o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
(aśvamedhabrāhmaṇaṃ-vai~śvadeva-ṅkāṇḍaṃ)
anuvākaṃ 1 - sāṅgrahaṇyeṣṭyādayaḥ yājamānasaṃskārāḥ
sāgraṃhaṇyeṣṭyā̭ yajate | imā-ñjanatāgṃ saṅga̭hṇānīti̭ || dvāda̭śāratnī raśanā bha̭vati | dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsaraḥ |
saṃva~thsaramevā va̭rundhe | mauñjī bha̭vati | ūrgvai muñjāḥ | ūrja̭me vā va̭rundhe || citrā nakṣa̭tra-mbhavati | citraṃ-vā~ etatkarma̭ || 1 ||
suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || keśaśmaśru va̭pate | nakhāni nikṛ̭ntate | dato dhā̭vate | snāti̭ | aha̭taṃ-vā~saḥ pari̭dhatte | pāpmano-'pa̭hatyai |
vācaṃ̭-ya~tvopa̭vasati | suvargasya̭ lokasya guptyai | rātri̭-ñjāgaraya̭nta āsate | suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || 2 ||
anuvākaṃ 2 - brahmaudanābhidhānam
catṷṣṭayya āpo̭ bhavanti |
catṷśśapho vā aśvaḥ̭ prājāpatya-ssamṛ̭ddhyai ||
tā digbhya-ssamābhṛ̭tā bhavanti | dikṣu vā āpaḥ̭ |
annaṃ-vā~ āpaḥ̭ | adbhyo vā anna̭-ñjāyate | yadevādbhyo-'nna-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || tāsṷ brahmaudana-mpa̭cati | reta̭ eva tadda̭dhāti || 3 ||
sarpiṣvā-nbhavati meddhyatvāya̭ | catvāra̭ ārṣeyāḥ prāśna̭nti | diśāmeva jyoti̭ṣi juhoti | catvāri hira̭ṇyāni dadāti | diśāmava jyotīgṣya va̭rundhe || 4 ||
bahu vā eṣa kṷcaro̭-'meddhyamupa̭gacchati |
yadaśvaḥ̭ | pavitraṃ-vai~ darbhāḥ || 5 ||
aśva̭sya vā āla̭bdhasya mahimoda̭-krāmat |
sa mahartvi̭jaḥ prāvi̭śat | tanmahartvi̭jā-mmahartviktvam | yanmahartvi̭jaḥ prāśñanti̭ |
mahimāna̭-mevāsmin-tadda̭dhati ||
aśva̭sya vā āla̭bdhasya reta uda̭krāmat |
tathsuvarṇagṃ hira̭ṇya-mabhavat | yathsuvarṇagṃ hira̭ṇya-ndadā̭ti |
reta̭ eva tadda̭dhāti || odane da̭dāti | reto vā o̭danaḥ | reto hira̭ṇyam | reta̭saivāsmi-nreto̭ dadhāti || 6 ||
anuvākaṃ 3 - raśanayā-'śvabandhanam
yo vai brahma̭ṇe devebhyaḥ̭ prajāpa̭taye-'pra̭ti-procyāśva-mmeddhya̭-mbaddhnāti̭ |
ā devatābhyo vṛścyate | pāpī̭yānbhavati | yaḥ pra̭tiprocya̭ | na devatābhya āvṛ̭ścyate | vasī̭yānbhavati || yadāha̭ | brahmannaśva-mmeddhya̭-mbhanthsyāmi devebhyaḥ̭ prajāpa̭taye tena̭ rāddhyāsamiti̭ | brahma vai brahmā |
brahma̭ṇa eva devebhyaḥ̭ prajāpa̭taye pratiprocyāśva-mmeddhya̭-mbaddhnāti || 7 ||
devasya̭ tvā savituḥ pra̭sava iti̭ raśanā-māda̭tte prasūtyai | aśvino-rbāhubhyā-mityā̭ha | aśvinau hi devānā̭-maddhvaryū āstām |
pūṣṇo hastābhyā-mityā̭ha yatyai ||
vyṛ̭ddhaṃ-vā~ etadyajñasya̭ | yada̭yajuṣkḙṇa kriyate |
imāma̭gṛbhṇan-raśanā-mṛtasye-tyadhi̭ vadati yajṷṣkṛtyai | yajñasya samṛ̭ddhyai || 8 ||
tasya̭ trayodaśo māso̭ viṣṭapam | ṛṣabha eṣa yajñānām | yada̭śvamedhaḥ | yathā vā ṛ̭ṣabhasya̭ viṣṭapam | evametasya̭ viṣṭapam | trayodaśama̭ratnigṃ ra̭śanāyā̭-mupāda̭dhāti || 9 ||
tayā̭ devā-ssutamāba̭bhūvu-rityā̭ha | bhūti̭mevopāva̭rtate || ṛtasya sāmana-thsaramārapantītyā̭ha | satyaṃ-vā~ ṛtam |
satyenaivaina̭ mṛtenāra̭bhate || abhidhā asītyā̭ha || 10 ||
bhūmāna̭-mevopa̭ti | yantā-'sītyā̭ha | yantāra̭mevaina̭-ṅkaroti |
dhartā-'sītyā̭ha | dhartāra̭mevaina̭-ṅkaroti | so-'gniṃ-vai~śvānara-mityā̭ha |
agnā-vevainaṃ̭-vai~śvānare jṷhoti | sapra̭thasamityā̭ha || 11 ||
svāhā̭kṛta ityā̭ha | homa̭ evāsyaṣaḥ |
pṛthivyā-mityā̭ha | asyāmevaina-mprati̭ṣṭhāpayati | yantā rāḍyantā-'si yama̭no dhartā-'si̭ dharuṇa ityā̭ha |
rūpamevāsyai-tanma̭himānaṃ-vyā~ca̭ṣṭe |
kṛṣyai tvā kṣemā̭ya tvā rayyai tvā poṣā̭ya tvetyā̭ha | āśiṣa̭mevaitāmāśāste ||
svagā tvā̭ devebhya ityā̭ha |
devebhya̭ evainagg̭ svagā ka̭roti |
svāhā tvā prajāpa̭taya ityā̭ha | prājāpatyo vā aśvaḥ̭ |
