কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ন্দ্ৱিতীযকাণ্ডে চতুৰ্থঃ প্ৰশ্নঃ - ইষ্টিৱিধানং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
দেৱা মনুষ্যাঃ পিতৰস্তে-ঽন্যত আসন্নসুৰা ৰক্ষাগ্ংসি পিশাচাস্তে ঽন্যতস্তেষা-ন্দেৱানামুত যদল্পং-লোঁহিতমকুৰ্ৱ-ন্ত-দ্ৰক্ষাগ্ংসি ৰাত্ৰীভিৰসুভ্ন-ন্তান্-থ্সুব্ধা-ন্মৃতানভি ৱ্যৌচ্ছ-ত্তে দেৱা অৱিদুৰ্যো ৱৈ নো-ঽয-ম্ম্ৰিযতে ৰক্ষাগ্ংসি ৱা ইম-ঙ্ঘ্নন্তীতি তে ৰক্ষাগ্স্যুপামন্ত্ৰযন্ত তান্যব্ৰুৱন্. ৱৰং-ৱৃঁণামহৈ য- [যত্, অসুৰান্ জযাম] 1
-দসুৰান্ জযাম তন্নঃ সহাসদিতি ততো ৱৈ দেৱা অসুৰানজয-ন্তে-ঽসুৰান্ জিত্ৱাৰক্ষাগ্স্যপানুদন্ত তানি ৰক্ষাগ্স্যনৃতম কৰ্তেতি সমন্ত-ন্দেৱা-ন্পৰ্যৱিশ-ন্তে দেৱা অগ্নাৱনাথন্ত তে-ঽগ্নযে প্ৰৱতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰৱপন্নগ্নযে ৱিবাধৱতে-ঽগ্নযে প্ৰতীকৱতে যদগ্নযে প্ৰৱতে নিৰৱপন্. যান্যেৱ পুৰস্তা-দ্ৰক্ষাগ্- [পুৰস্তা-দ্ৰক্ষাগ্ংসি, আসন্তানি তেন] 2
-স্যাসন্তানি তেন প্ৰাণুদন্ত যদগ্নযে ৱিবাধৱতে যান্যেৱাভিতো ৰক্ষাগ্স্যাস-ন্তানি তেন ৱ্যবাধন্ত যদগ্নযে প্ৰতীকৱতে যান্যেৱ পশ্চা-দ্ৰক্ষাগ্স্যাস-ন্তানি তেনাপানুদন্ত ততো দেৱা অভৱ-ন্পৰাসুৰা যো ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্-থ্স্যা-থ্স স্পৰ্ধমান এতযেষ্ট্যা যজেতাগ্নযে প্ৰৱতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেদগ্নযে ৱিবাধৱতে- [ৱিবাধৱতে, অগ্নযে প্ৰতীকৱতে] 3
-ঽগ্নযে প্ৰতীকৱতে যদগ্নযে প্ৰৱতে নিৰ্ৱপতি য এৱাস্মাচ্ছ্ৰেযান্-ভ্ৰাতৃৱ্যস্ত-ন্তেন প্ৰণুদতে যদগ্নযে ৱিবাধৱতে য এৱৈনেন সদৃন্ত-ন্তেন ৱি বাধতে যদগ্নযে প্ৰতীকৱতে য এৱাস্মা-ত্পাপীযা-ন্ত-ন্তেনাপ নুদতে প্ৰ শ্ৰেযাগ্ংস-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নুদতেতি সদৃশ-ঙ্ক্ৰামতি নৈন-ম্পাপীযানাপ্নোতি য এৱং ঁৱিদ্ৱানেতযেষ্ট্যা যজতে ॥ 4 ॥
দেৱা মনুষ্যাঃ পিতৰস্তে-ঽন্যত আসন্নসুৰা ৰক্ষাগ্ংসি পিশাচাস্তে ঽন্যতস্তেষা-ন্দেৱানামুত যদল্পং-লোঁহিতমকুৰ্ৱ-ন্ত-দ্ৰক্ষাগ্ংসি ৰাত্ৰীভিৰসুভ্ন-ন্তান্-থ্সুব্ধা-ন্মৃতানভি ৱ্যৌচ্ছ-ত্তে দেৱা অৱিদুৰ্যো ৱৈ নো-ঽয-ম্ম্ৰিযতে ৰক্ষাগ্ংসি ৱা ইম-ঙ্ঘ্নন্তীতি তে ৰক্ষাগ্স্যুপামন্ত্ৰযন্ত তান্যব্ৰুৱন্. ৱৰং-ৱৃঁণামহৈ য- [যত্, অসুৰান্ জযাম] 1
-দসুৰান্ জযাম তন্নঃ সহাসদিতি ততো ৱৈ দেৱা অসুৰানজয-ন্তে-ঽসুৰান্ জিত্ৱাৰক্ষাগ্স্যপানুদন্ত তানি ৰক্ষাগ্স্যনৃতম কৰ্তেতি সমন্ত-ন্দেৱা-ন্পৰ্যৱিশ-ন্তে দেৱা অগ্নাৱনাথন্ত তে-ঽগ্নযে প্ৰৱতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰৱপন্নগ্নযে ৱিবাধৱতে-ঽগ্নযে প্ৰতীকৱতে যদগ্নযে প্ৰৱতে নিৰৱপন্. যান্যেৱ পুৰস্তা-দ্ৰক্ষাগ্- [পুৰস্তা-দ্ৰক্ষাগ্ংসি, আসন্তানি তেন] 2
-স্যাসন্তানি তেন প্ৰাণুদন্ত যদগ্নযে ৱিবাধৱতে যান্যেৱাভিতো ৰক্ষাগ্স্যাস-ন্তানি তেন ৱ্যবাধন্ত যদগ্নযে প্ৰতীকৱতে যান্যেৱ পশ্চা-দ্ৰক্ষাগ্স্যাস-ন্তানি তেনাপানুদন্ত ততো দেৱা অভৱ-ন্পৰাসুৰা যো ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্-থ্স্যা-থ্স স্পৰ্ধমান এতযেষ্ট্যা যজেতাগ্নযে প্ৰৱতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেদগ্নযে ৱিবাধৱতে- [ৱিবাধৱতে, অগ্নযে প্ৰতীকৱতে] 3
-ঽগ্নযে প্ৰতীকৱতে যদগ্নযে প্ৰৱতে নিৰ্ৱপতি য এৱাস্মাচ্ছ্ৰেযান্-ভ্ৰাতৃৱ্যস্ত-ন্তেন প্ৰণুদতে যদগ্নযে ৱিবাধৱতে য এৱৈনেন সদৃন্ত-ন্তেন ৱি বাধতে যদগ্নযে প্ৰতীকৱতে য এৱাস্মা-ত্পাপীযা-ন্ত-ন্তেনাপ নুদতে প্ৰ শ্ৰেযাগ্ংস-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নুদতেতি সদৃশ-ঙ্ক্ৰামতি নৈন-ম্পাপীযানাপ্নোতি য এৱং ঁৱিদ্ৱানেতযেষ্ট্যা যজতে ॥ 4 ॥
(ৱৃণামহৈ যত্ - পুৰস্তা-দ্ৰক্ষাগ্ংসি- ৱপেদগ্নযে ৱিবাধৱত - এৱং - চত্ৱাৰি চ) (অ. 1)
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে দেৱা অব্ৰুৱন্. যো নো ৱীৰ্যাৱত্তমস্তমনু সমাৰভামহা ইতি ত ইন্দ্ৰমব্ৰুৱ-ন্ত্ৱং-ৱৈঁ নো ৱীৰ্যাৱত্তমো-ঽসি ত্ৱামনু সমাৰভামহা ইতি সো-ঽব্ৰৱী-ত্তিস্ৰো ম ইমাস্তনুৱো ৱীৰ্যাৱতীস্তাঃ প্ৰীণীতাথা-সুৰানভি ভৱিষ্যথেতি তা ৱৈ ব্ৰূহীত্যব্ৰুৱন্নিযমগ্ং হোমুগিযং-ৱিঁমৃধেয-মিন্দ্ৰিযাৱতী- [-মিন্দ্ৰিযাৱতী, ইত্যব্ৰৱীত্ত] 5
-ত্যব্ৰৱীত্ত ইন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে পুৰোডাশমেকাদশকপাল-ন্নিৰৱপন্নিন্দ্ৰায ৱৈমৃধাযে-ন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱতে যদিন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে নিৰৱপন্নগ্ংহস এৱ তেনামুচ্যন্ত যদিন্দ্ৰায ৱৈ মৃধায মৃধ এৱ তেনাপাঘ্নতযদিন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱত ইন্দ্ৰিযমেৱ তেনা-ঽঽত্মন্নদধত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত্কপাল-ম্পুৰোডাশ-ন্নিৰৱপ-ন্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতাস্তা ইন্দ্ৰ আত্মন্ননু সমাৰভংযঁত ভূত্যৈ [ভূত্যৈ, তাং-ৱাঁৱ] 6
তাং-ৱাঁৱ দেৱা ৱিজিতি-মুত্তমা-মসুৰৈ-ৰ্ৱ্যজযন্তযো ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্থ্- স্যা-থ্স স্পৰ্ধমান এতযেষ্ট্যা যজেতেন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে পুৰোডাশমেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপেদিন্দ্ৰায ৱৈমৃধাযেন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱতে-ঽগ্ং হসা ৱা এষ গৃহীতো যস্মাচ্ছ্ৰেযা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যোযদিন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে নিৰ্ৱপত্যগ্ংহস এৱ তেন মুচ্যতেমৃধা ৱা এষো-ঽভিষণ্ণো যস্মা-থ্সমানেষ্ৱন্য-শ্শ্ৰেযানুতা- [শ্ৰেযানুত, অ-ঽভ্ৰাতৃৱ্যো] 7
