కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్ద్వితీయకాణ్డే చతుర్థః ప్రశ్నః - ఇష్టివిధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
దేవా మనుష్యాః పితరస్తే-ఽన్యత ఆసన్నసురా రక్షాగ్ంసి పిశాచాస్తే ఽన్యతస్తేషా-న్దేవానాముత యదల్పం-లోఁహితమకుర్వ-న్త-ద్రక్షాగ్ంసి రాత్రీభిరసుభ్న-న్తాన్-థ్సుబ్ధా-న్మృతానభి వ్యౌచ్ఛ-త్తే దేవా అవిదుర్యో వై నో-ఽయ-మ్మ్రియతే రక్షాగ్ంసి వా ఇమ-ఙ్ఘ్నన్తీతి తే రక్షాగ్స్యుపామన్త్రయన్త తాన్యబ్రువన్. వరం-వృఁణామహై య- [యత్, అసురాన్ జయామ] 1
-దసురాన్ జయామ తన్నః సహాసదితి తతో వై దేవా అసురానజయ-న్తే-ఽసురాన్ జిత్వారక్షాగ్స్యపానుదన్త తాని రక్షాగ్స్యనృతమ కర్తేతి సమన్త-న్దేవా-న్పర్యవిశ-న్తే దేవా అగ్నావనాథన్త తే-ఽగ్నయే ప్రవతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిరవపన్నగ్నయే విబాధవతే-ఽగ్నయే ప్రతీకవతే యదగ్నయే ప్రవతే నిరవపన్. యాన్యేవ పురస్తా-ద్రక్షాగ్- [పురస్తా-ద్రక్షాగ్ంసి, ఆసన్తాని తేన] 2
-స్యాసన్తాని తేన ప్రాణుదన్త యదగ్నయే విబాధవతే యాన్యేవాభితో రక్షాగ్స్యాస-న్తాని తేన వ్యబాధన్త యదగ్నయే ప్రతీకవతే యాన్యేవ పశ్చా-ద్రక్షాగ్స్యాస-న్తాని తేనాపానుదన్త తతో దేవా అభవ-న్పరాసురా యో భ్రాతృవ్యవాన్-థ్స్యా-థ్స స్పర్ధమాన ఏతయేష్ట్యా యజేతాగ్నయే ప్రవతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేదగ్నయే విబాధవతే- [విబాధవతే, అగ్నయే ప్రతీకవతే] 3
-ఽగ్నయే ప్రతీకవతే యదగ్నయే ప్రవతే నిర్వపతి య ఏవాస్మాచ్ఛ్రేయాన్-భ్రాతృవ్యస్త-న్తేన ప్రణుదతే యదగ్నయే విబాధవతే య ఏవైనేన సదృన్త-న్తేన వి బాధతే యదగ్నయే ప్రతీకవతే య ఏవాస్మా-త్పాపీయా-న్త-న్తేనాప నుదతే ప్ర శ్రేయాగ్ంస-మ్భ్రాతృవ్య-న్నుదతేతి సదృశ-ఙ్క్రామతి నైన-మ్పాపీయానాప్నోతి య ఏవం ఁవిద్వానేతయేష్ట్యా యజతే ॥ 4 ॥
దేవా మనుష్యాః పితరస్తే-ఽన్యత ఆసన్నసురా రక్షాగ్ంసి పిశాచాస్తే ఽన్యతస్తేషా-న్దేవానాముత యదల్పం-లోఁహితమకుర్వ-న్త-ద్రక్షాగ్ంసి రాత్రీభిరసుభ్న-న్తాన్-థ్సుబ్ధా-న్మృతానభి వ్యౌచ్ఛ-త్తే దేవా అవిదుర్యో వై నో-ఽయ-మ్మ్రియతే రక్షాగ్ంసి వా ఇమ-ఙ్ఘ్నన్తీతి తే రక్షాగ్స్యుపామన్త్రయన్త తాన్యబ్రువన్. వరం-వృఁణామహై య- [యత్, అసురాన్ జయామ] 1
-దసురాన్ జయామ తన్నః సహాసదితి తతో వై దేవా అసురానజయ-న్తే-ఽసురాన్ జిత్వారక్షాగ్స్యపానుదన్త తాని రక్షాగ్స్యనృతమ కర్తేతి సమన్త-న్దేవా-న్పర్యవిశ-న్తే దేవా అగ్నావనాథన్త తే-ఽగ్నయే ప్రవతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిరవపన్నగ్నయే విబాధవతే-ఽగ్నయే ప్రతీకవతే యదగ్నయే ప్రవతే నిరవపన్. యాన్యేవ పురస్తా-ద్రక్షాగ్- [పురస్తా-ద్రక్షాగ్ంసి, ఆసన్తాని తేన] 2
-స్యాసన్తాని తేన ప్రాణుదన్త యదగ్నయే విబాధవతే యాన్యేవాభితో రక్షాగ్స్యాస-న్తాని తేన వ్యబాధన్త యదగ్నయే ప్రతీకవతే యాన్యేవ పశ్చా-ద్రక్షాగ్స్యాస-న్తాని తేనాపానుదన్త తతో దేవా అభవ-న్పరాసురా యో భ్రాతృవ్యవాన్-థ్స్యా-థ్స స్పర్ధమాన ఏతయేష్ట్యా యజేతాగ్నయే ప్రవతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేదగ్నయే విబాధవతే- [విబాధవతే, అగ్నయే ప్రతీకవతే] 3
-ఽగ్నయే ప్రతీకవతే యదగ్నయే ప్రవతే నిర్వపతి య ఏవాస్మాచ్ఛ్రేయాన్-భ్రాతృవ్యస్త-న్తేన ప్రణుదతే యదగ్నయే విబాధవతే య ఏవైనేన సదృన్త-న్తేన వి బాధతే యదగ్నయే ప్రతీకవతే య ఏవాస్మా-త్పాపీయా-న్త-న్తేనాప నుదతే ప్ర శ్రేయాగ్ంస-మ్భ్రాతృవ్య-న్నుదతేతి సదృశ-ఙ్క్రామతి నైన-మ్పాపీయానాప్నోతి య ఏవం ఁవిద్వానేతయేష్ట్యా యజతే ॥ 4 ॥
(వృణామహై యత్ - పురస్తా-ద్రక్షాగ్ంసి- వపేదగ్నయే విబాధవత - ఏవం - చత్వారి చ) (అ. 1)
దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆస-న్తే దేవా అబ్రువన్. యో నో వీర్యావత్తమస్తమను సమారభామహా ఇతి త ఇన్ద్రమబ్రువ-న్త్వం-వైఁ నో వీర్యావత్తమో-ఽసి త్వామను సమారభామహా ఇతి సో-ఽబ్రవీ-త్తిస్రో మ ఇమాస్తనువో వీర్యావతీస్తాః ప్రీణీతాథా-సురానభి భవిష్యథేతి తా వై బ్రూహీత్యబ్రువన్నియమగ్ం హోముగియం-విఁమృధేయ-మిన్ద్రియావతీ- [-మిన్ద్రియావతీ, ఇత్యబ్రవీత్త] 5
-త్యబ్రవీత్త ఇన్ద్రాయాగ్ం హోముచే పురోడాశమేకాదశకపాల-న్నిరవపన్నిన్ద్రాయ వైమృధాయే-న్ద్రాయేన్ద్రియావతే యదిన్ద్రాయాగ్ం హోముచే నిరవపన్నగ్ంహస ఏవ తేనాముచ్యన్త యదిన్ద్రాయ వై మృధాయ మృధ ఏవ తేనాపాఘ్నతయదిన్ద్రాయేన్ద్రియావత ఇన్ద్రియమేవ తేనా-ఽఽత్మన్నదధత త్రయస్త్రిగ్ంశత్కపాల-మ్పురోడాశ-న్నిరవప-న్త్రయస్త్రిగ్ంశద్వై దేవతాస్తా ఇన్ద్ర ఆత్మన్నను సమారభంయఁత భూత్యై [భూత్యై, తాం-వాఁవ] 6
తాం-వాఁవ దేవా విజితి-ముత్తమా-మసురై-ర్వ్యజయన్తయో భ్రాతృవ్యవాన్థ్- స్యా-థ్స స్పర్ధమాన ఏతయేష్ట్యా యజేతేన్ద్రాయాగ్ం హోముచే పురోడాశమేకాదశకపాల-న్నిర్వపేదిన్ద్రాయ వైమృధాయేన్ద్రాయేన్ద్రియావతే-ఽగ్ం హసా వా ఏష గృహీతో యస్మాచ్ఛ్రేయా-న్భ్రాతృవ్యోయదిన్ద్రాయాగ్ం హోముచే నిర్వపత్యగ్ంహస ఏవ తేన ముచ్యతేమృధా వా ఏషో-ఽభిషణ్ణో యస్మా-థ్సమానేష్వన్య-శ్శ్రేయానుతా- [శ్రేయానుత, అ-ఽభ్రాతృవ్యో] 7
-ఽభ్రాతృవ్యో యదిన్ద్రాయ వైమృధాయ మృధ ఏవ తేనాప హతేయదిన్ద్రాయేన్ద్రియావత ఇన్ద్రియమేవ తేనాత్మ-న్ధత్తే త్రయస్త్రిగ్ంశత్కపాల-మ్పురోడాశ-న్నిర్వపతి త్రయస్త్రిగ్ంశద్వై దేవతాస్తా ఏవ యజమాన ఆత్మన్నను సమారభంయఁతే భూత్యై సా వా ఏషా విజితిర్నామేష్టిర్య ఏవం-విఁద్వానేతయేష్ట్యా యజత ఉత్తమామేవ విజితి-మ్భ్రాతృవ్యేణ వి జయతే ॥ 8 ॥
దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆస-న్తే దేవా అబ్రువన్. యో నో వీర్యావత్తమస్తమను సమారభామహా ఇతి త ఇన్ద్రమబ్రువ-న్త్వం-వైఁ నో వీర్యావత్తమో-ఽసి త్వామను సమారభామహా ఇతి సో-ఽబ్రవీ-త్తిస్రో మ ఇమాస్తనువో వీర్యావతీస్తాః ప్రీణీతాథా-సురానభి భవిష్యథేతి తా వై బ్రూహీత్యబ్రువన్నియమగ్ం హోముగియం-విఁమృధేయ-మిన్ద్రియావతీ- [-మిన్ద్రియావతీ, ఇత్యబ్రవీత్త] 5
-త్యబ్రవీత్త ఇన్ద్రాయాగ్ం హోముచే పురోడాశమేకాదశకపాల-న్నిరవపన్నిన్ద్రాయ వైమృధాయే-న్ద్రాయేన్ద్రియావతే యదిన్ద్రాయాగ్ం హోముచే నిరవపన్నగ్ంహస ఏవ తేనాముచ్యన్త యదిన్ద్రాయ వై మృధాయ మృధ ఏవ తేనాపాఘ్నతయదిన్ద్రాయేన్ద్రియావత ఇన్ద్రియమేవ తేనా-ఽఽత్మన్నదధత త్రయస్త్రిగ్ంశత్కపాల-మ్పురోడాశ-న్నిరవప-న్త్రయస్త్రిగ్ంశద్వై దేవతాస్తా ఇన్ద్ర ఆత్మన్నను సమారభంయఁత భూత్యై [భూత్యై, తాం-వాఁవ] 6
తాం-వాఁవ దేవా విజితి-ముత్తమా-మసురై-ర్వ్యజయన్తయో భ్రాతృవ్యవాన్థ్- స్యా-థ్స స్పర్ధమాన ఏతయేష్ట్యా యజేతేన్ద్రాయాగ్ం హోముచే పురోడాశమేకాదశకపాల-న్నిర్వపేదిన్ద్రాయ వైమృధాయేన్ద్రాయేన్ద్రియావతే-ఽగ్ం హసా వా ఏష గృహీతో యస్మాచ్ఛ్రేయా-న్భ్రాతృవ్యోయదిన్ద్రాయాగ్ం హోముచే నిర్వపత్యగ్ంహస ఏవ తేన ముచ్యతేమృధా వా ఏషో-ఽభిషణ్ణో యస్మా-థ్సమానేష్వన్య-శ్శ్రేయానుతా- [శ్రేయానుత, అ-ఽభ్రాతృవ్యో] 7
-ఽభ్రాతృవ్యో యదిన్ద్రాయ వైమృధాయ మృధ ఏవ తేనాప హతేయదిన్ద్రాయేన్ద్రియావత ఇన్ద్రియమేవ తేనాత్మ-న్ధత్తే త్రయస్త్రిగ్ంశత్కపాల-మ్పురోడాశ-న్నిర్వపతి త్రయస్త్రిగ్ంశద్వై దేవతాస్తా ఏవ యజమాన ఆత్మన్నను సమారభంయఁతే భూత్యై సా వా ఏషా విజితిర్నామేష్టిర్య ఏవం-విఁద్వానేతయేష్ట్యా యజత ఉత్తమామేవ విజితి-మ్భ్రాతృవ్యేణ వి జయతే ॥ 8 ॥
(ఇన్ద్రియావతీ - భూత్యా - ఉతై - కాన్న పఞ్చాశచ్చ) (అ. 2)
దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆస-న్తేషా-ఙ్గాయత్ర్యోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్ప్రజా-మ్పశూన్-థ్సగృంహ్యా ఽఽదాయా-పక్రమ్యాతిష్ఠ-త్తే-ఽమన్యన్త యతరాన్. వా ఇయముపావర్థ్స్యతి త ఇద-మ్భవిష్యన్తీతి తాం-వ్యఁహ్వయన్త విశ్వకర్మన్నితి దేవా దాభీత్యసురా-స్సా నాన్యతరాగ్శ్చ-నోపావర్తత తే దేవా ఏత-ద్యజురపశ్యన్నోజో-ఽసి సహో-ఽసి బలమసి [బలమసి, భ్రాజో-ఽసి] 9
భ్రాజో-ఽసి దేవానా-న్ధామ నామా-ఽసి విశ్వమసి విశ్వాయు-స్సర్వమసి సర్వాయురభిభూరితి వావ దేవా అసురాణామోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్ప్రజా-మ్పశూనవృఞ్జత య-ద్గాయత్ర్యపక్రమ్యాతిష్ఠ-త్తస్మాదేతా-ఙ్గాయత్రీతీష్టిమాహు-స్సంవఁథ్సరో వై గాయత్రీ సంవఁథ్సరో వై తదపక్రమ్యాతిష్ఠ-ద్యదేతయా దేవా అసురాణామోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య- [బలమిన్ద్రియం-వీఁర్యమ్, ప్రజా-మ్పశూ-] 10
-మ్ప్రజా-మ్పశూ-నవృఞ్జత తస్మాదేతాగ్ం సంవఁర్గ ఇతీష్టిమాహుర్యో భ్రాతృవ్యవాన్థ్స్యా-థ్సస్పర్ధమాన ఏతయేష్ట్యా యజేతాగ్నయే సంవఁర్గాయ పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేత్తగ్ంశృతమాసన్నమేతేన యజుషా-ఽభి మృశేదోజ ఏవ బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్ప్రజా-మ్పశూ-న్భ్రాతృవ్యస్య వృఙ్క్తే భవత్యాత్మనా పరాస్య భ్రాతృవ్యో భవతి ॥ 11
దేవాసురా-స్సంయఁత్తా ఆస-న్తేషా-ఙ్గాయత్ర్యోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్ప్రజా-మ్పశూన్-థ్సగృంహ్యా ఽఽదాయా-పక్రమ్యాతిష్ఠ-త్తే-ఽమన్యన్త యతరాన్. వా ఇయముపావర్థ్స్యతి త ఇద-మ్భవిష్యన్తీతి తాం-వ్యఁహ్వయన్త విశ్వకర్మన్నితి దేవా దాభీత్యసురా-స్సా నాన్యతరాగ్శ్చ-నోపావర్తత తే దేవా ఏత-ద్యజురపశ్యన్నోజో-ఽసి సహో-ఽసి బలమసి [బలమసి, భ్రాజో-ఽసి] 9
భ్రాజో-ఽసి దేవానా-న్ధామ నామా-ఽసి విశ్వమసి విశ్వాయు-స్సర్వమసి సర్వాయురభిభూరితి వావ దేవా అసురాణామోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్ప్రజా-మ్పశూనవృఞ్జత య-ద్గాయత్ర్యపక్రమ్యాతిష్ఠ-త్తస్మాదేతా-ఙ్గాయత్రీతీష్టిమాహు-స్సంవఁథ్సరో వై గాయత్రీ సంవఁథ్సరో వై తదపక్రమ్యాతిష్ఠ-ద్యదేతయా దేవా అసురాణామోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య- [బలమిన్ద్రియం-వీఁర్యమ్, ప్రజా-మ్పశూ-] 10
-మ్ప్రజా-మ్పశూ-నవృఞ్జత తస్మాదేతాగ్ం సంవఁర్గ ఇతీష్టిమాహుర్యో భ్రాతృవ్యవాన్థ్స్యా-థ్సస్పర్ధమాన ఏతయేష్ట్యా యజేతాగ్నయే సంవఁర్గాయ పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేత్తగ్ంశృతమాసన్నమేతేన యజుషా-ఽభి మృశేదోజ ఏవ బలమిన్ద్రియం-వీఁర్య-మ్ప్రజా-మ్పశూ-న్భ్రాతృవ్యస్య వృఙ్క్తే భవత్యాత్మనా పరాస్య భ్రాతృవ్యో భవతి ॥ 11
(బలమస్యే - తయా దేవా అసురాణామోజో బలమిన్ద్రియం-వీఁర్యం - పఞ్చచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 3)
ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత తా అస్మా-థ్సృష్టాః పరాచీరాయ-న్తా యత్రావస-న్తతో గర్ముదుదతిష్ఠ-త్తా బృహస్పతిశ్చాన్వవైతాగ్ం సో-ఽబ్రవీ-ద్బృహస్పతిరనయా త్వా ప్రతిష్ఠాన్యథ త్వా ప్రజా ఉపావర్థ్స్యన్తీతి త-మ్ప్రాతిష్ఠ-త్తతో వై ప్రజాపతి-మ్ప్రజా ఉపావర్తన్త యః ప్రజాకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏత-మ్ప్రాజాపత్య-ఙ్గార్ముత-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-త్ప్రజాపతి- [-నిర్వపే-త్ప్రజాపతిమ్, ఏవ స్వేన] 12
-మేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై ప్రజా-మ్ప్రజనయతిప్రజాపతిః పశూనసృజత తే-ఽస్మా-థ్సృష్టాః పరాఞ్చ ఆయ-న్తే యత్రావస-న్తతో గర్ముదుదతిష్ఠ-త్తా-న్పూషా చాన్వవైతాగ్ం సో-ఽబ్రవీ-త్పూషా-ఽనయా మా ప్రతిష్ఠాథ త్వా పశవ ఉపావర్థ్స్యన్తీతి మా-మ్ప్రతిష్ఠేతి సోమో-ఽబ్రవీ-న్మమ వా [-మమ వై, అకృష్టపచ్యమిత్యుభౌ] 13
అకృష్టపచ్యమిత్యుభౌ వా-మ్ప్రతిష్ఠానీత్యబ్రవీ-త్తౌ ప్రాతిష్ఠ-త్తతో వై ప్రజాపతి-మ్పశవ ఉపావర్తన్త యః పశుకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏతగ్ం సోమాపౌష్ణ-ఙ్గార్ముత-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సోమాపూషణావేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మై పశూ-న్ప్రజనయత-స్సోమో వై రేతోధాః పూషా పశూనా-మ్ప్రజనయితా సోమ ఏవాస్మై రేతో దధాతి పూషా పశూ-న్ప్రజనయతి ॥ 14 ॥
ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత తా అస్మా-థ్సృష్టాః పరాచీరాయ-న్తా యత్రావస-న్తతో గర్ముదుదతిష్ఠ-త్తా బృహస్పతిశ్చాన్వవైతాగ్ం సో-ఽబ్రవీ-ద్బృహస్పతిరనయా త్వా ప్రతిష్ఠాన్యథ త్వా ప్రజా ఉపావర్థ్స్యన్తీతి త-మ్ప్రాతిష్ఠ-త్తతో వై ప్రజాపతి-మ్ప్రజా ఉపావర్తన్త యః ప్రజాకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏత-మ్ప్రాజాపత్య-ఙ్గార్ముత-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-త్ప్రజాపతి- [-నిర్వపే-త్ప్రజాపతిమ్, ఏవ స్వేన] 12
-మేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై ప్రజా-మ్ప్రజనయతిప్రజాపతిః పశూనసృజత తే-ఽస్మా-థ్సృష్టాః పరాఞ్చ ఆయ-న్తే యత్రావస-న్తతో గర్ముదుదతిష్ఠ-త్తా-న్పూషా చాన్వవైతాగ్ం సో-ఽబ్రవీ-త్పూషా-ఽనయా మా ప్రతిష్ఠాథ త్వా పశవ ఉపావర్థ్స్యన్తీతి మా-మ్ప్రతిష్ఠేతి సోమో-ఽబ్రవీ-న్మమ వా [-మమ వై, అకృష్టపచ్యమిత్యుభౌ] 13
అకృష్టపచ్యమిత్యుభౌ వా-మ్ప్రతిష్ఠానీత్యబ్రవీ-త్తౌ ప్రాతిష్ఠ-త్తతో వై ప్రజాపతి-మ్పశవ ఉపావర్తన్త యః పశుకామ-స్స్యా-త్తస్మా ఏతగ్ం సోమాపౌష్ణ-ఙ్గార్ముత-ఞ్చరు-న్నిర్వపే-థ్సోమాపూషణావేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మై పశూ-న్ప్రజనయత-స్సోమో వై రేతోధాః పూషా పశూనా-మ్ప్రజనయితా సోమ ఏవాస్మై రేతో దధాతి పూషా పశూ-న్ప్రజనయతి ॥ 14 ॥
(వపే-త్ప్రజాపతిం - ఁవై - దధాతి పూషా - త్రీణి చ) (అ. 4)
అగ్నే గోభిర్న ఆ గహీన్దో పుష్ట్యా జుషస్వ నః । ఇన్ద్రో ధర్తా గృహేషు నః ॥ సవితా య-స్సహస్రియ-స్స నో గృహేషు రారణత్ । ఆ పూషా ఏత్వా వసు ॥ ధాతా దదాతు నో రయిమీశానో జగతస్పతిః । స నః పూర్ణేన వావనత్ ॥ త్వష్టా యో వృషభో వృషా స నో గృహేషు రారణత్ । సహస్రేణాయుతేన చ ॥ యేన దేవా అమృత- [అమృతమ్, దీర్ఘగ్గ్ శ్రవో దివ్యైరయన్త ।] 15
-న్దీర్ఘగ్గ్ శ్రవో దివ్యైరయన్త । రాయస్పోష త్వమస్మభ్య-ఙ్గవాఙ్కుల్మి-ఞ్జీవస ఆ యువస్వ ॥ అగ్ని ర్గృహపతి-స్సోమో విశ్వవనిః సవితా సుమేధా-స్స్వాహా ॥ అగ్నే గృహపతే యస్తే ఘృత్యో భాగస్తేన సహ ఓజ ఆక్రమమాణాయ ధేహి శ్రైష్ఠ్యాత్పథో మా యోష-మ్మూర్ధా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ॥ 16 ॥
అగ్నే గోభిర్న ఆ గహీన్దో పుష్ట్యా జుషస్వ నః । ఇన్ద్రో ధర్తా గృహేషు నః ॥ సవితా య-స్సహస్రియ-స్స నో గృహేషు రారణత్ । ఆ పూషా ఏత్వా వసు ॥ ధాతా దదాతు నో రయిమీశానో జగతస్పతిః । స నః పూర్ణేన వావనత్ ॥ త్వష్టా యో వృషభో వృషా స నో గృహేషు రారణత్ । సహస్రేణాయుతేన చ ॥ యేన దేవా అమృత- [అమృతమ్, దీర్ఘగ్గ్ శ్రవో దివ్యైరయన్త ।] 15
-న్దీర్ఘగ్గ్ శ్రవో దివ్యైరయన్త । రాయస్పోష త్వమస్మభ్య-ఙ్గవాఙ్కుల్మి-ఞ్జీవస ఆ యువస్వ ॥ అగ్ని ర్గృహపతి-స్సోమో విశ్వవనిః సవితా సుమేధా-స్స్వాహా ॥ అగ్నే గృహపతే యస్తే ఘృత్యో భాగస్తేన సహ ఓజ ఆక్రమమాణాయ ధేహి శ్రైష్ఠ్యాత్పథో మా యోష-మ్మూర్ధా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ॥ 16 ॥
(అమృత - మష్టాత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 5)
చిత్రయా యజేత పశుకామ ఇయం-వైఁ చిత్రా యద్వా అస్యాం-విఁశ్వ-మ్భూతమధి ప్రజాయతే తే నేయఞ్చిత్రా య ఏవం-విఁద్వాగ్ శ్చిత్రయా పశుకామో యజతే ప్ర ప్రజయా పశుభి ర్మిథునై ర్జాయతే ప్రైవాగ్నేయేన వాపయతి రేతః సౌమ్యేన దధాతి రేత ఏవ హిత-న్త్వష్టా రూపాణి వి కరోతిసారస్వతౌ భవత ఏతద్వై దైవ్య-మ్మిథున-న్దైవ్యమేవాస్మై [-దైవ్యమేవాస్మై, మిథున-మ్మద్ధ్యతో] 17
మిథున-మ్మద్ధ్యతో దధాతి పుష్ట్యై ప్రజననాయ సినీవాల్యై చరుర్భవతి వాగ్వై సినీవాలీ పుష్టిః ఖలు వై వాక్పుష్టిమేవ వాచముపైత్యైన్ద్ర ఉత్తమో భవతి తేనైవ తన్మిథునగ్ం సప్తైతాని హవీగ్ంషి భవన్తి సప్త గ్రామ్యాః పశవః సప్తారణ్యా-స్సప్త ఛన్దాగ్స్యు-భయస్యా-వరుద్ధ్యా అథైతా ఆహుతీ ర్జుహోత్యేతే వై దేవాః పుష్టిపతయస్త ఏవా స్మి-న్పుష్టి-న్దధతి పుష్యతి ప్రజయా పశుభిరథో యదేతా ఆహుతీ ర్జుహోతి ప్రతిష్ఠిత్యై ॥ 18 ॥
చిత్రయా యజేత పశుకామ ఇయం-వైఁ చిత్రా యద్వా అస్యాం-విఁశ్వ-మ్భూతమధి ప్రజాయతే తే నేయఞ్చిత్రా య ఏవం-విఁద్వాగ్ శ్చిత్రయా పశుకామో యజతే ప్ర ప్రజయా పశుభి ర్మిథునై ర్జాయతే ప్రైవాగ్నేయేన వాపయతి రేతః సౌమ్యేన దధాతి రేత ఏవ హిత-న్త్వష్టా రూపాణి వి కరోతిసారస్వతౌ భవత ఏతద్వై దైవ్య-మ్మిథున-న్దైవ్యమేవాస్మై [-దైవ్యమేవాస్మై, మిథున-మ్మద్ధ్యతో] 17