yasyā̭ eva devatā̭yā ālabhyata | tayaivainagṃ sama̭rdhayati || 12 ||
anuvākaṃ 4 - aśvasya jale-'vagāhanam
yaḥ pitura̭nujāyāḥ putraḥ | sa purastānnayati |
yo mātura̭nujāyāḥ putraḥ | sa paścānna̭yati |
viṣva̭ñcamevāsmāt-pāpmānaṃ-vi~vṛ̭hataḥ || yo arva̭nta-ñjighāgṃ̭sati tamabhya̭mīti varṷṇa iti śvāna̭-ñcaturakṣa-mprasaṷti |
paro martaḥ̭ para-śśveti śuna̭ścatu-rakṣasya praha̭nti | śveva vai pāpmā bhrātṛ̭vyaḥ | pāpmāna̭-mevāsya bhrātṛ̭vyagṃ hanti ||
saiddhraka-mmusa̭la-mbhavati || 13 ||
puggścalvāṃ-vai~ devā-śśuca-nnya̭dadhuḥ | śucaivāsya śucagṃ̭ hanti ||
pāpmā vā etamīphsa-tītyā̭huḥ | yo-'śvamedhena yaja̭ta iti̭ |
aśva̭syādhaspadamupāsyati |
vajrī vā aśvaḥ̭ prājāpatyaḥ |
vajrḙṇaiva pāpmāna-mbhrātṛ̭vya-mava̭krāmati || dakṣiṇā-'pa̭plāvayati || 14 ||
aphsu-yo̭nirvā aśvaḥ̭ | aphsujo vḙtasaḥ |
svādevainaṃ-yo~nernirmi̭mīte ||
purastāt-pratyañca̭-mabhyudṷ̄hati |
purastā̭-devāsmi̭-npratīcya mṛta̭-ndadhāti ||
aha-ñca tva-ñca̭ vṛtrahanniti̭ brahmā yaja̭mānasya hasta̭-ṅgṛhṇāti |
brahmakṣatre eva sanda̭dhāti |
abhi kratvendra bhūradha jmannitya̭-dhvaryu-ryaja̭mānaṃ-vā~cayatya-bhiji̭tyai || 15 ||
anuvākaṃ 5 - aśvasya prokṣaṇa-mmahartvijām
catvāra̭ ṛtvija-ssamṷkṣanti |
ābhya evaina̭-ñcatasṛbhyo̭ digbhyo̭-'bhisamī̭rayanti || śatena̭ rājaputrai-ssahāddhvaryuḥ | purastāt-pratyantiṣṭha-nprokṣa̭ti | anenāśvḙna meddhyḙneṣṭvā |
ayagṃ rājā̭ vṛtraṃ-va~̭ddhyāditi̭ | rājyaṃ-vā~ a̭ddhvaryuḥ | kṣatragṃ rā̭japutraḥ | rājyenai-vāsmi̭n kṣatra-nda̭dhāti ||
śatenā̭-rājabhi̭rugrai-ssaha brahmā || 16 ||
ayagṃ rājā-'pratidhṛṣyo-'stviti̭ | balaṃ-vai~ brahmā | bala̭marājograḥ | bala̭nai-vāsmi-nbala̭-ndadhāti || śatena̭ sūtagrāmaṇibhiḥ̭ saha hotā | paścāt-prāntiṣṭha-nprokṣa̭ti |
anenāśvḙna meddhyḙneṣṭvā | ayagṃ rājā-'syai viśaḥ || 17 ||
bahuhiraṇyāyai̭ bahuhastikā̭yai | bahudāsapūruṣāyai̭ rayimatyai puṣṭi̭matyai | bahurāyaspoṣāyai rājā-'stviti̭ | bhūmā vai hotā | bhūmā sṷ̄tagrāmaṇyaḥ̭ | bhūmnaivāsmi̭-nbhūmāna̭-ndadhāti || śatena̭ kṣatta-saṅgrahītṛbhiḥ̭ sahodgātā | uttarato da̭kṣiṇā tiṣṭha-nprokṣa̭ti || 18 ||
ayagṃ rājā sarvamāyṷretviti̭ |
āyurvā ṷdgātā | āyuḥ̭ kṣatta-saṅgrahītāraḥ̭ |
āyṷṣai-vāsminnāyṷ-rdadhāti || śatagṃ śa̭ta-mbhavanti | śatāyuḥ purṷṣa-śśatendri̭yaḥ |
āyṷṣyevendriye prati̭tiṣṭhati || catu-śśatā bha̭vanti | cata̭sro diśaḥ̭ | dikṣvḙva prati̭tiṣṭhati || 19 ||
anuvākaṃ 6 - bhūmau patatā-mbindūnāmabhimantraṇam
yathā vai haviṣo̭ gṛhītasya skanda̭ti | evaṃ-vā~ etadaśva̭sya skandati |
yanniktamanā̭-labdha-muthsṛjanti̭ | yathstokyā̭ anvāha̭ | sarvahuta̭-mevaina̭-ṅkarotya-ska̭ndāya | aska̭nnagṃ hi tat |
yaddhutasya skanda̭ti || sahasra-manvā̭ha | sahasra̭ sammita-ssuvargo lokaḥ |
suvargasya̭ lokasyā-bhiji̭tyai || 20 ||
stokyā̭ juhoti | yā eva varṣyā āpaḥ̭ | tā ava̭rundhe || asyā-ñjṷhoti | iyaṃ-vā~ agnirvaiśvānaraḥ || 21 ||
agnaya̭ evaina̭-ñjuhoti || somā̭ya svāhetyā̭ha | somā̭yaivaina̭-ñjuhoti | savitre svāhetyā̭ha | savitra evaina̭-ñjuhoti || 22 ||
bṛhaspata̭ya evaina̭-ñjuhoti | apā-mmodā̭ya svāhetyā̭ha | adbhya evaina̭-ñjuhoti | vāyave svāhetyā̭ha | vāyava̭ evaina̭-ñjuhoti || 23 ||
daśa̭ daśa sapānda̭-ñjuhoti | daśākṣarā virāṭ | annaṃ̭-vi~rāṭ | virājai-vānnādyamava̭rundhe || pra vā eṣo-'smāllokā-ccya̭vate |
yaḥ parā̭cīrāhṷtī-rjuhoti̭ |
punaḥ̭ punarabhyāvarta̭-ñjuhoti |
asminneva loke prati̭tiṣṭhati ||
etāgṃ ha vāva so-'śvamedhasya saggsthi̭ti muvācā-ska̭ndāya | aska̭nnagṃ hi tat |
yadyajñasya saggsthi̭tasya skanda̭ti || 24 ||
anuvākaṃ 7 - athādhvaryuprokṣaṇam
prajāpa̭taye tvā juṣṭa-mprokṣāmīti̭ purastāt-patyantiṣṭha-nprokṣa̭ti |
