കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടിവിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
ദേവാ മനുഷ്യാഃ പിതരസ്തേ-ഽന്യത ആസന്നസുരാ രക്ഷാഗ്ംസി പിശാചാസ്തേ ഽന്യതസ്തേഷാ-ന്ദേവാനാമുത യദല്പം-ലോഁഹിതമകുര്വ-ന്ത-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി രാത്രീഭിരസുഭ്ന-ന്താന്-ഥ്സുബ്ധാ-ന്മൃതാനഭി വ്യൌച്ഛ-ത്തേ ദേവാ അവിദുര്യോ വൈ നോ-ഽയ-മ്മ്രിയതേ രക്ഷാഗ്ംസി വാ ഇമ-ങ്ഘ്നന്തീതി തേ രക്ഷാഗ്സ്യുപാമന്ത്രയന്ത താന്യബ്രുവന്. വരം-വൃഁണാമഹൈ യ- [യത്, അസുരാന് ജയാമ] 1
-ദസുരാന് ജയാമ തന്നഃ സഹാസദിതി തതോ വൈ ദേവാ അസുരാനജയ-ന്തേ-ഽസുരാന് ജിത്വാരക്ഷാഗ്സ്യപാനുദന്ത താനി രക്ഷാഗ്സ്യനൃതമ കര്തേതി സമന്ത-ന്ദേവാ-ന്പര്യവിശ-ന്തേ ദേവാ അഗ്നാവനാഥന്ത തേ-ഽഗ്നയേ പ്രവതേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിരവപന്നഗ്നയേ വിബാധവതേ-ഽഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യദഗ്നയേ പ്രവതേ നിരവപന്. യാന്യേവ പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്- [പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി, ആസന്താനി തേന] 2
-സ്യാസന്താനി തേന പ്രാണുദന്ത യദഗ്നയേ വിബാധവതേ യാന്യേവാഭിതോ രക്ഷാഗ്സ്യാസ-ന്താനി തേന വ്യബാധന്ത യദഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യാന്യേവ പശ്ചാ-ദ്രക്ഷാഗ്സ്യാസ-ന്താനി തേനാപാനുദന്ത തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാസുരാ യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്-ഥ്സ്യാ-ഥ്സ സ്പര്ധമാന ഏതയേഷ്ട്യാ യജേതാഗ്നയേ പ്രവതേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദഗ്നയേ വിബാധവതേ- [വിബാധവതേ, അഗ്നയേ പ്രതീകവതേ] 3
-ഽഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യദഗ്നയേ പ്രവതേ നിര്വപതി യ ഏവാസ്മാച്ഛ്രേയാന്-ഭ്രാതൃവ്യസ്ത-ന്തേന പ്രണുദതേ യദഗ്നയേ വിബാധവതേ യ ഏവൈനേന സദൃന്ത-ന്തേന വി ബാധതേ യദഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യ ഏവാസ്മാ-ത്പാപീയാ-ന്ത-ന്തേനാപ നുദതേ പ്ര ശ്രേയാഗ്ംസ-മ്ഭ്രാതൃവ്യ-ന്നുദതേതി സദൃശ-ങ്ക്രാമതി നൈന-മ്പാപീയാനാപ്നോതി യ ഏവം ഁവിദ്വാനേതയേഷ്ട്യാ യജതേ ॥ 4 ॥
ദേവാ മനുഷ്യാഃ പിതരസ്തേ-ഽന്യത ആസന്നസുരാ രക്ഷാഗ്ംസി പിശാചാസ്തേ ഽന്യതസ്തേഷാ-ന്ദേവാനാമുത യദല്പം-ലോഁഹിതമകുര്വ-ന്ത-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി രാത്രീഭിരസുഭ്ന-ന്താന്-ഥ്സുബ്ധാ-ന്മൃതാനഭി വ്യൌച്ഛ-ത്തേ ദേവാ അവിദുര്യോ വൈ നോ-ഽയ-മ്മ്രിയതേ രക്ഷാഗ്ംസി വാ ഇമ-ങ്ഘ്നന്തീതി തേ രക്ഷാഗ്സ്യുപാമന്ത്രയന്ത താന്യബ്രുവന്. വരം-വൃഁണാമഹൈ യ- [യത്, അസുരാന് ജയാമ] 1
-ദസുരാന് ജയാമ തന്നഃ സഹാസദിതി തതോ വൈ ദേവാ അസുരാനജയ-ന്തേ-ഽസുരാന് ജിത്വാരക്ഷാഗ്സ്യപാനുദന്ത താനി രക്ഷാഗ്സ്യനൃതമ കര്തേതി സമന്ത-ന്ദേവാ-ന്പര്യവിശ-ന്തേ ദേവാ അഗ്നാവനാഥന്ത തേ-ഽഗ്നയേ പ്രവതേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിരവപന്നഗ്നയേ വിബാധവതേ-ഽഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യദഗ്നയേ പ്രവതേ നിരവപന്. യാന്യേവ പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്- [പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി, ആസന്താനി തേന] 2
-സ്യാസന്താനി തേന പ്രാണുദന്ത യദഗ്നയേ വിബാധവതേ യാന്യേവാഭിതോ രക്ഷാഗ്സ്യാസ-ന്താനി തേന വ്യബാധന്ത യദഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യാന്യേവ പശ്ചാ-ദ്രക്ഷാഗ്സ്യാസ-ന്താനി തേനാപാനുദന്ത തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാസുരാ യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്-ഥ്സ്യാ-ഥ്സ സ്പര്ധമാന ഏതയേഷ്ട്യാ യജേതാഗ്നയേ പ്രവതേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേദഗ്നയേ വിബാധവതേ- [വിബാധവതേ, അഗ്നയേ പ്രതീകവതേ] 3
-ഽഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യദഗ്നയേ പ്രവതേ നിര്വപതി യ ഏവാസ്മാച്ഛ്രേയാന്-ഭ്രാതൃവ്യസ്ത-ന്തേന പ്രണുദതേ യദഗ്നയേ വിബാധവതേ യ ഏവൈനേന സദൃന്ത-ന്തേന വി ബാധതേ യദഗ്നയേ പ്രതീകവതേ യ ഏവാസ്മാ-ത്പാപീയാ-ന്ത-ന്തേനാപ നുദതേ പ്ര ശ്രേയാഗ്ംസ-മ്ഭ്രാതൃവ്യ-ന്നുദതേതി സദൃശ-ങ്ക്രാമതി നൈന-മ്പാപീയാനാപ്നോതി യ ഏവം ഁവിദ്വാനേതയേഷ്ട്യാ യജതേ ॥ 4 ॥
(വൃണാമഹൈ യത് - പുരസ്താ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി- വപേദഗ്നയേ വിബാധവത - ഏവം - ചത്വാരി ച) (അ. 1)
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ അബ്രുവന്. യോ നോ വീര്യാവത്തമസ്തമനു സമാരഭാമഹാ ഇതി ത ഇന്ദ്രമബ്രുവ-ന്ത്വം-വൈഁ നോ വീര്യാവത്തമോ-ഽസി ത്വാമനു സമാരഭാമഹാ ഇതി സോ-ഽബ്രവീ-ത്തിസ്രോ മ ഇമാസ്തനുവോ വീര്യാവതീസ്താഃ പ്രീണീതാഥാ-സുരാനഭി ഭവിഷ്യഥേതി താ വൈ ബ്രൂഹീത്യബ്രുവന്നിയമഗ്ം ഹോമുഗിയം-വിഁമൃധേയ-മിന്ദ്രിയാവതീ- [-മിന്ദ്രിയാവതീ, ഇത്യബ്രവീത്ത] 5
-ത്യബ്രവീത്ത ഇന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ പുരോഡാശമേകാദശകപാല-ന്നിരവപന്നിന്ദ്രായ വൈമൃധായേ-ന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവതേ യദിന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ നിരവപന്നഗ്ംഹസ ഏവ തേനാമുച്യന്ത യദിന്ദ്രായ വൈ മൃധായ മൃധ ഏവ തേനാപാഘ്നതയദിന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവത ഇന്ദ്രിയമേവ തേനാ-ഽഽത്മന്നദധത ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശത്കപാല-മ്പുരോഡാശ-ന്നിരവപ-ന്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാസ്താ ഇന്ദ്ര ആത്മന്നനു സമാരഭംയഁത ഭൂത്യൈ [ഭൂത്യൈ, താം-വാഁവ] 6
താം-വാഁവ ദേവാ വിജിതി-മുത്തമാ-മസുരൈ-ര്വ്യജയന്തയോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്ഥ്- സ്യാ-ഥ്സ സ്പര്ധമാന ഏതയേഷ്ട്യാ യജേതേന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ പുരോഡാശമേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദിന്ദ്രായ വൈമൃധായേന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവതേ-ഽഗ്ം ഹസാ വാ ഏഷ ഗൃഹീതോ യസ്മാച്ഛ്രേയാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യോയദിന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ നിര്വപത്യഗ്ംഹസ ഏവ തേന മുച്യതേമൃധാ വാ ഏഷോ-ഽഭിഷണ്ണോ യസ്മാ-ഥ്സമാനേഷ്വന്യ-ശ്ശ്രേയാനുതാ- [ശ്രേയാനുത, അ-ഽഭ്രാതൃവ്യോ] 7
