କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଶ୍ଵମେଧବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵ-ଙ୍କାଣ୍ଡମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
(ଅଶ୍ଵମେଧବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵ-ଙ୍କାଣ୍ଡଂ)
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସାଙ୍ଗ୍ରହଣ୍ଯେଷ୍ଟ୍ଯାଦଯଃ ଯାଜମାନସଂସ୍କାରାଃ
ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯେଷ୍ଟ୍ଯା ଯଜତେ । ଇମା-ଞ୍ଜନତାଗ୍ଂ ସଙ୍ଗହ୍ଣାନୀତି ॥ ଦ୍ଵାଦଶାରତ୍ନୀ ରଶନା ଭଵତି । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ।
ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵା ଵରୁନ୍ଧେ । ମୌଞ୍ଜୀ ଭଵତି । ଊର୍ଗ୍ଵୈ ମୁଞ୍ଜାଃ । ଊର୍ଜମେ ଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର-ମ୍ଭଵତି । ଚିତ୍ରଂ-ଵାଁ ଏତତ୍କର୍ମ ॥ 1 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
(ଅଶ୍ଵମେଧବ୍ରାହ୍ମଣଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵ-ଙ୍କାଣ୍ଡଂ)
ଅନୁଵାକଂ 1 - ସାଙ୍ଗ୍ରହଣ୍ଯେଷ୍ଟ୍ଯାଦଯଃ ଯାଜମାନସଂସ୍କାରାଃ
ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯେଷ୍ଟ୍ଯା ଯଜତେ । ଇମା-ଞ୍ଜନତାଗ୍ଂ ସଙ୍ଗହ୍ଣାନୀତି ॥ ଦ୍ଵାଦଶାରତ୍ନୀ ରଶନା ଭଵତି । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ।
ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵା ଵରୁନ୍ଧେ । ମୌଞ୍ଜୀ ଭଵତି । ଊର୍ଗ୍ଵୈ ମୁଞ୍ଜାଃ । ଊର୍ଜମେ ଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର-ମ୍ଭଵତି । ଚିତ୍ରଂ-ଵାଁ ଏତତ୍କର୍ମ ॥ 1 ॥
ଯଦଶ୍ଵମେଧ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ପୁଣ୍ଯନାମ ଦେଵଯଜନ-ମଦ୍ଧ୍ଯଵସ୍ଯତି । ପୁଣ୍ଯାମେଵ ତେନ କୀର୍ତିମଭିଜଯତି ॥ ଅପଦାତୀ-ନୃତ୍ଵିଜଃ ସମାଵହନ୍ତ୍ଯା ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯାଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁ ଵପତେ । ନଖାନି ନିକୃନ୍ତତେ । ଦତୋ ଧାଵତେ । ସ୍ନାତି । ଅହତଂ-ଵାଁସଃ ପରିଧତ୍ତେ । ପାପ୍ମନୋ-ଽପହତ୍ଯୈ ।
ଵାଚଂ-ଯଁତ୍ଵୋପଵସତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ । ରାତ୍ରି-ଞ୍ଜାଗରଯନ୍ତ ଆସତେ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 2 ॥
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁ ଵପତେ । ନଖାନି ନିକୃନ୍ତତେ । ଦତୋ ଧାଵତେ । ସ୍ନାତି । ଅହତଂ-ଵାଁସଃ ପରିଧତ୍ତେ । ପାପ୍ମନୋ-ଽପହତ୍ଯୈ ।
ଵାଚଂ-ଯଁତ୍ଵୋପଵସତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ । ରାତ୍ରି-ଞ୍ଜାଗରଯନ୍ତ ଆସତେ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 2 ॥
(କର୍ମ - ଧତ୍ତେ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନାଭିଧାନମ୍
ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯ ଆପୋ ଭଵନ୍ତି ।
ଚତୁଶ୍ଶଫୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ତା ଦିଗ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମାଭୃତା ଭଵନ୍ତି । ଦିକ୍ଷୁ ଵା ଆପଃ ।
ଅନ୍ନଂ-ଵାଁ ଆପଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଅନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ଯଦେଵାଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ ତାସୁ ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମ୍ପଚତି । ରେତ ଏଵ ତଦ୍ଦଧାତି ॥ 3 ॥
ଅନୁଵାକଂ 2 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନାଭିଧାନମ୍
ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯ ଆପୋ ଭଵନ୍ତି ।
ଚତୁଶ୍ଶଫୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ତା ଦିଗ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମାଭୃତା ଭଵନ୍ତି । ଦିକ୍ଷୁ ଵା ଆପଃ ।
ଅନ୍ନଂ-ଵାଁ ଆପଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଅନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ଯଦେଵାଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ ତାସୁ ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମ୍ପଚତି । ରେତ ଏଵ ତଦ୍ଦଧାତି ॥ 3 ॥
ଚତୁଶ୍ଶରାଵୋ ଭଵତି । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଉଭଯତୋ ରୁକ୍ମୌ ଭଵତଃ । ଉଭଯତ ଏଵାସ୍ମିନ୍-ରୁଚ-ନ୍ଦଧାତି । ଉଦ୍ଧରତି ଶୃତତ୍ଵାଯ ।
ସର୍ପିଷ୍ଵା-ନ୍ଭଵତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଚତ୍ଵାର ଆର୍ଷେଯାଃ ପ୍ରାଶ୍ନନ୍ତି । ଦିଶାମେଵ ଜ୍ଯୋତିଷି ଜୁହୋତି । ଚତ୍ଵାରି ହିରଣ୍ଯାନି ଦଦାତି । ଦିଶାମଵ ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଷ୍ଯ ଵରୁନ୍ଧେ ॥ 4 ॥
ସର୍ପିଷ୍ଵା-ନ୍ଭଵତି ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ । ଚତ୍ଵାର ଆର୍ଷେଯାଃ ପ୍ରାଶ୍ନନ୍ତି । ଦିଶାମେଵ ଜ୍ଯୋତିଷି ଜୁହୋତି । ଚତ୍ଵାରି ହିରଣ୍ଯାନି ଦଦାତି । ଦିଶାମଵ ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଷ୍ଯ ଵରୁନ୍ଧେ ॥ 4 ॥
ଯଦାଜ୍ଯ-ମୁଚ୍ଛିଷ୍ଯତେ । ତସ୍ମିନ୍-ରଶନା-ନ୍ନ୍ଯୁନତ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵା ଓଦନଃ । ରେତ ଆଜ୍ଯମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯେ ରଶନା-ନ୍ନ୍ଯୁନତ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିମେଵ ରେତସା ସମର୍ଧଯତି ॥ ଦର୍ଭମଯୀ ରଶନା ଭଵତି ।
ବହୁ ଵା ଏଷ କୁଚରୋ-ଽମେଦ୍ଧ୍ଯମୁପଗଚ୍ଛତି ।
ଯଦଶ୍ଵଃ । ପଵିତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦର୍ଭାଃ ॥ 5 ॥
ବହୁ ଵା ଏଷ କୁଚରୋ-ଽମେଦ୍ଧ୍ଯମୁପଗଚ୍ଛତି ।
ଯଦଶ୍ଵଃ । ପଵିତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦର୍ଭାଃ ॥ 5 ॥
ଯଦ୍ଦର୍ଭମଯୀ ରଶନା ଭଵତି । ପୁନାତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ପୂତମେନ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମାଲଭତେ ॥
ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ମହିମୋଦ-କ୍ରାମତ୍ ।
ସ ମହର୍ତ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତନ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜା-ମ୍ମହର୍ତ୍ଵିକ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯନ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ।
ମହିମାନ-ମେଵାସ୍ମିନ୍-ତଦ୍ଦଧତି ॥
ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ରେତ ଉଦକ୍ରାମତ୍ ।
ତଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ମଭଵତ୍ । ଯଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ନ୍ଦଦାତି ।
ରେତ ଏଵ ତଦ୍ଦଧାତି ॥ ଓଦନେ ଦଦାତି । ରେତୋ ଵା ଓଦନଃ । ରେତୋ ହିରଣ୍ଯମ୍ । ରେତସୈଵାସ୍ମି-ନ୍ରେତୋ ଦଧାତି ॥ 6 ॥
ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ମହିମୋଦ-କ୍ରାମତ୍ ।
ସ ମହର୍ତ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତନ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜା-ମ୍ମହର୍ତ୍ଵିକ୍ତ୍ଵମ୍ । ଯନ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ।
ମହିମାନ-ମେଵାସ୍ମିନ୍-ତଦ୍ଦଧତି ॥
ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଵା ଆଲବ୍ଧସ୍ଯ ରେତ ଉଦକ୍ରାମତ୍ ।
ତଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ମଭଵତ୍ । ଯଥ୍ସୁଵର୍ଣଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ନ୍ଦଦାତି ।
ରେତ ଏଵ ତଦ୍ଦଧାତି ॥ ଓଦନେ ଦଦାତି । ରେତୋ ଵା ଓଦନଃ । ରେତୋ ହିରଣ୍ଯମ୍ । ରେତସୈଵାସ୍ମି-ନ୍ରେତୋ ଦଧାତି ॥ 6 ॥
(ଦଧାତି - ରୁନ୍ଧେ - ଦର୍ଭା - ଅଭଵ-ଥ୍ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ରଶନଯା-ଽଶ୍ଵବନ୍ଧନମ୍
ଯୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତଯେ-ଽପ୍ରତି-ପ୍ରୋଚ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ।
ଆ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ପାପୀଯାନ୍ଭଵତି । ଯଃ ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯାନ୍ଭଵତି ॥ ଯଦାହ । ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ଭନ୍ଥ୍ସ୍ଯାମି ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମିତି । ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ॥ 7 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3 - ରଶନଯା-ଽଶ୍ଵବନ୍ଧନମ୍
ଯୋ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତଯେ-ଽପ୍ରତି-ପ୍ରୋଚ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ।
ଆ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ପାପୀଯାନ୍ଭଵତି । ଯଃ ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯାନ୍ଭଵତି ॥ ଯଦାହ । ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ଭନ୍ଥ୍ସ୍ଯାମି ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ତେନ ରାଦ୍ଧ୍ଯାସମିତି । ବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଵ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯାଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ॥ 7 ॥
ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି ରଶନା-ମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନା-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ॥
ଵ୍ଯୃଦ୍ଧଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯଦଯଜୁଷ୍କେଣ କ୍ରିଯତେ ।
ଇମାମଗୃଭ୍ଣନ୍-ରଶନା-ମୃତସ୍ଯେ-ତ୍ଯଧି ଵଦତି ଯଜୁଷ୍କୃତ୍ଯୈ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 8 ॥
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵ ଇତି ରଶନା-ମାଦତ୍ତେ ପ୍ରସୂତ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵିନୌ ହି ଦେଵାନା-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂ ଆସ୍ତାମ୍ ।
ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ ଯତ୍ଯୈ ॥
ଵ୍ଯୃଦ୍ଧଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ । ଯଦଯଜୁଷ୍କେଣ କ୍ରିଯତେ ।
ଇମାମଗୃଭ୍ଣନ୍-ରଶନା-ମୃତସ୍ଯେ-ତ୍ଯଧି ଵଦତି ଯଜୁଷ୍କୃତ୍ଯୈ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 8 ॥
ତଦାହୁଃ । ଦ୍ଵାଦଶାରତ୍ନୀ ରଶନା କର୍ତଵ୍ଯା(3) ତ୍ରଯୋଦଶାରତ୍ନୀ(3)ରିତି । ଋଷଭୋ ଵା ଏଷ ଋତୂନାମ୍ । ଯଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ।
ତସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଦଶୋ ମାସୋ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ଋଷଭ ଏଷ ଯଜ୍ଞାନାମ୍ । ଯଦଶ୍ଵମେଧଃ । ଯଥା ଵା ଋଷଭସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ଏଵମେତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶମରତ୍ନିଗ୍ଂ ରଶନାଯା-ମୁପାଦଧାତି ॥ 9 ॥
ତସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଦଶୋ ମାସୋ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ଋଷଭ ଏଷ ଯଜ୍ଞାନାମ୍ । ଯଦଶ୍ଵମେଧଃ । ଯଥା ଵା ଋଷଭସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ଏଵମେତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶମରତ୍ନିଗ୍ଂ ରଶନାଯା-ମୁପାଦଧାତି ॥ 9 ॥
ଯଥର୍ଷଭସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍କରୋତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ପୂର୍ଵ ଆଯୁଷି ଵିଦଥେଷୁ କଵ୍ଯେତ୍ଯାହ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ॥
ତଯା ଦେଵା-ସ୍ସୁତମାବଭୂଵୁ-ରିତ୍ଯାହ । ଭୂତିମେଵୋପାଵର୍ତତେ ॥ ଋତସ୍ଯ ସାମନ-ଥ୍ସରମାରପନ୍ତୀତ୍ଯାହ । ସତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଋତମ୍ ।
ସତ୍ଯେନୈଵୈନ ମୃତେନାରଭତେ ॥ ଅଭିଧା ଅସୀତ୍ଯାହ ॥ 10 ॥
ତଯା ଦେଵା-ସ୍ସୁତମାବଭୂଵୁ-ରିତ୍ଯାହ । ଭୂତିମେଵୋପାଵର୍ତତେ ॥ ଋତସ୍ଯ ସାମନ-ଥ୍ସରମାରପନ୍ତୀତ୍ଯାହ । ସତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଋତମ୍ ।
ସତ୍ଯେନୈଵୈନ ମୃତେନାରଭତେ ॥ ଅଭିଧା ଅସୀତ୍ଯାହ ॥ 10 ॥
ତସ୍ମା-ଦଶ୍ଵମେଧଯାଜୀ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯଭି ଭଵତି । ଭୁଵନ-ମସୀତ୍ଯାହ ।
ଭୂମାନ-ମେଵୋପତି । ଯନ୍ତା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଯନ୍ତାରମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ।
ଧର୍ତା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଧର୍ତାରମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି । ସୋ-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ମିତ୍ଯାହ ।
ଅଗ୍ନା-ଵେଵୈନଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନରେ ଜୁହୋତି । ସପ୍ରଥସମିତ୍ଯାହ ॥ 11 ॥
ଭୂମାନ-ମେଵୋପତି । ଯନ୍ତା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଯନ୍ତାରମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି ।
ଧର୍ତା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଧର୍ତାରମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତି । ସୋ-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ମିତ୍ଯାହ ।
ଅଗ୍ନା-ଵେଵୈନଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନରେ ଜୁହୋତି । ସପ୍ରଥସମିତ୍ଯାହ ॥ 11 ॥
ପ୍ରଜଯୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭିଃ ପ୍ରଥଯତି ।
ସ୍ଵାହାକୃତ ଇତ୍ଯାହ । ହୋମ ଏଵାସ୍ଯଷଃ ।
ପୃଥିଵ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ । ଅସ୍ଯାମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ଯନ୍ତା ରାଡ୍ଯନ୍ତା-ଽସି ଯମନୋ ଧର୍ତା-ଽସି ଧରୁଣ ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈ-ତନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ।
କୃଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା କ୍ଷେମାଯ ତ୍ଵା ରଯ୍ଯୈ ତ୍ଵା ପୋଷାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥
ସ୍ଵଗା ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ଦେଵେଭ୍ଯ ଏଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଗା କରୋତି ।
ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ପ୍ରଜାପତଯ ଇତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ।
ଯସ୍ଯା ଏଵ ଦେଵତାଯା ଆଲଭ୍ଯତ । ତଯୈଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ 12 ॥
ସ୍ଵାହାକୃତ ଇତ୍ଯାହ । ହୋମ ଏଵାସ୍ଯଷଃ ।
ପୃଥିଵ୍ଯା-ମିତ୍ଯାହ । ଅସ୍ଯାମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି । ଯନ୍ତା ରାଡ୍ଯନ୍ତା-ଽସି ଯମନୋ ଧର୍ତା-ଽସି ଧରୁଣ ଇତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈ-ତନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ।
କୃଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା କ୍ଷେମାଯ ତ୍ଵା ରଯ୍ଯୈ ତ୍ଵା ପୋଷାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥
ସ୍ଵଗା ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ଦେଵେଭ୍ଯ ଏଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଗା କରୋତି ।
ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା ପ୍ରଜାପତଯ ଇତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ।
ଯସ୍ଯା ଏଵ ଦେଵତାଯା ଆଲଭ୍ଯତ । ତଯୈଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ 12 ॥
(ବଧ୍ନାତି - ସମୃଦ୍ଧ୍ଯା - ଉପଦଧା - ତ୍ଯସୀତ୍ଯାହ - ସପ୍ରଥସମୀତ୍ଯାହ - ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଲେ-ଽଵଗାହନମ୍
ଯଃ ପିତୁରନୁଜାଯାଃ ପୁତ୍ରଃ । ସ ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି ।
ଯୋ ମାତୁରନୁଜାଯାଃ ପୁତ୍ରଃ । ସ ପଶ୍ଚାନ୍ନଯତି ।
ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚମେଵାସ୍ମାତ୍-ପାପ୍ମାନଂ-ଵିଁଵୃହତଃ ॥ ଯୋ ଅର୍ଵନ୍ତ-ଞ୍ଜିଘାଗ୍ଂସତି ତମଭ୍ଯମୀତି ଵରୁଣ ଇତି ଶ୍ଵାନ-ଞ୍ଚତୁରକ୍ଷ-ମ୍ପ୍ରସୌତି ।
ପରୋ ମର୍ତଃ ପର-ଶ୍ଶ୍ଵେତି ଶୁନଶ୍ଚତୁ-ରକ୍ଷସ୍ଯ ପ୍ରହନ୍ତି । ଶ୍ଵେଵ ଵୈ ପାପ୍ମା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଃ । ପାପ୍ମାନ-ମେଵାସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଗ୍ଂ ହନ୍ତି ॥
ସୈଦ୍ଧ୍ରକ-ମ୍ମୁସଲ-ମ୍ଭଵତି ॥ 13 ॥
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଲେ-ଽଵଗାହନମ୍