మిథున-మ్మద్ధ్యతో దధాతి పుష్ట్యై ప్రజననాయ సినీవాల్యై చరుర్భవతి వాగ్వై సినీవాలీ పుష్టిః ఖలు వై వాక్పుష్టిమేవ వాచముపైత్యైన్ద్ర ఉత్తమో భవతి తేనైవ తన్మిథునగ్ం సప్తైతాని హవీగ్ంషి భవన్తి సప్త గ్రామ్యాః పశవః సప్తారణ్యా-స్సప్త ఛన్దాగ్స్యు-భయస్యా-వరుద్ధ్యా అథైతా ఆహుతీ ర్జుహోత్యేతే వై దేవాః పుష్టిపతయస్త ఏవా స్మి-న్పుష్టి-న్దధతి పుష్యతి ప్రజయా పశుభిరథో యదేతా ఆహుతీ ర్జుహోతి ప్రతిష్ఠిత్యై ॥ 18 ॥
(అస్మై - త ఏవ - ద్వాదశ చ) (అ. 6)
మారుతమసి మరుతామోజో-ఽపా-న్ధారా-మ్భిన్ధి రమయత మరుత-శ్శ్యేనమాయిన-మ్మనోజవ సం-వృఁషణగ్ం సువృక్తిమ్ ॥ యేన శర్ధ ఉగ్రమవ-సృష్టమేతి తదశ్వినా పరి ధత్తగ్గ్ స్వస్తి । పురోవాతో వర్షఞ్జిన్వరావృ-థ్స్వాహా వాతావద్- వర్షన్నుగ్రరావృ-థ్స్వాహా స్తనయన్ వర్ష-న్భీమరావథ్స్వాహా ఽనశన్యవస్ఫూర్జన్-దిద్యు-ద్వర్షన్-త్వేషరావృ-థ్స్వాహా ఽతిరాత్రం-వఁర్ష-న్పూర్తిరావృ- [-పూర్తిరావృత్, స్వాహా బహు] 19
-థ్స్వాహా బహు హాయమవృషాదితి శ్రుతరావృ-థ్స్వాహా ఽఽతపతి వర్షన్-విరాడావృ-థ్స్వాహా ఽవస్ఫూర్జన్-దిద్యు-ద్వర్ష-న్భూతరావృ-థ్స్వాహామాన్దా వాశా-శ్శున్ధ్యూరజిరాః । జ్యోతిష్మతీ-స్తమస్వరీ-రున్దతీ-స్సుఫేనాః । మిత్రభృతః, క్షత్రభృత-స్సురాష్ట్రా ఇహ మా-ఽవత ॥వృష్ణో అశ్వస్య సన్దానమసి వృష్ట్యై త్వోప నహ్యామి ॥ 20 ॥
మారుతమసి మరుతామోజో-ఽపా-న్ధారా-మ్భిన్ధి రమయత మరుత-శ్శ్యేనమాయిన-మ్మనోజవ సం-వృఁషణగ్ం సువృక్తిమ్ ॥ యేన శర్ధ ఉగ్రమవ-సృష్టమేతి తదశ్వినా పరి ధత్తగ్గ్ స్వస్తి । పురోవాతో వర్షఞ్జిన్వరావృ-థ్స్వాహా వాతావద్- వర్షన్నుగ్రరావృ-థ్స్వాహా స్తనయన్ వర్ష-న్భీమరావథ్స్వాహా ఽనశన్యవస్ఫూర్జన్-దిద్యు-ద్వర్షన్-త్వేషరావృ-థ్స్వాహా ఽతిరాత్రం-వఁర్ష-న్పూర్తిరావృ- [-పూర్తిరావృత్, స్వాహా బహు] 19
-థ్స్వాహా బహు హాయమవృషాదితి శ్రుతరావృ-థ్స్వాహా ఽఽతపతి వర్షన్-విరాడావృ-థ్స్వాహా ఽవస్ఫూర్జన్-దిద్యు-ద్వర్ష-న్భూతరావృ-థ్స్వాహామాన్దా వాశా-శ్శున్ధ్యూరజిరాః । జ్యోతిష్మతీ-స్తమస్వరీ-రున్దతీ-స్సుఫేనాః । మిత్రభృతః, క్షత్రభృత-స్సురాష్ట్రా ఇహ మా-ఽవత ॥వృష్ణో అశ్వస్య సన్దానమసి వృష్ట్యై త్వోప నహ్యామి ॥ 20 ॥
(పూర్తిరావృ-ద్- ద్విచత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 7)
దేవా వసవ్యా అగ్నే సోమ సూర్య ॥ దేవా-శ్శర్మణ్యా మిత్రావరుణా-ఽర్యమన్న్ ॥ దేవా-స్సపీతయో ఽపా-న్నపాదాశుహేమన్న్ । ఉద్నో దత్తోదధి-మ్భిన్త్త దివః పర్జన్యాదన్తరిక్షాత్-పృథివ్యాస్తతో నో వృష్ట్యా-ఽవత ॥ దివా చిత్తమః కృణ్వన్తి పర్జన్యేనో-దవాహేన । పృథివీం-యఁ-ద్వ్యున్దన్తి ॥ ఆయ-న్నరః సుదానవో దదాశుషే దివః కోశమచుచ్యవుః । వి పర్జన్యా-స్సృజన్తి రోదసీ అను ధన్వనా యన్తి [ ] 21
వృష్టయః ॥ ఉదీరయథా మరుత-స్సముద్రతో యూయం-వృఁష్టిం-వఁర్షయథా పురీషిణః । న వో దస్రా ఉప దస్యన్తి ధేనవ-శ్శుభం-యాఁతామను రథా అవృథ్సత ॥ సృజా వృష్టి-న్దివ ఆ-ఽద్భి-స్సముద్ర-మ్పృణ ॥ అబ్జా అసి ప్రథమజా బలమసి సముద్రియమ్ ॥ ఉన్నమ్భయ పృథివీ-మ్భిన్ధీద-న్దివ్య-న్నభః । ఉద్నో దివ్యస్య నో దేహీశానో విసృజా దృతిమ్ ॥ యే దేవా దివిభాగా యే-ఽన్తరిక్ష భాగా యే పృథివి భాగాః । త ఇమం-యఁజ్ఞమవన్తు త ఇద-ఙ్క్షేత్రమా విశన్తు త ఇద-ఙ్క్షేత్రమను వి విశన్తు ॥ 22 ॥
దేవా వసవ్యా అగ్నే సోమ సూర్య ॥ దేవా-శ్శర్మణ్యా మిత్రావరుణా-ఽర్యమన్న్ ॥ దేవా-స్సపీతయో ఽపా-న్నపాదాశుహేమన్న్ । ఉద్నో దత్తోదధి-మ్భిన్త్త దివః పర్జన్యాదన్తరిక్షాత్-పృథివ్యాస్తతో నో వృష్ట్యా-ఽవత ॥ దివా చిత్తమః కృణ్వన్తి పర్జన్యేనో-దవాహేన । పృథివీం-యఁ-ద్వ్యున్దన్తి ॥ ఆయ-న్నరః సుదానవో దదాశుషే దివః కోశమచుచ్యవుః । వి పర్జన్యా-స్సృజన్తి రోదసీ అను ధన్వనా యన్తి [ ] 21
వృష్టయః ॥ ఉదీరయథా మరుత-స్సముద్రతో యూయం-వృఁష్టిం-వఁర్షయథా పురీషిణః । న వో దస్రా ఉప దస్యన్తి ధేనవ-శ్శుభం-యాఁతామను రథా అవృథ్సత ॥ సృజా వృష్టి-న్దివ ఆ-ఽద్భి-స్సముద్ర-మ్పృణ ॥ అబ్జా అసి ప్రథమజా బలమసి సముద్రియమ్ ॥ ఉన్నమ్భయ పృథివీ-మ్భిన్ధీద-న్దివ్య-న్నభః । ఉద్నో దివ్యస్య నో దేహీశానో విసృజా దృతిమ్ ॥ యే దేవా దివిభాగా యే-ఽన్తరిక్ష భాగా యే పృథివి భాగాః । త ఇమం-యఁజ్ఞమవన్తు త ఇద-ఙ్క్షేత్రమా విశన్తు త ఇద-ఙ్క్షేత్రమను వి విశన్తు ॥ 22 ॥
(యన్తి - దేవా - విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 8)
మారుతమసి మరుతామోజ ఇతి కృష్ణం-వాఁసః కృష్ణతూష-మ్పరి ధత్త ఏతద్వై వృష్ట్యై రూపగ్ం సరూప ఏవ భూత్వా పర్జన్యం-వఁర్షయతిరమయత మరుత-శ్శ్యేనమాయినమితి పశ్చాద్వాత-మ్ప్రతి మీవతి పురోవాతమేవ జనయతి వర్షస్యా వరుద్ధ్యై వాతనామాని జుహోతి వాయుర్వై వృష్ట్యా ఈశే వాయుమేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై పర్జన్యం-వఁర్షయత్యష్టౌ [వర్షయత్యష్టౌ, జుహోతి చతస్రో వై] 23
జుహోతి చతస్రో వై దిశశ్చతస్రో-ఽవాన్తరదిశా దిగ్భ్య ఏవ వృష్టిగ్ం స-మ్ప్ర చ్యావయతి కృష్ణాజినే సంయౌఁతి హవిరేవాకరన్తర్వేది సంయౌఁత్య వరుద్ధ్యై యతీనామద్యమానానాగ్ం శీర్షాణి పరా-ఽపతన్తే ఖర్జూరా అభవన్-తేషాగ్ం రస ఊర్ధ్వో-ఽపతత్-తాని కరీరాణ్య-భవన్-థ్సౌమ్యాని వై కరీరాణి సౌమ్యా ఖలు వా ఆహుతి ర్దివో వృష్టి-ఞ్చ్యావయతి యత్కరీరాణి భవన్తి [ ] 24
సౌమ్యయైవా-ఽఽహుత్యా దివో వృష్టిమవ రున్ధే మధుషా సం-యౌఁత్యపాం-వాఁ ఏష ఓషధీనాగ్ం రసో యన్మద్ధ్వద్భ్య ఏవౌషధీభ్యో వర్షత్యథో అద్భ్య ఏవౌషధీభ్యో వృష్టిని-న్నయతి మాన్దా వాశా ఇతి సంయౌఁతి నామధేయైరేవైనా అచ్ఛైత్యథో యథా బ్రూయాదసా వేహీత్యేవమేవైనా నామధేయైరా - [నామధేయైరా, చ్యావయతి వృష్ణో] 25