prajāpa̭tirvai devānā̭-mannādo vīryā̭vān |
annādya̭-mevāsmi̭n vīrya̭-ndadhāti |
tasmādaśvaḥ̭ paśūnā-ma̭nnādo vīryā̭vattamaḥ || indrāgnibhyā-ntveti̭ dakṣiṇataḥ |
indrāgnī vai devānāmoji̭ṣṭhau bali̭ṣṭhau | oja̭ evāsmi-nbala̭-ndadhāti | tasmādaśvaḥ̭ paśūnāmoji̭ṣṭho bali̭ṣṭhaḥ || vāyave tveti̭ paścāt | vāyurvai devānā̭māśu-ssā̭rasārita̭maḥ || 25 ||
viśvebhyastvā devebhya ityṷttarataḥ |
viśve vai devā devānāṃ-ya~śasvita̭māḥ |
yaśa̭ evāsmi̭ndadhāti | tasmādaśvaḥ̭ paśūnāṃ-ya~̭śasvita̭maḥ || devebhya-stvetyadhastāt | devā vai devānā-mapa̭citatamāḥ |
apa̭citi-mevāsmi̭-ndadhāti |
tasmādaśvaḥ̭ paśūnā-mapa̭citatamaḥ || 26 ||
sarve vai devāstviṣi̭manto harasvinaḥ̭ |
tviṣi̭me-vāsmin. haro̭ dadhāti |
tasmādaśvaḥ̭ paśūnā-ntviṣi̭mān harasvita̭maḥ || dive tvā-'ntari̭kṣāya tvā pṛthivyai tvetyā̭ha |
ebhya evainaṃ̭-lo~kebhyaḥ prokṣa̭ti ||
sate tvā-'sa̭te tvā-'dbhyastvau-ṣa̭dhībhyastvā viśvebhyastvā bhūtebhya ityā̭ha |
tasmā̭daśvamedhayājinagṃ sarvā̭ṇi bhūtānyupa̭ jīvanti || brahmavādino̭ vadanti | yatprā̭jāpatyo-'śvaḥ̭ | atha kasmā̭dena-manyābhyo̭ devatābhyo-'pi prokṣatīti̭ |
aśve vai sarvā̭ devatā̭ anvāya̭ttāḥ |
taṃ-ya~dviśvebhyastvā bhūtebhya iti̭ prākṣati̭ |
devatā̭ evāsmi̭-nnanvāyā̭tayati |
tasmādaśve sarvā̭ devatā̭ anvāya̭ttāḥ || 27 ||
anuvākaṃ 8 - aśvacaritānāmaśvarūpāṇā-ñca homāḥ
yathā vai haviṣo̭ gṛhītasya skanda̭ti |
evaṃ-vā~ etadaśva̭sya skandati |
yatprokṣi̭ta-manā̭labdha-muthsṛjanti̭ | yada̭śva-caritāni̭ juhoti̭ | sarvahuta̭-mevaina̭-ṅkarotya-ska̭ndāya | aska̭nnagṃ hi tat | yaddhutasya skanda̭ti || īṅkārāya svāhe-ṅkṛ̭tāya svāhetyā̭ha | etāni vā a̭śvacaritāni̭ | caritairevainagṃ sama̭rdhayati || 28 ||
naitā ho̭tavyā̭ iti̭ | atho khalvā̭huḥ | hotavyā̭ eva | atra vāvaivaṃ-vi~dvāna̭śvamedhagṃ
saggsthā̭payati | yada̭śva-caritāni̭ juhoti̭ | tasmā-ddhotavyā̭ iti̭ || bahirdhā vā ḙnametadāyata̭nā-ddadhāti |
bhrātṛ̭vyamasmai janayati || 29 ||
sāvitriyā iṣṭyāḥ purastāthsviṣṭa kṛtaḥ̭ |
āhavanīye-'śvacaritāni̭ juhoti | āyata̭na evāsyāhṷtī-rjuhoti | nāsmai bhrātṛ̭vya-ñjanayati || tadā̭huḥ | yajñamukhe ya̭jñamukhe hotavyāḥ | yajñasya klṛptyai | suvargasya̭ lokasyā-nṷkhyātyā iti̭ || atho khalvā̭huḥ || 30 ||
paśubhi-ryaja̭mānaṃ-vya~̭drdhayet |
ava̭ suvargāllokā-tpa̭dyeta | pāpī̭yā-nthsyāditi̭ |
sakṛdeva ho̭tavyāḥ | na yaja̭māna-mpaśubhi-rvya̭drdhayati | abhi sṷvargaṃ-lo~ka-ñja̭yati | na pāpī̭yā-nbhavati || aṣṭāca̭tvārigṃśatamaśva rūpāṇi̭ juhoti | aṣṭāca̭tvārigṃśadakṣarā jaga̭tī | jāgato-'śvaḥ̭ prājāpatya-ssamṛ̭ddhyai || ekamati̭rikta-ñjuhoti | tasmādekaḥ̭ prajāsvadrdhṷkaḥ || 31 ||
anuvākaṃ 9 - aśvasya nāmnāmabhivācanam, uthsargaśca
vibhūrmātrā prabhūḥ pitretyā̭ha | iyaṃ-vai~ mātā | asau pitā | ābhyāmevaina-mpari̭dadāti || aśvo̭-'si hayo-'sītyā̭ha | śāstyevaina̭metat | tasmācchiṣṭāḥ prajā jā̭yante || atyo-'sītyā̭ha |
tasmādaśva-ssarvā-npaśūnatyḙ-'ti |
tasmādaśva-ssarvḙṣā-mpaśūnāg śraiṣṭhya̭-ṅgacchati || 32 ||
rūpamevāsyaitanma̭himānaṃ-vyā~ca̭ṣṭe ||
yayurnāmā-'sītyā̭ha | etadvā aśva̭sya priya-nnā̭madheyam | priyeṇaivaina̭-nnāmadheyḙnābhiva̭dati | tasmādapyā̭mitrau sagantya̭ | nāmnā ceddhvayḙte | mitrameva bha̭vataḥ || 33 ||
agnaye svāhā svāhendrāgnibhyāmiti̭ pūrvahomā-ñjṷhoti | pūva̭ eva dviṣanta-mbhrātṛ̭vya-mati̭krāmati || bhūra̭si bhuve tvā bhavyā̭ya tvā bhaviṣyate tvetyuthsṛ̭jati sarvatvāya̭ || devā̭ āśāpālā eta-ndevebhyo-'śva-mmedhā̭ya prokṣi̭ta-ṅgopāyatetyā̭ha | śataṃ-vai~ talpyā̭ rājaputrā devā ā̭śāpālāḥ | tebhya̭ evaina-mpari̭dadāti ||
