కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్ద్వితీయకాణ్డే షష్ఠః ప్రశ్నః - అవశిష్టకర్మాభిధానం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
సమిధో యజతి వసన్తమేవర్తూనామవ రున్ధే తనూనపాతం-యఁజతి గ్రీష్మమేవావ రున్ధ ఇడో యజతి వర్షా ఏవావ రున్ధే బర్హిర్యజతి శరదమేవావ రున్ధే స్వాహాకారం-యఁజతి హేమన్తమేవావ రున్ధే తస్మా-థ్స్వాహాకృతా హేమ-న్పశవో-ఽవ సీదన్తి సమిధో యజత్యుషస ఏవ దేవతానామవ రున్ధే తనూనపాతం-యఁజతి యజ్ఞమేవావ రున్ధ [యజ్ఞమేవావ రున్ధ, ఇడో యజతి] 1
ఇడో యజతి పశూనేవావ రున్ధే బర్హిర్యజతి ప్రజామేవావ రున్ధే సమానయత ఉపభృతస్తేజో వా ఆజ్య-మ్ప్రజా బర్హిః ప్రజాస్వేవ తేజో దధాతి స్వాహాకారం-యఁజతి వాచమేవావ రున్ధే దశ స-మ్పద్యన్తే దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరాడ్విరాజై వాన్నాద్యమవ రున్ధే సమిధో యజత్యస్మిన్నేవ లోకే ప్రతితిష్ఠతి తనూనపాతం-యఁజతి [ ] 2
యజ్ఞ ఏవాన్తరిక్షే ప్రతి తిష్ఠతీడో యజతి పశుష్వేవ ప్రతితిష్ఠతి బరఃఇర్యజతి య ఏవ దేవయానాః పన్థానస్తేష్వేవ ప్రతితిష్ఠతి స్వాహాకారం-యఁజతి సువర్గ ఏవ లోకే ప్రతి తిష్ఠత్యేతావన్తో వై దేవలోకాస్తేష్వేవ యథాపూర్వ-మ్ప్రతితిష్ఠతి దేవాసురా ఏషు లోకేష్వస్పర్ధన్త తే దేవాః ప్రయాజైరేభ్యో లోకేభ్యో ఽసురా-న్ప్రాణుదన్త త-త్ప్రయాజానా- [త-త్ప్రయాజానామ్, ప్రయాజత్వ-] 3
-మ్ప్రయాజత్వం-యఁస్యైవం-విఁదుషః ప్రయాజా ఇజ్యన్తే ప్రైభ్యో లోకేభ్యో భ్రాతృవ్యాన్నుదతే ఽభిక్రామ-ఞ్జుహోత్యభిజిత్యై యో వై ప్రయాజానా-మ్మిథునం-వేఁద ప్ర ప్రజయా పశుభి ర్మిథునై ర్జాయతే సమిధో బహ్వీరివ యజతి తనూనపాతమేకమివ మిథున-న్తదిడో బహ్వీరివ యజతి బర్హిరేకమివ మిథున-న్తదేతద్వై ప్రయాజానా-మ్మిథునం-యఁ ఏవం-వేఁద ప్ర [ ] 4
ప్రజయా పశుభి ర్మిథునై ర్జాయతే దేవానాం-వాఁ అనిష్టా దేవతా ఆసన్నథాసురా యజ్ఞమజిఘాగ్ం స-న్తే దేవా గాయత్రీం-వ్యౌఁహ-న్పఞ్చాక్షరాణి ప్రాచీనాని త్రీణి ప్రతీచీనాని తతో వర్మ యజ్ఞాయాభవద్వర్మ యజమానాయ య-త్ప్రయాజానూయాజా ఇజ్యన్తే వర్మైవ తద్యజ్ఞాయ క్రియతే వర్మ యజమానాయ భ్రాతృవ్యాభిభూత్యై తస్మా-ద్వరూథ-మ్పురస్తా-ద్వర్షీయః పశ్చాద్ధ్రసీయో దేవా వై పురా రక్షోభ్య [పురా రక్షోభ్యః, ఇతి స్వాహాకారేణ] 5
ఇతి స్వాహాకారేణ ప్రయాజేషు యజ్ఞగ్ం సగ్గ్స్థాప్యమపశ్య-న్తగ్గ్ స్వాహాకారేణ ప్రయాజేషు సమస్థాపయన్ వి వా ఏత-ద్యజ్ఞ-ఞ్ఛిన్దన్తి య-థ్స్వాహాకారేణ ప్రయాజేషు సగ్గ్స్థాపయన్తి ప్రయాజానిష్ట్వా హవీగ్ష్యభి ఘారయతి యజ్ఞస్య సన్తత్యా అథో హవిరేవాకరథో యథాపూర్వముపైతి పితా వై ప్రయాజాః ప్రజా-ఽనూయాజా య-త్ప్రయాజానిష్ట్వా హవీగ్ష్యభిఘారయతి పితైవ త-త్పుత్రేణ సాధారణ- [సాధారణమ్, కురుతే తస్మాదాహు-] 6
-ఙ్కురుతే తస్మాదాహు-ర్యశ్చైవం-వేఁద యశ్చ న కథా పుత్రస్య కేవల-ఙ్కథా సాధారణ-మ్పితురిత్యస్కన్నమేవ తద్య-త్ప్రయాజేష్విష్టేషు స్కన్దతి గాయత్ర్యేవ తేన గర్భ-న్ధత్తే సా ప్రజా-మ్పశూన్. యజమానాయ ప్రజనయతి ॥ 7 ॥
సమిధో యజతి వసన్తమేవర్తూనామవ రున్ధే తనూనపాతం-యఁజతి గ్రీష్మమేవావ రున్ధ ఇడో యజతి వర్షా ఏవావ రున్ధే బర్హిర్యజతి శరదమేవావ రున్ధే స్వాహాకారం-యఁజతి హేమన్తమేవావ రున్ధే తస్మా-థ్స్వాహాకృతా హేమ-న్పశవో-ఽవ సీదన్తి సమిధో యజత్యుషస ఏవ దేవతానామవ రున్ధే తనూనపాతం-యఁజతి యజ్ఞమేవావ రున్ధ [యజ్ఞమేవావ రున్ధ, ఇడో యజతి] 1
ఇడో యజతి పశూనేవావ రున్ధే బర్హిర్యజతి ప్రజామేవావ రున్ధే సమానయత ఉపభృతస్తేజో వా ఆజ్య-మ్ప్రజా బర్హిః ప్రజాస్వేవ తేజో దధాతి స్వాహాకారం-యఁజతి వాచమేవావ రున్ధే దశ స-మ్పద్యన్తే దశాక్షరా విరాడన్నం-విఁరాడ్విరాజై వాన్నాద్యమవ రున్ధే సమిధో యజత్యస్మిన్నేవ లోకే ప్రతితిష్ఠతి తనూనపాతం-యఁజతి [ ] 2
యజ్ఞ ఏవాన్తరిక్షే ప్రతి తిష్ఠతీడో యజతి పశుష్వేవ ప్రతితిష్ఠతి బరఃఇర్యజతి య ఏవ దేవయానాః పన్థానస్తేష్వేవ ప్రతితిష్ఠతి స్వాహాకారం-యఁజతి సువర్గ ఏవ లోకే ప్రతి తిష్ఠత్యేతావన్తో వై దేవలోకాస్తేష్వేవ యథాపూర్వ-మ్ప్రతితిష్ఠతి దేవాసురా ఏషు లోకేష్వస్పర్ధన్త తే దేవాః ప్రయాజైరేభ్యో లోకేభ్యో ఽసురా-న్ప్రాణుదన్త త-త్ప్రయాజానా- [త-త్ప్రయాజానామ్, ప్రయాజత్వ-] 3
-మ్ప్రయాజత్వం-యఁస్యైవం-విఁదుషః ప్రయాజా ఇజ్యన్తే ప్రైభ్యో లోకేభ్యో భ్రాతృవ్యాన్నుదతే ఽభిక్రామ-ఞ్జుహోత్యభిజిత్యై యో వై ప్రయాజానా-మ్మిథునం-వేఁద ప్ర ప్రజయా పశుభి ర్మిథునై ర్జాయతే సమిధో బహ్వీరివ యజతి తనూనపాతమేకమివ మిథున-న్తదిడో బహ్వీరివ యజతి బర్హిరేకమివ మిథున-న్తదేతద్వై ప్రయాజానా-మ్మిథునం-యఁ ఏవం-వేఁద ప్ర [ ] 4
ప్రజయా పశుభి ర్మిథునై ర్జాయతే దేవానాం-వాఁ అనిష్టా దేవతా ఆసన్నథాసురా యజ్ఞమజిఘాగ్ం స-న్తే దేవా గాయత్రీం-వ్యౌఁహ-న్పఞ్చాక్షరాణి ప్రాచీనాని త్రీణి ప్రతీచీనాని తతో వర్మ యజ్ఞాయాభవద్వర్మ యజమానాయ య-త్ప్రయాజానూయాజా ఇజ్యన్తే వర్మైవ తద్యజ్ఞాయ క్రియతే వర్మ యజమానాయ భ్రాతృవ్యాభిభూత్యై తస్మా-ద్వరూథ-మ్పురస్తా-ద్వర్షీయః పశ్చాద్ధ్రసీయో దేవా వై పురా రక్షోభ్య [పురా రక్షోభ్యః, ఇతి స్వాహాకారేణ] 5
ఇతి స్వాహాకారేణ ప్రయాజేషు యజ్ఞగ్ం సగ్గ్స్థాప్యమపశ్య-న్తగ్గ్ స్వాహాకారేణ ప్రయాజేషు సమస్థాపయన్ వి వా ఏత-ద్యజ్ఞ-ఞ్ఛిన్దన్తి య-థ్స్వాహాకారేణ ప్రయాజేషు సగ్గ్స్థాపయన్తి ప్రయాజానిష్ట్వా హవీగ్ష్యభి ఘారయతి యజ్ఞస్య సన్తత్యా అథో హవిరేవాకరథో యథాపూర్వముపైతి పితా వై ప్రయాజాః ప్రజా-ఽనూయాజా య-త్ప్రయాజానిష్ట్వా హవీగ్ష్యభిఘారయతి పితైవ త-త్పుత్రేణ సాధారణ- [సాధారణమ్, కురుతే తస్మాదాహు-] 6
-ఙ్కురుతే తస్మాదాహు-ర్యశ్చైవం-వేఁద యశ్చ న కథా పుత్రస్య కేవల-ఙ్కథా సాధారణ-మ్పితురిత్యస్కన్నమేవ తద్య-త్ప్రయాజేష్విష్టేషు స్కన్దతి గాయత్ర్యేవ తేన గర్భ-న్ధత్తే సా ప్రజా-మ్పశూన్. యజమానాయ ప్రజనయతి ॥ 7 ॥
(యజతి యజ్ఞామేవావ రున్ధే - తనూనపాతం-యఁజతి - ప్రయాజానా ట్ట మేవం-వేఁద ప్ర - రక్షోభ్యః - సాధారణం - పఞ్చత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 1)
చక్షుషీ వా ఏతే యజ్ఞస్య యదాజ్యభాగౌ యదాజ్యభాగౌ యజతి చక్షుషీ ఏవ త-ద్యజ్ఞస్య ప్రతి దధాతి పూర్వార్ధే జుహోతి తస్మా-త్పూర్వార్ధే చక్షుషీ ప్రబాహుగ్-జుహోతి తస్మా-త్ప్రబాహుక్చక్షుషీ దేవలోకం-వాఁ అగ్నినా యజమానో-ఽను పశ్యతి పితృలోకగ్ం సోమేనోత్తరార్ధే ఽగ్నయే జుహోతి దక్షిణార్ధే సోమాయైవమివ హీమౌ లోకావనయో ర్లోకయోరనుఖ్యాత్యై రాజానౌ వా ఏతౌ దేవతానాం- [దేవతానామ్, యదగ్నీషోమావన్తరా] 8
ఁయదగ్నీషోమావన్తరా దేవతా ఇజ్యేతే దేవతానాం-విఁధృత్యై తస్మా-ద్రాజ్ఞా మనుష్యా విధృతా బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కి-న్త-ద్యజ్ఞే యజమానః కురుతే యేనాన్యతోదతశ్చ పశూ-న్దాధా-రోభయతోదత-శ్చేత్యృచ-మనూచ్యా ఽఽజ్యభాగస్య జుషాణేన యజతి తేనాన్యతోదతో దాధారర్చమనూచ్య హవిష ఋచా యజతి తేనోభయతోదతో దాధార మూర్ధన్వతీ పురో-ఽనువాక్యా భవతి మూర్ధానమేవైనగ్ం సమానానా-ఙ్కరోతి [ ] 9
నియుత్వత్యా యజతి భ్రాతృవ్యస్యైవ పశూ-న్ని యువతే కేశినగ్ంహ దార్భ్య-ఙ్కేశీ సాత్యకామిరువాచ సప్తపదా-న్తే శక్వరీగ్ శ్వో యజ్ఞే ప్రయోక్తాసే యస్యై వీర్యేణ ప్ర జాతా-న్భ్రాతృవ్యాన్నుదతే ప్రతి జనిష్యమాణాన్. యస్యై వీర్యేణోభయో ర్లోకయో ర్జ్యోతి ర్ధత్తే యస్యై వీర్యేణ పూర్వార్ధేనానడ్వా-న్భునక్తి జఘనార్ధేన ధేనురితి పురస్తాల్లక్ష్మా పురో-ఽనువాక్యా భవతి జాతానేవ భ్రాతృవ్యా-న్ప్రణుదత ఉపరిష్టాల్లక్ష్మా [ ] 10
యాజ్యా జనిష్యమాణానేవ ప్రతినుదతే పురస్తాల్లక్ష్మా పురో-ఽనువాక్యా భవత్యస్మిన్నేవ లోకే జ్యోతిర్ధత్త ఉపరిష్టాల్లక్ష్మా యాజ్యా-ఽముష్మిన్నేవ లోకే జ్యోతిర్ధత్తే జ్యోతిష్మన్తావస్మా ఇమౌ లోకౌ భవతో య ఏవం-వేఁద పురస్తాల్లక్ష్మా పురో-ఽనువాక్యా భవతి తస్మా-త్పూర్వార్ధేనానడ్వా-న్భునక్త్యుపరిష్టాల్లక్ష్మా యాజ్యా తస్మాజ్జఘనార్ధేన ధేనుర్య ఏవం-వేఁద భుఙ్క్త ఏనమేతౌ వజ్ర ఆజ్యం-వఁజ్ర ఆజ్యభాగౌ [ఆజ్యభాగౌ, వజ్రో] 11
