2.6 - সমিধো যজতি ৱসন্তম্ - কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদ তৈত্তিৰীয সংহিতা পাঠঃ

কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ন্দ্ৱিতীযকাণ্ডে ষষ্ঠঃ প্ৰশ্নঃ - অৱশিষ্টকৰ্মাভিধানং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
সমিধো যজতি ৱসন্তমেৱৰ্তূনামৱ ৰুন্ধে তনূনপাতং-যঁজতি গ্ৰীষ্মমেৱাৱ ৰুন্ধ ইডো যজতি ৱৰ্ষা এৱাৱ ৰুন্ধে বৰ্হিৰ্যজতি শৰদমেৱাৱ ৰুন্ধে স্ৱাহাকাৰং-যঁজতি হেমন্তমেৱাৱ ৰুন্ধে তস্মা-থ্স্ৱাহাকৃতা হেম-ন্পশৱো-ঽৱ সীদন্তি সমিধো যজত্যুষস এৱ দেৱতানামৱ ৰুন্ধে তনূনপাতং-যঁজতি যজ্ঞমেৱাৱ ৰুন্ধ [যজ্ঞমেৱাৱ ৰুন্ধ, ইডো যজতি] 1
ইডো যজতি পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে বৰ্হিৰ্যজতি প্ৰজামেৱাৱ ৰুন্ধে সমানযত উপভৃতস্তেজো ৱা আজ্য-ম্প্ৰজা বৰ্হিঃ প্ৰজাস্ৱেৱ তেজো দধাতি স্ৱাহাকাৰং-যঁজতি ৱাচমেৱাৱ ৰুন্ধে দশ স-ম্পদ্যন্তে দশাক্ষৰা ৱিৰাডন্নং-ৱিঁৰাড্ৱিৰাজৈ ৱান্নাদ্যমৱ ৰুন্ধে সমিধো যজত্যস্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি তনূনপাতং-যঁজতি [ ] 2
যজ্ঞ এৱান্তৰিক্ষে প্ৰতি তিষ্ঠতীডো যজতি পশুষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি বৰঃইৰ্যজতি য এৱ দেৱযানাঃ পন্থানস্তেষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি স্ৱাহাকাৰং-যঁজতি সুৱৰ্গ এৱ লোকে প্ৰতি তিষ্ঠত্যেতাৱন্তো ৱৈ দেৱলোকাস্তেষ্ৱেৱ যথাপূৰ্ৱ-ম্প্ৰতিতিষ্ঠতি দেৱাসুৰা এষু লোকেষ্ৱস্পৰ্ধন্ত তে দেৱাঃ প্ৰযাজৈৰেভ্যো লোকেভ্যো ঽসুৰা-ন্প্ৰাণুদন্ত ত-ত্প্ৰযাজানা- [ত-ত্প্ৰযাজানাম্, প্ৰযাজত্ৱ-] 3
-ম্প্ৰযাজত্ৱং-যঁস্যৈৱং-ৱিঁদুষঃ প্ৰযাজা ইজ্যন্তে প্ৰৈভ্যো লোকেভ্যো ভ্ৰাতৃৱ্যান্নুদতে ঽভিক্ৰাম-ঞ্জুহোত্যভিজিত্যৈ যো ৱৈ প্ৰযাজানা-ম্মিথুনং-ৱেঁদ প্ৰ প্ৰজযা পশুভি ৰ্মিথুনৈ ৰ্জাযতে সমিধো বহ্ৱীৰিৱ যজতি তনূনপাতমেকমিৱ মিথুন-ন্তদিডো বহ্ৱীৰিৱ যজতি বৰ্হিৰেকমিৱ মিথুন-ন্তদেতদ্ৱৈ প্ৰযাজানা-ম্মিথুনং-যঁ এৱং-ৱেঁদ প্ৰ [ ] 4
প্ৰজযা পশুভি ৰ্মিথুনৈ ৰ্জাযতে দেৱানাং-ৱাঁ অনিষ্টা দেৱতা আসন্নথাসুৰা যজ্ঞমজিঘাগ্ং স-ন্তে দেৱা গাযত্ৰীং-ৱ্যৌঁহ-ন্পঞ্চাক্ষৰাণি প্ৰাচীনানি ত্ৰীণি প্ৰতীচীনানি ততো ৱৰ্ম যজ্ঞাযাভৱদ্ৱৰ্ম যজমানায য-ত্প্ৰযাজানূযাজা ইজ্যন্তে ৱৰ্মৈৱ তদ্যজ্ঞায ক্ৰিযতে ৱৰ্ম যজমানায ভ্ৰাতৃৱ্যাভিভূত্যৈ তস্মা-দ্ৱৰূথ-ম্পুৰস্তা-দ্ৱৰ্ষীযঃ পশ্চাদ্ধ্ৰসীযো দেৱা ৱৈ পুৰা ৰক্ষোভ্য [পুৰা ৰক্ষোভ্যঃ, ইতি স্ৱাহাকাৰেণ] 5
ইতি স্ৱাহাকাৰেণ প্ৰযাজেষু যজ্ঞগ্ং সগ্গ্স্থাপ্যমপশ্য-ন্তগ্গ্ স্ৱাহাকাৰেণ প্ৰযাজেষু সমস্থাপযন্ ৱি ৱা এত-দ্যজ্ঞ-ঞ্ছিন্দন্তি য-থ্স্ৱাহাকাৰেণ প্ৰযাজেষু সগ্গ্স্থাপযন্তি প্ৰযাজানিষ্ট্ৱা হৱীগ্ষ্যভি ঘাৰযতি যজ্ঞস্য সন্তত্যা অথো হৱিৰেৱাকৰথো যথাপূৰ্ৱমুপৈতি পিতা ৱৈ প্ৰযাজাঃ প্ৰজা-ঽনূযাজা য-ত্প্ৰযাজানিষ্ট্ৱা হৱীগ্ষ্যভিঘাৰযতি পিতৈৱ ত-ত্পুত্ৰেণ সাধাৰণ- [সাধাৰণম্, কুৰুতে তস্মাদাহু-] 6
-ঙ্কুৰুতে তস্মাদাহু-ৰ্যশ্চৈৱং-ৱেঁদ যশ্চ ন কথা পুত্ৰস্য কেৱল-ঙ্কথা সাধাৰণ-ম্পিতুৰিত্যস্কন্নমেৱ তদ্য-ত্প্ৰযাজেষ্ৱিষ্টেষু স্কন্দতি গাযত্ৰ্যেৱ তেন গৰ্ভ-ন্ধত্তে সা প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানায প্ৰজনযতি ॥ 7 ॥

(যজতি যজ্ঞামেৱাৱ ৰুন্ধে - তনূনপাতং-যঁজতি - প্ৰযাজানা ট্ট মেৱং-ৱেঁদ প্ৰ - ৰক্ষোভ্যঃ - সাধাৰণং - পঞ্চত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 1)
চক্ষুষী ৱা এতে যজ্ঞস্য যদাজ্যভাগৌ যদাজ্যভাগৌ যজতি চক্ষুষী এৱ ত-দ্যজ্ঞস্য প্ৰতি দধাতি পূৰ্ৱাৰ্ধে জুহোতি তস্মা-ত্পূৰ্ৱাৰ্ধে চক্ষুষী প্ৰবাহুগ্-জুহোতি তস্মা-ত্প্ৰবাহুক্চক্ষুষী দেৱলোকং-ৱাঁ অগ্নিনা যজমানো-ঽনু পশ্যতি পিতৃলোকগ্ং সোমেনোত্তৰাৰ্ধে ঽগ্নযে জুহোতি দক্ষিণাৰ্ধে সোমাযৈৱমিৱ হীমৌ লোকাৱনযো ৰ্লোকযোৰনুখ্যাত্যৈ ৰাজানৌ ৱা এতৌ দেৱতানাং- [দেৱতানাম্, যদগ্নীষোমাৱন্তৰা] 8