īśvaro vā aśvaḥ pramṷktaḥ parā-mparāvata-ṅgantoḥ | iha dhṛti-ssvāheha vidhṛ̭ti-ssvāheha ranti-ssvāheha rama̭tiḥ
svāheti̭ catṛṣu pathsu jṷhoti || 34 ||
tābhi̭revaina̭-mbaddhnāti |
tasmādaśvaḥ pramṷkto bandha̭na-māga̭cchati |
tasmādaśvaḥ pramṷkto bandha̭na-nna ja̭hāti ||
rāṣṭraṃ-vā~ a̭śvamedhaḥ | rāṣṭre khalu vā ete vyāya̭cchante | ye-'śva-mmeddhyagṃ rakṣa̭nti | teṣāṃ-ya~ udṛca-ṅgaccha̭nti |
rāṣṭrādeva te rāṣṭra-ṅga̭cchanti | atha ya udṛca-nna gaccha̭nti || 35 ||
hanyetāsya yajñaḥ | catuśśatā ra̭kṣanti | yajñasyāghātāya || athānya-mānīya prokṣḙyuḥ | saiva tataḥ prāya̭ścittiḥ || 36 ||
anuvākaṃ 10 - dīkṣābhidhāna-ntatra vaiśvadevahomaḥ
prajāpa̭ti-rakāmayatāśvamedhena̭ yajeyeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | tasya̭ tepānasya̭ | saptātmano̭ devatā uda̭krāmann | sā dīkṣā-'bha̭vat | sa etāni̭ vaiśvadevānya̭paśyat | tānya̭ juhot |
tairvai sa dīkṣāmavā̭rundha | yadvaiśva devāni̭ juhoti̭ | dīkṣāmeva-tairyaja̭māno-'va̭rundhe || 37 ||
catvāryaudgrahaṇāni̭ | sapta sampa̭dyante | sapta vai śī̭ra.ṣaṇyāḥ prāṇāḥ |
prāṇā dīkṣā | prāṇaireva prāṇāndīkṣāmava̭rundhe || 38 ||
dvāda̭śa māsāḥ pañcartavaḥ̭ | traya̭ ime lokāḥ | asāvā̭ditya ḙkavigṃśaḥ || eṣa sṷvargo lokaḥ | taddaivya̭-ṅkṣattram |
sā śrīḥ | tadbraddhnasya̭ viṣṭapam | tathsvārājya-mucyate || 39 ||
tredhā vibhajya̭ devatā-ñjuhoti | tryā̭vṛto vai devāḥ | tryā̭vṛta ime lokāḥ | eṣāṃ-lo~kānāmāptyai | eṣāṃ-lo~kānā-ṅklṛptyai || apa vā etasmātprāṇāḥ krā̭manti || 40 ||
sapta vai śī̭rṣaṇyāḥ prāṇāḥ | prāṇā dīkṣā |
prāṇaireva prāṇāndīkṣāmava̭rundhe || pūrṇāhuti-mṷttamā-ñjṷhoti |
sarvaṃ-vai~ pūrṇāhutiḥ | sarva̭mevāpno̭ti | atho̭ iyaṃ-vai~ pūrṇāhutiḥ |
asyāmeva prati̭tiṣṭhati || 41 ||
anuvākaṃ 11 - vaiśvadevahomamantravyākhyānam
prajāpa̭ti-raśvamedha-ma̭sṛjata | tagṃ sṛṣṭa-nna kiñcanoda̭yacchat |
taṃ-vai~śvadevānye-voda̭yacchann | yadvaiśvadevāni̭ juhoti̭ |
yajñasyodya̭tyai || svāhā-''dhimādhī̭tāya svāhā | svāhā-''dhī̭ta-mmana̭se svāhā |
svāhā manaḥ̭ prajāpa̭taye svāhā |
kāya svāhā kasmai svāhā̭ katamasmai svāheti̭ prājāpatye mukhyḙ bhavataḥ |
prajāpa̭ti-mukhābhirevaina̭-ndevatā̭bhirudya̭cchate || 42 ||
sara̭svatyai svāhā sara̭svatyai bṛhatyai svāhā sara̭svatyai pāvakāyai svāhetyā̭ha |
vāgvai sara̭svatī | vācaivainamudya̭cchate ||
pūṣṇe svāhā̭ pūṣṇe pra̭pathyā̭ya svāhā̭ pūṣṇe narandhi̭ṣāya svāhetyā̭ha |
paśavo vai pūṣā | paśubhi̭revaina-mudya̭cchate || tvaṣṭre svāhā tvaṣṭra̭ turīpā̭ya svāhā tvaṣṭrḙ pururūpā̭ya svāhetyā̭ha | tvaṣṭā vai pa̭śūnā-mmi̭thunānāgṃ̭ rūpakṛt | rūpameva paśuṣṷ dadhāti | atho̭ rūpairevaina-mudya̭cchate ||
viṣṇa̭ve svāhā viṣṇa̭ve nikhuryapāya svāhā viṣṇa̭ve nibhūyapāya svāhetyā̭ha |
yajño vai viṣṇuḥ̭ | yajñāyaivaina-mudya̭cchate || pūrṇāhuti-mṷttamā-ñjṷhoti | pratyutta̭bdhyai sayatvāya̭ || 43 ||
anuvākaṃ 12 - aśvasañcaraṇavathsare pratidina-ndevayajanadeśe kartavyamiṣṭitrayamabhidhīyate
sāvitra-maṣṭaka̭pāla-mprātarnirva̭pati | aṣṭākṣa̭rā gāyatrī |
gāyatra-mprā̭tassavanam |
prātassavanā devaina̭-ṅgāyatriyā ̭007ā;chandaso-'dhi nirmi̭mīte |
atho prātassavanameva tenāpnoti | gāyatrī-ñchandaḥ̭ || savitre pra̭savitra ekā̭daśa-kapāla-mmaddhyandi̭ne | ekā̭daśākṣarā triṣṭup |
traiṣṭṷbha-mmāddhya̭ndinagṃ sava̭nam |
māddhya̭ndinā-devainagṃ sava̭nāttriṣṭubhaḥ-chandaso-'dhi nirmi̭mīte || 44 ||
tṛtīya savanādevaina-ñjaga̭tyā ̭007ā;chandaso-'dhi nirmi̭mīte |
atho̭ tṛtīya savanameva tenāpnoti |
jaga̭tī-ñchandaḥ̭ || īśvaro vā aśvaḥ pramṷktaḥ parā-mparāvata-ṅgantoḥ |
iha dhṛti-ssvāheha vidhṛ̭ti-ssvāheha ranti-ssvāheha rama̭ti-ssvāheti cata̭sra āhṷtī-rjuhoti