వజ్రో వషట్కారస్త్రివృతమేవ వజ్రగ్ం సమ్భృత్య భ్రాతృవ్యాయ ప్ర హరత్యచ్ఛమ్బట్కార-మపగూర్య వషట్కరోతి స్తృత్యై గాయత్రీ పురో-ఽనువాక్యా భవతి త్రిష్టుగ్ యాజ్యా బ్రహ్మన్నేవ క్షత్రమన్వార-మ్భయతి తస్మాద్బ్రాహ్మణో ముఖ్యో ముఖ్యో భవతి య ఏవం-వేఁద ప్రైవైన-మ్పురో-ఽనువాక్యయా ఽఽహ ప్రణయతి యాజ్యయా గమయతి వషట్కారేణైవైన-మ్పురో-ఽనువాక్యయా దత్తే ప్రయచ్ఛతి యాజ్యయా ప్రతి [యాజ్యయా ప్రతి, వషట్కారేణ] 12
వషట్కారేణ స్థాపయతి త్రిపదా పురో-ఽనువాక్యా భవతి త్రయ ఇమే లోకా ఏష్వేవ లోకేషు ప్రతితిష్ఠతి చతుష్పదా యాజ్యా చతుష్పద ఏవ పశూనవ రున్ధే ద్వ్యక్షరో వషట్కారో ద్విపా-ద్యజమానః పశుష్వేవోపరిష్టా-త్ప్రతితిష్ఠతి గాయత్రీ పురో-ఽనువాక్యా భవతి త్రిష్టుగ్ యాజ్యైషా వై సప్తపదా శక్వరీ యద్వా ఏతయా దేవా అశిక్ష-న్తదశక్నువన్. య ఏవం-వేఁద శక్నోత్యేవ యచ్ఛిక్షతి ॥ 13 ॥
చక్షుషీ వా ఏతే యజ్ఞస్య యదాజ్యభాగౌ యదాజ్యభాగౌ యజతి చక్షుషీ ఏవ త-ద్యజ్ఞస్య ప్రతి దధాతి పూర్వార్ధే జుహోతి తస్మా-త్పూర్వార్ధే చక్షుషీ ప్రబాహుగ్-జుహోతి తస్మా-త్ప్రబాహుక్చక్షుషీ దేవలోకం-వాఁ అగ్నినా యజమానో-ఽను పశ్యతి పితృలోకగ్ం సోమేనోత్తరార్ధే ఽగ్నయే జుహోతి దక్షిణార్ధే సోమాయైవమివ హీమౌ లోకావనయో ర్లోకయోరనుఖ్యాత్యై రాజానౌ వా ఏతౌ దేవతానాం- [దేవతానామ్, యదగ్నీషోమావన్తరా] 8
ఁయదగ్నీషోమావన్తరా దేవతా ఇజ్యేతే దేవతానాం-విఁధృత్యై తస్మా-ద్రాజ్ఞా మనుష్యా విధృతా బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కి-న్త-ద్యజ్ఞే యజమానః కురుతే యేనాన్యతోదతశ్చ పశూ-న్దాధా-రోభయతోదత-శ్చేత్యృచ-మనూచ్యా ఽఽజ్యభాగస్య జుషాణేన యజతి తేనాన్యతోదతో దాధారర్చమనూచ్య హవిష ఋచా యజతి తేనోభయతోదతో దాధార మూర్ధన్వతీ పురో-ఽనువాక్యా భవతి మూర్ధానమేవైనగ్ం సమానానా-ఙ్కరోతి [ ] 9
నియుత్వత్యా యజతి భ్రాతృవ్యస్యైవ పశూ-న్ని యువతే కేశినగ్ంహ దార్భ్య-ఙ్కేశీ సాత్యకామిరువాచ సప్తపదా-న్తే శక్వరీగ్ శ్వో యజ్ఞే ప్రయోక్తాసే యస్యై వీర్యేణ ప్ర జాతా-న్భ్రాతృవ్యాన్నుదతే ప్రతి జనిష్యమాణాన్. యస్యై వీర్యేణోభయో ర్లోకయో ర్జ్యోతి ర్ధత్తే యస్యై వీర్యేణ పూర్వార్ధేనానడ్వా-న్భునక్తి జఘనార్ధేన ధేనురితి పురస్తాల్లక్ష్మా పురో-ఽనువాక్యా భవతి జాతానేవ భ్రాతృవ్యా-న్ప్రణుదత ఉపరిష్టాల్లక్ష్మా [ ] 10
యాజ్యా జనిష్యమాణానేవ ప్రతినుదతే పురస్తాల్లక్ష్మా పురో-ఽనువాక్యా భవత్యస్మిన్నేవ లోకే జ్యోతిర్ధత్త ఉపరిష్టాల్లక్ష్మా యాజ్యా-ఽముష్మిన్నేవ లోకే జ్యోతిర్ధత్తే జ్యోతిష్మన్తావస్మా ఇమౌ లోకౌ భవతో య ఏవం-వేఁద పురస్తాల్లక్ష్మా పురో-ఽనువాక్యా భవతి తస్మా-త్పూర్వార్ధేనానడ్వా-న్భునక్త్యుపరిష్టాల్లక్ష్మా యాజ్యా తస్మాజ్జఘనార్ధేన ధేనుర్య ఏవం-వేఁద భుఙ్క్త ఏనమేతౌ వజ్ర ఆజ్యం-వఁజ్ర ఆజ్యభాగౌ [ఆజ్యభాగౌ, వజ్రో] 11
వజ్రో వషట్కారస్త్రివృతమేవ వజ్రగ్ం సమ్భృత్య భ్రాతృవ్యాయ ప్ర హరత్యచ్ఛమ్బట్కార-మపగూర్య వషట్కరోతి స్తృత్యై గాయత్రీ పురో-ఽనువాక్యా భవతి త్రిష్టుగ్ యాజ్యా బ్రహ్మన్నేవ క్షత్రమన్వార-మ్భయతి తస్మాద్బ్రాహ్మణో ముఖ్యో ముఖ్యో భవతి య ఏవం-వేఁద ప్రైవైన-మ్పురో-ఽనువాక్యయా ఽఽహ ప్రణయతి యాజ్యయా గమయతి వషట్కారేణైవైన-మ్పురో-ఽనువాక్యయా దత్తే ప్రయచ్ఛతి యాజ్యయా ప్రతి [యాజ్యయా ప్రతి, వషట్కారేణ] 12
వషట్కారేణ స్థాపయతి త్రిపదా పురో-ఽనువాక్యా భవతి త్రయ ఇమే లోకా ఏష్వేవ లోకేషు ప్రతితిష్ఠతి చతుష్పదా యాజ్యా చతుష్పద ఏవ పశూనవ రున్ధే ద్వ్యక్షరో వషట్కారో ద్విపా-ద్యజమానః పశుష్వేవోపరిష్టా-త్ప్రతితిష్ఠతి గాయత్రీ పురో-ఽనువాక్యా భవతి త్రిష్టుగ్ యాజ్యైషా వై సప్తపదా శక్వరీ యద్వా ఏతయా దేవా అశిక్ష-న్తదశక్నువన్. య ఏవం-వేఁద శక్నోత్యేవ యచ్ఛిక్షతి ॥ 13 ॥
(దేవతానాం - కరోత్యు - పరిష్టాల్లక్ష్మా - ఽఽజ్యభాగౌ - ప్రతి - శక్రోత్యేవ - ద్వే చ ) (అ. 2)
ప్రజాపతి ర్దేవేభ్యో యజ్ఞాన్ వ్యాదిశ-థ్స ఆత్మన్నాజ్యమధత్త త-న్దేవా అబ్రువన్నేష వావ యజ్ఞో యదాజ్యమప్యేవ నో-ఽత్రాస్త్వితి సో-ఽబ్రవీ-ద్యజాన్ వ ఆజ్యభాగావుప స్తృణానభి ఘారయానితి తస్మా-ద్యజన్త్యా-జ్యభాగావుప స్తృణన్త్యభి ఘారయన్తి బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కస్మా-థ్సత్యా-ద్యాతయామాన్యన్యాని హవీగ్-ష్యయాతయామ-మాజ్యమితి ప్రాజాపత్య- [ప్రాజాపత్యమ్, ఇతి] 14
-మితి బ్రూయాదయాతయామా హి దేవానా-మ్ప్రజాపతిరితి ఛన్దాగ్ంసి దేవేభ్యో-ఽపాక్రామ-న్న వో-ఽభాగాని హవ్యం-వఁక్ష్యామ ఇతి తేభ్య ఏత-చ్చతురవత్త-మధారయ-న్పురో-ఽనువాక్యాయై యాజ్యాయై దేవతాయై వషట్కారాయ యచ్చతురవత్త-ఞ్జుహోతి ఛన్దాగ్స్యేవ త-త్ప్రీణాతి తాన్యస్య ప్రీతాని దేవేభ్యో హవ్యం-వఁహన్త్యఙ్గిరసో వా ఇత ఉత్తమా-స్సువర్గం-లోఁకమాయ-న్తదృషయో యజ్ఞవాస్త్వభ్యవాయ-న్తే- [యజ్ఞవాస్త్వభ్యవాయ-న్తే, అపశ్య-న్పురోడాశ-] 15
-ఽపశ్య-న్పురోడాశ-ఙ్కూర్మ-మ్భూతగ్ం సర్పన్త-న్తమబ్రువన్నిన్ద్రాయ ధ్రియస్వ బృహస్పతయే ధ్రియస్వ విశ్వేభ్యో దేవేభ్యో ధ్రియస్వేతి స నాద్ధ్రియత తమబ్రువన్నగ్నయే ధ్రియస్వేతి సో-ఽగ్నయే-ఽద్ధ్రియత యదాగ్నేయో- ఽష్టాకపాలో- ఽమావాస్యాయా-ఞ్చ పౌర్ణమాస్యా-ఞ్చాచ్యుతో భవతి సువర్గస్య లోకస్యాభిజిత్యై తమబ్రువన్ కథా-ఽహాస్థా ఇత్యనుపాక్తో ఽభూవమిత్యబ్రవీ-ద్యథా-ఽక్షో-ఽనుపాక్తో- [-ఽనుపాక్తః, అవార్చ్ఛత్యేవ-] 16
-ఽవార్చ్ఛత్యేవ-మవా-ఽఽరమిత్యుపరిష్టా-దభ్యజ్యాధస్తా-దుపానక్తి సువర్గస్య లోకస్య సమష్ట్యై సర్వాణి కపాలాన్యభి ప్రథయతి తావతః పురోడాశానముష్మిన్ ఁలోకే-ఽభి జయతి యో విదగ్ధ-స్స నైర్-ఋతో యో-ఽశృత-స్స రౌద్రో య-శ్శృత-స్స సదేవస్తస్మాదవిదహతా శృతకృన్త్యః సదేవత్వాయ భస్మనా-ఽభి వాసయతి తస్మాన్మాగ్ం సేనాస్థి ఛన్నం-వేఁదేనాభి వాసయతి తస్మా- [తస్మాత్, కేశై-] 17
-త్కేశై-శ్శిరః ఛన్న-మ్ప్రచ్యుతం-వాఁ ఏతదస్మా-ల్లోకాదగత-న్దేవలోకం-యఁచ్ఛృతగ్ం హవిరనభిఘారిత-మభిఘార్యో-ద్వాసయతి దేవత్రైవైన-ద్గమయతి యద్యేక-ఙ్కపాల-న్నశ్యేదేకో మాసః సంవఁథ్సరస్యానవేత-స్స్యాదథ యజమానః ప్రమీయేత య-ద్ద్వే నశ్యేతా-న్ద్వౌ మాసౌ సంవఁథ్సరస్యానవేతౌ స్యాతామథ యజమానః ప్రమీయేత సఙ్ఖ్యాయో-ద్వాసయతి యజమానస్య [యజమానస్య, గోపీథాయ యది] 18
గోపీథాయ యది నశ్యేదాశ్విన-న్ద్వికపాల-న్నిర్వపే-ద్ద్యావాపృథివ్య- మేకకపాలమశ్వినౌ వై దేవానా-మ్భిషజౌ తాభ్యామేవాస్మై భేషజ-ఙ్కరోతి ద్యావాపృథివ్య ఏకకపాలో భవత్యనయోర్వా ఏతన్నశ్యతి యన్నశ్య- త్యనయోరేవైన-ద్విన్దతి ప్రతిష్ఠిత్యై ॥ 19 ॥
ప్రజాపతి ర్దేవేభ్యో యజ్ఞాన్ వ్యాదిశ-థ్స ఆత్మన్నాజ్యమధత్త త-న్దేవా అబ్రువన్నేష వావ యజ్ఞో యదాజ్యమప్యేవ నో-ఽత్రాస్త్వితి సో-ఽబ్రవీ-ద్యజాన్ వ ఆజ్యభాగావుప స్తృణానభి ఘారయానితి తస్మా-ద్యజన్త్యా-జ్యభాగావుప స్తృణన్త్యభి ఘారయన్తి బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కస్మా-థ్సత్యా-ద్యాతయామాన్యన్యాని హవీగ్-ష్యయాతయామ-మాజ్యమితి ప్రాజాపత్య- [ప్రాజాపత్యమ్, ఇతి] 14
-మితి బ్రూయాదయాతయామా హి దేవానా-మ్ప్రజాపతిరితి ఛన్దాగ్ంసి దేవేభ్యో-ఽపాక్రామ-న్న వో-ఽభాగాని హవ్యం-వఁక్ష్యామ ఇతి తేభ్య ఏత-చ్చతురవత్త-మధారయ-న్పురో-ఽనువాక్యాయై యాజ్యాయై దేవతాయై వషట్కారాయ యచ్చతురవత్త-ఞ్జుహోతి ఛన్దాగ్స్యేవ త-త్ప్రీణాతి తాన్యస్య ప్రీతాని దేవేభ్యో హవ్యం-వఁహన్త్యఙ్గిరసో వా ఇత ఉత్తమా-స్సువర్గం-లోఁకమాయ-న్తదృషయో యజ్ఞవాస్త్వభ్యవాయ-న్తే- [యజ్ఞవాస్త్వభ్యవాయ-న్తే, అపశ్య-న్పురోడాశ-] 15
-ఽపశ్య-న్పురోడాశ-ఙ్కూర్మ-మ్భూతగ్ం సర్పన్త-న్తమబ్రువన్నిన్ద్రాయ ధ్రియస్వ బృహస్పతయే ధ్రియస్వ విశ్వేభ్యో దేవేభ్యో ధ్రియస్వేతి స నాద్ధ్రియత తమబ్రువన్నగ్నయే ధ్రియస్వేతి సో-ఽగ్నయే-ఽద్ధ్రియత యదాగ్నేయో- ఽష్టాకపాలో- ఽమావాస్యాయా-ఞ్చ పౌర్ణమాస్యా-ఞ్చాచ్యుతో భవతి సువర్గస్య లోకస్యాభిజిత్యై తమబ్రువన్ కథా-ఽహాస్థా ఇత్యనుపాక్తో ఽభూవమిత్యబ్రవీ-ద్యథా-ఽక్షో-ఽనుపాక్తో- [-ఽనుపాక్తః, అవార్చ్ఛత్యేవ-] 16