-ഽഭ്രാതൃവ്യോ യദിന്ദ്രായ വൈമൃധായ മൃധ ഏവ തേനാപ ഹതേയദിന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവത ഇന്ദ്രിയമേവ തേനാത്മ-ന്ധത്തേ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശത്കപാല-മ്പുരോഡാശ-ന്നിര്വപതി ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാസ്താ ഏവ യജമാന ആത്മന്നനു സമാരഭംയഁതേ ഭൂത്യൈ സാ വാ ഏഷാ വിജിതിര്നാമേഷ്ടിര്യ ഏവം-വിഁദ്വാനേതയേഷ്ട്യാ യജത ഉത്തമാമേവ വിജിതി-മ്ഭ്രാതൃവ്യേണ വി ജയതേ ॥ 8 ॥
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ അബ്രുവന്. യോ നോ വീര്യാവത്തമസ്തമനു സമാരഭാമഹാ ഇതി ത ഇന്ദ്രമബ്രുവ-ന്ത്വം-വൈഁ നോ വീര്യാവത്തമോ-ഽസി ത്വാമനു സമാരഭാമഹാ ഇതി സോ-ഽബ്രവീ-ത്തിസ്രോ മ ഇമാസ്തനുവോ വീര്യാവതീസ്താഃ പ്രീണീതാഥാ-സുരാനഭി ഭവിഷ്യഥേതി താ വൈ ബ്രൂഹീത്യബ്രുവന്നിയമഗ്ം ഹോമുഗിയം-വിഁമൃധേയ-മിന്ദ്രിയാവതീ- [-മിന്ദ്രിയാവതീ, ഇത്യബ്രവീത്ത] 5
-ത്യബ്രവീത്ത ഇന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ പുരോഡാശമേകാദശകപാല-ന്നിരവപന്നിന്ദ്രായ വൈമൃധായേ-ന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവതേ യദിന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ നിരവപന്നഗ്ംഹസ ഏവ തേനാമുച്യന്ത യദിന്ദ്രായ വൈ മൃധായ മൃധ ഏവ തേനാപാഘ്നതയദിന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവത ഇന്ദ്രിയമേവ തേനാ-ഽഽത്മന്നദധത ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശത്കപാല-മ്പുരോഡാശ-ന്നിരവപ-ന്ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാസ്താ ഇന്ദ്ര ആത്മന്നനു സമാരഭംയഁത ഭൂത്യൈ [ഭൂത്യൈ, താം-വാഁവ] 6
താം-വാഁവ ദേവാ വിജിതി-മുത്തമാ-മസുരൈ-ര്വ്യജയന്തയോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്ഥ്- സ്യാ-ഥ്സ സ്പര്ധമാന ഏതയേഷ്ട്യാ യജേതേന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ പുരോഡാശമേകാദശകപാല-ന്നിര്വപേദിന്ദ്രായ വൈമൃധായേന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവതേ-ഽഗ്ം ഹസാ വാ ഏഷ ഗൃഹീതോ യസ്മാച്ഛ്രേയാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യോയദിന്ദ്രായാഗ്ം ഹോമുചേ നിര്വപത്യഗ്ംഹസ ഏവ തേന മുച്യതേമൃധാ വാ ഏഷോ-ഽഭിഷണ്ണോ യസ്മാ-ഥ്സമാനേഷ്വന്യ-ശ്ശ്രേയാനുതാ- [ശ്രേയാനുത, അ-ഽഭ്രാതൃവ്യോ] 7
-ഽഭ്രാതൃവ്യോ യദിന്ദ്രായ വൈമൃധായ മൃധ ഏവ തേനാപ ഹതേയദിന്ദ്രായേന്ദ്രിയാവത ഇന്ദ്രിയമേവ തേനാത്മ-ന്ധത്തേ ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശത്കപാല-മ്പുരോഡാശ-ന്നിര്വപതി ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാസ്താ ഏവ യജമാന ആത്മന്നനു സമാരഭംയഁതേ ഭൂത്യൈ സാ വാ ഏഷാ വിജിതിര്നാമേഷ്ടിര്യ ഏവം-വിഁദ്വാനേതയേഷ്ട്യാ യജത ഉത്തമാമേവ വിജിതി-മ്ഭ്രാതൃവ്യേണ വി ജയതേ ॥ 8 ॥
(ഇന്ദ്രിയാവതീ - ഭൂത്യാ - ഉതൈ - കാന്ന പഞ്ചാശച്ച) (അ. 2)
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേഷാ-ങ്ഗായത്ര്യോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പ്രജാ-മ്പശൂന്-ഥ്സഗൃംഹ്യാ ഽഽദായാ-പക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്തേ-ഽമന്യന്ത യതരാന്. വാ ഇയമുപാവര്ഥ്സ്യതി ത ഇദ-മ്ഭവിഷ്യന്തീതി താം-വ്യഁഹ്വയന്ത വിശ്വകര്മന്നിതി ദേവാ ദാഭീത്യസുരാ-സ്സാ നാന്യതരാഗ്ശ്ച-നോപാവര്തത തേ ദേവാ ഏത-ദ്യജുരപശ്യന്നോജോ-ഽസി സഹോ-ഽസി ബലമസി [ബലമസി, ഭ്രാജോ-ഽസി] 9
ഭ്രാജോ-ഽസി ദേവാനാ-ന്ധാമ നാമാ-ഽസി വിശ്വമസി വിശ്വായു-സ്സര്വമസി സര്വായുരഭിഭൂരിതി വാവ ദേവാ അസുരാണാമോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പ്രജാ-മ്പശൂനവൃഞ്ജത യ-ദ്ഗായത്ര്യപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്തസ്മാദേതാ-ങ്ഗായത്രീതീഷ്ടിമാഹു-സ്സംവഁഥ്സരോ വൈ ഗായത്രീ സംവഁഥ്സരോ വൈ തദപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ദ്യദേതയാ ദേവാ അസുരാണാമോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ- [ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യമ്, പ്രജാ-മ്പശൂ-] 10
-മ്പ്രജാ-മ്പശൂ-നവൃഞ്ജത തസ്മാദേതാഗ്ം സംവഁര്ഗ ഇതീഷ്ടിമാഹുര്യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്ഥ്സ്യാ-ഥ്സസ്പര്ധമാന ഏതയേഷ്ട്യാ യജേതാഗ്നയേ സംവഁര്ഗായ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേത്തഗ്ംശൃതമാസന്നമേതേന യജുഷാ-ഽഭി മൃശേദോജ ഏവ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പ്രജാ-മ്പശൂ-ന്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ ഭവത്യാത്മനാ പരാസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി ॥ 11
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേഷാ-ങ്ഗായത്ര്യോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പ്രജാ-മ്പശൂന്-ഥ്സഗൃംഹ്യാ ഽഽദായാ-പക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്തേ-ഽമന്യന്ത യതരാന്. വാ ഇയമുപാവര്ഥ്സ്യതി ത ഇദ-മ്ഭവിഷ്യന്തീതി താം-വ്യഁഹ്വയന്ത വിശ്വകര്മന്നിതി ദേവാ ദാഭീത്യസുരാ-സ്സാ നാന്യതരാഗ്ശ്ച-നോപാവര്തത തേ ദേവാ ഏത-ദ്യജുരപശ്യന്നോജോ-ഽസി സഹോ-ഽസി ബലമസി [ബലമസി, ഭ്രാജോ-ഽസി] 9
ഭ്രാജോ-ഽസി ദേവാനാ-ന്ധാമ നാമാ-ഽസി വിശ്വമസി വിശ്വായു-സ്സര്വമസി സര്വായുരഭിഭൂരിതി വാവ ദേവാ അസുരാണാമോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പ്രജാ-മ്പശൂനവൃഞ്ജത യ-ദ്ഗായത്ര്യപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ത്തസ്മാദേതാ-ങ്ഗായത്രീതീഷ്ടിമാഹു-സ്സംവഁഥ്സരോ വൈ ഗായത്രീ സംവഁഥ്സരോ വൈ തദപക്രമ്യാതിഷ്ഠ-ദ്യദേതയാ ദേവാ അസുരാണാമോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ- [ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യമ്, പ്രജാ-മ്പശൂ-] 10