ଯଃ ପିତୁରନୁଜାଯାଃ ପୁତ୍ରଃ । ସ ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି ।
ଯୋ ମାତୁରନୁଜାଯାଃ ପୁତ୍ରଃ । ସ ପଶ୍ଚାନ୍ନଯତି ।
ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚମେଵାସ୍ମାତ୍-ପାପ୍ମାନଂ-ଵିଁଵୃହତଃ ॥ ଯୋ ଅର୍ଵନ୍ତ-ଞ୍ଜିଘାଗ୍ଂସତି ତମଭ୍ଯମୀତି ଵରୁଣ ଇତି ଶ୍ଵାନ-ଞ୍ଚତୁରକ୍ଷ-ମ୍ପ୍ରସୌତି ।
ପରୋ ମର୍ତଃ ପର-ଶ୍ଶ୍ଵେତି ଶୁନଶ୍ଚତୁ-ରକ୍ଷସ୍ଯ ପ୍ରହନ୍ତି । ଶ୍ଵେଵ ଵୈ ପାପ୍ମା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଃ । ପାପ୍ମାନ-ମେଵାସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଗ୍ଂ ହନ୍ତି ॥
ସୈଦ୍ଧ୍ରକ-ମ୍ମୁସଲ-ମ୍ଭଵତି ॥ 13 ॥
କର୍ମ କର୍ମୈଵାସ୍ମୈ ସାଧଯତି ॥ ପୌଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚଲେଯୋ ହନ୍ତି ।
ପୁଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚଲ୍ଵାଂ-ଵୈଁ ଦେଵା-ଶ୍ଶୁଚ-ନ୍ନ୍ଯଦଧୁଃ । ଶୁଚୈଵାସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ହନ୍ତି ॥
ପାପ୍ମା ଵା ଏତମୀଫ୍ସ-ତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତ ଇତି ।
ଅଶ୍ଵସ୍ଯାଧସ୍ପଦମୁପାସ୍ଯତି ।
ଵଜ୍ରୀ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ ।
ଵଜ୍ରେଣୈଵ ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମଵକ୍ରାମତି ॥ ଦକ୍ଷିଣା-ଽପପ୍ଲାଵଯତି ॥ 14 ॥
ପୁଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚଲ୍ଵାଂ-ଵୈଁ ଦେଵା-ଶ୍ଶୁଚ-ନ୍ନ୍ଯଦଧୁଃ । ଶୁଚୈଵାସ୍ଯ ଶୁଚଗ୍ଂ ହନ୍ତି ॥
ପାପ୍ମା ଵା ଏତମୀଫ୍ସ-ତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତ ଇତି ।
ଅଶ୍ଵସ୍ଯାଧସ୍ପଦମୁପାସ୍ଯତି ।
ଵଜ୍ରୀ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ ।
ଵଜ୍ରେଣୈଵ ପାପ୍ମାନ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମଵକ୍ରାମତି ॥ ଦକ୍ଷିଣା-ଽପପ୍ଲାଵଯତି ॥ 14 ॥
ପାପ୍ମାନ-ମେଵାସ୍ମା-ଚ୍ଛମଲ-ମପପ୍ଲାଵଯତି ॥ ଐଷୀକ ଉଦୂହୋ ଭଵତି । ଆଯୁର୍ଵା ଇଷୀକାଃ । ଆଯୁରେ-ଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧତି । ଅମୃତଂ-ଵାଁ ଇଷୀକାଃ । ଅମୃତମେ-ଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧତି ॥ ଵେତସଶାଖୋପସମ୍ବଦ୍ଧା ଭଵତି ।
ଅଫ୍ସୁ-ଯୋନିର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ଅଫ୍ସୁଜୋ ଵେତସଃ ।
ସ୍ଵାଦେଵୈନଂ-ଯୋଁନେର୍ନିର୍ମିମୀତେ ॥
ପୁରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ-ମଭ୍ଯୁଦୂହତି ।
ପୁରସ୍ତା-ଦେଵାସ୍ମି-ନ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଯ ମୃତ-ନ୍ଦଧାତି ॥
ଅହ-ଞ୍ଚ ତ୍ଵ-ଞ୍ଚ ଵୃତ୍ରହନ୍ନିତି ବ୍ରହ୍ମା ଯଜମାନସ୍ଯ ହସ୍ତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି ।
ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରେ ଏଵ ସନ୍ଦଧାତି ।
ଅଭି କ୍ରତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର ଭୂରଧ ଜ୍ମନ୍ନିତ୍ଯ-ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଯଜମାନଂ-ଵାଁଚଯତ୍ଯ-ଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ 15 ॥
ଅଫ୍ସୁ-ଯୋନିର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ଅଫ୍ସୁଜୋ ଵେତସଃ ।
ସ୍ଵାଦେଵୈନଂ-ଯୋଁନେର୍ନିର୍ମିମୀତେ ॥
ପୁରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ-ମଭ୍ଯୁଦୂହତି ।
ପୁରସ୍ତା-ଦେଵାସ୍ମି-ନ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଯ ମୃତ-ନ୍ଦଧାତି ॥
ଅହ-ଞ୍ଚ ତ୍ଵ-ଞ୍ଚ ଵୃତ୍ରହନ୍ନିତି ବ୍ରହ୍ମା ଯଜମାନସ୍ଯ ହସ୍ତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି ।
ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରେ ଏଵ ସନ୍ଦଧାତି ।
ଅଭି କ୍ରତ୍ଵେନ୍ଦ୍ର ଭୂରଧ ଜ୍ମନ୍ନିତ୍ଯ-ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ର୍ଯଜମାନଂ-ଵାଁଚଯତ୍ଯ-ଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ 15 ॥
(ଭଵତି - ପ୍ଲାଵଯତି - ମିମୀତେ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ-ମ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜାମ୍
ଚତ୍ଵାର ଋତ୍ଵିଜ-ସ୍ସମୁକ୍ଷନ୍ତି ।
ଆଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଚତସୃଭ୍ଯୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ-ଽଭିସମୀରଯନ୍ତି ॥ ଶତେନ ରାଜପୁତ୍ରୈ-ସ୍ସହାଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ । ପୁରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ଅନେନାଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା ଵୃତ୍ରଂ-ଵଁଦ୍ଧ୍ଯାଦିତି । ରାଜ୍ଯଂ-ଵାଁ ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ । କ୍ଷତ୍ରଗ୍ଂ ରାଜପୁତ୍ରଃ । ରାଜ୍ଯେନୈ-ଵାସ୍ମିନ୍ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ଦଧାତି ॥
ଶତେନା-ରାଜଭିରୁଗ୍ରୈ-ସ୍ସହ ବ୍ରହ୍ମା ॥ 16 ॥
ଅନୁଵାକଂ 5 - ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ-ମ୍ମହର୍ତ୍ଵିଜାମ୍
ଚତ୍ଵାର ଋତ୍ଵିଜ-ସ୍ସମୁକ୍ଷନ୍ତି ।
ଆଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଚତସୃଭ୍ଯୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ-ଽଭିସମୀରଯନ୍ତି ॥ ଶତେନ ରାଜପୁତ୍ରୈ-ସ୍ସହାଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ । ପୁରସ୍ତାତ୍-ପ୍ରତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ଅନେନାଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା ଵୃତ୍ରଂ-ଵଁଦ୍ଧ୍ଯାଦିତି । ରାଜ୍ଯଂ-ଵାଁ ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ । କ୍ଷତ୍ରଗ୍ଂ ରାଜପୁତ୍ରଃ । ରାଜ୍ଯେନୈ-ଵାସ୍ମିନ୍ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ଦଧାତି ॥
ଶତେନା-ରାଜଭିରୁଗ୍ରୈ-ସ୍ସହ ବ୍ରହ୍ମା ॥ 16 ॥
ଦକ୍ଷିଣତ ଉଦନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି । ଅନେନାଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା-ଽପ୍ରତିଧୃଷ୍ଯୋ-ଽସ୍ତ୍ଵିତି । ବଲଂ-ଵୈଁ ବ୍ରହ୍ମା । ବଲମରାଜୋଗ୍ରଃ । ବଲନୈ-ଵାସ୍ମି-ନ୍ବଲ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଶତେନ ସୂତଗ୍ରାମଣିଭିଃ ସହ ହୋତା । ପଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ।
ଅନେନାଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା । ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା-ଽସ୍ଯୈ ଵିଶଃ ॥ 17 ॥
ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା-ଽପ୍ରତିଧୃଷ୍ଯୋ-ଽସ୍ତ୍ଵିତି । ବଲଂ-ଵୈଁ ବ୍ରହ୍ମା । ବଲମରାଜୋଗ୍ରଃ । ବଲନୈ-ଵାସ୍ମି-ନ୍ବଲ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଶତେନ ସୂତଗ୍ରାମଣିଭିଃ ସହ ହୋତା । ପଶ୍ଚାତ୍-ପ୍ରାନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ।
ଅନେନାଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନେଷ୍ଟ୍ଵା । ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା-ଽସ୍ଯୈ ଵିଶଃ ॥ 17 ॥
ବହୁଗ୍ଵୈ ବହ୍ଵଶ୍ଵାଯୈ ବହ୍ଵଜାଵିକାଯୈ । ବହୁଵ୍ରୀହିଯଵାଯୈ ବହୁମାଷତିଲାଯୈ ।
ବହୁହିରଣ୍ଯାଯୈ ବହୁହସ୍ତିକାଯୈ । ବହୁଦାସପୂରୁଷାଯୈ ରଯିମତ୍ଯୈ ପୁଷ୍ଟିମତ୍ଯୈ । ବହୁରାଯସ୍ପୋଷାଯୈ ରାଜା-ଽସ୍ତ୍ଵିତି । ଭୂମା ଵୈ ହୋତା । ଭୂମା ସୂତଗ୍ରାମଣ୍ଯଃ । ଭୂମ୍ନୈଵାସ୍ମି-ନ୍ଭୂମାନ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଶତେନ କ୍ଷତ୍ତ-ସଙ୍ଗ୍ରହୀତୃଭିଃ ସହୋଦ୍ଗାତା । ଉତ୍ତରତୋ ଦକ୍ଷିଣା ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ॥ 18 ॥
ବହୁହିରଣ୍ଯାଯୈ ବହୁହସ୍ତିକାଯୈ । ବହୁଦାସପୂରୁଷାଯୈ ରଯିମତ୍ଯୈ ପୁଷ୍ଟିମତ୍ଯୈ । ବହୁରାଯସ୍ପୋଷାଯୈ ରାଜା-ଽସ୍ତ୍ଵିତି । ଭୂମା ଵୈ ହୋତା । ଭୂମା ସୂତଗ୍ରାମଣ୍ଯଃ । ଭୂମ୍ନୈଵାସ୍ମି-ନ୍ଭୂମାନ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଶତେନ କ୍ଷତ୍ତ-ସଙ୍ଗ୍ରହୀତୃଭିଃ ସହୋଦ୍ଗାତା । ଉତ୍ତରତୋ ଦକ୍ଷିଣା ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ॥ 18 ॥
ଅନେନାଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେ ନେଷ୍ଟ୍ଵା ।
ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା ସର୍ଵମାଯୁରେତ୍ଵିତି ।
ଆଯୁର୍ଵା ଉଦ୍ଗାତା । ଆଯୁଃ କ୍ଷତ୍ତ-ସଙ୍ଗ୍ରହୀତାରଃ ।
ଆଯୁଷୈ-ଵାସ୍ମିନ୍ନାଯୁ-ର୍ଦଧାତି ॥ ଶତଗ୍ଂ ଶତ-ମ୍ଭଵନ୍ତି । ଶତାଯୁଃ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଆଯୁଷ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଚତୁ-ଶ୍ଶତା ଭଵନ୍ତି । ଚତସ୍ରୋ ଦିଶଃ । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 19 ॥
ଅଯଗ୍ଂ ରାଜା ସର୍ଵମାଯୁରେତ୍ଵିତି ।
ଆଯୁର୍ଵା ଉଦ୍ଗାତା । ଆଯୁଃ କ୍ଷତ୍ତ-ସଙ୍ଗ୍ରହୀତାରଃ ।
ଆଯୁଷୈ-ଵାସ୍ମିନ୍ନାଯୁ-ର୍ଦଧାତି ॥ ଶତଗ୍ଂ ଶତ-ମ୍ଭଵନ୍ତି । ଶତାଯୁଃ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଆଯୁଷ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଚତୁ-ଶ୍ଶତା ଭଵନ୍ତି । ଚତସ୍ରୋ ଦିଶଃ । ଦିକ୍ଷ୍ଵେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 19 ॥
(ବ୍ରହ୍ମା - ଵିଶ - ଉକ୍ଷତି - ଦିଶ ଏକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଭୂମୌ ପତତା-ମ୍ବିନ୍ଦୂନାମଭିମନ୍ତ୍ରଣମ୍
ଯଥା ଵୈ ହଵିଷୋ ଗୃହୀତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି । ଏଵଂ-ଵାଁ ଏତଦଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଯନ୍ନିକ୍ତମନା-ଲବ୍ଧ-ମୁଥ୍ସୃଜନ୍ତି । ଯଥ୍ସ୍ତୋକ୍ଯା ଅନ୍ଵାହ । ସର୍ଵହୁତ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯ । ଅସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତତ୍ ।
ଯଦ୍ଧୁତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ॥ ସହସ୍ର-ମନ୍ଵାହ । ସହସ୍ର ସମ୍ମିତ-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା-ଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାକଂ 6 - ଭୂମୌ ପତତା-ମ୍ବିନ୍ଦୂନାମଭିମନ୍ତ୍ରଣମ୍
ଯଥା ଵୈ ହଵିଷୋ ଗୃହୀତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି । ଏଵଂ-ଵାଁ ଏତଦଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଯନ୍ନିକ୍ତମନା-ଲବ୍ଧ-ମୁଥ୍ସୃଜନ୍ତି । ଯଥ୍ସ୍ତୋକ୍ଯା ଅନ୍ଵାହ । ସର୍ଵହୁତ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯ । ଅସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତତ୍ ।
ଯଦ୍ଧୁତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ॥ ସହସ୍ର-ମନ୍ଵାହ । ସହସ୍ର ସମ୍ମିତ-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା-ଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ 20 ॥
ଯତ୍ପରିମିତା ଅନୁବ୍ରୂଯାତ୍ । ପରିମିତମଵରୁନ୍ଧୀତ । ଅପରିମିତା ଅନ୍ଵାହ । ଅପରିମିତ-ସ୍ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥
ସ୍ତୋକ୍ଯା ଜୁହୋତି । ଯା ଏଵ ଵର୍ଷ୍ଯା ଆପଃ । ତା ଅଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅସ୍ଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ॥ 21 ॥
ସ୍ତୋକ୍ଯା ଜୁହୋତି । ଯା ଏଵ ଵର୍ଷ୍ଯା ଆପଃ । ତା ଅଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅସ୍ଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ॥ 21 ॥
ଅସ୍ଯାମେଵୈନାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ ଉଵାଚ ହ ପ୍ରଜାପତିଃ । ସ୍ତୋକ୍ଯାସୁ ଵା ଅହମଶ୍ଵମେଧଗ୍ଂ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥାପଯାମି । ତେନ ତତ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତେନ ଚରାମୀତି ॥ ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଅଗ୍ନଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସୋମାଯୈଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସଵିତ୍ରେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସଵିତ୍ର ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 22 ॥
ଅଗ୍ନଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସୋମାଯୈଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସଵିତ୍ରେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସଵିତ୍ର ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 22 ॥
ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପୂଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ପୂଷ୍ଣ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ବୃହସ୍ପତଯେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ବୃହସ୍ପତଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଅପା-ମ୍ମୋଦାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅଦ୍ଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵାଯଵେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଵାଯଵ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 23 ॥
ବୃହସ୍ପତଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଅପା-ମ୍ମୋଦାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅଦ୍ଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵାଯଵେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଵାଯଵ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 23 ॥
ମିତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ମିତ୍ରାଯୈଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁଣାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଵରୁଣାଯୈଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ଏତାଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଜୁହୋତି ॥
ଦଶ ଦଶ ସପାନ୍ଦ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈ-ଵାନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ର ଵା ଏଷୋ-ଽସ୍ମାଲ୍ଲୋକା-ଚ୍ଚ୍ଯଵତେ ।
ଯଃ ପରାଚୀରାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ପୁନଃ ପୁନରଭ୍ଯାଵର୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥
ଏତାଗ୍ଂ ହ ଵାଵ ସୋ-ଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତି ମୁଵାଚା-ସ୍କନ୍ଦାଯ । ଅସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତତ୍ ।
ଯଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ॥ 24 ॥
ଦଶ ଦଶ ସପାନ୍ଦ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈ-ଵାନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ର ଵା ଏଷୋ-ଽସ୍ମାଲ୍ଲୋକା-ଚ୍ଚ୍ଯଵତେ ।
ଯଃ ପରାଚୀରାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ପୁନଃ ପୁନରଭ୍ଯାଵର୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥
ଏତାଗ୍ଂ ହ ଵାଵ ସୋ-ଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତି ମୁଵାଚା-ସ୍କନ୍ଦାଯ । ଅସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତତ୍ ।
ଯଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥିତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ॥ 24 ॥
(ଅଭିଜିତ୍ଯୈ - ଵୈଶ୍ଵାନରଃ - ସଵିତ୍ର ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି - ଵାଯଵ ଏଵୈନ-ଞ୍ଜୁହୋତି - ଚ୍ଯଵତେ ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଥାଧ୍ଵର୍ଯୁପ୍ରୋକ୍ଷଣମ୍
ପ୍ରଜାପତଯେ ତ୍ଵା ଜୁଷ୍ଟ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷାମୀତି ପୁରସ୍ତାତ୍-ପତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ।
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦେଵାନା-ମନ୍ନାଦୋ ଵୀର୍ଯାଵାନ୍ ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯ-ମେଵାସ୍ମିନ୍ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନା-ମନ୍ନାଦୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତମଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵେତି ଦକ୍ଷିଣତଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେଵାନାମୋଜିଷ୍ଠୌ ବଲିଷ୍ଠୌ । ଓଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ବଲ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନାମୋଜିଷ୍ଠୋ ବଲିଷ୍ଠଃ ॥ ଵାଯଵେ ତ୍ଵେତି ପଶ୍ଚାତ୍ । ଵାଯୁର୍ଵୈ ଦେଵାନାମାଶୁ-ସ୍ସାରସାରିତମଃ ॥ 25 ॥