-ఽవార్చ్ఛత్యేవ-మవా-ఽఽరమిత్యుపరిష్టా-దభ్యజ్యాధస్తా-దుపానక్తి సువర్గస్య లోకస్య సమష్ట్యై సర్వాణి కపాలాన్యభి ప్రథయతి తావతః పురోడాశానముష్మిన్ ఁలోకే-ఽభి జయతి యో విదగ్ధ-స్స నైర్-ఋతో యో-ఽశృత-స్స రౌద్రో య-శ్శృత-స్స సదేవస్తస్మాదవిదహతా శృతకృన్త్యః సదేవత్వాయ భస్మనా-ఽభి వాసయతి తస్మాన్మాగ్ం సేనాస్థి ఛన్నం-వేఁదేనాభి వాసయతి తస్మా- [తస్మాత్, కేశై-] 17
-త్కేశై-శ్శిరః ఛన్న-మ్ప్రచ్యుతం-వాఁ ఏతదస్మా-ల్లోకాదగత-న్దేవలోకం-యఁచ్ఛృతగ్ం హవిరనభిఘారిత-మభిఘార్యో-ద్వాసయతి దేవత్రైవైన-ద్గమయతి యద్యేక-ఙ్కపాల-న్నశ్యేదేకో మాసః సంవఁథ్సరస్యానవేత-స్స్యాదథ యజమానః ప్రమీయేత య-ద్ద్వే నశ్యేతా-న్ద్వౌ మాసౌ సంవఁథ్సరస్యానవేతౌ స్యాతామథ యజమానః ప్రమీయేత సఙ్ఖ్యాయో-ద్వాసయతి యజమానస్య [యజమానస్య, గోపీథాయ యది] 18
గోపీథాయ యది నశ్యేదాశ్విన-న్ద్వికపాల-న్నిర్వపే-ద్ద్యావాపృథివ్య- మేకకపాలమశ్వినౌ వై దేవానా-మ్భిషజౌ తాభ్యామేవాస్మై భేషజ-ఙ్కరోతి ద్యావాపృథివ్య ఏకకపాలో భవత్యనయోర్వా ఏతన్నశ్యతి యన్నశ్య- త్యనయోరేవైన-ద్విన్దతి ప్రతిష్ఠిత్యై ॥ 19 ॥
(ప్రజాపత్యం - తే - ఽక్షో-ఽనుపాక్తో - వేదేనాభి వాసయతి తస్మా--ద్యజమానస్య - ద్వాత్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 3)
దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవ ఇతి స్ఫ్యమా దత్తే ప్రసూత్యా అశ్వినో ర్బాహుభ్యామిత్యాహా-శ్వినౌ హి దేవానామద్ధ్వర్యూ ఆస్తా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యామిత్యాహ యత్యై శతభృష్టిరసి వానస్పత్యో ద్విషతో వధ ఇత్యాహ వజ్రమేవ త-థ్సగ్గ్శ్యతి భ్రాతృవ్యాయ ప్రహరిష్యన్-థ్స్తమ్బ యజుర్-హరత్యేతావతీ వై పృథివీ యావతీ వేదిస్తస్యా ఏతావత ఏవ భ్రాతృవ్య-న్నిర్భజతి [-నిర్భజతి, తస్మాన్నాభాగ-] 20
తస్మాన్నాభాగ-న్నిర్భజన్తి త్రిర్హరతి త్రయ ఇమే లోకా ఏభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యో నిర్భజతి తూష్ణీ-ఞ్చతుర్థగ్ం హరత్యపరిమితాదేవైన-న్నిర్భజత్యుద్ధన్తి యదేవాస్యా అమేద్ధ్య-న్తదప హన్త్యుద్ధన్తి తస్మాదోషధయః పరా భవన్తి మూల-ఞ్ఛినత్తి భ్రాతృవ్యస్యైవ మూల-ఞ్ఛినత్తి పితృదేవత్యా-ఽతిఖాతేయతీ-ఙ్ఖనతి ప్రజాపతినా [ప్రజాపతినా, యజ్ఞముఖేన సమ్మితామా] 21
యజ్ఞముఖేన సమ్మితామా ప్రతిష్ఠాయై ఖనతి యజమానమేవ ప్రతిష్ఠా-ఙ్గమయతి దక్షిణతో వర్షీయసీ-ఙ్కరోతి దేవయజనస్యైవ రూపమకః పురీషవతీ-ఙ్కరోతి ప్రజావై పశవః పురీష-మ్ప్రజయైవైన-మ్పశుభిః పురీషవన్త-ఙ్కరోత్యుత్తర-మ్పరిగ్రాహ-మ్పరి గృహ్ణాత్యేతావతీ వై పృథివీ యావతీ వేదిస్తస్యా ఏతావత ఏవ భ్రాతృవ్య-న్నిర్భజ్యా-ఽఽత్మన ఉత్తర-మ్పరిగ్రాహ-మ్పరిగృహ్ణాతి క్రూరమివ వా [క్రూరమివ వై, ఏత-త్కరోతి] 22
ఏత-త్కరోతి యద్వేది-ఙ్కరోతి ధా అసి స్వధా అసీతి యోయుప్యతే శాన్త్యై ప్రోక్షణీరా సాదయత్యాపో వై రక్షోఘ్నీ రక్షసామపహత్యై స్ఫ్యస్యవర్త్మన్-థ్సాదయతి యజ్ఞస్య సన్తత్యైయ-న్ద్విష్యా-త్త-న్ధ్యాయేచ్ఛుచైవైనమర్పయతి ॥ 23 ॥
దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవ ఇతి స్ఫ్యమా దత్తే ప్రసూత్యా అశ్వినో ర్బాహుభ్యామిత్యాహా-శ్వినౌ హి దేవానామద్ధ్వర్యూ ఆస్తా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యామిత్యాహ యత్యై శతభృష్టిరసి వానస్పత్యో ద్విషతో వధ ఇత్యాహ వజ్రమేవ త-థ్సగ్గ్శ్యతి భ్రాతృవ్యాయ ప్రహరిష్యన్-థ్స్తమ్బ యజుర్-హరత్యేతావతీ వై పృథివీ యావతీ వేదిస్తస్యా ఏతావత ఏవ భ్రాతృవ్య-న్నిర్భజతి [-నిర్భజతి, తస్మాన్నాభాగ-] 20
తస్మాన్నాభాగ-న్నిర్భజన్తి త్రిర్హరతి త్రయ ఇమే లోకా ఏభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యో నిర్భజతి తూష్ణీ-ఞ్చతుర్థగ్ం హరత్యపరిమితాదేవైన-న్నిర్భజత్యుద్ధన్తి యదేవాస్యా అమేద్ధ్య-న్తదప హన్త్యుద్ధన్తి తస్మాదోషధయః పరా భవన్తి మూల-ఞ్ఛినత్తి భ్రాతృవ్యస్యైవ మూల-ఞ్ఛినత్తి పితృదేవత్యా-ఽతిఖాతేయతీ-ఙ్ఖనతి ప్రజాపతినా [ప్రజాపతినా, యజ్ఞముఖేన సమ్మితామా] 21
యజ్ఞముఖేన సమ్మితామా ప్రతిష్ఠాయై ఖనతి యజమానమేవ ప్రతిష్ఠా-ఙ్గమయతి దక్షిణతో వర్షీయసీ-ఙ్కరోతి దేవయజనస్యైవ రూపమకః పురీషవతీ-ఙ్కరోతి ప్రజావై పశవః పురీష-మ్ప్రజయైవైన-మ్పశుభిః పురీషవన్త-ఙ్కరోత్యుత్తర-మ్పరిగ్రాహ-మ్పరి గృహ్ణాత్యేతావతీ వై పృథివీ యావతీ వేదిస్తస్యా ఏతావత ఏవ భ్రాతృవ్య-న్నిర్భజ్యా-ఽఽత్మన ఉత్తర-మ్పరిగ్రాహ-మ్పరిగృహ్ణాతి క్రూరమివ వా [క్రూరమివ వై, ఏత-త్కరోతి] 22
ఏత-త్కరోతి యద్వేది-ఙ్కరోతి ధా అసి స్వధా అసీతి యోయుప్యతే శాన్త్యై ప్రోక్షణీరా సాదయత్యాపో వై రక్షోఘ్నీ రక్షసామపహత్యై స్ఫ్యస్యవర్త్మన్-థ్సాదయతి యజ్ఞస్య సన్తత్యైయ-న్ద్విష్యా-త్త-న్ధ్యాయేచ్ఛుచైవైనమర్పయతి ॥ 23 ॥
(భజతి - ప్రజాపతినే- వ వై - త్రయస్త్రిగ్ంశచ్చ) (అ. 4)
బ్రహ్మవాదినో వదన్త్యద్భిర్-హవీగ్ంషి ప్రౌక్షీః కేనాప ఇతి బ్రహ్మణేతి బ్రూయాదద్భిర్-హ్యేవ హవీగ్ంషి ప్రోక్షతి బ్రహ్మణా-ఽప ఇద్ధ్మాబర్హిః ప్రోక్షతి మేద్ధ్యమేవైన-త్కరోతి వేది-మ్ప్రోక్షత్యృక్షా వా షా-ఽలోమకా-ఽమేద్ధ్యా య-ద్వేదిర్మేద్ధ్యా-మేవైనా-ఙ్కరోతి దివే త్వా-ఽన్తరిక్షాయ త్వా పృథివ్యై త్వేతి బర్హి-రాసాద్య ప్రో- [బర్హి-రాసాద్య ప్ర, ఉక్షత్యేభ్య] 24
-క్షత్యేభ్య ఏవైనల్లోకేభ్యః ప్రోక్షతి క్రూరమివ వా ఏత-త్కరోతి య-త్ఖనత్యపో నినయతి శాన్త్యై పురస్తా-త్ప్రస్తర-ఙ్గృహ్ణాతి ముఖ్యమేవైన-ఙ్కరోతీయన్త-ఙ్గృహ్ణాతి ప్రజాపతినా యజ్ఞముఖేన సమ్మిత-మ్బర్హి-స్స్తృణాతి ప్రజా వై బర్హిః పృథివీ వేదిః ప్రజా ఏవ పృథివ్యా-మ్ప్రతిష్ఠాపయత్యనతిదృశ్ఞగ్గ్ స్తృణాతి ప్రజయైవైన-మ్పశుభి-రనతిదృశ్ఞ-ఙ్కరో- [-రనతిదృశ్ఞ-ఙ్కరోతి, ఉత్తర-మ్బర్హిషః] 25
-త్యుత్తర-మ్బర్హిషః ప్రస్తరగ్ం సాదయతి ప్రజా వై బర్హి ర్యజమానః ప్రస్తరోయజమాన-మేవాయజమానా-దుత్తర-ఙ్కరోతి తస్మా-ద్యజమానో-ఽయజమానాదుత్తరో-ఽన్తర్దధాతి వ్యావృత్త్యా అనక్తి హవిష్కృతమేవైనగ్ం సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతిత్రేధా-ఽనక్తి త్రయ ఇమే లోకా ఏభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యో-ఽనక్తి న ప్రతి శృణాతియ-త్ప్రతిశృణీయాదనూర్ధ్వ-మ్భావుకం-యఁజమానస్య స్యాదుపరీవ ప్ర హర- [ప్ర హరతి, ఉపరీవ హి] 26
-త్యుపరీవ హి సువర్గో లోకో నియచ్ఛతి వృష్టిమేవాస్మై నియచ్ఛతి నాత్యగ్ర-మ్ప్ర హరేద్యదత్యగ్ర-మ్ప్రహరేద-త్యాసారిణ్యద్ధ్వర్యో-ర్నాశుకా స్యాన్న పురస్తా-త్ప్రత్యస్యేద్య-త్పురస్తా-త్ప్రత్యస్యే-థ్సువర్గాల్లోకా-ద్యజమాన-మ్ప్రతి నుదే-త్ప్రాఞ్చ-మ్ప్రహరతి యజమానమేవ సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి న విష్వఞ్చం-విఁ యుయా-ద్య-ద్విష్వఞ్చం-విఁయుయా- [-వియుయాత్, స్త్ర్యస్య జాయేతోర్ధ్వ-] 27
-థ్స్త్ర్యస్య జాయేతోర్ధ్వ-ముద్యౌత్యూర్ధ్వమివ హి పుగ్ంసః పుమానేవాస్య జాయతే య-థ్స్ఫ్యేన వోపవేషేణ వా యోయుప్యేత స్తృతిరేవాస్య సా హస్తేన యోయుప్యతే యజమానస్య గోపీథాయ బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కిం-యఁజ్ఞస్య యజమాన ఇతి ప్రస్తర ఇతి తస్య క్వ సువర్గో లోక ఇత్యాహవనీయ ఇతి బ్రూయాద్య-త్ప్రస్తరమాహవనీయే ప్రహరతి యజమానమేవ [యజమానమేవ, సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి] 28
సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి వి వా ఏత-ద్యజమానో లిశతే య-త్ప్రస్తరం-యోఁయుప్యన్తే బర్హిరను ప్రహరతి శాన్త్యా అనారమ్భణ ఇవ వా ఏతర్హ్యద్ధ్వర్యు-స్స ఈశ్వరో వేపనో భవితోర్ధ్రువా ఽసీతీమామభి మృశతీయం-వైఁ ధ్రువా-ఽస్యామేవ ప్రతితిష్ఠతి న వేపనో భవత్యగా(3)నగ్నీదిత్యాహ యద్బ్రూయాద-గన్నగ్నిరిత్య -గ్నావగ్ని-ఙ్గమయేన్ని ర్యజమానగ్ం సువర్గాల్లోకా-ద్భజేదగన్నిత్యేవ బ్రూయా-ద్యజమానమేవ సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి ॥ 29 ॥
