1.5 - దేవాసురాః సంయత్తా ఆసన్న్ - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-మ్ప్రథమకాణ్డే పఞ్చమః ప్రశ్నః - పునరాధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆసన్తే దేవా విజయముపయన్తో ఽగ్నౌ వామం-వఁసు స-న్న్యదధతేదము నో భవిష్యతి యది నో జేష్యన్తీతి తదగ్నిర్న్యకామయత తేనాపాక్రామ-త్తద్దేవా విజిత్యావరురుథ్సమానా అన్వాయ-న్తదస్య సహసా-ఽఽదిథ్సన్త సో ఽరోదీద్యదరోదీ-త్త-ద్రుద్రస్య రుద్రత్వం-యఁదశ్ర్వశీయత త- [తత్, రజతగ్ం] 1
ద్రజతగ్ం హిరణ్యమభవ-త్తస్మా-ద్రజతగ్ం హిరణ్య-మదక్షిణ్య-మశ్రుజగ్ం హి యో బర్హిషి దదాతి పురా-ఽస్య సంవఁథ్సరా-ద్గృహే రుదన్తి తస్మా-ద్బర్హిషి న దేయగ్ం సో-ఽగ్నిరబ్రవీ-ద్భాగ్యసాన్యథ వ ఇదమితి పునరాధేయ-న్తే కేవలమిత్యబ్రువ-న్నృద్ధ్నవ-త్ఖలు స ఇత్యబ్రవీద్యో మద్దేవత్య-మగ్ని-మాదధాతా ఇతి త-మ్పూషా-ఽఽధత్త తేన [ ] 2
పూషా-ఽఽర్ధ్నో-త్తస్మా-త్పౌష్ణాః పశవ ఉచ్యన్తే త-న్త్వష్టా-ఽఽధత్త తేన త్వష్టా-ఽఽర్ధ్నో-త్తస్మా-త్త్వాష్ట్రాః పశవ ఉచ్యన్తే త-మ్మనురా-ఽధత్త తేన మనురార్ధ్నో-త్తస్మాన్మానవ్యః ప్రజా ఉచ్యన్తే త-న్ధాతా-ఽఽధత్త తేన ధాతా-ఽఽర్ధ్నో-థ్సంవఁథ్సరో వై ధాతా తస్మా-థ్సంవఁథ్సర-మ్ప్రజాః పశవో-ఽను ప్ర జాయన్తే య ఏవ-మ్పునరాధేయస్యర్ధిం-వేఁద- [ఏవ-మ్పునరాధేయస్యర్ధిం-వేఁద, ఋధ్నోత్యేవ] 3
-ర్ధ్నోత్యేవ యో-ఽస్యైవ-మ్బన్ధుతాం-వేఁద బన్ధుమా-న్భవతి భాగధేయం-వాఁ అగ్నిరాహిత ఇచ్ఛమానః ప్రజా-మ్పశూన్ యజమానస్యోప దోద్రావోద్వాస్య పునరా దధీత భాగధేయేనైవైనగ్ం సమర్ధయత్యథో శాన్తిరేవాస్యైషా పునర్వస్వోరా దధీతైతద్వై పునరాధేయస్య నక్షత్రం-యఁ-త్పునర్వసూ స్వాయామేవైన-న్దేవతాయామాధాయ బ్రహ్మవర్చసీ భవతి దర్భై రా దధాత్యయాతయామత్వాయ దర్భైరా దధాత్యద్భ్య ఏవైనమోషధీభ్యో ఽవరుద్ధ్యా ఽఽధత్తే పఞ్చకపాలః పురోడాశో భవతి పఞ్చ వా ఋతవ ఋతుభ్య ఏవైనమవరుద్ధ్యా ఽఽధత్తే ॥ 4 ॥

(అశీయత తత్- తేన-వేద- దర్భైః పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ) (అ. 1)
పరా వా ఏష యజ్ఞ-మ్పశూన్ వపతి యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే పఞ్చకపాలః పురోడాశో భవతి పాఙ్క్తో యజ్ఞః పాఙ్క్తాః పశవో యజ్ఞమేవ పశూనవ రున్ధే వీరహా వా ఏష దేవానాం-యోఁ-ఽగ్నిముద్వాసయతే న వా ఏతస్య బ్రాహ్మణా ఋతాయవః పురా-ఽన్నమక్ష-న్పఙ్క్త్యో యాజ్యానువాక్యా భవన్తి పాఙ్క్తో యజ్ఞః పాఙ్క్తః పురుషో దేవానేవ వీర-న్నిరవదాయాగ్ని-మ్పునరా [పునరా, ధత్తే శతాక్షరా భవన్తి] 5
ధత్తే శతాక్షరా భవన్తి శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే ప్రతి తిష్ఠతి యద్వా అగ్నిరాహితో నర్ధ్యతే జ్యాయో భాగధేయ-న్నికామయమానో యదాగ్నేయగ్ం సర్వ-మ్భవతి సైవాస్యర్ధి-స్సం-వాఁ ఏతస్య గృహే వాక్ సృజ్యతే యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే స వాచగ్ం సగ్ంసృష్టాం-యఁజమాన ఈశ్వరో-ఽను పరాభవితో-ర్విభక్తయో భవన్తి వాచో విధృత్యై యజమానస్యా-ఽపరాభావాయ [-ఽపరాభావాయ, విభక్తి-ఙ్కరోతి] 6