-ঽভ্ৰাতৃৱ্যো যদিন্দ্ৰায ৱৈমৃধায মৃধ এৱ তেনাপ হতেযদিন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱত ইন্দ্ৰিযমেৱ তেনাত্ম-ন্ধত্তে ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত্কপাল-ম্পুৰোডাশ-ন্নিৰ্ৱপতি ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতাস্তা এৱ যজমান আত্মন্ননু সমাৰভংযঁতে ভূত্যৈ সা ৱা এষা ৱিজিতিৰ্নামেষ্টিৰ্য এৱং-ৱিঁদ্ৱানেতযেষ্ট্যা যজত উত্তমামেৱ ৱিজিতি-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যেণ ৱি জযতে ॥ 8 ॥
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে দেৱা অব্ৰুৱন্. যো নো ৱীৰ্যাৱত্তমস্তমনু সমাৰভামহা ইতি ত ইন্দ্ৰমব্ৰুৱ-ন্ত্ৱং-ৱৈঁ নো ৱীৰ্যাৱত্তমো-ঽসি ত্ৱামনু সমাৰভামহা ইতি সো-ঽব্ৰৱী-ত্তিস্ৰো ম ইমাস্তনুৱো ৱীৰ্যাৱতীস্তাঃ প্ৰীণীতাথা-সুৰানভি ভৱিষ্যথেতি তা ৱৈ ব্ৰূহীত্যব্ৰুৱন্নিযমগ্ং হোমুগিযং-ৱিঁমৃধেয-মিন্দ্ৰিযাৱতী- [-মিন্দ্ৰিযাৱতী, ইত্যব্ৰৱীত্ত] 5
-ত্যব্ৰৱীত্ত ইন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে পুৰোডাশমেকাদশকপাল-ন্নিৰৱপন্নিন্দ্ৰায ৱৈমৃধাযে-ন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱতে যদিন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে নিৰৱপন্নগ্ংহস এৱ তেনামুচ্যন্ত যদিন্দ্ৰায ৱৈ মৃধায মৃধ এৱ তেনাপাঘ্নতযদিন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱত ইন্দ্ৰিযমেৱ তেনা-ঽঽত্মন্নদধত ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত্কপাল-ম্পুৰোডাশ-ন্নিৰৱপ-ন্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতাস্তা ইন্দ্ৰ আত্মন্ননু সমাৰভংযঁত ভূত্যৈ [ভূত্যৈ, তাং-ৱাঁৱ] 6
তাং-ৱাঁৱ দেৱা ৱিজিতি-মুত্তমা-মসুৰৈ-ৰ্ৱ্যজযন্তযো ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্থ্- স্যা-থ্স স্পৰ্ধমান এতযেষ্ট্যা যজেতেন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে পুৰোডাশমেকাদশকপাল-ন্নিৰ্ৱপেদিন্দ্ৰায ৱৈমৃধাযেন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱতে-ঽগ্ং হসা ৱা এষ গৃহীতো যস্মাচ্ছ্ৰেযা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যোযদিন্দ্ৰাযাগ্ং হোমুচে নিৰ্ৱপত্যগ্ংহস এৱ তেন মুচ্যতেমৃধা ৱা এষো-ঽভিষণ্ণো যস্মা-থ্সমানেষ্ৱন্য-শ্শ্ৰেযানুতা- [শ্ৰেযানুত, অ-ঽভ্ৰাতৃৱ্যো] 7
-ঽভ্ৰাতৃৱ্যো যদিন্দ্ৰায ৱৈমৃধায মৃধ এৱ তেনাপ হতেযদিন্দ্ৰাযেন্দ্ৰিযাৱত ইন্দ্ৰিযমেৱ তেনাত্ম-ন্ধত্তে ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশত্কপাল-ম্পুৰোডাশ-ন্নিৰ্ৱপতি ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতাস্তা এৱ যজমান আত্মন্ননু সমাৰভংযঁতে ভূত্যৈ সা ৱা এষা ৱিজিতিৰ্নামেষ্টিৰ্য এৱং-ৱিঁদ্ৱানেতযেষ্ট্যা যজত উত্তমামেৱ ৱিজিতি-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যেণ ৱি জযতে ॥ 8 ॥
(ইন্দ্ৰিযাৱতী - ভূত্যা - উতৈ - কান্ন পঞ্চাশচ্চ) (অ. 2)
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তেষা-ঙ্গাযত্ৰ্যোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূন্-থ্সগৃংহ্যা ঽঽদাযা-পক্ৰম্যাতিষ্ঠ-ত্তে-ঽমন্যন্ত যতৰান্. ৱা ইযমুপাৱৰ্থ্স্যতি ত ইদ-ম্ভৱিষ্যন্তীতি তাং-ৱ্যঁহ্ৱযন্ত ৱিশ্ৱকৰ্মন্নিতি দেৱা দাভীত্যসুৰা-স্সা নান্যতৰাগ্শ্চ-নোপাৱৰ্তত তে দেৱা এত-দ্যজুৰপশ্যন্নোজো-ঽসি সহো-ঽসি বলমসি [বলমসি, ভ্ৰাজো-ঽসি] 9
ভ্ৰাজো-ঽসি দেৱানা-ন্ধাম নামা-ঽসি ৱিশ্ৱমসি ৱিশ্ৱাযু-স্সৰ্ৱমসি সৰ্ৱাযুৰভিভূৰিতি ৱাৱ দেৱা অসুৰাণামোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূনৱৃঞ্জত য-দ্গাযত্ৰ্যপক্ৰম্যাতিষ্ঠ-ত্তস্মাদেতা-ঙ্গাযত্ৰীতীষ্টিমাহু-স্সংৱঁথ্সৰো ৱৈ গাযত্ৰী সংৱঁথ্সৰো ৱৈ তদপক্ৰম্যাতিষ্ঠ-দ্যদেতযা দেৱা অসুৰাণামোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য- [বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যম্, প্ৰজা-ম্পশূ-] 10
-ম্প্ৰজা-ম্পশূ-নৱৃঞ্জত তস্মাদেতাগ্ং সংৱঁৰ্গ ইতীষ্টিমাহুৰ্যো ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্থ্স্যা-থ্সস্পৰ্ধমান এতযেষ্ট্যা যজেতাগ্নযে সংৱঁৰ্গায পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেত্তগ্ংশৃতমাসন্নমেতেন যজুষা-ঽভি মৃশেদোজ এৱ বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূ-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে ভৱত্যাত্মনা পৰাস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱতি ॥ 11
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তেষা-ঙ্গাযত্ৰ্যোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূন্-থ্সগৃংহ্যা ঽঽদাযা-পক্ৰম্যাতিষ্ঠ-ত্তে-ঽমন্যন্ত যতৰান্. ৱা ইযমুপাৱৰ্থ্স্যতি ত ইদ-ম্ভৱিষ্যন্তীতি তাং-ৱ্যঁহ্ৱযন্ত ৱিশ্ৱকৰ্মন্নিতি দেৱা দাভীত্যসুৰা-স্সা নান্যতৰাগ্শ্চ-নোপাৱৰ্তত তে দেৱা এত-দ্যজুৰপশ্যন্নোজো-ঽসি সহো-ঽসি বলমসি [বলমসি, ভ্ৰাজো-ঽসি] 9
ভ্ৰাজো-ঽসি দেৱানা-ন্ধাম নামা-ঽসি ৱিশ্ৱমসি ৱিশ্ৱাযু-স্সৰ্ৱমসি সৰ্ৱাযুৰভিভূৰিতি ৱাৱ দেৱা অসুৰাণামোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূনৱৃঞ্জত য-দ্গাযত্ৰ্যপক্ৰম্যাতিষ্ঠ-ত্তস্মাদেতা-ঙ্গাযত্ৰীতীষ্টিমাহু-স্সংৱঁথ্সৰো ৱৈ গাযত্ৰী সংৱঁথ্সৰো ৱৈ তদপক্ৰম্যাতিষ্ঠ-দ্যদেতযা দেৱা অসুৰাণামোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য- [বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যম্, প্ৰজা-ম্পশূ-] 10
-ম্প্ৰজা-ম্পশূ-নৱৃঞ্জত তস্মাদেতাগ্ং সংৱঁৰ্গ ইতীষ্টিমাহুৰ্যো ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্থ্স্যা-থ্সস্পৰ্ধমান এতযেষ্ট্যা যজেতাগ্নযে সংৱঁৰ্গায পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেত্তগ্ংশৃতমাসন্নমেতেন যজুষা-ঽভি মৃশেদোজ এৱ বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূ-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে ভৱত্যাত্মনা পৰাস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱতি ॥ 11