బ్రహ్మవాదినో వదన్త్యద్భిర్-హవీగ్ంషి ప్రౌక్షీః కేనాప ఇతి బ్రహ్మణేతి బ్రూయాదద్భిర్-హ్యేవ హవీగ్ంషి ప్రోక్షతి బ్రహ్మణా-ఽప ఇద్ధ్మాబర్హిః ప్రోక్షతి మేద్ధ్యమేవైన-త్కరోతి వేది-మ్ప్రోక్షత్యృక్షా వా షా-ఽలోమకా-ఽమేద్ధ్యా య-ద్వేదిర్మేద్ధ్యా-మేవైనా-ఙ్కరోతి దివే త్వా-ఽన్తరిక్షాయ త్వా పృథివ్యై త్వేతి బర్హి-రాసాద్య ప్రో- [బర్హి-రాసాద్య ప్ర, ఉక్షత్యేభ్య] 24
-క్షత్యేభ్య ఏవైనల్లోకేభ్యః ప్రోక్షతి క్రూరమివ వా ఏత-త్కరోతి య-త్ఖనత్యపో నినయతి శాన్త్యై పురస్తా-త్ప్రస్తర-ఙ్గృహ్ణాతి ముఖ్యమేవైన-ఙ్కరోతీయన్త-ఙ్గృహ్ణాతి ప్రజాపతినా యజ్ఞముఖేన సమ్మిత-మ్బర్హి-స్స్తృణాతి ప్రజా వై బర్హిః పృథివీ వేదిః ప్రజా ఏవ పృథివ్యా-మ్ప్రతిష్ఠాపయత్యనతిదృశ్ఞగ్గ్ స్తృణాతి ప్రజయైవైన-మ్పశుభి-రనతిదృశ్ఞ-ఙ్కరో- [-రనతిదృశ్ఞ-ఙ్కరోతి, ఉత్తర-మ్బర్హిషః] 25
-త్యుత్తర-మ్బర్హిషః ప్రస్తరగ్ం సాదయతి ప్రజా వై బర్హి ర్యజమానః ప్రస్తరోయజమాన-మేవాయజమానా-దుత్తర-ఙ్కరోతి తస్మా-ద్యజమానో-ఽయజమానాదుత్తరో-ఽన్తర్దధాతి వ్యావృత్త్యా అనక్తి హవిష్కృతమేవైనగ్ం సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతిత్రేధా-ఽనక్తి త్రయ ఇమే లోకా ఏభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యో-ఽనక్తి న ప్రతి శృణాతియ-త్ప్రతిశృణీయాదనూర్ధ్వ-మ్భావుకం-యఁజమానస్య స్యాదుపరీవ ప్ర హర- [ప్ర హరతి, ఉపరీవ హి] 26
-త్యుపరీవ హి సువర్గో లోకో నియచ్ఛతి వృష్టిమేవాస్మై నియచ్ఛతి నాత్యగ్ర-మ్ప్ర హరేద్యదత్యగ్ర-మ్ప్రహరేద-త్యాసారిణ్యద్ధ్వర్యో-ర్నాశుకా స్యాన్న పురస్తా-త్ప్రత్యస్యేద్య-త్పురస్తా-త్ప్రత్యస్యే-థ్సువర్గాల్లోకా-ద్యజమాన-మ్ప్రతి నుదే-త్ప్రాఞ్చ-మ్ప్రహరతి యజమానమేవ సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి న విష్వఞ్చం-విఁ యుయా-ద్య-ద్విష్వఞ్చం-విఁయుయా- [-వియుయాత్, స్త్ర్యస్య జాయేతోర్ధ్వ-] 27
-థ్స్త్ర్యస్య జాయేతోర్ధ్వ-ముద్యౌత్యూర్ధ్వమివ హి పుగ్ంసః పుమానేవాస్య జాయతే య-థ్స్ఫ్యేన వోపవేషేణ వా యోయుప్యేత స్తృతిరేవాస్య సా హస్తేన యోయుప్యతే యజమానస్య గోపీథాయ బ్రహ్మవాదినో వదన్తి కిం-యఁజ్ఞస్య యజమాన ఇతి ప్రస్తర ఇతి తస్య క్వ సువర్గో లోక ఇత్యాహవనీయ ఇతి బ్రూయాద్య-త్ప్రస్తరమాహవనీయే ప్రహరతి యజమానమేవ [యజమానమేవ, సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి] 28
సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి వి వా ఏత-ద్యజమానో లిశతే య-త్ప్రస్తరం-యోఁయుప్యన్తే బర్హిరను ప్రహరతి శాన్త్యా అనారమ్భణ ఇవ వా ఏతర్హ్యద్ధ్వర్యు-స్స ఈశ్వరో వేపనో భవితోర్ధ్రువా ఽసీతీమామభి మృశతీయం-వైఁ ధ్రువా-ఽస్యామేవ ప్రతితిష్ఠతి న వేపనో భవత్యగా(3)నగ్నీదిత్యాహ యద్బ్రూయాద-గన్నగ్నిరిత్య -గ్నావగ్ని-ఙ్గమయేన్ని ర్యజమానగ్ం సువర్గాల్లోకా-ద్భజేదగన్నిత్యేవ బ్రూయా-ద్యజమానమేవ సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయతి ॥ 29 ॥
(ఆసాద్య ప్రా - నతిదృశ్ఞ-ఙ్కరోతి - హరతి - వియుయా--ద్యజమానమేవా-ఽగ్నిరితి - సప్తదశ చ ) (అ. 5)
అగ్నేస్త్రయో జ్యాయాగ్ంసో భ్రాతర ఆస-న్తే దేవేభ్యో హవ్యం-వఁహన్తః ప్రామీయన్త సో-ఽగ్నిరబిభేదిత్థం-వాఁవ స్య ఆర్తిమా-ఽరిష్యతీతి స నిలాయత సో-ఽపః ప్రావిశ-త్త-న్దేవతాః ప్రైషమైచ్ఛ-న్త-మ్మథ్స్యః ప్రాబ్రవీ-త్తమశపద్ధియాధియా త్వా వద్ధ్యాసుర్యో మా ప్రావోచ ఇతి తస్మాన్మథ్స్య-న్ధియాధియా ఘ్నన్తి శప్తో [శప్తః, హి] 30
హి తమన్వవిన్ద-న్తమ బ్రువన్నుప న ఆ వర్తస్వ హవ్య-న్నో వహేతి సో-ఽబ్రవీద్వరం-వృఁణై యదేవ గృహీతస్యాహుతస్యబహిః పరిధి స్కన్దా-త్తన్మే భ్రాతృణా-మ్భాగధేయమసదితి తస్మాద్య-ద్గృహీతస్యాహుతస్య బహిః పరిధి స్కన్దతి తేషా-న్త-ద్భాగధేయ-న్తానేవ తేన ప్రీణాతి పరిధీ-న్పరి దధాతి రక్షసామపహత్యై సగ్గ్ స్పర్శయతి [సగ్గ్ స్పర్శయతి, రక్షసా-] 31
రక్షసా-మనన్వవచారాయ న పురస్తా-త్పరి దధాత్యాదిత్యో హ్యేవోద్య-న్పురస్తా-ద్రక్షాగ్స్యపహన్త్యూర్ధ్వే సమిధావా దధాత్యుపరిష్టాదేవ రక్షాగ్స్యప హన్తి యజుషా-ఽన్యా-న్తూష్ణీమన్యా-మ్మిథునత్వాయ ద్వే ఆ దధాతి ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై బ్రహ్మవాదినో వదన్తి స త్వై యజేత యో యజ్ఞస్యా-ఽఽర్త్యా వసీయాన్-థ్స్యాదితి భూపతయే స్వాహా భువనపతయే స్వాహా భూతానా- [భూతానామ్, పతయే స్వాహేతి] 32
-మ్పతయే స్వాహేతి స్కన్నమను మన్త్రయేత యజ్ఞస్యైవ తదార్త్యా యజమానో వసీయా-న్భవతి భూయసీర్హి దేవతాః ప్రీణాతి జామి వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య క్రియతే యదన్వఞ్చౌ పురోడాశా వుపాగ్ంశుయాజమన్తరా యజత్యజామిత్వాయాథో మిథునత్వాయాగ్నిరముష్మిన్ ఁలోక ఆసీ-ద్యమో-ఽస్మి-న్తే దేవా అబ్రువన్నేతేమౌ వి పర్యూహామేత్యన్నాద్యేన దేవా అగ్ని- [దేవా అగ్నిమ్, ఉపామన్త్రయన్త] 33
-ముపామన్త్రయన్త రాజ్యేన పితరో యమ-న్తస్మాదగ్ని ర్దేవానామన్నాదో యమః పితృణాగ్ం రాజా య ఏవం-వేఁద ప్రరాజ్యమన్నాద్య-మాప్నోతి తస్మా ఏత-ద్భాగధేయ-మ్ప్రాయచ్ఛన్. యదగ్నయే స్విష్టకృతే-ఽవద్యన్తి యదగ్నయే స్విష్టకృతే ఽవద్యతి భాగధేయేనైవ త-ద్రుద్రగ్ం సమర్ధయతి సకృ-థ్సకృదవ ద్యతి సకృదివ హి రుద్ర ఉత్తరార్ధాదవ ద్యత్యేషా వై రుద్రస్య [వై రుద్రస్య, దిఖ్-స్వాయామేవ] 34
దిఖ్-స్వాయామేవ దిశి రుద్ర-న్నిరవదయతే ద్విరభి ఘారయతి చతురవత్తస్యా-ఽఽప్త్యైపశవో వై పూర్వా ఆహుతయ ఏష రుద్రో యదగ్నిర్య-త్పూర్వా ఆహుతీరభి జుహుయా-ద్రుద్రాయ పశూనపి దధ్యాదపశుర్యజమాన-స్స్యాదతిహాయ పూర్వా ఆహుతీర్జుహోతి పశూనా-ఙ్గోపీథాయ ॥ 35 ॥
అగ్నేస్త్రయో జ్యాయాగ్ంసో భ్రాతర ఆస-న్తే దేవేభ్యో హవ్యం-వఁహన్తః ప్రామీయన్త సో-ఽగ్నిరబిభేదిత్థం-వాఁవ స్య ఆర్తిమా-ఽరిష్యతీతి స నిలాయత సో-ఽపః ప్రావిశ-త్త-న్దేవతాః ప్రైషమైచ్ఛ-న్త-మ్మథ్స్యః ప్రాబ్రవీ-త్తమశపద్ధియాధియా త్వా వద్ధ్యాసుర్యో మా ప్రావోచ ఇతి తస్మాన్మథ్స్య-న్ధియాధియా ఘ్నన్తి శప్తో [శప్తః, హి] 30
హి తమన్వవిన్ద-న్తమ బ్రువన్నుప న ఆ వర్తస్వ హవ్య-న్నో వహేతి సో-ఽబ్రవీద్వరం-వృఁణై యదేవ గృహీతస్యాహుతస్యబహిః పరిధి స్కన్దా-త్తన్మే భ్రాతృణా-మ్భాగధేయమసదితి తస్మాద్య-ద్గృహీతస్యాహుతస్య బహిః పరిధి స్కన్దతి తేషా-న్త-ద్భాగధేయ-న్తానేవ తేన ప్రీణాతి పరిధీ-న్పరి దధాతి రక్షసామపహత్యై సగ్గ్ స్పర్శయతి [సగ్గ్ స్పర్శయతి, రక్షసా-] 31
రక్షసా-మనన్వవచారాయ న పురస్తా-త్పరి దధాత్యాదిత్యో హ్యేవోద్య-న్పురస్తా-ద్రక్షాగ్స్యపహన్త్యూర్ధ్వే సమిధావా దధాత్యుపరిష్టాదేవ రక్షాగ్స్యప హన్తి యజుషా-ఽన్యా-న్తూష్ణీమన్యా-మ్మిథునత్వాయ ద్వే ఆ దధాతి ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై బ్రహ్మవాదినో వదన్తి స త్వై యజేత యో యజ్ఞస్యా-ఽఽర్త్యా వసీయాన్-థ్స్యాదితి భూపతయే స్వాహా భువనపతయే స్వాహా భూతానా- [భూతానామ్, పతయే స్వాహేతి] 32
-మ్పతయే స్వాహేతి స్కన్నమను మన్త్రయేత యజ్ఞస్యైవ తదార్త్యా యజమానో వసీయా-న్భవతి భూయసీర్హి దేవతాః ప్రీణాతి జామి వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య క్రియతే యదన్వఞ్చౌ పురోడాశా వుపాగ్ంశుయాజమన్తరా యజత్యజామిత్వాయాథో మిథునత్వాయాగ్నిరముష్మిన్ ఁలోక ఆసీ-ద్యమో-ఽస్మి-న్తే దేవా అబ్రువన్నేతేమౌ వి పర్యూహామేత్యన్నాద్యేన దేవా అగ్ని- [దేవా అగ్నిమ్, ఉపామన్త్రయన్త] 33
-ముపామన్త్రయన్త రాజ్యేన పితరో యమ-న్తస్మాదగ్ని ర్దేవానామన్నాదో యమః పితృణాగ్ం రాజా య ఏవం-వేఁద ప్రరాజ్యమన్నాద్య-మాప్నోతి తస్మా ఏత-ద్భాగధేయ-మ్ప్రాయచ్ఛన్. యదగ్నయే స్విష్టకృతే-ఽవద్యన్తి యదగ్నయే స్విష్టకృతే ఽవద్యతి భాగధేయేనైవ త-ద్రుద్రగ్ం సమర్ధయతి సకృ-థ్సకృదవ ద్యతి సకృదివ హి రుద్ర ఉత్తరార్ధాదవ ద్యత్యేషా వై రుద్రస్య [వై రుద్రస్య, దిఖ్-స్వాయామేవ] 34