ঁযদগ্নীষোমাৱন্তৰা দেৱতা ইজ্যেতে দেৱতানাং-ৱিঁধৃত্যৈ তস্মা-দ্ৰাজ্ঞা মনুষ্যা ৱিধৃতা ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি কি-ন্ত-দ্যজ্ঞে যজমানঃ কুৰুতে যেনান্যতোদতশ্চ পশূ-ন্দাধা-ৰোভযতোদত-শ্চেত্যৃচ-মনূচ্যা ঽঽজ্যভাগস্য জুষাণেন যজতি তেনান্যতোদতো দাধাৰৰ্চমনূচ্য হৱিষ ঋচা যজতি তেনোভযতোদতো দাধাৰ মূৰ্ধন্ৱতী পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱতি মূৰ্ধানমেৱৈনগ্ং সমানানা-ঙ্কৰোতি [ ] 9
নিযুত্ৱত্যা যজতি ভ্ৰাতৃৱ্যস্যৈৱ পশূ-ন্নি যুৱতে কেশিনগ্ংহ দাৰ্ভ্য-ঙ্কেশী সাত্যকামিৰুৱাচ সপ্তপদা-ন্তে শক্ৱৰীগ্ শ্ৱো যজ্ঞে প্ৰযোক্তাসে যস্যৈ ৱীৰ্যেণ প্ৰ জাতা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যান্নুদতে প্ৰতি জনিষ্যমাণান্. যস্যৈ ৱীৰ্যেণোভযো ৰ্লোকযো ৰ্জ্যোতি ৰ্ধত্তে যস্যৈ ৱীৰ্যেণ পূৰ্ৱাৰ্ধেনানড্ৱা-ন্ভুনক্তি জঘনাৰ্ধেন ধেনুৰিতি পুৰস্তাল্লক্ষ্মা পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱতি জাতানেৱ ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্প্ৰণুদত উপৰিষ্টাল্লক্ষ্মা [ ] 10
যাজ্যা জনিষ্যমাণানেৱ প্ৰতিনুদতে পুৰস্তাল্লক্ষ্মা পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱত্যস্মিন্নেৱ লোকে জ্যোতিৰ্ধত্ত উপৰিষ্টাল্লক্ষ্মা যাজ্যা-ঽমুষ্মিন্নেৱ লোকে জ্যোতিৰ্ধত্তে জ্যোতিষ্মন্তাৱস্মা ইমৌ লোকৌ ভৱতো য এৱং-ৱেঁদ পুৰস্তাল্লক্ষ্মা পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱতি তস্মা-ত্পূৰ্ৱাৰ্ধেনানড্ৱা-ন্ভুনক্ত্যুপৰিষ্টাল্লক্ষ্মা যাজ্যা তস্মাজ্জঘনাৰ্ধেন ধেনুৰ্য এৱং-ৱেঁদ ভুঙ্ক্ত এনমেতৌ ৱজ্ৰ আজ্যং-ৱঁজ্ৰ আজ্যভাগৌ [আজ্যভাগৌ, ৱজ্ৰো] 11
ৱজ্ৰো ৱষট্কাৰস্ত্ৰিৱৃতমেৱ ৱজ্ৰগ্ং সম্ভৃত্য ভ্ৰাতৃৱ্যায প্ৰ হৰত্যচ্ছম্বট্কাৰ-মপগূৰ্য ৱষট্কৰোতি স্তৃত্যৈ গাযত্ৰী পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱতি ত্ৰিষ্টুগ্ যাজ্যা ব্ৰহ্মন্নেৱ ক্ষত্ৰমন্ৱাৰ-ম্ভযতি তস্মাদ্ব্ৰাহ্মণো মুখ্যো মুখ্যো ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ প্ৰৈৱৈন-ম্পুৰো-ঽনুৱাক্যযা ঽঽহ প্ৰণযতি যাজ্যযা গমযতি ৱষট্কাৰেণৈৱৈন-ম্পুৰো-ঽনুৱাক্যযা দত্তে প্ৰযচ্ছতি যাজ্যযা প্ৰতি [যাজ্যযা প্ৰতি, ৱষট্কাৰেণ] 12
ৱষট্কাৰেণ স্থাপযতি ত্ৰিপদা পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱতি ত্ৰয ইমে লোকা এষ্ৱেৱ লোকেষু প্ৰতিতিষ্ঠতি চতুষ্পদা যাজ্যা চতুষ্পদ এৱ পশূনৱ ৰুন্ধে দ্ৱ্যক্ষৰো ৱষট্কাৰো দ্ৱিপা-দ্যজমানঃ পশুষ্ৱেৱোপৰিষ্টা-ত্প্ৰতিতিষ্ঠতি গাযত্ৰী পুৰো-ঽনুৱাক্যা ভৱতি ত্ৰিষ্টুগ্ যাজ্যৈষা ৱৈ সপ্তপদা শক্ৱৰী যদ্ৱা এতযা দেৱা অশিক্ষ-ন্তদশক্নুৱন্. য এৱং-ৱেঁদ শক্নোত্যেৱ যচ্ছিক্ষতি ॥ 13 ॥

(দেৱতানাং - কৰোত্যু - পৰিষ্টাল্লক্ষ্মা - ঽঽজ্যভাগৌ - প্ৰতি - শক্ৰোত্যেৱ - দ্ৱে চ ) (অ. 2)
প্ৰজাপতি ৰ্দেৱেভ্যো যজ্ঞান্ ৱ্যাদিশ-থ্স আত্মন্নাজ্যমধত্ত ত-ন্দেৱা অব্ৰুৱন্নেষ ৱাৱ যজ্ঞো যদাজ্যমপ্যেৱ নো-ঽত্ৰাস্ত্ৱিতি সো-ঽব্ৰৱী-দ্যজান্ ৱ আজ্যভাগাৱুপ স্তৃণানভি ঘাৰযানিতি তস্মা-দ্যজন্ত্যা-জ্যভাগাৱুপ স্তৃণন্ত্যভি ঘাৰযন্তি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি কস্মা-থ্সত্যা-দ্যাতযামান্যন্যানি হৱীগ্-ষ্যযাতযাম-মাজ্যমিতি প্ৰাজাপত্য- [প্ৰাজাপত্যম্, ইতি] 14
-মিতি ব্ৰূযাদযাতযামা হি দেৱানা-ম্প্ৰজাপতিৰিতি ছন্দাগ্ংসি দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰাম-ন্ন ৱো-ঽভাগানি হৱ্যং-ৱঁক্ষ্যাম ইতি তেভ্য এত-চ্চতুৰৱত্ত-মধাৰয-ন্পুৰো-ঽনুৱাক্যাযৈ যাজ্যাযৈ দেৱতাযৈ ৱষট্কাৰায যচ্চতুৰৱত্ত-ঞ্জুহোতি ছন্দাগ্স্যেৱ ত-ত্প্ৰীণাতি তান্যস্য প্ৰীতানি দেৱেভ্যো হৱ্যং-ৱঁহন্ত্যঙ্গিৰসো ৱা ইত উত্তমা-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমায-ন্তদৃষযো যজ্ঞৱাস্ত্ৱভ্যৱায-ন্তে- [যজ্ঞৱাস্ত্ৱভ্যৱায-ন্তে, অপশ্য-ন্পুৰোডাশ-] 15
-ঽপশ্য-ন্পুৰোডাশ-ঙ্কূৰ্ম-ম্ভূতগ্ং সৰ্পন্ত-ন্তমব্ৰুৱন্নিন্দ্ৰায ধ্ৰিযস্ৱ বৃহস্পতযে ধ্ৰিযস্ৱ ৱিশ্ৱেভ্যো দেৱেভ্যো ধ্ৰিযস্ৱেতি স নাদ্ধ্ৰিযত তমব্ৰুৱন্নগ্নযে ধ্ৰিযস্ৱেতি সো-ঽগ্নযে-ঽদ্ধ্ৰিযত যদাগ্নেযো- ঽষ্টাকপালো- ঽমাৱাস্যাযা-ঞ্চ পৌৰ্ণমাস্যা-ঞ্চাচ্যুতো ভৱতি সুৱৰ্গস্য লোকস্যাভিজিত্যৈ তমব্ৰুৱন্ কথা-ঽহাস্থা ইত্যনুপাক্তো ঽভূৱমিত্যব্ৰৱী-দ্যথা-ঽক্ষো-ঽনুপাক্তো- [-ঽনুপাক্তঃ, অৱাৰ্চ্ছত্যেৱ-] 16