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଅଥାଧ୍ଵର୍ଯୁପ୍ରୋକ୍ଷଣମ୍
ପ୍ରଜାପତଯେ ତ୍ଵା ଜୁଷ୍ଟ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷାମୀତି ପୁରସ୍ତାତ୍-ପତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷତି ।
ପ୍ରଜାପତିର୍ଵୈ ଦେଵାନା-ମନ୍ନାଦୋ ଵୀର୍ଯାଵାନ୍ ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯ-ମେଵାସ୍ମିନ୍ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନା-ମନ୍ନାଦୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତମଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵେତି ଦକ୍ଷିଣତଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେଵାନାମୋଜିଷ୍ଠୌ ବଲିଷ୍ଠୌ । ଓଜ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ବଲ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନାମୋଜିଷ୍ଠୋ ବଲିଷ୍ଠଃ ॥ ଵାଯଵେ ତ୍ଵେତି ପଶ୍ଚାତ୍ । ଵାଯୁର୍ଵୈ ଦେଵାନାମାଶୁ-ସ୍ସାରସାରିତମଃ ॥ 25 ॥
ଜଵମେଵାସ୍ମିନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନାମାଶୁ-ସ୍ସାରସାରିତମଃ ॥
ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯୁତ୍ତରତଃ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଵୈ ଦେଵା ଦେଵାନାଂ-ଯଁଶସ୍ଵିତମାଃ ।
ଯଶ ଏଵାସ୍ମିନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନାଂ-ଯଁଶସ୍ଵିତମଃ ॥ ଦେଵେଭ୍ଯ-ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯଧସ୍ତାତ୍ । ଦେଵା ଵୈ ଦେଵାନା-ମପଚିତତମାଃ ।
ଅପଚିତି-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନା-ମପଚିତତମଃ ॥ 26 ॥
ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯୁତ୍ତରତଃ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଵୈ ଦେଵା ଦେଵାନାଂ-ଯଁଶସ୍ଵିତମାଃ ।
ଯଶ ଏଵାସ୍ମିନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନାଂ-ଯଁଶସ୍ଵିତମଃ ॥ ଦେଵେଭ୍ଯ-ସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯଧସ୍ତାତ୍ । ଦେଵା ଵୈ ଦେଵାନା-ମପଚିତତମାଃ ।
ଅପଚିତି-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନା-ମପଚିତତମଃ ॥ 26 ॥
ସର୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯୁପରିଷ୍ଟାତ୍ ।
ସର୍ଵେ ଵୈ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵିଷିମନ୍ତୋ ହରସ୍ଵିନଃ ।
ତ୍ଵିଷିମେ-ଵାସ୍ମିନ୍. ହରୋ ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନା-ନ୍ତ୍ଵିଷିମାନ୍ ହରସ୍ଵିତମଃ ॥ ଦିଵେ ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଏଭ୍ଯ ଏଵୈନଂ-ଲୋଁକେଭ୍ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି ॥
ସତେ ତ୍ଵା-ଽସତେ ତ୍ଵା-ଽଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌ-ଷଧୀଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵମେଧଯାଜିନଗ୍ଂ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯୁପ ଜୀଵନ୍ତି ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଯତ୍ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵଃ । ଅଥ କସ୍ମାଦେନ-ମନ୍ଯାଭ୍ଯୋ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ-ଽପି ପ୍ରୋକ୍ଷତୀତି ।
ଅଶ୍ଵେ ଵୈ ସର୍ଵା ଦେଵତା ଅନ୍ଵାଯତ୍ତାଃ ।
ତଂ-ଯଁଦ୍ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରାକ୍ଷତି ।
ଦେଵତା ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ନନ୍ଵାଯାତଯତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵେ ସର୍ଵା ଦେଵତା ଅନ୍ଵାଯତ୍ତାଃ ॥ 27 ॥
ସର୍ଵେ ଵୈ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵିଷିମନ୍ତୋ ହରସ୍ଵିନଃ ।
ତ୍ଵିଷିମେ-ଵାସ୍ମିନ୍. ହରୋ ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପଶୂନା-ନ୍ତ୍ଵିଷିମାନ୍ ହରସ୍ଵିତମଃ ॥ ଦିଵେ ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ।
ଏଭ୍ଯ ଏଵୈନଂ-ଲୋଁକେଭ୍ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ଷତି ॥
ସତେ ତ୍ଵା-ଽସତେ ତ୍ଵା-ଽଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌ-ଷଧୀଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵମେଧଯାଜିନଗ୍ଂ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯୁପ ଜୀଵନ୍ତି ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ଯତ୍ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵଃ । ଅଥ କସ୍ମାଦେନ-ମନ୍ଯାଭ୍ଯୋ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ-ଽପି ପ୍ରୋକ୍ଷତୀତି ।
ଅଶ୍ଵେ ଵୈ ସର୍ଵା ଦେଵତା ଅନ୍ଵାଯତ୍ତାଃ ।
ତଂ-ଯଁଦ୍ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତି ପ୍ରାକ୍ଷତି ।
ଦେଵତା ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ନନ୍ଵାଯାତଯତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵେ ସର୍ଵା ଦେଵତା ଅନ୍ଵାଯତ୍ତାଃ ॥ 27 ॥
(ସାରସାରିତମୋ - ଽପଚିତତମଃ - ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅଶ୍ଵଚରିତାନାମଶ୍ଵରୂପାଣା-ଞ୍ଚ ହୋମାଃ
ଯଥା ଵୈ ହଵିଷୋ ଗୃହୀତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଏଵଂ-ଵାଁ ଏତଦଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷିତ-ମନାଲବ୍ଧ-ମୁଥ୍ସୃଜନ୍ତି । ଯଦଶ୍ଵ-ଚରିତାନି ଜୁହୋତି । ସର୍ଵହୁତ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯ । ଅସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତତ୍ । ଯଦ୍ଧୁତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ॥ ଈଙ୍କାରାଯ ସ୍ଵାହେ-ଙ୍କୃତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଏତାନି ଵା ଅଶ୍ଵଚରିତାନି । ଚରିତୈରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ 28 ॥
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଅଶ୍ଵଚରିତାନାମଶ୍ଵରୂପାଣା-ଞ୍ଚ ହୋମାଃ
ଯଥା ଵୈ ହଵିଷୋ ଗୃହୀତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଏଵଂ-ଵାଁ ଏତଦଶ୍ଵସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ।
ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷିତ-ମନାଲବ୍ଧ-ମୁଥ୍ସୃଜନ୍ତି । ଯଦଶ୍ଵ-ଚରିତାନି ଜୁହୋତି । ସର୍ଵହୁତ-ମେଵୈନ-ଙ୍କରୋତ୍ଯ-ସ୍କନ୍ଦାଯ । ଅସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ହି ତତ୍ । ଯଦ୍ଧୁତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ॥ ଈଙ୍କାରାଯ ସ୍ଵାହେ-ଙ୍କୃତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଏତାନି ଵା ଅଶ୍ଵଚରିତାନି । ଚରିତୈରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ 28 ॥
ତଦାହୁଃ । ଅନାହୁତଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଚରିତାନି ।
ନୈତା ହୋତଵ୍ଯା ଇତି । ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ । ହୋତଵ୍ଯା ଏଵ । ଅତ୍ର ଵାଵୈଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନଶ୍ଵମେଧଗ୍ଂ
ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥାପଯତି । ଯଦଶ୍ଵ-ଚରିତାନି ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଧୋତଵ୍ଯା ଇତି ॥ ବହିର୍ଧା ଵା ଏନମେତଦାଯତନା-ଦ୍ଦଧାତି ।
ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯତି ॥ 29 ॥
ନୈତା ହୋତଵ୍ଯା ଇତି । ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ । ହୋତଵ୍ଯା ଏଵ । ଅତ୍ର ଵାଵୈଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନଶ୍ଵମେଧଗ୍ଂ
ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥାପଯତି । ଯଦଶ୍ଵ-ଚରିତାନି ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ଧୋତଵ୍ଯା ଇତି ॥ ବହିର୍ଧା ଵା ଏନମେତଦାଯତନା-ଦ୍ଦଧାତି ।
ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯତି ॥ 29 ॥
ଯସ୍ଯା ନାଯତନେ-ଽନ୍ଯତ୍ରାଗ୍ନେ-ରାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ସାଵିତ୍ରିଯା ଇଷ୍ଟ୍ଯାଃ ପୁରସ୍ତାଥ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟ କୃତଃ ।
ଆହଵନୀଯେ-ଽଶ୍ଵଚରିତାନି ଜୁହୋତି । ଆଯତନ ଏଵାସ୍ଯାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ତଦାହୁଃ । ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଯଜ୍ଞମୁଖେ ହୋତଵ୍ଯାଃ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା-ନୁଖ୍ଯାତ୍ଯା ଇତି ॥ ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ ॥ 30 ॥
ସାଵିତ୍ରିଯା ଇଷ୍ଟ୍ଯାଃ ପୁରସ୍ତାଥ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟ କୃତଃ ।
ଆହଵନୀଯେ-ଽଶ୍ଵଚରିତାନି ଜୁହୋତି । ଆଯତନ ଏଵାସ୍ଯାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ନାସ୍ମୈ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ତଦାହୁଃ । ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଯଜ୍ଞମୁଖେ ହୋତଵ୍ଯାଃ । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା-ନୁଖ୍ଯାତ୍ଯା ଇତି ॥ ଅଥୋ ଖଲ୍ଵାହୁଃ ॥ 30 ॥
ଯଦ୍ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଜୁହୁଯାତ୍ ।
ପଶୁଭି-ର୍ଯଜମାନଂ-ଵ୍ଯଁଦ୍ର୍ଧଯେତ୍ ।
ଅଵ ସୁଵର୍ଗାଲ୍ଲୋକା-ତ୍ପଦ୍ଯେତ । ପାପୀଯା-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ।
ସକୃଦେଵ ହୋତଵ୍ଯାଃ । ନ ଯଜମାନ-ମ୍ପଶୁଭି-ର୍ଵ୍ଯଦ୍ର୍ଧଯତି । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି । ନ ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତମଶ୍ଵ ରୂପାଣି ଜୁହୋତି । ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଦକ୍ଷରା ଜଗତୀ । ଜାଗତୋ-ଽଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଏକମତିରିକ୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତସ୍ମାଦେକଃ ପ୍ରଜାସ୍ଵଦ୍ର୍ଧୁକଃ ॥ 31 ॥
ପଶୁଭି-ର୍ଯଜମାନଂ-ଵ୍ଯଁଦ୍ର୍ଧଯେତ୍ ।
ଅଵ ସୁଵର୍ଗାଲ୍ଲୋକା-ତ୍ପଦ୍ଯେତ । ପାପୀଯା-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ।
ସକୃଦେଵ ହୋତଵ୍ଯାଃ । ନ ଯଜମାନ-ମ୍ପଶୁଭି-ର୍ଵ୍ଯଦ୍ର୍ଧଯତି । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି । ନ ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତମଶ୍ଵ ରୂପାଣି ଜୁହୋତି । ଅଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଦକ୍ଷରା ଜଗତୀ । ଜାଗତୋ-ଽଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯ-ସ୍ସମୃଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଏକମତିରିକ୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତସ୍ମାଦେକଃ ପ୍ରଜାସ୍ଵଦ୍ର୍ଧୁକଃ ॥ 31 ॥
(ଅଦ୍ର୍ଧଯତି - ଜନଯତି - ଖଲ୍ଵାହୁ--ର୍ ଜଗତୀ ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ନାମ୍ନାମଭିଵାଚନମ୍, ଉଥ୍ସର୍ଗଶ୍ଚ
ଵିଭୂର୍ମାତ୍ରା ପ୍ରଭୂଃ ପିତ୍ରେତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵୈଁ ମାତା । ଅସୌ ପିତା । ଆଭ୍ଯାମେଵୈନ-ମ୍ପରିଦଦାତି ॥ ଅଶ୍ଵୋ-ଽସି ହଯୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଶାସ୍ତ୍ଯେଵୈନମେତତ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛିଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ॥ ଅତ୍ଯୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵ-ସ୍ସର୍ଵା-ନ୍ପଶୂନତ୍ଯେ-ଽତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵ-ସ୍ସର୍ଵେଷା-ମ୍ପଶୂନାଗ୍ ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 32 ॥
ଅନୁଵାକଂ 9 - ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ନାମ୍ନାମଭିଵାଚନମ୍, ଉଥ୍ସର୍ଗଶ୍ଚ
ଵିଭୂର୍ମାତ୍ରା ପ୍ରଭୂଃ ପିତ୍ରେତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵୈଁ ମାତା । ଅସୌ ପିତା । ଆଭ୍ଯାମେଵୈନ-ମ୍ପରିଦଦାତି ॥ ଅଶ୍ଵୋ-ଽସି ହଯୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଶାସ୍ତ୍ଯେଵୈନମେତତ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛିଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ॥ ଅତ୍ଯୋ-ଽସୀତ୍ଯାହ ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵ-ସ୍ସର୍ଵା-ନ୍ପଶୂନତ୍ଯେ-ଽତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵ-ସ୍ସର୍ଵେଷା-ମ୍ପଶୂନାଗ୍ ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 32 ॥
ପ୍ର ଯଶ-ଶ୍ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯମାପ୍ନୋତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ନରୋ-ଽସ୍ଯର୍ଵା-ଽସି ସପ୍ତିରସି ଵାଜ୍ଯସୀତ୍ଯାହ ।
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈତନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ॥
ଯଯୁର୍ନାମା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଏତଦ୍ଵା ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯ-ନ୍ନାମଧେଯମ୍ । ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ନାମଧେଯେନାଭିଵଦତି । ତସ୍ମାଦପ୍ଯାମିତ୍ରୌ ସଗନ୍ତ୍ଯ । ନାମ୍ନା ଚେଦ୍ଧ୍ଵଯେତେ । ମିତ୍ରମେଵ ଭଵତଃ ॥ 33 ॥
ରୂପମେଵାସ୍ଯୈତନ୍ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯାଁଚଷ୍ଟେ ॥
ଯଯୁର୍ନାମା-ଽସୀତ୍ଯାହ । ଏତଦ୍ଵା ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରିଯ-ନ୍ନାମଧେଯମ୍ । ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ନାମଧେଯେନାଭିଵଦତି । ତସ୍ମାଦପ୍ଯାମିତ୍ରୌ ସଗନ୍ତ୍ଯ । ନାମ୍ନା ଚେଦ୍ଧ୍ଵଯେତେ । ମିତ୍ରମେଵ ଭଵତଃ ॥ 33 ॥
ଆଦିତ୍ଯାନା-ମ୍ପତ୍ଵା-ଽନ୍ଵିହୀତ୍ଯାହ । ଆଦିତ୍ଯାନେଵୈନ-ଙ୍ଗମଯତି ॥
ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯାମିତି ପୂର୍ଵହୋମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପୂଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥ ଭୂରସି ଭୁଵେ ତ୍ଵା ଭଵ୍ଯାଯ ତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯତେ ତ୍ଵେତ୍ଯୁଥ୍ସୃଜତି ସର୍ଵତ୍ଵାଯ ॥ ଦେଵା ଆଶାପାଲା ଏତ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ମେଧାଯ ପ୍ରୋକ୍ଷିତ-ଙ୍ଗୋପାଯତେତ୍ଯାହ । ଶତଂ-ଵୈଁ ତଲ୍ପ୍ଯା ରାଜପୁତ୍ରା ଦେଵା ଆଶାପାଲାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ମ୍ପରିଦଦାତି ॥
ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତଃ ପରା-ମ୍ପରାଵତ-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ । ଇହ ଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ଵିଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରନ୍ତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରମତିଃ
ସ୍ଵାହେତି ଚତୃଷୁ ପଥ୍ସୁ ଜୁହୋତି ॥ 34 ॥
ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯାମିତି ପୂର୍ଵହୋମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପୂଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥ ଭୂରସି ଭୁଵେ ତ୍ଵା ଭଵ୍ଯାଯ ତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯତେ ତ୍ଵେତ୍ଯୁଥ୍ସୃଜତି ସର୍ଵତ୍ଵାଯ ॥ ଦେଵା ଆଶାପାଲା ଏତ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ମେଧାଯ ପ୍ରୋକ୍ଷିତ-ଙ୍ଗୋପାଯତେତ୍ଯାହ । ଶତଂ-ଵୈଁ ତଲ୍ପ୍ଯା ରାଜପୁତ୍ରା ଦେଵା ଆଶାପାଲାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵୈନ-ମ୍ପରିଦଦାତି ॥
ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତଃ ପରା-ମ୍ପରାଵତ-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ । ଇହ ଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ଵିଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରନ୍ତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରମତିଃ
ସ୍ଵାହେତି ଚତୃଷୁ ପଥ୍ସୁ ଜୁହୋତି ॥ 34 ॥
ଏତା ଵା ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ବନ୍ଧନମ୍ ।
ତାଭିରେଵୈନ-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ବନ୍ଧନ-ମାଗଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ବନ୍ଧନ-ନ୍ନ ଜହାତି ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵାଁ ଅଶ୍ଵମେଧଃ । ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଖଲୁ ଵା ଏତେ ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତେ । ଯେ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷନ୍ତି । ତେଷାଂ-ଯଁ ଉଦୃଚ-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ।