-മ്പ്രജാ-മ്പശൂ-നവൃഞ്ജത തസ്മാദേതാഗ്ം സംവഁര്ഗ ഇതീഷ്ടിമാഹുര്യോ ഭ്രാതൃവ്യവാന്ഥ്സ്യാ-ഥ്സസ്പര്ധമാന ഏതയേഷ്ട്യാ യജേതാഗ്നയേ സംവഁര്ഗായ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേത്തഗ്ംശൃതമാസന്നമേതേന യജുഷാ-ഽഭി മൃശേദോജ ഏവ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യ-മ്പ്രജാ-മ്പശൂ-ന്ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ ഭവത്യാത്മനാ പരാസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി ॥ 11
(ബലമസ്യേ - തയാ ദേവാ അസുരാണാമോജോ ബലമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യം - പഞ്ചചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ അസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാചീരായ-ന്താ യത്രാവസ-ന്തതോ ഗര്മുദുദതിഷ്ഠ-ത്താ ബൃഹസ്പതിശ്ചാന്വവൈതാഗ്ം സോ-ഽബ്രവീ-ദ്ബൃഹസ്പതിരനയാ ത്വാ പ്രതിഷ്ഠാന്യഥ ത്വാ പ്രജാ ഉപാവര്ഥ്സ്യന്തീതി ത-മ്പ്രാതിഷ്ഠ-ത്തതോ വൈ പ്രജാപതി-മ്പ്രജാ ഉപാവര്തന്ത യഃ പ്രജാകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏത-മ്പ്രാജാപത്യ-ങ്ഗാര്മുത-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രജാപതി- [-നിര്വപേ-ത്പ്രജാപതിമ്, ഏവ സ്വേന] 12
-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതിപ്രജാപതിഃ പശൂനസൃജത തേ-ഽസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാഞ്ച ആയ-ന്തേ യത്രാവസ-ന്തതോ ഗര്മുദുദതിഷ്ഠ-ത്താ-ന്പൂഷാ ചാന്വവൈതാഗ്ം സോ-ഽബ്രവീ-ത്പൂഷാ-ഽനയാ മാ പ്രതിഷ്ഠാഥ ത്വാ പശവ ഉപാവര്ഥ്സ്യന്തീതി മാ-മ്പ്രതിഷ്ഠേതി സോമോ-ഽബ്രവീ-ന്മമ വാ [-മമ വൈ, അകൃഷ്ടപച്യമിത്യുഭൌ] 13
അകൃഷ്ടപച്യമിത്യുഭൌ വാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാനീത്യബ്രവീ-ത്തൌ പ്രാതിഷ്ഠ-ത്തതോ വൈ പ്രജാപതി-മ്പശവ ഉപാവര്തന്ത യഃ പശുകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമാപൌഷ്ണ-ങ്ഗാര്മുത-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമാപൂഷണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയത-സ്സോമോ വൈ രേതോധാഃ പൂഷാ പശൂനാ-മ്പ്രജനയിതാ സോമ ഏവാസ്മൈ രേതോ ദധാതി പൂഷാ പശൂ-ന്പ്രജനയതി ॥ 14 ॥
പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത താ അസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാചീരായ-ന്താ യത്രാവസ-ന്തതോ ഗര്മുദുദതിഷ്ഠ-ത്താ ബൃഹസ്പതിശ്ചാന്വവൈതാഗ്ം സോ-ഽബ്രവീ-ദ്ബൃഹസ്പതിരനയാ ത്വാ പ്രതിഷ്ഠാന്യഥ ത്വാ പ്രജാ ഉപാവര്ഥ്സ്യന്തീതി ത-മ്പ്രാതിഷ്ഠ-ത്തതോ വൈ പ്രജാപതി-മ്പ്രജാ ഉപാവര്തന്ത യഃ പ്രജാകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏത-മ്പ്രാജാപത്യ-ങ്ഗാര്മുത-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ത്പ്രജാപതി- [-നിര്വപേ-ത്പ്രജാപതിമ്, ഏവ സ്വേന] 12
-മേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പ്രജാ-മ്പ്രജനയതിപ്രജാപതിഃ പശൂനസൃജത തേ-ഽസ്മാ-ഥ്സൃഷ്ടാഃ പരാഞ്ച ആയ-ന്തേ യത്രാവസ-ന്തതോ ഗര്മുദുദതിഷ്ഠ-ത്താ-ന്പൂഷാ ചാന്വവൈതാഗ്ം സോ-ഽബ്രവീ-ത്പൂഷാ-ഽനയാ മാ പ്രതിഷ്ഠാഥ ത്വാ പശവ ഉപാവര്ഥ്സ്യന്തീതി മാ-മ്പ്രതിഷ്ഠേതി സോമോ-ഽബ്രവീ-ന്മമ വാ [-മമ വൈ, അകൃഷ്ടപച്യമിത്യുഭൌ] 13
അകൃഷ്ടപച്യമിത്യുഭൌ വാ-മ്പ്രതിഷ്ഠാനീത്യബ്രവീ-ത്തൌ പ്രാതിഷ്ഠ-ത്തതോ വൈ പ്രജാപതി-മ്പശവ ഉപാവര്തന്ത യഃ പശുകാമ-സ്സ്യാ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം സോമാപൌഷ്ണ-ങ്ഗാര്മുത-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേ-ഥ്സോമാപൂഷണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മൈ പശൂ-ന്പ്രജനയത-സ്സോമോ വൈ രേതോധാഃ പൂഷാ പശൂനാ-മ്പ്രജനയിതാ സോമ ഏവാസ്മൈ രേതോ ദധാതി പൂഷാ പശൂ-ന്പ്രജനയതി ॥ 14 ॥
(വപേ-ത്പ്രജാപതിം - ഁവൈ - ദധാതി പൂഷാ - ത്രീണി ച) (അ. 4)
അഗ്നേ ഗോഭിര്ന ആ ഗഹീന്ദോ പുഷ്ട്യാ ജുഷസ്വ നഃ । ഇന്ദ്രോ ധര്താ ഗൃഹേഷു നഃ ॥ സവിതാ യ-സ്സഹസ്രിയ-സ്സ നോ ഗൃഹേഷു രാരണത് । ആ പൂഷാ ഏത്വാ വസു ॥ ധാതാ ദദാതു നോ രയിമീശാനോ ജഗതസ്പതിഃ । സ നഃ പൂര്ണേന വാവനത് ॥ ത്വഷ്ടാ യോ വൃഷഭോ വൃഷാ സ നോ ഗൃഹേഷു രാരണത് । സഹസ്രേണായുതേന ച ॥ യേന ദേവാ അമൃത- [അമൃതമ്, ദീര്ഘഗ്ഗ് ശ്രവോ ദിവ്യൈരയന്ത ।] 15
-ന്ദീര്ഘഗ്ഗ് ശ്രവോ ദിവ്യൈരയന്ത । രായസ്പോഷ ത്വമസ്മഭ്യ-ങ്ഗവാങ്കുല്മി-ഞ്ജീവസ ആ യുവസ്വ ॥ അഗ്നി ര്ഗൃഹപതി-സ്സോമോ വിശ്വവനിഃ സവിതാ സുമേധാ-സ്സ്വാഹാ ॥ അഗ്നേ ഗൃഹപതേ യസ്തേ ഘൃത്യോ ഭാഗസ്തേന സഹ ഓജ ആക്രമമാണായ ധേഹി ശ്രൈഷ്ഠ്യാത്പഥോ മാ യോഷ-മ്മൂര്ധാ ഭൂയാസഗ്ഗ് സ്വാഹാ ॥ 16 ॥
അഗ്നേ ഗോഭിര്ന ആ ഗഹീന്ദോ പുഷ്ട്യാ ജുഷസ്വ നഃ । ഇന്ദ്രോ ധര്താ ഗൃഹേഷു നഃ ॥ സവിതാ യ-സ്സഹസ്രിയ-സ്സ നോ ഗൃഹേഷു രാരണത് । ആ പൂഷാ ഏത്വാ വസു ॥ ധാതാ ദദാതു നോ രയിമീശാനോ ജഗതസ്പതിഃ । സ നഃ പൂര്ണേന വാവനത് ॥ ത്വഷ്ടാ യോ വൃഷഭോ വൃഷാ സ നോ ഗൃഹേഷു രാരണത് । സഹസ്രേണായുതേന ച ॥ യേന ദേവാ അമൃത- [അമൃതമ്, ദീര്ഘഗ്ഗ് ശ്രവോ ദിവ്യൈരയന്ത ।] 15
-ന്ദീര്ഘഗ്ഗ് ശ്രവോ ദിവ്യൈരയന്ത । രായസ്പോഷ ത്വമസ്മഭ്യ-ങ്ഗവാങ്കുല്മി-ഞ്ജീവസ ആ യുവസ്വ ॥ അഗ്നി ര്ഗൃഹപതി-സ്സോമോ വിശ്വവനിഃ സവിതാ സുമേധാ-സ്സ്വാഹാ ॥ അഗ്നേ ഗൃഹപതേ യസ്തേ ഘൃത്യോ ഭാഗസ്തേന സഹ ഓജ ആക്രമമാണായ ധേഹി ശ്രൈഷ്ഠ്യാത്പഥോ മാ യോഷ-മ്മൂര്ധാ ഭൂയാസഗ്ഗ് സ്വാഹാ ॥ 16 ॥
(അമൃത - മഷ്ടാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
ചിത്രയാ യജേത പശുകാമ ഇയം-വൈഁ ചിത്രാ യദ്വാ അസ്യാം-വിഁശ്വ-മ്ഭൂതമധി പ്രജായതേ തേ നേയഞ്ചിത്രാ യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ് ശ്ചിത്രയാ പശുകാമോ യജതേ പ്ര പ്രജയാ പശുഭി ര്മിഥുനൈ ര്ജായതേ പ്രൈവാഗ്നേയേന വാപയതി രേതഃ സൌമ്യേന ദധാതി രേത ഏവ ഹിത-ന്ത്വഷ്ടാ രൂപാണി വി കരോതിസാരസ്വതൌ ഭവത ഏതദ്വൈ ദൈവ്യ-മ്മിഥുന-ന്ദൈവ്യമേവാസ്മൈ [-ദൈവ്യമേവാസ്മൈ, മിഥുന-മ്മദ്ധ്യതോ] 17
മിഥുന-മ്മദ്ധ്യതോ ദധാതി പുഷ്ട്യൈ പ്രജനനായ സിനീവാല്യൈ ചരുര്ഭവതി വാഗ്വൈ സിനീവാലീ പുഷ്ടിഃ ഖലു വൈ വാക്പുഷ്ടിമേവ വാചമുപൈത്യൈന്ദ്ര ഉത്തമോ ഭവതി തേനൈവ തന്മിഥുനഗ്ം സപ്തൈതാനി ഹവീഗ്ംഷി ഭവന്തി സപ്ത ഗ്രാമ്യാഃ പശവഃ സപ്താരണ്യാ-സ്സപ്ത ഛന്ദാഗ്സ്യു-ഭയസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ അഥൈതാ ആഹുതീ ര്ജുഹോത്യേതേ വൈ ദേവാഃ പുഷ്ടിപതയസ്ത ഏവാ സ്മി-ന്പുഷ്ടി-ന്ദധതി പുഷ്യതി പ്രജയാ പശുഭിരഥോ യദേതാ ആഹുതീ ര്ജുഹോതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 18 ॥