-ঽৱাৰ্চ্ছত্যেৱ-মৱা-ঽঽৰমিত্যুপৰিষ্টা-দভ্যজ্যাধস্তা-দুপানক্তি সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ সৰ্ৱাণি কপালান্যভি প্ৰথযতি তাৱতঃ পুৰোডাশানমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽভি জযতি যো ৱিদগ্ধ-স্স নৈৰ্-ঋতো যো-ঽশৃত-স্স ৰৌদ্ৰো য-শ্শৃত-স্স সদেৱস্তস্মাদৱিদহতা শৃতকৃন্ত্যঃ সদেৱত্ৱায ভস্মনা-ঽভি ৱাসযতি তস্মান্মাগ্ং সেনাস্থি ছন্নং-ৱেঁদেনাভি ৱাসযতি তস্মা- [তস্মাত্, কেশৈ-] 17
-ত্কেশৈ-শ্শিৰঃ ছন্ন-ম্প্ৰচ্যুতং-ৱাঁ এতদস্মা-ল্লোকাদগত-ন্দেৱলোকং-যঁচ্ছৃতগ্ং হৱিৰনভিঘাৰিত-মভিঘাৰ্যো-দ্ৱাসযতি দেৱত্ৰৈৱৈন-দ্গমযতি যদ্যেক-ঙ্কপাল-ন্নশ্যেদেকো মাসঃ সংৱঁথ্সৰস্যানৱেত-স্স্যাদথ যজমানঃ প্ৰমীযেত য-দ্দ্ৱে নশ্যেতা-ন্দ্ৱৌ মাসৌ সংৱঁথ্সৰস্যানৱেতৌ স্যাতামথ যজমানঃ প্ৰমীযেত সঙ্খ্যাযো-দ্ৱাসযতি যজমানস্য [যজমানস্য, গোপীথায যদি] 18
গোপীথায যদি নশ্যেদাশ্ৱিন-ন্দ্ৱিকপাল-ন্নিৰ্ৱপে-দ্দ্যাৱাপৃথিৱ্য- মেককপালমশ্ৱিনৌ ৱৈ দেৱানা-ম্ভিষজৌ তাভ্যামেৱাস্মৈ ভেষজ-ঙ্কৰোতি দ্যাৱাপৃথিৱ্য এককপালো ভৱত্যনযোৰ্ৱা এতন্নশ্যতি যন্নশ্য- ত্যনযোৰেৱৈন-দ্ৱিন্দতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 19 ॥

(প্ৰজাপত্যং - তে - ঽক্ষো-ঽনুপাক্তো - ৱেদেনাভি ৱাসযতি তস্মা--দ্যজমানস্য - দ্ৱাত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱ ইতি স্ফ্যমা দত্তে প্ৰসূত্যা অশ্ৱিনো ৰ্বাহুভ্যামিত্যাহা-শ্ৱিনৌ হি দেৱানামদ্ধ্ৱৰ্যূ আস্তা-ম্পূষ্ণো হস্তাভ্যামিত্যাহ যত্যৈ শতভৃষ্টিৰসি ৱানস্পত্যো দ্ৱিষতো ৱধ ইত্যাহ ৱজ্ৰমেৱ ত-থ্সগ্গ্শ্যতি ভ্ৰাতৃৱ্যায প্ৰহৰিষ্যন্-থ্স্তম্ব যজুৰ্-হৰত্যেতাৱতী ৱৈ পৃথিৱী যাৱতী ৱেদিস্তস্যা এতাৱত এৱ ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নিৰ্ভজতি [-নিৰ্ভজতি, তস্মান্নাভাগ-] 20
তস্মান্নাভাগ-ন্নিৰ্ভজন্তি ত্ৰিৰ্হৰতি ত্ৰয ইমে লোকা এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যো নিৰ্ভজতি তূষ্ণী-ঞ্চতুৰ্থগ্ং হৰত্যপৰিমিতাদেৱৈন-ন্নিৰ্ভজত্যুদ্ধন্তি যদেৱাস্যা অমেদ্ধ্য-ন্তদপ হন্ত্যুদ্ধন্তি তস্মাদোষধযঃ পৰা ভৱন্তি মূল-ঞ্ছিনত্তি ভ্ৰাতৃৱ্যস্যৈৱ মূল-ঞ্ছিনত্তি পিতৃদেৱত্যা-ঽতিখাতেযতী-ঙ্খনতি প্ৰজাপতিনা [প্ৰজাপতিনা, যজ্ঞমুখেন সম্মিতামা] 21
যজ্ঞমুখেন সম্মিতামা প্ৰতিষ্ঠাযৈ খনতি যজমানমেৱ প্ৰতিষ্ঠা-ঙ্গমযতি দক্ষিণতো ৱৰ্ষীযসী-ঙ্কৰোতি দেৱযজনস্যৈৱ ৰূপমকঃ পুৰীষৱতী-ঙ্কৰোতি প্ৰজাৱৈ পশৱঃ পুৰীষ-ম্প্ৰজযৈৱৈন-ম্পশুভিঃ পুৰীষৱন্ত-ঙ্কৰোত্যুত্তৰ-ম্পৰিগ্ৰাহ-ম্পৰি গৃহ্ণাত্যেতাৱতী ৱৈ পৃথিৱী যাৱতী ৱেদিস্তস্যা এতাৱত এৱ ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নিৰ্ভজ্যা-ঽঽত্মন উত্তৰ-ম্পৰিগ্ৰাহ-ম্পৰিগৃহ্ণাতি ক্ৰূৰমিৱ ৱা [ক্ৰূৰমিৱ ৱৈ, এত-ত্কৰোতি] 22
এত-ত্কৰোতি যদ্ৱেদি-ঙ্কৰোতি ধা অসি স্ৱধা অসীতি যোযুপ্যতে শান্ত্যৈ প্ৰোক্ষণীৰা সাদযত্যাপো ৱৈ ৰক্ষোঘ্নী ৰক্ষসামপহত্যৈ স্ফ্যস্যৱৰ্ত্মন্-থ্সাদযতি যজ্ঞস্য সন্তত্যৈয-ন্দ্ৱিষ্যা-ত্ত-ন্ধ্যাযেচ্ছুচৈৱৈনমৰ্পযতি ॥ 23 ॥

(ভজতি - প্ৰজাপতিনে- ৱ ৱৈ - ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 4)
ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্ত্যদ্ভিৰ্-হৱীগ্ংষি প্ৰৌক্ষীঃ কেনাপ ইতি ব্ৰহ্মণেতি ব্ৰূযাদদ্ভিৰ্-হ্যেৱ হৱীগ্ংষি প্ৰোক্ষতি ব্ৰহ্মণা-ঽপ ইদ্ধ্মাবৰ্হিঃ প্ৰোক্ষতি মেদ্ধ্যমেৱৈন-ত্কৰোতি ৱেদি-ম্প্ৰোক্ষত্যৃক্ষা ৱা ষা-ঽলোমকা-ঽমেদ্ধ্যা য-দ্ৱেদিৰ্মেদ্ধ্যা-মেৱৈনা-ঙ্কৰোতি দিৱে ত্ৱা-ঽন্তৰিক্ষায ত্ৱা পৃথিৱ্যৈ ত্ৱেতি বৰ্হি-ৰাসাদ্য প্ৰো- [বৰ্হি-ৰাসাদ্য প্ৰ, উক্ষত্যেভ্য] 24
-ক্ষত্যেভ্য এৱৈনল্লোকেভ্যঃ প্ৰোক্ষতি ক্ৰূৰমিৱ ৱা এত-ত্কৰোতি য-ত্খনত্যপো নিনযতি শান্ত্যৈ পুৰস্তা-ত্প্ৰস্তৰ-ঙ্গৃহ্ণাতি মুখ্যমেৱৈন-ঙ্কৰোতীযন্ত-ঙ্গৃহ্ণাতি প্ৰজাপতিনা যজ্ঞমুখেন সম্মিত-ম্বৰ্হি-স্স্তৃণাতি প্ৰজা ৱৈ বৰ্হিঃ পৃথিৱী ৱেদিঃ প্ৰজা এৱ পৃথিৱ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠাপযত্যনতিদৃশ্ঞগ্গ্ স্তৃণাতি প্ৰজযৈৱৈন-ম্পশুভি-ৰনতিদৃশ্ঞ-ঙ্কৰো- [-ৰনতিদৃশ্ঞ-ঙ্কৰোতি, উত্তৰ-ম্বৰ্হিষঃ] 25
