କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ନ୍ତୃତୀଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ପଵମାନଗ୍ରାହାଦୀନାଂ-ଵ୍ଯାଁଖ୍ଯାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଯୋ ଵୈ ପଵମାନାନାମନ୍ଵାରୋହାନ୍. ଵିଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ-ଽନୁ ପଵମାନାନା ରୋହତି ନ ପଵମାନେଭ୍ଯୋ-ଽଵ ଚ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଶ୍ଯେନୋ-ଽସି ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦା ଅନୁ ତ୍ଵା-ଽଽରଭେ ସ୍ଵସ୍ତି ମା ସ-ମ୍ପାରଯ ସୁପର୍ଣୋ-ଽସି ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦା ଅନୁ ତ୍ଵା-ଽଽରଭେ ସ୍ଵସ୍ତି ମା ସ-ମ୍ପାରଯ ସଘା-ଽସି ଜଗତୀଛନ୍ଦା ଅନୁ ତ୍ଵା-ଽଽରଭେ ସ୍ଵସ୍ତି ମା ସମ୍ପାରଯେତ୍ଯାହୈତେ [ ] 1
ଵୈ ପଵମାନାନାମନ୍ଵାରୋହାସ୍ତାନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ-ଽନୁ ପଵମାନାନା ରୋହତି ନ ପଵମାନେଭ୍ଯୋ-ଽଵ ଚ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଯୋ ଵୈ ପଵମାନସ୍ଯ ସନ୍ତତିଂ-ଵେଁଦ ସର୍ଵମାଯୁରେତି ନ ପୁରା-ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ର ମୀଯତେ ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଵମାନସ୍ଯ ଗ୍ରହା ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ-ଽଥ ଵା ଅସ୍ଯୈତେ-ଽଗୃହୀତା ଦ୍ରୋଣକଲଶ ଆଧଵନୀଯଃ ପୂତଭୃ-ତ୍ତାନ୍. ଯଦଗୃହୀତ୍ଵୋପାକୁର୍ଯା-ତ୍ପଵମାନଂ-ଵିଁ- [-ତ୍ପଵମାନଂ-ଵିଁ, ଛିନ୍ଦ୍ଯା-ତ୍ତଂ-ଵିଁଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନ-] 2
ଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯା-ତ୍ତଂ-ଵିଁଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନ-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋଃ ପ୍ରାଣୋ-ଽନୁ ଵିଚ୍ଛିଦ୍ଯେ-ତୋପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ପ୍ରଜାପତଯେ ତ୍ଵେତି ଦ୍ରୋଣକଲଶମଭି ମୃଶେଦିନ୍ଦ୍ରାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାଧଵନୀଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତି ପୂତଭୃତ-ମ୍ପଵମାନମେଵ ତ-ଥ୍ସ-ନ୍ତନୋତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ନ ପୁରା-ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ରମୀଯତେ ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରଜାମ୍ ॥ 3 ॥
ଯୋ ଵୈ ପଵମାନାନାମନ୍ଵାରୋହାନ୍. ଵିଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ-ଽନୁ ପଵମାନାନା ରୋହତି ନ ପଵମାନେଭ୍ଯୋ-ଽଵ ଚ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଶ୍ଯେନୋ-ଽସି ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦା ଅନୁ ତ୍ଵା-ଽଽରଭେ ସ୍ଵସ୍ତି ମା ସ-ମ୍ପାରଯ ସୁପର୍ଣୋ-ଽସି ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦା ଅନୁ ତ୍ଵା-ଽଽରଭେ ସ୍ଵସ୍ତି ମା ସ-ମ୍ପାରଯ ସଘା-ଽସି ଜଗତୀଛନ୍ଦା ଅନୁ ତ୍ଵା-ଽଽରଭେ ସ୍ଵସ୍ତି ମା ସମ୍ପାରଯେତ୍ଯାହୈତେ [ ] 1
ଵୈ ପଵମାନାନାମନ୍ଵାରୋହାସ୍ତାନ୍. ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ-ଽନୁ ପଵମାନାନା ରୋହତି ନ ପଵମାନେଭ୍ଯୋ-ଽଵ ଚ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଯୋ ଵୈ ପଵମାନସ୍ଯ ସନ୍ତତିଂ-ଵେଁଦ ସର୍ଵମାଯୁରେତି ନ ପୁରା-ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ର ମୀଯତେ ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଵମାନସ୍ଯ ଗ୍ରହା ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ-ଽଥ ଵା ଅସ୍ଯୈତେ-ଽଗୃହୀତା ଦ୍ରୋଣକଲଶ ଆଧଵନୀଯଃ ପୂତଭୃ-ତ୍ତାନ୍. ଯଦଗୃହୀତ୍ଵୋପାକୁର୍ଯା-ତ୍ପଵମାନଂ-ଵିଁ- [-ତ୍ପଵମାନଂ-ଵିଁ, ଛିନ୍ଦ୍ଯା-ତ୍ତଂ-ଵିଁଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନ-] 2
ଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯା-ତ୍ତଂ-ଵିଁଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନ-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋଃ ପ୍ରାଣୋ-ଽନୁ ଵିଚ୍ଛିଦ୍ଯେ-ତୋପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ପ୍ରଜାପତଯେ ତ୍ଵେତି ଦ୍ରୋଣକଲଶମଭି ମୃଶେଦିନ୍ଦ୍ରାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାଧଵନୀଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତି ପୂତଭୃତ-ମ୍ପଵମାନମେଵ ତ-ଥ୍ସ-ନ୍ତନୋତି ସର୍ଵମାଯୁରେତି ନ ପୁରା-ଽଽଯୁଷଃ ପ୍ରମୀଯତେ ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ଵିନ୍ଦତେ ପ୍ରଜାମ୍ ॥ 3 ॥
(ଏତେ - ଵି - ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)
ତ୍ରୀଣି ଵାଵ ସଵନାନ୍ଯଥ ତୃତୀଯଗ୍ଂ ସଵନମଵ ଲୁମ୍ପନ୍ତ୍ଯନଗ୍ଂଶୁ କୁର୍ଵନ୍ତ ଉପାଗ୍ଂଶୁଗ୍ଂହୁତ୍ଵୋପାଗ୍ଂଶୁପାତ୍ରେ-ଽଗ୍ଂଶୁମଵାସ୍ଯ ତନ୍ତୃତୀଯସଵନେ ଽପିସୃଜ୍ଯାଭି ଷୁଣୁଯାଦ୍ଯଦାପ୍ଯାଯଯତି ତେନାଗ୍ଂଶୁମଦ୍ଯଦଭିଷୁଣୋତି ତେନର୍ଜୀଷି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ତ-ଥ୍ସଵନାନ୍ଯଗ୍ଂଶୁମନ୍ତି ଶୁକ୍ରଵନ୍ତି ସମାଵଦ୍ଵୀର୍ଯାଣି କରୋତି ଦ୍ଵୌ ସମୁଦ୍ରୌ ଵିତତାଵଜୂର୍ଯୌ ପର୍ଯାଵର୍ତେତେ ଜଠରେଵ ପାଦାଃ । ତଯୋଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଅତି ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯ-ମପଶ୍ଯନ୍ତ- [ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯ-ମପଶ୍ଯନ୍ତଃ, ସେତୁନା-ଽତି] 4