ചിത്രയാ യജേത പശുകാമ ഇയം-വൈഁ ചിത്രാ യദ്വാ അസ്യാം-വിഁശ്വ-മ്ഭൂതമധി പ്രജായതേ തേ നേയഞ്ചിത്രാ യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ് ശ്ചിത്രയാ പശുകാമോ യജതേ പ്ര പ്രജയാ പശുഭി ര്മിഥുനൈ ര്ജായതേ പ്രൈവാഗ്നേയേന വാപയതി രേതഃ സൌമ്യേന ദധാതി രേത ഏവ ഹിത-ന്ത്വഷ്ടാ രൂപാണി വി കരോതിസാരസ്വതൌ ഭവത ഏതദ്വൈ ദൈവ്യ-മ്മിഥുന-ന്ദൈവ്യമേവാസ്മൈ [-ദൈവ്യമേവാസ്മൈ, മിഥുന-മ്മദ്ധ്യതോ] 17
മിഥുന-മ്മദ്ധ്യതോ ദധാതി പുഷ്ട്യൈ പ്രജനനായ സിനീവാല്യൈ ചരുര്ഭവതി വാഗ്വൈ സിനീവാലീ പുഷ്ടിഃ ഖലു വൈ വാക്പുഷ്ടിമേവ വാചമുപൈത്യൈന്ദ്ര ഉത്തമോ ഭവതി തേനൈവ തന്മിഥുനഗ്ം സപ്തൈതാനി ഹവീഗ്ംഷി ഭവന്തി സപ്ത ഗ്രാമ്യാഃ പശവഃ സപ്താരണ്യാ-സ്സപ്ത ഛന്ദാഗ്സ്യു-ഭയസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ അഥൈതാ ആഹുതീ ര്ജുഹോത്യേതേ വൈ ദേവാഃ പുഷ്ടിപതയസ്ത ഏവാ സ്മി-ന്പുഷ്ടി-ന്ദധതി പുഷ്യതി പ്രജയാ പശുഭിരഥോ യദേതാ ആഹുതീ ര്ജുഹോതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 18 ॥
(അസ്മൈ - ത ഏവ - ദ്വാദശ ച) (അ. 6)
മാരുതമസി മരുതാമോജോ-ഽപാ-ന്ധാരാ-മ്ഭിന്ധി രമയത മരുത-ശ്ശ്യേനമായിന-മ്മനോജവ സം-വൃഁഷണഗ്ം സുവൃക്തിമ് ॥ യേന ശര്ധ ഉഗ്രമവ-സൃഷ്ടമേതി തദശ്വിനാ പരി ധത്തഗ്ഗ് സ്വസ്തി । പുരോവാതോ വര്ഷഞ്ജിന്വരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ വാതാവദ്- വര്ഷന്നുഗ്രരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ സ്തനയന് വര്ഷ-ന്ഭീമരാവഥ്സ്വാഹാ ഽനശന്യവസ്ഫൂര്ജന്-ദിദ്യു-ദ്വര്ഷന്-ത്വേഷരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ ഽതിരാത്രം-വഁര്ഷ-ന്പൂര്തിരാവൃ- [-പൂര്തിരാവൃത്, സ്വാഹാ ബഹു] 19
-ഥ്സ്വാഹാ ബഹു ഹായമവൃഷാദിതി ശ്രുതരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ ഽഽതപതി വര്ഷന്-വിരാഡാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ ഽവസ്ഫൂര്ജന്-ദിദ്യു-ദ്വര്ഷ-ന്ഭൂതരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാമാന്ദാ വാശാ-ശ്ശുന്ധ്യൂരജിരാഃ । ജ്യോതിഷ്മതീ-സ്തമസ്വരീ-രുന്ദതീ-സ്സുഫേനാഃ । മിത്രഭൃതഃ, ക്ഷത്രഭൃത-സ്സുരാഷ്ട്രാ ഇഹ മാ-ഽവത ॥വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ സന്ദാനമസി വൃഷ്ട്യൈ ത്വോപ നഹ്യാമി ॥ 20 ॥
മാരുതമസി മരുതാമോജോ-ഽപാ-ന്ധാരാ-മ്ഭിന്ധി രമയത മരുത-ശ്ശ്യേനമായിന-മ്മനോജവ സം-വൃഁഷണഗ്ം സുവൃക്തിമ് ॥ യേന ശര്ധ ഉഗ്രമവ-സൃഷ്ടമേതി തദശ്വിനാ പരി ധത്തഗ്ഗ് സ്വസ്തി । പുരോവാതോ വര്ഷഞ്ജിന്വരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ വാതാവദ്- വര്ഷന്നുഗ്രരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ സ്തനയന് വര്ഷ-ന്ഭീമരാവഥ്സ്വാഹാ ഽനശന്യവസ്ഫൂര്ജന്-ദിദ്യു-ദ്വര്ഷന്-ത്വേഷരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ ഽതിരാത്രം-വഁര്ഷ-ന്പൂര്തിരാവൃ- [-പൂര്തിരാവൃത്, സ്വാഹാ ബഹു] 19
-ഥ്സ്വാഹാ ബഹു ഹായമവൃഷാദിതി ശ്രുതരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ ഽഽതപതി വര്ഷന്-വിരാഡാവൃ-ഥ്സ്വാഹാ ഽവസ്ഫൂര്ജന്-ദിദ്യു-ദ്വര്ഷ-ന്ഭൂതരാവൃ-ഥ്സ്വാഹാമാന്ദാ വാശാ-ശ്ശുന്ധ്യൂരജിരാഃ । ജ്യോതിഷ്മതീ-സ്തമസ്വരീ-രുന്ദതീ-സ്സുഫേനാഃ । മിത്രഭൃതഃ, ക്ഷത്രഭൃത-സ്സുരാഷ്ട്രാ ഇഹ മാ-ഽവത ॥വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ സന്ദാനമസി വൃഷ്ട്യൈ ത്വോപ നഹ്യാമി ॥ 20 ॥
(പൂര്തിരാവൃ-ദ്- ദ്വിചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 7)
ദേവാ വസവ്യാ അഗ്നേ സോമ സൂര്യ ॥ ദേവാ-ശ്ശര്മണ്യാ മിത്രാവരുണാ-ഽര്യമന്ന് ॥ ദേവാ-സ്സപീതയോ ഽപാ-ന്നപാദാശുഹേമന്ന് । ഉദ്നോ ദത്തോദധി-മ്ഭിന്ത്ത ദിവഃ പര്ജന്യാദന്തരിക്ഷാത്-പൃഥിവ്യാസ്തതോ നോ വൃഷ്ട്യാ-ഽവത ॥ ദിവാ ചിത്തമഃ കൃണ്വന്തി പര്ജന്യേനോ-ദവാഹേന । പൃഥിവീം-യഁ-ദ്വ്യുന്ദന്തി ॥ ആയ-ന്നരഃ സുദാനവോ ദദാശുഷേ ദിവഃ കോശമചുച്യവുഃ । വി പര്ജന്യാ-സ്സൃജന്തി രോദസീ അനു ധന്വനാ യന്തി [ ] 21
വൃഷ്ടയഃ ॥ ഉദീരയഥാ മരുത-സ്സമുദ്രതോ യൂയം-വൃഁഷ്ടിം-വഁര്ഷയഥാ പുരീഷിണഃ । ന വോ ദസ്രാ ഉപ ദസ്യന്തി ധേനവ-ശ്ശുഭം-യാഁതാമനു രഥാ അവൃഥ്സത ॥ സൃജാ വൃഷ്ടി-ന്ദിവ ആ-ഽദ്ഭി-സ്സമുദ്ര-മ്പൃണ ॥ അബ്ജാ അസി പ്രഥമജാ ബലമസി സമുദ്രിയമ് ॥ ഉന്നമ്ഭയ പൃഥിവീ-മ്ഭിന്ധീദ-ന്ദിവ്യ-ന്നഭഃ । ഉദ്നോ ദിവ്യസ്യ നോ ദേഹീശാനോ വിസൃജാ ദൃതിമ് ॥ യേ ദേവാ ദിവിഭാഗാ യേ-ഽന്തരിക്ഷ ഭാഗാ യേ പൃഥിവി ഭാഗാഃ । ത ഇമം-യഁജ്ഞമവന്തു ത ഇദ-ങ്ക്ഷേത്രമാ വിശന്തു ത ഇദ-ങ്ക്ഷേത്രമനു വി വിശന്തു ॥ 22 ॥
ദേവാ വസവ്യാ അഗ്നേ സോമ സൂര്യ ॥ ദേവാ-ശ്ശര്മണ്യാ മിത്രാവരുണാ-ഽര്യമന്ന് ॥ ദേവാ-സ്സപീതയോ ഽപാ-ന്നപാദാശുഹേമന്ന് । ഉദ്നോ ദത്തോദധി-മ്ഭിന്ത്ത ദിവഃ പര്ജന്യാദന്തരിക്ഷാത്-പൃഥിവ്യാസ്തതോ നോ വൃഷ്ട്യാ-ഽവത ॥ ദിവാ ചിത്തമഃ കൃണ്വന്തി പര്ജന്യേനോ-ദവാഹേന । പൃഥിവീം-യഁ-ദ്വ്യുന്ദന്തി ॥ ആയ-ന്നരഃ സുദാനവോ ദദാശുഷേ ദിവഃ കോശമചുച്യവുഃ । വി പര്ജന്യാ-സ്സൃജന്തി രോദസീ അനു ധന്വനാ യന്തി [ ] 21
വൃഷ്ടയഃ ॥ ഉദീരയഥാ മരുത-സ്സമുദ്രതോ യൂയം-വൃഁഷ്ടിം-വഁര്ഷയഥാ പുരീഷിണഃ । ന വോ ദസ്രാ ഉപ ദസ്യന്തി ധേനവ-ശ്ശുഭം-യാഁതാമനു രഥാ അവൃഥ്സത ॥ സൃജാ വൃഷ്ടി-ന്ദിവ ആ-ഽദ്ഭി-സ്സമുദ്ര-മ്പൃണ ॥ അബ്ജാ അസി പ്രഥമജാ ബലമസി സമുദ്രിയമ് ॥ ഉന്നമ്ഭയ പൃഥിവീ-മ്ഭിന്ധീദ-ന്ദിവ്യ-ന്നഭഃ । ഉദ്നോ ദിവ്യസ്യ നോ ദേഹീശാനോ വിസൃജാ ദൃതിമ് ॥ യേ ദേവാ ദിവിഭാഗാ യേ-ഽന്തരിക്ഷ ഭാഗാ യേ പൃഥിവി ഭാഗാഃ । ത ഇമം-യഁജ്ഞമവന്തു ത ഇദ-ങ്ക്ഷേത്രമാ വിശന്തു ത ഇദ-ങ്ക്ഷേത്രമനു വി വിശന്തു ॥ 22 ॥
(യന്തി - ദേവാ - വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 8)
മാരുതമസി മരുതാമോജ ഇതി കൃഷ്ണം-വാഁസഃ കൃഷ്ണതൂഷ-മ്പരി ധത്ത ഏതദ്വൈ വൃഷ്ട്യൈ രൂപഗ്ം സരൂപ ഏവ ഭൂത്വാ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയതിരമയത മരുത-ശ്ശ്യേനമായിനമിതി പശ്ചാദ്വാത-മ്പ്രതി മീവതി പുരോവാതമേവ ജനയതി വര്ഷസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ വാതനാമാനി ജുഹോതി വായുര്വൈ വൃഷ്ട്യാ ഈശേ വായുമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയത്യഷ്ടൌ [വര്ഷയത്യഷ്ടൌ, ജുഹോതി ചതസ്രോ വൈ] 23