( ) || 45 ||
so-'śvatthe saṃ̭va~thsara-ma̭tiṣṭhat | tada̭śvatthasyā-śvatthatvam |
yadāśva̭ttho vrajo bhava̭ti | sva evainaṃ-yo~nau prati̭ṣṭhāpayati || 46 ||
anuvākaṃ 13 - saṃva~thsarādrdhvamukhyasyāgrerūpasthānam
ā bra̭hma-nbrāhmaṇo bra̭hmavarcasī jā̭yatā-mityā̭ha | brāhmaṇa eva bra̭hmavarcasa-ndadhāti | tasmātpurā brāhmaṇo bra̭hmavarcasya̭ jāyata || ā-'smi-nrāṣṭre rā̭janya̭ iṣavyaḥ̭ śūro̭ mahāratho jā̭yatā-mityā̭ha | rājanya̭ eva śaurya-mma̭himāna̭-ndadhāti | tasmātpurā rā̭janya̭ iṣavyaḥ̭ śūro̭ mahāratho̭-'jāyata ||
dogdhrī̭ dhenurityā̭ha | dhenvāmeva payo̭ dadhāti | tasmātpurā dogdhrī̭ dhenura̭jāyata | voḍhā̭-'naḍvā-nityā̭ha || 47 ||
yoṣityeva rūpa-nda̭dhāti | tasmāthstrī yṷvatiḥ priyā bhāvṷkā || jiṣṇū ra̭theṣṭhā ityā̭ha | ā ha vai tatra̭ jiṣṇū ra̭theṣṭhā jā̭yate || 48 ||
sa sabheyo yuvā | tasmādyuvā pumā-npriyo bhāvṷkaḥ || ā-'sya yaja̭mānasya vīro jā̭yatā-mityā̭ha | ā ha vai tatra yaja̭mānasya vīro jā̭yate |
yatraitena̭ yajñena yaja̭nte || nikāmeni̭kāme naḥ parjanyo̭ varṣatvityā̭ha |
nikāmeni̭kāme ha vai tatra̭ parjanyo̭ varṣati | yatraitena̭ yajñena yaja̭nte || phalinyo̭ na oṣa̭dhayaḥ pacyantā-mityā̭ha |
phalinyo̭ ha vai tatrauṣa̭dhayaḥ pacyante | yatraitena̭ yajñena yaja̭nte |
yogakṣemo naḥ̭ kalpatā-mityā̭ha |
kalpa̭te ha vai tatra̭ prajābhyo̭ yogakṣemaḥ |
yatraitena̭ yajñena yaja̭nte || 49 ||
anuvākaṃ 14 - annahomāḥ. trirātrarūpasyāśvamedhasya prathamadinarātrau
prajāpa̭ti-rdevebhyo̭ yajñān vyādi̭śat |
sa ātma-nna̭śvamedhama̭dhatta |
ta-ndevā a̭bruvann | eṣa vāva yajñaḥ | yada̭śvamedhaḥ | apyeva no-'trāstviti̭ |
tebhya̭ etāna̭nnahomā-nprāya̭cchat |
tāna̭juhot | tairvai sa devāna̭ prīṇāt |
yada̭nna-homāñjuhoti̭ || 50 ||
agnervā etadrūpam | yadājyam | yadājyḙna juhoti̭ | agnimeva tatprī̭ṇāti || madhṷnā juhoti |
mahatyai vā etaddevatā̭yai rūpam | yanmadhṷ | yanmadhṷnā juhoti̭ || 51 ||
vasṷ̄neva tatprī̭ṇāti | pṛthṷkai-rjuhoti̭ (rjuhoti) |
rudrāṇāṃ-vā~ etadrūpam | yatpṛthṷkāḥ | yatpṛthṷkai-rjuhoti̭ || 52 ||
nakṣa̭trāṇāṃ-vā~ etadrūpam | yaddhānāḥ | yaddhānābhi̭-rjuhoti̭ | nakṣa̭trāṇyeva tatprī̭ṇāti | saktṷbhi-rjuhoti | prajāpa̭tervā etadrūpam |
yathsakta̭vaḥ | yathsaktṷbhi-rjuhoti̭ || 54 ||
sarvā̭sāṃ-vā~ etaddevatā̭nāgṃ rūpam | yanmasūsyā̭ni | yanmasūsyai-rjuhoti̭ | sarvā̭ eva taddevatāḥ prīṇāti | priyaṅgutaṇḍulai-rjṷhoti | priyāṅgā̭ ha vai nāmaite |
etairvai devā aśvasyāṅgā̭ni sama̭dadhuḥ | yatpri̭yaṅgutaṇḍulai-rjuhoti̭ | aśva̭syaivāṅgā̭ni sanda̭dhāti || daśānnā̭ni juhoti | daśākṣarā virāṭ |
virāṭ-kṛthsnasyā-nnādyasyā-va̭ruddhyai || 55 ||
(annahomānājyḙnāgnermadhṷnā taṇḍulaiḥ pṛthṷkairlājaiḥ karambaidrdhānābhi-ssaktṷbhirmasūsyaiḥ priyaṅgutaṇḍulai-rdaśānnā̭ni dvāda̭śa)
anuvākaṃ 15 - tatprakāraviśeṣa
prajāpa̭ti-raśvamedhama̭sṛjata | tagṃ sṛṣṭagṃ rakṣāg̭sya jighāgṃsann |
sa etā-nprajāpa̭tirnaktagṃ homāna̭-paśyat | tāna̭ juhot | tairvai sa yajñā-drakṣāgsyapā̭hann | yanna̭ktagṃ homāñjuhoti̭ | yajñādeva tairyaja̭māno rakṣāgsyapa̭hanti || ājyḙna juhoti |
vajro vā ājyam | vajrḙṇaiva yajñā-drakṣāgsyapa̭hanti || 56 ||
mukhata evāsya̭ prāṇa-nda̭dhāti || annahomā-ñjṷhoti | śarī̭ravadevāva̭rundhe || vyatyāsa̭-ñjuhoti | ubhayasyā va̭ruddhyai ||
nakta̭-ñjuhoti | rakṣa̭sāmapa̭hatyai || ājyḙnā-ntato jṷhoti || 57 ||
sahasrā̭ya svāhetyā̭ha | āyurvai sahasram | āyṷrevā-va̭rundhe ||
sarva̭smai svāhetyā̭ha | apa̭rimitamevā va̭rundhe || 58 ||
anuvākaṃ 16 - vivaraṇametayoḥ
prajāpa̭tiṃ-vā~ eṣa īphsatītyā̭huḥ | yo-'śvamedhena yaja̭ta iti̭ |
atho̭ āhuḥ | sarvā̭ṇi bhūtānīti̭ ||