ରାଷ୍ଟ୍ରାଦେଵ ତେ ରାଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି । ଅଥ ଯ ଉଦୃଚ-ନ୍ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ॥ 35 ॥
ତାଭିରେଵୈନ-ମ୍ବଦ୍ଧ୍ନାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ବନ୍ଧନ-ମାଗଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତୋ ବନ୍ଧନ-ନ୍ନ ଜହାତି ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵାଁ ଅଶ୍ଵମେଧଃ । ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଖଲୁ ଵା ଏତେ ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତେ । ଯେ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ମେଦ୍ଧ୍ଯଗ୍ଂ ରକ୍ଷନ୍ତି । ତେଷାଂ-ଯଁ ଉଦୃଚ-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ।
ରାଷ୍ଟ୍ରାଦେଵ ତେ ରାଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି । ଅଥ ଯ ଉଦୃଚ-ନ୍ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ॥ 35 ॥
ରାଷ୍ଟ୍ରାଦେଵ ତେ ଵ୍ଯଵଚ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ । ପରା ଵା ଏଷ ସିଚ୍ଯତେ । ଯୋ-ଽବଲୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତେ । ଯଦମିତ୍ରା ଅଶ୍ଵଂ-ଵିଁନ୍ଦେରନ୍ନ୍ ।
ହନ୍ଯେତାସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଃ । ଚତୁଶ୍ଶତା ରକ୍ଷନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଘାତାଯ ॥ ଅଥାନ୍ଯ-ମାନୀଯ ପ୍ରୋକ୍ଷେଯୁଃ । ସୈଵ ତତଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତିଃ ॥ 36 ॥
ହନ୍ଯେତାସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଃ । ଚତୁଶ୍ଶତା ରକ୍ଷନ୍ତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଘାତାଯ ॥ ଅଥାନ୍ଯ-ମାନୀଯ ପ୍ରୋକ୍ଷେଯୁଃ । ସୈଵ ତତଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତିଃ ॥ 36 ॥
(ଗଚ୍ଛତି - ଭଵତଃ - ପଥ୍ସୁ ଜୁହୋତି - ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି - +ନଵ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦୀକ୍ଷାଭିଧାନ-ନ୍ତତ୍ର ଵୈଶ୍ଵଦେଵହୋମଃ
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତାଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ଯ ତେପାନସ୍ଯ । ସପ୍ତାତ୍ମନୋ ଦେଵତା ଉଦକ୍ରାମନ୍ନ୍ । ସା ଦୀକ୍ଷା-ଽଭଵତ୍ । ସ ଏତାନି ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନ୍ଯପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ଯ ଜୁହୋତ୍ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ଦୀକ୍ଷାମଵାରୁନ୍ଧ । ଯଦ୍ଵୈଶ୍ଵ ଦେଵାନି ଜୁହୋତି । ଦୀକ୍ଷାମେଵ-ତୈର୍ଯଜମାନୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥ 37 ॥
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଦୀକ୍ଷାଭିଧାନ-ନ୍ତତ୍ର ଵୈଶ୍ଵଦେଵହୋମଃ
ପ୍ରଜାପତି-ରକାମଯତାଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜେଯେତି । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ତସ୍ଯ ତେପାନସ୍ଯ । ସପ୍ତାତ୍ମନୋ ଦେଵତା ଉଦକ୍ରାମନ୍ନ୍ । ସା ଦୀକ୍ଷା-ଽଭଵତ୍ । ସ ଏତାନି ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନ୍ଯପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ୍ଯ ଜୁହୋତ୍ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ଦୀକ୍ଷାମଵାରୁନ୍ଧ । ଯଦ୍ଵୈଶ୍ଵ ଦେଵାନି ଜୁହୋତି । ଦୀକ୍ଷାମେଵ-ତୈର୍ଯଜମାନୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥ 37 ॥
ସପ୍ତ ଜୁହୋତି । ସପ୍ତ ହି ତା ଦେଵତା ଉଦକ୍ରାମନ୍ନ୍ ॥ ଅନ୍ଵହ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଅନ୍ଵହମେଵ ଦୀକ୍ଷାମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ତ୍ରୀଣି ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନି ଜୁହୋତି ।
ଚତ୍ଵାର୍ଯୌଦ୍ଗ୍ରହଣାନି । ସପ୍ତ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର.ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ ।
ପ୍ରାଣା ଦୀକ୍ଷା । ପ୍ରାଣୈରେଵ ପ୍ରାଣାନ୍ଦୀକ୍ଷାମଵରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ଚତ୍ଵାର୍ଯୌଦ୍ଗ୍ରହଣାନି । ସପ୍ତ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର.ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ ।
ପ୍ରାଣା ଦୀକ୍ଷା । ପ୍ରାଣୈରେଵ ପ୍ରାଣାନ୍ଦୀକ୍ଷାମଵରୁନ୍ଧେ ॥ 38 ॥
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵାନି ଜୁହୋତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଵୈ ଦେଵଲୋକାଃ ।
ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ ॥ ଏଷ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ତଦ୍ଦୈଵ୍ଯ-ଙ୍କ୍ଷତ୍ତ୍ରମ୍ ।
ସା ଶ୍ରୀଃ । ତଦ୍ବ୍ରଦ୍ଧ୍ନସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ତଥ୍ସ୍ଵାରାଜ୍ଯ-ମୁଚ୍ଯତେ ॥ 39 ॥
ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ ॥ ଏଷ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ । ତଦ୍ଦୈଵ୍ଯ-ଙ୍କ୍ଷତ୍ତ୍ରମ୍ ।
ସା ଶ୍ରୀଃ । ତଦ୍ବ୍ରଦ୍ଧ୍ନସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପମ୍ । ତଥ୍ସ୍ଵାରାଜ୍ଯ-ମୁଚ୍ଯତେ ॥ 39 ॥
ତ୍ରିଗ୍ଂଶତମୌଦ୍ଗ୍ରହଣାନି ଜୁହୋତି । ତ୍ରିଗ୍ଂଶଦକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈଵାନ୍ନାଦ୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ ॥
ତ୍ରେଧା ଵିଭଜ୍ଯ ଦେଵତା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃତୋ ଵୈ ଦେଵାଃ । ତ୍ର୍ଯାଵୃତ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ । ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅପ ଵା ଏତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଣାଃ କ୍ରାମନ୍ତି ॥ 40 ॥
ତ୍ରେଧା ଵିଭଜ୍ଯ ଦେଵତା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ତ୍ର୍ଯାଵୃତୋ ଵୈ ଦେଵାଃ । ତ୍ର୍ଯାଵୃତ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନାମାପ୍ତ୍ଯୈ । ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅପ ଵା ଏତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଣାଃ କ୍ରାମନ୍ତି ॥ 40 ॥
ଯୋ ଦୀକ୍ଷାମତି-ରେଚଯତି । ସପ୍ତାହ-ମ୍ପ୍ରଚରନ୍ତି ।
ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ । ପ୍ରାଣା ଦୀକ୍ଷା ।
ପ୍ରାଣୈରେଵ ପ୍ରାଣାନ୍ଦୀକ୍ଷାମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ପୂର୍ଣାହୁତି-ମୁତ୍ତମା-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ସର୍ଵଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଣାହୁତିଃ । ସର୍ଵମେଵାପ୍ନୋତି । ଅଥୋ ଇଯଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଣାହୁତିଃ ।
ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 41 ॥
ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ । ପ୍ରାଣା ଦୀକ୍ଷା ।
ପ୍ରାଣୈରେଵ ପ୍ରାଣାନ୍ଦୀକ୍ଷାମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ପୂର୍ଣାହୁତି-ମୁତ୍ତମା-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ସର୍ଵଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଣାହୁତିଃ । ସର୍ଵମେଵାପ୍ନୋତି । ଅଥୋ ଇଯଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଣାହୁତିଃ ।
ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 41 ॥
(ରୁନ୍ଧେ - ପ୍ରାଣା-ନ୍ଦୀକ୍ଷାମଵରୁନ୍ଧ - ଉଚ୍ଯତେ - କ୍ରାମନ୍ତି - ତିଷ୍ଠତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଵୈଶ୍ଵଦେଵହୋମମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍
ପ୍ରଜାପତି-ରଶ୍ଵମେଧ-ମସୃଜତ । ତଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ-ନ୍ନ କିଞ୍ଚନୋଦଯଚ୍ଛତ୍ ।
ତଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵାନ୍ଯେ-ଵୋଦଯଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନି ଜୁହୋତି ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯୋଦ୍ଯତ୍ଯୈ ॥ ସ୍ଵାହା-ଽଽଧିମାଧୀତାଯ ସ୍ଵାହା । ସ୍ଵାହା-ଽଽଧୀତ-ମ୍ମନସେ ସ୍ଵାହା ।
ସ୍ଵାହା ମନଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ସ୍ଵାହା ।
କାଯ ସ୍ଵାହା କସ୍ମୈ ସ୍ଵାହା କତମସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ମୁଖ୍ଯେ ଭଵତଃ ।
ପ୍ରଜାପତି-ମୁଖାଭିରେଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭିରୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥ 42 ॥
ଅନୁଵାକଂ 11 - ଵୈଶ୍ଵଦେଵହୋମମନ୍ତ୍ରଵ୍ଯାଖ୍ଯାନମ୍
ପ୍ରଜାପତି-ରଶ୍ଵମେଧ-ମସୃଜତ । ତଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟ-ନ୍ନ କିଞ୍ଚନୋଦଯଚ୍ଛତ୍ ।
ତଂ-ଵୈଁଶ୍ଵଦେଵାନ୍ଯେ-ଵୋଦଯଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନି ଜୁହୋତି ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯୋଦ୍ଯତ୍ଯୈ ॥ ସ୍ଵାହା-ଽଽଧିମାଧୀତାଯ ସ୍ଵାହା । ସ୍ଵାହା-ଽଽଧୀତ-ମ୍ମନସେ ସ୍ଵାହା ।
ସ୍ଵାହା ମନଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ସ୍ଵାହା ।
କାଯ ସ୍ଵାହା କସ୍ମୈ ସ୍ଵାହା କତମସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ମୁଖ୍ଯେ ଭଵତଃ ।
ପ୍ରଜାପତି-ମୁଖାଭିରେଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଭିରୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥ 42 ॥
ଅଦିତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽଦିତ୍ଯୈ ମହ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽଦିତ୍ଯୈ ସୁମୃଡୀକାଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯା ଏଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୋଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥
ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ବୃହତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ପାଵକାଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଵାଗ୍ଵୈ ସରସ୍ଵତୀ । ଵାଚୈଵୈନମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥
ପୂଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ପ୍ରପଥ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ନରନ୍ଧିଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ପଶଵୋ ଵୈ ପୂଷା । ପଶୁଭିରେଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ର ତୁରୀପାଯ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ ପୁରୁରୂପାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵୈ ପଶୂନା-ମ୍ମିଥୁନାନାଗ୍ଂ ରୂପକୃତ୍ । ରୂପମେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି । ଅଥୋ ରୂପୈରେଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥
ଵିଷ୍ଣଵେ ସ୍ଵାହା ଵିଷ୍ଣଵେ ନିଖୁର୍ଯପାଯ ସ୍ଵାହା ଵିଷ୍ଣଵେ ନିଭୂଯପାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ । ଯଜ୍ଞାଯୈଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥ ପୂର୍ଣାହୁତି-ମୁତ୍ତମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତବ୍ଧ୍ଯୈ ସଯତ୍ଵାଯ ॥ 43 ॥
ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ବୃହତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ପାଵକାଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଵାଗ୍ଵୈ ସରସ୍ଵତୀ । ଵାଚୈଵୈନମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥
ପୂଷ୍ଣେ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ପ୍ରପଥ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହା ପୂଷ୍ଣେ ନରନ୍ଧିଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ପଶଵୋ ଵୈ ପୂଷା । ପଶୁଭିରେଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ର ତୁରୀପାଯ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ ପୁରୁରୂପାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵୈ ପଶୂନା-ମ୍ମିଥୁନାନାଗ୍ଂ ରୂପକୃତ୍ । ରୂପମେଵ ପଶୁଷୁ ଦଧାତି । ଅଥୋ ରୂପୈରେଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥
ଵିଷ୍ଣଵେ ସ୍ଵାହା ଵିଷ୍ଣଵେ ନିଖୁର୍ଯପାଯ ସ୍ଵାହା ଵିଷ୍ଣଵେ ନିଭୂଯପାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ । ଯଜ୍ଞାଯୈଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ॥ ପୂର୍ଣାହୁତି-ମୁତ୍ତମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତବ୍ଧ୍ଯୈ ସଯତ୍ଵାଯ ॥ 43 ॥
(ଯଚ୍ଛତେ - ପୁରୁରୂପାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହାଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ଅଶ୍ଵସଞ୍ଚରଣଵଥ୍ସରେ ପ୍ରତିଦିନ-ନ୍ଦେଵଯଜନଦେଶେ କର୍ତଵ୍ଯମିଷ୍ଟିତ୍ରଯମଭିଧୀଯତେ
ସାଵିତ୍ର-ମଷ୍ଟକପାଲ-ମ୍ପ୍ରାତର୍ନିର୍ଵପତି । ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ।
ଗାଯତ୍ର-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନମ୍ ।
ପ୍ରାତସ୍ସଵନା ଦେଵୈନ-ଙ୍ଗାଯତ୍ରିଯା 007ଆ;ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ ।
ଅଥୋ ପ୍ରାତସ୍ସଵନମେଵ ତେନାପ୍ନୋତି । ଗାଯତ୍ରୀ-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ ॥ ସଵିତ୍ରେ ପ୍ରସଵିତ୍ର ଏକାଦଶ-କପାଲ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ । ଏକାଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ।
ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନମ୍ ।
ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନା-ଦେଵୈନଗ୍ଂ ସଵନାତ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭଃ-ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ ॥ 44 ॥
ଅନୁଵାକଂ 12 - ଅଶ୍ଵସଞ୍ଚରଣଵଥ୍ସରେ ପ୍ରତିଦିନ-ନ୍ଦେଵଯଜନଦେଶେ କର୍ତଵ୍ଯମିଷ୍ଟିତ୍ରଯମଭିଧୀଯତେ
ସାଵିତ୍ର-ମଷ୍ଟକପାଲ-ମ୍ପ୍ରାତର୍ନିର୍ଵପତି । ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ।
ଗାଯତ୍ର-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନମ୍ ।
ପ୍ରାତସ୍ସଵନା ଦେଵୈନ-ଙ୍ଗାଯତ୍ରିଯା 007ଆ;ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ ।
ଅଥୋ ପ୍ରାତସ୍ସଵନମେଵ ତେନାପ୍ନୋତି । ଗାଯତ୍ରୀ-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ ॥ ସଵିତ୍ରେ ପ୍ରସଵିତ୍ର ଏକାଦଶ-କପାଲ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ । ଏକାଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ।
ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନମ୍ ।
ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନା-ଦେଵୈନଗ୍ଂ ସଵନାତ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭଃ-ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ ॥ 44 ॥
ଅଥୋ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନମେଵ ସଵନ-ନ୍ତେନାପ୍ନୋତି । ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ ॥ ସଵିତ୍ର ଆସଵିତ୍ରେ ଦ୍ଵାଦଶ-କପାଲ-ମପରାହ୍ଣେ । ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରା ଜଗତୀ । ଜାଗତ-ନ୍ତୃତୀଯ ସଵନମ୍ ।
ତୃତୀଯ ସଵନାଦେଵୈନ-ଞ୍ଜଗତ୍ଯା 007ଆ;ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ ।
ଅଥୋ ତୃତୀଯ ସଵନମେଵ ତେନାପ୍ନୋତି ।
ଜଗତୀ-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ ॥ ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତଃ ପରା-ମ୍ପରାଵତ-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ ।
ଇହ ଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ଵିଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରନ୍ତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରମତି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ଚତସ୍ର ଆହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି
( ) ॥ 45 ॥
ତୃତୀଯ ସଵନାଦେଵୈନ-ଞ୍ଜଗତ୍ଯା 007ଆ;ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ ।