-ত্যুত্তৰ-ম্বৰ্হিষঃ প্ৰস্তৰগ্ং সাদযতি প্ৰজা ৱৈ বৰ্হি ৰ্যজমানঃ প্ৰস্তৰোযজমান-মেৱাযজমানা-দুত্তৰ-ঙ্কৰোতি তস্মা-দ্যজমানো-ঽযজমানাদুত্তৰো-ঽন্তৰ্দধাতি ৱ্যাৱৃত্ত্যা অনক্তি হৱিষ্কৃতমেৱৈনগ্ং সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতিত্ৰেধা-ঽনক্তি ত্ৰয ইমে লোকা এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যো-ঽনক্তি ন প্ৰতি শৃণাতিয-ত্প্ৰতিশৃণীযাদনূৰ্ধ্ৱ-ম্ভাৱুকং-যঁজমানস্য স্যাদুপৰীৱ প্ৰ হৰ- [প্ৰ হৰতি, উপৰীৱ হি] 26
-ত্যুপৰীৱ হি সুৱৰ্গো লোকো নিযচ্ছতি ৱৃষ্টিমেৱাস্মৈ নিযচ্ছতি নাত্যগ্ৰ-ম্প্ৰ হৰেদ্যদত্যগ্ৰ-ম্প্ৰহৰেদ-ত্যাসাৰিণ্যদ্ধ্ৱৰ্যো-ৰ্নাশুকা স্যান্ন পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যস্যেদ্য-ত্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যস্যে-থ্সুৱৰ্গাল্লোকা-দ্যজমান-ম্প্ৰতি নুদে-ত্প্ৰাঞ্চ-ম্প্ৰহৰতি যজমানমেৱ সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি ন ৱিষ্ৱঞ্চং-ৱিঁ যুযা-দ্য-দ্ৱিষ্ৱঞ্চং-ৱিঁযুযা- [-ৱিযুযাত্, স্ত্ৰ্যস্য জাযেতোৰ্ধ্ৱ-] 27
-থ্স্ত্ৰ্যস্য জাযেতোৰ্ধ্ৱ-মুদ্যৌত্যূৰ্ধ্ৱমিৱ হি পুগ্ংসঃ পুমানেৱাস্য জাযতে য-থ্স্ফ্যেন ৱোপৱেষেণ ৱা যোযুপ্যেত স্তৃতিৰেৱাস্য সা হস্তেন যোযুপ্যতে যজমানস্য গোপীথায ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি কিং-যঁজ্ঞস্য যজমান ইতি প্ৰস্তৰ ইতি তস্য ক্ৱ সুৱৰ্গো লোক ইত্যাহৱনীয ইতি ব্ৰূযাদ্য-ত্প্ৰস্তৰমাহৱনীযে প্ৰহৰতি যজমানমেৱ [যজমানমেৱ, সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি] 28
সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি ৱি ৱা এত-দ্যজমানো লিশতে য-ত্প্ৰস্তৰং-যোঁযুপ্যন্তে বৰ্হিৰনু প্ৰহৰতি শান্ত্যা অনাৰম্ভণ ইৱ ৱা এতৰ্হ্যদ্ধ্ৱৰ্যু-স্স ঈশ্ৱৰো ৱেপনো ভৱিতোৰ্ধ্ৰুৱা ঽসীতীমামভি মৃশতীযং-ৱৈঁ ধ্ৰুৱা-ঽস্যামেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ন ৱেপনো ভৱত্যগা(3)নগ্নীদিত্যাহ যদ্ব্ৰূযাদ-গন্নগ্নিৰিত্য -গ্নাৱগ্নি-ঙ্গমযেন্নি ৰ্যজমানগ্ং সুৱৰ্গাল্লোকা-দ্ভজেদগন্নিত্যেৱ ব্ৰূযা-দ্যজমানমেৱ সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি ॥ 29 ॥

(আসাদ্য প্ৰা - নতিদৃশ্ঞ-ঙ্কৰোতি - হৰতি - ৱিযুযা--দ্যজমানমেৱা-ঽগ্নিৰিতি - সপ্তদশ চ ) (অ. 5)
অগ্নেস্ত্ৰযো জ্যাযাগ্ংসো ভ্ৰাতৰ আস-ন্তে দেৱেভ্যো হৱ্যং-ৱঁহন্তঃ প্ৰামীযন্ত সো-ঽগ্নিৰবিভেদিত্থং-ৱাঁৱ স্য আৰ্তিমা-ঽৰিষ্যতীতি স নিলাযত সো-ঽপঃ প্ৰাৱিশ-ত্ত-ন্দেৱতাঃ প্ৰৈষমৈচ্ছ-ন্ত-ম্মথ্স্যঃ প্ৰাব্ৰৱী-ত্তমশপদ্ধিযাধিযা ত্ৱা ৱদ্ধ্যাসুৰ্যো মা প্ৰাৱোচ ইতি তস্মান্মথ্স্য-ন্ধিযাধিযা ঘ্নন্তি শপ্তো [শপ্তঃ, হি] 30
হি তমন্ৱৱিন্দ-ন্তম ব্ৰুৱন্নুপ ন আ ৱৰ্তস্ৱ হৱ্য-ন্নো ৱহেতি সো-ঽব্ৰৱীদ্ৱৰং-ৱৃঁণৈ যদেৱ গৃহীতস্যাহুতস্যবহিঃ পৰিধি স্কন্দা-ত্তন্মে ভ্ৰাতৃণা-ম্ভাগধেযমসদিতি তস্মাদ্য-দ্গৃহীতস্যাহুতস্য বহিঃ পৰিধি স্কন্দতি তেষা-ন্ত-দ্ভাগধেয-ন্তানেৱ তেন প্ৰীণাতি পৰিধী-ন্পৰি দধাতি ৰক্ষসামপহত্যৈ সগ্গ্ স্পৰ্শযতি [সগ্গ্ স্পৰ্শযতি, ৰক্ষসা-] 31
ৰক্ষসা-মনন্ৱৱচাৰায ন পুৰস্তা-ত্পৰি দধাত্যাদিত্যো হ্যেৱোদ্য-ন্পুৰস্তা-দ্ৰক্ষাগ্স্যপহন্ত্যূৰ্ধ্ৱে সমিধাৱা দধাত্যুপৰিষ্টাদেৱ ৰক্ষাগ্স্যপ হন্তি যজুষা-ঽন্যা-ন্তূষ্ণীমন্যা-ম্মিথুনত্ৱায দ্ৱে আ দধাতি দ্ৱিপা-দ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি স ত্ৱৈ যজেত যো যজ্ঞস্যা-ঽঽৰ্ত্যা ৱসীযান্-থ্স্যাদিতি ভূপতযে স্ৱাহা ভুৱনপতযে স্ৱাহা ভূতানা- [ভূতানাম্, পতযে স্ৱাহেতি] 32
-ম্পতযে স্ৱাহেতি স্কন্নমনু মন্ত্ৰযেত যজ্ঞস্যৈৱ তদাৰ্ত্যা যজমানো ৱসীযা-ন্ভৱতি ভূযসীৰ্হি দেৱতাঃ প্ৰীণাতি জামি ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য ক্ৰিযতে যদন্ৱঞ্চৌ পুৰোডাশা ৱুপাগ্ংশুযাজমন্তৰা যজত্যজামিত্ৱাযাথো মিথুনত্ৱাযাগ্নিৰমুষ্মিন্ ঁলোক আসী-দ্যমো-ঽস্মি-ন্তে দেৱা অব্ৰুৱন্নেতেমৌ ৱি পৰ্যূহামেত্যন্নাদ্যেন দেৱা অগ্নি- [দেৱা অগ্নিম্, উপামন্ত্ৰযন্ত] 33