ജുഹോതി ചതസ്രോ വൈ ദിശശ്ചതസ്രോ-ഽവാന്തരദിശാ ദിഗ്ഭ്യ ഏവ വൃഷ്ടിഗ്ം സ-മ്പ്ര ച്യാവയതി കൃഷ്ണാജിനേ സംയൌഁതി ഹവിരേവാകരന്തര്വേദി സംയൌഁത്യ വരുദ്ധ്യൈ യതീനാമദ്യമാനാനാഗ്ം ശീര്ഷാണി പരാ-ഽപതന്തേ ഖര്ജൂരാ അഭവന്-തേഷാഗ്ം രസ ഊര്ധ്വോ-ഽപതത്-താനി കരീരാണ്യ-ഭവന്-ഥ്സൌമ്യാനി വൈ കരീരാണി സൌമ്യാ ഖലു വാ ആഹുതി ര്ദിവോ വൃഷ്ടി-ഞ്ച്യാവയതി യത്കരീരാണി ഭവന്തി [ ] 24
സൌമ്യയൈവാ-ഽഽഹുത്യാ ദിവോ വൃഷ്ടിമവ രുന്ധേ മധുഷാ സം-യൌഁത്യപാം-വാഁ ഏഷ ഓഷധീനാഗ്ം രസോ യന്മദ്ധ്വദ്ഭ്യ ഏവൌഷധീഭ്യോ വര്ഷത്യഥോ അദ്ഭ്യ ഏവൌഷധീഭ്യോ വൃഷ്ടിനി-ന്നയതി മാന്ദാ വാശാ ഇതി സംയൌഁതി നാമധേയൈരേവൈനാ അച്ഛൈത്യഥോ യഥാ ബ്രൂയാദസാ വേഹീത്യേവമേവൈനാ നാമധേയൈരാ - [നാമധേയൈരാ, ച്യാവയതി വൃഷ്ണോ] 25
ച്യാവയതി വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ സന്ദാനമസി വൃഷ്ട്യൈ ത്വോപ നഹ്യാമീത്യാഹ വൃഷാ വാ അശ്വോ വൃഷാ പര്ജന്യഃ കൃഷ്ണ ഇവ ഖലു വൈ ഭൂത്വാ വര്ഷതി രൂപേണൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി വര്ഷസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ ॥ 26 ॥
മാരുതമസി മരുതാമോജ ഇതി കൃഷ്ണം-വാഁസഃ കൃഷ്ണതൂഷ-മ്പരി ധത്ത ഏതദ്വൈ വൃഷ്ട്യൈ രൂപഗ്ം സരൂപ ഏവ ഭൂത്വാ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയതിരമയത മരുത-ശ്ശ്യേനമായിനമിതി പശ്ചാദ്വാത-മ്പ്രതി മീവതി പുരോവാതമേവ ജനയതി വര്ഷസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ വാതനാമാനി ജുഹോതി വായുര്വൈ വൃഷ്ട്യാ ഈശേ വായുമേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി സ ഏവാസ്മൈ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയത്യഷ്ടൌ [വര്ഷയത്യഷ്ടൌ, ജുഹോതി ചതസ്രോ വൈ] 23
ജുഹോതി ചതസ്രോ വൈ ദിശശ്ചതസ്രോ-ഽവാന്തരദിശാ ദിഗ്ഭ്യ ഏവ വൃഷ്ടിഗ്ം സ-മ്പ്ര ച്യാവയതി കൃഷ്ണാജിനേ സംയൌഁതി ഹവിരേവാകരന്തര്വേദി സംയൌഁത്യ വരുദ്ധ്യൈ യതീനാമദ്യമാനാനാഗ്ം ശീര്ഷാണി പരാ-ഽപതന്തേ ഖര്ജൂരാ അഭവന്-തേഷാഗ്ം രസ ഊര്ധ്വോ-ഽപതത്-താനി കരീരാണ്യ-ഭവന്-ഥ്സൌമ്യാനി വൈ കരീരാണി സൌമ്യാ ഖലു വാ ആഹുതി ര്ദിവോ വൃഷ്ടി-ഞ്ച്യാവയതി യത്കരീരാണി ഭവന്തി [ ] 24
സൌമ്യയൈവാ-ഽഽഹുത്യാ ദിവോ വൃഷ്ടിമവ രുന്ധേ മധുഷാ സം-യൌഁത്യപാം-വാഁ ഏഷ ഓഷധീനാഗ്ം രസോ യന്മദ്ധ്വദ്ഭ്യ ഏവൌഷധീഭ്യോ വര്ഷത്യഥോ അദ്ഭ്യ ഏവൌഷധീഭ്യോ വൃഷ്ടിനി-ന്നയതി മാന്ദാ വാശാ ഇതി സംയൌഁതി നാമധേയൈരേവൈനാ അച്ഛൈത്യഥോ യഥാ ബ്രൂയാദസാ വേഹീത്യേവമേവൈനാ നാമധേയൈരാ - [നാമധേയൈരാ, ച്യാവയതി വൃഷ്ണോ] 25
ച്യാവയതി വൃഷ്ണോ അശ്വസ്യ സന്ദാനമസി വൃഷ്ട്യൈ ത്വോപ നഹ്യാമീത്യാഹ വൃഷാ വാ അശ്വോ വൃഷാ പര്ജന്യഃ കൃഷ്ണ ഇവ ഖലു വൈ ഭൂത്വാ വര്ഷതി രൂപേണൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി വര്ഷസ്യാ വരുദ്ധ്യൈ ॥ 26 ॥
(അഷ്ടൌ - ഭവന്തി - നാമധേയൈരൈ - കാന്ന ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)
ദേവാ വസവ്യാ ദേവാ-ശ്ശര്മണ്യാ ദേവാ-സ്സപീതയ ഇത്യാ ബദ്ധ്നാതി ദേവതാഭിരേവാന്വഹം-വൃഁഷ്ടിമിച്ഛതി യദി വര്ഷേത്-താവത്യേവ ഹോതവ്യം-യഁദി ന വര്ഷേച്ഛ്വോ ഭൂതേ ഹവിര്നിര്വപേദഹോരാത്രേ വൈ മിത്രാവരുണാവഹോരാത്രാഭ്യാ-ങ്ഖലു വൈ പര്ജന്യോ വര്ഷതി നക്തം-വാഁ ഹി ദിവാ വാ വര്ഷതി മിത്രാവരുണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മാ [താവേവാസ്മൈ, അഹോരാത്രാഭ്യാം-] 27
അഹോരാത്രാഭ്യാ-മ്പര്ജന്യം ഁവര്ഷയതോ-ഽഗ്നയേ ധാമച്ഛദേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേന്മാരുതഗ്ം സപ്തകപാലഗ്ം സൌര്യമേകകപാലമഗ്നിര്വാ ഇതോ വൃഷ്ടിമുദീരയതി മരുതഃ സൃഷ്ടാ-ന്നയന്തി യദാ ഖലു വാ അസാവാദിത്യോ ന്യം-രശ്മിഭിഃ പര്യാവര്തതേ-ഽഥവര്ഷതിധാമച്ഛദിവ ഖലു വൈ ഭൂത്വാ വര്ഷത്യേതാ വൈ ദേവതാ വൃഷ്ട്യാ ഈശതേ താ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താ [ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താഃ, ഏവാസ്മൈ] 28
ഏവാസ്മൈ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയന്ത്യുതാ വര്ഷിഷ്യന് വര്ഷത്യേവ സൃജാ വൃഷ്ടി-ന്ദിവ ആ-ഽദ്ഭി-സ്സമുദ്ര-മ്പൃണേത്യാഹേമാശ്ചൈവാ-മൂശ്ചാപ-സ്സമര്ധയത്യഥോ ആഭിരേവാ-മൂരച്ഛൈത്യബ്ജാ അസി പ്രഥമജാ ബലമസി സമുദ്രിയമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദുന്ന-മ്ഭയ പൃഥിവീമിതി വര്ഷാഹ്വാ-ഞ്ജുഹോത്യേഷാ വാ ഓഷധീനാം-വൃഁഷ്ടിവനിസ്തയൈവ വൃഷ്ടിമാ ച്യാവയതി യേ ദേവാ ദിവിഭാഗാ ഇതി കൃഷ്ണാജിനമവ ധൂനോതീമ ഏവാസ്മൈ ലോകാഃ പ്രീതാ അഭീഷ്ടാ ഭവന്തി ॥ 29 ॥
ദേവാ വസവ്യാ ദേവാ-ശ്ശര്മണ്യാ ദേവാ-സ്സപീതയ ഇത്യാ ബദ്ധ്നാതി ദേവതാഭിരേവാന്വഹം-വൃഁഷ്ടിമിച്ഛതി യദി വര്ഷേത്-താവത്യേവ ഹോതവ്യം-യഁദി ന വര്ഷേച്ഛ്വോ ഭൂതേ ഹവിര്നിര്വപേദഹോരാത്രേ വൈ മിത്രാവരുണാവഹോരാത്രാഭ്യാ-ങ്ഖലു വൈ പര്ജന്യോ വര്ഷതി നക്തം-വാഁ ഹി ദിവാ വാ വര്ഷതി മിത്രാവരുണാവേവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താവേവാസ്മാ [താവേവാസ്മൈ, അഹോരാത്രാഭ്യാം-] 27
അഹോരാത്രാഭ്യാ-മ്പര്ജന്യം ഁവര്ഷയതോ-ഽഗ്നയേ ധാമച്ഛദേ പുരോഡാശമഷ്ടാകപാല-ന്നിര്വപേന്മാരുതഗ്ം സപ്തകപാലഗ്ം സൌര്യമേകകപാലമഗ്നിര്വാ ഇതോ വൃഷ്ടിമുദീരയതി മരുതഃ സൃഷ്ടാ-ന്നയന്തി യദാ ഖലു വാ അസാവാദിത്യോ ന്യം-രശ്മിഭിഃ പര്യാവര്തതേ-ഽഥവര്ഷതിധാമച്ഛദിവ ഖലു വൈ ഭൂത്വാ വര്ഷത്യേതാ വൈ ദേവതാ വൃഷ്ട്യാ ഈശതേ താ ഏവ സ്വേന ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താ [ഭാഗധേയേനോപ ധാവതി താഃ, ഏവാസ്മൈ] 28
ഏവാസ്മൈ പര്ജന്യം-വഁര്ഷയന്ത്യുതാ വര്ഷിഷ്യന് വര്ഷത്യേവ സൃജാ വൃഷ്ടി-ന്ദിവ ആ-ഽദ്ഭി-സ്സമുദ്ര-മ്പൃണേത്യാഹേമാശ്ചൈവാ-മൂശ്ചാപ-സ്സമര്ധയത്യഥോ ആഭിരേവാ-മൂരച്ഛൈത്യബ്ജാ അസി പ്രഥമജാ ബലമസി സമുദ്രിയമിത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ദുന്ന-മ്ഭയ പൃഥിവീമിതി വര്ഷാഹ്വാ-ഞ്ജുഹോത്യേഷാ വാ ഓഷധീനാം-വൃഁഷ്ടിവനിസ്തയൈവ വൃഷ്ടിമാ ച്യാവയതി യേ ദേവാ ദിവിഭാഗാ ഇതി കൃഷ്ണാജിനമവ ധൂനോതീമ ഏവാസ്മൈ ലോകാഃ പ്രീതാ അഭീഷ്ടാ ഭവന്തി ॥ 29 ॥
(അസ്മൈ - ധാവതി താ - വാ - ഏകവിഗ്ംശതിശ്ച ) (അ. 10)