-ସ୍ସେତୁନା-ଽତି ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯମ୍ ॥ ଦ୍ଵେ ଦ୍ରଧସୀ ସତତୀ ଵସ୍ତ ଏକଃ କେଶୀ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନାନି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ତିରୋଧାଯୈତ୍ଯସିତଂ-ଵଁସାନ-ଶ୍ଶୁକ୍ରମା ଦତ୍ତେ ଅନୁହାଯ ଜାର୍ଯୈ ॥ ଦେଵା ଵୈ ଯଦ୍ଯଜ୍ଞେ-ଽକୁର୍ଵତ ତଦସୁରା ଅକୁର୍ଵତ ତେ ଦେଵା ଏତ-ମ୍ମହାଯଜ୍ଞମପଶ୍ଯ-ନ୍ତମତନ୍ଵତାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଵ୍ରଁତମକୁର୍ଵତ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦ୍ଵିଵ୍ରତ-ସ୍ସ୍ଯା-ଦ୍ଦ୍ଵିର୍ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ପୌର୍ଣମାସଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ମଗ୍ନୀଷୋମୀଯ- [-ମଗ୍ନୀଷୋମୀଯମ୍, ପଶୁମକୁର୍ଵତ] 5
-ମ୍ପଶୁମକୁର୍ଵତ ଦାର୍ଶ୍ଯଂ-ଯଁଜ୍ଞମାଗ୍ନେଯ-ମ୍ପଶୁମକୁର୍ଵତ ଵୈଶ୍ଵଦେଵ-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ -ମକୁର୍ଵତ ଵରୁଣପ୍ରଘାସା-ନ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନଗ୍ଂ ସାକମେଧା-ନ୍ପିତୃଯଜ୍ଞ-ନ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକାଗ୍-ସ୍ତୃତୀଯସଵନମକୁର୍ଵତ ତମେଷାମସୁରା ଯଜ୍ଞ -ମନ୍ଵଵାଜିଗାଗ୍ଂସ-ନ୍ତ-ନ୍ନା-ଽନ୍ଵଵାଯ-ନ୍ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନଦ୍ଧ୍ଵର୍ତଵ୍ଯା ଵା ଇମେ ଦେଵା ଅଭୂଵନ୍ନିତି ତଦଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯା ଽଦ୍ଧ୍ଵରତ୍ଵ-ନ୍ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵ-ନ୍ପରା-ଽସୁରା ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେନ ଯଜତେ ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା ପରା ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 6 ॥
ତ୍ରୀଣି ଵାଵ ସଵନାନ୍ଯଥ ତୃତୀଯଗ୍ଂ ସଵନମଵ ଲୁମ୍ପନ୍ତ୍ଯନଗ୍ଂଶୁ କୁର୍ଵନ୍ତ ଉପାଗ୍ଂଶୁଗ୍ଂହୁତ୍ଵୋପାଗ୍ଂଶୁପାତ୍ରେ-ଽଗ୍ଂଶୁମଵାସ୍ଯ ତନ୍ତୃତୀଯସଵନେ ଽପିସୃଜ୍ଯାଭି ଷୁଣୁଯାଦ୍ଯଦାପ୍ଯାଯଯତି ତେନାଗ୍ଂଶୁମଦ୍ଯଦଭିଷୁଣୋତି ତେନର୍ଜୀଷି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ତ-ଥ୍ସଵନାନ୍ଯଗ୍ଂଶୁମନ୍ତି ଶୁକ୍ରଵନ୍ତି ସମାଵଦ୍ଵୀର୍ଯାଣି କରୋତି ଦ୍ଵୌ ସମୁଦ୍ରୌ ଵିତତାଵଜୂର୍ଯୌ ପର୍ଯାଵର୍ତେତେ ଜଠରେଵ ପାଦାଃ । ତଯୋଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଅତି ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯ-ମପଶ୍ଯନ୍ତ- [ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯ-ମପଶ୍ଯନ୍ତଃ, ସେତୁନା-ଽତି] 4
-ସ୍ସେତୁନା-ଽତି ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯମ୍ ॥ ଦ୍ଵେ ଦ୍ରଧସୀ ସତତୀ ଵସ୍ତ ଏକଃ କେଶୀ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନାନି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ତିରୋଧାଯୈତ୍ଯସିତଂ-ଵଁସାନ-ଶ୍ଶୁକ୍ରମା ଦତ୍ତେ ଅନୁହାଯ ଜାର୍ଯୈ ॥ ଦେଵା ଵୈ ଯଦ୍ଯଜ୍ଞେ-ଽକୁର୍ଵତ ତଦସୁରା ଅକୁର୍ଵତ ତେ ଦେଵା ଏତ-ମ୍ମହାଯଜ୍ଞମପଶ୍ଯ-ନ୍ତମତନ୍ଵତାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ-ଵ୍ରଁତମକୁର୍ଵତ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦ୍ଵିଵ୍ରତ-ସ୍ସ୍ଯା-ଦ୍ଦ୍ଵିର୍ହ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ର-ଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ପୌର୍ଣମାସଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ମଗ୍ନୀଷୋମୀଯ- [-ମଗ୍ନୀଷୋମୀଯମ୍, ପଶୁମକୁର୍ଵତ] 5
-ମ୍ପଶୁମକୁର୍ଵତ ଦାର୍ଶ୍ଯଂ-ଯଁଜ୍ଞମାଗ୍ନେଯ-ମ୍ପଶୁମକୁର୍ଵତ ଵୈଶ୍ଵଦେଵ-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ -ମକୁର୍ଵତ ଵରୁଣପ୍ରଘାସା-ନ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନଗ୍ଂ ସାକମେଧା-ନ୍ପିତୃଯଜ୍ଞ-ନ୍ତ୍ର୍ଯମ୍ବକାଗ୍-ସ୍ତୃତୀଯସଵନମକୁର୍ଵତ ତମେଷାମସୁରା ଯଜ୍ଞ -ମନ୍ଵଵାଜିଗାଗ୍ଂସ-ନ୍ତ-ନ୍ନା-ଽନ୍ଵଵାଯ-ନ୍ତେ-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନଦ୍ଧ୍ଵର୍ତଵ୍ଯା ଵା ଇମେ ଦେଵା ଅଭୂଵନ୍ନିତି ତଦଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯା ଽଦ୍ଧ୍ଵରତ୍ଵ-ନ୍ତତୋ ଦେଵା ଅଭଵ-ନ୍ପରା-ଽସୁରା ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେନ ଯଜତେ ଭଵତ୍ଯାତ୍ମନା ପରା ଽସ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ 6 ॥
(ଅପଶ୍ଯନ୍ତୋ-ଽ - ଗ୍ନୀଷୋମୀଯ - ମାତ୍ମନା ପରା - ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 2)
ପରିଭୂରଗ୍ନି-ମ୍ପରିଭୂରିନ୍ଦ୍ର-ମ୍ପରିଭୂର୍ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵା-ନ୍ପରିଭୂର୍ମାଗ୍ଂ ସହ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ସ ନଃ ପଵସ୍ଵ ଶ-ଙ୍ଗଵେ ଶ-ଞ୍ଜନାଯ ଶମର୍ଵତେ ଶଗ୍ଂ ରାଜନ୍ନୋଷଧୀଭ୍ଯୋ ଽଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ଯ ତେ ରଯିପତେ ସୁଵୀର୍ଯସ୍ଯ ରାଯସ୍ପୋଷସ୍ଯ ଦଦିତାରଃ ସ୍ଯାମ । ତସ୍ଯ ମେ ରାସ୍ଵ ତସ୍ଯ ତେ ଭକ୍ଷୀଯ ତସ୍ଯ ତ ଇଦମୁନ୍ମୃଜେ ॥ ପ୍ରାଣାଯ ମେ ଵର୍ଚୋଦା ଵର୍ଚସେ ପଵସ୍ଵା ପାନାଯ ଵ୍ଯାନାଯ ଵାଚେ [ଵାଚେ, ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯା-ମ୍ମେ] 7
ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯା-ମ୍ମେ ଵର୍ଚୋଦୌ ଵର୍ଚସେ ପଵେଥାଗ୍ ଶ୍ରୋତ୍ରାଯା ଽଽତ୍ମନେ ଽଙ୍ଗେଭ୍ଯ ଆଯୁଷେ ଵୀର୍ଯାଯ ଵିଷ୍ଣୋରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ଞ୍ଜଠରମସି ଵର୍ଚୋଦା ମେ ଵର୍ଚସେ ପଵସ୍ଵ କୋ-ଽସି କୋ ନାମ କସ୍ମୈ ତ୍ଵା କାଯ ତ୍ଵା ଯ-ନ୍ତ୍ଵା ସୋମେନାତୀତୃପଂ-ଯଁ-ନ୍ତ୍ଵା ସୋମେନାମୀମଦଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜଯା ଭୂଯାସଗ୍ଂ ସୁଵୀରୋ ଵୀରୈ-ସ୍ସୁଵର୍ଚା ଵର୍ଚସା ସୁପୋଷଃ ପୋଷୈ-ର୍ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ମେ ରୂପେଭ୍ଯୋ ଵର୍ଚୋଦା [ଵର୍ଚୋଦାଃ, ଵର୍ଚସେ] 8
ଵର୍ଚସେ ପଵସ୍ଵ ତସ୍ଯ ମେ ରାସ୍ଵ ତସ୍ଯ ତେ ଭକ୍ଷୀଯ ତସ୍ଯ ତ ଇଦମୁନ୍ମୃଜେ ॥ ବୁଭୂଷନ୍ନଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତୋ ଭୂତ୍ଯା-ଽଭି ପଵତେ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମୋ-ଽଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନାଭି ପଵତ ଆମଯା- [ଆମଯାଵୀ, ଅଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ] 9
-ଵ୍ଯଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତ ଆଯୁଷା-ଽଭି ପଵତେ-ଽଭିଚରନ୍ନଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତଃ ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯାଂ-ଵାଁଚୋ ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଗ୍ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯା-ମାତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗେଭ୍ଯ ଆଯୁଷୋ-ଽନ୍ତରେତି ତାଜ-କ୍ପ୍ର ଧନ୍ଵତି ॥ 10 ॥
ପରିଭୂରଗ୍ନି-ମ୍ପରିଭୂରିନ୍ଦ୍ର-ମ୍ପରିଭୂର୍ଵିଶ୍ଵା-ନ୍ଦେଵା-ନ୍ପରିଭୂର୍ମାଗ୍ଂ ସହ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ସ ନଃ ପଵସ୍ଵ ଶ-ଙ୍ଗଵେ ଶ-ଞ୍ଜନାଯ ଶମର୍ଵତେ ଶଗ୍ଂ ରାଜନ୍ନୋଷଧୀଭ୍ଯୋ ଽଚ୍ଛିନ୍ନସ୍ଯ ତେ ରଯିପତେ ସୁଵୀର୍ଯସ୍ଯ ରାଯସ୍ପୋଷସ୍ଯ ଦଦିତାରଃ ସ୍ଯାମ । ତସ୍ଯ ମେ ରାସ୍ଵ ତସ୍ଯ ତେ ଭକ୍ଷୀଯ ତସ୍ଯ ତ ଇଦମୁନ୍ମୃଜେ ॥ ପ୍ରାଣାଯ ମେ ଵର୍ଚୋଦା ଵର୍ଚସେ ପଵସ୍ଵା ପାନାଯ ଵ୍ଯାନାଯ ଵାଚେ [ଵାଚେ, ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯା-ମ୍ମେ] 7
ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯା-ମ୍ମେ ଵର୍ଚୋଦୌ ଵର୍ଚସେ ପଵେଥାଗ୍ ଶ୍ରୋତ୍ରାଯା ଽଽତ୍ମନେ ଽଙ୍ଗେଭ୍ଯ ଆଯୁଷେ ଵୀର୍ଯାଯ ଵିଷ୍ଣୋରିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ଞ୍ଜଠରମସି ଵର୍ଚୋଦା ମେ ଵର୍ଚସେ ପଵସ୍ଵ କୋ-ଽସି କୋ ନାମ କସ୍ମୈ ତ୍ଵା କାଯ ତ୍ଵା ଯ-ନ୍ତ୍ଵା ସୋମେନାତୀତୃପଂ-ଯଁ-ନ୍ତ୍ଵା ସୋମେନାମୀମଦଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜଯା ଭୂଯାସଗ୍ଂ ସୁଵୀରୋ ଵୀରୈ-ସ୍ସୁଵର୍ଚା ଵର୍ଚସା ସୁପୋଷଃ ପୋଷୈ-ର୍ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ମେ ରୂପେଭ୍ଯୋ ଵର୍ଚୋଦା [ଵର୍ଚୋଦାଃ, ଵର୍ଚସେ] 8
ଵର୍ଚସେ ପଵସ୍ଵ ତସ୍ଯ ମେ ରାସ୍ଵ ତସ୍ଯ ତେ ଭକ୍ଷୀଯ ତସ୍ଯ ତ ଇଦମୁନ୍ମୃଜେ ॥ ବୁଭୂଷନ୍ନଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତୋ ଭୂତ୍ଯା-ଽଭି ପଵତେ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମୋ-ଽଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନାଭି ପଵତ ଆମଯା- [ଆମଯାଵୀ, ଅଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ] 9
-ଵ୍ଯଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତ ଆଯୁଷା-ଽଭି ପଵତେ-ଽଭିଚରନ୍ନଵେକ୍ଷେତୈଷ ଵୈ ପାତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତମେଵ ତର୍ପଯତି ସ ଏନ-ନ୍ତୃପ୍ତଃ ପ୍ରାଣାପାନାଭ୍ଯାଂ-ଵାଁଚୋ ଦକ୍ଷକ୍ରତୁଭ୍ଯା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଗ୍ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯା-ମାତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗେଭ୍ଯ ଆଯୁଷୋ-ଽନ୍ତରେତି ତାଜ-କ୍ପ୍ର ଧନ୍ଵତି ॥ 10 ॥
(ଵାଚେ-ରୂପେଭ୍ଯୋ ଵର୍ଚୋଦା - ଆମଯାଵୀ - ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 3)
ସ୍ଫ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିର୍ଵିଘନ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିଃ ପର୍ଶୁର୍ଵେଦିଃ ପରଶୁର୍ନଃ ସ୍ଵସ୍ତିଃ । ଯଜ୍ଞିଯା ଯଜ୍ଞକୃତଃ ସ୍ଥ ତେ ମାସ୍ମିନ୍ ଯଜ୍ଞ ଉପ ହ୍ଵଯଦ୍ଧ୍ଵମୁପ ମା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ହ୍ଵଯେତାମୁପା-ଽଽସ୍ତାଵଃ କଲଶ-ସ୍ସୋମୋ ଅଗ୍ନିରୁପ ଦେଵା ଉପ ଯଜ୍ଞ ଉପ ମା ହୋତ୍ରା ଉପହଵେ ହ୍ଵଯନ୍ତା-ନ୍ନମୋ-ଽଗ୍ନଯେ ମଖଘ୍ନେମଖସ୍ଯ ମା ଯଶୋ-ଽର୍ଯାଦିତ୍ଯାହଵନୀଯମୁପ ତିଷ୍ଠତେ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖୋ [ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ, ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁଵ] 11
ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁଵ ସ ତଦହ-ନ୍ତସ୍ମା ଏଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସଦଃ ପ୍ରସର୍ପତ୍ଯାତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ନମୋ ରୁଦ୍ରାଯ ମଖଘ୍ନେ ନମସ୍କୃତ୍ଯା ମା ପାହୀତ୍ଯାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର-ନ୍ତସ୍ମା ଏଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସଦଃ ପ୍ରସର୍ପତ୍ଯାତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ନମ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ମଖଘ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମେ ଵୀର୍ଯ-ମ୍ମା ନିର୍ଵଧୀରିତି ହୋତ୍ରୀଯମାଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତୈନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯସ୍ଯାନିର୍ଘାତାଯ ଯା ଵୈ [ ] 12