-মুপামন্ত্ৰযন্ত ৰাজ্যেন পিতৰো যম-ন্তস্মাদগ্নি ৰ্দেৱানামন্নাদো যমঃ পিতৃণাগ্ং ৰাজা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰৰাজ্যমন্নাদ্য-মাপ্নোতি তস্মা এত-দ্ভাগধেয-ম্প্ৰাযচ্ছন্. যদগ্নযে স্ৱিষ্টকৃতে-ঽৱদ্যন্তি যদগ্নযে স্ৱিষ্টকৃতে ঽৱদ্যতি ভাগধেযেনৈৱ ত-দ্ৰুদ্ৰগ্ং সমৰ্ধযতি সকৃ-থ্সকৃদৱ দ্যতি সকৃদিৱ হি ৰুদ্ৰ উত্তৰাৰ্ধাদৱ দ্যত্যেষা ৱৈ ৰুদ্ৰস্য [ৱৈ ৰুদ্ৰস্য, দিখ্-স্ৱাযামেৱ] 34
দিখ্-স্ৱাযামেৱ দিশি ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে দ্ৱিৰভি ঘাৰযতি চতুৰৱত্তস্যা-ঽঽপ্ত্যৈপশৱো ৱৈ পূৰ্ৱা আহুতয এষ ৰুদ্ৰো যদগ্নিৰ্য-ত্পূৰ্ৱা আহুতীৰভি জুহুযা-দ্ৰুদ্ৰায পশূনপি দধ্যাদপশুৰ্যজমান-স্স্যাদতিহায পূৰ্ৱা আহুতীৰ্জুহোতি পশূনা-ঙ্গোপীথায ॥ 35 ॥

(শপ্তঃ - স্পৰ্শযতি - ভূতানা - মগ্নিগ্ং - ৰুদ্ৰস্য - সপ্তত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 6)
মনুঃ পৃথিৱ্যা যজ্ঞিযমৈচ্ছ-থ্স ঘৃত-ন্নিষিক্তমৱিন্দ-থ্সো-ঽব্ৰৱী-ত্কো-ঽস্যেশ্ৱৰো যজ্ঞে-ঽপি কৰ্তোৰিতি তাৱব্ৰূতা-ম্মিত্ৰাৱৰুণৌ গোৰেৱা-ঽঽৱমীশ্ৱৰৌ কৰ্তো-স্স্ৱ ইতি তৌ ততো গাগ্ং সমৈৰযতাগ্ং সা যত্ৰ যত্ৰ ন্যক্ৰাম-ত্ততো ঘৃতমপীড্যত তস্মা-দ্ঘৃতপদ্যুচ্যতে তদস্যৈ জন্মোপহূতগ্ং ৰথন্তৰগ্ং সহ পৃথিৱ্যেত্যাহে [সহ পৃথিৱ্যেত্যাহ, ইযং-ৱৈঁ] 36
যং-ৱৈঁ ৰথন্তৰমিমামেৱ সহান্না-দ্যেনোপ হ্ৱযত উপহূতং-ৱাঁমদেৱ্যগ্ং সহান্তৰিক্ষেণেত্যাহ পশৱো ৱৈ ৱামদেৱ্য-ম্পশূনেৱ সহান্তৰিক্ষেণোপ হ্ৱযত উপহূত-ম্বৃহ-থ্সহ দিৱেত্যাহৈৰং-ৱৈঁ বৃহদিৰামেৱ সহ দিৱোপ হ্ৱযত উপহূতা-স্সপ্ত হোত্ৰা ইত্যাহ হোত্ৰা এৱোপ হ্ৱযত উপহূতা ধেনু- [উপহূতা ধেনুঃ, সহৰ্ষভেত্যাহ] 37
-স্সহৰ্ষভেত্যাহ মিথুনমেৱোপ হ্ৱযত উপহূতো ভক্ষ-স্সখেত্যাহ সোমপীথমেৱোপ হ্ৱযত উপহূতাঁ(4) হো ইত্যাহা-ঽঽত্মানমেৱোপ হ্ৱযত আত্মা হ্যুপহূতানাং-ৱঁসিষ্ঠ ইডামুপ হ্ৱযতে পশৱো ৱা ইডা পশূনেৱোপ হ্ৱযতে চতুৰুপ হ্ৱযতে চতুষ্পাদো হি পশৱো মানৱীত্যাহ মনুৰ্হ্যেতা- [মনুৰ্হ্যেতাম্, অগ্ৰে ঽপশ্য-] 38
-মগ্ৰে ঽপশ্য-দ্ঘৃতপদীত্যাহ য দেৱাস্যৈ পদা-দ্ঘৃতমপীড্যত তস্মাদেৱমাহ মৈত্ৰাৱৰুণীত্যাহ মিত্ৰাৱৰুণৌ হ্যেনাগ্ং সমৈৰযতা-ম্ব্ৰহ্ম দেৱকৃত-মুপহূতমিত্যাহ ব্ৰহ্মৈৱোপ হ্ৱযতে দৈৱ্যা অদ্ধ্ৱৰ্যৱ উপহূতা উপহূতা মনুষ্যা ইত্যাহ দেৱমনুষ্যানেৱোপ হ্ৱযতে য ইমং-যঁজ্ঞমৱান্ যে যজ্ঞপতিং-ৱঁৰ্ধানিত্যাহ [ ] 39
যজ্ঞায চৈৱ যজমানায চা ঽঽশিষমা শাস্ত উপহূতে দ্যাৱাপৃথিৱী ইত্যাহ দ্যাৱাপৃথিৱী এৱোপ হ্ৱযতে পূৰ্ৱজে ঋতাৱৰী ইত্যাহ পূৰ্ৱজে হ্যেতে ঋতাৱৰী দেৱী দেৱপুত্ৰে ইত্যাহ দেৱী হ্যেতে দেৱপুত্ৰে উপহূতো-ঽযং ঁযজমান ইত্যাহ যজমানমেৱোপ হ্ৱযত উত্তৰস্যা-ন্দেৱযজ্যাযামুপহূতো ভূযসি হৱিষ্কৰণ উপহূতো দিৱ্যে ধামন্নুপহূত [ধামন্নুপহূতঃ, ইত্যাহ] 40
ইত্যাহ প্ৰজা ৱা উত্তৰা দেৱযজ্যা পশৱো ভূযো হৱিষ্কৰণগ্ং সুৱৰ্গো লোকো দিৱ্য-ন্ধামেদম-সীদমসীত্যেৱ যজ্ঞস্য প্ৰিয-ন্ধামোপ হ্ৱযতে ৱিশ্ৱমস্য প্ৰিয-মুপহূতমিত্যাহা-ছম্বট্কাৰমেৱোপ হ্ৱযতে ॥ 41 ॥

(আহ - ধেনু- ৰেতাং - ঁৱৰ্ধানিত্যাহ - ধামন্নুপহূত - শ্চতুস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 7)
পশৱো ৱা ইডা স্ৱযমা দত্তে কামমেৱা-ঽঽত্মনা পশূনামা দত্তে ন হ্যন্যঃ কাম-ম্পশূনা-ম্প্ৰযচ্ছতি ৱাচস্পতযে ত্ৱা হুত-ম্প্ৰা-ঽশ্ঞামীত্যাহ ৱাচমেৱ ভাগধেযেন প্ৰীণাতি সদসস্পতযে ত্ৱা হুত-ম্প্ৰা-ঽশ্ঞামীত্যাহ স্ৱগাকৃত্যৈ চতুৰৱত্ত-ম্ভৱতি হৱিৰ্ৱৈ চতুৰৱত্ত-ম্পশৱশ্চতুৰৱত্তং-যঁদ্ধোতা প্ৰাশ্ঞীযাদ্ধোতা- [প্ৰাশ্ঞীযাদ্ধোতা, আৰ্তিমাৰ্চ্ছেদ্য-] 42
-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছেদ্য-দগ্নৌ জুহুযা-দ্ৰুদ্ৰায পশূনপি দদ্ধ্যাদপশুৰ্যজমান-স্স্যা-দ্ৱাচস্পতযে ত্ৱা হুত-ম্প্ৰা-ঽশ্ঞামীত্যাহ পৰোক্ষমেৱৈন-জ্জুহোতি সদসস্পতযে ত্ৱা হুত-ম্প্ৰাশ্ঞামীত্যাহ স্ৱগাকৃত্যৈ প্ৰাশ্ঞন্তি তীৰ্থ এৱ প্ৰাশ্ঞন্তি দক্ষিণা-ন্দদাতি তীৰ্থ এৱ দক্ষিণা-ন্দদাতি ৱি ৱা এতদ্যজ্ঞ- [ৱি ৱা এতদ্যজ্ঞম্, ছিন্দন্তি যন্মদ্ধ্যতঃ] 43