(বলমস্যে - তযা দেৱা অসুৰাণামোজো বলমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যং - পঞ্চচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত তা অস্মা-থ্সৃষ্টাঃ পৰাচীৰায-ন্তা যত্ৰাৱস-ন্ততো গৰ্মুদুদতিষ্ঠ-ত্তা বৃহস্পতিশ্চান্ৱৱৈতাগ্ং সো-ঽব্ৰৱী-দ্বৃহস্পতিৰনযা ত্ৱা প্ৰতিষ্ঠান্যথ ত্ৱা প্ৰজা উপাৱৰ্থ্স্যন্তীতি ত-ম্প্ৰাতিষ্ঠ-ত্ততো ৱৈ প্ৰজাপতি-ম্প্ৰজা উপাৱৰ্তন্ত যঃ প্ৰজাকাম-স্স্যা-ত্তস্মা এত-ম্প্ৰাজাপত্য-ঙ্গাৰ্মুত-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপে-ত্প্ৰজাপতি- [-নিৰ্ৱপে-ত্প্ৰজাপতিম্, এৱ স্ৱেন] 12
-মেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি স এৱাস্মৈ প্ৰজা-ম্প্ৰজনযতিপ্ৰজাপতিঃ পশূনসৃজত তে-ঽস্মা-থ্সৃষ্টাঃ পৰাঞ্চ আয-ন্তে যত্ৰাৱস-ন্ততো গৰ্মুদুদতিষ্ঠ-ত্তা-ন্পূষা চান্ৱৱৈতাগ্ং সো-ঽব্ৰৱী-ত্পূষা-ঽনযা মা প্ৰতিষ্ঠাথ ত্ৱা পশৱ উপাৱৰ্থ্স্যন্তীতি মা-ম্প্ৰতিষ্ঠেতি সোমো-ঽব্ৰৱী-ন্মম ৱা [-মম ৱৈ, অকৃষ্টপচ্যমিত্যুভৌ] 13
অকৃষ্টপচ্যমিত্যুভৌ ৱা-ম্প্ৰতিষ্ঠানীত্যব্ৰৱী-ত্তৌ প্ৰাতিষ্ঠ-ত্ততো ৱৈ প্ৰজাপতি-ম্পশৱ উপাৱৰ্তন্ত যঃ পশুকাম-স্স্যা-ত্তস্মা এতগ্ং সোমাপৌষ্ণ-ঙ্গাৰ্মুত-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপে-থ্সোমাপূষণাৱেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তাৱেৱাস্মৈ পশূ-ন্প্ৰজনযত-স্সোমো ৱৈ ৰেতোধাঃ পূষা পশূনা-ম্প্ৰজনযিতা সোম এৱাস্মৈ ৰেতো দধাতি পূষা পশূ-ন্প্ৰজনযতি ॥ 14 ॥
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত তা অস্মা-থ্সৃষ্টাঃ পৰাচীৰায-ন্তা যত্ৰাৱস-ন্ততো গৰ্মুদুদতিষ্ঠ-ত্তা বৃহস্পতিশ্চান্ৱৱৈতাগ্ং সো-ঽব্ৰৱী-দ্বৃহস্পতিৰনযা ত্ৱা প্ৰতিষ্ঠান্যথ ত্ৱা প্ৰজা উপাৱৰ্থ্স্যন্তীতি ত-ম্প্ৰাতিষ্ঠ-ত্ততো ৱৈ প্ৰজাপতি-ম্প্ৰজা উপাৱৰ্তন্ত যঃ প্ৰজাকাম-স্স্যা-ত্তস্মা এত-ম্প্ৰাজাপত্য-ঙ্গাৰ্মুত-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপে-ত্প্ৰজাপতি- [-নিৰ্ৱপে-ত্প্ৰজাপতিম্, এৱ স্ৱেন] 12
-মেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি স এৱাস্মৈ প্ৰজা-ম্প্ৰজনযতিপ্ৰজাপতিঃ পশূনসৃজত তে-ঽস্মা-থ্সৃষ্টাঃ পৰাঞ্চ আয-ন্তে যত্ৰাৱস-ন্ততো গৰ্মুদুদতিষ্ঠ-ত্তা-ন্পূষা চান্ৱৱৈতাগ্ং সো-ঽব্ৰৱী-ত্পূষা-ঽনযা মা প্ৰতিষ্ঠাথ ত্ৱা পশৱ উপাৱৰ্থ্স্যন্তীতি মা-ম্প্ৰতিষ্ঠেতি সোমো-ঽব্ৰৱী-ন্মম ৱা [-মম ৱৈ, অকৃষ্টপচ্যমিত্যুভৌ] 13
অকৃষ্টপচ্যমিত্যুভৌ ৱা-ম্প্ৰতিষ্ঠানীত্যব্ৰৱী-ত্তৌ প্ৰাতিষ্ঠ-ত্ততো ৱৈ প্ৰজাপতি-ম্পশৱ উপাৱৰ্তন্ত যঃ পশুকাম-স্স্যা-ত্তস্মা এতগ্ং সোমাপৌষ্ণ-ঙ্গাৰ্মুত-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপে-থ্সোমাপূষণাৱেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তাৱেৱাস্মৈ পশূ-ন্প্ৰজনযত-স্সোমো ৱৈ ৰেতোধাঃ পূষা পশূনা-ম্প্ৰজনযিতা সোম এৱাস্মৈ ৰেতো দধাতি পূষা পশূ-ন্প্ৰজনযতি ॥ 14 ॥
(ৱপে-ত্প্ৰজাপতিং - ঁৱৈ - দধাতি পূষা - ত্ৰীণি চ) (অ. 4)
অগ্নে গোভিৰ্ন আ গহীন্দো পুষ্ট্যা জুষস্ৱ নঃ । ইন্দ্ৰো ধৰ্তা গৃহেষু নঃ ॥ সৱিতা য-স্সহস্ৰিয-স্স নো গৃহেষু ৰাৰণত্ । আ পূষা এত্ৱা ৱসু ॥ ধাতা দদাতু নো ৰযিমীশানো জগতস্পতিঃ । স নঃ পূৰ্ণেন ৱাৱনত্ ॥ ত্ৱষ্টা যো ৱৃষভো ৱৃষা স নো গৃহেষু ৰাৰণত্ । সহস্ৰেণাযুতেন চ ॥ যেন দেৱা অমৃত- [অমৃতম্, দীৰ্ঘগ্গ্ শ্ৰৱো দিৱ্যৈৰযন্ত ।] 15
-ন্দীৰ্ঘগ্গ্ শ্ৰৱো দিৱ্যৈৰযন্ত । ৰাযস্পোষ ত্ৱমস্মভ্য-ঙ্গৱাঙ্কুল্মি-ঞ্জীৱস আ যুৱস্ৱ ॥ অগ্নি ৰ্গৃহপতি-স্সোমো ৱিশ্ৱৱনিঃ সৱিতা সুমেধা-স্স্ৱাহা ॥ অগ্নে গৃহপতে যস্তে ঘৃত্যো ভাগস্তেন সহ ওজ আক্ৰমমাণায ধেহি শ্ৰৈষ্ঠ্যাত্পথো মা যোষ-ম্মূৰ্ধা ভূযাসগ্গ্ স্ৱাহা ॥ 16 ॥
অগ্নে গোভিৰ্ন আ গহীন্দো পুষ্ট্যা জুষস্ৱ নঃ । ইন্দ্ৰো ধৰ্তা গৃহেষু নঃ ॥ সৱিতা য-স্সহস্ৰিয-স্স নো গৃহেষু ৰাৰণত্ । আ পূষা এত্ৱা ৱসু ॥ ধাতা দদাতু নো ৰযিমীশানো জগতস্পতিঃ । স নঃ পূৰ্ণেন ৱাৱনত্ ॥ ত্ৱষ্টা যো ৱৃষভো ৱৃষা স নো গৃহেষু ৰাৰণত্ । সহস্ৰেণাযুতেন চ ॥ যেন দেৱা অমৃত- [অমৃতম্, দীৰ্ঘগ্গ্ শ্ৰৱো দিৱ্যৈৰযন্ত ।] 15
-ন্দীৰ্ঘগ্গ্ শ্ৰৱো দিৱ্যৈৰযন্ত । ৰাযস্পোষ ত্ৱমস্মভ্য-ঙ্গৱাঙ্কুল্মি-ঞ্জীৱস আ যুৱস্ৱ ॥ অগ্নি ৰ্গৃহপতি-স্সোমো ৱিশ্ৱৱনিঃ সৱিতা সুমেধা-স্স্ৱাহা ॥ অগ্নে গৃহপতে যস্তে ঘৃত্যো ভাগস্তেন সহ ওজ আক্ৰমমাণায ধেহি শ্ৰৈষ্ঠ্যাত্পথো মা যোষ-ম্মূৰ্ধা ভূযাসগ্গ্ স্ৱাহা ॥ 16 ॥
(অমৃত - মষ্টাত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 5)
চিত্ৰযা যজেত পশুকাম ইযং-ৱৈঁ চিত্ৰা যদ্ৱা অস্যাং-ৱিঁশ্ৱ-ম্ভূতমধি প্ৰজাযতে তে নেযঞ্চিত্ৰা য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্ শ্চিত্ৰযা পশুকামো যজতে প্ৰ প্ৰজযা পশুভি ৰ্মিথুনৈ ৰ্জাযতে প্ৰৈৱাগ্নেযেন ৱাপযতি ৰেতঃ সৌম্যেন দধাতি ৰেত এৱ হিত-ন্ত্ৱষ্টা ৰূপাণি ৱি কৰোতিসাৰস্ৱতৌ ভৱত এতদ্ৱৈ দৈৱ্য-ম্মিথুন-ন্দৈৱ্যমেৱাস্মৈ [-দৈৱ্যমেৱাস্মৈ, মিথুন-ম্মদ্ধ্যতো] 17
মিথুন-ম্মদ্ধ্যতো দধাতি পুষ্ট্যৈ প্ৰজননায সিনীৱাল্যৈ চৰুৰ্ভৱতি ৱাগ্ৱৈ সিনীৱালী পুষ্টিঃ খলু ৱৈ ৱাক্পুষ্টিমেৱ ৱাচমুপৈত্যৈন্দ্ৰ উত্তমো ভৱতি তেনৈৱ তন্মিথুনগ্ং সপ্তৈতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্তি সপ্ত গ্ৰাম্যাঃ পশৱঃ সপ্তাৰণ্যা-স্সপ্ত ছন্দাগ্স্যু-ভযস্যা-ৱৰুদ্ধ্যা অথৈতা আহুতী ৰ্জুহোত্যেতে ৱৈ দেৱাঃ পুষ্টিপতযস্ত এৱা স্মি-ন্পুষ্টি-ন্দধতি পুষ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰথো যদেতা আহুতী ৰ্জুহোতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 18 ॥
চিত্ৰযা যজেত পশুকাম ইযং-ৱৈঁ চিত্ৰা যদ্ৱা অস্যাং-ৱিঁশ্ৱ-ম্ভূতমধি প্ৰজাযতে তে নেযঞ্চিত্ৰা য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্ শ্চিত্ৰযা পশুকামো যজতে প্ৰ প্ৰজযা পশুভি ৰ্মিথুনৈ ৰ্জাযতে প্ৰৈৱাগ্নেযেন ৱাপযতি ৰেতঃ সৌম্যেন দধাতি ৰেত এৱ হিত-ন্ত্ৱষ্টা ৰূপাণি ৱি কৰোতিসাৰস্ৱতৌ ভৱত এতদ্ৱৈ দৈৱ্য-ম্মিথুন-ন্দৈৱ্যমেৱাস্মৈ [-দৈৱ্যমেৱাস্মৈ, মিথুন-ম্মদ্ধ্যতো] 17
