা ।
অন্নাদ্যেনৈৱৈন-মুভযতঃ পৰিগৃহ্ণাতি । তস্মা-দ্ৰাজন্যোন্নাদো ভাৱুকঃ ॥
আগ্নেযৌ কৃষ্ণগ্ৰীৱৌ বাহুৱোঃ । বাহুৱোৰেৱ ৱীৰ্য-ন্ধত্তে ॥ 90 ॥
ঐন্দ্ৰাপৌষ্ণ মুপৰিষ্টাত্ । ঐন্দ্ৰো ৱৈ ৰাজন্যো-ঽন্ন-ম্পূষা ।
অন্নাদ্যেনৈৱৈন-মুভযতঃ পৰিগৃহ্ণাতি । তস্মা-দ্ৰাজন্যোন্নাদো ভাৱুকঃ ॥
আগ্নেযৌ কৃষ্ণগ্ৰীৱৌ বাহুৱোঃ । বাহুৱোৰেৱ ৱীৰ্য-ন্ধত্তে ॥ 90 ॥
তস্মা-দ্ৰাজন্যো বাহুবলী ভাৱুকঃ ॥
ত্ৱাষ্ট্ৰৌ লোমশসক্থৌ সক্থ্যোঃ ।
সক্থ্যোৰেৱ ৱীৰ্য-ন্ধত্তে । তস্মা-দ্ৰাজন্য ঊৰুবলী ভাৱুকঃ ॥ শিতিপৃষ্ঠৌ বাৰ্হস্পত্যৌ পৃষ্ঠে ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চস-মেৱোপৰিষ্টাদ্ধত্তে ।
অথো কৱচে এৱৈতে অভিতঃ পৰ্যূহতে ।
তস্মা-দ্ৰাজন্যঃ সন্নদ্ধো ৱীৰ্য-ঙ্কৰোতি ॥ ধাত্ৰে পৃষোদৰ-মধস্তাত্ ।
প্ৰতিষ্ঠামেৱৈতা-ঙ্কুৰুতে ।
অথো ইযং-ৱৈঁ ধাতা ।
অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ সৌৰ্য-ম্বলক্ষ-ম্পুচ্ছে । উথ্সেধমেৱ ত-ঙ্কুৰুতে ।
তস্মাদুথ্সেধ-ম্ভযে প্ৰজা
অভিসগ্গ্শ্ৰযন্তি ॥ 91 ॥
(কুৰুতে - ধত্তে - কুৰুতে পঞ্চ চ) (অ. 23)
(সাগ্ৰংহণ্যা - চতুষ্টয্যো - যো ৱৈ - যঃ পিতু - শ্চত্ৱাৰা - যথা নিক্তম্ - প্ৰজাপতযে ত্ৱা- যথা প্ৰোক্ষিতং - ৱিভূৰাহ- প্ৰজাপতিৰকামযতাশ্ৱমেধেন - প্ৰজাপতিৰ্ন কিঞ্চ ন - সাৱিত্ৰ - মা ব্ৰহ্মন্ - প্ৰজাপতি-ৰ্দেৱেভ্যঃ - প্ৰজাপতি ৰক্ষাগ্ংসি - প্ৰজাপতিমীফ্সতি - ৱিভুৰশ্ৱনামান্য - ম্ভাগ্ - স্যেকযূপো - ৰাজ্জুদাল - মেকৱিগ্ংশো - দেৱাঃ - পুৰুষ স্ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ)
(সাগ্ৰংহণ্যা - তস্মাদশ্ৱমেধযাজী - য-ত্পৰিমিতা - য-দ্যজ্ঞমুখে - যো দীক্ষাম্ - দেৱানেৱ - ত্ৰয ইমে - সিতায - প্ৰাণাপানাৱেৱাস্মিন্ - তস্মা-দ্ৰাজন্য একনৱতিঃ)
(সাগ্ৰংহণ্যা - সগ্গ্শ্ৰযন্তি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে অষ্টমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++
ত্ৱাষ্ট্ৰৌ লোমশসক্থৌ সক্থ্যোঃ ।
সক্থ্যোৰেৱ ৱীৰ্য-ন্ধত্তে । তস্মা-দ্ৰাজন্য ঊৰুবলী ভাৱুকঃ ॥ শিতিপৃষ্ঠৌ বাৰ্হস্পত্যৌ পৃষ্ঠে ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চস-মেৱোপৰিষ্টাদ্ধত্তে ।
অথো কৱচে এৱৈতে অভিতঃ পৰ্যূহতে ।
তস্মা-দ্ৰাজন্যঃ সন্নদ্ধো ৱীৰ্য-ঙ্কৰোতি ॥ ধাত্ৰে পৃষোদৰ-মধস্তাত্ ।
প্ৰতিষ্ঠামেৱৈতা-ঙ্কুৰুতে ।
অথো ইযং-ৱৈঁ ধাতা ।
অস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ সৌৰ্য-ম্বলক্ষ-ম্পুচ্ছে । উথ্সেধমেৱ ত-ঙ্কুৰুতে ।
তস্মাদুথ্সেধ-ম্ভযে প্ৰজা
অভিসগ্গ্শ্ৰযন্তি ॥ 91 ॥
(কুৰুতে - ধত্তে - কুৰুতে পঞ্চ চ) (অ. 23)
(সাগ্ৰংহণ্যা - চতুষ্টয্যো - যো ৱৈ - যঃ পিতু - শ্চত্ৱাৰা - যথা নিক্তম্ - প্ৰজাপতযে ত্ৱা- যথা প্ৰোক্ষিতং - ৱিভূৰাহ- প্ৰজাপতিৰকামযতাশ্ৱমেধেন - প্ৰজাপতিৰ্ন কিঞ্চ ন - সাৱিত্ৰ - মা ব্ৰহ্মন্ - প্ৰজাপতি-ৰ্দেৱেভ্যঃ - প্ৰজাপতি ৰক্ষাগ্ংসি - প্ৰজাপতিমীফ্সতি - ৱিভুৰশ্ৱনামান্য - ম্ভাগ্ - স্যেকযূপো - ৰাজ্জুদাল - মেকৱিগ্ংশো - দেৱাঃ - পুৰুষ স্ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ)
(সাগ্ৰংহণ্যা - তস্মাদশ্ৱমেধযাজী - য-ত্পৰিমিতা - য-দ্যজ্ঞমুখে - যো দীক্ষাম্ - দেৱানেৱ - ত্ৰয ইমে - সিতায - প্ৰাণাপানাৱেৱাস্মিন্ - তস্মা-দ্ৰাজন্য একনৱতিঃ)
(সাগ্ৰংহণ্যা - সগ্গ্শ্ৰযন্তি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে অষ্টমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++