-ঞ্ছিন্দন্তি যন্মদ্ধ্যতঃ প্ৰাশ্ঞন্ত্যদ্ভি-ৰ্মাৰ্জযন্ত আপো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতা দেৱতাভিৰেৱ যজ্ঞগ্ং স-ন্তন্ৱন্তি দেৱা ৱৈ যজ্ঞা-দ্ৰুদ্ৰমন্তৰাযন্থ্স যজ্ঞমৱিদ্ধ্য-ত্ত-ন্দেৱা অভি সমগচ্ছন্ত কল্পতা-ন্ন ইদমিতি তে-ঽব্ৰুৱন্-থ্স্ৱিষ্টং-ৱৈঁ ন ইদ-ম্ভৱিষ্যতি যদিমগ্ং ৰাধযিষ্যাম ইতি ত-থ্স্ৱিষ্টকৃতঃ স্ৱিষ্টকৃত্ত্ৱ-ন্তস্যা ঽঽৱিদ্ধ-ন্নি- [-ঽঽৱিদ্ধ-ন্নিঃ, অকৃন্তন্. যৱেন] 44
-ৰকৃন্তন্. যৱেন সম্মিত-ন্তস্মা-দ্যৱমাত্ৰমৱ দ্যে-দ্যজ্জ্যাযো-ঽৱ-দ্যে-দ্ৰোপযে-ত্ত-দ্যজ্ঞস্য যদুপ চ স্তৃণীযাদভি চ ঘাৰযেদুভযত-স্সগ্গ্শ্ৱাযি কুৰ্যাদৱদাযাভি ঘাৰযতি দ্ৱি-স্সম্পদ্যতে দ্ৱিপা-দ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ য-ত্তিৰশ্চীন-মতি-হৰেদনভি-ৱিদ্ধং-যঁজ্ঞস্যাভি ৱিদ্ধ্যেদগ্ৰেণ পৰি হৰতি তীৰ্থেনৈৱ পৰি হৰতি ত-ত্পূষ্ণে পৰ্যহৰন্ত- [পৰ্যহৰন্তত্, পূষা] 45
-ত্পূষা প্ৰাশ্য দতো-ঽৰুণ-ত্তস্মা-ত্পূষা প্ৰপিষ্টভাগো-ঽদন্তকো হি ত-ন্দেৱা অব্ৰুৱন্ ৱি ৱা অযমাৰ্ধ্যপ্ৰাশিত্ৰিযো ৱা অযমভূদিতি ত-দ্বৃহস্পতযে পৰ্যহৰন্-থ্সো-ঽবিভে-দ্বৃহস্পতিৰিত্থং-ৱাঁৱ স্য আৰ্তিমা-ঽৰিষ্যতীতি স এত-ম্মন্ত্ৰমপশ্য-থ্সূৰ্যস্য ত্ৱা চক্ষুষা প্ৰতি পশ্যামীত্যব্ৰৱীন্ন হি সূৰ্যস্য চক্ষুঃ [চক্ষুঃ, কি-ঞ্চন] 46
কি-ঞ্চন হিনস্তি সো-ঽবিভে-ত্প্ৰতিগৃহ্ণন্ত-ম্মা হিগ্ংসিষ্যতীতি দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱে-ঽশ্ৱিনো ৰ্বাহুভ্যা-ম্পূষ্ণো হস্তাভ্যা-ম্প্ৰতি গৃহ্ণামীত্যব্ৰৱী-থ্সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈনদ্ব্ৰহ্মণা দেৱতাভিঃ প্ৰত্যগৃহ্ণা-থ্সো-ঽবিভে-ত্প্ৰাশ্ঞন্ত-ম্মা হিগ্ংসিষ্যতীত্যগ্নেস্ত্ৱা ঽঽস্যেন প্ৰা-ঽশ্ঞামীত্যব্ৰৱীন্ন হ্যগ্নেৰাস্য-ঙ্কিঞ্চন হিনস্তি সো-ঽবিভে- [সো-ঽবিভেত্, প্ৰাশিতম্মা-] 47
-ত্প্ৰাশিতম্মা-হিগ্ংসিষ্যতীতি ব্ৰাহ্মণস্যোদৰেণেত্য ব্ৰৱীন্ন হি ব্ৰাহ্মণস্যোদৰ-ঙ্কি-ঞ্চন হিনস্তি বৃহস্পতেৰ্ব্ৰহ্মণেতি স হি ব্ৰহ্মিষ্ঠো-ঽপ ৱা এতস্মা-ত্প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি যঃ প্ৰাশিত্ৰ-ম্প্ৰাশ্ঞাত্যদ্ভি-ৰ্মাৰ্জযিত্ৱা প্ৰাণান্-থ্স-ম্মৃশতে-ঽমৃতং-ৱৈঁ প্ৰাণা অমৃতমাপঃ প্ৰাণানেৱ যথাস্থানমুপ হ্ৱযতে ॥ 48 ॥

(প্ৰাশ্ঞীযাদ্ধোতা - যজ্ঞং - নি - ৰহৰন্ত - চ্চক্ষু - ৰাস্য-ঙ্কিঞ্চন হিনস্তি সো-ঽবিভে - চ্চতুশ্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 8)
অগ্নীধ আ দধা-ত্যগ্নিমুখা-নেৱৰ্তূ-ন্প্ৰীণাতি সমিধমা দধাত্যুত্তৰাসা-মাহুতীনা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যা অথো সমিদ্ৱত্যেৱ জুহোতি পৰিধীন্-থ্স-ম্মাৰ্ষ্টি পুনাত্যেৱৈনান্-থ্সকৃ-থ্সকৃ-থ্স-ম্মাৰ্ষ্টি পৰাঙিৱ হ্যেতৰ্হি যজ্ঞশ্চতু-স্সম্পদ্যতে চতুষ্পাদঃ পশৱঃ পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ব্ৰহ্ম-ন্প্ৰস্থাস্যাম ইত্যাহাত্ৰ ৱা এতৰ্হি যজ্ঞ-শ্শ্ৰিতো [যজ্ঞ-শ্শ্ৰিতঃ, যত্ৰ ব্ৰহ্মা] 49
যত্ৰ ব্ৰহ্মা যত্ৰৈৱ যজ্ঞ-শ্শ্ৰিতস্তত এৱৈনমা ৰভতে যদ্ধস্তেন প্ৰমীৱেদ্ৱেপন-স্স্যাদ্যচ্ছীৰ্ষ্ণা শীৰ্ষক্তিমান্-থ্স্যাদ্য-ত্তূষ্ণীমাসীতা ঽসম্প্ৰত্তো যজ্ঞ-স্স্যা-ত্প্ৰতিষ্ঠেত্যেৱ ব্ৰূযা-দ্ৱাচি ৱৈ যজ্ঞ-শ্শ্ৰিতো যত্ৰৈৱ যজ্ঞ-শ্শ্ৰিতস্তত এৱৈনগ্ং স-ম্প্ৰ যচ্ছতি দেৱ সৱিতৰেত-ত্তে প্ৰা- [সৱিতৰেত-ত্তে প্ৰ, আহেত্যাহ] 50
-ঽঽহেত্যাহ প্ৰসূত্যৈ বৃহস্পতি ৰ্ব্ৰহ্মেত্যাহ স হি ব্ৰহ্মিষ্ঠ-স্স যজ্ঞ-ম্পাহি স যজ্ঞপতি-ম্পাহি স মা-ম্পাহীত্যাহ যজ্ঞায যজমানাযা-ঽঽত্মনে তেভ্য এৱা-ঽঽশিষমা শাস্তে-ঽনাৰ্ত্যা আশ্ৰাৱ্যা-ঽঽহ দেৱান্. যজেতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তীষ্টা দেৱতা অথ কতম এতে দেৱা ইতি ছন্দাগ্ংসীতি ব্ৰূযা-দ্গাযত্ৰী-ন্ত্ৰিষ্টুভ- [ব্ৰূযা-দ্গাযত্ৰী-ন্ত্ৰিষ্টুভম্, জগতী-] 51
ঞ্জগতী-মিত্যথো খল্ৱাহুৰ্ব্ৰাহ্মণা ৱৈ ছন্দাগ্ংসীতি তানেৱ ত-দ্যজতি দেৱানাং-ৱাঁ ইষ্টা দেৱতা আসন্নথাগ্নিৰ্নোদজ্ৱল-ত্ত-ন্দেৱা আহুতীভি-ৰনূযাজেষ্ৱন্ৱ-ৱিন্দন্. যদনূযাজান্. যজত্যগ্নিমেৱ ত-থ্সমিন্ধ এতদুৰ্ৱৈ নামা-ঽঽসুৰ আসী-থ্স এতৰ্হি যজ্ঞস্যা ঽঽশিষমৱৃঙ্ক্ত য-দ্ব্ৰূযাদেত- [য-দ্ব্ৰূযাদেতত্, উ দ্যাৱাপৃথিৱী ভদ্ৰ-মভূ-] 52