ଅଥୋ ତୃତୀଯ ସଵନମେଵ ତେନାପ୍ନୋତି ।
ଜଗତୀ-ଞ୍ଛନ୍ଦଃ ॥ ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରମୁକ୍ତଃ ପରା-ମ୍ପରାଵତ-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ ।
ଇହ ଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ଵିଧୃତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରନ୍ତି-ସ୍ସ୍ଵାହେହ ରମତି-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ଚତସ୍ର ଆହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି
( ) ॥ 45 ॥
ଚତସ୍ରୋ ଦିଶଃ । ଦିଗ୍ଭିରେଵୈନ-ମ୍ପରିଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଆଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଵ୍ରଜୋ ଭଵତି । ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ । ଅଶ୍ଵୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା ।
ସୋ-ଽଶ୍ଵତ୍ଥେ ସଂଵଁଥ୍ସର-ମତିଷ୍ଠତ୍ । ତଦଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯା-ଶ୍ଵତ୍ଥତ୍ଵମ୍ ।
ଯଦାଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଵ୍ରଜୋ ଭଵତି । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 46 ॥
ସୋ-ଽଶ୍ଵତ୍ଥେ ସଂଵଁଥ୍ସର-ମତିଷ୍ଠତ୍ । ତଦଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯା-ଶ୍ଵତ୍ଥତ୍ଵମ୍ ।
ଯଦାଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଵ୍ରଜୋ ଭଵତି । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 46 ॥
(ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ ଶ୍ଛନ୍ଦସୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ - ଜୁହୋତି - ନଵ ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13 - ସଂଵଁଥ୍ସରାଦ୍ର୍ଧ୍ଵମୁଖ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ରେରୂପସ୍ଥାନମ୍
ଆ ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଜାଯତା-ମିତ୍ଯାହ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯ ଜାଯତ ॥ ଆ-ଽସ୍ମି-ନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ରାଜନ୍ଯ ଇଷଵ୍ଯଃ ଶୂରୋ ମହାରଥୋ ଜାଯତା-ମିତ୍ଯାହ । ରାଜନ୍ଯ ଏଵ ଶୌର୍ଯ-ମ୍ମହିମାନ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ରାଜନ୍ଯ ଇଷଵ୍ଯଃ ଶୂରୋ ମହାରଥୋ-ଽଜାଯତ ॥
ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ଧେନୁରିତ୍ଯାହ । ଧେନ୍ଵାମେଵ ପଯୋ ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ଧେନୁରଜାଯତ । ଵୋଢା-ଽନଡ୍ଵା-ନିତ୍ଯାହ ॥ 47 ॥
ଅନୁଵାକଂ 13 - ସଂଵଁଥ୍ସରାଦ୍ର୍ଧ୍ଵମୁଖ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ରେରୂପସ୍ଥାନମ୍
ଆ ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଜାଯତା-ମିତ୍ଯାହ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଵ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଯ ଜାଯତ ॥ ଆ-ଽସ୍ମି-ନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ରାଜନ୍ଯ ଇଷଵ୍ଯଃ ଶୂରୋ ମହାରଥୋ ଜାଯତା-ମିତ୍ଯାହ । ରାଜନ୍ଯ ଏଵ ଶୌର୍ଯ-ମ୍ମହିମାନ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ରାଜନ୍ଯ ଇଷଵ୍ଯଃ ଶୂରୋ ମହାରଥୋ-ଽଜାଯତ ॥
ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ଧେନୁରିତ୍ଯାହ । ଧେନ୍ଵାମେଵ ପଯୋ ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ଧେନୁରଜାଯତ । ଵୋଢା-ଽନଡ୍ଵା-ନିତ୍ଯାହ ॥ 47 ॥
ଅନଡୁହ୍ଯେଵ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା ଵୋଢା-ଽନଡ୍ଵାନଜାଯତ । ଆଶୁ-ସ୍ସପ୍ତିରିତ୍ଯାହ । ଅଶ୍ଵ ଏଵ ଜଵ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାତ୍ପୁରା-ଽଽଶୁରଶ୍ଵୋ-ଽଜାଯତ । ପୁରଧିଂର୍ଯୋଷେତ୍ଯାହ ।
ଯୋଷିତ୍ଯେଵ ରୂପ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଥ୍ସ୍ତ୍ରୀ ଯୁଵତିଃ ପ୍ରିଯା ଭାଵୁକା ॥ ଜିଷ୍ଣୂ ରଥେଷ୍ଠା ଇତ୍ଯାହ । ଆ ହ ଵୈ ତତ୍ର ଜିଷ୍ଣୂ ରଥେଷ୍ଠା ଜାଯତେ ॥ 48 ॥
ଯୋଷିତ୍ଯେଵ ରୂପ-ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମାଥ୍ସ୍ତ୍ରୀ ଯୁଵତିଃ ପ୍ରିଯା ଭାଵୁକା ॥ ଜିଷ୍ଣୂ ରଥେଷ୍ଠା ଇତ୍ଯାହ । ଆ ହ ଵୈ ତତ୍ର ଜିଷ୍ଣୂ ରଥେଷ୍ଠା ଜାଯତେ ॥ 48 ॥
ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ ସଭେଯୋ ଯୁଵେତ୍ଯାହ । ଯୋ ଵୈ ପୂର୍ଵଵଯସୀ ।
ସ ସଭେଯୋ ଯୁଵା । ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଵା ପୁମା-ନ୍ପ୍ରିଯୋ ଭାଵୁକଃ ॥ ଆ-ଽସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତା-ମିତ୍ଯାହ । ଆ ହ ଵୈ ତତ୍ର ଯଜମାନସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତେ ।
ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ ନିକାମେନିକାମେ ନଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ନିକାମେନିକାମେ ହ ଵୈ ତତ୍ର ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷତି । ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ ଫଲିନ୍ଯୋ ନ ଓଷଧଯଃ ପଚ୍ଯନ୍ତା-ମିତ୍ଯାହ ।
ଫଲିନ୍ଯୋ ହ ଵୈ ତତ୍ରୌଷଧଯଃ ପଚ୍ଯନ୍ତେ । ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ।
ଯୋଗକ୍ଷେମୋ ନଃ କଲ୍ପତା-ମିତ୍ଯାହ ।
କଲ୍ପତେ ହ ଵୈ ତତ୍ର ପ୍ରଜାଭ୍ଯୋ ଯୋଗକ୍ଷେମଃ ।
ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ 49 ॥
ସ ସଭେଯୋ ଯୁଵା । ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଵା ପୁମା-ନ୍ପ୍ରିଯୋ ଭାଵୁକଃ ॥ ଆ-ଽସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତା-ମିତ୍ଯାହ । ଆ ହ ଵୈ ତତ୍ର ଯଜମାନସ୍ଯ ଵୀରୋ ଜାଯତେ ।
ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ ନିକାମେନିକାମେ ନଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷତ୍ଵିତ୍ଯାହ ।
ନିକାମେନିକାମେ ହ ଵୈ ତତ୍ର ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷତି । ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ ଫଲିନ୍ଯୋ ନ ଓଷଧଯଃ ପଚ୍ଯନ୍ତା-ମିତ୍ଯାହ ।
ଫଲିନ୍ଯୋ ହ ଵୈ ତତ୍ରୌଷଧଯଃ ପଚ୍ଯନ୍ତେ । ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ।
ଯୋଗକ୍ଷେମୋ ନଃ କଲ୍ପତା-ମିତ୍ଯାହ ।
କଲ୍ପତେ ହ ଵୈ ତତ୍ର ପ୍ରଜାଭ୍ଯୋ ଯୋଗକ୍ଷେମଃ ।
ଯତ୍ରୈତେନ ଯଜ୍ଞେନ ଯଜନ୍ତେ ॥ 49 ॥
(ଅନଡ୍ଵାନିତ୍ଯାହ - ଜାଯତେ - ଵର୍ଷତି ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14 - ଅନ୍ନହୋମାଃ. ତ୍ରିରାତ୍ରରୂପସ୍ଯାଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ପ୍ରଥମଦିନରାତ୍ରୌ
ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞାନ୍ ଵ୍ଯାଦିଶତ୍ ।
ସ ଆତ୍ମ-ନ୍ନଶ୍ଵମେଧମଧତ୍ତ ।
ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଏଷ ଵାଵ ଯଜ୍ଞଃ । ଯଦଶ୍ଵମେଧଃ । ଅପ୍ଯେଵ ନୋ-ଽତ୍ରାସ୍ତ୍ଵିତି ।
ତେଭ୍ଯ ଏତାନନ୍ନହୋମା-ନ୍ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ ।
ତାନଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଦେଵାନ ପ୍ରୀଣାତ୍ ।
ଯଦନ୍ନ-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 50 ॥
ଅନୁଵାକଂ 14 - ଅନ୍ନହୋମାଃ. ତ୍ରିରାତ୍ରରୂପସ୍ଯାଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ପ୍ରଥମଦିନରାତ୍ରୌ
ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞାନ୍ ଵ୍ଯାଦିଶତ୍ ।
ସ ଆତ୍ମ-ନ୍ନଶ୍ଵମେଧମଧତ୍ତ ।
ତ-ନ୍ଦେଵା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଏଷ ଵାଵ ଯଜ୍ଞଃ । ଯଦଶ୍ଵମେଧଃ । ଅପ୍ଯେଵ ନୋ-ଽତ୍ରାସ୍ତ୍ଵିତି ।
ତେଭ୍ଯ ଏତାନନ୍ନହୋମା-ନ୍ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ ।
ତାନଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଦେଵାନ ପ୍ରୀଣାତ୍ ।
ଯଦନ୍ନ-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 50 ॥
ଦେଵାନେଵ ତୈର୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରୀଣାତି ॥ ଆଜ୍ଯେନ ଜୁହୋତି ।
ଅଗ୍ନେର୍ଵା ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯେନ ଜୁହୋତି । ଅଗ୍ନିମେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ ମଧୁନା ଜୁହୋତି ।
ମହତ୍ଯୈ ଵା ଏତଦ୍ଦେଵତାଯୈ ରୂପମ୍ । ଯନ୍ମଧୁ । ଯନ୍ମଧୁନା ଜୁହୋତି ॥ 51 ॥
ଅଗ୍ନେର୍ଵା ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯେନ ଜୁହୋତି । ଅଗ୍ନିମେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ ମଧୁନା ଜୁହୋତି ।
ମହତ୍ଯୈ ଵା ଏତଦ୍ଦେଵତାଯୈ ରୂପମ୍ । ଯନ୍ମଧୁ । ଯନ୍ମଧୁନା ଜୁହୋତି ॥ 51 ॥
ମହତୀମେଵ ତଦ୍ଦେଵତା-ମ୍ପ୍ରୀଣାତି । ତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ଵସୂନାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯତ୍ତଣ୍ଡୁଲାଃ । ଯତ୍ତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଵସୂନେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ପୃଥୁକୈ-ର୍ଜୁହୋତି (ର୍ଜୁହୋତି) ।
ରୁଦ୍ରାଣାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯତ୍ପୃଥୁକାଃ । ଯତ୍ପୃଥୁକୈ-ର୍ଜୁହୋତି ॥ 52 ॥
ଵସୂନେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ପୃଥୁକୈ-ର୍ଜୁହୋତି (ର୍ଜୁହୋତି) ।
ରୁଦ୍ରାଣାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯତ୍ପୃଥୁକାଃ । ଯତ୍ପୃଥୁକୈ-ର୍ଜୁହୋତି ॥ 52 ॥
ରୁଦ୍ରାନେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ଲାଜୈର୍ଜୁହୋତି । ଆଦିତ୍ଯାନାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯଲ୍ଲାଜାଃ । ଯଲ୍ଲାଜୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ଆଦିତ୍ଯାନେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । କରମ୍ବୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ଵିଶ୍ଵେଷାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ଦେଵାନାଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ଯତ୍କରମ୍ବାଃ । ଯତ୍କରମ୍ବୈ-ର୍ଜୁହୋତି ॥ 53 ॥
ଵିଶ୍ଵାନେଵ ତଦ୍ଦେଵା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି । ଧାନାଭି-ର୍ଜୁହୋତି ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯଦ୍ଧାନାଃ । ଯଦ୍ଧାନାଭି-ର୍ଜୁହୋତି । ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ସକ୍ତୁଭି-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରଜାପତେର୍ଵା ଏତଦ୍ରୂପମ୍ ।
ଯଥ୍ସକ୍ତଵଃ । ଯଥ୍ସକ୍ତୁଭି-ର୍ଜୁହୋତି ॥ 54 ॥
ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ରୂପମ୍ । ଯଦ୍ଧାନାଃ । ଯଦ୍ଧାନାଭି-ର୍ଜୁହୋତି । ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ସକ୍ତୁଭି-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରଜାପତେର୍ଵା ଏତଦ୍ରୂପମ୍ ।
ଯଥ୍ସକ୍ତଵଃ । ଯଥ୍ସକ୍ତୁଭି-ର୍ଜୁହୋତି ॥ 54 ॥
ପ୍ରଜାପତିମେଵ ତତ୍ପ୍ରୀଣାତି । ମସୂସ୍ଯୈର୍ଜୁହୋତି ।
ସର୍ଵାସାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ଦେଵତାନାଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ଯନ୍ମସୂସ୍ଯାନି । ଯନ୍ମସୂସ୍ଯୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ସର୍ଵା ଏଵ ତଦ୍ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣାତି । ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରିଯାଙ୍ଗା ହ ଵୈ ନାମୈତେ ।
ଏତୈର୍ଵୈ ଦେଵା ଅଶ୍ଵସ୍ଯାଙ୍ଗାନି ସମଦଧୁଃ । ଯତ୍ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ଅଶ୍ଵସ୍ଯୈଵାଙ୍ଗାନି ସନ୍ଦଧାତି ॥ ଦଶାନ୍ନାନି ଜୁହୋତି । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ ।
ଵିରାଟ୍-କୃଥ୍ସ୍ନସ୍ଯା-ନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 55 ॥
ସର୍ଵାସାଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ଦେଵତାନାଗ୍ଂ ରୂପମ୍ । ଯନ୍ମସୂସ୍ଯାନି । ଯନ୍ମସୂସ୍ଯୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ସର୍ଵା ଏଵ ତଦ୍ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣାତି । ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ପ୍ରିଯାଙ୍ଗା ହ ଵୈ ନାମୈତେ ।
ଏତୈର୍ଵୈ ଦେଵା ଅଶ୍ଵସ୍ଯାଙ୍ଗାନି ସମଦଧୁଃ । ଯତ୍ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଜୁହୋତି । ଅଶ୍ଵସ୍ଯୈଵାଙ୍ଗାନି ସନ୍ଦଧାତି ॥ ଦଶାନ୍ନାନି ଜୁହୋତି । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ ।
ଵିରାଟ୍-କୃଥ୍ସ୍ନସ୍ଯା-ନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 55 ॥
(ଜୁହୋତି - ମଧୁନା ଜୁହୋତି - ପୃଥୁକୈର୍ଜୁହୋତି - କରମ୍ବୈର୍ଜୁହୋତି - ସକ୍ତୁଭିର୍ଜୁହୋତି - ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈର୍ଜୁହୋତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 14)
(ଅନ୍ନହୋମାନାଜ୍ଯେନାଗ୍ନେର୍ମଧୁନା ତଣ୍ଡୁଲୈଃ ପୃଥୁକୈର୍ଲାଜୈଃ କରମ୍ବୈଦ୍ର୍ଧାନାଭି-ସ୍ସକ୍ତୁଭିର୍ମସୂସ୍ଯୈଃ ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଦଶାନ୍ନାନି ଦ୍ଵାଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 15 - ତତ୍ପ୍ରକାରଵିଶେଷ
ପ୍ରଜାପତି-ରଶ୍ଵମେଧମସୃଜତ । ତଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯ ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ନ୍ ।
ସ ଏତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତିର୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାନ-ପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଯଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପାହନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ॥ ଆଜ୍ଯେନ ଜୁହୋତି ।
ଵଜ୍ରୋ ଵା ଆଜ୍ଯମ୍ । ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ॥ 56 ॥
(ଅନ୍ନହୋମାନାଜ୍ଯେନାଗ୍ନେର୍ମଧୁନା ତଣ୍ଡୁଲୈଃ ପୃଥୁକୈର୍ଲାଜୈଃ କରମ୍ବୈଦ୍ର୍ଧାନାଭି-ସ୍ସକ୍ତୁଭିର୍ମସୂସ୍ଯୈଃ ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁତଣ୍ଡୁଲୈ-ର୍ଦଶାନ୍ନାନି ଦ୍ଵାଦଶ)
ଅନୁଵାକଂ 15 - ତତ୍ପ୍ରକାରଵିଶେଷ
ପ୍ରଜାପତି-ରଶ୍ଵମେଧମସୃଜତ । ତଗ୍ଂ ସୃଷ୍ଟଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯ ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ନ୍ ।
ସ ଏତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତିର୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାନ-ପଶ୍ଯତ୍ । ତାନ ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଯଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପାହନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ॥ ଆଜ୍ଯେନ ଜୁହୋତି ।
ଵଜ୍ରୋ ଵା ଆଜ୍ଯମ୍ । ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ॥ 56 ॥
ଆଜ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତିପଦ-ଙ୍କରୋତି । ପ୍ରାଣୋ ଵା ଆଜ୍ଯମ୍ ।
ମୁଖତ ଏଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଅନ୍ନହୋମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଶରୀରଵଦେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଵ୍ଯତ୍ଯାସ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉଭଯସ୍ଯା ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ନକ୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥ ଆଜ୍ଯେନା-ନ୍ତତୋ ଜୁହୋତି ॥ 57 ॥
ମୁଖତ ଏଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣ-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଅନ୍ନହୋମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଶରୀରଵଦେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଵ୍ଯତ୍ଯାସ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଉଭଯସ୍ଯା ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ନକ୍ତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯୈ ॥ ଆଜ୍ଯେନା-ନ୍ତତୋ ଜୁହୋତି ॥ 57 ॥
ପ୍ରାଣୋ ଵା ଆଜ୍ଯମ୍ । ଉଭଯତ ଏଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣ-ନ୍ଦଧାତି । ପୁରସ୍ତା-ଚ୍ଚୋପରିଷ୍ଟାଚ୍ଚ ॥ ଏକସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅମୁଷ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଉଭଯୋରେଵ ଲୋକଯାଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଅସ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚା-ମୁଷ୍ମିଗ୍ଗ୍ଶ୍ଚ ॥ ଶତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଶତାଯୁର୍ଵୈ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତଵୀର୍ଯଃ । ଆଯୁରେଵ ଵୀର୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ ।