దిఖ్-స్వాయామేవ దిశి రుద్ర-న్నిరవదయతే ద్విరభి ఘారయతి చతురవత్తస్యా-ఽఽప్త్యైపశవో వై పూర్వా ఆహుతయ ఏష రుద్రో యదగ్నిర్య-త్పూర్వా ఆహుతీరభి జుహుయా-ద్రుద్రాయ పశూనపి దధ్యాదపశుర్యజమాన-స్స్యాదతిహాయ పూర్వా ఆహుతీర్జుహోతి పశూనా-ఙ్గోపీథాయ ॥ 35 ॥
(శప్తః - స్పర్శయతి - భూతానా - మగ్నిగ్ం - రుద్రస్య - సప్తత్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 6)
మనుః పృథివ్యా యజ్ఞియమైచ్ఛ-థ్స ఘృత-న్నిషిక్తమవిన్ద-థ్సో-ఽబ్రవీ-త్కో-ఽస్యేశ్వరో యజ్ఞే-ఽపి కర్తోరితి తావబ్రూతా-మ్మిత్రావరుణౌ గోరేవా-ఽఽవమీశ్వరౌ కర్తో-స్స్వ ఇతి తౌ తతో గాగ్ం సమైరయతాగ్ం సా యత్ర యత్ర న్యక్రామ-త్తతో ఘృతమపీడ్యత తస్మా-ద్ఘృతపద్యుచ్యతే తదస్యై జన్మోపహూతగ్ం రథన్తరగ్ం సహ పృథివ్యేత్యాహే [సహ పృథివ్యేత్యాహ, ఇయం-వైఁ] 36
యం-వైఁ రథన్తరమిమామేవ సహాన్నా-ద్యేనోప హ్వయత ఉపహూతం-వాఁమదేవ్యగ్ం సహాన్తరిక్షేణేత్యాహ పశవో వై వామదేవ్య-మ్పశూనేవ సహాన్తరిక్షేణోప హ్వయత ఉపహూత-మ్బృహ-థ్సహ దివేత్యాహైరం-వైఁ బృహదిరామేవ సహ దివోప హ్వయత ఉపహూతా-స్సప్త హోత్రా ఇత్యాహ హోత్రా ఏవోప హ్వయత ఉపహూతా ధేను- [ఉపహూతా ధేనుః, సహర్షభేత్యాహ] 37
-స్సహర్షభేత్యాహ మిథునమేవోప హ్వయత ఉపహూతో భక్ష-స్సఖేత్యాహ సోమపీథమేవోప హ్వయత ఉపహూతాఁ(4) హో ఇత్యాహా-ఽఽత్మానమేవోప హ్వయత ఆత్మా హ్యుపహూతానాం-వఁసిష్ఠ ఇడాముప హ్వయతే పశవో వా ఇడా పశూనేవోప హ్వయతే చతురుప హ్వయతే చతుష్పాదో హి పశవో మానవీత్యాహ మనుర్హ్యేతా- [మనుర్హ్యేతామ్, అగ్రే ఽపశ్య-] 38
-మగ్రే ఽపశ్య-ద్ఘృతపదీత్యాహ య దేవాస్యై పదా-ద్ఘృతమపీడ్యత తస్మాదేవమాహ మైత్రావరుణీత్యాహ మిత్రావరుణౌ హ్యేనాగ్ం సమైరయతా-మ్బ్రహ్మ దేవకృత-ముపహూతమిత్యాహ బ్రహ్మైవోప హ్వయతే దైవ్యా అద్ధ్వర్యవ ఉపహూతా ఉపహూతా మనుష్యా ఇత్యాహ దేవమనుష్యానేవోప హ్వయతే య ఇమం-యఁజ్ఞమవాన్ యే యజ్ఞపతిం-వఁర్ధానిత్యాహ [ ] 39
యజ్ఞాయ చైవ యజమానాయ చా ఽఽశిషమా శాస్త ఉపహూతే ద్యావాపృథివీ ఇత్యాహ ద్యావాపృథివీ ఏవోప హ్వయతే పూర్వజే ఋతావరీ ఇత్యాహ పూర్వజే హ్యేతే ఋతావరీ దేవీ దేవపుత్రే ఇత్యాహ దేవీ హ్యేతే దేవపుత్రే ఉపహూతో-ఽయం ఁయజమాన ఇత్యాహ యజమానమేవోప హ్వయత ఉత్తరస్యా-న్దేవయజ్యాయాముపహూతో భూయసి హవిష్కరణ ఉపహూతో దివ్యే ధామన్నుపహూత [ధామన్నుపహూతః, ఇత్యాహ] 40
ఇత్యాహ ప్రజా వా ఉత్తరా దేవయజ్యా పశవో భూయో హవిష్కరణగ్ం సువర్గో లోకో దివ్య-న్ధామేదమ-సీదమసీత్యేవ యజ్ఞస్య ప్రియ-న్ధామోప హ్వయతే విశ్వమస్య ప్రియ-ముపహూతమిత్యాహా-ఛమ్బట్కారమేవోప హ్వయతే ॥ 41 ॥
మనుః పృథివ్యా యజ్ఞియమైచ్ఛ-థ్స ఘృత-న్నిషిక్తమవిన్ద-థ్సో-ఽబ్రవీ-త్కో-ఽస్యేశ్వరో యజ్ఞే-ఽపి కర్తోరితి తావబ్రూతా-మ్మిత్రావరుణౌ గోరేవా-ఽఽవమీశ్వరౌ కర్తో-స్స్వ ఇతి తౌ తతో గాగ్ం సమైరయతాగ్ం సా యత్ర యత్ర న్యక్రామ-త్తతో ఘృతమపీడ్యత తస్మా-ద్ఘృతపద్యుచ్యతే తదస్యై జన్మోపహూతగ్ం రథన్తరగ్ం సహ పృథివ్యేత్యాహే [సహ పృథివ్యేత్యాహ, ఇయం-వైఁ] 36
యం-వైఁ రథన్తరమిమామేవ సహాన్నా-ద్యేనోప హ్వయత ఉపహూతం-వాఁమదేవ్యగ్ం సహాన్తరిక్షేణేత్యాహ పశవో వై వామదేవ్య-మ్పశూనేవ సహాన్తరిక్షేణోప హ్వయత ఉపహూత-మ్బృహ-థ్సహ దివేత్యాహైరం-వైఁ బృహదిరామేవ సహ దివోప హ్వయత ఉపహూతా-స్సప్త హోత్రా ఇత్యాహ హోత్రా ఏవోప హ్వయత ఉపహూతా ధేను- [ఉపహూతా ధేనుః, సహర్షభేత్యాహ] 37
-స్సహర్షభేత్యాహ మిథునమేవోప హ్వయత ఉపహూతో భక్ష-స్సఖేత్యాహ సోమపీథమేవోప హ్వయత ఉపహూతాఁ(4) హో ఇత్యాహా-ఽఽత్మానమేవోప హ్వయత ఆత్మా హ్యుపహూతానాం-వఁసిష్ఠ ఇడాముప హ్వయతే పశవో వా ఇడా పశూనేవోప హ్వయతే చతురుప హ్వయతే చతుష్పాదో హి పశవో మానవీత్యాహ మనుర్హ్యేతా- [మనుర్హ్యేతామ్, అగ్రే ఽపశ్య-] 38
-మగ్రే ఽపశ్య-ద్ఘృతపదీత్యాహ య దేవాస్యై పదా-ద్ఘృతమపీడ్యత తస్మాదేవమాహ మైత్రావరుణీత్యాహ మిత్రావరుణౌ హ్యేనాగ్ం సమైరయతా-మ్బ్రహ్మ దేవకృత-ముపహూతమిత్యాహ బ్రహ్మైవోప హ్వయతే దైవ్యా అద్ధ్వర్యవ ఉపహూతా ఉపహూతా మనుష్యా ఇత్యాహ దేవమనుష్యానేవోప హ్వయతే య ఇమం-యఁజ్ఞమవాన్ యే యజ్ఞపతిం-వఁర్ధానిత్యాహ [ ] 39
యజ్ఞాయ చైవ యజమానాయ చా ఽఽశిషమా శాస్త ఉపహూతే ద్యావాపృథివీ ఇత్యాహ ద్యావాపృథివీ ఏవోప హ్వయతే పూర్వజే ఋతావరీ ఇత్యాహ పూర్వజే హ్యేతే ఋతావరీ దేవీ దేవపుత్రే ఇత్యాహ దేవీ హ్యేతే దేవపుత్రే ఉపహూతో-ఽయం ఁయజమాన ఇత్యాహ యజమానమేవోప హ్వయత ఉత్తరస్యా-న్దేవయజ్యాయాముపహూతో భూయసి హవిష్కరణ ఉపహూతో దివ్యే ధామన్నుపహూత [ధామన్నుపహూతః, ఇత్యాహ] 40
ఇత్యాహ ప్రజా వా ఉత్తరా దేవయజ్యా పశవో భూయో హవిష్కరణగ్ం సువర్గో లోకో దివ్య-న్ధామేదమ-సీదమసీత్యేవ యజ్ఞస్య ప్రియ-న్ధామోప హ్వయతే విశ్వమస్య ప్రియ-ముపహూతమిత్యాహా-ఛమ్బట్కారమేవోప హ్వయతే ॥ 41 ॥
(ఆహ - ధేను- రేతాం - ఁవర్ధానిత్యాహ - ధామన్నుపహూత - శ్చతుస్త్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 7)
పశవో వా ఇడా స్వయమా దత్తే కామమేవా-ఽఽత్మనా పశూనామా దత్తే న హ్యన్యః కామ-మ్పశూనా-మ్ప్రయచ్ఛతి వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ వాచమేవ భాగధేయేన ప్రీణాతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై చతురవత్త-మ్భవతి హవిర్వై చతురవత్త-మ్పశవశ్చతురవత్తం-యఁద్ధోతా ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా- [ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా, ఆర్తిమార్చ్ఛేద్య-] 42
-ఽఽర్తిమార్చ్ఛేద్య-దగ్నౌ జుహుయా-ద్రుద్రాయ పశూనపి దద్ధ్యాదపశుర్యజమాన-స్స్యా-ద్వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ పరోక్షమేవైన-జ్జుహోతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రాశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై ప్రాశ్ఞన్తి తీర్థ ఏవ ప్రాశ్ఞన్తి దక్షిణా-న్దదాతి తీర్థ ఏవ దక్షిణా-న్దదాతి వి వా ఏతద్యజ్ఞ- [వి వా ఏతద్యజ్ఞమ్, ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః] 43
-ఞ్ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః ప్రాశ్ఞన్త్యద్భి-ర్మార్జయన్త ఆపో వై సర్వా దేవతా దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తన్వన్తి దేవా వై యజ్ఞా-ద్రుద్రమన్తరాయన్థ్స యజ్ఞమవిద్ధ్య-త్త-న్దేవా అభి సమగచ్ఛన్త కల్పతా-న్న ఇదమితి తే-ఽబ్రువన్-థ్స్విష్టం-వైఁ న ఇద-మ్భవిష్యతి యదిమగ్ం రాధయిష్యామ ఇతి త-థ్స్విష్టకృతః స్విష్టకృత్త్వ-న్తస్యా ఽఽవిద్ధ-న్ని- [-ఽఽవిద్ధ-న్నిః, అకృన్తన్. యవేన] 44
-రకృన్తన్. యవేన సమ్మిత-న్తస్మా-ద్యవమాత్రమవ ద్యే-ద్యజ్జ్యాయో-ఽవ-ద్యే-ద్రోపయే-త్త-ద్యజ్ఞస్య యదుప చ స్తృణీయాదభి చ ఘారయేదుభయత-స్సగ్గ్శ్వాయి కుర్యాదవదాయాభి ఘారయతి ద్వి-స్సమ్పద్యతే ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై య-త్తిరశ్చీన-మతి-హరేదనభి-విద్ధం-యఁజ్ఞస్యాభి విద్ధ్యేదగ్రేణ పరి హరతి తీర్థేనైవ పరి హరతి త-త్పూష్ణే పర్యహరన్త- [పర్యహరన్తత్, పూషా] 45
-త్పూషా ప్రాశ్య దతో-ఽరుణ-త్తస్మా-త్పూషా ప్రపిష్టభాగో-ఽదన్తకో హి త-న్దేవా అబ్రువన్ వి వా అయమార్ధ్యప్రాశిత్రియో వా అయమభూదితి త-ద్బృహస్పతయే పర్యహరన్-థ్సో-ఽబిభే-ద్బృహస్పతిరిత్థం-వాఁవ స్య ఆర్తిమా-ఽరిష్యతీతి స ఏత-మ్మన్త్రమపశ్య-థ్సూర్యస్య త్వా చక్షుషా ప్రతి పశ్యామీత్యబ్రవీన్న హి సూర్యస్య చక్షుః [చక్షుః, కి-ఞ్చన] 46
కి-ఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే-త్ప్రతిగృహ్ణన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీతి దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవే-ఽశ్వినో ర్బాహుభ్యా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యా-మ్ప్రతి గృహ్ణామీత్యబ్రవీ-థ్సవితృప్రసూత ఏవైనద్బ్రహ్మణా దేవతాభిః ప్రత్యగృహ్ణా-థ్సో-ఽబిభే-త్ప్రాశ్ఞన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీత్యగ్నేస్త్వా ఽఽస్యేన ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యబ్రవీన్న హ్యగ్నేరాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే- [సో-ఽబిభేత్, ప్రాశితమ్మా-] 47