ଦେଵତା-ସ୍ସଦସ୍ଯାର୍ତିମାର୍ପଯନ୍ତି ଯସ୍ତା ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରସର୍ପତି ନ ସଦସ୍ଯାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ନମୋ-ଽଗ୍ନଯେ ମଖଘ୍ନ ଇତ୍ଯାହୈତା ଵୈ ଦେଵତା-ସ୍ସଦସ୍ଯାର୍ତିମା-ଽର୍ପଯନ୍ତି ତା ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରସର୍ପତି ନ ସଦସ୍ଯାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ଦ୍ଦୃଢେ ସ୍ଥଃ ଶିଥିରେ ସମୀଚୀ ମା-ଽଗ୍ଂହସସ୍ପାତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯୋ ମା ଦେଵୋ ଦିଵ୍ଯାଦଗ୍ଂହସସ୍ପାତୁ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷା- [ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍, ଅଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵ୍ଯା] 13
-ଦଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଯମଃ ପିତୃଭ୍ଯ-ସ୍ସରସ୍ଵତୀ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦେଵୀ ଦ୍ଵାରୌ ମା ମା ସ-ନ୍ତାପ୍ତ-ନ୍ନମ-ସ୍ସଦସେ ନମ-ସ୍ସଦସସ୍ପତଯେ ନମ-ସ୍ସଖୀନା-ମ୍ପୁରୋଗାଣା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁଷେ ନମୋ ଦିଵେ ନମଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅହେ ଦୈଧିଷଵ୍ଯୋଦତସ୍ତିଷ୍ଠା-ଽନ୍ଯସ୍ଯ ସଦନେ ସୀଦ ଯୋ-ଽସ୍ମ-ତ୍ପାକତର ଉନ୍ନିଵତ ଉଦୁଦ୍ଵତଶ୍ଚ ଗେଷ-ମ୍ପାତ-ମ୍ମା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅଦ୍ଯାହ୍ନ-ସ୍ସଦୋ ଵୈ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତ- [ଵୈ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତମ୍, ପିତରୋ-ଽନୁ] 14
-ମ୍ପିତରୋ-ଽନୁ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ତ ଏନମୀଶ୍ଵରା ହିଗ୍ଂସିତୋ-ସ୍ସଦଃ ପ୍ରସୃପ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧ-ମ୍ପରେକ୍ଷେତା-ଽଗନ୍ତ ପିତରଃ ପିତୃମାନହଂ-ଯୁଁଷ୍ମାଭିର୍ଭୂଯାସଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜସୋ ମଯା ଯୂଯ-ମ୍ଭୂଯାସ୍ତେତି ତେଭ୍ଯ ଏଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସଦଃ ପ୍ରସର୍ପତ୍ଯାତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ॥ 15 ॥
ସ୍ଫ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିର୍ଵିଘନ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିଃ ପର୍ଶୁର୍ଵେଦିଃ ପରଶୁର୍ନଃ ସ୍ଵସ୍ତିଃ । ଯଜ୍ଞିଯା ଯଜ୍ଞକୃତଃ ସ୍ଥ ତେ ମାସ୍ମିନ୍ ଯଜ୍ଞ ଉପ ହ୍ଵଯଦ୍ଧ୍ଵମୁପ ମା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ହ୍ଵଯେତାମୁପା-ଽଽସ୍ତାଵଃ କଲଶ-ସ୍ସୋମୋ ଅଗ୍ନିରୁପ ଦେଵା ଉପ ଯଜ୍ଞ ଉପ ମା ହୋତ୍ରା ଉପହଵେ ହ୍ଵଯନ୍ତା-ନ୍ନମୋ-ଽଗ୍ନଯେ ମଖଘ୍ନେମଖସ୍ଯ ମା ଯଶୋ-ଽର୍ଯାଦିତ୍ଯାହଵନୀଯମୁପ ତିଷ୍ଠତେ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖୋ [ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ମଖଃ, ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁଵ] 11
ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁଵ ସ ତଦହ-ନ୍ତସ୍ମା ଏଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସଦଃ ପ୍ରସର୍ପତ୍ଯାତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ନମୋ ରୁଦ୍ରାଯ ମଖଘ୍ନେ ନମସ୍କୃତ୍ଯା ମା ପାହୀତ୍ଯାଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ର-ନ୍ତସ୍ମା ଏଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସଦଃ ପ୍ରସର୍ପତ୍ଯାତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ନମ ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ମଖଘ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମେ ଵୀର୍ଯ-ମ୍ମା ନିର୍ଵଧୀରିତି ହୋତ୍ରୀଯମାଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତୈନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯସ୍ଯାନିର୍ଘାତାଯ ଯା ଵୈ [ ] 12
ଦେଵତା-ସ୍ସଦସ୍ଯାର୍ତିମାର୍ପଯନ୍ତି ଯସ୍ତା ଵିଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରସର୍ପତି ନ ସଦସ୍ଯାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ନମୋ-ଽଗ୍ନଯେ ମଖଘ୍ନ ଇତ୍ଯାହୈତା ଵୈ ଦେଵତା-ସ୍ସଦସ୍ଯାର୍ତିମା-ଽର୍ପଯନ୍ତି ତା ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରସର୍ପତି ନ ସଦସ୍ଯାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛତି ଦ୍ଦୃଢେ ସ୍ଥଃ ଶିଥିରେ ସମୀଚୀ ମା-ଽଗ୍ଂହସସ୍ପାତଗ୍ଂ ସୂର୍ଯୋ ମା ଦେଵୋ ଦିଵ୍ଯାଦଗ୍ଂହସସ୍ପାତୁ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷା- [ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍, ଅଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵ୍ଯା] 13
-ଦଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଯମଃ ପିତୃଭ୍ଯ-ସ୍ସରସ୍ଵତୀ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦେଵୀ ଦ୍ଵାରୌ ମା ମା ସ-ନ୍ତାପ୍ତ-ନ୍ନମ-ସ୍ସଦସେ ନମ-ସ୍ସଦସସ୍ପତଯେ ନମ-ସ୍ସଖୀନା-ମ୍ପୁରୋଗାଣା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁଷେ ନମୋ ଦିଵେ ନମଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଅହେ ଦୈଧିଷଵ୍ଯୋଦତସ୍ତିଷ୍ଠା-ଽନ୍ଯସ୍ଯ ସଦନେ ସୀଦ ଯୋ-ଽସ୍ମ-ତ୍ପାକତର ଉନ୍ନିଵତ ଉଦୁଦ୍ଵତଶ୍ଚ ଗେଷ-ମ୍ପାତ-ମ୍ମା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଅଦ୍ଯାହ୍ନ-ସ୍ସଦୋ ଵୈ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତ- [ଵୈ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତମ୍, ପିତରୋ-ଽନୁ] 14