విభక్తి-ఙ్కరోతి బ్రహ్మైవ తదకరుపాగ్ంశు యజతి యథా వామం-వఁసు వివిదానో గూహతి తాదృగేవ తదగ్ని-మ్ప్రతి స్విష్టకృత-న్నిరాహ యథా వామం-వఁసు వివిదానః ప్రకాశ-ఞ్జిగమిషతి తాదృగేవ తద్విభక్తిముక్త్వా ప్రయాజేన వషట్కరోత్యాయతనాదేవ నైతి యజమానో వై పురోడాశః పశవ ఏతే ఆహుతీ యదభితః పురోడాశమేతే ఆహుతీ [ ] 7
జుహోతి యజమానమేవోభయతః పశుభిః పరి గృహ్ణాతి కృతయజు-స్సమ్భృతసమ్భార ఇత్యాహుర్న సమ్భృత్యా-స్సమ్భారా న యజుః కర్తవ్యమిత్యథో ఖలు సమ్భృత్యా ఏవ సమ్భారాః కర్తవ్యం-యఁజు-ర్యజ్ఞస్య సమృద్ధ్యై పునర్నిష్కృతో రథో దక్షిణా పునరుథ్స్యూతం-వాఁసః పునరుథ్సృష్టో-ఽనడ్వా-న్పునరాధేయస్య సమృద్ధ్యై సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వా ఇత్యగ్నిహోత్ర-ఞ్జుహోతి యత్రయత్రైవాస్య న్యక్త-న్తత [న్యక్త-న్తతః, ఏవైనమవ రున్ధే] 8
ఏవైనమవ రున్ధే వీరహా వా ఏష దేవానాం-యోఁ-ఽగ్నిముద్వాసయతే తస్య వరుణ ఏవర్ణయాదాగ్నివారుణ-మేకాదశకపాలమను నిర్వపేద్య-ఞ్చైవ హన్తి యశ్చాస్యర్ణయాత్తౌ భాగధేయేన ప్రీణాతి నా-ఽఽర్తిమార్చ్ఛతి యజమానః ॥ 9 ॥

(ఆ-ఽపరాభావాయ-పురోడాశమేతే-ఆహుతీ-తతః -షటత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 2)
భూమి-ర్భూమ్నా ద్యౌ-ర్వరిణా-ఽన్తరిక్ష-మ్మహిత్వా । ఉపస్థే తే దేవ్యదితే ఽగ్నిమన్నాదమన్నాద్యాయా-ఽఽదధే ॥ ఆ-ఽయ-ఙ్గౌః పృశ్ఞిరక్రమీదసన-న్మాతర-మ్పునః । పితర-ఞ్చ ప్రయన్-థ్సువః ॥ త్రిగ్ంశద్ధామ వి రాజతి వా-క్పతఙ్గాయ శిశ్రియే । ప్రత్యస్య వహ ద్యుభిః ॥ అస్య ప్రాణాదపానత్యన్తశ్చరతి రోచనా । వ్యఖ్య-న్మహిష-స్సువః ॥ యత్త్వా [ ] 10
క్రుద్ధః పరోవప మన్యునా యదవర్త్యా । సుకల్పమగ్నే తత్తవ పునస్త్వోద్దీపయామసి ॥యత్తే మన్యుపరోప్తస్య పృథివీమను దద్ధ్వసే । ఆదిత్యా విశ్వే తద్దేవా వసవశ్చ సమాభరన్న్ ॥ మనో జ్యోతి-ర్జుషతామాజ్యం-విఁచ్ఛిన్నం-యఁజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాతు । బృహస్పతిస్తనుతామిమ-న్నో విశ్వే దేవా ఇహ మాదయన్తామ్ ॥ సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వా-స్సప్త- [జిహ్వా-స్సప్త, ఋషయ-స్సప్త ధామ] 11
-ర్షయ-స్సప్త ధామ ప్రియాణి । సప్త హోత్రా-స్సప్తధా త్వా యజన్తి సప్త యోనీరా పృణస్వా ఘృతేన ॥ పునరూర్జా ని వర్తస్వ పునరగ్న ఇషా-ఽఽయుషా । పునర్నః పాహి విశ్వతః ॥ సహ రయ్యా ని వర్తస్వాగ్నే పిన్వస్వ ధారయా । విశ్వఫ్స్నియా విశ్వతస్పరి ॥ లేక-స్సలేక-స్సులేకస్తే న ఆదిత్యా ఆజ్య-ఞ్జుషాణా వియన్తు కేత-స్సకేత-స్సుకేతస్తే న ఆదిత్యా ఆజ్య-ఞ్జుషాణా వియన్తు వివస్వాగ్ం అదితి-ర్దేవజూతిస్తే న ఆదిత్యా ఆజ్య-ఞ్జుషాణా వియన్తు ॥ 12 ॥

(త్వా-జిహ్వా-స్సప్త-సుకేతస్తే న-స్త్రయోదశ చ ) (అ. 3)