സര്വാണി ഛന്ദാഗ്സ്യേതസ്യാ-മിഷ്ട്യാ-മനൂച്യാനീത്യാഹു-സ്ത്രിഷ്ടുഭോ വാ ഏതദ്വീര്യം-യഁ-ത്കകുദുഷ്ണിഹാ ജഗത്യൈ യദുഷ്ണിഹ-കകുഭാവന്വാഹ തേനൈവ സര്വാണി ഛന്ദാഗ്സ്യവ രുന്ധേ ഗായത്രീ വാ ഏഷാ യദുഷ്ണിഹാ യാനി ചത്വാര്യദ്ധ്യക്ഷരാണി ചതുഷ്പാദ ഏവ തേ പശവോയഥാ പുരോഡാശേ പുരോഡാശോ-ഽദ്ധ്യേവമേവ ത-ദ്യദ്-ഋച്യദ്ധ്യക്ഷരാണി യജ്ജഗത്യാ [യജ്ജഗത്യാ, പരിദദ്ധ്യാദന്തം-] 30
പരിദദ്ധ്യാദന്തം-യഁജ്ഞ-ങ്ഗമയേ-ത്ത്രിഷ്ടുഭാ പരി ദധാതീന്ദ്രിയം-വൈഁ വീര്യ-ന്ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയ ഏവ വീര്യേ യജ്ഞ-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി നാന്ത-ങ്ഗമയത്യഗ്നേ ത്രീ തേ വാജിനാ ത്രീ ഷധസ്ഥേതി ത്രിവത്യാ പരി ദധാതി സരൂപത്വായ സര്വോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ത്ത്രൈധാതവീയ-ങ്കാമായ-കാമായ പ്രയുജ്യതേ സര്വേഭ്യോ ഹി കാമേഭ്യോ യജ്ഞഃ പ്രയുജ്യതേ ത്രൈധാതവീയേന യജേതാഭിചരന്-ഥ്സര്വോ വാ [സര്വോ വൈ, ഏഷ] 31
ഏഷ യജ്ഞോ യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം സര്വേണൈവൈനം-യഁജ്ഞേനാഭി ചരതി സ്തൃണുത ഏവൈനമേതയൈവ യജേതാഭിചര്യമാണ-സ്സര്വോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം സര്വേണൈവ യജ്ഞേന യജതേ നൈനമഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുത ഏതയൈവ യജേത സഹസ്രേണ യക്ഷ്യമാണഃ പ്രജാതമേവൈന-ദ്ദദാത്യേതയൈവ യജേത സഹസ്രേണേജാനോ-ഽന്തം-വാഁ ഏഷ പശൂനാ-ങ്ഗച്ഛതി [-ഗച്ഛതി, യ-സ്സഹസ്രേണ] 32
യ-സ്സഹസ്രേണ യജതേ പ്രജാപതിഃ ഖലു വൈ പശൂനസൃജത താഗ്സ്ത്രൈധാത വീയേ-നൈവാസൃജത യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ് സ്ത്രൈധാതവീയേനപശുകാമോ യജതേ യസ്മാദേവ യോനേഃ പ്രജാപതിഃ പശൂനസൃജത തസ്മാദേവൈനാന്-ഥ്സൃജത ഉപൈനമുത്തരഗ്ം സഹസ്ര-ന്നമതി ദേവതാഭ്യോ വാ ഏഷ ആ വൃശ്ച്യതേ യോ യക്ഷ്യ ഇത്യുക്ത്വാ ന യജതേ ത്രൈധാതവീയേന യജേത സര്വോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ [യജ്ഞഃ, യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം] 33
യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം സര്വേണൈവ യജ്ഞേന യജതേ ന ദേവതാഭ്യ ആ വൃശ്ച്യതേ ദ്വാദശകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തേ ത്രയശ്ചതുഷ്കപാലാ-സ്ത്രിഷ്ഷമൃദ്ധത്വായ ത്രയഃ പുരോഡാശാ ഭവന്തി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഷാം-ലോഁകാനാമാപ്ത്യാ ഉത്തര-ഉത്തരോ ജ്യായാ-ന്ഭവത്യേവമിവ ഹീമേ ലോകാ യവമയോ മദ്ധ്യ ഏതദ്വാ അന്തരിക്ഷസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ സര്വേഷാമഭിഗമയന്നവ ദ്യത്യഛബണ്ട്കാരഗ്ം ഹിരണ്യ-ന്ദദാതി തേജ ഏവാ- [ഏവ, അവ രുന്ധേ] 34
-ഽവ രുന്ധേ താര്പ്യ-ന്ദദാതി പശൂനേവാവ രുന്ധേ ധേനു-ന്ദദാത്യാശിഷ ഏവാവ രുന്ധേ സാമ്നോ വാ ഏഷ വര്ണോ യദ്ധിരണ്യം-യഁജുഷാ-ന്താര്പ്യമുക്ഥാമദാനാ-ന്ധേനുരേതാനേവ സര്വാന്. വര്ണാനവ രുന്ധേ ॥ 35 ॥
സര്വാണി ഛന്ദാഗ്സ്യേതസ്യാ-മിഷ്ട്യാ-മനൂച്യാനീത്യാഹു-സ്ത്രിഷ്ടുഭോ വാ ഏതദ്വീര്യം-യഁ-ത്കകുദുഷ്ണിഹാ ജഗത്യൈ യദുഷ്ണിഹ-കകുഭാവന്വാഹ തേനൈവ സര്വാണി ഛന്ദാഗ്സ്യവ രുന്ധേ ഗായത്രീ വാ ഏഷാ യദുഷ്ണിഹാ യാനി ചത്വാര്യദ്ധ്യക്ഷരാണി ചതുഷ്പാദ ഏവ തേ പശവോയഥാ പുരോഡാശേ പുരോഡാശോ-ഽദ്ധ്യേവമേവ ത-ദ്യദ്-ഋച്യദ്ധ്യക്ഷരാണി യജ്ജഗത്യാ [യജ്ജഗത്യാ, പരിദദ്ധ്യാദന്തം-] 30
പരിദദ്ധ്യാദന്തം-യഁജ്ഞ-ങ്ഗമയേ-ത്ത്രിഷ്ടുഭാ പരി ദധാതീന്ദ്രിയം-വൈഁ വീര്യ-ന്ത്രിഷ്ടുഗിന്ദ്രിയ ഏവ വീര്യേ യജ്ഞ-മ്പ്രതിഷ്ഠാപയതി നാന്ത-ങ്ഗമയത്യഗ്നേ ത്രീ തേ വാജിനാ ത്രീ ഷധസ്ഥേതി ത്രിവത്യാ പരി ദധാതി സരൂപത്വായ സര്വോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ത്ത്രൈധാതവീയ-ങ്കാമായ-കാമായ പ്രയുജ്യതേ സര്വേഭ്യോ ഹി കാമേഭ്യോ യജ്ഞഃ പ്രയുജ്യതേ ത്രൈധാതവീയേന യജേതാഭിചരന്-ഥ്സര്വോ വാ [സര്വോ വൈ, ഏഷ] 31
ഏഷ യജ്ഞോ യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം സര്വേണൈവൈനം-യഁജ്ഞേനാഭി ചരതി സ്തൃണുത ഏവൈനമേതയൈവ യജേതാഭിചര്യമാണ-സ്സര്വോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം സര്വേണൈവ യജ്ഞേന യജതേ നൈനമഭിചരന്-ഥ്സ്തൃണുത ഏതയൈവ യജേത സഹസ്രേണ യക്ഷ്യമാണഃ പ്രജാതമേവൈന-ദ്ദദാത്യേതയൈവ യജേത സഹസ്രേണേജാനോ-ഽന്തം-വാഁ ഏഷ പശൂനാ-ങ്ഗച്ഛതി [-ഗച്ഛതി, യ-സ്സഹസ്രേണ] 32
യ-സ്സഹസ്രേണ യജതേ പ്രജാപതിഃ ഖലു വൈ പശൂനസൃജത താഗ്സ്ത്രൈധാത വീയേ-നൈവാസൃജത യ ഏവം-വിഁദ്വാഗ് സ്ത്രൈധാതവീയേനപശുകാമോ യജതേ യസ്മാദേവ യോനേഃ പ്രജാപതിഃ പശൂനസൃജത തസ്മാദേവൈനാന്-ഥ്സൃജത ഉപൈനമുത്തരഗ്ം സഹസ്ര-ന്നമതി ദേവതാഭ്യോ വാ ഏഷ ആ വൃശ്ച്യതേ യോ യക്ഷ്യ ഇത്യുക്ത്വാ ന യജതേ ത്രൈധാതവീയേന യജേത സര്വോ വാ ഏഷ യജ്ഞോ [യജ്ഞഃ, യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം] 33
യ-ത്ത്രൈധാതവീയഗ്ം സര്വേണൈവ യജ്ഞേന യജതേ ന ദേവതാഭ്യ ആ വൃശ്ച്യതേ ദ്വാദശകപാലഃ പുരോഡാശോ ഭവതി തേ ത്രയശ്ചതുഷ്കപാലാ-സ്ത്രിഷ്ഷമൃദ്ധത്വായ ത്രയഃ പുരോഡാശാ ഭവന്തി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഷാം-ലോഁകാനാമാപ്ത്യാ ഉത്തര-ഉത്തരോ ജ്യായാ-ന്ഭവത്യേവമിവ ഹീമേ ലോകാ യവമയോ മദ്ധ്യ ഏതദ്വാ അന്തരിക്ഷസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ സര്വേഷാമഭിഗമയന്നവ ദ്യത്യഛബണ്ട്കാരഗ്ം ഹിരണ്യ-ന്ദദാതി തേജ ഏവാ- [ഏവ, അവ രുന്ധേ] 34
-ഽവ രുന്ധേ താര്പ്യ-ന്ദദാതി പശൂനേവാവ രുന്ധേ ധേനു-ന്ദദാത്യാശിഷ ഏവാവ രുന്ധേ സാമ്നോ വാ ഏഷ വര്ണോ യദ്ധിരണ്യം-യഁജുഷാ-ന്താര്പ്യമുക്ഥാമദാനാ-ന്ധേനുരേതാനേവ സര്വാന്. വര്ണാനവ രുന്ധേ ॥ 35 ॥
(ജഗത്യാ - ഽഭിചരന്-ഥ്സര്വോ വൈ - ഗച്ഛതി - യജ്ഞ - സ്തേജ ഏവ - ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 11)
ത്വഷ്ടാ ഹതപുത്രോ വീന്ദ്രഗ്ം സോമമാ-ഽഹര-ത്തസ്മിന്നിന്ദ്ര ഉപഹവമൈച്ഛത ത-ന്നോപാഹ്വയത പുത്ര-മ്മേ-ഽവധീരിതി സ യജ്ഞവേശസ-ങ്കൃത്വാ പ്രാസഹാ സോമമപിബ-ത്തസ്യ യദത്യശിഷ്യത ത-ത്ത്വഷ്ടാ-ഽഽഹവനീയമുപ പ്രാവര്തയ-ഥ്സ്വാഹേന്ദ്രശത്രുര്വര്ധസ്വേതി സ യാവദൂര്ധ്വഃ പരാവിദ്ധ്യതി താവതി സ്വയമേവ വ്യരമത യദി വാ താവ-ത്പ്രവണ- [താവ-ത്പ്രവണമ്, ആസീദ്യദി] 36