ସହସ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଆଯୁର୍ଵୈ ସହସ୍ରମ୍ । ଆଯୁରେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥
ସର୍ଵସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅପରିମିତମେଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ 58 ॥
ସହସ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଆଯୁର୍ଵୈ ସହସ୍ରମ୍ । ଆଯୁରେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥
ସର୍ଵସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅପରିମିତମେଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ 58 ॥
(ଏଵ ଯଜ୍ଞ-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ - ତ୍ଯନ୍ତତୋ ଜୁହୋତି - ଶତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16 - ଵିଵରଣମେତଯୋଃ
ପ୍ରଜାପତିଂ-ଵାଁ ଏଷ ଈଫ୍ସତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତ ଇତି ।
ଅଥୋ ଆହୁଃ । ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନୀତି ॥
ଏକସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵା ଏକଃ । ତମେଵାପ୍ନୋତି ॥ ଏକସ୍ମୈ ସ୍ଵାହା ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯଭି-ପୂର୍ଵମାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଅଭିପୂର୍ଵମେଵ ସଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ ଏକୋତ୍ତର-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 59 ॥
ଅନୁଵାକଂ 16 - ଵିଵରଣମେତଯୋଃ
ପ୍ରଜାପତିଂ-ଵାଁ ଏଷ ଈଫ୍ସତୀତ୍ଯାହୁଃ । ଯୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତ ଇତି ।
ଅଥୋ ଆହୁଃ । ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନୀତି ॥
ଏକସ୍ମୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵା ଏକଃ । ତମେଵାପ୍ନୋତି ॥ ଏକସ୍ମୈ ସ୍ଵାହା ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯଭି-ପୂର୍ଵମାହୁତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଅଭିପୂର୍ଵମେଵ ସଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ ଏକୋତ୍ତର-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 59 ॥
ଏକଵଦେଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ ସନ୍ତତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ ଶତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଶତାଯୁର୍ଵୈ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତଵୀର୍ଯଃ । ଆଯୁରେଵ ଵୀର୍ଯମଵରୁନ୍ଧେ । ସହସ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଆଯୁର୍ଵୈ ସହସ୍ରମ୍ । ଆଯୁରେଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅଯୁତାଯ ସ୍ଵାହା ନିଯୁତାଯ ସ୍ଵାହା ପ୍ରଯୁତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ॥ 60 ॥
ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଇମାନେଵ ଲୋକାନଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅର୍ବୁଦାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଵାଗ୍ଵା ଅର୍ବୁଦମ୍ । ଵାଚମେଵା ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ନ୍ଯର୍ବୁଦାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଯୋ ଵୈ ଵାଚୋ ଭୂମା । ତନ୍ନ୍ଯର୍ବୁଦମ୍ ।
ଵାଚ ଏଵ ଭୂମାନମଵରୁନ୍ଧେ ॥
ସମୁଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ॥ 61 ॥
ଯୋ ଵୈ ଵାଚୋ ଭୂମା । ତନ୍ନ୍ଯର୍ବୁଦମ୍ ।
ଵାଚ ଏଵ ଭୂମାନମଵରୁନ୍ଧେ ॥
ସମୁଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ॥ 61 ॥
ସମୁଦ୍ରମେଵାପ୍ନୋତି । ମଦ୍ଧ୍ଯାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ମଦ୍ଧ୍ଯମେଵାପ୍ନୋତି । ଅନ୍ତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ତମେ-ଵାପ୍ନୋତି । ପରାଦ୍ର୍ଧାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ପରାଦ୍ର୍ଧମେଵାପ୍ନୋତି ॥ ଉଷସେ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ରାତ୍ରିର୍ଵା ଉଷାଃ ।
ଅହର୍ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଃ । ଅହୋରାତ୍ରେ ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ ।
ଅଥୋ ଅହୋରାତ୍ରଯୋରେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥
ତା ଯଦୁଭଯୀର୍ଦିଵା ଵା ନକ୍ତଂ-ଵାଁ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅହୋରାତ୍ରେ ମୋହଯେତ୍ । ଉଷସେ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵାହୋଦେଷ୍ଯତେ ସ୍ଵାହୋଦ୍ଯତେ
ସ୍ଵାହେତ୍ଯନୁଦିତେ ଜୁହୋତି । ଉଦିତାଯ ସ୍ଵାହା ସୁଵର୍ଗାଯ ସ୍ଵାହା ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯୁଦିତେ ଜୁହୋତି ।
ଅହୋରାତ୍ରଯୋ-ରଵ୍ଯତିମୋହାଯ ॥ 62 ॥
ପରାଦ୍ର୍ଧମେଵାପ୍ନୋତି ॥ ଉଷସେ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ରାତ୍ରିର୍ଵା ଉଷାଃ ।
ଅହର୍ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଃ । ଅହୋରାତ୍ରେ ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ ।
ଅଥୋ ଅହୋରାତ୍ରଯୋରେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥
ତା ଯଦୁଭଯୀର୍ଦିଵା ଵା ନକ୍ତଂ-ଵାଁ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅହୋରାତ୍ରେ ମୋହଯେତ୍ । ଉଷସେ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵାହୋଦେଷ୍ଯତେ ସ୍ଵାହୋଦ୍ଯତେ
ସ୍ଵାହେତ୍ଯନୁଦିତେ ଜୁହୋତି । ଉଦିତାଯ ସ୍ଵାହା ସୁଵର୍ଗାଯ ସ୍ଵାହା ଲୋକାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯୁଦିତେ ଜୁହୋତି ।
ଅହୋରାତ୍ରଯୋ-ରଵ୍ଯତିମୋହାଯ ॥ 62 ॥
(ଏକୋତ୍ତର-ଞ୍ଜୁହୋତି - ପ୍ରଯୁତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ - ସମୁଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହାହ--ର୍ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟି-ସ୍ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17 - ସପ୍ତମକାଣ୍ଡଗତାନ୍ନହୋମାନୁଵାକା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯନ୍ତେ
ଵିଭୂର୍ମାତ୍ରା ପ୍ରଭୂଃ ପିତ୍ରେତ୍ଯଶ୍ଵ-ନାମାନି ଜୁହୋତି ।
ଉଭଯୋରେଵୈନଂ-ଲୋଁକଯୋ-ର୍ନାମଧେଯ-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଆଯନାଯ ସ୍ଵାହା ପ୍ରାଯଣାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯୁ-ଦ୍ଦ୍ରାଵାଞ୍ଜୁହୋତି । ସର୍ଵମେଵୈନ-ମସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି ॥
ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତି ପୂର୍ଵହାମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପୂର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥
ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତି ପୂର୍ଵଦୀକ୍ଷା ଜୁହୋତି ।
ପୂର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥ 63 ॥
ଅନୁଵାକଂ 17 - ସପ୍ତମକାଣ୍ଡଗତାନ୍ନହୋମାନୁଵାକା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯନ୍ତେ
ଵିଭୂର୍ମାତ୍ରା ପ୍ରଭୂଃ ପିତ୍ରେତ୍ଯଶ୍ଵ-ନାମାନି ଜୁହୋତି ।
ଉଭଯୋରେଵୈନଂ-ଲୋଁକଯୋ-ର୍ନାମଧେଯ-ଙ୍ଗମଯତି ॥ ଆଯନାଯ ସ୍ଵାହା ପ୍ରାଯଣାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯୁ-ଦ୍ଦ୍ରାଵାଞ୍ଜୁହୋତି । ସର୍ଵମେଵୈନ-ମସ୍କନ୍ନଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯତି ॥
ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତି ପୂର୍ଵହାମା-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପୂର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥
ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ଯଥା ଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ସୋମାଯ ସ୍ଵାହେତି ପୂର୍ଵଦୀକ୍ଷା ଜୁହୋତି ।
ପୂର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥ 63 ॥
ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯେ-କଵିଗ୍ଂଶିନୀ-ନ୍ଦୀକ୍ଷା-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଵୈ ଦେଵଲୋକାଃ । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଏଷ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥
ଭୁଵୋ ଦେଵାନା-ଙ୍କର୍ମଣେତ୍ଯୃତୁ-ଦୀକ୍ଷା ଜୁହୋତି ।
ଋତୂନେ-ଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି ॥ ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ଵାଯଵେ ସ୍ଵାହେତି ଜୁହୋତ୍ଯ-ନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥ 64 ॥
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଵୈ ଦେଵଲୋକାଃ । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଏଷ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥
ଭୁଵୋ ଦେଵାନା-ଙ୍କର୍ମଣେତ୍ଯୃତୁ-ଦୀକ୍ଷା ଜୁହୋତି ।
ଋତୂନେ-ଵାସ୍ମୈ କଲ୍ପଯତି ॥ ଅଗ୍ନଯେ ସ୍ଵାହା ଵାଯଵେ ସ୍ଵାହେତି ଜୁହୋତ୍ଯ-ନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥ 64 ॥
ଅର୍ଵାଂଯଁଜ୍ଞ-ସ୍ସଙ୍କ୍ରାମତ୍ଵି-ତ୍ଯାପ୍ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାପ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଭୂତ-ମ୍ଭଵ୍ଯ-ମ୍ଭଵିଷ୍ଯଦିତି ପର୍ଯାପ୍ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପର୍ଯାପ୍ତ୍ଯୈ ॥
ଆ ମେ ଗୃହା ଭଵନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାଭୂ-ର୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା ଭୂତ୍ଯୈ ॥
ଅଗ୍ନିନା ତପୋ-ଽନ୍ଵଭଵଦିତ୍ଯନୁଭୂ-ର୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାନୁଭୂତ୍ଯୈ ॥
ସ୍ଵାହା-ଽଽଧିମାଧୀତାଯ ସ୍ଵାହେତି ସମସ୍ତାନି ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନି ଜୁହୋତି । ସମସ୍ତମେଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥ 65 ॥
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପର୍ଯାପ୍ତ୍ଯୈ ॥
ଆ ମେ ଗୃହା ଭଵନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାଭୂ-ର୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା ଭୂତ୍ଯୈ ॥
ଅଗ୍ନିନା ତପୋ-ଽନ୍ଵଭଵଦିତ୍ଯନୁଭୂ-ର୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାନୁଭୂତ୍ଯୈ ॥
ସ୍ଵାହା-ଽଽଧିମାଧୀତାଯ ସ୍ଵାହେତି ସମସ୍ତାନି ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନି ଜୁହୋତି । ସମସ୍ତମେଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ-ମତିକ୍ରାମତି ॥ 65 ॥
ଦଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ହନୂଭ୍ଯାଗ୍ ସ୍ଵାହେତ୍ଯଙ୍ଗହୋମା-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଅଙ୍ଗେ ଅଙ୍ଗେ ଵୈ ପୁରୁଷସ୍ଯ ପାପ୍ମୋପଶ୍ଲିଷ୍ଟଃ ।
ଅଙ୍ଗାଦଙ୍ଗା ଦେଵୈନ-ମ୍ପାପ୍ମନସ୍ତେନ ମୁଞ୍ଚତି ॥ ଅଞ୍ଜ୍ଯେତାଯ ସ୍ଵାହା କୃଷ୍ଣାଯ ସ୍ଵାହା ଶ୍ଵେତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯ-ଶ୍ଵରୂପାଣି ଜୁହୋତି ।
ରୂପୈରେଵୈନଗ୍ଂ ସମଦ୍ର୍ଧଯତି ॥
ଓଷଧୀଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ମୂଲେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯୋଷଧି ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵଯ୍ଯୋ ଵା ଓଷଧଯଃ । ପୁଷ୍ପେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯାଃ ଫଲ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ।
ମୂଲେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯାଃ । ତା ଏଵୋଭଯୀରଵରୁନ୍ଧେ ॥ 66 ॥
ଅଙ୍ଗେ ଅଙ୍ଗେ ଵୈ ପୁରୁଷସ୍ଯ ପାପ୍ମୋପଶ୍ଲିଷ୍ଟଃ ।
ଅଙ୍ଗାଦଙ୍ଗା ଦେଵୈନ-ମ୍ପାପ୍ମନସ୍ତେନ ମୁଞ୍ଚତି ॥ ଅଞ୍ଜ୍ଯେତାଯ ସ୍ଵାହା କୃଷ୍ଣାଯ ସ୍ଵାହା ଶ୍ଵେତାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯ-ଶ୍ଵରୂପାଣି ଜୁହୋତି ।
ରୂପୈରେଵୈନଗ୍ଂ ସମଦ୍ର୍ଧଯତି ॥
ଓଷଧୀଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ମୂଲେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯୋଷଧି ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵଯ୍ଯୋ ଵା ଓଷଧଯଃ । ପୁଷ୍ପେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯାଃ ଫଲ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ।
ମୂଲେଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯାଃ । ତା ଏଵୋଭଯୀରଵରୁନ୍ଧେ ॥ 66 ॥
ଵନସ୍ପତିଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତି ଵନସ୍ପତି-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଆରଣ୍ଯସ୍ଯାନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ମେଷସ୍ତ୍ଵା ପଚତୈ-ରଵତ୍ଵିତ୍ଯ-ପାଵ୍ଯାନି ଜୁହୋତି ।
ପ୍ରାଣା ଵୈ ଦେଵା ଅପାଵ୍ଯାଃ । ପ୍ରାଣାନେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ କୂପ୍ଯାଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା-ଽଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯପାଗ୍ଂ ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ଅଫ୍ସୁ ଵା ଆପଃ । ଅନ୍ନଂ-ଵାଁ ଆପଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଅନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ଯଦେଵାଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ 67 ॥
ଆରଣ୍ଯସ୍ଯାନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ମେଷସ୍ତ୍ଵା ପଚତୈ-ରଵତ୍ଵିତ୍ଯ-ପାଵ୍ଯାନି ଜୁହୋତି ।
ପ୍ରାଣା ଵୈ ଦେଵା ଅପାଵ୍ଯାଃ । ପ୍ରାଣାନେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ କୂପ୍ଯାଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା-ଽଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯପାଗ୍ଂ ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ଅଫ୍ସୁ ଵା ଆପଃ । ଅନ୍ନଂ-ଵାଁ ଆପଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵା ଅନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ଯଦେଵାଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ଞ୍ଜାଯତେ । ତଦଵରୁନ୍ଧେ ॥ 67 ॥
(ପୂର୍ଵଦୀକ୍ଷା ଜୁହୋତି ପୂର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଷନ୍ତ-ମ୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମତିକ୍ରାମ - ତ୍ଯନନ୍ତରିତ୍ଯୈ - କ୍ରାମତି - ରୁନ୍ଧେ - ଜାଯତ ଏକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18 - ସପ୍ତମକାଣ୍ଡଗତାନ୍ନହୋମାନୁଵାକା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯନ୍ତେ
ଅମ୍ଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅଯଂ-ଵୈଁ ଲୋକୋ-ଽମ୍ଭାଗ୍ଂସି ।
ତସ୍ଯ ଵସଵୋ-ଽଧିପତଯଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ । ଯଦମ୍ଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି ।
ଇମମେଵ ଲୋକମଵରୁନ୍ଧେ । ଵସୂନାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଅଗ୍ନି-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଵରୁନ୍ଧେ ॥ ନଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵୈଁ ନଭାଗ୍ଂସି ॥ 68 ॥
ଅନୁଵାକଂ 18 - ସପ୍ତମକାଣ୍ଡଗତାନ୍ନହୋମାନୁଵାକା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାଯନ୍ତେ
ଅମ୍ଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅଯଂ-ଵୈଁ ଲୋକୋ-ଽମ୍ଭାଗ୍ଂସି ।
ତସ୍ଯ ଵସଵୋ-ଽଧିପତଯଃ । ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ । ଯଦମ୍ଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି ।
ଇମମେଵ ଲୋକମଵରୁନ୍ଧେ । ଵସୂନାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଅଗ୍ନି-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଵରୁନ୍ଧେ ॥ ନଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵୈଁ ନଭାଗ୍ଂସି ॥ 68 ॥
ତସ୍ଯ ରୁଦ୍ରା ଅଧିପତଯଃ । ଵାଯୁର୍ଜ୍ଯୋତିଃ । ଯନ୍ନଭାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅନ୍ତରିକ୍ଷମେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ । ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ।