భూమి-ర్భూమ్నా ద్యౌ-ర్వరిణేత్యాహా-ఽఽశిషైవైనమా ధత్తే సర్పా వై జీర్యన్తో ఽమన్యన్త స ఏత-ఙ్కసర్ణీరః కాద్రవేయో మన్త్రమపశ్య-త్తతో వై తే జీర్ణాస్తనూరపాఘ్నత సర్పరాజ్ఞియా ఋగ్భి-ర్గార్హపత్యమా దధాతి పునర్నవమేవైనమజర-ఙ్కృత్వా ఽఽధత్తే-ఽథో పూతమేవ పృథివీమన్నాద్య-న్నోపా-ఽనమథ్సైత- [నోపా-ఽనమథ్సైతమ్, మన్త్రమపశ్య-త్తతో వై] 13
-మ్మన్త్రమపశ్య-త్తతో వై తామన్నాద్య-ముపానమద్యథ్ -సర్పరాజ్ఞియా ఋగ్భి-ర్గార్హపత్య-మాదధాత్యన్నాద్యస్యావరుద్ధ్యా అథో అస్యామేవైన-మ్ప్రతిష్ఠితమా ధత్తే యత్త్వా క్రుద్ధః పరోవపేత్యాహాపహ్నుత ఏవాస్మై త-త్పునస్త్వోద్దీపయామసీత్యాహ సమిన్ధ ఏవైనం-యఁత్తే మన్యుపరోప్తస్యేత్యాహ దేవతాభిరేవై- [దేవతాభిరేవ, ఏనగ్ం స-మ్భరతి వి వా] 14
-నగ్ం స-మ్భరతి వి వా ఏతస్య యజ్ఞశ్ఛిద్యతే యో-ఽగ్నిముద్వాసయతే బృహస్పతివత్యర్చోప తిష్ఠతే బ్రహ్మ వై దేవానా-మ్బృహస్పతి-ర్బ్రహ్మణైవ యజ్ఞగ్ం స-న్దధాతి విచ్ఛిన్నం-యఁజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాత్విత్యాహ సన్తత్యై విశ్వే దేవా ఇహ మాదయన్తామిత్యాహ సన్తత్యైవ యజ్ఞ-న్దేవేభ్యో-ఽను దిశతి సప్త తే అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వా [జిహ్వాః, ఇత్యాహ] 15
ఇత్యాహ సప్తసప్త వై సప్తధా-ఽగ్నేః ప్రియాస్తనువస్తా ఏవావ రున్ధే పునరూర్జా సహ రయ్యేత్యభితః పురోడాశమాహుతీ జుహోతి యజమానమేవోర్జా చ రయ్యా చోభయతః పరి గృహ్ణాత్యాదిత్యా వా అస్మాల్లోకాదముం-లోఁకమాయ-న్తే-ఽముష్మిన్ ఁలోకే వ్యతృష్య-న్త ఇమం-లోఁక-మ్పునరభ్యవేత్యా ఽగ్నిమాధాయై-తాన్. హోమానజుహవుస్త ఆర్ధ్నువ-న్తే సువర్గం-లోఁకమాయన్. యః పరాచీన-మ్పునరాధేయాదగ్నిమాదధీత స ఏతాన్. హోమాన్ జుహుయాద్యామేవా-ఽఽదిత్యా ఋద్ధిమార్ధ్నువ-న్తామేవర్ధ్నోతి ॥ 16 ॥

(సైతం-దేవతాభిరేవ-జిహ్వా-ఏతాన్-పఞ్చవిగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 4)
ఉపప్రయన్తో అద్ధ్వర-మ్మన్త్రం-వోఁచేమాగ్నయే । ఆరే అస్మే చ శృణ్వతే ॥ అస్య ప్రత్నామను ద్యుతగ్ం శుక్ర-న్దుదుహ్రే అహ్రయః । పయః సహస్రసామృషిమ్ ॥ అగ్ని-ర్మూర్ధా దివః కకుత్పతిః పృథివ్యా అయమ్ । అపాగ్ం రేతాగ్ంసి జిన్వతి ॥ అయమిహ ప్రథమో ధాయి ధాతృభిర్ హోతా యజిష్ఠో అధ్వరేష్వీడ్యః ॥ యమప్నవానో భృగవో విరురుచుర్వనేషు చిత్రం-విఁభువం-విఁశేవిశే ॥ ఉభా వామిన్ద్రాగ్నీ ఆహువద్ధ్యా [ఆహువద్ధ్యై, ఉభా] 17
ఉభా రాధస-స్సహ మాదయద్ధ్యై । ఉభా దాతారావిషాగ్ం రయీణాముభా వాజస్య సాతయే హువే వామ్ ॥ అయ-న్తే యోనిర్-ఋత్వియో యతో జాతో అరోచథాః । త-ఞ్జానన్నగ్న ఆ రోహాథా నో వర్ధయా రయిమ్ ॥ అగ్న ఆయూగ్ంషి పవస ఆ సువోర్జమిష-ఞ్చ నః । ఆరే బాధస్వ దుచ్ఛునామ్ ॥ అగ్నే పవస్వ స్వపా అస్మే వర్చః సువీర్యమ్ । దధత్పోషగ్ం రయి- [రయిమ్, మ్మయి ।] 18