মিথুন-ম্মদ্ধ্যতো দধাতি পুষ্ট্যৈ প্ৰজননায সিনীৱাল্যৈ চৰুৰ্ভৱতি ৱাগ্ৱৈ সিনীৱালী পুষ্টিঃ খলু ৱৈ ৱাক্পুষ্টিমেৱ ৱাচমুপৈত্যৈন্দ্ৰ উত্তমো ভৱতি তেনৈৱ তন্মিথুনগ্ং সপ্তৈতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্তি সপ্ত গ্ৰাম্যাঃ পশৱঃ সপ্তাৰণ্যা-স্সপ্ত ছন্দাগ্স্যু-ভযস্যা-ৱৰুদ্ধ্যা অথৈতা আহুতী ৰ্জুহোত্যেতে ৱৈ দেৱাঃ পুষ্টিপতযস্ত এৱা স্মি-ন্পুষ্টি-ন্দধতি পুষ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰথো যদেতা আহুতী ৰ্জুহোতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 18 ॥
(অস্মৈ - ত এৱ - দ্ৱাদশ চ) (অ. 6)
মাৰুতমসি মৰুতামোজো-ঽপা-ন্ধাৰা-ম্ভিন্ধি ৰমযত মৰুত-শ্শ্যেনমাযিন-ম্মনোজৱ সং-ৱৃঁষণগ্ং সুৱৃক্তিম্ ॥ যেন শৰ্ধ উগ্ৰমৱ-সৃষ্টমেতি তদশ্ৱিনা পৰি ধত্তগ্গ্ স্ৱস্তি । পুৰোৱাতো ৱৰ্ষঞ্জিন্ৱৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা ৱাতাৱদ্- ৱৰ্ষন্নুগ্ৰৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা স্তনযন্ ৱৰ্ষ-ন্ভীমৰাৱথ্স্ৱাহা ঽনশন্যৱস্ফূৰ্জন্-দিদ্যু-দ্ৱৰ্ষন্-ত্ৱেষৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা ঽতিৰাত্ৰং-ৱঁৰ্ষ-ন্পূৰ্তিৰাৱৃ- [-পূৰ্তিৰাৱৃত্, স্ৱাহা বহু] 19
-থ্স্ৱাহা বহু হাযমৱৃষাদিতি শ্ৰুতৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা ঽঽতপতি ৱৰ্ষন্-ৱিৰাডাৱৃ-থ্স্ৱাহা ঽৱস্ফূৰ্জন্-দিদ্যু-দ্ৱৰ্ষ-ন্ভূতৰাৱৃ-থ্স্ৱাহামান্দা ৱাশা-শ্শুন্ধ্যূৰজিৰাঃ । জ্যোতিষ্মতী-স্তমস্ৱৰী-ৰুন্দতী-স্সুফেনাঃ । মিত্ৰভৃতঃ, ক্ষত্ৰভৃত-স্সুৰাষ্ট্ৰা ইহ মা-ঽৱত ॥ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য সন্দানমসি ৱৃষ্ট্যৈ ত্ৱোপ নহ্যামি ॥ 20 ॥
মাৰুতমসি মৰুতামোজো-ঽপা-ন্ধাৰা-ম্ভিন্ধি ৰমযত মৰুত-শ্শ্যেনমাযিন-ম্মনোজৱ সং-ৱৃঁষণগ্ং সুৱৃক্তিম্ ॥ যেন শৰ্ধ উগ্ৰমৱ-সৃষ্টমেতি তদশ্ৱিনা পৰি ধত্তগ্গ্ স্ৱস্তি । পুৰোৱাতো ৱৰ্ষঞ্জিন্ৱৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা ৱাতাৱদ্- ৱৰ্ষন্নুগ্ৰৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা স্তনযন্ ৱৰ্ষ-ন্ভীমৰাৱথ্স্ৱাহা ঽনশন্যৱস্ফূৰ্জন্-দিদ্যু-দ্ৱৰ্ষন্-ত্ৱেষৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা ঽতিৰাত্ৰং-ৱঁৰ্ষ-ন্পূৰ্তিৰাৱৃ- [-পূৰ্তিৰাৱৃত্, স্ৱাহা বহু] 19
-থ্স্ৱাহা বহু হাযমৱৃষাদিতি শ্ৰুতৰাৱৃ-থ্স্ৱাহা ঽঽতপতি ৱৰ্ষন্-ৱিৰাডাৱৃ-থ্স্ৱাহা ঽৱস্ফূৰ্জন্-দিদ্যু-দ্ৱৰ্ষ-ন্ভূতৰাৱৃ-থ্স্ৱাহামান্দা ৱাশা-শ্শুন্ধ্যূৰজিৰাঃ । জ্যোতিষ্মতী-স্তমস্ৱৰী-ৰুন্দতী-স্সুফেনাঃ । মিত্ৰভৃতঃ, ক্ষত্ৰভৃত-স্সুৰাষ্ট্ৰা ইহ মা-ঽৱত ॥ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য সন্দানমসি ৱৃষ্ট্যৈ ত্ৱোপ নহ্যামি ॥ 20 ॥
(পূৰ্তিৰাৱৃ-দ্- দ্ৱিচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 7)
দেৱা ৱসৱ্যা অগ্নে সোম সূৰ্য ॥ দেৱা-শ্শৰ্মণ্যা মিত্ৰাৱৰুণা-ঽৰ্যমন্ন্ ॥ দেৱা-স্সপীতযো ঽপা-ন্নপাদাশুহেমন্ন্ । উদ্নো দত্তোদধি-ম্ভিন্ত্ত দিৱঃ পৰ্জন্যাদন্তৰিক্ষাত্-পৃথিৱ্যাস্ততো নো ৱৃষ্ট্যা-ঽৱত ॥ দিৱা চিত্তমঃ কৃণ্ৱন্তি পৰ্জন্যেনো-দৱাহেন । পৃথিৱীং-যঁ-দ্ৱ্যুন্দন্তি ॥ আয-ন্নৰঃ সুদানৱো দদাশুষে দিৱঃ কোশমচুচ্যৱুঃ । ৱি পৰ্জন্যা-স্সৃজন্তি ৰোদসী অনু ধন্ৱনা যন্তি [ ] 21
ৱৃষ্টযঃ ॥ উদীৰযথা মৰুত-স্সমুদ্ৰতো যূযং-ৱৃঁষ্টিং-ৱঁৰ্ষযথা পুৰীষিণঃ । ন ৱো দস্ৰা উপ দস্যন্তি ধেনৱ-শ্শুভং-যাঁতামনু ৰথা অৱৃথ্সত ॥ সৃজা ৱৃষ্টি-ন্দিৱ আ-ঽদ্ভি-স্সমুদ্ৰ-ম্পৃণ ॥ অব্জা অসি প্ৰথমজা বলমসি সমুদ্ৰিযম্ ॥ উন্নম্ভয পৃথিৱী-ম্ভিন্ধীদ-ন্দিৱ্য-ন্নভঃ । উদ্নো দিৱ্যস্য নো দেহীশানো ৱিসৃজা দৃতিম্ ॥ যে দেৱা দিৱিভাগা যে-ঽন্তৰিক্ষ ভাগা যে পৃথিৱি ভাগাঃ । ত ইমং-যঁজ্ঞমৱন্তু ত ইদ-ঙ্ক্ষেত্ৰমা ৱিশন্তু ত ইদ-ঙ্ক্ষেত্ৰমনু ৱি ৱিশন্তু ॥ 22 ॥
দেৱা ৱসৱ্যা অগ্নে সোম সূৰ্য ॥ দেৱা-শ্শৰ্মণ্যা মিত্ৰাৱৰুণা-ঽৰ্যমন্ন্ ॥ দেৱা-স্সপীতযো ঽপা-ন্নপাদাশুহেমন্ন্ । উদ্নো দত্তোদধি-ম্ভিন্ত্ত দিৱঃ পৰ্জন্যাদন্তৰিক্ষাত্-পৃথিৱ্যাস্ততো নো ৱৃষ্ট্যা-ঽৱত ॥ দিৱা চিত্তমঃ কৃণ্ৱন্তি পৰ্জন্যেনো-দৱাহেন । পৃথিৱীং-যঁ-দ্ৱ্যুন্দন্তি ॥ আয-ন্নৰঃ সুদানৱো দদাশুষে দিৱঃ কোশমচুচ্যৱুঃ । ৱি পৰ্জন্যা-স্সৃজন্তি ৰোদসী অনু ধন্ৱনা যন্তি [ ] 21
ৱৃষ্টযঃ ॥ উদীৰযথা মৰুত-স্সমুদ্ৰতো যূযং-ৱৃঁষ্টিং-ৱঁৰ্ষযথা পুৰীষিণঃ । ন ৱো দস্ৰা উপ দস্যন্তি ধেনৱ-শ্শুভং-যাঁতামনু ৰথা অৱৃথ্সত ॥ সৃজা ৱৃষ্টি-ন্দিৱ আ-ঽদ্ভি-স্সমুদ্ৰ-ম্পৃণ ॥ অব্জা অসি প্ৰথমজা বলমসি সমুদ্ৰিযম্ ॥ উন্নম্ভয পৃথিৱী-ম্ভিন্ধীদ-ন্দিৱ্য-ন্নভঃ । উদ্নো দিৱ্যস্য নো দেহীশানো ৱিসৃজা দৃতিম্ ॥ যে দেৱা দিৱিভাগা যে-ঽন্তৰিক্ষ ভাগা যে পৃথিৱি ভাগাঃ । ত ইমং-যঁজ্ঞমৱন্তু ত ইদ-ঙ্ক্ষেত্ৰমা ৱিশন্তু ত ইদ-ঙ্ক্ষেত্ৰমনু ৱি ৱিশন্তু ॥ 22 ॥
(যন্তি - দেৱা - ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 8)
মাৰুতমসি মৰুতামোজ ইতি কৃষ্ণং-ৱাঁসঃ কৃষ্ণতূষ-ম্পৰি ধত্ত এতদ্ৱৈ ৱৃষ্ট্যৈ ৰূপগ্ং সৰূপ এৱ ভূত্ৱা পৰ্জন্যং-ৱঁৰ্ষযতিৰমযত মৰুত-শ্শ্যেনমাযিনমিতি পশ্চাদ্ৱাত-ম্প্ৰতি মীৱতি পুৰোৱাতমেৱ জনযতি ৱৰ্ষস্যা ৱৰুদ্ধ্যৈ ৱাতনামানি জুহোতি ৱাযুৰ্ৱৈ ৱৃষ্ট্যা ঈশে ৱাযুমেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি স এৱাস্মৈ পৰ্জন্যং-ৱঁৰ্ষযত্যষ্টৌ [ৱৰ্ষযত্যষ্টৌ, জুহোতি চতস্ৰো ৱৈ] 23
জুহোতি চতস্ৰো ৱৈ দিশশ্চতস্ৰো-ঽৱান্তৰদিশা দিগ্ভ্য এৱ ৱৃষ্টিগ্ং স-ম্প্ৰ চ্যাৱযতি কৃষ্ণাজিনে সংযৌঁতি হৱিৰেৱাকৰন্তৰ্ৱেদি সংযৌঁত্য ৱৰুদ্ধ্যৈ যতীনামদ্যমানানাগ্ং শীৰ্ষাণি পৰা-ঽপতন্তে খৰ্জূৰা অভৱন্-তেষাগ্ং ৰস ঊৰ্ধ্ৱো-ঽপতত্-তানি কৰীৰাণ্য-ভৱন্-থ্সৌম্যানি ৱৈ কৰীৰাণি সৌম্যা খলু ৱা আহুতি ৰ্দিৱো ৱৃষ্টি-ঞ্চ্যাৱযতি যত্কৰীৰাণি ভৱন্তি [ ] 24