ଵାଯୁ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଵରୁନ୍ଧେ । ମହାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅସୌ ଵୈ ଲୋକୋ ମହାଗ୍ଂସି । ତସ୍ଯାଦିତ୍ଯା ଅଧିପତଯଃ। ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିଃ ॥ 69 ॥
ଵାଯୁ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଵରୁନ୍ଧେ । ମହାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅସୌ ଵୈ ଲୋକୋ ମହାଗ୍ଂସି । ତସ୍ଯାଦିତ୍ଯା ଅଧିପତଯଃ। ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିଃ ॥ 69 ॥
ଯନ୍ମହାଗ୍ଂସି ଜୁହୋତି । ଅମୁମେଵ ଲୋକମଵରୁନ୍ଧେ । ଆଦିତ୍ଯାନାଗ୍ଂ ସାଯୁଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ସୂର୍ଯ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଵରୁନ୍ଧେ ॥
ନମୋ ରାଜ୍ଞ ନମୋ ଵରୁଣାଯେତି ଯଵ୍ଯାନି ଜୁହୋତି ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ମଯୋଭୂର୍ଵାତୋ ଅଭି ଵାତୂସ୍ରା ଇତି ଗଵ୍ଯାନି ଜୁହୋତି ।
ପଶୂନାମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯାନାଯ ସ୍ଵାହେତି ସନ୍ତତି-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ 70 ॥
ନମୋ ରାଜ୍ଞ ନମୋ ଵରୁଣାଯେତି ଯଵ୍ଯାନି ଜୁହୋତି ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ମଯୋଭୂର୍ଵାତୋ ଅଭି ଵାତୂସ୍ରା ଇତି ଗଵ୍ଯାନି ଜୁହୋତି ।
ପଶୂନାମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥
ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯାନାଯ ସ୍ଵାହେତି ସନ୍ତତି-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ତତ୍ଯୈ ॥ 70 ॥
ସିତାଯ ସ୍ଵାହା-ଽସିତାଯ ସ୍ଵାହେତି ପ୍ରମୁକ୍ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରମୁକ୍ତ୍ଯୈ ॥ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଯଥା ଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥
ଦତ୍ତ୍ଵତେ ସ୍ଵାହା-ଽଦନ୍ତକାଯ ସ୍ଵାହେତି ଶରୀର-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ପିତୃଲୋକମେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥ କସ୍ତ୍ଵା ଯୁନକ୍ତି ସ ତ୍ଵା ଯୁନକ୍ତ୍ଵିତି ପରିଧୀନ୍. ଯୁନକ୍ତି । ଇମେ ଵୈ ଲୋକାଃ ପରିଧଯଃ । ଇମାନେଵାସ୍ମୈ ଲୋକାନ୍. ଯୁନକ୍ତି ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 71 ॥
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରମୁକ୍ତ୍ଯୈ ॥ ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ ।
ଯଥା ଯଜୁରେଵୈତତ୍ ॥
ଦତ୍ତ୍ଵତେ ସ୍ଵାହା-ଽଦନ୍ତକାଯ ସ୍ଵାହେତି ଶରୀର-ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ପିତୃଲୋକମେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥ କସ୍ତ୍ଵା ଯୁନକ୍ତି ସ ତ୍ଵା ଯୁନକ୍ତ୍ଵିତି ପରିଧୀନ୍. ଯୁନକ୍ତି । ଇମେ ଵୈ ଲୋକାଃ ପରିଧଯଃ । ଇମାନେଵାସ୍ମୈ ଲୋକାନ୍. ଯୁନକ୍ତି ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 71 ॥
ଯଃ ପ୍ରାଣତୋ ଯ ଆତ୍ମଦା ଇତି ମହିମାନୌ ଜୁହୋତି ।
ସୁଵର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋକୋ ମହଃ । ସୁଵର୍ଗମେଵ ତାଭ୍ଯାଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥
ଆ ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵଚର୍ସୀ ଜାଯତାମିତି ସମସ୍ତାନି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସାନି ଜୁହୋତି ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ
-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଜଜ୍ଞି ବୀଜମିତି ଜୁହୋତ୍ଯ-ନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥
ଅଗ୍ନଯେ ସମନମ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସମନମଦିତି ସନ୍ନତି ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ନତ୍ଯୈ ॥ ଭୂତାଯ ସ୍ଵାହା ଭଵିଷ୍ଯତେ ସ୍ଵାହେତି ଭୂତାଭଵ୍ଯୌ ହୋମୌ ଜୁହୋତି ।
ଅଯଂ-ଵୈଁ ଲୋକୋ ଭୂତମ୍ ॥ 72 ॥
ସୁଵର୍ଗୋ ଵୈ ଲୋକୋ ମହଃ । ସୁଵର୍ଗମେଵ ତାଭ୍ଯାଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥
ଆ ବ୍ରହ୍ମ-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵଚର୍ସୀ ଜାଯତାମିତି ସମସ୍ତାନି ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସାନି ଜୁହୋତି ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ
-ଽଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଜଜ୍ଞି ବୀଜମିତି ଜୁହୋତ୍ଯ-ନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥
ଅଗ୍ନଯେ ସମନମ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯୈ ସମନମଦିତି ସନ୍ନତି ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ନତ୍ଯୈ ॥ ଭୂତାଯ ସ୍ଵାହା ଭଵିଷ୍ଯତେ ସ୍ଵାହେତି ଭୂତାଭଵ୍ଯୌ ହୋମୌ ଜୁହୋତି ।
ଅଯଂ-ଵୈଁ ଲୋକୋ ଭୂତମ୍ ॥ 72 ॥
ଅସୌ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ । ଅନଯୋରେଵ ଲୋକଯୋଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ସର୍ଵସ୍ଯାପ୍ତ୍ଯୈ । ସର୍ଵସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଯଦକ୍ରନ୍ଦଃ ପ୍ରଥମ-ଞ୍ଜାଯମାନ ଇତ୍ଯଶ୍ଵସ୍ତୋମୀଯ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ସର୍ଵସ୍ଯାପ୍ତ୍ଯୈ । ସର୍ଵସ୍ଯ ଜିତ୍ଯୈ ॥ ସର୍ଵମେଵ ତେନାପ୍ନୋତି ।
ସର୍ଵ-ଞ୍ଜଯତି । ଯୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତେ ॥ 73 ॥
ସର୍ଵ-ଞ୍ଜଯତି । ଯୋ-ଽଶ୍ଵମେଧେନ ଯଜତେ ॥ 73 ॥
ଯ ଉ ଚୈନମେଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯ ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ନ୍ । ସ ଏତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତି-ର୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାନପଶ୍ଯତ୍ । ତାନଜୁହୋତ୍ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ଯଜ୍ଞାଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପାହନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ
ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ॥ ଉଷସେ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯନ୍ତତୋ ଜୁହୋତି ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 74 ॥
ତୈର୍ଵୈ ସ ଯଜ୍ଞାଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପାହନ୍ନ୍ । ଯନ୍ନକ୍ତଗ୍ଂ ହୋମାଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତୈର୍ଯଜମାନୋ
ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପହନ୍ତି ॥ ଉଷସେ ସ୍ଵାହା ଵ୍ଯୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯନ୍ତତୋ ଜୁହୋତି ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ 74 ॥
(ଵୈ ନଭାଗ୍ଂସି - ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିଃ - ସନ୍ତତ୍ଯୈ - ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ - ଭୁତମ୍ - ଁଯଜତେ - +ନଵ ଚ) (ଅ. 18)
ଅନୁଵାକଂ 19 - ଔପସଥ୍ଯଦିନେ ଯୂପପ୍ରଯୋଗାଃ
ଏକଯୂପୋ ଵୈକାଦଶିନୀ ଵା । ଅନ୍ଯେଷାଂ-ଯଁଜ୍ଞାନାଂ-ଯୂଁପା ଭଵନ୍ତି ।
ଏକଵିଶିନ୍ଯ-ଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା-ଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ ବୈଲ.ଵୋ ଵା ଖାଦିରୋ ଵା ପାଲାଶୋ ଵା । ଅନ୍ଯେଷାଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୂନାଂ-ଯୂଁପା ଭଵନ୍ତି । ରାଜ୍ଜୁଦାଲ ଏକଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯ-ରତ୍ନିରଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ନାନ୍ଯେଷା-ମ୍ପଶୂନା-ନ୍ତେଜନ୍ଯା ଅଵଦ୍ଯନ୍ତି । ଅଵଦ୍ଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ॥ 75 ॥
ଅନୁଵାକଂ 19 - ଔପସଥ୍ଯଦିନେ ଯୂପପ୍ରଯୋଗାଃ
ଏକଯୂପୋ ଵୈକାଦଶିନୀ ଵା । ଅନ୍ଯେଷାଂ-ଯଁଜ୍ଞାନାଂ-ଯୂଁପା ଭଵନ୍ତି ।
ଏକଵିଶିନ୍ଯ-ଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯା-ଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ ବୈଲ.ଵୋ ଵା ଖାଦିରୋ ଵା ପାଲାଶୋ ଵା । ଅନ୍ଯେଷାଂ-ଯଁଜ୍ଞକ୍ରତୂନାଂ-ଯୂଁପା ଭଵନ୍ତି । ରାଜ୍ଜୁଦାଲ ଏକଵିଗ୍ଂଶତ୍ଯ-ରତ୍ନିରଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ନାନ୍ଯେଷା-ମ୍ପଶୂନା-ନ୍ତେଜନ୍ଯା ଅଵଦ୍ଯନ୍ତି । ଅଵଦ୍ଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ॥ 75 ॥
ପାପ୍ମା ଵୈ ତେଜନୀ । ପାପ୍ମନୋ-ଽପହତ୍ଯୈ ॥
ପ୍ଲକ୍ଷଶାଖାଯାମନ୍ଯେଷା-ମ୍ପଶୂନାମଵଦ୍ଯନ୍ତି । ଵେତସ-ଶାଖାଯା-ମଶ୍ଵସ୍ଯ । ଅଫ୍ସୁଯୋନିର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ଅଫ୍ସୁଜୋ ଵେତସଃ । ସ୍ଵ ଏଵାସ୍ଯ ଯୋନାଵ-ଵଦ୍ଯତି ॥
ଯୂପେଷୁ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍ନି-ଯୁଞ୍ଜନ୍ତି । ଆରୋକେଷ୍ଵା-ରଣ୍ଯାନ୍ଧାରଯନ୍ତି ।
ପଶୂନାଂ-ଵ୍ଯାଁଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଆ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍-ଁଲଭନ୍ତେ । ପ୍ରାରଣ୍ଯାନ୍ଥ୍ସୃଜନ୍ତି । ପାପ୍ମନୋ-ଽପହତ୍ଯୈ ॥ 76 ॥
ପ୍ଲକ୍ଷଶାଖାଯାମନ୍ଯେଷା-ମ୍ପଶୂନାମଵଦ୍ଯନ୍ତି । ଵେତସ-ଶାଖାଯା-ମଶ୍ଵସ୍ଯ । ଅଫ୍ସୁଯୋନିର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ଅଫ୍ସୁଜୋ ଵେତସଃ । ସ୍ଵ ଏଵାସ୍ଯ ଯୋନାଵ-ଵଦ୍ଯତି ॥
ଯୂପେଷୁ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍ନି-ଯୁଞ୍ଜନ୍ତି । ଆରୋକେଷ୍ଵା-ରଣ୍ଯାନ୍ଧାରଯନ୍ତି ।
ପଶୂନାଂ-ଵ୍ଯାଁଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଆ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍-ଁଲଭନ୍ତେ । ପ୍ରାରଣ୍ଯାନ୍ଥ୍ସୃଜନ୍ତି । ପାପ୍ମନୋ-ଽପହତ୍ଯୈ ॥ 76 ॥
(ଅଶ୍ଵସ୍ଯ - ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯ ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 19)
ଅନୁଵାକଂ 20 - ଯୂପାନାଂ ସ୍ଥାନାଦଯଃ
ରାଜ୍ଜୁଦାଲ-ମଗ୍ନିଷ୍ଠ-ମ୍ମିନୋତି । ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଯା ଅପହତ୍ଯୈ ॥ ପୌତୁଦ୍ରଵାଵଭିତୋ ଭଵତଃ । ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଗନ୍ଧସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ।
ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା-ମେଵାସ୍ମା-ଦପହତ୍ଯ । ପୁଣ୍ଯେନ ଗନ୍ଧେନୋଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ॥
ଷଡ୍ବୈଲ୍.ଵା ଭଵନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଷଟ୍ଖାଦିରାଃ ।
ତେଜସୋ-ଽଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 77 ॥
ଅନୁଵାକଂ 20 - ଯୂପାନାଂ ସ୍ଥାନାଦଯଃ
ରାଜ୍ଜୁଦାଲ-ମଗ୍ନିଷ୍ଠ-ମ୍ମିନୋତି । ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଯା ଅପହତ୍ଯୈ ॥ ପୌତୁଦ୍ରଵାଵଭିତୋ ଭଵତଃ । ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଗନ୍ଧସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ।
ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା-ମେଵାସ୍ମା-ଦପହତ୍ଯ । ପୁଣ୍ଯେନ ଗନ୍ଧେନୋଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ॥
ଷଡ୍ବୈଲ୍.ଵା ଭଵନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଷଟ୍ଖାଦିରାଃ ।
ତେଜସୋ-ଽଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 77 ॥
ଷଟ୍ପାଲାଶାଃ । ସୋମପୀଥସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଏକଵିଗ୍ଂଶତି-ସ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଵୈ ଦେଵଲୋକାଃ । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଏଷ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ଶତ-ମ୍ପଶଵୋ ଭଵନ୍ତି ॥ 78 ॥
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଵୈ ଦେଵଲୋକାଃ । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସାଃ ପଞ୍ଚର୍ତଵଃ । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଅସାଵାଦିତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ । ଏଷ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକଃ ।
ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ଶତ-ମ୍ପଶଵୋ ଭଵନ୍ତି ॥ 78 ॥
ଶତାଯୁଃ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଆଯୁଷ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥
ସର୍ଵଂ-ଵାଁ ଅଶ୍ଵମେଦ୍ଧ୍ଯାପ୍ନୋତି । ଅପରିମିତା ଭଵନ୍ତି । ଅପରିମିତସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କସ୍ମାଥ୍ସତ୍ଯାତ୍ ।
ଦକ୍ଷିଣତୋ-ଽନ୍ଯେଷା-ମ୍ପଶୂନାମଵଦ୍ଯନ୍ତି । ଉତ୍ତରତୋ-ଽଶ୍ଵସ୍ଯେତି । ଵାରୁଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ॥ 79 ॥
ସର୍ଵଂ-ଵାଁ ଅଶ୍ଵମେଦ୍ଧ୍ଯାପ୍ନୋତି । ଅପରିମିତା ଭଵନ୍ତି । ଅପରିମିତସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କସ୍ମାଥ୍ସତ୍ଯାତ୍ ।
ଦକ୍ଷିଣତୋ-ଽନ୍ଯେଷା-ମ୍ପଶୂନାମଵଦ୍ଯନ୍ତି । ଉତ୍ତରତୋ-ଽଶ୍ଵସ୍ଯେତି । ଵାରୁଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ॥ 79 ॥
ଏଷା ଵୈ ଵରୁଣସ୍ଯ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯାମେଵାସ୍ଯ ଦିଶ୍ଯଵଦ୍ଯତି । ଯଦିତରେଷା-ମ୍ପଶୂନାମଵଦ୍ଯତି । ଶତଦେଵତ୍ଯ-ନ୍ତେନାଵରୁନ୍ଧେ ॥
ଚିତେ-ଽଗ୍ନା-ଵଧିଵୈତସେ କଟେ-ଽଶ୍ଵ-ଞ୍ଚିନୋତି ।
ଅଫ୍ସୁ-ଯୋନିର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ ।
ଅଫ୍ସୁଜୋ ଵେତସଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ-ନ୍ତୂପର-ଞ୍ଚିନୋତି । ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରାଚୀନ-ଙ୍ଗୋମୃଗମ୍ ॥ 80 ॥
ଚିତେ-ଽଗ୍ନା-ଵଧିଵୈତସେ କଟେ-ଽଶ୍ଵ-ଞ୍ଚିନୋତି ।
ଅଫ୍ସୁ-ଯୋନିର୍ଵା ଅଶ୍ଵଃ ।
ଅଫ୍ସୁଜୋ ଵେତସଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ-ନ୍ତୂପର-ଞ୍ଚିନୋତି । ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରାଚୀନ-ଙ୍ଗୋମୃଗମ୍ ॥ 80 ॥
ପ୍ରାଣାପାନା-ଵେଵାସ୍ମିନ ଥ୍ସମ୍ଯଞ୍ଚୌ ଦଧାତି ॥
ଅଶ୍ଵ-ନ୍ତୂପର-ଙ୍ଗୋମୃଗମିତି ସର୍ଵହୁତ ଏତାଞ୍ଜୁହୋତି । ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ମଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ ଆତ୍ମନା-ଽଭିଜୁହୋତି । ସାତ୍ମାନମେଵୈନଗ୍ଂ ସତନୁ-ଙ୍କରୋତି ॥ ସାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲାକେ ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଅଥୋ ଵସୋରେଵ ଧାରା-ନ୍ତେନାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଇଲୁଵର୍ଦାଯ ସ୍ଵାହା ବଲିଵର୍ଦାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵା ଇଲୁଵର୍ଦଃ ।
ପରିଵଥ୍ସରୋ ବଲିଵର୍ଦଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରାଦେଵ ପରିଵଥ୍ସରାଦାଯୁର ଵରୁନ୍ଧେ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମିନ୍-ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵ-ମେଧଯାଜୀ ଜରସା ଵିସ୍ରସା-ଽମୁଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 81 ॥
ଅଶ୍ଵ-ନ୍ତୂପର-ଙ୍ଗୋମୃଗମିତି ସର୍ଵହୁତ ଏତାଞ୍ଜୁହୋତି । ଏଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ମଭିଜିତ୍ଯୈ ॥ ଆତ୍ମନା-ଽଭିଜୁହୋତି । ସାତ୍ମାନମେଵୈନଗ୍ଂ ସତନୁ-ଙ୍କରୋତି ॥ ସାତ୍ମା-ଽମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲାକେ ଭଵତି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଅଥୋ ଵସୋରେଵ ଧାରା-ନ୍ତେନାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଇଲୁଵର୍ଦାଯ ସ୍ଵାହା ବଲିଵର୍ଦାଯ ସ୍ଵାହେତ୍ଯାହ । ସଂଵଁଥ୍ସରୋ ଵା ଇଲୁଵର୍ଦଃ ।
ପରିଵଥ୍ସରୋ ବଲିଵର୍ଦଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରାଦେଵ ପରିଵଥ୍ସରାଦାଯୁର ଵରୁନ୍ଧେ । ଆଯୁରେଵାସ୍ମିନ୍-ଦଧାତି ।
ତସ୍ମାଦଶ୍ଵ-ମେଧଯାଜୀ ଜରସା ଵିସ୍ରସା-ଽମୁଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 81 ॥
(ତେଜସୋ-ଽଵରୁଦ୍ଧୈ - ଭଵନ୍ - ତ୍ଯଶ୍ଵୋ - ଗୋମୃଗ - ମିଲୁଵର୍ଦ ଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21 - ଚେତଵ୍ଯାଗ୍ନଯାଦେର୍ଵିଶେଷଃ
ଏକଵିଗ୍ଂଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ ॥
ଯଥା ଵା ଅଶ୍ଵା ଵର୍ର୍ଷଭା ଵା ଵୃଷାଣ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫୁରେରନ୍ନ୍ । ଏଵମେତଥ୍ସ୍ତୋମା-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫୁରନ୍ତେ । ଯଦେକଵିଗ୍ଂଶାଃ । ତେ ଯଥ୍ସମୃଚ୍ଛେରନ୍ନ୍ । ହନ୍ଯେତାସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଃ ॥ ଦ୍ଵାଦଶ ଏଵାଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାହୁଃ ।