-দু দ্যাৱাপৃথিৱী ভদ্ৰ-মভূ-দিত্যেতদু-মেৱা-ঽঽসুৰং-যঁজ্ঞস্যা-ঽঽশিষ-ঙ্গমযেদিদ-ন্দ্যাৱাপৃথিৱী ভদ্ৰমভূদিত্যেৱ ব্ৰূযা-দ্যজমানমেৱ যজ্ঞস্যা-ঽঽশিষ-ঙ্গমযত্যাৰ্ধ্ম সূক্তৱাকমুত নমোৱাকমি-ত্যাহেদমৰা-থ্স্মেতি ৱাৱৈতদাহোপশ্ৰিতো দিৱঃ পৃথিৱ্যোৰিত্যাহ দ্যাৱাপৃথিৱ্যোৰ্হি যজ্ঞ উপশ্ৰিত ওমন্ৱতী তে-ঽস্মিন্. যজ্ঞে যজমান দ্যাৱাপৃথিৱী [ ] 53
স্তামিত্যাহা ঽঽশিষমেৱৈতামা শাস্তে যদ্ব্ৰূযা-থ্সূপাৱসানা চ স্ৱদ্ধ্যৱসানা চেতি প্ৰমাযুকো যজমান-স্স্যাদ্যদা হি প্ৰমীযতে ঽথেমামুপাৱস্যতি সূপচৰণা চ স্ৱধিচৰণা চেত্যেৱ ব্ৰূযা-দ্ৱৰীযসীমেৱাস্মৈ গৱ্যূতিমা শাস্তে ন প্ৰমাযুকো ভৱতি তযোৰাৱিদ্যগ্নিৰিদগ্ং হৱিৰজুষতেত্যাহ যা অযাক্ষ্ম [ ] 54
দেৱতাস্তা অৰীৰধামেতি ৱাৱৈতদাহ যন্ন নিৰ্দিশে-ত্প্ৰতিৱেশং-যঁজ্ঞস্যা ঽঽশীৰ্গচ্ছেদা শাস্তে-ঽযং-যঁজমানো-ঽসাৱিত্যাহ নিৰ্দিশ্যৈৱৈনগ্ং সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযত্যাযুৰা শাস্তে সুপ্ৰজাস্ত্ৱমা শাস্ত ইত্যাহা ঽশিষমেৱৈ তামা শাস্তে সজাতৱনস্যামা শাস্ত ইত্যাহ প্ৰাণা ৱৈ সজাতাঃ প্ৰাণানেৱ [ ] 55
নান্তৰেতি তদগ্নিৰ্দেৱো দেৱেভ্যো ৱনতে ৱযমগ্নেৰ্মানুষা ইত্যাহাগ্নিৰ্দেৱেভ্যো ৱনুতে ৱয-ম্মনুষ্যেভ্য ইতি ৱাৱৈতদাহেহ গতিৰ্ৱামস্যেদ-ঞ্চ নমো দেৱেভ্য ইত্যাহ যাশ্চৈৱ দেৱতা যজতি যাশ্চ ন তাভ্য এৱোভযীভ্যো নমস্কৰোত্যাত্মনো-ঽনাৰ্ত্যৈ ॥ 56 ॥

(শ্ৰিতঃ - তে প্ৰ - ত্ৰিষ্টুভ - মেত-দ্- দ্যাৱাপৃথিৱী - যা অযাক্ষ্ম- প্ৰাণানেৱ - ষট্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 9)
দেৱা ৱৈ যজ্ঞস্য স্ৱগাকৰ্তাৰ-ন্নাৱিন্দ-ন্তে শংযুঁ-ম্বাৰ্হস্পত্যমব্ৰুৱন্নিম-ন্নো যজ্ঞগ্গ্ স্ৱগা কুৰ্ৱিতি সো-ঽব্ৰৱীদ্ৱৰং-ৱৃঁণৈ যদেৱা-ব্ৰাহ্মণোক্তো-ঽশ্ৰদ্দধানো যজাতৈ সা মে যজ্ঞস্যা-ঽঽশীৰসদিতি তস্মা-দ্য-দ্ব্ৰাহ্মণোক্তো-ঽশ্ৰদ্দধানো যজতে শংযুঁমেৱ তস্য বাৰ্হস্পত্যং-যঁজ্ঞস্যা ঽঽশীৰ্গচ্ছত্যেত-ন্মমেত্যব্ৰৱী-ত্কি-ম্মে প্ৰজাযা [প্ৰজাযাঃ, ইতি যো-ঽপগুৰাতৈ] 57
ইতি যো-ঽপগুৰাতৈ শতেন যাতযাদ্যো নিহন-থ্সহস্ৰেণ যাতযাদ্যো লোহিত-ঙ্কৰৱদ্যাৱতঃ প্ৰস্কদ্য পাগ্ংসূন্-থ্স-ঙ্গৃহ্ণা-ত্তাৱত-স্সংৱঁথ্সৰা-ন্পিতৃলোক-ন্ন প্ৰজানাদিতি তস্মা-দ্ব্ৰাহ্মণায নাপ গুৰেত ন নি হন্যান্ন লোহিত-ঙ্কুৰ্যাদেতাৱতা হৈনসা ভৱতি তচ্ছংযোঁৰা ৱৃণীমহ ইত্যাহ যজ্ঞমেৱ ত-থ্স্ৱগা কৰোতি ত- [ত-থ্স্ৱগা কৰোতি তত্, শংযোঁৰা] 58
-চ্ছংযোঁৰা ৱৃণীমহ ইত্যাহ শংযুঁমেৱ বাৰ্হস্পত্য-ম্ভাগধেযেন সমৰ্ধযতি গাতুং-যঁজ্ঞায গাতুং-যঁজ্ঞপতয ইত্যাহা ঽঽশিষমেৱৈ তামা শাস্তে সোমং-যঁজতি ৰেত এৱ ত-দ্দধাতি ত্ৱষ্টাৰং-যঁজতি ৰেত এৱ হিত-ন্ত্ৱষ্টা ৰূপাণি ৱি কৰোতি দেৱানা-ম্পত্নীৰ্যজতি মিথুনত্ৱাযাগ্নি-ঙ্গৃহপতিং-যঁজতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ জামি ৱা এত-দ্যজ্ঞস্য ক্ৰিযতে [ক্ৰিযতে, যদাজ্যেন] 59
যদাজ্যেন প্ৰযাজা ইজ্যন্ত আজ্যেন পত্নীসংযাঁজা ঋচমনূচ্য পত্নীসংযাঁজানামৃচা যজত্যজামিত্ৱাযাথো মিথুনত্ৱায পঙ্ক্তি প্ৰাযণো ৱৈ যজ্ঞঃ পঙ্ক্ত্যুদযনঃ পঞ্চ প্ৰযাজা ইজ্যন্তে চত্ৱাৰঃ পত্নীসংযাঁজা-স্সমিষ্টযজুঃ পঞ্চম-ম্পঙ্ক্তিমেৱানু প্ৰযন্তি পঙ্ক্তিমনূদ্যন্তি ॥ 60 ॥

(প্ৰজাযাঃ - কৰোতি তত্ - ক্ৰিযতে - ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ ) (অ. 10)
যুক্ষ্ৱাহি দেৱহূতমাগ্ং অশ্ৱাগ্ং অগ্নে ৰথীৰিৱ । নি হোতা পূৰ্ৱ্য-স্সদঃ ॥ উত নো দেৱ দেৱাগ্ং অচ্ছা ৱোচো ৱিদুষ্টৰঃ । শ্ৰদ্ৱিশ্ৱা ৱাৰ্যা কৃধি ॥ ত্ৱগ্ং হ যদ্যৱিষ্ঠ্য সহস-স্সূনৱাহুত । ঋতাৱা যজ্ঞিযো ভুৱঃ ॥ অযমগ্নি-স্সহস্ৰিণো ৱাজস্য শতিনস্পতিঃ । মূৰ্ধা কৱী ৰযীণাম্ ॥ ত-ন্নেমিমৃভৱো যথা ঽঽনমস্ৱ সহূতিভিঃ । নেদীযো যজ্ঞ- [যজ্ঞম্, অঙ্গিৰঃ ।] 61
-মঙ্গিৰঃ ॥ তস্মৈ নূ নমভিদ্যৱে ৱাচা ৱিৰূপ নিত্যযা । ৱৃষ্ণে চোদস্ৱ সুষ্টুতিম্ ॥ কমু ষ্ৱিদস্য সেনযা-ঽগ্নেৰপাকচক্ষসঃ । পণি-ঙ্গোষু স্তৰামহে ॥ মা নো দেৱানাং-ৱিঁশঃ প্ৰস্নাতীৰিৱোস্ৰাঃ । কৃশ-ন্ন হাসুৰঘ্নিযাঃ ॥ মা নঃ সমস্য দূঢ্যঃ পৰিদ্ৱেষসো অগ্ং হতিঃ । ঊৰ্মিৰ্ন নাৱমা ৱধীত্ ॥ নমস্তে অগ্ন ওজসে গৃণন্তি দেৱ কৃষ্টযঃ । অমৈ- [অমৈঃ, অমিত্ৰমৰ্দয ।] 62