সৌম্যযৈৱা-ঽঽহুত্যা দিৱো ৱৃষ্টিমৱ ৰুন্ধে মধুষা সং-যৌঁত্যপাং-ৱাঁ এষ ওষধীনাগ্ং ৰসো যন্মদ্ধ্ৱদ্ভ্য এৱৌষধীভ্যো ৱৰ্ষত্যথো অদ্ভ্য এৱৌষধীভ্যো ৱৃষ্টিনি-ন্নযতি মান্দা ৱাশা ইতি সংযৌঁতি নামধেযৈৰেৱৈনা অচ্ছৈত্যথো যথা ব্ৰূযাদসা ৱেহীত্যেৱমেৱৈনা নামধেযৈৰা - [নামধেযৈৰা, চ্যাৱযতি ৱৃষ্ণো] 25
চ্যাৱযতি ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য সন্দানমসি ৱৃষ্ট্যৈ ত্ৱোপ নহ্যামীত্যাহ ৱৃষা ৱা অশ্ৱো ৱৃষা পৰ্জন্যঃ কৃষ্ণ ইৱ খলু ৱৈ ভূত্ৱা ৱৰ্ষতি ৰূপেণৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ৱৰ্ষস্যা ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 26 ॥
মাৰুতমসি মৰুতামোজ ইতি কৃষ্ণং-ৱাঁসঃ কৃষ্ণতূষ-ম্পৰি ধত্ত এতদ্ৱৈ ৱৃষ্ট্যৈ ৰূপগ্ং সৰূপ এৱ ভূত্ৱা পৰ্জন্যং-ৱঁৰ্ষযতিৰমযত মৰুত-শ্শ্যেনমাযিনমিতি পশ্চাদ্ৱাত-ম্প্ৰতি মীৱতি পুৰোৱাতমেৱ জনযতি ৱৰ্ষস্যা ৱৰুদ্ধ্যৈ ৱাতনামানি জুহোতি ৱাযুৰ্ৱৈ ৱৃষ্ট্যা ঈশে ৱাযুমেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি স এৱাস্মৈ পৰ্জন্যং-ৱঁৰ্ষযত্যষ্টৌ [ৱৰ্ষযত্যষ্টৌ, জুহোতি চতস্ৰো ৱৈ] 23
জুহোতি চতস্ৰো ৱৈ দিশশ্চতস্ৰো-ঽৱান্তৰদিশা দিগ্ভ্য এৱ ৱৃষ্টিগ্ং স-ম্প্ৰ চ্যাৱযতি কৃষ্ণাজিনে সংযৌঁতি হৱিৰেৱাকৰন্তৰ্ৱেদি সংযৌঁত্য ৱৰুদ্ধ্যৈ যতীনামদ্যমানানাগ্ং শীৰ্ষাণি পৰা-ঽপতন্তে খৰ্জূৰা অভৱন্-তেষাগ্ং ৰস ঊৰ্ধ্ৱো-ঽপতত্-তানি কৰীৰাণ্য-ভৱন্-থ্সৌম্যানি ৱৈ কৰীৰাণি সৌম্যা খলু ৱা আহুতি ৰ্দিৱো ৱৃষ্টি-ঞ্চ্যাৱযতি যত্কৰীৰাণি ভৱন্তি [ ] 24
সৌম্যযৈৱা-ঽঽহুত্যা দিৱো ৱৃষ্টিমৱ ৰুন্ধে মধুষা সং-যৌঁত্যপাং-ৱাঁ এষ ওষধীনাগ্ং ৰসো যন্মদ্ধ্ৱদ্ভ্য এৱৌষধীভ্যো ৱৰ্ষত্যথো অদ্ভ্য এৱৌষধীভ্যো ৱৃষ্টিনি-ন্নযতি মান্দা ৱাশা ইতি সংযৌঁতি নামধেযৈৰেৱৈনা অচ্ছৈত্যথো যথা ব্ৰূযাদসা ৱেহীত্যেৱমেৱৈনা নামধেযৈৰা - [নামধেযৈৰা, চ্যাৱযতি ৱৃষ্ণো] 25
চ্যাৱযতি ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য সন্দানমসি ৱৃষ্ট্যৈ ত্ৱোপ নহ্যামীত্যাহ ৱৃষা ৱা অশ্ৱো ৱৃষা পৰ্জন্যঃ কৃষ্ণ ইৱ খলু ৱৈ ভূত্ৱা ৱৰ্ষতি ৰূপেণৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি ৱৰ্ষস্যা ৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 26 ॥
(অষ্টৌ - ভৱন্তি - নামধেযৈৰৈ - কান্ন ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
দেৱা ৱসৱ্যা দেৱা-শ্শৰ্মণ্যা দেৱা-স্সপীতয ইত্যা বদ্ধ্নাতি দেৱতাভিৰেৱান্ৱহং-ৱৃঁষ্টিমিচ্ছতি যদি ৱৰ্ষেত্-তাৱত্যেৱ হোতৱ্যং-যঁদি ন ৱৰ্ষেচ্ছ্ৱো ভূতে হৱিৰ্নিৰ্ৱপেদহোৰাত্ৰে ৱৈ মিত্ৰাৱৰুণাৱহোৰাত্ৰাভ্যা-ঙ্খলু ৱৈ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষতি নক্তং-ৱাঁ হি দিৱা ৱা ৱৰ্ষতি মিত্ৰাৱৰুণাৱেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তাৱেৱাস্মা [তাৱেৱাস্মৈ, অহোৰাত্ৰাভ্যাং-] 27
অহোৰাত্ৰাভ্যা-ম্পৰ্জন্যং ঁৱৰ্ষযতো-ঽগ্নযে ধামচ্ছদে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেন্মাৰুতগ্ং সপ্তকপালগ্ং সৌৰ্যমেককপালমগ্নিৰ্ৱা ইতো ৱৃষ্টিমুদীৰযতি মৰুতঃ সৃষ্টা-ন্নযন্তি যদা খলু ৱা অসাৱাদিত্যো ন্যং-ৰশ্মিভিঃ পৰ্যাৱৰ্ততে-ঽথৱৰ্ষতিধামচ্ছদিৱ খলু ৱৈ ভূত্ৱা ৱৰ্ষত্যেতা ৱৈ দেৱতা ৱৃষ্ট্যা ঈশতে তা এৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তা [ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তাঃ, এৱাস্মৈ] 28
এৱাস্মৈ পৰ্জন্যং-ৱঁৰ্ষযন্ত্যুতা ৱৰ্ষিষ্যন্ ৱৰ্ষত্যেৱ সৃজা ৱৃষ্টি-ন্দিৱ আ-ঽদ্ভি-স্সমুদ্ৰ-ম্পৃণেত্যাহেমাশ্চৈৱা-মূশ্চাপ-স্সমৰ্ধযত্যথো আভিৰেৱা-মূৰচ্ছৈত্যব্জা অসি প্ৰথমজা বলমসি সমুদ্ৰিযমিত্যাহ যথাযজুৰেৱৈত-দুন্ন-ম্ভয পৃথিৱীমিতি ৱৰ্ষাহ্ৱা-ঞ্জুহোত্যেষা ৱা ওষধীনাং-ৱৃঁষ্টিৱনিস্তযৈৱ ৱৃষ্টিমা চ্যাৱযতি যে দেৱা দিৱিভাগা ইতি কৃষ্ণাজিনমৱ ধূনোতীম এৱাস্মৈ লোকাঃ প্ৰীতা অভীষ্টা ভৱন্তি ॥ 29 ॥
দেৱা ৱসৱ্যা দেৱা-শ্শৰ্মণ্যা দেৱা-স্সপীতয ইত্যা বদ্ধ্নাতি দেৱতাভিৰেৱান্ৱহং-ৱৃঁষ্টিমিচ্ছতি যদি ৱৰ্ষেত্-তাৱত্যেৱ হোতৱ্যং-যঁদি ন ৱৰ্ষেচ্ছ্ৱো ভূতে হৱিৰ্নিৰ্ৱপেদহোৰাত্ৰে ৱৈ মিত্ৰাৱৰুণাৱহোৰাত্ৰাভ্যা-ঙ্খলু ৱৈ পৰ্জন্যো ৱৰ্ষতি নক্তং-ৱাঁ হি দিৱা ৱা ৱৰ্ষতি মিত্ৰাৱৰুণাৱেৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তাৱেৱাস্মা [তাৱেৱাস্মৈ, অহোৰাত্ৰাভ্যাং-] 27
অহোৰাত্ৰাভ্যা-ম্পৰ্জন্যং ঁৱৰ্ষযতো-ঽগ্নযে ধামচ্ছদে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেন্মাৰুতগ্ং সপ্তকপালগ্ং সৌৰ্যমেককপালমগ্নিৰ্ৱা ইতো ৱৃষ্টিমুদীৰযতি মৰুতঃ সৃষ্টা-ন্নযন্তি যদা খলু ৱা অসাৱাদিত্যো ন্যং-ৰশ্মিভিঃ পৰ্যাৱৰ্ততে-ঽথৱৰ্ষতিধামচ্ছদিৱ খলু ৱৈ ভূত্ৱা ৱৰ্ষত্যেতা ৱৈ দেৱতা ৱৃষ্ট্যা ঈশতে তা এৱ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তা [ভাগধেযেনোপ ধাৱতি তাঃ, এৱাস্মৈ] 28
এৱাস্মৈ পৰ্জন্যং-ৱঁৰ্ষযন্ত্যুতা ৱৰ্ষিষ্যন্ ৱৰ্ষত্যেৱ সৃজা ৱৃষ্টি-ন্দিৱ আ-ঽদ্ভি-স্সমুদ্ৰ-ম্পৃণেত্যাহেমাশ্চৈৱা-মূশ্চাপ-স্সমৰ্ধযত্যথো আভিৰেৱা-মূৰচ্ছৈত্যব্জা অসি প্ৰথমজা বলমসি সমুদ্ৰিযমিত্যাহ যথাযজুৰেৱৈত-দুন্ন-ম্ভয পৃথিৱীমিতি ৱৰ্ষাহ্ৱা-ঞ্জুহোত্যেষা ৱা ওষধীনাং-ৱৃঁষ্টিৱনিস্তযৈৱ ৱৃষ্টিমা চ্যাৱযতি যে দেৱা দিৱিভাগা ইতি কৃষ্ণাজিনমৱ ধূনোতীম এৱাস্মৈ লোকাঃ প্ৰীতা অভীষ্টা ভৱন্তি ॥ 29 ॥
(অস্মৈ - ধাৱতি তা - ৱা - একৱিগ্ংশতিশ্চ ) (অ. 10)
সৰ্ৱাণি ছন্দাগ্স্যেতস্যা-মিষ্ট্যা-মনূচ্যানীত্যাহু-স্ত্ৰিষ্টুভো ৱা এতদ্ৱীৰ্যং-যঁ-ত্ককুদুষ্ণিহা জগত্যৈ যদুষ্ণিহ-ককুভাৱন্ৱাহ তেনৈৱ সৰ্ৱাণি ছন্দাগ্স্যৱ ৰুন্ধে গাযত্ৰী ৱা এষা যদুষ্ণিহা যানি চত্ৱাৰ্যদ্ধ্যক্ষৰাণি চতুষ্পাদ এৱ তে পশৱোযথা পুৰোডাশে পুৰোডাশো-ঽদ্ধ্যেৱমেৱ ত-দ্যদ্-ঋচ্যদ্ধ্যক্ষৰাণি যজ্জগত্যা [যজ্জগত্যা, পৰিদদ্ধ্যাদন্তং-] 30