-మ్మయి ॥ అగ్నే పావక రోచిషా మన్ద్రయా దేవ జిహ్వయా । ఆ దేవాన్. వక్షి యక్షి చ ॥ స నః పావక దీదివో-ఽగ్నే దేవాగ్ం ఇహా ఽఽవహ । ఉప యజ్ఞగ్ం హవిశ్చ నః ॥ అగ్ని-శ్శుచివ్రతతమ-శ్శుచి-ర్విప్ర-శ్శుచిః కవిః । శుచీ రోచత ఆహుతః ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ శుక్రా భ్రాజన్త ఈరతే । తవ జ్యోతీగ్ష్యర్చయః ॥ ఆయుర్దా అగ్నే-ఽస్యాయుర్మే [అగ్నే-ఽస్యాయుర్మే, దేహి వర్చోదా] 19
దేహి వర్చోదా అగ్నే-ఽసి వర్చో మే దేహి తనూపా అగ్నే-ఽసి తనువ-మ్మే పాహ్యగ్నే యన్మే తనువా ఊన-న్తన్మ ఆ పృణ చిత్రావసో స్వస్తి తే పారమశీయేన్ధానాస్త్వా శతగ్ం హిమా ద్యుమన్త-స్సమిధీమహి వయస్వన్తో వయస్కృతం-యఁశస్వన్తో యశస్కృతగ్ం సువీరాసో అదాభ్యమ్ । అగ్నే సపత్నదమ్భనం-వఁర్షిష్ఠే అధి నాకే ॥ స-న్త్వమగ్నే సూర్యస్య వర్చసా ఽగథా-స్సమృషీణాగ్ స్తుతేన స-మ్ప్రియేణ ధామ్నా । త్వమగ్నే సూర్యవర్చా అసి స-మ్మామాయుషా వర్చసా ప్రజయా సృజ ॥ 20 ॥

(ఆహువద్ధ్యై-పోషగ్ం రయిం-మే-వర్చసా-సప్తదశ చ ) (అ. 5)
స-మ్పశ్యామి ప్రజా అహ-మిడప్రజసో మానవీః । సర్వా భవన్తు నో గృహే । అమ్భ-స్స్థామ్భో వో భక్షీయ మహః స్థ మహో వో భక్షీయ సహః స్థ సహో వో భక్షీయోర్జ-స్స్థోర్జం-వోఁ భక్షీయ రేవతీ రమద్ధ్వ-మస్మిన్ ఁలోకే-ఽస్మి-న్గోష్ఠే-ఽస్మిన్ క్షయే-ఽస్మిన్ యోనావిహైవ స్తేతో మా-ఽప గాత బహ్వీర్మే భూయాస్త [భూయాస్త, సగ్ంహితా-ఽసి] 21
సగ్ంహితా-ఽసి విశ్వరూపీరా మోర్జా విశా ఽఽగౌపత్యేనా ఽఽరాయస్పోషేణ సహస్రపోషం-వః ఁపుష్యాస-మ్మయి వో రాయః శ్రయన్తామ్ ॥ ఉప త్వా-ఽగ్నే దివేదివే దోషావస్తర్ధియా వయమ్ । నమో భరన్త ఏమసి ॥ రాజన్తమద్ధ్వరాణా-ఙ్గోపామృతస్య దీదివిమ్ । వర్ధమానగ్గ్ స్వే దమే ॥ స నః పితేవ సూనవే-ఽగ్నే సూపాయనో భవ । సచస్వా న-స్స్వస్తయే ॥ అగ్నే [అగ్నే, త్వ-న్నో అన్తమః ।] 22
త్వ-న్నో అన్తమః । ఉత త్రాతా శివో భవ వరూత్థ్యః ॥ త-న్త్వా శోచిష్ఠ దీదివః । సుమ్నాయ నూనమీమహే సఖిభ్యః ॥ వసురగ్ని-ర్వసుశ్రవాః । అచ్ఛా నక్షి ద్యుమత్తమో రయి-న్దాః ॥ ఊర్జా వః పశ్యామ్యూర్జా మా పశ్యత రాయస్పోషేణ వః పశ్యామి రాయస్పోషేణ మా పశ్యతేడా-స్స్థ మధుకృతః స్యోనా మా ఽఽవిశతేరా మదః । సహస్రపోషం-వః ఁపుష్యాస- [పుష్యాసమ్, మయి] 23
మ్మయి వో రాయః శ్రయన్తామ్ ॥ తథ్సవితు-ర్వరేణ్య-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యోనః ప్రచోదయాత్ ॥ సోమానగ్గ్ స్వరణ-ఙ్కృణుహి బ్రహ్మణస్పతే । కక్షీవన్తం-యఁ ఔశిజమ్ ॥ కదా చన స్తరీరసి నేన్ద్ర సశ్చసి దాశుషే ॥ ఉపోపేన్ను మఘవ-న్భుయ ఇన్ను తే దాన-న్దేవస్య పృచ్యతే ॥ పరి త్వా-ఽగ్నే పురం-వఁయం-విఁప్రగ్ం సహస్య ధీమహి ॥ ధృషద్వర్ణ-న్దివేదివే భేత్తార-మ్భఙ్గురావతః ॥ అగ్నే గృహపతే సుగృహపతిరహ-న్త్వయా గృహపతినా భూయాసగ్ం సుగృహపతిర్మయా త్వ-ఙ్గృహపతినా భూయా-శ్శతగ్ం హిమాస్తామాశిషమా శాసే తన్తవే జ్యోతిష్మతీ-న్తామాశిషమా శాసే-ఽముష్మై జ్యోతిష్మతీమ్ ॥ 24 ॥

(భూయాస్త-స్వస్తయే-ఽగ్నే-పుష్యాసం-ధృషద్వర్ణ-మేకాన్నత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 6)