-ৰমিত্ৰমৰ্দয ॥ কুৱিথ্সুনো গৱিষ্টযে-ঽগ্নে সংৱেঁষিষো ৰযিম্ । উৰুকৃদুৰু ণস্কৃধি ॥ মা নো অস্মি-ন্মহাধনে পৰা ৱৰ্গ্ভাৰভৃদ্যথা । সংৱঁৰ্গগ্ং সগ্ং ৰযি-ঞ্জয ॥ অন্যমস্মদ্ভিযা ইযমগ্নে সিষক্তু দুচ্ছুনা । ৱৰ্ধা নো অমৱচ্ছৱঃ ॥ যস্যাজুষন্নমস্ৱিন-শ্শমীমদুৰ্মখস্যৱা । ত-ঙ্ঘেদগ্নিৰ্ৱৃধা-ঽৱতি ॥ পৰস্যা অধি [ ] 63
সংৱঁতো-ঽৱৰাগ্ং অভ্যা তৰ । যত্ৰাহমস্মি তাগ্ং অৱ ॥ ৱিদ্মা হি তে পুৰা ৱযমগ্নে পিতুৰ্যথাৱসঃ । অধা তে সুম্নমীমহে ॥ য উগ্ৰ ইৱ শৰ্যহা তিগ্মশৃঙ্গো ন ৱগ্ংসগঃ । অগ্নে পুৰো ৰুৰোজিথ ॥ সখায-স্সং-ৱঃ ঁসংযঁঞ্চমিষগ্গ্ স্তোম-ঞ্চাগ্নযে । ৱৰ্ষিষ্ঠায ক্ষিতীনামূৰ্জো নপ্ত্ৰে সহস্ৱতে ॥ সগ্ং সমিদ্যুৱসে ৱৃষন্ন -গ্নে ৱিশ্ৱান্যৰ্য আ । ইডস্পদে সমিধ্যসে স নো ৱসূন্যা ভৰ । প্ৰজাপতে, স ৱেদ, সোমা পূষণে, মৌ দেৱৌ ॥ 64 ॥

(যজ্ঞ - মমৈ - ৰধি - ৱৃষ - ন্নেকান্ন ৱিগ্ংশতিশ্চ ) (অ. 11)
উশন্তস্ত্ৱা হৱামহ উশন্ত-স্সমিধীমহি । উশন্নুশত আ ৱহ পিতৄন্. হৱিষে অত্তৱে ॥ ত্ৱগ্ং সোম প্ৰচিকিতো মনীষা ত্ৱগ্ং ৰজিষ্ঠমনু নেষি পন্থাম্ । তৱ প্ৰণীতী পিতৰো ন ইন্দো দেৱেষু ৰত্নম ভজন্ত ধীৰাঃ ॥ ত্ৱযা হি নঃ পিতৰঃ সোম পূৰ্ৱে কৰ্মাণি চক্ৰুঃ পৱমান ধীৰাঃ । ৱন্ৱন্নৱাতঃ পৰিধীগ্ং ৰপোৰ্ণু ৱীৰেভিৰশ্ৱৈৰ্মঘৱা ভৱা [ভৱ, নঃ ।] 65
নঃ ॥ ত্ৱগ্ং সোম পিতৃভিঃ সংৱিঁদানো-ঽনু দ্যাৱাপৃথিৱী আ ততন্থ । তস্মৈ ত ইন্দো হৱিষা ৱিধেম ৱযগ্গ্ স্যাম পতযো ৰযীণাম্ ॥ অগ্নিষ্ৱাত্তাঃ পিতৰ এহ গচ্ছত সদঃ সদ-স্সদত সুপ্ৰণীতযঃ । অত্তা হৱীগ্ংষি প্ৰযতানি বৰ্হিষ্যথা ৰযিগ্ং সৰ্ৱৱীৰ-ন্দধাতন ॥ বৰ্হিষদঃ পিতৰ ঊত্যৰ্ৱাগিমা ৱো হৱ্যা চকৃমা জুষদ্ধ্ৱম্ । ত আ গতা-ঽৱসা শ-ন্তমেনা-ঽথা-ঽস্মভ্যগ্ং [-ঽস্মভ্যম্, শং-যোঁৰৰপো দধাত ।] 66
শং-যোঁৰৰপো দধাত ॥ আ-ঽহ-ম্পিতৄন্-থ্সুৱিদত্ৰাগ্ং অৱিথ্সি নপাত-ঞ্চ ৱিক্ৰমণ-ঞ্চ ৱিষ্ণোঃ । বৰ্হিষদো যে স্ৱধযা সুতস্য ভজন্ত পিত্ৱস্ত ইহা-ঽঽ গমিষ্ঠাঃ ॥ উপহূতাঃ পিতৰঃ সোম্যাসো বৰ্হিষ্যেষু নিধিষু প্ৰিযেষু । ত আ গমন্তু ত ইহ শ্ৰুৱন্ত্ৱধি ব্ৰুৱন্তু তে অৱন্ত্ৱস্মান্ ॥ উদীৰতামৱৰ উ-ত্পৰাস উন্মদ্ধ্যমাঃ পিতৰঃ সোম্যাসঃ । অসুং- [অসুম্, য ঈযুৰ ৱৃকা] 67
-ঁয ঈযুৰ ৱৃকা ঋতজ্ঞাস্তে নো-ঽৱন্তু পিতৰো হৱেষু ॥ ইদ-ম্পিতৃভ্যো নমো অস্ত্ৱদ্য যে পূৰ্ৱাসো য উপৰাস ঈযুঃ । যে পাৰ্থিৱে ৰজস্যা নিষত্তা যে ৱা নূনগ্ং সুৱৃজনাসু ৱিক্ষু ॥ অধা যথা নঃ পিতৰঃ পৰাসঃ প্ৰত্নাসো অগ্ন ঋতমাশুষাণাঃ । শুচীদয-ন্দীধিতি মুক্থশাসঃ, ক্ষামা ভিন্দন্তো অৰুণীৰপ ৱ্ৰন্ন্ ॥ যদগ্নে [যদগ্নে, কৱ্যৱাহন পিতৄন্] 68
কৱ্যৱাহন পিতৄন্. যক্ষ্যৃতাৱৃধঃ । প্ৰ চ হৱ্যানি ৱক্ষ্যসি দেৱেভ্যশ্চ পিতৃভ্য আ ॥ ত্ৱমগ্ন ঈডিতো জাতৱেদো-ঽৱাড্ঢৱ্যানি সুৰভীণি কৃত্ৱা । প্ৰাদাঃ পিতৃভ্যঃ স্ৱধযা তে অক্ষন্নদ্ধি ত্ৱ-ন্দেৱ প্ৰযতা হৱীগ্ংষি ॥ মাতলী কৱ্যৈৰ্যমো অঙ্গিৰোভি ৰ্বৃহস্পতিৰ্ ঋক্ৱভি ৰ্ৱাৱৃধানঃ । যাগ্শ্চ দেৱা ৱাৱৃধুৰ্যে চ দেৱান্-থ্স্ৱাহা-ঽন্যে স্ৱধযা-ঽন্যে মদন্তি ॥ 69 ॥
ইমং-যঁম প্ৰস্তৰমাহি সীদাঙ্গিৰোভিঃ পিতৃভিঃ সংৱিঁদানঃ । আত্ৱা মন্ত্ৰাঃ কৱিশস্তা ৱহন্ত্ৱেনা ৰাজন্. হৱিষা মাদযস্ৱ ॥ অঙ্গিৰোভিৰা গহি যজ্ঞিযেভিৰ্যম ৱৈৰূপৈৰিহ মাদযস্ৱ । ৱিৱস্ৱন্তগ্ং হুৱে যঃ পিতা তে-ঽস্মিন্. যজ্ঞে বৰ্হিষ্যা নিষদ্য ॥ অঙ্গিৰসো নঃ পিতৰো নৱগ্ৱা অথৰ্ৱাণো ভৃগৱ-স্সোম্যাসঃ । তেষাং-ৱঁযগ্ং সুমতৌ যজ্ঞিযানামপি ভদ্ৰে সৌমনসে স্যাম ॥ 70 ॥

(ভৱা - ঽস্মভ্য - মসুং - ঁযদগ্নে - মদন্তি - সৌমনস - এক-ঞ্চ ) (অ. 12)
(সমিধ - শ্চক্ষুষী - প্ৰজাপতিৰাজ্যং - দেৱস্য স্ফ্যং - ব্ৰহ্মৱাদিনো ঽদ্ভি - ৰগ্নেস্ত্ৰযো - মনুঃ পৃথিৱ্যাঃ - পশৱো - ঽগ্নীধে - দেৱা ৱৈ যজ্ঞস্য - যুক্ষ্ৱো - শন্তস্ত্ৱা - দ্ৱাদশ )
(সমিধো - যাজ্যা - তস্মান্নভা-ঽগগ্ং - হি তমন্ৱি- ত্যাহ প্ৰজা ৱা - আহেত্যাহ - যুক্ষ্ৱা হি - সপ্ততিঃ )
(সমিধঃ, সৌমনসে স্যাম)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ন্দ্ৱিতীযকাণ্ডে ষষ্টঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
(ৱাযৱ্যং - প্ৰজাপতি - ৰাদিত্যেভ্যো - দেৱা - ৱিশ্ৱৰূপঃ - সমিধঃ - ষট্) (6)
॥