পৰিদদ্ধ্যাদন্তং-যঁজ্ঞ-ঙ্গমযে-ত্ত্ৰিষ্টুভা পৰি দধাতীন্দ্ৰিযং-ৱৈঁ ৱীৰ্য-ন্ত্ৰিষ্টুগিন্দ্ৰিয এৱ ৱীৰ্যে যজ্ঞ-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি নান্ত-ঙ্গমযত্যগ্নে ত্ৰী তে ৱাজিনা ত্ৰী ষধস্থেতি ত্ৰিৱত্যা পৰি দধাতি সৰূপত্ৱায সৰ্ৱো ৱা এষ যজ্ঞো য-ত্ত্ৰৈধাতৱীয-ঙ্কামায-কামায প্ৰযুজ্যতে সৰ্ৱেভ্যো হি কামেভ্যো যজ্ঞঃ প্ৰযুজ্যতে ত্ৰৈধাতৱীযেন যজেতাভিচৰন্-থ্সৰ্ৱো ৱা [সৰ্ৱো ৱৈ, এষ] 31
এষ যজ্ঞো য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং সৰ্ৱেণৈৱৈনং-যঁজ্ঞেনাভি চৰতি স্তৃণুত এৱৈনমেতযৈৱ যজেতাভিচৰ্যমাণ-স্সৰ্ৱো ৱা এষ যজ্ঞো য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং সৰ্ৱেণৈৱ যজ্ঞেন যজতে নৈনমভিচৰন্-থ্স্তৃণুত এতযৈৱ যজেত সহস্ৰেণ যক্ষ্যমাণঃ প্ৰজাতমেৱৈন-দ্দদাত্যেতযৈৱ যজেত সহস্ৰেণেজানো-ঽন্তং-ৱাঁ এষ পশূনা-ঙ্গচ্ছতি [-গচ্ছতি, য-স্সহস্ৰেণ] 32
য-স্সহস্ৰেণ যজতে প্ৰজাপতিঃ খলু ৱৈ পশূনসৃজত তাগ্স্ত্ৰৈধাত ৱীযে-নৈৱাসৃজত য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্ স্ত্ৰৈধাতৱীযেনপশুকামো যজতে যস্মাদেৱ যোনেঃ প্ৰজাপতিঃ পশূনসৃজত তস্মাদেৱৈনান্-থ্সৃজত উপৈনমুত্তৰগ্ং সহস্ৰ-ন্নমতি দেৱতাভ্যো ৱা এষ আ ৱৃশ্চ্যতে যো যক্ষ্য ইত্যুক্ত্ৱা ন যজতে ত্ৰৈধাতৱীযেন যজেত সৰ্ৱো ৱা এষ যজ্ঞো [যজ্ঞঃ, য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং] 33
য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং সৰ্ৱেণৈৱ যজ্ঞেন যজতে ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে দ্ৱাদশকপালঃ পুৰোডাশো ভৱতি তে ত্ৰযশ্চতুষ্কপালা-স্ত্ৰিষ্ষমৃদ্ধত্ৱায ত্ৰযঃ পুৰোডাশা ভৱন্তি ত্ৰয ইমে লোকা এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যা উত্তৰ-উত্তৰো জ্যাযা-ন্ভৱত্যেৱমিৱ হীমে লোকা যৱমযো মদ্ধ্য এতদ্ৱা অন্তৰিক্ষস্য ৰূপগ্ং সমৃদ্ধ্যৈ সৰ্ৱেষামভিগমযন্নৱ দ্যত্যছবণ্ট্কাৰগ্ং হিৰণ্য-ন্দদাতি তেজ এৱা- [এৱ, অৱ ৰুন্ধে] 34
-ঽৱ ৰুন্ধে তাৰ্প্য-ন্দদাতি পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ধেনু-ন্দদাত্যাশিষ এৱাৱ ৰুন্ধে সাম্নো ৱা এষ ৱৰ্ণো যদ্ধিৰণ্যং-যঁজুষা-ন্তাৰ্প্যমুক্থামদানা-ন্ধেনুৰেতানেৱ সৰ্ৱান্. ৱৰ্ণানৱ ৰুন্ধে ॥ 35 ॥
সৰ্ৱাণি ছন্দাগ্স্যেতস্যা-মিষ্ট্যা-মনূচ্যানীত্যাহু-স্ত্ৰিষ্টুভো ৱা এতদ্ৱীৰ্যং-যঁ-ত্ককুদুষ্ণিহা জগত্যৈ যদুষ্ণিহ-ককুভাৱন্ৱাহ তেনৈৱ সৰ্ৱাণি ছন্দাগ্স্যৱ ৰুন্ধে গাযত্ৰী ৱা এষা যদুষ্ণিহা যানি চত্ৱাৰ্যদ্ধ্যক্ষৰাণি চতুষ্পাদ এৱ তে পশৱোযথা পুৰোডাশে পুৰোডাশো-ঽদ্ধ্যেৱমেৱ ত-দ্যদ্-ঋচ্যদ্ধ্যক্ষৰাণি যজ্জগত্যা [যজ্জগত্যা, পৰিদদ্ধ্যাদন্তং-] 30
পৰিদদ্ধ্যাদন্তং-যঁজ্ঞ-ঙ্গমযে-ত্ত্ৰিষ্টুভা পৰি দধাতীন্দ্ৰিযং-ৱৈঁ ৱীৰ্য-ন্ত্ৰিষ্টুগিন্দ্ৰিয এৱ ৱীৰ্যে যজ্ঞ-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযতি নান্ত-ঙ্গমযত্যগ্নে ত্ৰী তে ৱাজিনা ত্ৰী ষধস্থেতি ত্ৰিৱত্যা পৰি দধাতি সৰূপত্ৱায সৰ্ৱো ৱা এষ যজ্ঞো য-ত্ত্ৰৈধাতৱীয-ঙ্কামায-কামায প্ৰযুজ্যতে সৰ্ৱেভ্যো হি কামেভ্যো যজ্ঞঃ প্ৰযুজ্যতে ত্ৰৈধাতৱীযেন যজেতাভিচৰন্-থ্সৰ্ৱো ৱা [সৰ্ৱো ৱৈ, এষ] 31
এষ যজ্ঞো য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং সৰ্ৱেণৈৱৈনং-যঁজ্ঞেনাভি চৰতি স্তৃণুত এৱৈনমেতযৈৱ যজেতাভিচৰ্যমাণ-স্সৰ্ৱো ৱা এষ যজ্ঞো য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং সৰ্ৱেণৈৱ যজ্ঞেন যজতে নৈনমভিচৰন্-থ্স্তৃণুত এতযৈৱ যজেত সহস্ৰেণ যক্ষ্যমাণঃ প্ৰজাতমেৱৈন-দ্দদাত্যেতযৈৱ যজেত সহস্ৰেণেজানো-ঽন্তং-ৱাঁ এষ পশূনা-ঙ্গচ্ছতি [-গচ্ছতি, য-স্সহস্ৰেণ] 32
য-স্সহস্ৰেণ যজতে প্ৰজাপতিঃ খলু ৱৈ পশূনসৃজত তাগ্স্ত্ৰৈধাত ৱীযে-নৈৱাসৃজত য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্ স্ত্ৰৈধাতৱীযেনপশুকামো যজতে যস্মাদেৱ যোনেঃ প্ৰজাপতিঃ পশূনসৃজত তস্মাদেৱৈনান্-থ্সৃজত উপৈনমুত্তৰগ্ং সহস্ৰ-ন্নমতি দেৱতাভ্যো ৱা এষ আ ৱৃশ্চ্যতে যো যক্ষ্য ইত্যুক্ত্ৱা ন যজতে ত্ৰৈধাতৱীযেন যজেত সৰ্ৱো ৱা এষ যজ্ঞো [যজ্ঞঃ, য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং] 33
য-ত্ত্ৰৈধাতৱীযগ্ং সৰ্ৱেণৈৱ যজ্ঞেন যজতে ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে দ্ৱাদশকপালঃ পুৰোডাশো ভৱতি তে ত্ৰযশ্চতুষ্কপালা-স্ত্ৰিষ্ষমৃদ্ধত্ৱায ত্ৰযঃ পুৰোডাশা ভৱন্তি ত্ৰয ইমে লোকা এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যা উত্তৰ-উত্তৰো জ্যাযা-ন্ভৱত্যেৱমিৱ হীমে লোকা যৱমযো মদ্ধ্য এতদ্ৱা অন্তৰিক্ষস্য ৰূপগ্ং সমৃদ্ধ্যৈ সৰ্ৱেষামভিগমযন্নৱ দ্যত্যছবণ্ট্কাৰগ্ং হিৰণ্য-ন্দদাতি তেজ এৱা- [এৱ, অৱ ৰুন্ধে] 34
-ঽৱ ৰুন্ধে তাৰ্প্য-ন্দদাতি পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ধেনু-ন্দদাত্যাশিষ এৱাৱ ৰুন্ধে সাম্নো ৱা এষ ৱৰ্ণো যদ্ধিৰণ্যং-যঁজুষা-ন্তাৰ্প্যমুক্থামদানা-ন্ধেনুৰেতানেৱ সৰ্ৱান্. ৱৰ্ণানৱ ৰুন্ধে ॥ 35 ॥
(জগত্যা - ঽভিচৰন্-থ্সৰ্ৱো ৱৈ - গচ্ছতি - যজ্ঞ - স্তেজ এৱ - ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 11)
ত্ৱষ্টা হতপুত্ৰো ৱীন্দ্ৰগ্ং সোমমা-ঽহৰ-ত্তস্মিন্নিন্দ্ৰ উপহৱমৈচ্ছত ত-ন্নোপাহ্ৱযত পুত্ৰ-ম্মে-ঽৱধীৰিতি স যজ্ঞৱেশস-ঙ্কৃত্ৱা প্ৰাসহা সোমমপিব-ত্তস্য যদত্যশিষ্যত ত-ত্ত্ৱষ্টা-ঽঽহৱনীযমুপ প্ৰাৱৰ্তয-থ্স্ৱাহেন্দ্ৰশত্ৰুৰ্ৱৰ্ধস্ৱেতি স যাৱদূৰ্ধ্ৱঃ পৰাৱিদ্ধ্যতি তাৱতি স্ৱযমেৱ ৱ্যৰমত যদি ৱা তাৱ-ত্প্ৰৱণ- [তাৱ-ত্প্ৰৱণম্, আসীদ্যদি] 36
-মাসীদ্যদি ৱা তাৱদদ্ধ্যগ্নেৰাসী-থ্স সম্ভৱন্নগ্নীষোমাৱভি সমভৱ-থ্স ইষুমাত্ৰমিষুমাত্ৰং-ৱিঁষ্ৱঙ্ঙৱৰ্ধত স ইমাং-লোঁকানৱৃণোদ্য-দিমাং-লোঁকানৱৃণো-ত্ত-দ্ৱৃত্ৰস্য ৱৃত্ৰত্ৱ-ন্তস্মাদিন্দ্ৰো-ঽবিভেদপি ত্ৱষ্টা তস্মৈ ত্ৱষ্টা ৱজ্ৰমসিঞ্চ-ত্তপো ৱৈ স ৱজ্ৰ আসী-ত্তমুদ্যন্তু-ন্নাশক্নোদথ ৱৈ তৰ্হি ৱিষ্ণু- [ৱিষ্ণুঃ, অন্যা] 37