-త్ప్రాశితమ్మా-హిగ్ంసిష్యతీతి బ్రాహ్మణస్యోదరేణేత్య బ్రవీన్న హి బ్రాహ్మణస్యోదర-ఙ్కి-ఞ్చన హినస్తి బృహస్పతేర్బ్రహ్మణేతి స హి బ్రహ్మిష్ఠో-ఽప వా ఏతస్మా-త్ప్రాణాః క్రామన్తి యః ప్రాశిత్ర-మ్ప్రాశ్ఞాత్యద్భి-ర్మార్జయిత్వా ప్రాణాన్-థ్స-మ్మృశతే-ఽమృతం-వైఁ ప్రాణా అమృతమాపః ప్రాణానేవ యథాస్థానముప హ్వయతే ॥ 48 ॥
పశవో వా ఇడా స్వయమా దత్తే కామమేవా-ఽఽత్మనా పశూనామా దత్తే న హ్యన్యః కామ-మ్పశూనా-మ్ప్రయచ్ఛతి వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ వాచమేవ భాగధేయేన ప్రీణాతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై చతురవత్త-మ్భవతి హవిర్వై చతురవత్త-మ్పశవశ్చతురవత్తం-యఁద్ధోతా ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా- [ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా, ఆర్తిమార్చ్ఛేద్య-] 42
-ఽఽర్తిమార్చ్ఛేద్య-దగ్నౌ జుహుయా-ద్రుద్రాయ పశూనపి దద్ధ్యాదపశుర్యజమాన-స్స్యా-ద్వాచస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యాహ పరోక్షమేవైన-జ్జుహోతి సదసస్పతయే త్వా హుత-మ్ప్రాశ్ఞామీత్యాహ స్వగాకృత్యై ప్రాశ్ఞన్తి తీర్థ ఏవ ప్రాశ్ఞన్తి దక్షిణా-న్దదాతి తీర్థ ఏవ దక్షిణా-న్దదాతి వి వా ఏతద్యజ్ఞ- [వి వా ఏతద్యజ్ఞమ్, ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః] 43
-ఞ్ఛిన్దన్తి యన్మద్ధ్యతః ప్రాశ్ఞన్త్యద్భి-ర్మార్జయన్త ఆపో వై సర్వా దేవతా దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తన్వన్తి దేవా వై యజ్ఞా-ద్రుద్రమన్తరాయన్థ్స యజ్ఞమవిద్ధ్య-త్త-న్దేవా అభి సమగచ్ఛన్త కల్పతా-న్న ఇదమితి తే-ఽబ్రువన్-థ్స్విష్టం-వైఁ న ఇద-మ్భవిష్యతి యదిమగ్ం రాధయిష్యామ ఇతి త-థ్స్విష్టకృతః స్విష్టకృత్త్వ-న్తస్యా ఽఽవిద్ధ-న్ని- [-ఽఽవిద్ధ-న్నిః, అకృన్తన్. యవేన] 44
-రకృన్తన్. యవేన సమ్మిత-న్తస్మా-ద్యవమాత్రమవ ద్యే-ద్యజ్జ్యాయో-ఽవ-ద్యే-ద్రోపయే-త్త-ద్యజ్ఞస్య యదుప చ స్తృణీయాదభి చ ఘారయేదుభయత-స్సగ్గ్శ్వాయి కుర్యాదవదాయాభి ఘారయతి ద్వి-స్సమ్పద్యతే ద్విపా-ద్యజమానః ప్రతిష్ఠిత్యై య-త్తిరశ్చీన-మతి-హరేదనభి-విద్ధం-యఁజ్ఞస్యాభి విద్ధ్యేదగ్రేణ పరి హరతి తీర్థేనైవ పరి హరతి త-త్పూష్ణే పర్యహరన్త- [పర్యహరన్తత్, పూషా] 45
-త్పూషా ప్రాశ్య దతో-ఽరుణ-త్తస్మా-త్పూషా ప్రపిష్టభాగో-ఽదన్తకో హి త-న్దేవా అబ్రువన్ వి వా అయమార్ధ్యప్రాశిత్రియో వా అయమభూదితి త-ద్బృహస్పతయే పర్యహరన్-థ్సో-ఽబిభే-ద్బృహస్పతిరిత్థం-వాఁవ స్య ఆర్తిమా-ఽరిష్యతీతి స ఏత-మ్మన్త్రమపశ్య-థ్సూర్యస్య త్వా చక్షుషా ప్రతి పశ్యామీత్యబ్రవీన్న హి సూర్యస్య చక్షుః [చక్షుః, కి-ఞ్చన] 46
కి-ఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే-త్ప్రతిగృహ్ణన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీతి దేవస్య త్వా సవితుః ప్రసవే-ఽశ్వినో ర్బాహుభ్యా-మ్పూష్ణో హస్తాభ్యా-మ్ప్రతి గృహ్ణామీత్యబ్రవీ-థ్సవితృప్రసూత ఏవైనద్బ్రహ్మణా దేవతాభిః ప్రత్యగృహ్ణా-థ్సో-ఽబిభే-త్ప్రాశ్ఞన్త-మ్మా హిగ్ంసిష్యతీత్యగ్నేస్త్వా ఽఽస్యేన ప్రా-ఽశ్ఞామీత్యబ్రవీన్న హ్యగ్నేరాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే- [సో-ఽబిభేత్, ప్రాశితమ్మా-] 47
-త్ప్రాశితమ్మా-హిగ్ంసిష్యతీతి బ్రాహ్మణస్యోదరేణేత్య బ్రవీన్న హి బ్రాహ్మణస్యోదర-ఙ్కి-ఞ్చన హినస్తి బృహస్పతేర్బ్రహ్మణేతి స హి బ్రహ్మిష్ఠో-ఽప వా ఏతస్మా-త్ప్రాణాః క్రామన్తి యః ప్రాశిత్ర-మ్ప్రాశ్ఞాత్యద్భి-ర్మార్జయిత్వా ప్రాణాన్-థ్స-మ్మృశతే-ఽమృతం-వైఁ ప్రాణా అమృతమాపః ప్రాణానేవ యథాస్థానముప హ్వయతే ॥ 48 ॥
(ప్రాశ్ఞీయాద్ధోతా - యజ్ఞం - ని - రహరన్త - చ్చక్షు - రాస్య-ఙ్కిఞ్చన హినస్తి సో-ఽబిభే - చ్చతుశ్చత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 8)
అగ్నీధ ఆ దధా-త్యగ్నిముఖా-నేవర్తూ-న్ప్రీణాతి సమిధమా దధాత్యుత్తరాసా-మాహుతీనా-మ్ప్రతిష్ఠిత్యా అథో సమిద్వత్యేవ జుహోతి పరిధీన్-థ్స-మ్మార్ష్టి పునాత్యేవైనాన్-థ్సకృ-థ్సకృ-థ్స-మ్మార్ష్టి పరాఙివ హ్యేతర్హి యజ్ఞశ్చతు-స్సమ్పద్యతే చతుష్పాదః పశవః పశూనేవావ రున్ధే బ్రహ్మ-న్ప్రస్థాస్యామ ఇత్యాహాత్ర వా ఏతర్హి యజ్ఞ-శ్శ్రితో [యజ్ఞ-శ్శ్రితః, యత్ర బ్రహ్మా] 49
యత్ర బ్రహ్మా యత్రైవ యజ్ఞ-శ్శ్రితస్తత ఏవైనమా రభతే యద్ధస్తేన ప్రమీవేద్వేపన-స్స్యాద్యచ్ఛీర్ష్ణా శీర్షక్తిమాన్-థ్స్యాద్య-త్తూష్ణీమాసీతా ఽసమ్ప్రత్తో యజ్ఞ-స్స్యా-త్ప్రతిష్ఠేత్యేవ బ్రూయా-ద్వాచి వై యజ్ఞ-శ్శ్రితో యత్రైవ యజ్ఞ-శ్శ్రితస్తత ఏవైనగ్ం స-మ్ప్ర యచ్ఛతి దేవ సవితరేత-త్తే ప్రా- [సవితరేత-త్తే ప్ర, ఆహేత్యాహ] 50
-ఽఽహేత్యాహ ప్రసూత్యై బృహస్పతి ర్బ్రహ్మేత్యాహ స హి బ్రహ్మిష్ఠ-స్స యజ్ఞ-మ్పాహి స యజ్ఞపతి-మ్పాహి స మా-మ్పాహీత్యాహ యజ్ఞాయ యజమానాయా-ఽఽత్మనే తేభ్య ఏవా-ఽఽశిషమా శాస్తే-ఽనార్త్యా ఆశ్రావ్యా-ఽఽహ దేవాన్. యజేతి బ్రహ్మవాదినో వదన్తీష్టా దేవతా అథ కతమ ఏతే దేవా ఇతి ఛన్దాగ్ంసీతి బ్రూయా-ద్గాయత్రీ-న్త్రిష్టుభ- [బ్రూయా-ద్గాయత్రీ-న్త్రిష్టుభమ్, జగతీ-] 51
ఞ్జగతీ-మిత్యథో ఖల్వాహుర్బ్రాహ్మణా వై ఛన్దాగ్ంసీతి తానేవ త-ద్యజతి దేవానాం-వాఁ ఇష్టా దేవతా ఆసన్నథాగ్నిర్నోదజ్వల-త్త-న్దేవా ఆహుతీభి-రనూయాజేష్వన్వ-విన్దన్. యదనూయాజాన్. యజత్యగ్నిమేవ త-థ్సమిన్ధ ఏతదుర్వై నామా-ఽఽసుర ఆసీ-థ్స ఏతర్హి యజ్ఞస్యా ఽఽశిషమవృఙ్క్త య-ద్బ్రూయాదేత- [య-ద్బ్రూయాదేతత్, ఉ ద్యావాపృథివీ భద్ర-మభూ-] 52
-దు ద్యావాపృథివీ భద్ర-మభూ-దిత్యేతదు-మేవా-ఽఽసురం-యఁజ్ఞస్యా-ఽఽశిష-ఙ్గమయేదిద-న్ద్యావాపృథివీ భద్రమభూదిత్యేవ బ్రూయా-ద్యజమానమేవ యజ్ఞస్యా-ఽఽశిష-ఙ్గమయత్యార్ధ్మ సూక్తవాకముత నమోవాకమి-త్యాహేదమరా-థ్స్మేతి వావైతదాహోపశ్రితో దివః పృథివ్యోరిత్యాహ ద్యావాపృథివ్యోర్హి యజ్ఞ ఉపశ్రిత ఓమన్వతీ తే-ఽస్మిన్. యజ్ఞే యజమాన ద్యావాపృథివీ [ ] 53
స్తామిత్యాహా ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే యద్బ్రూయా-థ్సూపావసానా చ స్వద్ధ్యవసానా చేతి ప్రమాయుకో యజమాన-స్స్యాద్యదా హి ప్రమీయతే ఽథేమాముపావస్యతి సూపచరణా చ స్వధిచరణా చేత్యేవ బ్రూయా-ద్వరీయసీమేవాస్మై గవ్యూతిమా శాస్తే న ప్రమాయుకో భవతి తయోరావిద్యగ్నిరిదగ్ం హవిరజుషతేత్యాహ యా అయాక్ష్మ [ ] 54
దేవతాస్తా అరీరధామేతి వావైతదాహ యన్న నిర్దిశే-త్ప్రతివేశం-యఁజ్ఞస్యా ఽఽశీర్గచ్ఛేదా శాస్తే-ఽయం-యఁజమానో-ఽసావిత్యాహ నిర్దిశ్యైవైనగ్ం సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయత్యాయురా శాస్తే సుప్రజాస్త్వమా శాస్త ఇత్యాహా ఽశిషమేవై తామా శాస్తే సజాతవనస్యామా శాస్త ఇత్యాహ ప్రాణా వై సజాతాః ప్రాణానేవ [ ] 55
నాన్తరేతి తదగ్నిర్దేవో దేవేభ్యో వనతే వయమగ్నేర్మానుషా ఇత్యాహాగ్నిర్దేవేభ్యో వనుతే వయ-మ్మనుష్యేభ్య ఇతి వావైతదాహేహ గతిర్వామస్యేద-ఞ్చ నమో దేవేభ్య ఇత్యాహ యాశ్చైవ దేవతా యజతి యాశ్చ న తాభ్య ఏవోభయీభ్యో నమస్కరోత్యాత్మనో-ఽనార్త్యై ॥ 56 ॥
అగ్నీధ ఆ దధా-త్యగ్నిముఖా-నేవర్తూ-న్ప్రీణాతి సమిధమా దధాత్యుత్తరాసా-మాహుతీనా-మ్ప్రతిష్ఠిత్యా అథో సమిద్వత్యేవ జుహోతి పరిధీన్-థ్స-మ్మార్ష్టి పునాత్యేవైనాన్-థ్సకృ-థ్సకృ-థ్స-మ్మార్ష్టి పరాఙివ హ్యేతర్హి యజ్ఞశ్చతు-స్సమ్పద్యతే చతుష్పాదః పశవః పశూనేవావ రున్ధే బ్రహ్మ-న్ప్రస్థాస్యామ ఇత్యాహాత్ర వా ఏతర్హి యజ్ఞ-శ్శ్రితో [యజ్ఞ-శ్శ్రితః, యత్ర బ్రహ్మా] 49
యత్ర బ్రహ్మా యత్రైవ యజ్ఞ-శ్శ్రితస్తత ఏవైనమా రభతే యద్ధస్తేన ప్రమీవేద్వేపన-స్స్యాద్యచ్ఛీర్ష్ణా శీర్షక్తిమాన్-థ్స్యాద్య-త్తూష్ణీమాసీతా ఽసమ్ప్రత్తో యజ్ఞ-స్స్యా-త్ప్రతిష్ఠేత్యేవ బ్రూయా-ద్వాచి వై యజ్ఞ-శ్శ్రితో యత్రైవ యజ్ఞ-శ్శ్రితస్తత ఏవైనగ్ం స-మ్ప్ర యచ్ఛతి దేవ సవితరేత-త్తే ప్రా- [సవితరేత-త్తే ప్ర, ఆహేత్యాహ] 50