అయజ్ఞో వా ఏష యో-ఽసామోపప్రయన్తో అద్ధ్వరమిత్యాహ స్తోమమేవాస్మై యునక్త్యుపేత్యాహ ప్రజా వై పశవ ఉపేమం-లోఁక-మ్ప్రజామేవ పశూనిమం-లోఁకముపైత్యస్య ప్రత్నామను ద్యుతమిత్యాహ సువర్గో వై లోకః ప్రత్న-స్సువర్గమేవ లోకగ్ం సమారోహత్యగ్ని-ర్మూర్ధా దివః కకుదిత్యాహ మూర్ధాన- [మూర్ధానమ్, ఏవైనగ్ం] 25
మేవైనగ్ం సమానానా-ఙ్కరోత్యథో దేవలోకాదేవ మనుష్యలోకే ప్రతి తిష్ఠత్యయమిహ ప్రథమో ధాయి ధాతృభిరిత్యాహ ముఖ్యమేవైన-ఙ్కరోత్యుభా వామిన్ద్రాగ్నీ ఆహువద్ధ్యా ఇత్యాహౌజో బలమేవావ రున్ధే ఽయ-న్తే యోనిర్-ఋత్వియ ఇత్యాహ పశవో వై రయిః పశూనేవావ రున్ధే షడ్భిరుప తిష్ఠతే షడ్వా [షడ్వై, ఋతవ ఋతుష్వేవ] 26
ఋతవ ఋతుష్వేవ ప్రతి తిష్ఠతి షడ్భిరుత్తరాభిరుప తిష్ఠతే ద్వాదశ స-మ్పద్యన్తే ద్వాదశ మాసా-స్సంవఁథ్సర-స్సంఁవథ్సర ఏవ ప్రతి తిష్ఠతి యథా వై పురుషో-ఽశ్వో గౌ-ర్జీర్యత్యేవ-మగ్నిరాహితో జీర్యతి సంవఁథ్సరస్య పరస్తాదాగ్నిపావమానీభి-రుప తిష్ఠతే పునర్నవ-మేవైన-మజర-ఙ్కరోత్యథో పునాత్యేవోప తిష్ఠతే యోగ ఏవాస్యైష ఉప తిష్ఠతే [ఉప తిష్ఠతే, దమ ఏవాస్యైష] 27
దమ ఏవాస్యైష ఉప తిష్ఠతే యాచ్ఞైవా-ఽస్యైషోప తిష్ఠతే యథా పాపీయాఞ్ఛ్రేయస ఆహృత్య నమస్యతి తాదృగేవ తదాయుర్దా అగ్నే-ఽస్యాయుర్మే దేహీత్యాహా-ఽఽయుర్దా హ్యేష వర్చోదా అగ్నే-ఽసి వర్చో మే దేహీత్యాహ వర్చోదా హ్యేష తనూపా అగ్నే-ఽసి తనువ-మ్మే పాహీత్యాహ [పాహీత్యాహ, తనూపా] 28
తనూపా హ్యేషో-ఽగ్నే యన్మే తనువా ఊన-న్తన్మ ఆ పృణేత్యాహ యన్మే ప్రజాయై పశూనామూన-న్తన్మ ఆ పూరయేతి వావైతదాహ చిత్రావసో స్వస్తి తే పారమశీయేత్యాహ రాత్రి-ర్వై చిత్రావసురవ్యుష్ట్యై వా ఏతస్యై పురా బ్రాహ్మణా అభైషు-ర్వ్యుష్టిమేవావ రున్ధ ఇన్ధానాస్త్వా శతగ్ం [శతమ్, హిమా ఇత్యాహ] 29
హిమా ఇత్యాహ శతాయుః పురుష-శ్శతేన్ద్రియ ఆయుష్యేవేన్ద్రియే ప్రతి తిష్ఠత్యేషా వై సూర్మీ కర్ణకావత్యేతయా హ స్మ వై దేవా అసురాణాగ్ం శతతర్హాగ్ స్తృగ్ంహన్తి యదేతయా సమిధమాదధాతి వజ్రమేవైతచ్ఛతఘ్నీం-యఁజమానో భ్రాతృవ్యాయ ప్ర హరతి స్తృత్యా అఛమ్బట్కారగ్ం స-న్త్వమగ్నే సూర్యస్య వర్చసా-ఽగథా ఇత్యాహైతత్త్వమసీదమహ-మ్భూయాసమితి వావైతదాహ త్వమగ్నే సూర్యవర్చా అసీత్యాహా-ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే ॥ 30 ॥

(మూర్ధానగ్ం-షడ్వా-ఏష ఉప తిష్ఠతే-పాహీత్యాహ-శత-మహగ్ం షోడశ చ) (అ. 7)
స-మ్పశ్యామి ప్రజా అహమిత్యాహ యావన్త ఏవ గ్రామ్యాః పశవస్తానేవావ రున్ధే-ఽమ్భ-స్స్థామ్భో వో భక్షీయేత్యాహామ్భో హ్యేతా మహః స్థ మహో వో భక్షీయేత్యాహ మహో హ్యేతా-స్సహః స్థ సహో వో భక్షీయేత్యాహ సహో హ్యేతా ఊర్జ-స్స్థోర్జం-వోఁ భక్షీయే- [భక్షీయేతి, ఆహోర్జో హ్యేతా] 31