చ్యావయతి వృష్ణో అశ్వస్య సన్దానమసి వృష్ట్యై త్వోప నహ్యామీత్యాహ వృషా వా అశ్వో వృషా పర్జన్యః కృష్ణ ఇవ ఖలు వై భూత్వా వర్షతి రూపేణైవైనగ్ం సమర్ధయతి వర్షస్యా వరుద్ధ్యై ॥ 26 ॥
మారుతమసి మరుతామోజ ఇతి కృష్ణం-వాఁసః కృష్ణతూష-మ్పరి ధత్త ఏతద్వై వృష్ట్యై రూపగ్ం సరూప ఏవ భూత్వా పర్జన్యం-వఁర్షయతిరమయత మరుత-శ్శ్యేనమాయినమితి పశ్చాద్వాత-మ్ప్రతి మీవతి పురోవాతమేవ జనయతి వర్షస్యా వరుద్ధ్యై వాతనామాని జుహోతి వాయుర్వై వృష్ట్యా ఈశే వాయుమేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి స ఏవాస్మై పర్జన్యం-వఁర్షయత్యష్టౌ [వర్షయత్యష్టౌ, జుహోతి చతస్రో వై] 23
జుహోతి చతస్రో వై దిశశ్చతస్రో-ఽవాన్తరదిశా దిగ్భ్య ఏవ వృష్టిగ్ం స-మ్ప్ర చ్యావయతి కృష్ణాజినే సంయౌఁతి హవిరేవాకరన్తర్వేది సంయౌఁత్య వరుద్ధ్యై యతీనామద్యమానానాగ్ం శీర్షాణి పరా-ఽపతన్తే ఖర్జూరా అభవన్-తేషాగ్ం రస ఊర్ధ్వో-ఽపతత్-తాని కరీరాణ్య-భవన్-థ్సౌమ్యాని వై కరీరాణి సౌమ్యా ఖలు వా ఆహుతి ర్దివో వృష్టి-ఞ్చ్యావయతి యత్కరీరాణి భవన్తి [ ] 24
సౌమ్యయైవా-ఽఽహుత్యా దివో వృష్టిమవ రున్ధే మధుషా సం-యౌఁత్యపాం-వాఁ ఏష ఓషధీనాగ్ం రసో యన్మద్ధ్వద్భ్య ఏవౌషధీభ్యో వర్షత్యథో అద్భ్య ఏవౌషధీభ్యో వృష్టిని-న్నయతి మాన్దా వాశా ఇతి సంయౌఁతి నామధేయైరేవైనా అచ్ఛైత్యథో యథా బ్రూయాదసా వేహీత్యేవమేవైనా నామధేయైరా - [నామధేయైరా, చ్యావయతి వృష్ణో] 25
చ్యావయతి వృష్ణో అశ్వస్య సన్దానమసి వృష్ట్యై త్వోప నహ్యామీత్యాహ వృషా వా అశ్వో వృషా పర్జన్యః కృష్ణ ఇవ ఖలు వై భూత్వా వర్షతి రూపేణైవైనగ్ం సమర్ధయతి వర్షస్యా వరుద్ధ్యై ॥ 26 ॥
(అష్టౌ - భవన్తి - నామధేయైరై - కాన్న త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)
దేవా వసవ్యా దేవా-శ్శర్మణ్యా దేవా-స్సపీతయ ఇత్యా బద్ధ్నాతి దేవతాభిరేవాన్వహం-వృఁష్టిమిచ్ఛతి యది వర్షేత్-తావత్యేవ హోతవ్యం-యఁది న వర్షేచ్ఛ్వో భూతే హవిర్నిర్వపేదహోరాత్రే వై మిత్రావరుణావహోరాత్రాభ్యా-ఙ్ఖలు వై పర్జన్యో వర్షతి నక్తం-వాఁ హి దివా వా వర్షతి మిత్రావరుణావేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మా [తావేవాస్మై, అహోరాత్రాభ్యాం-] 27
అహోరాత్రాభ్యా-మ్పర్జన్యం ఁవర్షయతో-ఽగ్నయే ధామచ్ఛదే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేన్మారుతగ్ం సప్తకపాలగ్ం సౌర్యమేకకపాలమగ్నిర్వా ఇతో వృష్టిముదీరయతి మరుతః సృష్టా-న్నయన్తి యదా ఖలు వా అసావాదిత్యో న్యం-రశ్మిభిః పర్యావర్తతే-ఽథవర్షతిధామచ్ఛదివ ఖలు వై భూత్వా వర్షత్యేతా వై దేవతా వృష్ట్యా ఈశతే తా ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తా [భాగధేయేనోప ధావతి తాః, ఏవాస్మై] 28
ఏవాస్మై పర్జన్యం-వఁర్షయన్త్యుతా వర్షిష్యన్ వర్షత్యేవ సృజా వృష్టి-న్దివ ఆ-ఽద్భి-స్సముద్ర-మ్పృణేత్యాహేమాశ్చైవా-మూశ్చాప-స్సమర్ధయత్యథో ఆభిరేవా-మూరచ్ఛైత్యబ్జా అసి ప్రథమజా బలమసి సముద్రియమిత్యాహ యథాయజురేవైత-దున్న-మ్భయ పృథివీమితి వర్షాహ్వా-ఞ్జుహోత్యేషా వా ఓషధీనాం-వృఁష్టివనిస్తయైవ వృష్టిమా చ్యావయతి యే దేవా దివిభాగా ఇతి కృష్ణాజినమవ ధూనోతీమ ఏవాస్మై లోకాః ప్రీతా అభీష్టా భవన్తి ॥ 29 ॥
దేవా వసవ్యా దేవా-శ్శర్మణ్యా దేవా-స్సపీతయ ఇత్యా బద్ధ్నాతి దేవతాభిరేవాన్వహం-వృఁష్టిమిచ్ఛతి యది వర్షేత్-తావత్యేవ హోతవ్యం-యఁది న వర్షేచ్ఛ్వో భూతే హవిర్నిర్వపేదహోరాత్రే వై మిత్రావరుణావహోరాత్రాభ్యా-ఙ్ఖలు వై పర్జన్యో వర్షతి నక్తం-వాఁ హి దివా వా వర్షతి మిత్రావరుణావేవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తావేవాస్మా [తావేవాస్మై, అహోరాత్రాభ్యాం-] 27
అహోరాత్రాభ్యా-మ్పర్జన్యం ఁవర్షయతో-ఽగ్నయే ధామచ్ఛదే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేన్మారుతగ్ం సప్తకపాలగ్ం సౌర్యమేకకపాలమగ్నిర్వా ఇతో వృష్టిముదీరయతి మరుతః సృష్టా-న్నయన్తి యదా ఖలు వా అసావాదిత్యో న్యం-రశ్మిభిః పర్యావర్తతే-ఽథవర్షతిధామచ్ఛదివ ఖలు వై భూత్వా వర్షత్యేతా వై దేవతా వృష్ట్యా ఈశతే తా ఏవ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి తా [భాగధేయేనోప ధావతి తాః, ఏవాస్మై] 28
ఏవాస్మై పర్జన్యం-వఁర్షయన్త్యుతా వర్షిష్యన్ వర్షత్యేవ సృజా వృష్టి-న్దివ ఆ-ఽద్భి-స్సముద్ర-మ్పృణేత్యాహేమాశ్చైవా-మూశ్చాప-స్సమర్ధయత్యథో ఆభిరేవా-మూరచ్ఛైత్యబ్జా అసి ప్రథమజా బలమసి సముద్రియమిత్యాహ యథాయజురేవైత-దున్న-మ్భయ పృథివీమితి వర్షాహ్వా-ఞ్జుహోత్యేషా వా ఓషధీనాం-వృఁష్టివనిస్తయైవ వృష్టిమా చ్యావయతి యే దేవా దివిభాగా ఇతి కృష్ణాజినమవ ధూనోతీమ ఏవాస్మై లోకాః ప్రీతా అభీష్టా భవన్తి ॥ 29 ॥
(అస్మై - ధావతి తా - వా - ఏకవిగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 10)
సర్వాణి ఛన్దాగ్స్యేతస్యా-మిష్ట్యా-మనూచ్యానీత్యాహు-స్త్రిష్టుభో వా ఏతద్వీర్యం-యఁ-త్కకుదుష్ణిహా జగత్యై యదుష్ణిహ-కకుభావన్వాహ తేనైవ సర్వాణి ఛన్దాగ్స్యవ రున్ధే గాయత్రీ వా ఏషా యదుష్ణిహా యాని చత్వార్యద్ధ్యక్షరాణి చతుష్పాద ఏవ తే పశవోయథా పురోడాశే పురోడాశో-ఽద్ధ్యేవమేవ త-ద్యద్-ఋచ్యద్ధ్యక్షరాణి యజ్జగత్యా [యజ్జగత్యా, పరిదద్ధ్యాదన్తం-] 30
పరిదద్ధ్యాదన్తం-యఁజ్ఞ-ఙ్గమయే-త్త్రిష్టుభా పరి దధాతీన్ద్రియం-వైఁ వీర్య-న్త్రిష్టుగిన్ద్రియ ఏవ వీర్యే యజ్ఞ-మ్ప్రతిష్ఠాపయతి నాన్త-ఙ్గమయత్యగ్నే త్రీ తే వాజినా త్రీ షధస్థేతి త్రివత్యా పరి దధాతి సరూపత్వాయ సర్వో వా ఏష యజ్ఞో య-త్త్రైధాతవీయ-ఙ్కామాయ-కామాయ ప్రయుజ్యతే సర్వేభ్యో హి కామేభ్యో యజ్ఞః ప్రయుజ్యతే త్రైధాతవీయేన యజేతాభిచరన్-థ్సర్వో వా [సర్వో వై, ఏష] 31