-ମ୍ପିତରୋ-ଽନୁ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି ତ ଏନମୀଶ୍ଵରା ହିଗ୍ଂସିତୋ-ସ୍ସଦଃ ପ୍ରସୃପ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧ-ମ୍ପରେକ୍ଷେତା-ଽଗନ୍ତ ପିତରଃ ପିତୃମାନହଂ-ଯୁଁଷ୍ମାଭିର୍ଭୂଯାସଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜସୋ ମଯା ଯୂଯ-ମ୍ଭୂଯାସ୍ତେତି ତେଭ୍ଯ ଏଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସଦଃ ପ୍ରସର୍ପତ୍ଯାତ୍ମନୋ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ॥ 15 ॥
(ମଖୋ - ଵା - ଅନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ - ପ୍ରସର୍ପନ୍ତଂ - ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ଭକ୍ଷେହି ମା ଽଽଵିଶ ଦୀର୍ଘାଯୁତ୍ଵାଯ ଶନ୍ତନୁତ୍ଵାଯ ରାଯସ୍ପୋଷାଯ ଵର୍ଚସେ ସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାଯେହି ଵସୋ ପୁରୋ ଵସୋ ପ୍ରିଯୋ ମେ ହୃଦୋ-ଽସ୍ଯଶ୍ଵିନୋସ୍ତ୍ଵା ବାହୁଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସଘ୍ଯାସ-ନ୍ନୃଚକ୍ଷସ-ନ୍ତ୍ଵା ଦେଵ ସୋମ ସୁଚକ୍ଷା ଅଵ ଖ୍ଯେଷ-ମ୍ମନ୍ଦ୍ରା-ଽଭିଭୂତିଃ କେତୁର୍ଯଜ୍ଞାନାଂ-ଵାଁଗ୍ଜୁଷାଣା ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତୁ ମନ୍ଦ୍ରା ସ୍ଵର୍ଵାଚ୍ଯଦିତିରନାହତ ଶୀର୍ଷ୍ଣୀ ଵାଗ୍ଜୁଷାଣା ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତ୍ଵେହି ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣେ [ ] 16
ଶମ୍ଭୂର୍ମଯୋଭୂ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତି ମା ହରିଵର୍ଣ ପ୍ରଚର କ୍ରତ୍ଵେ ଦକ୍ଷାଯ ରାଯସ୍ପୋଷାଯ ସୁଵୀରତାଯୈ ମା ମା ରାଜନ୍. ଵି ବୀଭିଷୋ ମା ମେ ହାର୍ଦି ତ୍ଵିଷା ଵଧୀଃ । ଵୃଷଣେ ଶୁଷ୍ମାଯା-ଽଽଯୁଷେ ଵର୍ଚସେ ॥ ଵସୁମ-ଦ୍ଗଣସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ମତିଵିଦଃ ପ୍ରାତସ୍ସଵନସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂସପୀତସ୍ଯ ପିତୃପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ରୁଦ୍ରଵ-ଦ୍ଗଣସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ମତିଵିଦୋ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନସ୍ଯ ସଵନସ୍ଯ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂ ସପୀତସ୍ଯ [ ] 17
ପିତୃପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମ୍ଯାଦିତ୍ଯଵ-ଦ୍ଗଣସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ମତିଵିଦସ୍ତୃତୀଯସ୍ଯ ସଵନସ୍ଯ ଜଗତୀଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂ ସପୀତସ୍ଯ ପିତୃପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ ଆପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସମେତୁ ତେ ଵିଶ୍ଵତଃ ସୋମ ଵୃଷ୍ଣିଯମ୍ । ଭଵା ଵାଜସ୍ଯ ସଙ୍ଗଥେ ॥ ହିନ୍ଵ ମେ ଗାତ୍ରା ହରିଵୋ ଗଣା-ନ୍ମେ ମା ଵିତୀତୃଷଃ । ଶିଵୋ ମେ ସପ୍ତର୍ଷୀନୁପ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ମା ମେ-ଽଵାନ୍ନାଭିମତି [ମା ମେ-ଽଵାନ୍ନାଭିମତି, ଗାଃ ।] 18
ଗାଃ ॥ ଅପାମ ସୋମମମୃତା ଅଭୂମା-ଽଦର୍ଶ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରଵିଦାମ ଦେଵାନ୍ । କିମସ୍ମାନ୍ କୃଣଵଦରାତିଃ କିମୁ ଧୂର୍ତିରମୃତ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ॥ ଯନ୍ମ ଆତ୍ମନୋ ମିନ୍ଦା-ଽଭୂଦଗ୍ନିସ୍ତ-ତ୍ପୁନରା-ଽହାର୍ଜାତଵେଦା ଵିଚର୍ଷଣିଃ ॥ ପୁନରଗ୍ନିଶ୍ଚକ୍ଷୁରଦାତ୍-ପୁନରିନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ପୁନର୍ମେ ଅଶ୍ଵିନା ଯୁଵ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁରା ଧତ୍ତମକ୍ଷ୍ଯୋଃ ॥ ଇଷ୍ଟଯଜୁଷସ୍ତେ ଦେଵ ସୋମ ସ୍ତୁତସ୍ତୋମସ୍ଯ [ ] 19
ଶସ୍ତୋକ୍ଥସ୍ଯ ହରିଵତ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ ଆପୂର୍ଯା-ସ୍ସ୍ଥା-ଽଽମା ପୂରଯତ ପ୍ରଜଯା ଚ ଧନେନ ଚ ॥ ଏତ-ତ୍ତେ ତତ ଯେ ଚ ତ୍ଵାମନ୍ଵେତ-ତ୍ତେ ପିତାମହ ପ୍ରପିତାମହ ଯେ ଚ ତ୍ଵାମନ୍ଵତ୍ର ପିତରୋ ଯଥାଭାଗ-ମ୍ମନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଵ-ନ୍ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ରସାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତର-ଶ୍ଶୁଷ୍ମାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ଜୀଵାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତର- [ନମୋ ଵଃ ପିତରଃ, ସ୍ଵଧାଯୈ] 20
-ସ୍ସ୍ଵଧାଯୈ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ମନ୍ଯଵେ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ଘୋରାଯ ପିତରୋ ନମୋ ଵୋ ଯ ଏତସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେସ୍ଥ ଯୁଷ୍ମାଗ୍ସ୍ତେ-ଽନୁ ଯେ-ଽସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ମା-ନ୍ତେ-ଽନୁ ଯ ଏତସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ସ୍ଥ ଯୂଯ-ନ୍ତେଷାଂ-ଵଁସିଷ୍ଠା ଭୂଯାସ୍ତ ଯେ-ଽସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽହ-ନ୍ତେଷାଂ-ଵଁସିଷ୍ଠୋ ଭୂଯାସ-ମ୍ପ୍ରଜାପତେ ନ ତ୍ଵଦେତାନ୍ଯନ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵା ଜାତାନି ପରିତା ବଭୂଵ । 21