-ৰন্যা দেৱতা ঽঽসী-থ্সো-ঽব্ৰৱী-দ্ৱিষ্ণৱেহীদমা হৰিষ্যাৱো যেনাযমিদমিতিস ৱিষ্ণুস্ত্ৰেধা-ঽঽত্মানং-ৱিঁন্যধত্ত পৃথিৱ্যা-ন্তৃতীযমন্তৰিক্ষে তৃতীয-ন্দিৱি তৃতীয-মভিপৰ্যাৱৰ্তা-দ্ধ্যবিভেদ্যত্-পৃথিৱ্যা-ন্তৃতীযমাসী-ত্তেনেন্দ্ৰো ৱজ্ৰমুদযচ্ছ-দ্ৱিষ্ণ্ৱনুস্থিত-স্সো-ঽব্ৰৱীন্মা মে প্ৰ হাৰস্তি ৱা ইদ- [ৱা ইদম্, মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে] 38
-ম্মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে প্ৰদাস্যামীতি তদস্মৈ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-ত্প্ৰত্যগৃহ্ণাদধা মেতি ত-দ্ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-দ্ৱিষ্ণুঃ প্ৰত্যগৃহ্ণা-দস্মাস্ৱিন্দ্ৰ ইন্দ্ৰিয-ন্দধাত্ৱিতি যদন্তৰিক্ষে তৃতীযমাসী-ত্তেনেন্দ্ৰো ৱজ্ৰমুদযচ্ছ-দ্ৱিষ্ণ্ৱনুস্থিত-স্সো-ঽব্ৰৱীন্মা মে প্ৰহাৰস্তি ৱা ইদ- [ৱা ইদম্, মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে] 39
-ম্মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে প্ৰ দাস্যামীতি তদস্মৈ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-ত্প্ৰত্যগৃহ্ণা-দ্দ্ৱিৰ্মা-ঽধা ইতি ত-দ্ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-দ্ৱিষ্ণুঃ প্ৰত্যগৃহ্ণাদস্মাস্ৱিন্দ্ৰ ইন্দ্ৰিয-ন্দধাত্ৱিতি যদ্দিৱি তৃতীযমাসী-ত্তেনেন্দ্ৰো ৱজ্ৰমুদযচ্ছ-দ্ৱিষ্ণ্ৱনুস্থিত-স্সো-ঽব্ৰৱীন্মা মে প্ৰহাৰ্যেনাহ- [প্ৰহাৰ্যেনাহম্, ইদমস্মি ত-ত্তে] 40
-মিদমস্মি ত-ত্তে প্ৰদাস্যামীতি ত্ৱী(3) ইত্যব্ৰৱী-থ্সন্ধা-ন্তু সন্দধাৱহৈ ত্ৱামেৱ প্ৰৱিশানীতি যন্মা-ম্প্ৰৱিশেঃ কি-ম্মা ভুঞ্জ্যা ইত্যব্ৰৱী-ত্ত্ৱামেৱেন্ধীয তৱ ভোগায ত্ৱা-ম্প্ৰৱিশেযমিত্যব্ৰৱী-ত্তং-ৱৃঁত্ৰঃ প্ৰাৱিশদুদৰং-ৱৈঁ ৱৃত্ৰঃ, ক্ষু-ত্খলু ৱৈ মনুষ্যস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো য [ভ্ৰাতৃৱ্যো যঃ, এৱং-ৱেঁদ হন্তি] 41
এৱং-ৱেঁদ হন্তি ক্ষুধ-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্তদস্মৈ প্ৰাযচ্ছত্ত-ত্প্ৰত্যগৃহ্ণাত্- ত্ৰিৰ্মা-ঽধা ইতি ত-দ্ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-দ্ৱিষ্ণুঃ প্ৰত্যগৃহ্ণাদস্মাস্ৱিন্দ্ৰ ইন্দ্ৰিয-ন্দধাত্ৱিতি যত্ত্ৰিঃ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত্ৰিঃ প্ৰত্যগৃহ্ণা-ত্ত-ত্ত্ৰিধাতোস্ত্ৰিধাতুত্ৱং-যঁ-দ্ৱিষ্ণুৰন্ৱতিষ্ঠত ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্তস্মাদৈন্দ্ৰাৱৈষ্ণৱগ্ং হৱিৰ্ভৱতি যদ্ৱা ইদ-ঙ্কিঞ্চ তদস্মৈ ত-ত্প্ৰাযচ্ছ-দৃচ-স্সামানি যজূগ্ংষি সহস্ৰং-ৱাঁ অস্মৈ ত-ত্প্ৰাযচ্ছ-ত্তস্মা-থ্সহস্ৰদক্ষিণম্ ॥ 42 ॥
ত্ৱষ্টা হতপুত্ৰো ৱীন্দ্ৰগ্ং সোমমা-ঽহৰ-ত্তস্মিন্নিন্দ্ৰ উপহৱমৈচ্ছত ত-ন্নোপাহ্ৱযত পুত্ৰ-ম্মে-ঽৱধীৰিতি স যজ্ঞৱেশস-ঙ্কৃত্ৱা প্ৰাসহা সোমমপিব-ত্তস্য যদত্যশিষ্যত ত-ত্ত্ৱষ্টা-ঽঽহৱনীযমুপ প্ৰাৱৰ্তয-থ্স্ৱাহেন্দ্ৰশত্ৰুৰ্ৱৰ্ধস্ৱেতি স যাৱদূৰ্ধ্ৱঃ পৰাৱিদ্ধ্যতি তাৱতি স্ৱযমেৱ ৱ্যৰমত যদি ৱা তাৱ-ত্প্ৰৱণ- [তাৱ-ত্প্ৰৱণম্, আসীদ্যদি] 36
-মাসীদ্যদি ৱা তাৱদদ্ধ্যগ্নেৰাসী-থ্স সম্ভৱন্নগ্নীষোমাৱভি সমভৱ-থ্স ইষুমাত্ৰমিষুমাত্ৰং-ৱিঁষ্ৱঙ্ঙৱৰ্ধত স ইমাং-লোঁকানৱৃণোদ্য-দিমাং-লোঁকানৱৃণো-ত্ত-দ্ৱৃত্ৰস্য ৱৃত্ৰত্ৱ-ন্তস্মাদিন্দ্ৰো-ঽবিভেদপি ত্ৱষ্টা তস্মৈ ত্ৱষ্টা ৱজ্ৰমসিঞ্চ-ত্তপো ৱৈ স ৱজ্ৰ আসী-ত্তমুদ্যন্তু-ন্নাশক্নোদথ ৱৈ তৰ্হি ৱিষ্ণু- [ৱিষ্ণুঃ, অন্যা] 37
-ৰন্যা দেৱতা ঽঽসী-থ্সো-ঽব্ৰৱী-দ্ৱিষ্ণৱেহীদমা হৰিষ্যাৱো যেনাযমিদমিতিস ৱিষ্ণুস্ত্ৰেধা-ঽঽত্মানং-ৱিঁন্যধত্ত পৃথিৱ্যা-ন্তৃতীযমন্তৰিক্ষে তৃতীয-ন্দিৱি তৃতীয-মভিপৰ্যাৱৰ্তা-দ্ধ্যবিভেদ্যত্-পৃথিৱ্যা-ন্তৃতীযমাসী-ত্তেনেন্দ্ৰো ৱজ্ৰমুদযচ্ছ-দ্ৱিষ্ণ্ৱনুস্থিত-স্সো-ঽব্ৰৱীন্মা মে প্ৰ হাৰস্তি ৱা ইদ- [ৱা ইদম্, মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে] 38
-ম্মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে প্ৰদাস্যামীতি তদস্মৈ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-ত্প্ৰত্যগৃহ্ণাদধা মেতি ত-দ্ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-দ্ৱিষ্ণুঃ প্ৰত্যগৃহ্ণা-দস্মাস্ৱিন্দ্ৰ ইন্দ্ৰিয-ন্দধাত্ৱিতি যদন্তৰিক্ষে তৃতীযমাসী-ত্তেনেন্দ্ৰো ৱজ্ৰমুদযচ্ছ-দ্ৱিষ্ণ্ৱনুস্থিত-স্সো-ঽব্ৰৱীন্মা মে প্ৰহাৰস্তি ৱা ইদ- [ৱা ইদম্, মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে] 39
-ম্মযি ৱীৰ্য-ন্ত-ত্তে প্ৰ দাস্যামীতি তদস্মৈ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-ত্প্ৰত্যগৃহ্ণা-দ্দ্ৱিৰ্মা-ঽধা ইতি ত-দ্ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-দ্ৱিষ্ণুঃ প্ৰত্যগৃহ্ণাদস্মাস্ৱিন্দ্ৰ ইন্দ্ৰিয-ন্দধাত্ৱিতি যদ্দিৱি তৃতীযমাসী-ত্তেনেন্দ্ৰো ৱজ্ৰমুদযচ্ছ-দ্ৱিষ্ণ্ৱনুস্থিত-স্সো-ঽব্ৰৱীন্মা মে প্ৰহাৰ্যেনাহ- [প্ৰহাৰ্যেনাহম্, ইদমস্মি ত-ত্তে] 40
-মিদমস্মি ত-ত্তে প্ৰদাস্যামীতি ত্ৱী(3) ইত্যব্ৰৱী-থ্সন্ধা-ন্তু সন্দধাৱহৈ ত্ৱামেৱ প্ৰৱিশানীতি যন্মা-ম্প্ৰৱিশেঃ কি-ম্মা ভুঞ্জ্যা ইত্যব্ৰৱী-ত্ত্ৱামেৱেন্ধীয তৱ ভোগায ত্ৱা-ম্প্ৰৱিশেযমিত্যব্ৰৱী-ত্তং-ৱৃঁত্ৰঃ প্ৰাৱিশদুদৰং-ৱৈঁ ৱৃত্ৰঃ, ক্ষু-ত্খলু ৱৈ মনুষ্যস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো য [ভ্ৰাতৃৱ্যো যঃ, এৱং-ৱেঁদ হন্তি] 41
এৱং-ৱেঁদ হন্তি ক্ষুধ-ম্ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্তদস্মৈ প্ৰাযচ্ছত্ত-ত্প্ৰত্যগৃহ্ণাত্- ত্ৰিৰ্মা-ঽধা ইতি ত-দ্ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্ত-দ্ৱিষ্ণুঃ প্ৰত্যগৃহ্ণাদস্মাস্ৱিন্দ্ৰ ইন্দ্ৰিয-ন্দধাত্ৱিতি যত্ত্ৰিঃ প্ৰাযচ্ছ-ত্ত্ৰিঃ প্ৰত্যগৃহ্ণা-ত্ত-ত্ত্ৰিধাতোস্ত্ৰিধাতুত্ৱং-যঁ-দ্ৱিষ্ণুৰন্ৱতিষ্ঠত ৱিষ্ণৱে-ঽতি প্ৰাযচ্ছ-ত্তস্মাদৈন্দ্ৰাৱৈষ্ণৱগ্ং হৱিৰ্ভৱতি যদ্ৱা ইদ-ঙ্কিঞ্চ তদস্মৈ ত-ত্প্ৰাযচ্ছ-দৃচ-স্সামানি যজূগ্ংষি সহস্ৰং-ৱাঁ অস্মৈ ত-ত্প্ৰাযচ্ছ-ত্তস্মা-থ্সহস্ৰদক্ষিণম্ ॥ 42 ॥
(প্ৰৱণং - ঁৱিষ্ণু- ৰ্ৱা ইদ- মিদ - মহং - ঁযো - ভৱ - ত্যেক ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 12)