eka̭smai svāhetyā̭ha | prajāpa̭tirvā ekaḥ̭ | tamevāpno̭ti || eka̭smai svāhā dvābhyāg svāhetya̭bhi-pūrvamāhṷtī-rjuhoti |
abhipūrvameva sa̭vargaṃ-lo~kamḙti || ekottara-ñjṷhoti || 59 ||
yo vai vāco bhūmā | tannya̭rbudam |
vāca eva bhūmānamava̭rundhe ||
samudrāya svāhetyā̭ha || 61 ||
parādrdhamevāpno̭ti || uṣase svāhā vyṷṣṭyai svāhetyā̭ha | rātrirvā uṣāḥ |
aharvyṷṣṭiḥ | ahorātre evāva̭rundhe |
atho̭ ahorātrayo̭reva prati̭tiṣṭhati ||
tā yadubhayīrdivā̭ vā naktaṃ̭-vā~ juhuyāt | ahorātre mo̭hayet | uṣase svāhā vyṷṣṭyai svāho̭deṣyate svāhodyate
svāhetyanṷdite juhoti | udi̭tāya svāhā̭ suvargāya svāhā̭ lokāya svāhetyudi̭te juhoti |
ahorātrayo-ravya̭timohāya || 62 ||
anuvākaṃ 17 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
vibhūrmātrā prabhūḥ pitretya̭śva-nāmāni̭ juhoti |
ubhayo̭revainaṃ̭-lo~kayo-rnāmadheya̭-ṅgamayati || āya̭nāya svāhā prāya̭ṇāya svāhetyṷ-ddrāvāñjṷhoti | sarva̭mevaina-maska̭nnagṃ suvargaṃ-lo~ka-ṅga̭mayati ||
agnaye svāhā somā̭ya svāheti̭ pūrvahāmā-ñjṷhoti | pūrva̭ eva dviṣanta-mbhrātṛ̭vya-mati̭krāmati ||
pṛthivyai svāhā-'ntari̭kṣāya svāhetyā̭ha | yathā yajurevaitat || agnaye svāhā somā̭ya svāheti̭ pūrvadīkṣā jṷhoti |
pūrva̭ eva dviṣanta-mbhrātṛ̭vya-mati̭krāmati || 63 ||
eka̭vigṃśatirvai dḙvalokāḥ | dvāda̭śa māsāḥ pañcartavaḥ̭ | traya̭ ime lokāḥ | asāvā̭ditya ḙkavigṃśaḥ | eṣa sṷvargo lokaḥ |
suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai ||
bhuvo̭ devānā-ṅkarmaṇetyṛ̭tu-dīkṣā jṷhoti |
ṛtūne-vāsmai̭ kalpayati || agnaye svāhā̭ vāyave svāheti̭ juhotya-na̭ntarityai || 64 ||
suvargasya̭ lokasya paryāptyai ||
ā mḙ gṛhā bha̭vantvityābhū-rjṷhoti | suvargasya̭ lokasyā bhūtyai ||
agninā tapo-'nva̭bhavaditya̭nubhū-rjṷhoti | suvargasya̭ lokasyānṷbhūtyai ||
svāhā-''dhimādhī̭tāya svāheti sama̭stāni vaiśvadevāni̭ juhoti | sama̭stameva dviṣanta-mbhrātṛ̭vya-mati̭krāmati || 65 ||
aṅgḙ aṅge vai purṷṣasya pāpmopa̭śliṣṭaḥ |
aṅgā̭daṅgā devaina̭-mpāpmanastena̭ muñcati || añjyetāya svāhā̭ kṛṣṇāya svāhā śvetāya svāhetya̭-śvarūpāṇi̭ juhoti |
rūpairevainagṃ sama̭drdhayati ||
oṣa̭dhībhya-ssvāhā mūlebhya-ssvāhetyo̭ṣadhi homāñjṷhoti | dvayyo vā oṣa̭dhayaḥ | puṣpebhyo-'nyāḥ phala̭-ṅgṛhṇanti̭ |
mūlebhyo-'nyāḥ | tā evobhayīrava̭rundhe || 66 ||
āraṇyasyānnādyasyāva̭ruddhyai ||
meṣastvā̭ pacatai-ra̭vatvitya-pāvyāni juhoti |
prāṇā vai devā apāvyāḥ | prāṇānevāva̭rundhe || kūpyābhya-ssvāhā-'dbhya-ssvāhetyapāgṃ homāñjuhoti | aphsu vā āpaḥ̭ | annaṃ-vā~ āpaḥ̭ | adbhyo vā anna̭-ñjāyate | yadevādbhyo-'nna-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || 67 ||
anuvākaṃ 18 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
ambhāgṃ̭si juhoti | ayaṃ-vai~ loko-'mbhāgṃ̭si |
tasya vasavo-'dhi̭patayaḥ | agnirjyotiḥ̭ | yadambhāgṃ̭si juhoti̭ |
imameva lokamava̭rundhe | vasṷ̄nāgṃ sāyṷjya-ṅgacchati | agni-ñjyotirava̭rundhe || nabhāgṃ̭si juhoti | antari̭kṣaṃ-vai~ nabhāgṃ̭si || 68 ||
vāyu-ñjyotirava̭rundhe | mahāgṃ̭si juhoti | asau vai loko mahāgṃ̭si | tasyā̭dityā adhi̭patayaḥ| sūryo jyotiḥ̭ || 69 ||
namo rājña namo varṷṇāyeti̭ yavyāni̭ juhoti |
annādyasyāva̭ruddhyai || mayobhūrvāto̭ abhi vā̭tūsrā iti̭ gavyāni̭ juhoti |
paśūnāmava̭ruddhyai ||
prāṇāya svāhā vyānāya svāheti̭ santati-homāñjṷhoti | suvargasya̭ lokasya santa̭tyai || 70 ||
suvargasya̭ lokasya pramṷktyai || pṛthivyai svāhā-'ntari̭kṣāya svāhetyā̭ha |
yathā yajurevaitat ||
dattvate svāhā̭-'dantakā̭ya svāheti̭ śarīra-homāñjṷhoti | pitṛlokameva tairyaja̭māno-'va̭rundhe || kastvā̭ yunakti sa tvā̭ yunaktviti̭ paridhīn. yṷnakti | ime vai lokāḥ pa̭ridhayaḥ̭ | imānevāsmai̭ lokān. yṷnakti |
suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || 71 ||
suvargo vai loko mahaḥ̭ | suvargameva tābhyāṃ-lo~kaṃ-ya~ja̭māno-'va̭rundhe ||
ā brahma̭-nbrāhmaṇo bra̭hmavacarsī jā̭yatāmiti sama̭stāni brahmavarcasāni̭ juhoti |
brahmavarcasameva tairyaja̭māno
-'va̭rundhe || jajñi bījamiti̭ juhotya-na̭ntarityai ||
agnaye sama̭nama-tpṛthivyai samana̭maditi̭ sannati homāñjṷhoti | suvargasya̭ lokasya sanna̭tyai || bhūtāya svāhā̭ bhaviṣyate svāheti̭ bhūtābhavyau homaṷ juhoti |
ayaṃ-vai~ loko bhūtam || 72 ||
sarva̭-ñjayati | yo-'śvamedhena yaja̭te || 73 ||
tairvai sa yajñādrakṣāgsyapā̭hann | yanna̭ktagṃ homāñjuhoti̭ |
yajñādeva tairyaja̭māno
rakṣāgsyapa̭hanti || uṣase svāhā vyṷṣṭyai svāhetya̭ntato jṷhoti |
suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || 74 ||
anuvākaṃ 19 - aupasathyadine yūpaprayogāḥ
ekayūpo vai̭kādaśinī̭ vā | anyeṣāṃ-ya~jñānāṃ-yū~pā̭ bhavanti |
ekaviśinya̭-śvamedhasya̭ | suvargasya̭ lokasyā-bhiji̭tyai || baila.vo vā̭ khādiro vā̭ pālāśo vā | anyeṣāṃ-ya~jñakratūnāṃ-yū~pā̭ bhavanti | rājjṷdāla eka̭vigṃśatya-ratniraśvamedhasya̭ | suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || nānyeṣā-mpaśūnā-ntḙjanyā a̭vadyanti̭ | ava̭dyantyaśva̭sya || 75 ||
plakṣaśākhāyā̭manyeṣā-mpaśūnāma̭vadyanti̭ | vetasa-śākhāyā-maśva̭sya | aphsuyo̭nirvā aśvaḥ̭ | aphsujo vḙtasaḥ | sva evāsya yonāva-va̭dyati ||
yūpḙṣu grāmyā-npaśūnni̭-yuñjanti̭ | ārokeṣvā̭-raṇyāndhā̭rayanti |
paśūnāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || ā grāmyā-npaśūn-~labha̭nte | prāraṇyānthsṛ̭janti | pāpmano-'pa̭hatyai || 76 ||
anuvākaṃ 20 - yūpānāṃ sthānādayaḥ
rājjṷdāla-magniṣṭha-mmi̭noti | bhrūṇahatyāyā apa̭hatyai || pautṷdravāvabhito̭ bhavataḥ | puṇya̭sya gandhasyāva̭ruddhyai |
bhrūṇahatyā-mevāsmā̭-dapahatya̭ | puṇyḙna gandheno̭bhayataḥ pari̭gṛhṇāti ||
ṣaḍbail.vā bha̭vanti | brahmavarcasasyā-va̭ruddhyai || ṣaṭkhā̭dirāḥ |
tejaso-'va̭ruddhyai || 77 ||
eka̭vigṃśatirvai dḙvalokāḥ | dvāda̭śa māsāḥ pañcartavaḥ̭ | traya̭ ime lokāḥ | asāvā̭ditya ḙkavigṃśaḥ | eṣa sṷvargo lokaḥ |
suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || śata-mpaśavo̭ bhavanti || 78 ||
sarvaṃ-vā~ a̭śvameddhyāpno̭ti | apa̭rimitā bhavanti | apa̭rimitasyā-va̭ruddhyai || brahmavādino̭ vadanti | kasmāthsatyāt |
dakṣiṇato-'nyeṣā-mpaśūnāma̭vadyanti̭ | uttarato-'śvasyeti̭ | vāruṇo vā aśvaḥ̭ || 79 ||
cite-'gnā-vadhi̭vaitase kaṭe-'śva̭-ñcinoti |
aphsu-yo̭nirvā aśvaḥ̭ |
aphsujo vḙtasaḥ | sva evainaṃ-yo~nau prati̭ṣṭhāpayati || purastā-tpratyañca̭-ntūpara-ñci̭noti | paścātprācīna̭-ṅgomṛgam || 80 ||
aśva̭-ntūpara-ṅgo̭mṛgamiti̭ sarvahuta̭ etāñjṷhoti | eṣāṃ-lo~kānā̭-mabhiji̭tyai || ātmanā-'bhijṷhoti | sātmā̭namevainagṃ sata̭nu-ṅkaroti || sātmā-'muṣmi̭n ~lāke bha̭vati |
ya evaṃ-ve~da̭ | atho vaso̭reva dhārā-ntenāva̭rundhe || iluvardā̭ya svāhā̭ balivardā̭ya svāhetyā̭ha | saṃva~thsaro vā i̭luvardaḥ̭ |
parivathsaro ba̭livardaḥ̭ | saṃva~thsarādeva pa̭rivathsarādāyura va̭rundhe | āyṷrevāsmi̭n-dadhāti |
tasmā̭daśva-medhayājī jarasā̭ visrasā-'muṃ-lo~kamḙti || 81 ||
anuvākaṃ 21 - cetavyāgnayāderviśeṣaḥ
ekavigṃśo-'gnirbha̭vati | ekavigṃśa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśatiryūpāḥ ||
yathā vā aśvā̭ varrṣabhā vā vṛṣā̭ṇa-ssaggsphureranṋ | evametathstomā-ssaggsphṷrante | yadḙkavigṃśāḥ | te yathsa̭mṛccheranṋ | hanyetāsya yajñaḥ || dvādaśa evāgni-ssyādityā̭huḥ |
dvādaśa-sstomaḥ̭ || 82 ||
saṃva~thsareṇaivāsmā annamava̭rundhe || yaddaśa yūpā bhava̭nti | daśākṣarā virāṭ | annaṃ̭-vi~rāṭ | virājaivānnādya-mava̭rundhe |