ఏష యజ్ఞో య-త్త్రైధాతవీయగ్ం సర్వేణైవైనం-యఁజ్ఞేనాభి చరతి స్తృణుత ఏవైనమేతయైవ యజేతాభిచర్యమాణ-స్సర్వో వా ఏష యజ్ఞో య-త్త్రైధాతవీయగ్ం సర్వేణైవ యజ్ఞేన యజతే నైనమభిచరన్-థ్స్తృణుత ఏతయైవ యజేత సహస్రేణ యక్ష్యమాణః ప్రజాతమేవైన-ద్దదాత్యేతయైవ యజేత సహస్రేణేజానో-ఽన్తం-వాఁ ఏష పశూనా-ఙ్గచ్ఛతి [-గచ్ఛతి, య-స్సహస్రేణ] 32
య-స్సహస్రేణ యజతే ప్రజాపతిః ఖలు వై పశూనసృజత తాగ్స్త్రైధాత వీయే-నైవాసృజత య ఏవం-విఁద్వాగ్ స్త్రైధాతవీయేనపశుకామో యజతే యస్మాదేవ యోనేః ప్రజాపతిః పశూనసృజత తస్మాదేవైనాన్-థ్సృజత ఉపైనముత్తరగ్ం సహస్ర-న్నమతి దేవతాభ్యో వా ఏష ఆ వృశ్చ్యతే యో యక్ష్య ఇత్యుక్త్వా న యజతే త్రైధాతవీయేన యజేత సర్వో వా ఏష యజ్ఞో [యజ్ఞః, య-త్త్రైధాతవీయగ్ం] 33
య-త్త్రైధాతవీయగ్ం సర్వేణైవ యజ్ఞేన యజతే న దేవతాభ్య ఆ వృశ్చ్యతే ద్వాదశకపాలః పురోడాశో భవతి తే త్రయశ్చతుష్కపాలా-స్త్రిష్షమృద్ధత్వాయ త్రయః పురోడాశా భవన్తి త్రయ ఇమే లోకా ఏషాం-లోఁకానామాప్త్యా ఉత్తర-ఉత్తరో జ్యాయా-న్భవత్యేవమివ హీమే లోకా యవమయో మద్ధ్య ఏతద్వా అన్తరిక్షస్య రూపగ్ం సమృద్ధ్యై సర్వేషామభిగమయన్నవ ద్యత్యఛబణ్ట్కారగ్ం హిరణ్య-న్దదాతి తేజ ఏవా- [ఏవ, అవ రున్ధే] 34
-ఽవ రున్ధే తార్ప్య-న్దదాతి పశూనేవావ రున్ధే ధేను-న్దదాత్యాశిష ఏవావ రున్ధే సామ్నో వా ఏష వర్ణో యద్ధిరణ్యం-యఁజుషా-న్తార్ప్యముక్థామదానా-న్ధేనురేతానేవ సర్వాన్. వర్ణానవ రున్ధే ॥ 35 ॥
సర్వాణి ఛన్దాగ్స్యేతస్యా-మిష్ట్యా-మనూచ్యానీత్యాహు-స్త్రిష్టుభో వా ఏతద్వీర్యం-యఁ-త్కకుదుష్ణిహా జగత్యై యదుష్ణిహ-కకుభావన్వాహ తేనైవ సర్వాణి ఛన్దాగ్స్యవ రున్ధే గాయత్రీ వా ఏషా యదుష్ణిహా యాని చత్వార్యద్ధ్యక్షరాణి చతుష్పాద ఏవ తే పశవోయథా పురోడాశే పురోడాశో-ఽద్ధ్యేవమేవ త-ద్యద్-ఋచ్యద్ధ్యక్షరాణి యజ్జగత్యా [యజ్జగత్యా, పరిదద్ధ్యాదన్తం-] 30
పరిదద్ధ్యాదన్తం-యఁజ్ఞ-ఙ్గమయే-త్త్రిష్టుభా పరి దధాతీన్ద్రియం-వైఁ వీర్య-న్త్రిష్టుగిన్ద్రియ ఏవ వీర్యే యజ్ఞ-మ్ప్రతిష్ఠాపయతి నాన్త-ఙ్గమయత్యగ్నే త్రీ తే వాజినా త్రీ షధస్థేతి త్రివత్యా పరి దధాతి సరూపత్వాయ సర్వో వా ఏష యజ్ఞో య-త్త్రైధాతవీయ-ఙ్కామాయ-కామాయ ప్రయుజ్యతే సర్వేభ్యో హి కామేభ్యో యజ్ఞః ప్రయుజ్యతే త్రైధాతవీయేన యజేతాభిచరన్-థ్సర్వో వా [సర్వో వై, ఏష] 31
ఏష యజ్ఞో య-త్త్రైధాతవీయగ్ం సర్వేణైవైనం-యఁజ్ఞేనాభి చరతి స్తృణుత ఏవైనమేతయైవ యజేతాభిచర్యమాణ-స్సర్వో వా ఏష యజ్ఞో య-త్త్రైధాతవీయగ్ం సర్వేణైవ యజ్ఞేన యజతే నైనమభిచరన్-థ్స్తృణుత ఏతయైవ యజేత సహస్రేణ యక్ష్యమాణః ప్రజాతమేవైన-ద్దదాత్యేతయైవ యజేత సహస్రేణేజానో-ఽన్తం-వాఁ ఏష పశూనా-ఙ్గచ్ఛతి [-గచ్ఛతి, య-స్సహస్రేణ] 32
య-స్సహస్రేణ యజతే ప్రజాపతిః ఖలు వై పశూనసృజత తాగ్స్త్రైధాత వీయే-నైవాసృజత య ఏవం-విఁద్వాగ్ స్త్రైధాతవీయేనపశుకామో యజతే యస్మాదేవ యోనేః ప్రజాపతిః పశూనసృజత తస్మాదేవైనాన్-థ్సృజత ఉపైనముత్తరగ్ం సహస్ర-న్నమతి దేవతాభ్యో వా ఏష ఆ వృశ్చ్యతే యో యక్ష్య ఇత్యుక్త్వా న యజతే త్రైధాతవీయేన యజేత సర్వో వా ఏష యజ్ఞో [యజ్ఞః, య-త్త్రైధాతవీయగ్ం] 33
య-త్త్రైధాతవీయగ్ం సర్వేణైవ యజ్ఞేన యజతే న దేవతాభ్య ఆ వృశ్చ్యతే ద్వాదశకపాలః పురోడాశో భవతి తే త్రయశ్చతుష్కపాలా-స్త్రిష్షమృద్ధత్వాయ త్రయః పురోడాశా భవన్తి త్రయ ఇమే లోకా ఏషాం-లోఁకానామాప్త్యా ఉత్తర-ఉత్తరో జ్యాయా-న్భవత్యేవమివ హీమే లోకా యవమయో మద్ధ్య ఏతద్వా అన్తరిక్షస్య రూపగ్ం సమృద్ధ్యై సర్వేషామభిగమయన్నవ ద్యత్యఛబణ్ట్కారగ్ం హిరణ్య-న్దదాతి తేజ ఏవా- [ఏవ, అవ రున్ధే] 34
-ఽవ రున్ధే తార్ప్య-న్దదాతి పశూనేవావ రున్ధే ధేను-న్దదాత్యాశిష ఏవావ రున్ధే సామ్నో వా ఏష వర్ణో యద్ధిరణ్యం-యఁజుషా-న్తార్ప్యముక్థామదానా-న్ధేనురేతానేవ సర్వాన్. వర్ణానవ రున్ధే ॥ 35 ॥
(జగత్యా - ఽభిచరన్-థ్సర్వో వై - గచ్ఛతి - యజ్ఞ - స్తేజ ఏవ - త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 11)
త్వష్టా హతపుత్రో వీన్ద్రగ్ం సోమమా-ఽహర-త్తస్మిన్నిన్ద్ర ఉపహవమైచ్ఛత త-న్నోపాహ్వయత పుత్ర-మ్మే-ఽవధీరితి స యజ్ఞవేశస-ఙ్కృత్వా ప్రాసహా సోమమపిబ-త్తస్య యదత్యశిష్యత త-త్త్వష్టా-ఽఽహవనీయముప ప్రావర్తయ-థ్స్వాహేన్ద్రశత్రుర్వర్ధస్వేతి స యావదూర్ధ్వః పరావిద్ధ్యతి తావతి స్వయమేవ వ్యరమత యది వా తావ-త్ప్రవణ- [తావ-త్ప్రవణమ్, ఆసీద్యది] 36
-మాసీద్యది వా తావదద్ధ్యగ్నేరాసీ-థ్స సమ్భవన్నగ్నీషోమావభి సమభవ-థ్స ఇషుమాత్రమిషుమాత్రం-విఁష్వఙ్ఙవర్ధత స ఇమాం-లోఁకానవృణోద్య-దిమాం-లోఁకానవృణో-త్త-ద్వృత్రస్య వృత్రత్వ-న్తస్మాదిన్ద్రో-ఽబిభేదపి త్వష్టా తస్మై త్వష్టా వజ్రమసిఞ్చ-త్తపో వై స వజ్ర ఆసీ-త్తముద్యన్తు-న్నాశక్నోదథ వై తర్హి విష్ణు- [విష్ణుః, అన్యా] 37
-రన్యా దేవతా ఽఽసీ-థ్సో-ఽబ్రవీ-ద్విష్ణవేహీదమా హరిష్యావో యేనాయమిదమితిస విష్ణుస్త్రేధా-ఽఽత్మానం-విఁన్యధత్త పృథివ్యా-న్తృతీయమన్తరిక్షే తృతీయ-న్దివి తృతీయ-మభిపర్యావర్తా-ద్ధ్యబిభేద్యత్-పృథివ్యా-న్తృతీయమాసీ-త్తేనేన్ద్రో వజ్రముదయచ్ఛ-ద్విష్ణ్వనుస్థిత-స్సో-ఽబ్రవీన్మా మే ప్ర హారస్తి వా ఇద- [వా ఇదమ్, మయి వీర్య-న్త-త్తే] 38
-మ్మయి వీర్య-న్త-త్తే ప్రదాస్యామీతి తదస్మై ప్రాయచ్ఛ-త్త-త్ప్రత్యగృహ్ణాదధా మేతి త-ద్విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్త-ద్విష్ణుః ప్రత్యగృహ్ణా-దస్మాస్విన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాత్వితి యదన్తరిక్షే తృతీయమాసీ-త్తేనేన్ద్రో వజ్రముదయచ్ఛ-ద్విష్ణ్వనుస్థిత-స్సో-ఽబ్రవీన్మా మే ప్రహారస్తి వా ఇద- [వా ఇదమ్, మయి వీర్య-న్త-త్తే] 39