ଦ୍ଵାଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ ॥ 82 ॥
ଅନୁଵାକଂ 21 - ଚେତଵ୍ଯାଗ୍ନଯାଦେର୍ଵିଶେଷଃ
ଏକଵିଗ୍ଂଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ ॥
ଯଥା ଵା ଅଶ୍ଵା ଵର୍ର୍ଷଭା ଵା ଵୃଷାଣ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫୁରେରନ୍ନ୍ । ଏଵମେତଥ୍ସ୍ତୋମା-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫୁରନ୍ତେ । ଯଦେକଵିଗ୍ଂଶାଃ । ତେ ଯଥ୍ସମୃଚ୍ଛେରନ୍ନ୍ । ହନ୍ଯେତାସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଃ ॥ ଦ୍ଵାଦଶ ଏଵାଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାହୁଃ ।
ଦ୍ଵାଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ ॥ 82 ॥
ଏକାଦଶ ଯୂପାଃ ॥ ଯଦ୍ଦ୍ଵାଦଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ।
ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ମା ଅନ୍ନମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଯଦ୍ଦଶ ଯୂପା ଭଵନ୍ତି । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈଵାନ୍ନାଦ୍ଯ-ମଵରୁନ୍ଧେ ।
ଯ ଏକାଦଶଃ । ସ୍ତନ ଏଵାସ୍ଯୈ ସଃ ॥ 83 ॥
ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ମା ଅନ୍ନମଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଯଦ୍ଦଶ ଯୂପା ଭଵନ୍ତି । ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵିଁରାଟ୍ । ଵିରାଜୈଵାନ୍ନାଦ୍ଯ-ମଵରୁନ୍ଧେ ।
ଯ ଏକାଦଶଃ । ସ୍ତନ ଏଵାସ୍ଯୈ ସଃ ॥ 83 ॥
ଦୁହ ଏଵୈନା-ନ୍ତେନ ॥ ତଦାହୁଃ ।
ଯଦ୍ଦ୍ଵାଦଶୋ-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ ଏକାଦଶ ଯୂପାଃ । ଯଥା ସ୍ଥୂରିଣା ଯାଯାତ୍ । ତାଦୃକ୍ତତ୍ ॥ ଏକଵିଗ୍ଂଶ ଏଵାଗ୍ନିଃ
ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାହୁଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ । ଯଥା ପ୍ରଷ୍ଟିଭିର୍ଯାତି ।
ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ 84 ॥
ଯଦ୍ଦ୍ଵାଦଶୋ-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମ ଏକାଦଶ ଯୂପାଃ । ଯଥା ସ୍ଥୂରିଣା ଯାଯାତ୍ । ତାଦୃକ୍ତତ୍ ॥ ଏକଵିଗ୍ଂଶ ଏଵାଗ୍ନିଃ
ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାହୁଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ । ଯଥା ପ୍ରଷ୍ଟିଭିର୍ଯାତି ।
ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ 84 ॥
ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ତିସ୍ରଃ କକୁଭୋ ଵେଦ । କକୁଦ୍ଧ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ ।
ଏତା ଵା ଅଶ୍ଵମଧେ ତିସ୍ରଃ କକୁଭଃ ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କକୁଦ୍ଧ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ॥
ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ତ୍ରୀଣି ଶୀର୍ଷାଣି ଵେଦ ।
ଶିରୋ ହ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ ।
ଏତାନି ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ତ୍ରୀଣି ଶୀର.ଷାଣି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଶିରୋ ହ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ॥ 85 ॥
ଏକଵିଗ୍ଂଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ ।
ଏତା ଵା ଅଶ୍ଵମଧେ ତିସ୍ରଃ କକୁଭଃ ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । କକୁଦ୍ଧ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ॥
ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ତ୍ରୀଣି ଶୀର୍ଷାଣି ଵେଦ ।
ଶିରୋ ହ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ।
ଏକଵିଗ୍ଂଶୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଭଵତି । ଏକଵିଗ୍ଂଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ । ଏକଵିଗ୍ଂଶତିର୍ଯୂପାଃ ।
ଏତାନି ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ତ୍ରୀଣି ଶୀର.ଷାଣି ।
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ । ଶିରୋ ହ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ॥ 85 ॥
(ଦ୍ଵାଦଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ-ସ- ଏଵ ତଚ୍ - ଛିରୋ ହ ରାଜ୍ଞା-ମ୍ଭଵତି ଷଟ୍ଚ) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22 - ଉକ୍ଥ୍ଯାଖ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯେ-ଽହନି ବହିଷ୍ପଵମାନେ ଅଶ୍ଵସ୍ଯୋଦ୍ରାତୃତ୍ଵମ୍
ଦେଵା ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ପଵମାନେ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନ ପ୍ରାଜାନନ୍ନ୍ । ତମଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାନାତ୍ ।
ଯଦଶ୍ଵମଧେ-ଽଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନୋଦଞ୍ଚୋ ବହିଷ୍ପଵମାନଗ୍ଂ ସର୍ପନ୍ତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ । ନ ଵୈ ମନୁଷ୍ଯଃ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ଵେଦ ।
ଅଶ୍ଵୋ ଵୈ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ଵେଦ ॥ ଯଦୁଦ୍ଗା-ତୋଦ୍ଗାଯେତ୍ । ଯଥା-ଽକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ-ଽନ୍ଯେନ ପଥା ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ । ତାଦୃକ୍ତତ୍ ॥ 86 ॥
ଅନୁଵାକଂ 22 - ଉକ୍ଥ୍ଯାଖ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯେ-ଽହନି ବହିଷ୍ପଵମାନେ ଅଶ୍ଵସ୍ଯୋଦ୍ରାତୃତ୍ଵମ୍
ଦେଵା ଵା ଅଶ୍ଵମେଧେ ପଵମାନେ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନ ପ୍ରାଜାନନ୍ନ୍ । ତମଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାନାତ୍ ।
ଯଦଶ୍ଵମଧେ-ଽଶ୍ଵେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯେନୋଦଞ୍ଚୋ ବହିଷ୍ପଵମାନଗ୍ଂ ସର୍ପନ୍ତି । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ । ନ ଵୈ ମନୁଷ୍ଯଃ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ଵେଦ ।
ଅଶ୍ଵୋ ଵୈ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ଵେଦ ॥ ଯଦୁଦ୍ଗା-ତୋଦ୍ଗାଯେତ୍ । ଯଥା-ଽକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ-ଽନ୍ଯେନ ପଥା ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ । ତାଦୃକ୍ତତ୍ ॥ 86 ॥
ଉଦ୍ଗାତାର-ମପରୁଦ୍ଧ୍ଯ । ଅଶ୍ଵ-ମୁଦ୍ଗୀଥାଯ ଵୃଣୀତେ । ଯଥା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ-ଽଞ୍ଜସା ନଯତି ।
ଏଵମେଵୈନମଶ୍ଵଃ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ନଯତି ॥ ପୁଚ୍ଛମନ୍ଵାରଭନ୍ତେ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ହି-ଙ୍କରୋତି । ସାମୈଵାକଃ ।
ହି-ଙ୍କରୋତି । ଉଦ୍ଗୀଥ ଏଵାସ୍ଯ ସଃ ॥ 87 ॥
ଏଵମେଵୈନମଶ୍ଵଃ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ନଯତି ॥ ପୁଚ୍ଛମନ୍ଵାରଭନ୍ତେ । ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ॥ ହି-ଙ୍କରୋତି । ସାମୈଵାକଃ ।
ହି-ଙ୍କରୋତି । ଉଦ୍ଗୀଥ ଏଵାସ୍ଯ ସଃ ॥ 87 ॥
ଵଡବା ଉପ ରୁନ୍ଧନ୍ତି । ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ।
ଅଥୋ ଯଥୋପଗାତାର ଉପଗାଯନ୍ତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଉଦଗାସୀଦଶ୍ଵୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ପ୍ରଜାପତି-ରୁଦ୍ଗୀଥଃ । ଉଦ୍ଗୀଥମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଋଖ୍ସାମଯୋରେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ହିରଣ୍ଯେନୋପାକରୋତି ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ଵୈ ହିରଣ୍ଯମ୍ । ଜ୍ଯୋତିରେଵ ମୁଖତୋ ଦଧାତି ।
ଯଜମାନେ ଚ ପ୍ରଜାସୁ ଚ । ଅଥୋ ହିରଣ୍ଯଜ୍ଯୋତିରେଵ ଯଜମାନ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 88 ॥
ଅଥୋ ଯଥୋପଗାତାର ଉପଗାଯନ୍ତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଉଦଗାସୀଦଶ୍ଵୋ ମେଦ୍ଧ୍ଯ ଇତ୍ଯାହ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ । ପ୍ରଜାପତି-ରୁଦ୍ଗୀଥଃ । ଉଦ୍ଗୀଥମେଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଋଖ୍ସାମଯୋରେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ହିରଣ୍ଯେନୋପାକରୋତି ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ଵୈ ହିରଣ୍ଯମ୍ । ଜ୍ଯୋତିରେଵ ମୁଖତୋ ଦଧାତି ।
ଯଜମାନେ ଚ ପ୍ରଜାସୁ ଚ । ଅଥୋ ହିରଣ୍ଯଜ୍ଯୋତିରେଵ ଯଜମାନ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ॥ 88 ॥
(ତଥ୍ - ସ - ଉପାକରୋତି ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 22)
ଅନୁଵାକଂ 23 - ଅଶ୍ଵେ ପର୍ଯଗ୍ନ୍ଯପ୍ରଯନ୍ତାନା-ମ୍ପଶୂନା-ନ୍ନିଯୋଜନଂ
ପୁରୁଷୋ ଵୈ ଯଜ୍ଞଃ । ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯଦଶ୍ଵେ ପଶୂନ୍ନିଯୁଞ୍ଜନ୍ତି ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତଦ୍ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ଅଶ୍ଵ-ନ୍ତୂପର-ଙ୍ଗୋମୃଗମ୍ । ତାନଗ୍ନିଷ୍ଠ ଆଲଭତେ ।
ସେନାମୁଖମେଵ ତଥ୍ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜମୁଖ-ମ୍ଭୀଷ୍ମ-ମ୍ଭାଵୁକମ୍ ॥
ଆଗ୍ନେଯ-ଙ୍କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଲ୍ଲଲାଟେ । ପୂର୍ଵାଗ୍ନିମେଵ ତ-ଙ୍କୁରୁତେ ॥ 89 ॥
ଅନୁଵାକଂ 23 - ଅଶ୍ଵେ ପର୍ଯଗ୍ନ୍ଯପ୍ରଯନ୍ତାନା-ମ୍ପଶୂନା-ନ୍ନିଯୋଜନଂ
ପୁରୁଷୋ ଵୈ ଯଜ୍ଞଃ । ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯଦଶ୍ଵେ ପଶୂନ୍ନିଯୁଞ୍ଜନ୍ତି ।
ଯଜ୍ଞାଦେଵ ତଦ୍ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରଯୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ଅଶ୍ଵ-ନ୍ତୂପର-ଙ୍ଗୋମୃଗମ୍ । ତାନଗ୍ନିଷ୍ଠ ଆଲଭତେ ।
ସେନାମୁଖମେଵ ତଥ୍ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ଯତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜମୁଖ-ମ୍ଭୀଷ୍ମ-ମ୍ଭାଵୁକମ୍ ॥
ଆଗ୍ନେଯ-ଙ୍କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଲ୍ଲଲାଟେ । ପୂର୍ଵାଗ୍ନିମେଵ ତ-ଙ୍କୁରୁତେ ॥ 89 ॥
ତସ୍ମା-ତ୍ପୂର୍ଵାଗ୍ନି-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସ୍ଥାପଯନ୍ତି ॥ ପୌଷ୍ଣମନ୍ଵଞ୍ଚମ୍ । ଅନ୍ନଂ-ଵୈଁ ପୂଷା । ତସ୍ମା-ତ୍ପୂର୍ଵାଗ୍ନା-ଵାହାର୍ଯ-ମାହରନ୍ତି ॥
ଐନ୍ଦ୍ରାପୌଷ୍ଣ ମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ଐନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈ ରାଜନ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ମ୍ପୂଷା ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନୈଵୈନ-ମୁଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯୋନ୍ନାଦୋ ଭାଵୁକଃ ॥
ଆଗ୍ନେଯୌ କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵୌ ବାହୁଵୋଃ । ବାହୁଵୋରେଵ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଧତ୍ତେ ॥ 90 ॥
ଐନ୍ଦ୍ରାପୌଷ୍ଣ ମୁପରିଷ୍ଟାତ୍ । ଐନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈ ରାଜନ୍ଯୋ-ଽନ୍ନ-ମ୍ପୂଷା ।
ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନୈଵୈନ-ମୁଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯୋନ୍ନାଦୋ ଭାଵୁକଃ ॥
ଆଗ୍ନେଯୌ କୃଷ୍ଣଗ୍ରୀଵୌ ବାହୁଵୋଃ । ବାହୁଵୋରେଵ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଧତ୍ତେ ॥ 90 ॥
ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯୋ ବାହୁବଲୀ ଭାଵୁକଃ ॥
ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୌ ଲୋମଶସକ୍ଥୌ ସକ୍ଥ୍ଯୋଃ ।
ସକ୍ଥ୍ଯୋରେଵ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଧତ୍ତେ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଊରୁବଲୀ ଭାଵୁକଃ ॥ ଶିତିପୃଷ୍ଠୌ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯୌ ପୃଷ୍ଠେ ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମେଵୋପରିଷ୍ଟାଦ୍ଧତ୍ତେ ।
ଅଥୋ କଵଚେ ଏଵୈତେ ଅଭିତଃ ପର୍ଯୂହତେ ।
ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯଃ ସନ୍ନଦ୍ଧୋ ଵୀର୍ଯ-ଙ୍କରୋତି ॥ ଧାତ୍ରେ ପୃଷୋଦର-ମଧସ୍ତାତ୍ ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାମେଵୈତା-ଙ୍କୁରୁତେ ।
ଅଥୋ ଇଯଂ-ଵୈଁ ଧାତା ।
ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ସୌର୍ଯ-ମ୍ବଲକ୍ଷ-ମ୍ପୁଚ୍ଛେ । ଉଥ୍ସେଧମେଵ ତ-ଙ୍କୁରୁତେ ।
ତସ୍ମାଦୁଥ୍ସେଧ-ମ୍ଭଯେ ପ୍ରଜା
ଅଭିସଗ୍ଗ୍ଶ୍ରଯନ୍ତି ॥ 91 ॥
(କୁରୁତେ - ଧତ୍ତେ - କୁରୁତେ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 23)
(ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯା - ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯୋ - ଯୋ ଵୈ - ଯଃ ପିତୁ - ଶ୍ଚତ୍ଵାରା - ଯଥା ନିକ୍ତମ୍ - ପ୍ରଜାପତଯେ ତ୍ଵା- ଯଥା ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ - ଵିଭୂରାହ- ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତାଶ୍ଵମେଧେନ - ପ୍ରଜାପତିର୍ନ କିଞ୍ଚ ନ - ସାଵିତ୍ର - ମା ବ୍ରହ୍ମନ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ - ପ୍ରଜାପତି ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି - ପ୍ରଜାପତିମୀଫ୍ସତି - ଵିଭୁରଶ୍ଵନାମାନ୍ଯ - ମ୍ଭାଗ୍ - ସ୍ଯେକଯୂପୋ - ରାଜ୍ଜୁଦାଲ - ମେକଵିଗ୍ଂଶୋ - ଦେଵାଃ - ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରଯୋଵିଗ୍ଂଶତିଃ)
(ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯା - ତସ୍ମାଦଶ୍ଵମେଧଯାଜୀ - ଯ-ତ୍ପରିମିତା - ଯ-ଦ୍ଯଜ୍ଞମୁଖେ - ଯୋ ଦୀକ୍ଷାମ୍ - ଦେଵାନେଵ - ତ୍ରଯ ଇମେ - ସିତାଯ - ପ୍ରାଣାପାନାଵେଵାସ୍ମିନ୍ - ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଏକନଵତିଃ)
(ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯା - ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ରଯନ୍ତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++
ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୌ ଲୋମଶସକ୍ଥୌ ସକ୍ଥ୍ଯୋଃ ।
ସକ୍ଥ୍ଯୋରେଵ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଧତ୍ତେ । ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଊରୁବଲୀ ଭାଵୁକଃ ॥ ଶିତିପୃଷ୍ଠୌ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯୌ ପୃଷ୍ଠେ ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମେଵୋପରିଷ୍ଟାଦ୍ଧତ୍ତେ ।
ଅଥୋ କଵଚେ ଏଵୈତେ ଅଭିତଃ ପର୍ଯୂହତେ ।
ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯଃ ସନ୍ନଦ୍ଧୋ ଵୀର୍ଯ-ଙ୍କରୋତି ॥ ଧାତ୍ରେ ପୃଷୋଦର-ମଧସ୍ତାତ୍ ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାମେଵୈତା-ଙ୍କୁରୁତେ ।
ଅଥୋ ଇଯଂ-ଵୈଁ ଧାତା ।
ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ସୌର୍ଯ-ମ୍ବଲକ୍ଷ-ମ୍ପୁଚ୍ଛେ । ଉଥ୍ସେଧମେଵ ତ-ଙ୍କୁରୁତେ ।
ତସ୍ମାଦୁଥ୍ସେଧ-ମ୍ଭଯେ ପ୍ରଜା
ଅଭିସଗ୍ଗ୍ଶ୍ରଯନ୍ତି ॥ 91 ॥
(କୁରୁତେ - ଧତ୍ତେ - କୁରୁତେ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 23)
(ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯା - ଚତୁଷ୍ଟଯ୍ଯୋ - ଯୋ ଵୈ - ଯଃ ପିତୁ - ଶ୍ଚତ୍ଵାରା - ଯଥା ନିକ୍ତମ୍ - ପ୍ରଜାପତଯେ ତ୍ଵା- ଯଥା ପ୍ରୋକ୍ଷିତଂ - ଵିଭୂରାହ- ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତାଶ୍ଵମେଧେନ - ପ୍ରଜାପତିର୍ନ କିଞ୍ଚ ନ - ସାଵିତ୍ର - ମା ବ୍ରହ୍ମନ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଦେଵେଭ୍ଯଃ - ପ୍ରଜାପତି ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି - ପ୍ରଜାପତିମୀଫ୍ସତି - ଵିଭୁରଶ୍ଵନାମାନ୍ଯ - ମ୍ଭାଗ୍ - ସ୍ଯେକଯୂପୋ - ରାଜ୍ଜୁଦାଲ - ମେକଵିଗ୍ଂଶୋ - ଦେଵାଃ - ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରଯୋଵିଗ୍ଂଶତିଃ)
(ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯା - ତସ୍ମାଦଶ୍ଵମେଧଯାଜୀ - ଯ-ତ୍ପରିମିତା - ଯ-ଦ୍ଯଜ୍ଞମୁଖେ - ଯୋ ଦୀକ୍ଷାମ୍ - ଦେଵାନେଵ - ତ୍ରଯ ଇମେ - ସିତାଯ - ପ୍ରାଣାପାନାଵେଵାସ୍ମିନ୍ - ତସ୍ମା-ଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଏକନଵତିଃ)
(ସାଗ୍ରଂହଣ୍ଯା - ସଗ୍ଗ୍ଶ୍ରଯନ୍ତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++