ya ḙkādaśaḥ | stana̭ evāsyai saḥ || 83 ||
yaddvā̭daśo-'gni-ssyāddvādaśa-sstoma ekā̭daśa yūpāḥ | yathā sthūri̭ṇā yāyāt | tādṛktat || ekavigṃśa evāgniḥ
syādityā̭huḥ | ekavigṃśa-sstomaḥ̭ |
eka̭vigṃśatiryūpāḥ | yathā praṣṭi̭bhiryāti̭ |
tādṛgeva tat || 84 ||
ekavigṃśo-'gnirbha̭vati | ekavigṃśa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśatiryūpāḥ |
etā vā a̭śvamadhe tisraḥ kakubhaḥ̭ |
ya evaṃ-ve~da̭ | kakuddha rājñā-mbhavati ||
yo vā a̭śvamedhe trīṇi̭ śīrṣāṇi veda̭ |
śiro̭ ha rājñā-mbhavati |
ekavigṃśo-'gnirbha̭vati | ekavigṃśa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśatiryūpāḥ |
etāni vā a̭śvamedhe trīṇi̭ śīra.ṣāṇi̭ |
ya evaṃ-ve~da̭ | śiro̭ ha rājñā-mbhavati || 85 ||
anuvākaṃ 22 - ukthyākhye dvitīye-'hani bahiṣpavamāne aśvasyodrātṛtvam
devā vā a̭śvamedhe pava̭māne | suvargaṃ-lo~ka-nna prājā̭nann | tamaśvaḥ prājā̭nāt |
yada̭śvamadhe-'śvḙna meddhyenoda̭ñco bahiṣpavamānagṃ sarpa̭nti | suvargasya̭ lokasya prajñātyai | na vai ma̭nuṣyaḥ̭ suvargaṃ-lo~kamañja̭sā veda |
aśvo vai sṷvargaṃ-lo~kamañja̭sā veda || yadṷdgā-todgāyet | yathā-'kṣetrajño-'nyena̭ pathā pra̭tipādayet | tādṛktat || 86 ||
evamevainamaśvaḥ̭ suvargaṃ-lo~kamañja̭sā nayati || puccha̭manvāra̭bhante | suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai || hi-ṅka̭roti | sāmaivākaḥ̭ |
hi-ṅka̭roti | udgītha evāsya saḥ || 87 ||
atho yatho̭pagātāra̭ upagāya̭nti | tādṛgeva tat || uda̭gāsīdaśvo meddhya ityā̭ha | prājāpatyo vā aśvaḥ̭ | prajāpa̭ti-rudgīthaḥ | udgīthamevāva̭rundhe | atho̭ ṛkhsāmayo̭reva prati̭tiṣṭhati || hira̭ṇyenopāka̭roti |
jyotirvai hira̭ṇyam | jyoti̭reva mṷkhato da̭dhāti |
yaja̭māne ca prajāsṷ ca | atho hira̭ṇyajyotireva yaja̭māna-ssuvargaṃ-lo~kamḙti || 88 ||
anuvākaṃ 23 - aśve paryagnyaprayantānā-mpaśūnā-nniyojanaṃ
purṷṣo vai yajñaḥ | yajñaḥ prajāpa̭tiḥ | yadaśvḙ paśūnni̭yuñjanti̭ |
yajñādeva tadyajña-mprayṷṅkte || aśva̭-ntūpara-ṅgo̭mṛgam | tāna̭gniṣṭha āla̭bhate |
senāmukhameva tathsaggśya̭ti | tasmā-drājamukha-mbhīṣma-mbhāvṷkam ||
āgneya-ṅkṛṣṇagrī̭va-mpurastā-llalāṭe | pūrvāgnimeva ta-ṅkṷrute || 89 ||
aindrāpauṣṇa mupari̭ṣṭāt | aindro vai rā̭janyo-'nna̭-mpūṣā |
annādyḙnaivaina̭-mubhayataḥ pari̭gṛhṇāti | tasmā-drājanyonnādo bhāvṷkaḥ ||
āgneyau kṛṣṇagrī̭vau bāhuvoḥ | bāhuvoreva vīrya̭-ndhatte || 90 ||
tvāṣṭrau lo̭maśasakthau sakthyoḥ |
sakthyoreva vīrya̭-ndhatte | tasmā-drājanya̭ ūrubalī bhāvṷkaḥ || śitipṛṣṭhau bā̭rhaspatyau pṛṣṭhe |
brahmavarcasa-mevopari̭ṣṭāddhatte |
atho̭ kavacḙ evaite abhitaḥ paryṷ̄hate |
tasmā-drājanyaḥ̭ sanna̭ddho vīrya̭-ṅkaroti || dhātre pṛ̭ṣodara-madhastāt |
pratiṣṭhāmevaitā-ṅkṷrute |
atho̭ iyaṃ-vai~ dhātā |
asyāmeva prati̭tiṣṭhati || saurya-mbalakṣa-mpucche | uthsedhameva ta-ṅkṷrute |
tasmā̭duthsedha-mbhaye prajā
abhisaggśra̭yanti || 91 ||
(kurute - dhatte - kurute pañca̭ ca) (a. 23)
(sāgraṃhaṇyā - catṷṣṭayyo - yo vai - yaḥ pitu - ścatvārā - yathā̭ niktam - prajāpa̭taye tvā- yathā prokṣi̭taṃ - vibhūrā̭ha- prajāpa̭tirakāmayatāśvamedhena̭ - prajāpa̭tirna kiñca na - sā̭vitra - mā brahma̭n - prajāpa̭ti-rdevebhyaḥ̭ - prajāpa̭ti rakṣāgṃ̭si - prajāpa̭timīphsati - vibhura̭śvanāmānya - mbhāg̭ - syekayūpo - rājjṷdāla - mekavigṃśo - devāḥ - purṷṣa strayo̭vigṃśatiḥ)
(sāgraṃhaṇyā - tasmā̭daśvamedhayājī - ya-tpari̭mitā - ya-dya̭jñamukhe - yo dīkṣām - devāneva - traya̭ ime - sitāya̭ - prāṇāpānāvevāsmin - tasmā-drājanya̭ eka̭navatiḥ)
(sāgraṃhaṇyā - saggśra̭yanti)
|| hariḥ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
+++++++++++++++++++++++++++