-త్యాహోర్జో హ్యేతా రేవతీ రమద్ధ్వమిత్యాహ పశవో వై రేవతీః పశూనేవాత్మ-న్రమయత ఇహైవ స్తేతో మా-ఽప గాతేత్యాహ ధ్రువా ఏవైనా అనపగాః కురుత ఇష్టకచిద్వా అన్యో-ఽగ్నిః పశుచిదన్య-స్సగ్ంహితాసి విశ్వరూపీరితి వథ్సమభి మృశత్యుపైవైన-న్ధత్తే పశుచితమేన-ఙ్కురుతే ప్ర [ ] 32
వా ఏషో-ఽస్మాల్లోకాచ్చ్యవతే య ఆహవనీయ-ముపతిష్ఠతే గార్హపత్యముప తిష్ఠతే ఽస్మిన్నేవ లోకే ప్రతి తిష్ఠత్యథో గార్హపత్యాయైవ ని హ్నుతే గాయత్రీభిరుప తిష్ఠతే తేజో వై గాయత్రీ తేజ ఏవాత్మ-న్ధత్తే-ఽథో యదేత-న్తృచమన్వాహ సన్తత్యై గార్హపత్యం-వాఁ అను ద్విపాదో వీరాః ప్ర జాయన్తే య ఏవం-విఁద్వా-న్ద్విపదాభి-ర్గార్హపత్య-ముపతిష్ఠత [ముపతిష్ఠతే, ఆ-ఽస్య] 33
ఆ-ఽస్య వీరో జాయత ఊర్జా వః పశ్యామ్యూర్జా మా పశ్యతేత్యాహా ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే తథ్సవితు-ర్వరేణ్యమిత్యాహ ప్రసూత్యై సోమానగ్గ్ స్వరణమిత్యాహ సోమపీథమేవావ రున్ధే కృణుహి బ్రహ్మణస్పత ఇత్యాహ బ్రహ్మవర్చసమేవావ రున్ధే కదా చన స్తరీరసీత్యాహ న స్తరీగ్ం రాత్రిం-వఁసతి [రాత్రిం-వఁసతి, య ఏవం] 34
య ఏవం-విఁద్వానగ్ని-ముపతిష్ఠతే పరి త్వా-ఽగ్నే పురం-వఁయమిత్యాహ పరిధిమేవైత-మ్పరి దధాత్యస్కన్దాయాగ్నే గృహపత ఇత్యాహ యథాయజురేవైతచ్ఛతగ్ం హిమా ఇత్యాహ శత-న్త్వా హేమన్తానిన్ధిషీయేతి వావైతదాహ పుత్రస్య నామ గృహ్ణాత్యన్నాదమేవైన-ఙ్కరోతి తామాశిషమా శాసే తన్తవే జ్యోతిష్మతీమితి బ్రూయాద్యస్య పుత్రో-ఽజాత-స్స్యా-త్తేజస్వ్యేవాస్య బ్రహ్మవర్చసీ పుత్రో జాయతే తామాశిషమా శాసే ఽముష్మై జ్యోతిష్మతీ మితి బ్రూయాద్యస్య పుత్రో జాత-స్స్యా-త్తేజ ఏవాస్మి-న్బ్రహ్మవర్చస-న్దధాతి ॥ 35 ॥

(ఊర్జం-వోఁ భక్షీయేతి - ప్ర -గార్హపత్యముపతిష్ఠతే -వసతి-జ్యోతిష్మతీ - మేకాన్నత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 8)
అగ్నిహోత్ర-ఞ్జుహోతి యదేవ కి-ఞ్చ యజమానస్య స్వ-న్తస్యైవ తద్రేతః సిఞ్చతి ప్రజననే ప్రజననగ్ం హి వా అగ్నిరథౌషధీరన్తగతా దహతి తాస్తతో భూయసీః ప్ర జాయన్తే యథ్సాయ-ఞ్జుహోతి రేత ఏవ తథ్సిఞ్చతి ప్రైవ ప్రాతస్తనేన జనయతి తద్రేతః సిక్త-న్న త్వష్ట్రా-ఽవికృత-మ్ప్రజాయతే యావచ్ఛో వై రేతస-స్సిక్తస్య [రేతస-స్సిక్తస్య, త్వష్టా రూపాణి] 36
త్వష్టా రూపాణి వికరోతి తావచ్ఛో వై తత్ప్ర జాయత ఏష వై దైవ్యస్త్వష్టా యో యజతే బహ్వీభిరుప తిష్ఠతే రేతస ఏవ సిక్తస్య బహుశో రూపాణి వి కరోతి స ప్రైవ జాయతే శ్వస్శ్వో భూయా-న్భవతి య ఏవం ఁవిద్వానగ్నిముపతిష్ఠతే ఽహర్దేవానామాసీ-ద్- రాత్రిరసురాణా-న్తే-ఽసురా యద్దేవానాం-విఁత్తం ఁవేద్యమాసీత్తేన సహ [ ] 37
రాత్రి-మ్ప్రా-ఽవిశన్తే దేవా హీనా అమన్యన్త తే-ఽపశ్యన్నాగ్నేయీ రాత్రిరాగ్నేయాః పశవ ఇమమేవాగ్నిగ్గ్ స్తవామ స నః స్తుతః పశూ-న్పునర్దాస్యతీతి తే-ఽగ్నిమస్తువన్-థ్స ఏభ్య-స్స్తుతో రాత్రియా అద్ధ్యహరభి పశూన్నిరార్జత్తే దేవాః పశూన్ విత్త్వా కామాగ్ం అకుర్వత య ఏవం-విఁద్వానగ్నిముపతిష్ఠతే పశుమా-న్భవ- [పశుమా-న్భవతి, ఆదిత్యో] 38