ଯ-ତ୍କାମାସ୍ତେ ଜୁହୁମସ୍ତନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାମ ପତଯୋ ରଯୀଣାମ୍ ॥ ଦେଵକୃତସ୍ଯୈନସୋ ଽଵଯଜନମସି ମନୁଷ୍ଯକୃତସ୍ଯୈନସୋ ଽଵଯଜନମସି ପିତୃକୃତସ୍ଯୈନସୋ ଽଵଯଜନମସ୍ଯଫ୍ସୁ ଧୌତସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ନୃଭିଃ ସୁତସ୍ଯେଷ୍ଟ ଯଜୁଷ-ସ୍ସ୍ତୁତସ୍ତୋମସ୍ଯ ଶସ୍ତୋକ୍ଥସ୍ଯ ଯୋ ଭକ୍ଷୋଅଶ୍ଵସନିର୍ଯୋ ଗୋସନିସ୍ତସ୍ଯ ତେ ପିତୃଭିର୍ଭକ୍ଷ-ଙ୍କୃତସ୍ଯୋ-ପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ 22 ॥
ଭକ୍ଷେହି ମା ଽଽଵିଶ ଦୀର୍ଘାଯୁତ୍ଵାଯ ଶନ୍ତନୁତ୍ଵାଯ ରାଯସ୍ପୋଷାଯ ଵର୍ଚସେ ସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାଯେହି ଵସୋ ପୁରୋ ଵସୋ ପ୍ରିଯୋ ମେ ହୃଦୋ-ଽସ୍ଯଶ୍ଵିନୋସ୍ତ୍ଵା ବାହୁଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସଘ୍ଯାସ-ନ୍ନୃଚକ୍ଷସ-ନ୍ତ୍ଵା ଦେଵ ସୋମ ସୁଚକ୍ଷା ଅଵ ଖ୍ଯେଷ-ମ୍ମନ୍ଦ୍ରା-ଽଭିଭୂତିଃ କେତୁର୍ଯଜ୍ଞାନାଂ-ଵାଁଗ୍ଜୁଷାଣା ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତୁ ମନ୍ଦ୍ରା ସ୍ଵର୍ଵାଚ୍ଯଦିତିରନାହତ ଶୀର୍ଷ୍ଣୀ ଵାଗ୍ଜୁଷାଣା ସୋମସ୍ଯ ତୃପ୍ଯତ୍ଵେହି ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣେ [ ] 16
ଶମ୍ଭୂର୍ମଯୋଭୂ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତି ମା ହରିଵର୍ଣ ପ୍ରଚର କ୍ରତ୍ଵେ ଦକ୍ଷାଯ ରାଯସ୍ପୋଷାଯ ସୁଵୀରତାଯୈ ମା ମା ରାଜନ୍. ଵି ବୀଭିଷୋ ମା ମେ ହାର୍ଦି ତ୍ଵିଷା ଵଧୀଃ । ଵୃଷଣେ ଶୁଷ୍ମାଯା-ଽଽଯୁଷେ ଵର୍ଚସେ ॥ ଵସୁମ-ଦ୍ଗଣସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ମତିଵିଦଃ ପ୍ରାତସ୍ସଵନସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂସପୀତସ୍ଯ ପିତୃପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ରୁଦ୍ରଵ-ଦ୍ଗଣସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ମତିଵିଦୋ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନସ୍ଯ ସଵନସ୍ଯ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂ ସପୀତସ୍ଯ [ ] 17
ପିତୃପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମ୍ଯାଦିତ୍ଯଵ-ଦ୍ଗଣସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ମତିଵିଦସ୍ତୃତୀଯସ୍ଯ ସଵନସ୍ଯ ଜଗତୀଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂ ସପୀତସ୍ଯ ପିତୃପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ ଆପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସମେତୁ ତେ ଵିଶ୍ଵତଃ ସୋମ ଵୃଷ୍ଣିଯମ୍ । ଭଵା ଵାଜସ୍ଯ ସଙ୍ଗଥେ ॥ ହିନ୍ଵ ମେ ଗାତ୍ରା ହରିଵୋ ଗଣା-ନ୍ମେ ମା ଵିତୀତୃଷଃ । ଶିଵୋ ମେ ସପ୍ତର୍ଷୀନୁପ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ମା ମେ-ଽଵାନ୍ନାଭିମତି [ମା ମେ-ଽଵାନ୍ନାଭିମତି, ଗାଃ ।] 18
ଗାଃ ॥ ଅପାମ ସୋମମମୃତା ଅଭୂମା-ଽଦର୍ଶ୍ମ ଜ୍ଯୋତିରଵିଦାମ ଦେଵାନ୍ । କିମସ୍ମାନ୍ କୃଣଵଦରାତିଃ କିମୁ ଧୂର୍ତିରମୃତ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ॥ ଯନ୍ମ ଆତ୍ମନୋ ମିନ୍ଦା-ଽଭୂଦଗ୍ନିସ୍ତ-ତ୍ପୁନରା-ଽହାର୍ଜାତଵେଦା ଵିଚର୍ଷଣିଃ ॥ ପୁନରଗ୍ନିଶ୍ଚକ୍ଷୁରଦାତ୍-ପୁନରିନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ପୁନର୍ମେ ଅଶ୍ଵିନା ଯୁଵ-ଞ୍ଚକ୍ଷୁରା ଧତ୍ତମକ୍ଷ୍ଯୋଃ ॥ ଇଷ୍ଟଯଜୁଷସ୍ତେ ଦେଵ ସୋମ ସ୍ତୁତସ୍ତୋମସ୍ଯ [ ] 19
ଶସ୍ତୋକ୍ଥସ୍ଯ ହରିଵତ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ମଧୁମତ ଉପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ ଆପୂର୍ଯା-ସ୍ସ୍ଥା-ଽଽମା ପୂରଯତ ପ୍ରଜଯା ଚ ଧନେନ ଚ ॥ ଏତ-ତ୍ତେ ତତ ଯେ ଚ ତ୍ଵାମନ୍ଵେତ-ତ୍ତେ ପିତାମହ ପ୍ରପିତାମହ ଯେ ଚ ତ୍ଵାମନ୍ଵତ୍ର ପିତରୋ ଯଥାଭାଗ-ମ୍ମନ୍ଦଦ୍ଧ୍ଵ-ନ୍ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ରସାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତର-ଶ୍ଶୁଷ୍ମାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ଜୀଵାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତର- [ନମୋ ଵଃ ପିତରଃ, ସ୍ଵଧାଯୈ] 20
-ସ୍ସ୍ଵଧାଯୈ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ମନ୍ଯଵେ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ ଘୋରାଯ ପିତରୋ ନମୋ ଵୋ ଯ ଏତସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେସ୍ଥ ଯୁଷ୍ମାଗ୍ସ୍ତେ-ଽନୁ ଯେ-ଽସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ମା-ନ୍ତେ-ଽନୁ ଯ ଏତସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ସ୍ଥ ଯୂଯ-ନ୍ତେଷାଂ-ଵଁସିଷ୍ଠା ଭୂଯାସ୍ତ ଯେ-ଽସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ-ଽହ-ନ୍ତେଷାଂ-ଵଁସିଷ୍ଠୋ ଭୂଯାସ-ମ୍ପ୍ରଜାପତେ ନ ତ୍ଵଦେତାନ୍ଯନ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵା ଜାତାନି ପରିତା ବଭୂଵ । 21
ଯ-ତ୍କାମାସ୍ତେ ଜୁହୁମସ୍ତନ୍ନୋ ଅସ୍ତୁ ଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାମ ପତଯୋ ରଯୀଣାମ୍ ॥ ଦେଵକୃତସ୍ଯୈନସୋ ଽଵଯଜନମସି ମନୁଷ୍ଯକୃତସ୍ଯୈନସୋ ଽଵଯଜନମସି ପିତୃକୃତସ୍ଯୈନସୋ ଽଵଯଜନମସ୍ଯଫ୍ସୁ ଧୌତସ୍ଯ ସୋମ ଦେଵ ତେ ନୃଭିଃ ସୁତସ୍ଯେଷ୍ଟ ଯଜୁଷ-ସ୍ସ୍ତୁତସ୍ତୋମସ୍ଯ ଶସ୍ତୋକ୍ଥସ୍ଯ ଯୋ ଭକ୍ଷୋଅଶ୍ଵସନିର୍ଯୋ ଗୋସନିସ୍ତସ୍ଯ ତେ ପିତୃଭିର୍ଭକ୍ଷ-ଙ୍କୃତସ୍ଯୋ-ପହୂତସ୍ଯୋପହୂତୋ ଭକ୍ଷଯାମି ॥ 22 ॥
(ଵିଶ୍ଵଚର୍ଷଣେ - ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦସ ଇନ୍ଦ୍ରପୀତସ୍ଯ ନରାଶଗ୍ଂ ସପୀତସ୍ଯା - ଽତି -ସ୍ତୁତସ୍ତୋମସ୍ଯ - ଜୀଵାଯ ନମୋ ଵଃ ପିତରୋ - ବଭୂଵ - ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 5)