দেৱা ৱৈ ৰাজন্যা-জ্জাযমানা-দবিভযু-স্তমন্তৰেৱ সন্ত-ন্দাম্না ঽপৌম্ভন্-থ্স ৱা এষো-ঽপোব্ধো জাযতে য-দ্ৰাজন্যো যদ্ৱা এষো-ঽনপোব্ধো জাযেত ৱৃত্ৰা-ন্ঘ্নগ্গ্ শ্চৰেদ্য-ঙ্কামযেত ৰাজন্যমনপোব্ধো জাযেত ৱৃত্ৰা-ন্ঘ্নগ্গ্ শ্চৰেদিতি তস্মা এতমৈন্দ্ৰা বাৰ্হস্পত্য-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপেদৈন্দ্ৰো ৱৈ ৰাজন্যো ব্ৰহ্ম বৃহস্পতি ৰ্ব্ৰহ্মণৈৱৈন-ন্দাম্নো-ঽপোম্ভনা-ন্মুঞ্চতি হিৰণ্ময-ন্দাম দক্ষিণা সাক্ষাদেৱৈন-ন্দাম্নো-ঽপোম্ভনা-ন্মুঞ্চতি ॥ 43 ॥
দেৱা ৱৈ ৰাজন্যা-জ্জাযমানা-দবিভযু-স্তমন্তৰেৱ সন্ত-ন্দাম্না ঽপৌম্ভন্-থ্স ৱা এষো-ঽপোব্ধো জাযতে য-দ্ৰাজন্যো যদ্ৱা এষো-ঽনপোব্ধো জাযেত ৱৃত্ৰা-ন্ঘ্নগ্গ্ শ্চৰেদ্য-ঙ্কামযেত ৰাজন্যমনপোব্ধো জাযেত ৱৃত্ৰা-ন্ঘ্নগ্গ্ শ্চৰেদিতি তস্মা এতমৈন্দ্ৰা বাৰ্হস্পত্য-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপেদৈন্দ্ৰো ৱৈ ৰাজন্যো ব্ৰহ্ম বৃহস্পতি ৰ্ব্ৰহ্মণৈৱৈন-ন্দাম্নো-ঽপোম্ভনা-ন্মুঞ্চতি হিৰণ্ময-ন্দাম দক্ষিণা সাক্ষাদেৱৈন-ন্দাম্নো-ঽপোম্ভনা-ন্মুঞ্চতি ॥ 43 ॥
(এনং - দ্ৱাদশ চ) (অ. 13)
নৱোনৱো ভৱতি জাযমানো-ঽহ্না-ঙ্কেতুৰুষসা মেত্যগ্ৰে । ভাগ-ন্দেৱেভ্যো ৱিদধাত্যায-ন্প্ৰচন্দ্ৰমাস্তিৰতি দীৰ্ঘমাযুঃ ॥ যমাদিত্যা অগ্ংশুমাপ্যাযযন্তি যমক্ষিত-মক্ষিতযঃ পিবন্তি । তেন নো ৰাজা ৱৰুণো বৃহস্পতিৰা প্যাযযন্তু ভুৱনস্য গোপাঃ ॥প্ৰাচ্যা-ন্দিশি ত্ৱমিন্দ্ৰাসি ৰাজোতোদীচ্যাং-ৱৃঁত্ৰহন্ ৱৃত্ৰহা-ঽসি । যত্ৰ যন্তি স্ৰোত্যাস্ত- [যন্তি স্ৰোত্যাস্তত্, জিত-ন্তে] 44
-জ্জিত-ন্তে দক্ষিণতো ৱৃষভ এধি হৱ্যঃ ॥ ইন্দ্ৰো জযাতি ন পৰা জযাতা অধিৰাজো ৰাজসু ৰাজযাতি । ৱিশ্ৱা হি ভূযাঃ পৃতনা অভিষ্টীৰুপসদ্যো নমস্যো যথা-ঽসত্ ॥ অস্যেদেৱ প্ৰৰিৰিচে মহিত্ৱ-ন্দিৱঃ পৃথিৱ্যাঃ পৰ্যন্তৰিক্ষাত্ । স্ৱৰাডিন্দ্ৰো দম আ ৱিশ্ৱগূৰ্ত-স্স্ৱৰিৰমত্ৰো ৱৱক্ষে ৰণায ॥ অভি ত্ৱা শূৰ নোনুমো-ঽদুগ্ধা ইৱ ধেনৱঃ । ঈশান- [ঈশানম্, অস্য] 45
-মস্য জগত-স্সুৱৰ্দৃশমীশানমিন্দ্ৰ তস্থুষঃ ॥ ত্ৱামিদ্ধি হৱামহে সাতা ৱাজস্য কাৰৱঃ । ত্ৱাং-ৱৃঁত্ৰেষ্ৱিন্দ্ৰ সত্পতি-ন্নৰস্ত্ৱা-ঙ্কাষ্ঠাস্ৱৰ্ৱতঃ ॥ যদ্দ্যাৱইন্দ্ৰতেশতগ্ং শত-ম্ভূমীৰুত স্যুঃ । ন ত্ৱা ৱজ্ৰিন্-থ্সহস্ৰগ্ং সূৰ্যা অনু ন জাতমষ্ট ৰোদসী ॥ পিবা সোমমিন্দ্ৰ মন্দতু ত্ৱা যন্তে সুষাৱ হৰ্যশ্ৱাদ্ৰিঃ । 46
সোতুৰ্বাহুভ্যাগ্ং সুযতো নাৰ্ৱা ॥ ৰেৱতীৰ্ন-স্সধমাদ ইন্দ্ৰে সন্তু তুৱিৱাজাঃ । ক্ষুমন্তো যাভিৰ্মদেম ॥ উদগ্নে শুচযস্তৱ , ৱি জ্যোতিষো,দু ত্য-ঞ্জাতৱেদসগ্ংসপ্ত ত্ৱা হৰিতো ৰথে ৱহন্তি দেৱ সূৰ্য । শোচিষ্কেশং-ৱিঁচক্ষণ ॥ চিত্ৰ-ন্দেৱানামুদগাদনীক-ঞ্চক্ষুৰ্মিত্ৰস্য ৱৰুণস্যা-ঽগ্নেঃ । আ-ঽপ্ৰা দ্যাৱাপৃথিৱী অন্তৰিক্ষগ্ং সূৰ্য আত্মা জগতস্তস্থুষ- [জগতস্তস্থুষঃ, চ ।] 47
-শ্চ ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা ঋতাৱৃধ ঋতুভিৰ্-হৱনশ্ৰুতঃ । জুষন্তাং-যুঁজ্য-ম্পযঃ ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা-শ্শৃণুতেমগ্ং হৱ-ম্মে যে অন্তৰিক্ষে য উপ দ্যৱিষ্ঠ । যে অগ্নিজিহ্ৱা উত ৱা যজত্ৰা আসদ্যাস্মি-ন্বৰ্হিষি মাদযদ্ধ্ৱম্ ॥ 48 ॥
নৱোনৱো ভৱতি জাযমানো-ঽহ্না-ঙ্কেতুৰুষসা মেত্যগ্ৰে । ভাগ-ন্দেৱেভ্যো ৱিদধাত্যায-ন্প্ৰচন্দ্ৰমাস্তিৰতি দীৰ্ঘমাযুঃ ॥ যমাদিত্যা অগ্ংশুমাপ্যাযযন্তি যমক্ষিত-মক্ষিতযঃ পিবন্তি । তেন নো ৰাজা ৱৰুণো বৃহস্পতিৰা প্যাযযন্তু ভুৱনস্য গোপাঃ ॥প্ৰাচ্যা-ন্দিশি ত্ৱমিন্দ্ৰাসি ৰাজোতোদীচ্যাং-ৱৃঁত্ৰহন্ ৱৃত্ৰহা-ঽসি । যত্ৰ যন্তি স্ৰোত্যাস্ত- [যন্তি স্ৰোত্যাস্তত্, জিত-ন্তে] 44
-জ্জিত-ন্তে দক্ষিণতো ৱৃষভ এধি হৱ্যঃ ॥ ইন্দ্ৰো জযাতি ন পৰা জযাতা অধিৰাজো ৰাজসু ৰাজযাতি । ৱিশ্ৱা হি ভূযাঃ পৃতনা অভিষ্টীৰুপসদ্যো নমস্যো যথা-ঽসত্ ॥ অস্যেদেৱ প্ৰৰিৰিচে মহিত্ৱ-ন্দিৱঃ পৃথিৱ্যাঃ পৰ্যন্তৰিক্ষাত্ । স্ৱৰাডিন্দ্ৰো দম আ ৱিশ্ৱগূৰ্ত-স্স্ৱৰিৰমত্ৰো ৱৱক্ষে ৰণায ॥ অভি ত্ৱা শূৰ নোনুমো-ঽদুগ্ধা ইৱ ধেনৱঃ । ঈশান- [ঈশানম্, অস্য] 45
-মস্য জগত-স্সুৱৰ্দৃশমীশানমিন্দ্ৰ তস্থুষঃ ॥ ত্ৱামিদ্ধি হৱামহে সাতা ৱাজস্য কাৰৱঃ । ত্ৱাং-ৱৃঁত্ৰেষ্ৱিন্দ্ৰ সত্পতি-ন্নৰস্ত্ৱা-ঙ্কাষ্ঠাস্ৱৰ্ৱতঃ ॥ যদ্দ্যাৱইন্দ্ৰতেশতগ্ং শত-ম্ভূমীৰুত স্যুঃ । ন ত্ৱা ৱজ্ৰিন্-থ্সহস্ৰগ্ং সূৰ্যা অনু ন জাতমষ্ট ৰোদসী ॥ পিবা সোমমিন্দ্ৰ মন্দতু ত্ৱা যন্তে সুষাৱ হৰ্যশ্ৱাদ্ৰিঃ । 46
সোতুৰ্বাহুভ্যাগ্ং সুযতো নাৰ্ৱা ॥ ৰেৱতীৰ্ন-স্সধমাদ ইন্দ্ৰে সন্তু তুৱিৱাজাঃ । ক্ষুমন্তো যাভিৰ্মদেম ॥ উদগ্নে শুচযস্তৱ , ৱি জ্যোতিষো,দু ত্য-ঞ্জাতৱেদসগ্ংসপ্ত ত্ৱা হৰিতো ৰথে ৱহন্তি দেৱ সূৰ্য । শোচিষ্কেশং-ৱিঁচক্ষণ ॥ চিত্ৰ-ন্দেৱানামুদগাদনীক-ঞ্চক্ষুৰ্মিত্ৰস্য ৱৰুণস্যা-ঽগ্নেঃ । আ-ঽপ্ৰা দ্যাৱাপৃথিৱী অন্তৰিক্ষগ্ং সূৰ্য আত্মা জগতস্তস্থুষ- [জগতস্তস্থুষঃ, চ ।] 47
-শ্চ ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা ঋতাৱৃধ ঋতুভিৰ্-হৱনশ্ৰুতঃ । জুষন্তাং-যুঁজ্য-ম্পযঃ ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা-শ্শৃণুতেমগ্ং হৱ-ম্মে যে অন্তৰিক্ষে য উপ দ্যৱিষ্ঠ । যে অগ্নিজিহ্ৱা উত ৱা যজত্ৰা আসদ্যাস্মি-ন্বৰ্হিষি মাদযদ্ধ্ৱম্ ॥ 48 ॥
(ত - দীশান - মদ্ৰি - স্তস্থুষ - স্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 14)
(দেৱা মনুষ্যা - দেৱসুৰা অব্ৰুৱন্ - দেৱাসুৰাস্তেষা-ঙ্গাযত্ৰী - প্ৰজাপতিস্তা যত্ৰা-ঽ - গ্নে গোভিঃ - চিত্ৰযা - মাৰুতং - দেৱা ৱসৱ্যা অগ্নে - মাৰুতমিতি - দেৱা ৱসৱ্যা দেৱা-শ্শৰ্মণ্যাঃ - সৰ্ৱাণি - ত্ৱষ্টা হতপুত্ৰো - দেৱা ৱৈ ৰাজন্যান্ - নৱোনৱ - শ্চতুৰ্দশ )
(দেৱা মনুষ্যাঃ - প্ৰজা-ম্পশুন্ - দেৱা ৱসৱ্যাঃ - পৰিদধ্যদিদ- মস্ম্য - ষ্টা চত্ৱাৰিগ্ংশত্ )
(দেৱা মনুষ্যা, মাদযধ্ৱং)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ন্দ্ৱিতীযকাণ্ডে চতুৰ্থঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