-త్యాదిత్యో వా అస్మాల్లోకాదముం-లోఁకమైథ్సో-ఽముం-లోఁక-ఙ్గత్వా పునరిమం-లోఁకమభ్యద్ధ్యాయ-థ్స ఇమం-లోఁకమాగత్య మృత్యోరబిభేన్మృత్యుసంయుఁత ఇవ హ్యయం-లోఁక-స్సో-ఽమన్యతేమ-మేవాగ్నిగ్గ్ స్తవాని స మా స్తుత-స్సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయిష్యతీతి సో-ఽగ్నిమస్తౌ-థ్స ఏనగ్గ్ స్తుత-స్సువర్గం-లోఁకమగమయద్య [లోకమగమయద్యః, ఏవం-విఁద్వానగ్ని-] 39
ఏవం-విఁద్వానగ్నిముపతిష్ఠతే సువర్గమేవ లోకమేతి సర్వమాయురేత్యభి వా ఏషో-ఽగ్నీ ఆ రోహతి య ఏనావుపతిష్ఠతే యథా ఖలు వై శ్రేయానభ్యారూఢః కామయతే తథా కరోతి నక్తముప తిష్ఠతే న ప్రాత-స్సగ్ం హి నక్తం-వ్రఁతాని సృజ్యన్తే సహ శ్రేయాగ్శ్చ పాపీయాగ్శ్చాసాతే జ్యోతిర్వా అగ్నిస్తమో రాత్రిర్య- [రాత్రిర్యత్, నక్తముపతిష్ఠతే] 40
-న్నక్తముపతిష్ఠతే జ్యోతిషైవ తమస్తరత్యుపస్థేయో ఽగ్నీ(3)-ర్నోపస్థేయా(3) ఇత్యాహు-ర్మనుష్యాయేన్న్వై యో-ఽహరహరాహృత్యా-ఽథైనం-యాఁచతి స ఇన్న్వై తముపార్చ్ఛత్యథ కో దేవానహరహర్యాచిష్యతీతి తస్మాన్నోపస్థేయో ఽథో ఖల్వాహురాశిషే వై కం-యఁజమానో యజత ఇత్యేషా ఖలు వా [ఖలు వై, ఆహితాగ్నే-] 41
ఆహితాగ్నే రాశీ-ర్యదగ్నిముపతిష్ఠతే తస్మాదుపస్థేయః ప్రజాపతిః పశూనసృజత తే సృష్టా అహోరాత్రే ప్రా-ఽవిశ-న్తాఞ్ఛన్దోభి-రన్వవిన్ద-ద్యచ్ఛన్దోభి-రుపతిష్ఠతే స్వమేవ తదన్విచ్ఛతి న తత్ర జామ్యస్తీత్యాహుర్యో-ఽహరహరుప తిష్ఠత ఇతి యో వా అగ్ని-మ్ప్రత్యఙ్ఙుప తిష్ఠతే ప్రత్యేనమోషతి యః పరాం-విఁష్వ-మ్ప్రజయా పశుభి రేతి కవాతిర్యఙ్ఙివోప తిష్ఠేత నైన-మ్ప్రత్యోషతి న విష్వ-మ్ప్రజయా పశుభిరేతి ॥ 42 ॥

(సిక్తస్య-సహ-భవతి-యో-యత్-ఖలు వై-పశుభి-స్త్రయోదశ చ) (అ. 9)
మమ నామ ప్రథమ-ఞ్జాతవేదః పితా మాతా చ దధతుర్యదగ్రే । తత్త్వ-మ్బిభృహి పునరా మదైతోస్తవాహ-న్నామ బిభరాణ్యగ్నే ॥ మమ నామ తవ చ జాతవేదో వాససీ ఇవ వివసానౌ యే చరావః । ఆయుషే త్వ-ఞ్జీవసే వయం-యఁథాయథం-విఁ పరి దధావహై పునస్తే ॥ నమో-ఽగ్నయే ఽప్రతివిద్ధాయ నమో-ఽనాధృష్టాయ నమః సమ్రాజే । అషాఢో [అషాఢః, అగ్నిర్బృహద్వయా] 43
అగ్నిర్బృహద్వయా విశ్వజి-థ్సహన్త్య-శ్శ్రేష్ఠో గన్ధర్వః । త్వత్పితారో అగ్నే దేవా-స్త్వామాహుతయ-స్త్వద్వివాచనాః । స-మ్మామాయుషా స-ఙ్గౌపత్యేన సుహితే మా ధాః ॥ అయమగ్ని-శ్శ్రేష్ఠతమో ఽయ-మ్భగవత్తమో ఽయగ్ం సహస్రసాతమః । అస్మా అస్తు సువీర్యమ్ ॥ మనో జ్యోతి-ర్జుషతామాజ్యం ఁవిచ్ఛిన్నం-యఁజ్ఞగ్ం సమిమ-న్దధాతు । యా ఇష్టా ఉషసో నిమ్రుచశ్చ తా-స్స-న్దధామి హవిషా ఘృతేన ॥ పయస్వతీరోషధయః- [పయస్వతీరోషధయః, పయస్వ-] 44
పయస్వద్వీరుధా-మ్పయః । అపా-మ్పయసో యత్పయస్తేన మామిన్ద్ర సగ్ం సృజ ॥ అగ్నే వ్రతపతే వ్రత-ఞ్చరిష్యామి తచ్ఛకేయ-న్తన్మే రాద్ధ్యతామ్ ॥ అగ్నిగ్ం హోతారమిహ తగ్ం హువే దేవాన్. యజ్ఞియానిహ యాన్. హవామహే ॥ ఆ యన్తు దేవా-స్సుమనస్యమానా వియన్తు దేవా హవిషో మే అస్య ॥ కస్త్వా యునక్తి స త్వా యునక్తు యాని ఘర్మే కపాలాన్యుపచిన్వన్తి [ ] 45