ମହୀନା-ମ୍ପଯୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ତନୂର୍-ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ପୃଷତୀନା-ଙ୍ଗ୍ରହ-ମ୍ପୃଷତୀନା-ଙ୍ଗ୍ରହୋ-ଽସି ଵିଷ୍ଣୋର୍ହୃଦଯମସ୍ଯେକମିଷ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵା-ଽନୁ ଵିଚକ୍ରମେ ଭୂତିର୍ଦଦ୍ଧ୍ନା ଘୃତେନ ଵର୍ଧତା-ନ୍ତସ୍ଯ ମେଷ୍ଟସ୍ଯ ଵୀତସ୍ଯ ଦ୍ରଵିଣମା ଗମ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତିରସି ଵୈଶ୍ଵାନର-ମ୍ପୃଶ୍ଞିଯୈ ଦୁଗ୍ଧଂ-ଯାଁଵତୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ମହିତ୍ଵା ଯାଵଚ୍ଚ ସପ୍ତ ସିନ୍ଧଵୋ ଵିତସ୍ଥୁଃ । ତାଵନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ତେ [ତାଵନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ତେ, ଗ୍ରହଗ୍ଂ] 23
ଗ୍ରହଗ୍ଂ ସହୋର୍ଜା ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯସ୍ତୃତମ୍ ॥ ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଣଶକୁନଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯମଵମୃଶେଚ୍ଛୂଦ୍ରା ଅସ୍ଯ ପ୍ରମାଯୁକା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ଯଚ୍ଛ୍ଵା ଽଵମୃଶେଚ୍ଚତୁଷ୍ପାଦୋ-ଽସ୍ଯ ପଶଵଃ ପ୍ରମାଯୁକା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ଯ-ଥ୍ସ୍କନ୍ଦେ-ଦ୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରମାଯୁକ-ସ୍ସ୍ଯା-ତ୍ପଶଵୋ ଵୈ ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପଶଵୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଯସ୍ଯ ପୃଷଦାଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣୋ ଵା [ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣୋ ଵୈ, ଏତସ୍ଯ] 24
ଏତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ଯସ୍ଯ ପୃଷଦାଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରାଣମେଵାସ୍ମୈ ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ହିରଣ୍ଯମଵଧାଯ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯମମୃତମେଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣେ ଦଧାତି ଶତମାନ-ମ୍ଭଵତି ଶତାଯୁଃ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତେନ୍ଦ୍ରିଯ ଆଯୁଷ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ୍ଯଶ୍ଵମଵ ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ ପ୍ରାଣ-ସ୍ସ୍ଵାଦେଵାସ୍ମୈ ଯୋନେଃ ପ୍ରାଣ-ନ୍ନିର୍ମିମୀତେ ଵି ଵା ଏତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଶ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ ପୃଷଦାଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଜ୍ଞେନୈଵ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ-ନ୍ତନୋତି ॥ 25 ॥
ମହୀନା-ମ୍ପଯୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ନ୍ତନୂର୍-ଋଦ୍ଧ୍ଯାସମଦ୍ଯ ପୃଷତୀନା-ଙ୍ଗ୍ରହ-ମ୍ପୃଷତୀନା-ଙ୍ଗ୍ରହୋ-ଽସି ଵିଷ୍ଣୋର୍ହୃଦଯମସ୍ଯେକମିଷ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵା-ଽନୁ ଵିଚକ୍ରମେ ଭୂତିର୍ଦଦ୍ଧ୍ନା ଘୃତେନ ଵର୍ଧତା-ନ୍ତସ୍ଯ ମେଷ୍ଟସ୍ଯ ଵୀତସ୍ଯ ଦ୍ରଵିଣମା ଗମ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତିରସି ଵୈଶ୍ଵାନର-ମ୍ପୃଶ୍ଞିଯୈ ଦୁଗ୍ଧଂ-ଯାଁଵତୀ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ମହିତ୍ଵା ଯାଵଚ୍ଚ ସପ୍ତ ସିନ୍ଧଵୋ ଵିତସ୍ଥୁଃ । ତାଵନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ତେ [ତାଵନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ତେ, ଗ୍ରହଗ୍ଂ] 23
ଗ୍ରହଗ୍ଂ ସହୋର୍ଜା ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯସ୍ତୃତମ୍ ॥ ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଣଶକୁନଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯମଵମୃଶେଚ୍ଛୂଦ୍ରା ଅସ୍ଯ ପ୍ରମାଯୁକା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ଯଚ୍ଛ୍ଵା ଽଵମୃଶେଚ୍ଚତୁଷ୍ପାଦୋ-ଽସ୍ଯ ପଶଵଃ ପ୍ରମାଯୁକା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ଯ-ଥ୍ସ୍କନ୍ଦେ-ଦ୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରମାଯୁକ-ସ୍ସ୍ଯା-ତ୍ପଶଵୋ ଵୈ ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପଶଵୋ ଵା ଏତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦନ୍ତି ଯସ୍ଯ ପୃଷଦାଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରାଣୋ ଵୈ ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣୋ ଵା [ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣୋ ଵୈ, ଏତସ୍ଯ] 24
ଏତସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଦତି ଯସ୍ଯ ପୃଷଦାଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ଯ-ତ୍ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରାଣମେଵାସ୍ମୈ ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ହିରଣ୍ଯମଵଧାଯ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯମମୃତମେଵାସ୍ଯ ପ୍ରାଣେ ଦଧାତି ଶତମାନ-ମ୍ଭଵତି ଶତାଯୁଃ ପୁରୁଷ-ଶ୍ଶତେନ୍ଦ୍ରିଯ ଆଯୁଷ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ୍ଯଶ୍ଵମଵ ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ ପ୍ରାଣ-ସ୍ସ୍ଵାଦେଵାସ୍ମୈ ଯୋନେଃ ପ୍ରାଣ-ନ୍ନିର୍ମିମୀତେ ଵି ଵା ଏତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞଶ୍ଛିଦ୍ଯତେ ଯସ୍ଯ ପୃଷଦାଜ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍କନ୍ଦତି ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା ପୁନର୍ଗୃହ୍ଣାତି ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଜ୍ଞେନୈଵ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ-ନ୍ତନୋତି ॥ 25 ॥