-ఽఽహేత్యాహ ప్రసూత్యై బృహస్పతి ర్బ్రహ్మేత్యాహ స హి బ్రహ్మిష్ఠ-స్స యజ్ఞ-మ్పాహి స యజ్ఞపతి-మ్పాహి స మా-మ్పాహీత్యాహ యజ్ఞాయ యజమానాయా-ఽఽత్మనే తేభ్య ఏవా-ఽఽశిషమా శాస్తే-ఽనార్త్యా ఆశ్రావ్యా-ఽఽహ దేవాన్. యజేతి బ్రహ్మవాదినో వదన్తీష్టా దేవతా అథ కతమ ఏతే దేవా ఇతి ఛన్దాగ్ంసీతి బ్రూయా-ద్గాయత్రీ-న్త్రిష్టుభ- [బ్రూయా-ద్గాయత్రీ-న్త్రిష్టుభమ్, జగతీ-] 51
ఞ్జగతీ-మిత్యథో ఖల్వాహుర్బ్రాహ్మణా వై ఛన్దాగ్ంసీతి తానేవ త-ద్యజతి దేవానాం-వాఁ ఇష్టా దేవతా ఆసన్నథాగ్నిర్నోదజ్వల-త్త-న్దేవా ఆహుతీభి-రనూయాజేష్వన్వ-విన్దన్. యదనూయాజాన్. యజత్యగ్నిమేవ త-థ్సమిన్ధ ఏతదుర్వై నామా-ఽఽసుర ఆసీ-థ్స ఏతర్హి యజ్ఞస్యా ఽఽశిషమవృఙ్క్త య-ద్బ్రూయాదేత- [య-ద్బ్రూయాదేతత్, ఉ ద్యావాపృథివీ భద్ర-మభూ-] 52
-దు ద్యావాపృథివీ భద్ర-మభూ-దిత్యేతదు-మేవా-ఽఽసురం-యఁజ్ఞస్యా-ఽఽశిష-ఙ్గమయేదిద-న్ద్యావాపృథివీ భద్రమభూదిత్యేవ బ్రూయా-ద్యజమానమేవ యజ్ఞస్యా-ఽఽశిష-ఙ్గమయత్యార్ధ్మ సూక్తవాకముత నమోవాకమి-త్యాహేదమరా-థ్స్మేతి వావైతదాహోపశ్రితో దివః పృథివ్యోరిత్యాహ ద్యావాపృథివ్యోర్హి యజ్ఞ ఉపశ్రిత ఓమన్వతీ తే-ఽస్మిన్. యజ్ఞే యజమాన ద్యావాపృథివీ [ ] 53
స్తామిత్యాహా ఽఽశిషమేవైతామా శాస్తే యద్బ్రూయా-థ్సూపావసానా చ స్వద్ధ్యవసానా చేతి ప్రమాయుకో యజమాన-స్స్యాద్యదా హి ప్రమీయతే ఽథేమాముపావస్యతి సూపచరణా చ స్వధిచరణా చేత్యేవ బ్రూయా-ద్వరీయసీమేవాస్మై గవ్యూతిమా శాస్తే న ప్రమాయుకో భవతి తయోరావిద్యగ్నిరిదగ్ం హవిరజుషతేత్యాహ యా అయాక్ష్మ [ ] 54
దేవతాస్తా అరీరధామేతి వావైతదాహ యన్న నిర్దిశే-త్ప్రతివేశం-యఁజ్ఞస్యా ఽఽశీర్గచ్ఛేదా శాస్తే-ఽయం-యఁజమానో-ఽసావిత్యాహ నిర్దిశ్యైవైనగ్ం సువర్గం-లోఁక-ఙ్గమయత్యాయురా శాస్తే సుప్రజాస్త్వమా శాస్త ఇత్యాహా ఽశిషమేవై తామా శాస్తే సజాతవనస్యామా శాస్త ఇత్యాహ ప్రాణా వై సజాతాః ప్రాణానేవ [ ] 55
నాన్తరేతి తదగ్నిర్దేవో దేవేభ్యో వనతే వయమగ్నేర్మానుషా ఇత్యాహాగ్నిర్దేవేభ్యో వనుతే వయ-మ్మనుష్యేభ్య ఇతి వావైతదాహేహ గతిర్వామస్యేద-ఞ్చ నమో దేవేభ్య ఇత్యాహ యాశ్చైవ దేవతా యజతి యాశ్చ న తాభ్య ఏవోభయీభ్యో నమస్కరోత్యాత్మనో-ఽనార్త్యై ॥ 56 ॥
(శ్రితః - తే ప్ర - త్రిష్టుభ - మేత-ద్- ద్యావాపృథివీ - యా అయాక్ష్మ- ప్రాణానేవ - షట్చత్వారిగ్ంశచ్చ ) (అ. 9)
దేవా వై యజ్ఞస్య స్వగాకర్తార-న్నావిన్ద-న్తే శంయుఁ-మ్బార్హస్పత్యమబ్రువన్నిమ-న్నో యజ్ఞగ్గ్ స్వగా కుర్వితి సో-ఽబ్రవీద్వరం-వృఁణై యదేవా-బ్రాహ్మణోక్తో-ఽశ్రద్దధానో యజాతై సా మే యజ్ఞస్యా-ఽఽశీరసదితి తస్మా-ద్య-ద్బ్రాహ్మణోక్తో-ఽశ్రద్దధానో యజతే శంయుఁమేవ తస్య బార్హస్పత్యం-యఁజ్ఞస్యా ఽఽశీర్గచ్ఛత్యేత-న్మమేత్యబ్రవీ-త్కి-మ్మే ప్రజాయా [ప్రజాయాః, ఇతి యో-ఽపగురాతై] 57
ఇతి యో-ఽపగురాతై శతేన యాతయాద్యో నిహన-థ్సహస్రేణ యాతయాద్యో లోహిత-ఙ్కరవద్యావతః ప్రస్కద్య పాగ్ంసూన్-థ్స-ఙ్గృహ్ణా-త్తావత-స్సంవఁథ్సరా-న్పితృలోక-న్న ప్రజానాదితి తస్మా-ద్బ్రాహ్మణాయ నాప గురేత న ని హన్యాన్న లోహిత-ఙ్కుర్యాదేతావతా హైనసా భవతి తచ్ఛంయోఁరా వృణీమహ ఇత్యాహ యజ్ఞమేవ త-థ్స్వగా కరోతి త- [త-థ్స్వగా కరోతి తత్, శంయోఁరా] 58
-చ్ఛంయోఁరా వృణీమహ ఇత్యాహ శంయుఁమేవ బార్హస్పత్య-మ్భాగధేయేన సమర్ధయతి గాతుం-యఁజ్ఞాయ గాతుం-యఁజ్ఞపతయ ఇత్యాహా ఽఽశిషమేవై తామా శాస్తే సోమం-యఁజతి రేత ఏవ త-ద్దధాతి త్వష్టారం-యఁజతి రేత ఏవ హిత-న్త్వష్టా రూపాణి వి కరోతి దేవానా-మ్పత్నీర్యజతి మిథునత్వాయాగ్ని-ఙ్గృహపతిం-యఁజతి ప్రతిష్ఠిత్యై జామి వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య క్రియతే [క్రియతే, యదాజ్యేన] 59
యదాజ్యేన ప్రయాజా ఇజ్యన్త ఆజ్యేన పత్నీసంయాఁజా ఋచమనూచ్య పత్నీసంయాఁజానామృచా యజత్యజామిత్వాయాథో మిథునత్వాయ పఙ్క్తి ప్రాయణో వై యజ్ఞః పఙ్క్త్యుదయనః పఞ్చ ప్రయాజా ఇజ్యన్తే చత్వారః పత్నీసంయాఁజా-స్సమిష్టయజుః పఞ్చమ-మ్పఙ్క్తిమేవాను ప్రయన్తి పఙ్క్తిమనూద్యన్తి ॥ 60 ॥
దేవా వై యజ్ఞస్య స్వగాకర్తార-న్నావిన్ద-న్తే శంయుఁ-మ్బార్హస్పత్యమబ్రువన్నిమ-న్నో యజ్ఞగ్గ్ స్వగా కుర్వితి సో-ఽబ్రవీద్వరం-వృఁణై యదేవా-బ్రాహ్మణోక్తో-ఽశ్రద్దధానో యజాతై సా మే యజ్ఞస్యా-ఽఽశీరసదితి తస్మా-ద్య-ద్బ్రాహ్మణోక్తో-ఽశ్రద్దధానో యజతే శంయుఁమేవ తస్య బార్హస్పత్యం-యఁజ్ఞస్యా ఽఽశీర్గచ్ఛత్యేత-న్మమేత్యబ్రవీ-త్కి-మ్మే ప్రజాయా [ప్రజాయాః, ఇతి యో-ఽపగురాతై] 57
ఇతి యో-ఽపగురాతై శతేన యాతయాద్యో నిహన-థ్సహస్రేణ యాతయాద్యో లోహిత-ఙ్కరవద్యావతః ప్రస్కద్య పాగ్ంసూన్-థ్స-ఙ్గృహ్ణా-త్తావత-స్సంవఁథ్సరా-న్పితృలోక-న్న ప్రజానాదితి తస్మా-ద్బ్రాహ్మణాయ నాప గురేత న ని హన్యాన్న లోహిత-ఙ్కుర్యాదేతావతా హైనసా భవతి తచ్ఛంయోఁరా వృణీమహ ఇత్యాహ యజ్ఞమేవ త-థ్స్వగా కరోతి త- [త-థ్స్వగా కరోతి తత్, శంయోఁరా] 58
-చ్ఛంయోఁరా వృణీమహ ఇత్యాహ శంయుఁమేవ బార్హస్పత్య-మ్భాగధేయేన సమర్ధయతి గాతుం-యఁజ్ఞాయ గాతుం-యఁజ్ఞపతయ ఇత్యాహా ఽఽశిషమేవై తామా శాస్తే సోమం-యఁజతి రేత ఏవ త-ద్దధాతి త్వష్టారం-యఁజతి రేత ఏవ హిత-న్త్వష్టా రూపాణి వి కరోతి దేవానా-మ్పత్నీర్యజతి మిథునత్వాయాగ్ని-ఙ్గృహపతిం-యఁజతి ప్రతిష్ఠిత్యై జామి వా ఏత-ద్యజ్ఞస్య క్రియతే [క్రియతే, యదాజ్యేన] 59
యదాజ్యేన ప్రయాజా ఇజ్యన్త ఆజ్యేన పత్నీసంయాఁజా ఋచమనూచ్య పత్నీసంయాఁజానామృచా యజత్యజామిత్వాయాథో మిథునత్వాయ పఙ్క్తి ప్రాయణో వై యజ్ఞః పఙ్క్త్యుదయనః పఞ్చ ప్రయాజా ఇజ్యన్తే చత్వారః పత్నీసంయాఁజా-స్సమిష్టయజుః పఞ్చమ-మ్పఙ్క్తిమేవాను ప్రయన్తి పఙ్క్తిమనూద్యన్తి ॥ 60 ॥
(ప్రజాయాః - కరోతి తత్ - క్రియతే - త్రయస్త్రిగ్ంశచ్చ ) (అ. 10)
యుక్ష్వాహి దేవహూతమాగ్ం అశ్వాగ్ం అగ్నే రథీరివ । ని హోతా పూర్వ్య-స్సదః ॥ ఉత నో దేవ దేవాగ్ం అచ్ఛా వోచో విదుష్టరః । శ్రద్విశ్వా వార్యా కృధి ॥ త్వగ్ం హ యద్యవిష్ఠ్య సహస-స్సూనవాహుత । ఋతావా యజ్ఞియో భువః ॥ అయమగ్ని-స్సహస్రిణో వాజస్య శతినస్పతిః । మూర్ధా కవీ రయీణామ్ ॥ త-న్నేమిమృభవో యథా ఽఽనమస్వ సహూతిభిః । నేదీయో యజ్ఞ- [యజ్ఞమ్, అఙ్గిరః ।] 61
-మఙ్గిరః ॥ తస్మై నూ నమభిద్యవే వాచా విరూప నిత్యయా । వృష్ణే చోదస్వ సుష్టుతిమ్ ॥ కము ష్విదస్య సేనయా-ఽగ్నేరపాకచక్షసః । పణి-ఙ్గోషు స్తరామహే ॥ మా నో దేవానాం-విఁశః ప్రస్నాతీరివోస్రాః । కృశ-న్న హాసురఘ్నియాః ॥ మా నః సమస్య దూఢ్యః పరిద్వేషసో అగ్ం హతిః । ఊర్మిర్న నావమా వధీత్ ॥ నమస్తే అగ్న ఓజసే గృణన్తి దేవ కృష్టయః । అమై- [అమైః, అమిత్రమర్దయ ।] 62
-రమిత్రమర్దయ ॥ కువిథ్సునో గవిష్టయే-ఽగ్నే సంవేఁషిషో రయిమ్ । ఉరుకృదురు ణస్కృధి ॥ మా నో అస్మి-న్మహాధనే పరా వర్గ్భారభృద్యథా । సంవఁర్గగ్ం సగ్ం రయి-ఞ్జయ ॥ అన్యమస్మద్భియా ఇయమగ్నే సిషక్తు దుచ్ఛునా । వర్ధా నో అమవచ్ఛవః ॥ యస్యాజుషన్నమస్విన-శ్శమీమదుర్మఖస్యవా । త-ఙ్ఘేదగ్నిర్వృధా-ఽవతి ॥ పరస్యా అధి [ ] 63
సంవఁతో-ఽవరాగ్ం అభ్యా తర । యత్రాహమస్మి తాగ్ం అవ ॥ విద్మా హి తే పురా వయమగ్నే పితుర్యథావసః । అధా తే సుమ్నమీమహే ॥ య ఉగ్ర ఇవ శర్యహా తిగ్మశృఙ్గో న వగ్ంసగః । అగ్నే పురో రురోజిథ ॥ సఖాయ-స్సం-వః ఁసంయఁఞ్చమిషగ్గ్ స్తోమ-ఞ్చాగ్నయే । వర్షిష్ఠాయ క్షితీనామూర్జో నప్త్రే సహస్వతే ॥ సగ్ం సమిద్యువసే వృషన్న -గ్నే విశ్వాన్యర్య ఆ । ఇడస్పదే సమిధ్యసే స నో వసూన్యా భర । ప్రజాపతే, స వేద, సోమా పూషణే, మౌ దేవౌ ॥ 64 ॥
యుక్ష్వాహి దేవహూతమాగ్ం అశ్వాగ్ం అగ్నే రథీరివ । ని హోతా పూర్వ్య-స్సదః ॥ ఉత నో దేవ దేవాగ్ం అచ్ఛా వోచో విదుష్టరః । శ్రద్విశ్వా వార్యా కృధి ॥ త్వగ్ం హ యద్యవిష్ఠ్య సహస-స్సూనవాహుత । ఋతావా యజ్ఞియో భువః ॥ అయమగ్ని-స్సహస్రిణో వాజస్య శతినస్పతిః । మూర్ధా కవీ రయీణామ్ ॥ త-న్నేమిమృభవో యథా ఽఽనమస్వ సహూతిభిః । నేదీయో యజ్ఞ- [యజ్ఞమ్, అఙ్గిరః ।] 61