-మ్మయి వీర్య-న్త-త్తే ప్ర దాస్యామీతి తదస్మై ప్రాయచ్ఛ-త్త-త్ప్రత్యగృహ్ణా-ద్ద్విర్మా-ఽధా ఇతి త-ద్విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్త-ద్విష్ణుః ప్రత్యగృహ్ణాదస్మాస్విన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాత్వితి యద్దివి తృతీయమాసీ-త్తేనేన్ద్రో వజ్రముదయచ్ఛ-ద్విష్ణ్వనుస్థిత-స్సో-ఽబ్రవీన్మా మే ప్రహార్యేనాహ- [ప్రహార్యేనాహమ్, ఇదమస్మి త-త్తే] 40
-మిదమస్మి త-త్తే ప్రదాస్యామీతి త్వీ(3) ఇత్యబ్రవీ-థ్సన్ధా-న్తు సన్దధావహై త్వామేవ ప్రవిశానీతి యన్మా-మ్ప్రవిశేః కి-మ్మా భుఞ్జ్యా ఇత్యబ్రవీ-త్త్వామేవేన్ధీయ తవ భోగాయ త్వా-మ్ప్రవిశేయమిత్యబ్రవీ-త్తం-వృఁత్రః ప్రావిశదుదరం-వైఁ వృత్రః, క్షు-త్ఖలు వై మనుష్యస్య భ్రాతృవ్యో య [భ్రాతృవ్యో యః, ఏవం-వేఁద హన్తి] 41
ఏవం-వేఁద హన్తి క్షుధ-మ్భ్రాతృవ్య-న్తదస్మై ప్రాయచ్ఛత్త-త్ప్రత్యగృహ్ణాత్- త్రిర్మా-ఽధా ఇతి త-ద్విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్త-ద్విష్ణుః ప్రత్యగృహ్ణాదస్మాస్విన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాత్వితి యత్త్రిః ప్రాయచ్ఛ-త్త్రిః ప్రత్యగృహ్ణా-త్త-త్త్రిధాతోస్త్రిధాతుత్వం-యఁ-ద్విష్ణురన్వతిష్ఠత విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్తస్మాదైన్ద్రావైష్ణవగ్ం హవిర్భవతి యద్వా ఇద-ఙ్కిఞ్చ తదస్మై త-త్ప్రాయచ్ఛ-దృచ-స్సామాని యజూగ్ంషి సహస్రం-వాఁ అస్మై త-త్ప్రాయచ్ఛ-త్తస్మా-థ్సహస్రదక్షిణమ్ ॥ 42 ॥
త్వష్టా హతపుత్రో వీన్ద్రగ్ం సోమమా-ఽహర-త్తస్మిన్నిన్ద్ర ఉపహవమైచ్ఛత త-న్నోపాహ్వయత పుత్ర-మ్మే-ఽవధీరితి స యజ్ఞవేశస-ఙ్కృత్వా ప్రాసహా సోమమపిబ-త్తస్య యదత్యశిష్యత త-త్త్వష్టా-ఽఽహవనీయముప ప్రావర్తయ-థ్స్వాహేన్ద్రశత్రుర్వర్ధస్వేతి స యావదూర్ధ్వః పరావిద్ధ్యతి తావతి స్వయమేవ వ్యరమత యది వా తావ-త్ప్రవణ- [తావ-త్ప్రవణమ్, ఆసీద్యది] 36
-మాసీద్యది వా తావదద్ధ్యగ్నేరాసీ-థ్స సమ్భవన్నగ్నీషోమావభి సమభవ-థ్స ఇషుమాత్రమిషుమాత్రం-విఁష్వఙ్ఙవర్ధత స ఇమాం-లోఁకానవృణోద్య-దిమాం-లోఁకానవృణో-త్త-ద్వృత్రస్య వృత్రత్వ-న్తస్మాదిన్ద్రో-ఽబిభేదపి త్వష్టా తస్మై త్వష్టా వజ్రమసిఞ్చ-త్తపో వై స వజ్ర ఆసీ-త్తముద్యన్తు-న్నాశక్నోదథ వై తర్హి విష్ణు- [విష్ణుః, అన్యా] 37
-రన్యా దేవతా ఽఽసీ-థ్సో-ఽబ్రవీ-ద్విష్ణవేహీదమా హరిష్యావో యేనాయమిదమితిస విష్ణుస్త్రేధా-ఽఽత్మానం-విఁన్యధత్త పృథివ్యా-న్తృతీయమన్తరిక్షే తృతీయ-న్దివి తృతీయ-మభిపర్యావర్తా-ద్ధ్యబిభేద్యత్-పృథివ్యా-న్తృతీయమాసీ-త్తేనేన్ద్రో వజ్రముదయచ్ఛ-ద్విష్ణ్వనుస్థిత-స్సో-ఽబ్రవీన్మా మే ప్ర హారస్తి వా ఇద- [వా ఇదమ్, మయి వీర్య-న్త-త్తే] 38
-మ్మయి వీర్య-న్త-త్తే ప్రదాస్యామీతి తదస్మై ప్రాయచ్ఛ-త్త-త్ప్రత్యగృహ్ణాదధా మేతి త-ద్విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్త-ద్విష్ణుః ప్రత్యగృహ్ణా-దస్మాస్విన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాత్వితి యదన్తరిక్షే తృతీయమాసీ-త్తేనేన్ద్రో వజ్రముదయచ్ఛ-ద్విష్ణ్వనుస్థిత-స్సో-ఽబ్రవీన్మా మే ప్రహారస్తి వా ఇద- [వా ఇదమ్, మయి వీర్య-న్త-త్తే] 39
-మ్మయి వీర్య-న్త-త్తే ప్ర దాస్యామీతి తదస్మై ప్రాయచ్ఛ-త్త-త్ప్రత్యగృహ్ణా-ద్ద్విర్మా-ఽధా ఇతి త-ద్విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్త-ద్విష్ణుః ప్రత్యగృహ్ణాదస్మాస్విన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాత్వితి యద్దివి తృతీయమాసీ-త్తేనేన్ద్రో వజ్రముదయచ్ఛ-ద్విష్ణ్వనుస్థిత-స్సో-ఽబ్రవీన్మా మే ప్రహార్యేనాహ- [ప్రహార్యేనాహమ్, ఇదమస్మి త-త్తే] 40
-మిదమస్మి త-త్తే ప్రదాస్యామీతి త్వీ(3) ఇత్యబ్రవీ-థ్సన్ధా-న్తు సన్దధావహై త్వామేవ ప్రవిశానీతి యన్మా-మ్ప్రవిశేః కి-మ్మా భుఞ్జ్యా ఇత్యబ్రవీ-త్త్వామేవేన్ధీయ తవ భోగాయ త్వా-మ్ప్రవిశేయమిత్యబ్రవీ-త్తం-వృఁత్రః ప్రావిశదుదరం-వైఁ వృత్రః, క్షు-త్ఖలు వై మనుష్యస్య భ్రాతృవ్యో య [భ్రాతృవ్యో యః, ఏవం-వేఁద హన్తి] 41
ఏవం-వేఁద హన్తి క్షుధ-మ్భ్రాతృవ్య-న్తదస్మై ప్రాయచ్ఛత్త-త్ప్రత్యగృహ్ణాత్- త్రిర్మా-ఽధా ఇతి త-ద్విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్త-ద్విష్ణుః ప్రత్యగృహ్ణాదస్మాస్విన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాత్వితి యత్త్రిః ప్రాయచ్ఛ-త్త్రిః ప్రత్యగృహ్ణా-త్త-త్త్రిధాతోస్త్రిధాతుత్వం-యఁ-ద్విష్ణురన్వతిష్ఠత విష్ణవే-ఽతి ప్రాయచ్ఛ-త్తస్మాదైన్ద్రావైష్ణవగ్ం హవిర్భవతి యద్వా ఇద-ఙ్కిఞ్చ తదస్మై త-త్ప్రాయచ్ఛ-దృచ-స్సామాని యజూగ్ంషి సహస్రం-వాఁ అస్మై త-త్ప్రాయచ్ఛ-త్తస్మా-థ్సహస్రదక్షిణమ్ ॥ 42 ॥
(ప్రవణం - ఁవిష్ణు- ర్వా ఇద- మిద - మహం - ఁయో - భవ - త్యేక విగ్ంశతిశ్చ) (అ. 12)
దేవా వై రాజన్యా-జ్జాయమానా-దబిభయు-స్తమన్తరేవ సన్త-న్దామ్నా ఽపౌమ్భన్-థ్స వా ఏషో-ఽపోబ్ధో జాయతే య-ద్రాజన్యో యద్వా ఏషో-ఽనపోబ్ధో జాయేత వృత్రా-న్ఘ్నగ్గ్ శ్చరేద్య-ఙ్కామయేత రాజన్యమనపోబ్ధో జాయేత వృత్రా-న్ఘ్నగ్గ్ శ్చరేదితి తస్మా ఏతమైన్ద్రా బార్హస్పత్య-ఞ్చరు-న్నిర్వపేదైన్ద్రో వై రాజన్యో బ్రహ్మ బృహస్పతి ర్బ్రహ్మణైవైన-న్దామ్నో-ఽపోమ్భనా-న్ముఞ్చతి హిరణ్మయ-న్దామ దక్షిణా సాక్షాదేవైన-న్దామ్నో-ఽపోమ్భనా-న్ముఞ్చతి ॥ 43 ॥