-മാസീദ്യദി വാ താവദദ്ധ്യഗ്നേരാസീ-ഥ്സ സമ്ഭവന്നഗ്നീഷോമാവഭി സമഭവ-ഥ്സ ഇഷുമാത്രമിഷുമാത്രം-വിഁഷ്വങ്ങവര്ധത സ ഇമാം-ലോഁകാനവൃണോദ്യ-ദിമാം-ലോഁകാനവൃണോ-ത്ത-ദ്വൃത്രസ്യ വൃത്രത്വ-ന്തസ്മാദിന്ദ്രോ-ഽബിഭേദപി ത്വഷ്ടാ തസ്മൈ ത്വഷ്ടാ വജ്രമസിഞ്ച-ത്തപോ വൈ സ വജ്ര ആസീ-ത്തമുദ്യന്തു-ന്നാശക്നോദഥ വൈ തര്ഹി വിഷ്ണു- [വിഷ്ണുഃ, അന്യാ] 37
-രന്യാ ദേവതാ ഽഽസീ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വിഷ്ണവേഹീദമാ ഹരിഷ്യാവോ യേനായമിദമിതിസ വിഷ്ണുസ്ത്രേധാ-ഽഽത്മാനം-വിഁന്യധത്ത പൃഥിവ്യാ-ന്തൃതീയമന്തരിക്ഷേ തൃതീയ-ന്ദിവി തൃതീയ-മഭിപര്യാവര്താ-ദ്ധ്യബിഭേദ്യത്-പൃഥിവ്യാ-ന്തൃതീയമാസീ-ത്തേനേന്ദ്രോ വജ്രമുദയച്ഛ-ദ്വിഷ്ണ്വനുസ്ഥിത-സ്സോ-ഽബ്രവീന്മാ മേ പ്ര ഹാരസ്തി വാ ഇദ- [വാ ഇദമ്, മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ] 38
-മ്മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ പ്രദാസ്യാമീതി തദസ്മൈ പ്രായച്ഛ-ത്ത-ത്പ്രത്യഗൃഹ്ണാദധാ മേതി ത-ദ്വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാ-ദസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വിതി യദന്തരിക്ഷേ തൃതീയമാസീ-ത്തേനേന്ദ്രോ വജ്രമുദയച്ഛ-ദ്വിഷ്ണ്വനുസ്ഥിത-സ്സോ-ഽബ്രവീന്മാ മേ പ്രഹാരസ്തി വാ ഇദ- [വാ ഇദമ്, മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ] 39
-മ്മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ പ്ര ദാസ്യാമീതി തദസ്മൈ പ്രായച്ഛ-ത്ത-ത്പ്രത്യഗൃഹ്ണാ-ദ്ദ്വിര്മാ-ഽധാ ഇതി ത-ദ്വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാദസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വിതി യദ്ദിവി തൃതീയമാസീ-ത്തേനേന്ദ്രോ വജ്രമുദയച്ഛ-ദ്വിഷ്ണ്വനുസ്ഥിത-സ്സോ-ഽബ്രവീന്മാ മേ പ്രഹാര്യേനാഹ- [പ്രഹാര്യേനാഹമ്, ഇദമസ്മി ത-ത്തേ] 40
-മിദമസ്മി ത-ത്തേ പ്രദാസ്യാമീതി ത്വീ(3) ഇത്യബ്രവീ-ഥ്സന്ധാ-ന്തു സന്ദധാവഹൈ ത്വാമേവ പ്രവിശാനീതി യന്മാ-മ്പ്രവിശേഃ കി-മ്മാ ഭുഞ്ജ്യാ ഇത്യബ്രവീ-ത്ത്വാമേവേന്ധീയ തവ ഭോഗായ ത്വാ-മ്പ്രവിശേയമിത്യബ്രവീ-ത്തം-വൃഁത്രഃ പ്രാവിശദുദരം-വൈഁ വൃത്രഃ, ക്ഷു-ത്ഖലു വൈ മനുഷ്യസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ യ [ഭ്രാതൃവ്യോ യഃ, ഏവം-വേഁദ ഹന്തി] 41
ഏവം-വേഁദ ഹന്തി ക്ഷുധ-മ്ഭ്രാതൃവ്യ-ന്തദസ്മൈ പ്രായച്ഛത്ത-ത്പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്- ത്രിര്മാ-ഽധാ ഇതി ത-ദ്വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാദസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വിതി യത്ത്രിഃ പ്രായച്ഛ-ത്ത്രിഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാ-ത്ത-ത്ത്രിധാതോസ്ത്രിധാതുത്വം-യഁ-ദ്വിഷ്ണുരന്വതിഷ്ഠത വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്തസ്മാദൈന്ദ്രാവൈഷ്ണവഗ്ം ഹവിര്ഭവതി യദ്വാ ഇദ-ങ്കിഞ്ച തദസ്മൈ ത-ത്പ്രായച്ഛ-ദൃച-സ്സാമാനി യജൂഗ്ംഷി സഹസ്രം-വാഁ അസ്മൈ ത-ത്പ്രായച്ഛ-ത്തസ്മാ-ഥ്സഹസ്രദക്ഷിണമ് ॥ 42 ॥
ത്വഷ്ടാ ഹതപുത്രോ വീന്ദ്രഗ്ം സോമമാ-ഽഹര-ത്തസ്മിന്നിന്ദ്ര ഉപഹവമൈച്ഛത ത-ന്നോപാഹ്വയത പുത്ര-മ്മേ-ഽവധീരിതി സ യജ്ഞവേശസ-ങ്കൃത്വാ പ്രാസഹാ സോമമപിബ-ത്തസ്യ യദത്യശിഷ്യത ത-ത്ത്വഷ്ടാ-ഽഽഹവനീയമുപ പ്രാവര്തയ-ഥ്സ്വാഹേന്ദ്രശത്രുര്വര്ധസ്വേതി സ യാവദൂര്ധ്വഃ പരാവിദ്ധ്യതി താവതി സ്വയമേവ വ്യരമത യദി വാ താവ-ത്പ്രവണ- [താവ-ത്പ്രവണമ്, ആസീദ്യദി] 36
-മാസീദ്യദി വാ താവദദ്ധ്യഗ്നേരാസീ-ഥ്സ സമ്ഭവന്നഗ്നീഷോമാവഭി സമഭവ-ഥ്സ ഇഷുമാത്രമിഷുമാത്രം-വിഁഷ്വങ്ങവര്ധത സ ഇമാം-ലോഁകാനവൃണോദ്യ-ദിമാം-ലോഁകാനവൃണോ-ത്ത-ദ്വൃത്രസ്യ വൃത്രത്വ-ന്തസ്മാദിന്ദ്രോ-ഽബിഭേദപി ത്വഷ്ടാ തസ്മൈ ത്വഷ്ടാ വജ്രമസിഞ്ച-ത്തപോ വൈ സ വജ്ര ആസീ-ത്തമുദ്യന്തു-ന്നാശക്നോദഥ വൈ തര്ഹി വിഷ്ണു- [വിഷ്ണുഃ, അന്യാ] 37
-രന്യാ ദേവതാ ഽഽസീ-ഥ്സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വിഷ്ണവേഹീദമാ ഹരിഷ്യാവോ യേനായമിദമിതിസ വിഷ്ണുസ്ത്രേധാ-ഽഽത്മാനം-വിഁന്യധത്ത പൃഥിവ്യാ-ന്തൃതീയമന്തരിക്ഷേ തൃതീയ-ന്ദിവി തൃതീയ-മഭിപര്യാവര്താ-ദ്ധ്യബിഭേദ്യത്-പൃഥിവ്യാ-ന്തൃതീയമാസീ-ത്തേനേന്ദ്രോ വജ്രമുദയച്ഛ-ദ്വിഷ്ണ്വനുസ്ഥിത-സ്സോ-ഽബ്രവീന്മാ മേ പ്ര ഹാരസ്തി വാ ഇദ- [വാ ഇദമ്, മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ] 38
-മ്മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ പ്രദാസ്യാമീതി തദസ്മൈ പ്രായച്ഛ-ത്ത-ത്പ്രത്യഗൃഹ്ണാദധാ മേതി ത-ദ്വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാ-ദസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വിതി യദന്തരിക്ഷേ തൃതീയമാസീ-ത്തേനേന്ദ്രോ വജ്രമുദയച്ഛ-ദ്വിഷ്ണ്വനുസ്ഥിത-സ്സോ-ഽബ്രവീന്മാ മേ പ്രഹാരസ്തി വാ ഇദ- [വാ ഇദമ്, മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ] 39
-മ്മയി വീര്യ-ന്ത-ത്തേ പ്ര ദാസ്യാമീതി തദസ്മൈ പ്രായച്ഛ-ത്ത-ത്പ്രത്യഗൃഹ്ണാ-ദ്ദ്വിര്മാ-ഽധാ ഇതി ത-ദ്വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാദസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വിതി യദ്ദിവി തൃതീയമാസീ-ത്തേനേന്ദ്രോ വജ്രമുദയച്ഛ-ദ്വിഷ്ണ്വനുസ്ഥിത-സ്സോ-ഽബ്രവീന്മാ മേ പ്രഹാര്യേനാഹ- [പ്രഹാര്യേനാഹമ്, ഇദമസ്മി ത-ത്തേ] 40
-മിദമസ്മി ത-ത്തേ പ്രദാസ്യാമീതി ത്വീ(3) ഇത്യബ്രവീ-ഥ്സന്ധാ-ന്തു സന്ദധാവഹൈ ത്വാമേവ പ്രവിശാനീതി യന്മാ-മ്പ്രവിശേഃ കി-മ്മാ ഭുഞ്ജ്യാ ഇത്യബ്രവീ-ത്ത്വാമേവേന്ധീയ തവ ഭോഗായ ത്വാ-മ്പ്രവിശേയമിത്യബ്രവീ-ത്തം-വൃഁത്രഃ പ്രാവിശദുദരം-വൈഁ വൃത്രഃ, ക്ഷു-ത്ഖലു വൈ മനുഷ്യസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ യ [ഭ്രാതൃവ്യോ യഃ, ഏവം-വേഁദ ഹന്തി] 41
ഏവം-വേഁദ ഹന്തി ക്ഷുധ-മ്ഭ്രാതൃവ്യ-ന്തദസ്മൈ പ്രായച്ഛത്ത-ത്പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്- ത്രിര്മാ-ഽധാ ഇതി ത-ദ്വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാദസ്മാസ്വിന്ദ്ര ഇന്ദ്രിയ-ന്ദധാത്വിതി യത്ത്രിഃ പ്രായച്ഛ-ത്ത്രിഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാ-ത്ത-ത്ത്രിധാതോസ്ത്രിധാതുത്വം-യഁ-ദ്വിഷ്ണുരന്വതിഷ്ഠത വിഷ്ണവേ-ഽതി പ്രായച്ഛ-ത്തസ്മാദൈന്ദ്രാവൈഷ്ണവഗ്ം ഹവിര്ഭവതി യദ്വാ ഇദ-ങ്കിഞ്ച തദസ്മൈ ത-ത്പ്രായച്ഛ-ദൃച-സ്സാമാനി യജൂഗ്ംഷി സഹസ്രം-വാഁ അസ്മൈ ത-ത്പ്രായച്ഛ-ത്തസ്മാ-ഥ്സഹസ്രദക്ഷിണമ് ॥ 42 ॥