-మఙ్గిరః ॥ తస్మై నూ నమభిద్యవే వాచా విరూప నిత్యయా । వృష్ణే చోదస్వ సుష్టుతిమ్ ॥ కము ష్విదస్య సేనయా-ఽగ్నేరపాకచక్షసః । పణి-ఙ్గోషు స్తరామహే ॥ మా నో దేవానాం-విఁశః ప్రస్నాతీరివోస్రాః । కృశ-న్న హాసురఘ్నియాః ॥ మా నః సమస్య దూఢ్యః పరిద్వేషసో అగ్ం హతిః । ఊర్మిర్న నావమా వధీత్ ॥ నమస్తే అగ్న ఓజసే గృణన్తి దేవ కృష్టయః । అమై- [అమైః, అమిత్రమర్దయ ।] 62
-రమిత్రమర్దయ ॥ కువిథ్సునో గవిష్టయే-ఽగ్నే సంవేఁషిషో రయిమ్ । ఉరుకృదురు ణస్కృధి ॥ మా నో అస్మి-న్మహాధనే పరా వర్గ్భారభృద్యథా । సంవఁర్గగ్ం సగ్ం రయి-ఞ్జయ ॥ అన్యమస్మద్భియా ఇయమగ్నే సిషక్తు దుచ్ఛునా । వర్ధా నో అమవచ్ఛవః ॥ యస్యాజుషన్నమస్విన-శ్శమీమదుర్మఖస్యవా । త-ఙ్ఘేదగ్నిర్వృధా-ఽవతి ॥ పరస్యా అధి [ ] 63
సంవఁతో-ఽవరాగ్ం అభ్యా తర । యత్రాహమస్మి తాగ్ం అవ ॥ విద్మా హి తే పురా వయమగ్నే పితుర్యథావసః । అధా తే సుమ్నమీమహే ॥ య ఉగ్ర ఇవ శర్యహా తిగ్మశృఙ్గో న వగ్ంసగః । అగ్నే పురో రురోజిథ ॥ సఖాయ-స్సం-వః ఁసంయఁఞ్చమిషగ్గ్ స్తోమ-ఞ్చాగ్నయే । వర్షిష్ఠాయ క్షితీనామూర్జో నప్త్రే సహస్వతే ॥ సగ్ం సమిద్యువసే వృషన్న -గ్నే విశ్వాన్యర్య ఆ । ఇడస్పదే సమిధ్యసే స నో వసూన్యా భర । ప్రజాపతే, స వేద, సోమా పూషణే, మౌ దేవౌ ॥ 64 ॥
(యజ్ఞ - మమై - రధి - వృష - న్నేకాన్న విగ్ంశతిశ్చ ) (అ. 11)
ఉశన్తస్త్వా హవామహ ఉశన్త-స్సమిధీమహి । ఉశన్నుశత ఆ వహ పితౄన్. హవిషే అత్తవే ॥ త్వగ్ం సోమ ప్రచికితో మనీషా త్వగ్ం రజిష్ఠమను నేషి పన్థామ్ । తవ ప్రణీతీ పితరో న ఇన్దో దేవేషు రత్నమ భజన్త ధీరాః ॥ త్వయా హి నః పితరః సోమ పూర్వే కర్మాణి చక్రుః పవమాన ధీరాః । వన్వన్నవాతః పరిధీగ్ం రపోర్ణు వీరేభిరశ్వైర్మఘవా భవా [భవ, నః ।] 65
నః ॥ త్వగ్ం సోమ పితృభిః సంవిఁదానో-ఽను ద్యావాపృథివీ ఆ తతన్థ । తస్మై త ఇన్దో హవిషా విధేమ వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ॥ అగ్నిష్వాత్తాః పితర ఏహ గచ్ఛత సదః సద-స్సదత సుప్రణీతయః । అత్తా హవీగ్ంషి ప్రయతాని బర్హిష్యథా రయిగ్ం సర్వవీర-న్దధాతన ॥ బర్హిషదః పితర ఊత్యర్వాగిమా వో హవ్యా చకృమా జుషద్ధ్వమ్ । త ఆ గతా-ఽవసా శ-న్తమేనా-ఽథా-ఽస్మభ్యగ్ం [-ఽస్మభ్యమ్, శం-యోఁరరపో దధాత ।] 66
శం-యోఁరరపో దధాత ॥ ఆ-ఽహ-మ్పితౄన్-థ్సువిదత్రాగ్ం అవిథ్సి నపాత-ఞ్చ విక్రమణ-ఞ్చ విష్ణోః । బర్హిషదో యే స్వధయా సుతస్య భజన్త పిత్వస్త ఇహా-ఽఽ గమిష్ఠాః ॥ ఉపహూతాః పితరః సోమ్యాసో బర్హిష్యేషు నిధిషు ప్రియేషు । త ఆ గమన్తు త ఇహ శ్రువన్త్వధి బ్రువన్తు తే అవన్త్వస్మాన్ ॥ ఉదీరతామవర ఉ-త్పరాస ఉన్మద్ధ్యమాః పితరః సోమ్యాసః । అసుం- [అసుమ్, య ఈయుర వృకా] 67
-ఁయ ఈయుర వృకా ఋతజ్ఞాస్తే నో-ఽవన్తు పితరో హవేషు ॥ ఇద-మ్పితృభ్యో నమో అస్త్వద్య యే పూర్వాసో య ఉపరాస ఈయుః । యే పార్థివే రజస్యా నిషత్తా యే వా నూనగ్ం సువృజనాసు విక్షు ॥ అధా యథా నః పితరః పరాసః ప్రత్నాసో అగ్న ఋతమాశుషాణాః । శుచీదయ-న్దీధితి ముక్థశాసః, క్షామా భిన్దన్తో అరుణీరప వ్రన్న్ ॥ యదగ్నే [యదగ్నే, కవ్యవాహన పితౄన్] 68
కవ్యవాహన పితౄన్. యక్ష్యృతావృధః । ప్ర చ హవ్యాని వక్ష్యసి దేవేభ్యశ్చ పితృభ్య ఆ ॥ త్వమగ్న ఈడితో జాతవేదో-ఽవాడ్ఢవ్యాని సురభీణి కృత్వా । ప్రాదాః పితృభ్యః స్వధయా తే అక్షన్నద్ధి త్వ-న్దేవ ప్రయతా హవీగ్ంషి ॥ మాతలీ కవ్యైర్యమో అఙ్గిరోభి ర్బృహస్పతిర్ ఋక్వభి ర్వావృధానః । యాగ్శ్చ దేవా వావృధుర్యే చ దేవాన్-థ్స్వాహా-ఽన్యే స్వధయా-ఽన్యే మదన్తి ॥ 69 ॥
ఇమం-యఁమ ప్రస్తరమాహి సీదాఙ్గిరోభిః పితృభిః సంవిఁదానః । ఆత్వా మన్త్రాః కవిశస్తా వహన్త్వేనా రాజన్. హవిషా మాదయస్వ ॥ అఙ్గిరోభిరా గహి యజ్ఞియేభిర్యమ వైరూపైరిహ మాదయస్వ । వివస్వన్తగ్ం హువే యః పితా తే-ఽస్మిన్. యజ్ఞే బర్హిష్యా నిషద్య ॥ అఙ్గిరసో నః పితరో నవగ్వా అథర్వాణో భృగవ-స్సోమ్యాసః । తేషాం-వఁయగ్ం సుమతౌ యజ్ఞియానామపి భద్రే సౌమనసే స్యామ ॥ 70 ॥
ఉశన్తస్త్వా హవామహ ఉశన్త-స్సమిధీమహి । ఉశన్నుశత ఆ వహ పితౄన్. హవిషే అత్తవే ॥ త్వగ్ం సోమ ప్రచికితో మనీషా త్వగ్ం రజిష్ఠమను నేషి పన్థామ్ । తవ ప్రణీతీ పితరో న ఇన్దో దేవేషు రత్నమ భజన్త ధీరాః ॥ త్వయా హి నః పితరః సోమ పూర్వే కర్మాణి చక్రుః పవమాన ధీరాః । వన్వన్నవాతః పరిధీగ్ం రపోర్ణు వీరేభిరశ్వైర్మఘవా భవా [భవ, నః ।] 65
నః ॥ త్వగ్ం సోమ పితృభిః సంవిఁదానో-ఽను ద్యావాపృథివీ ఆ తతన్థ । తస్మై త ఇన్దో హవిషా విధేమ వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ॥ అగ్నిష్వాత్తాః పితర ఏహ గచ్ఛత సదః సద-స్సదత సుప్రణీతయః । అత్తా హవీగ్ంషి ప్రయతాని బర్హిష్యథా రయిగ్ం సర్వవీర-న్దధాతన ॥ బర్హిషదః పితర ఊత్యర్వాగిమా వో హవ్యా చకృమా జుషద్ధ్వమ్ । త ఆ గతా-ఽవసా శ-న్తమేనా-ఽథా-ఽస్మభ్యగ్ం [-ఽస్మభ్యమ్, శం-యోఁరరపో దధాత ।] 66
శం-యోఁరరపో దధాత ॥ ఆ-ఽహ-మ్పితౄన్-థ్సువిదత్రాగ్ం అవిథ్సి నపాత-ఞ్చ విక్రమణ-ఞ్చ విష్ణోః । బర్హిషదో యే స్వధయా సుతస్య భజన్త పిత్వస్త ఇహా-ఽఽ గమిష్ఠాః ॥ ఉపహూతాః పితరః సోమ్యాసో బర్హిష్యేషు నిధిషు ప్రియేషు । త ఆ గమన్తు త ఇహ శ్రువన్త్వధి బ్రువన్తు తే అవన్త్వస్మాన్ ॥ ఉదీరతామవర ఉ-త్పరాస ఉన్మద్ధ్యమాః పితరః సోమ్యాసః । అసుం- [అసుమ్, య ఈయుర వృకా] 67
-ఁయ ఈయుర వృకా ఋతజ్ఞాస్తే నో-ఽవన్తు పితరో హవేషు ॥ ఇద-మ్పితృభ్యో నమో అస్త్వద్య యే పూర్వాసో య ఉపరాస ఈయుః । యే పార్థివే రజస్యా నిషత్తా యే వా నూనగ్ం సువృజనాసు విక్షు ॥ అధా యథా నః పితరః పరాసః ప్రత్నాసో అగ్న ఋతమాశుషాణాః । శుచీదయ-న్దీధితి ముక్థశాసః, క్షామా భిన్దన్తో అరుణీరప వ్రన్న్ ॥ యదగ్నే [యదగ్నే, కవ్యవాహన పితౄన్] 68
కవ్యవాహన పితౄన్. యక్ష్యృతావృధః । ప్ర చ హవ్యాని వక్ష్యసి దేవేభ్యశ్చ పితృభ్య ఆ ॥ త్వమగ్న ఈడితో జాతవేదో-ఽవాడ్ఢవ్యాని సురభీణి కృత్వా । ప్రాదాః పితృభ్యః స్వధయా తే అక్షన్నద్ధి త్వ-న్దేవ ప్రయతా హవీగ్ంషి ॥ మాతలీ కవ్యైర్యమో అఙ్గిరోభి ర్బృహస్పతిర్ ఋక్వభి ర్వావృధానః । యాగ్శ్చ దేవా వావృధుర్యే చ దేవాన్-థ్స్వాహా-ఽన్యే స్వధయా-ఽన్యే మదన్తి ॥ 69 ॥
ఇమం-యఁమ ప్రస్తరమాహి సీదాఙ్గిరోభిః పితృభిః సంవిఁదానః । ఆత్వా మన్త్రాః కవిశస్తా వహన్త్వేనా రాజన్. హవిషా మాదయస్వ ॥ అఙ్గిరోభిరా గహి యజ్ఞియేభిర్యమ వైరూపైరిహ మాదయస్వ । వివస్వన్తగ్ం హువే యః పితా తే-ఽస్మిన్. యజ్ఞే బర్హిష్యా నిషద్య ॥ అఙ్గిరసో నః పితరో నవగ్వా అథర్వాణో భృగవ-స్సోమ్యాసః । తేషాం-వఁయగ్ం సుమతౌ యజ్ఞియానామపి భద్రే సౌమనసే స్యామ ॥ 70 ॥
(భవా - ఽస్మభ్య - మసుం - ఁయదగ్నే - మదన్తి - సౌమనస - ఏక-ఞ్చ ) (అ. 12)
(సమిధ - శ్చక్షుషీ - ప్రజాపతిరాజ్యం - దేవస్య స్ఫ్యం - బ్రహ్మవాదినో ఽద్భి - రగ్నేస్త్రయో - మనుః పృథివ్యాః - పశవో - ఽగ్నీధే - దేవా వై యజ్ఞస్య - యుక్ష్వో - శన్తస్త్వా - ద్వాదశ )
(సమిధో - యాజ్యా - తస్మాన్నభా-ఽగగ్ం - హి తమన్వి- త్యాహ ప్రజా వా - ఆహేత్యాహ - యుక్ష్వా హి - సప్తతిః )
(సమిధః, సౌమనసే స్యామ)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్ద్వితీయకాణ్డే షష్టః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
(వాయవ్యం - ప్రజాపతి - రాదిత్యేభ్యో - దేవా - విశ్వరూపః - సమిధః - షట్) (6)
॥
(సమిధ - శ్చక్షుషీ - ప్రజాపతిరాజ్యం - దేవస్య స్ఫ్యం - బ్రహ్మవాదినో ఽద్భి - రగ్నేస్త్రయో - మనుః పృథివ్యాః - పశవో - ఽగ్నీధే - దేవా వై యజ్ఞస్య - యుక్ష్వో - శన్తస్త్వా - ద్వాదశ )
(సమిధో - యాజ్యా - తస్మాన్నభా-ఽగగ్ం - హి తమన్వి- త్యాహ ప్రజా వా - ఆహేత్యాహ - యుక్ష్వా హి - సప్తతిః )
(సమిధః, సౌమనసే స్యామ)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయా-న్ద్వితీయకాణ్డే షష్టః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥
(వాయవ్యం - ప్రజాపతి - రాదిత్యేభ్యో - దేవా - విశ్వరూపః - సమిధః - షట్) (6)
॥
ఇతి ద్వీతీయ-ఙ్కాణ్డమ్ ॥