దేవా వై రాజన్యా-జ్జాయమానా-దబిభయు-స్తమన్తరేవ సన్త-న్దామ్నా ఽపౌమ్భన్-థ్స వా ఏషో-ఽపోబ్ధో జాయతే య-ద్రాజన్యో యద్వా ఏషో-ఽనపోబ్ధో జాయేత వృత్రా-న్ఘ్నగ్గ్ శ్చరేద్య-ఙ్కామయేత రాజన్యమనపోబ్ధో జాయేత వృత్రా-న్ఘ్నగ్గ్ శ్చరేదితి తస్మా ఏతమైన్ద్రా బార్హస్పత్య-ఞ్చరు-న్నిర్వపేదైన్ద్రో వై రాజన్యో బ్రహ్మ బృహస్పతి ర్బ్రహ్మణైవైన-న్దామ్నో-ఽపోమ్భనా-న్ముఞ్చతి హిరణ్మయ-న్దామ దక్షిణా సాక్షాదేవైన-న్దామ్నో-ఽపోమ్భనా-న్ముఞ్చతి ॥ 43 ॥
(ఏనం - ద్వాదశ చ) (అ. 13)
నవోనవో భవతి జాయమానో-ఽహ్నా-ఙ్కేతురుషసా మేత్యగ్రే । భాగ-న్దేవేభ్యో విదధాత్యాయ-న్ప్రచన్ద్రమాస్తిరతి దీర్ఘమాయుః ॥ యమాదిత్యా అగ్ంశుమాప్యాయయన్తి యమక్షిత-మక్షితయః పిబన్తి । తేన నో రాజా వరుణో బృహస్పతిరా ప్యాయయన్తు భువనస్య గోపాః ॥ప్రాచ్యా-న్దిశి త్వమిన్ద్రాసి రాజోతోదీచ్యాం-వృఁత్రహన్ వృత్రహా-ఽసి । యత్ర యన్తి స్రోత్యాస్త- [యన్తి స్రోత్యాస్తత్, జిత-న్తే] 44
-జ్జిత-న్తే దక్షిణతో వృషభ ఏధి హవ్యః ॥ ఇన్ద్రో జయాతి న పరా జయాతా అధిరాజో రాజసు రాజయాతి । విశ్వా హి భూయాః పృతనా అభిష్టీరుపసద్యో నమస్యో యథా-ఽసత్ ॥ అస్యేదేవ ప్రరిరిచే మహిత్వ-న్దివః పృథివ్యాః పర్యన్తరిక్షాత్ । స్వరాడిన్ద్రో దమ ఆ విశ్వగూర్త-స్స్వరిరమత్రో వవక్షే రణాయ ॥ అభి త్వా శూర నోనుమో-ఽదుగ్ధా ఇవ ధేనవః । ఈశాన- [ఈశానమ్, అస్య] 45
-మస్య జగత-స్సువర్దృశమీశానమిన్ద్ర తస్థుషః ॥ త్వామిద్ధి హవామహే సాతా వాజస్య కారవః । త్వాం-వృఁత్రేష్విన్ద్ర సత్పతి-న్నరస్త్వా-ఙ్కాష్ఠాస్వర్వతః ॥ యద్ద్యావఇన్ద్రతేశతగ్ం శత-మ్భూమీరుత స్యుః । న త్వా వజ్రిన్-థ్సహస్రగ్ం సూర్యా అను న జాతమష్ట రోదసీ ॥ పిబా సోమమిన్ద్ర మన్దతు త్వా యన్తే సుషావ హర్యశ్వాద్రిః । 46
సోతుర్బాహుభ్యాగ్ం సుయతో నార్వా ॥ రేవతీర్న-స్సధమాద ఇన్ద్రే సన్తు తువివాజాః । క్షుమన్తో యాభిర్మదేమ ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ , వి జ్యోతిషో,దు త్య-ఞ్జాతవేదసగ్ంసప్త త్వా హరితో రథే వహన్తి దేవ సూర్య । శోచిష్కేశం-విఁచక్షణ ॥ చిత్ర-న్దేవానాముదగాదనీక-ఞ్చక్షుర్మిత్రస్య వరుణస్యా-ఽగ్నేః । ఆ-ఽప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షగ్ం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుష- [జగతస్తస్థుషః, చ ।] 47
-శ్చ ॥ విశ్వే దేవా ఋతావృధ ఋతుభిర్-హవనశ్రుతః । జుషన్తాం-యుఁజ్య-మ్పయః ॥ విశ్వే దేవా-శ్శృణుతేమగ్ం హవ-మ్మే యే అన్తరిక్షే య ఉప ద్యవిష్ఠ । యే అగ్నిజిహ్వా ఉత వా యజత్రా ఆసద్యాస్మి-న్బర్హిషి మాదయద్ధ్వమ్ ॥ 48 ॥
నవోనవో భవతి జాయమానో-ఽహ్నా-ఙ్కేతురుషసా మేత్యగ్రే । భాగ-న్దేవేభ్యో విదధాత్యాయ-న్ప్రచన్ద్రమాస్తిరతి దీర్ఘమాయుః ॥ యమాదిత్యా అగ్ంశుమాప్యాయయన్తి యమక్షిత-మక్షితయః పిబన్తి । తేన నో రాజా వరుణో బృహస్పతిరా ప్యాయయన్తు భువనస్య గోపాః ॥ప్రాచ్యా-న్దిశి త్వమిన్ద్రాసి రాజోతోదీచ్యాం-వృఁత్రహన్ వృత్రహా-ఽసి । యత్ర యన్తి స్రోత్యాస్త- [యన్తి స్రోత్యాస్తత్, జిత-న్తే] 44
-జ్జిత-న్తే దక్షిణతో వృషభ ఏధి హవ్యః ॥ ఇన్ద్రో జయాతి న పరా జయాతా అధిరాజో రాజసు రాజయాతి । విశ్వా హి భూయాః పృతనా అభిష్టీరుపసద్యో నమస్యో యథా-ఽసత్ ॥ అస్యేదేవ ప్రరిరిచే మహిత్వ-న్దివః పృథివ్యాః పర్యన్తరిక్షాత్ । స్వరాడిన్ద్రో దమ ఆ విశ్వగూర్త-స్స్వరిరమత్రో వవక్షే రణాయ ॥ అభి త్వా శూర నోనుమో-ఽదుగ్ధా ఇవ ధేనవః । ఈశాన- [ఈశానమ్, అస్య] 45
-మస్య జగత-స్సువర్దృశమీశానమిన్ద్ర తస్థుషః ॥ త్వామిద్ధి హవామహే సాతా వాజస్య కారవః । త్వాం-వృఁత్రేష్విన్ద్ర సత్పతి-న్నరస్త్వా-ఙ్కాష్ఠాస్వర్వతః ॥ యద్ద్యావఇన్ద్రతేశతగ్ం శత-మ్భూమీరుత స్యుః । న త్వా వజ్రిన్-థ్సహస్రగ్ం సూర్యా అను న జాతమష్ట రోదసీ ॥ పిబా సోమమిన్ద్ర మన్దతు త్వా యన్తే సుషావ హర్యశ్వాద్రిః । 46
సోతుర్బాహుభ్యాగ్ం సుయతో నార్వా ॥ రేవతీర్న-స్సధమాద ఇన్ద్రే సన్తు తువివాజాః । క్షుమన్తో యాభిర్మదేమ ॥ ఉదగ్నే శుచయస్తవ , వి జ్యోతిషో,దు త్య-ఞ్జాతవేదసగ్ంసప్త త్వా హరితో రథే వహన్తి దేవ సూర్య । శోచిష్కేశం-విఁచక్షణ ॥ చిత్ర-న్దేవానాముదగాదనీక-ఞ్చక్షుర్మిత్రస్య వరుణస్యా-ఽగ్నేః । ఆ-ఽప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షగ్ం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుష- [జగతస్తస్థుషః, చ ।] 47
-శ్చ ॥ విశ్వే దేవా ఋతావృధ ఋతుభిర్-హవనశ్రుతః । జుషన్తాం-యుఁజ్య-మ్పయః ॥ విశ్వే దేవా-శ్శృణుతేమగ్ం హవ-మ్మే యే అన్తరిక్షే య ఉప ద్యవిష్ఠ । యే అగ్నిజిహ్వా ఉత వా యజత్రా ఆసద్యాస్మి-న్బర్హిషి మాదయద్ధ్వమ్ ॥ 48 ॥
(త - దీశాన - మద్రి - స్తస్థుష - స్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 14)
(దేవా మనుష్యా - దేవసురా అబ్రువన్ - దేవాసురాస్తేషా-ఙ్గాయత్రీ - ప్రజాపతిస్తా యత్రా-ఽ - గ్నే గోభిః - చిత్రయా - మారుతం - దేవా వసవ్యా అగ్నే - మారుతమితి - దేవా వసవ్యా దేవా-శ్శర్మణ్యాః - సర్వాణి - త్వష్టా హతపుత్రో - దేవా వై రాజన్యాన్ - నవోనవ - శ్చతుర్దశ )
(దేవా మనుష్యాః - ప్రజా-మ్పశున్ - దేవా వసవ్యాః - పరిదధ్యదిద- మస్మ్య - ష్టా చత్వారిగ్ంశత్ )
(దేవా మనుష్యా, మాదయధ్వం)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్ద్వితీయకాణ్డే చతుర్థః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