(പ്രവണം - ഁവിഷ്ണു- ര്വാ ഇദ- മിദ - മഹം - ഁയോ - ഭവ - ത്യേക വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 12)
ദേവാ വൈ രാജന്യാ-ജ്ജായമാനാ-ദബിഭയു-സ്തമന്തരേവ സന്ത-ന്ദാമ്നാ ഽപൌമ്ഭന്-ഥ്സ വാ ഏഷോ-ഽപോബ്ധോ ജായതേ യ-ദ്രാജന്യോ യദ്വാ ഏഷോ-ഽനപോബ്ധോ ജായേത വൃത്രാ-ന്ഘ്നഗ്ഗ് ശ്ചരേദ്യ-ങ്കാമയേത രാജന്യമനപോബ്ധോ ജായേത വൃത്രാ-ന്ഘ്നഗ്ഗ് ശ്ചരേദിതി തസ്മാ ഏതമൈന്ദ്രാ ബാര്ഹസ്പത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദൈന്ദ്രോ വൈ രാജന്യോ ബ്രഹ്മ ബൃഹസ്പതി ര്ബ്രഹ്മണൈവൈന-ന്ദാമ്നോ-ഽപോമ്ഭനാ-ന്മുഞ്ചതി ഹിരണ്മയ-ന്ദാമ ദക്ഷിണാ സാക്ഷാദേവൈന-ന്ദാമ്നോ-ഽപോമ്ഭനാ-ന്മുഞ്ചതി ॥ 43 ॥
ദേവാ വൈ രാജന്യാ-ജ്ജായമാനാ-ദബിഭയു-സ്തമന്തരേവ സന്ത-ന്ദാമ്നാ ഽപൌമ്ഭന്-ഥ്സ വാ ഏഷോ-ഽപോബ്ധോ ജായതേ യ-ദ്രാജന്യോ യദ്വാ ഏഷോ-ഽനപോബ്ധോ ജായേത വൃത്രാ-ന്ഘ്നഗ്ഗ് ശ്ചരേദ്യ-ങ്കാമയേത രാജന്യമനപോബ്ധോ ജായേത വൃത്രാ-ന്ഘ്നഗ്ഗ് ശ്ചരേദിതി തസ്മാ ഏതമൈന്ദ്രാ ബാര്ഹസ്പത്യ-ഞ്ചരു-ന്നിര്വപേദൈന്ദ്രോ വൈ രാജന്യോ ബ്രഹ്മ ബൃഹസ്പതി ര്ബ്രഹ്മണൈവൈന-ന്ദാമ്നോ-ഽപോമ്ഭനാ-ന്മുഞ്ചതി ഹിരണ്മയ-ന്ദാമ ദക്ഷിണാ സാക്ഷാദേവൈന-ന്ദാമ്നോ-ഽപോമ്ഭനാ-ന്മുഞ്ചതി ॥ 43 ॥
(ഏനം - ദ്വാദശ ച) (അ. 13)
നവോനവോ ഭവതി ജായമാനോ-ഽഹ്നാ-ങ്കേതുരുഷസാ മേത്യഗ്രേ । ഭാഗ-ന്ദേവേഭ്യോ വിദധാത്യായ-ന്പ്രചന്ദ്രമാസ്തിരതി ദീര്ഘമായുഃ ॥ യമാദിത്യാ അഗ്ംശുമാപ്യായയന്തി യമക്ഷിത-മക്ഷിതയഃ പിബന്തി । തേന നോ രാജാ വരുണോ ബൃഹസ്പതിരാ പ്യായയന്തു ഭുവനസ്യ ഗോപാഃ ॥പ്രാച്യാ-ന്ദിശി ത്വമിന്ദ്രാസി രാജോതോദീച്യാം-വൃഁത്രഹന് വൃത്രഹാ-ഽസി । യത്ര യന്തി സ്രോത്യാസ്ത- [യന്തി സ്രോത്യാസ്തത്, ജിത-ന്തേ] 44
-ജ്ജിത-ന്തേ ദക്ഷിണതോ വൃഷഭ ഏധി ഹവ്യഃ ॥ ഇന്ദ്രോ ജയാതി ന പരാ ജയാതാ അധിരാജോ രാജസു രാജയാതി । വിശ്വാ ഹി ഭൂയാഃ പൃതനാ അഭിഷ്ടീരുപസദ്യോ നമസ്യോ യഥാ-ഽസത് ॥ അസ്യേദേവ പ്രരിരിചേ മഹിത്വ-ന്ദിവഃ പൃഥിവ്യാഃ പര്യന്തരിക്ഷാത് । സ്വരാഡിന്ദ്രോ ദമ ആ വിശ്വഗൂര്ത-സ്സ്വരിരമത്രോ വവക്ഷേ രണായ ॥ അഭി ത്വാ ശൂര നോനുമോ-ഽദുഗ്ധാ ഇവ ധേനവഃ । ഈശാന- [ഈശാനമ്, അസ്യ] 45
-മസ്യ ജഗത-സ്സുവര്ദൃശമീശാനമിന്ദ്ര തസ്ഥുഷഃ ॥ ത്വാമിദ്ധി ഹവാമഹേ സാതാ വാജസ്യ കാരവഃ । ത്വാം-വൃഁത്രേഷ്വിന്ദ്ര സത്പതി-ന്നരസ്ത്വാ-ങ്കാഷ്ഠാസ്വര്വതഃ ॥ യദ്ദ്യാവഇന്ദ്രതേശതഗ്ം ശത-മ്ഭൂമീരുത സ്യുഃ । ന ത്വാ വജ്രിന്-ഥ്സഹസ്രഗ്ം സൂര്യാ അനു ന ജാതമഷ്ട രോദസീ ॥ പിബാ സോമമിന്ദ്ര മന്ദതു ത്വാ യന്തേ സുഷാവ ഹര്യശ്വാദ്രിഃ । 46
സോതുര്ബാഹുഭ്യാഗ്ം സുയതോ നാര്വാ ॥ രേവതീര്ന-സ്സധമാദ ഇന്ദ്രേ സന്തു തുവിവാജാഃ । ക്ഷുമന്തോ യാഭിര്മദേമ ॥ ഉദഗ്നേ ശുചയസ്തവ , വി ജ്യോതിഷോ,ദു ത്യ-ഞ്ജാതവേദസഗ്ംസപ്ത ത്വാ ഹരിതോ രഥേ വഹന്തി ദേവ സൂര്യ । ശോചിഷ്കേശം-വിഁചക്ഷണ ॥ ചിത്ര-ന്ദേവാനാമുദഗാദനീക-ഞ്ചക്ഷുര്മിത്രസ്യ വരുണസ്യാ-ഽഗ്നേഃ । ആ-ഽപ്രാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അന്തരിക്ഷഗ്ം സൂര്യ ആത്മാ ജഗതസ്തസ്ഥുഷ- [ജഗതസ്തസ്ഥുഷഃ, ച ।] 47
-ശ്ച ॥ വിശ്വേ ദേവാ ഋതാവൃധ ഋതുഭിര്-ഹവനശ്രുതഃ । ജുഷന്താം-യുഁജ്യ-മ്പയഃ ॥ വിശ്വേ ദേവാ-ശ്ശൃണുതേമഗ്ം ഹവ-മ്മേ യേ അന്തരിക്ഷേ യ ഉപ ദ്യവിഷ്ഠ । യേ അഗ്നിജിഹ്വാ ഉത വാ യജത്രാ ആസദ്യാസ്മി-ന്ബര്ഹിഷി മാദയദ്ധ്വമ് ॥ 48 ॥
നവോനവോ ഭവതി ജായമാനോ-ഽഹ്നാ-ങ്കേതുരുഷസാ മേത്യഗ്രേ । ഭാഗ-ന്ദേവേഭ്യോ വിദധാത്യായ-ന്പ്രചന്ദ്രമാസ്തിരതി ദീര്ഘമായുഃ ॥ യമാദിത്യാ അഗ്ംശുമാപ്യായയന്തി യമക്ഷിത-മക്ഷിതയഃ പിബന്തി । തേന നോ രാജാ വരുണോ ബൃഹസ്പതിരാ പ്യായയന്തു ഭുവനസ്യ ഗോപാഃ ॥പ്രാച്യാ-ന്ദിശി ത്വമിന്ദ്രാസി രാജോതോദീച്യാം-വൃഁത്രഹന് വൃത്രഹാ-ഽസി । യത്ര യന്തി സ്രോത്യാസ്ത- [യന്തി സ്രോത്യാസ്തത്, ജിത-ന്തേ] 44
-ജ്ജിത-ന്തേ ദക്ഷിണതോ വൃഷഭ ഏധി ഹവ്യഃ ॥ ഇന്ദ്രോ ജയാതി ന പരാ ജയാതാ അധിരാജോ രാജസു രാജയാതി । വിശ്വാ ഹി ഭൂയാഃ പൃതനാ അഭിഷ്ടീരുപസദ്യോ നമസ്യോ യഥാ-ഽസത് ॥ അസ്യേദേവ പ്രരിരിചേ മഹിത്വ-ന്ദിവഃ പൃഥിവ്യാഃ പര്യന്തരിക്ഷാത് । സ്വരാഡിന്ദ്രോ ദമ ആ വിശ്വഗൂര്ത-സ്സ്വരിരമത്രോ വവക്ഷേ രണായ ॥ അഭി ത്വാ ശൂര നോനുമോ-ഽദുഗ്ധാ ഇവ ധേനവഃ । ഈശാന- [ഈശാനമ്, അസ്യ] 45
-മസ്യ ജഗത-സ്സുവര്ദൃശമീശാനമിന്ദ്ര തസ്ഥുഷഃ ॥ ത്വാമിദ്ധി ഹവാമഹേ സാതാ വാജസ്യ കാരവഃ । ത്വാം-വൃഁത്രേഷ്വിന്ദ്ര സത്പതി-ന്നരസ്ത്വാ-ങ്കാഷ്ഠാസ്വര്വതഃ ॥ യദ്ദ്യാവഇന്ദ്രതേശതഗ്ം ശത-മ്ഭൂമീരുത സ്യുഃ । ന ത്വാ വജ്രിന്-ഥ്സഹസ്രഗ്ം സൂര്യാ അനു ന ജാതമഷ്ട രോദസീ ॥ പിബാ സോമമിന്ദ്ര മന്ദതു ത്വാ യന്തേ സുഷാവ ഹര്യശ്വാദ്രിഃ । 46
സോതുര്ബാഹുഭ്യാഗ്ം സുയതോ നാര്വാ ॥ രേവതീര്ന-സ്സധമാദ ഇന്ദ്രേ സന്തു തുവിവാജാഃ । ക്ഷുമന്തോ യാഭിര്മദേമ ॥ ഉദഗ്നേ ശുചയസ്തവ , വി ജ്യോതിഷോ,ദു ത്യ-ഞ്ജാതവേദസഗ്ംസപ്ത ത്വാ ഹരിതോ രഥേ വഹന്തി ദേവ സൂര്യ । ശോചിഷ്കേശം-വിഁചക്ഷണ ॥ ചിത്ര-ന്ദേവാനാമുദഗാദനീക-ഞ്ചക്ഷുര്മിത്രസ്യ വരുണസ്യാ-ഽഗ്നേഃ । ആ-ഽപ്രാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അന്തരിക്ഷഗ്ം സൂര്യ ആത്മാ ജഗതസ്തസ്ഥുഷ- [ജഗതസ്തസ്ഥുഷഃ, ച ।] 47
-ശ്ച ॥ വിശ്വേ ദേവാ ഋതാവൃധ ഋതുഭിര്-ഹവനശ്രുതഃ । ജുഷന്താം-യുഁജ്യ-മ്പയഃ ॥ വിശ്വേ ദേവാ-ശ്ശൃണുതേമഗ്ം ഹവ-മ്മേ യേ അന്തരിക്ഷേ യ ഉപ ദ്യവിഷ്ഠ । യേ അഗ്നിജിഹ്വാ ഉത വാ യജത്രാ ആസദ്യാസ്മി-ന്ബര്ഹിഷി മാദയദ്ധ്വമ് ॥ 48 ॥
(ത - ദീശാന - മദ്രി - സ്തസ്ഥുഷ - സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 14)
(ദേവാ മനുഷ്യാ - ദേവസുരാ അബ്രുവന് - ദേവാസുരാസ്തേഷാ-ങ്ഗായത്രീ - പ്രജാപതിസ്താ യത്രാ-ഽ - ഗ്നേ ഗോഭിഃ - ചിത്രയാ - മാരുതം - ദേവാ വസവ്യാ അഗ്നേ - മാരുതമിതി - ദേവാ വസവ്യാ ദേവാ-ശ്ശര്മണ്യാഃ - സര്വാണി - ത്വഷ്ടാ ഹതപുത്രോ - ദേവാ വൈ രാജന്യാന് - നവോനവ - ശ്ചതുര്ദശ )
(ദേവാ മനുഷ്യാഃ - പ്രജാ-മ്പശുന് - ദേവാ വസവ്യാഃ - പരിദധ്യദിദ- മസ്മ്യ - ഷ്ടാ ചത്വാരിഗ്ംശത് )
(ദേവാ മനുഷ്യാ, മാദയധ്വം)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്ദ്വിതീയകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