వేధసః । పూష్ణస్తాన్యపి వ్రత ఇన్ద్రవాయూ వి ముఞ్చతామ్ ॥అభిన్నో ఘర్మో జీరదానుర్యత ఆత్తస్తదగ-న్పునః । ఇద్ధ్మో వేదిః పరిధయశ్చ సర్వే యజ్ఞస్యా-ఽఽయురను స-ఞ్చరన్తి ॥ త్రయస్త్రిగ్ంశ-త్తన్తవో యే వితత్నిరే య ఇమం-యఁజ్ఞగ్గ్ స్వధయా దదన్తే తేషా-ఞ్ఛిన్న-మ్ప్రత్యేత-ద్దధామి స్వాహా ఘర్మో దేవాగ్ం అప్యేతు ॥ 46 ॥

(అషాఢ-ఓషధయ-ఉపచిన్వన్తి-పఞ్చచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)
వైశ్వానరో న ఊత్యా-ఽఽ ప్ర యాతు పరావతః । అగ్నిరుక్థేన వాహసా ॥ ఋతావానం-వైఁశ్వానరమృతస్య జ్యోతిషస్పతిమ్ । అజస్ర-ఙ్ఘర్మమీమహే ॥ వైశ్వానరస్య దగ్ంసనాభ్యో బృహదరిణాదేకః స్వపస్యయా కవిః । ఉభా పితరా మహయన్నజాయతాగ్ని-ర్ద్యావాపృథివీ భూరిరేతసా ॥ పృష్టో దివి పృష్టో అగ్నిః పృథివ్యా-మ్పృష్టో విశ్వా ఓషధీరా వివేశ । వైశ్వానర-స్సహసా పృష్టో అగ్ని-స్సనో దివా స- [దివా సః, రిషః పాతు నక్తమ్ ।] 47
రిషః పాతు నక్తమ్ ॥ జాతో యదగ్నే భువనా వ్యఖ్యః పశు-న్న గోపా ఇర్యః పరిజ్మా । వైశ్వానర బ్రహ్మణే విన్ద గాతుం-యూఁయ-మ్పాత స్వస్తిభి-స్సదా నః ॥ త్వమగ్నే శోచిషా శోశుచాన ఆ రోదసీ అపృణా జాయమానః । త్వ-న్దేవాగ్ం అభిశస్తేరముఞ్చో వైశ్వానర జాతవేదో మహిత్వా ॥ అస్మాకమగ్నే మఘవథ్సు ధారయానామి క్షత్రమజరగ్ం సువీర్యమ్ । వయ-ఞ్జయేమ శతినగ్ం సహస్రిణం-వైఁశ్వానర [వైశ్వానర, వాజమగ్నే] 48
వాజమగ్నే తవోతిభిః ॥ వైశ్వానరస్య సుమతౌ స్యామ రాజా హిక-మ్భువనానా-మభిశ్రీః । ఇతో జాతో విశ్వమిదం-విఁ చష్టే వైశ్వానరో యతతే సూర్యేణ ॥ అవ తే హేడో వరుణ నమోభిరవ యజ్ఞేభిరీమహే హవిర్భిః । క్షయన్నస్మభ్యమసుర ప్రచేతో రాజన్నేనాగ్ంసి శిశ్రథః కృతాని ॥ ఉదుత్తమం-వఁరుణ పాశమస్మదవా-ఽధమం-విఁమద్ధ్యమగ్గ్ శ్రథాయ । అథా వయమాదిత్య [ ] 49
వ్రతే తవా-ఽనాగసో అదితయే స్యామ ॥ దధిక్రావ్.ణ్ణో అకారిష-ఞ్జిష్ణోరశ్వస్య వాజినః ॥ సురభినో ముఖా కర-త్ప్రణ ఆయూగ్ంషి తారిషత్ ॥ ఆ దధిక్రా-శ్శవస పఞ్చ కృష్టీ-స్సూర్య ఇవ జ్యోతిషా-ఽపస్తతాన । సహస్రసా-శ్శతసా వాజ్యర్వా పృణక్తు మద్ధ్వా సమిమా వచాగ్ంసి । అగ్ని-ర్మూర్ధా, భువః । మరుతో యద్ధవో దివ-స్సుమ్నాయన్తో హవామహే । ఆ తూ న [ఆ తూ నః, ఉప గన్తన ।] 50
ఉప గన్తన ॥ యా వ-శ్శర్మ శశమానాయ సన్తి త్రిధాతూని దాశుషే యచ్ఛతాధి । అస్మభ్య-న్తాని మరుతో వి యన్త రయి-న్నో ధత్త వృషణ-స్సువీరమ్ ॥ అదితి-ర్న ఉరుష్యత్వదితి-శ్శర్మ యచ్ఛతు । అదితిః పాత్వగ్ంహసః ॥ మహీమూషు మాతరగ్ం సువ్రతానామృతస్య పత్నీమవసే హువేమ । తువిక్షత్రా-మజరన్తీ-మురూచీగ్ం సుశర్మాణమదితిగ్ం సుప్రణీతిమ్ ॥ సుత్రామాణ-మ్పృథివీ-న్ద్యామనేహసగ్ం సుశర్మాణ మదితిగ్ం సుప్రణీతిమ్ । దైవీ-న్నావగ్గ్ స్వరిత్రా-మనాగస-మస్రవన్తీమా రుహేమా స్వస్తయే ॥ ఇమాగ్ం సు నావమా-ఽరుహగ్ం శతారిత్రాగ్ం శతస్ఫ్యామ్ । అచ్ఛిద్రా-మ్పారయిష్ణుమ్ ॥ 51 ॥