(ତେ - ପୃଷଦାଜ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣୋ ଵୈ - ଯୋନେଃ ପ୍ରାଣଂ - ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଦେଵ ସଵିତରେତ-ତ୍ତେ ପ୍ରା-ଽଽହ ତ-ତ୍ପ୍ର ଚ ସୁଵ ପ୍ର ଚ ଯଜ ବୃହସ୍ପତିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଽଽଯୁଷ୍ମତ୍ଯା ଋଚୋ ମା ଗାତ ତନୂପା-ଥ୍ସାମ୍ନଃ ସତ୍ଯା ଵ ଆଶିଷଃ ସନ୍ତୁ ସତ୍ଯା ଆକୂତଯ ଋତ-ଞ୍ଚ ସତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ଵଦତ ସ୍ତୁତ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵେ ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୁତ-ନ୍ଦୁହାମା ମା ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତ-ଙ୍ଗମ୍ଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ର- [ଶସ୍ତ୍ରମ୍, ଅସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଂ] 26
-ମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଂ ଶସ୍ତ୍ର-ନ୍ଦୁହାମା ମା ଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ର-ଙ୍ଗମ୍ଯା-ଦିନ୍ଦ୍ରିଯାଵନ୍ତୋ ଵନାମହେ ଧୁକ୍ଷୀମହି ପ୍ରଜାମିଷମ୍ ॥ ସା ମେ ସତ୍ଯା-ଽଽଶୀର୍ଦେଵେଷୁ ଭୂଯା-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମ୍ମା-ଽଽ ଗମ୍ଯାତ୍ ॥ ଯଜ୍ଞୋ ବଭୂଵ ସ ଆ ବଭୂଵ ସପ୍ରଜଜ୍ଞେ ସ ଵାଵୃଧେ । ସ ଦେଵାନାମଧି-ପତିର୍ବଭୂଵ ସୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଧିପତୀନ୍ କରୋତୁ ଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାମ ପତଯୋ ରଯୀଣାମ୍ ॥ ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଵୈ [ ] 27
ଯଜ୍ଞପତି-ନ୍ଦୁହେ ଯଜ୍ଞପତିର୍ଵା ଯଜ୍ଞ-ନ୍ଦୁହେ ସ ଯ-ସ୍ସ୍ତୁତଶସ୍ତ୍ରଯୋର୍ଦୋହମ ଵିଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ ତଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ଦୁହେ ସ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଏନଯୋର୍ଦୋହଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ ସ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ଦୁହେ ସ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୁତ-ନ୍ଦୁହାମା ମା ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତ-ଙ୍ଗମ୍ଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଂ ଶସ୍ତ୍ର-ନ୍ଦୁହା ମା ମା ଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ର-ଙ୍ଗମ୍ଯାଦିତ୍ଯାହୈଷ ଵୈ ସ୍ତୁତଶସ୍ତ୍ରଯୋର୍ଦୋହସ୍ତଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ ଦୁହ ଏଵ ଯଜ୍ଞମିଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 28 ॥
ଦେଵ ସଵିତରେତ-ତ୍ତେ ପ୍ରା-ଽଽହ ତ-ତ୍ପ୍ର ଚ ସୁଵ ପ୍ର ଚ ଯଜ ବୃହସ୍ପତିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଽଽଯୁଷ୍ମତ୍ଯା ଋଚୋ ମା ଗାତ ତନୂପା-ଥ୍ସାମ୍ନଃ ସତ୍ଯା ଵ ଆଶିଷଃ ସନ୍ତୁ ସତ୍ଯା ଆକୂତଯ ଋତ-ଞ୍ଚ ସତ୍ଯ-ଞ୍ଚ ଵଦତ ସ୍ତୁତ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵେ ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୁତ-ନ୍ଦୁହାମା ମା ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତ-ଙ୍ଗମ୍ଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ର- [ଶସ୍ତ୍ରମ୍, ଅସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଂ] 26
-ମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଂ ଶସ୍ତ୍ର-ନ୍ଦୁହାମା ମା ଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ର-ଙ୍ଗମ୍ଯା-ଦିନ୍ଦ୍ରିଯାଵନ୍ତୋ ଵନାମହେ ଧୁକ୍ଷୀମହି ପ୍ରଜାମିଷମ୍ ॥ ସା ମେ ସତ୍ଯା-ଽଽଶୀର୍ଦେଵେଷୁ ଭୂଯା-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମ୍ମା-ଽଽ ଗମ୍ଯାତ୍ ॥ ଯଜ୍ଞୋ ବଭୂଵ ସ ଆ ବଭୂଵ ସପ୍ରଜଜ୍ଞେ ସ ଵାଵୃଧେ । ସ ଦେଵାନାମଧି-ପତିର୍ବଭୂଵ ସୋ ଅସ୍ମାଗ୍ଂ ଅଧିପତୀନ୍ କରୋତୁ ଵଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାମ ପତଯୋ ରଯୀଣାମ୍ ॥ ଯଜ୍ଞୋ ଵା ଵୈ [ ] 27
ଯଜ୍ଞପତି-ନ୍ଦୁହେ ଯଜ୍ଞପତିର୍ଵା ଯଜ୍ଞ-ନ୍ଦୁହେ ସ ଯ-ସ୍ସ୍ତୁତଶସ୍ତ୍ରଯୋର୍ଦୋହମ ଵିଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ ତଂ-ଯଁଜ୍ଞୋ ଦୁହେ ସ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଏନଯୋର୍ଦୋହଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ ସ ଯଜ୍ଞ-ନ୍ଦୁହେ ସ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୁତ-ନ୍ଦୁହାମା ମା ସ୍ତୁତସ୍ଯ ସ୍ତୁତ-ଙ୍ଗମ୍ଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରମସ୍ଯୂର୍ଜ-ମ୍ମହ୍ଯଗ୍ଂ ଶସ୍ତ୍ର-ନ୍ଦୁହା ମା ମା ଶସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ର-ଙ୍ଗମ୍ଯାଦିତ୍ଯାହୈଷ ଵୈ ସ୍ତୁତଶସ୍ତ୍ରଯୋର୍ଦୋହସ୍ତଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନ୍. ଯଜତେ ଦୁହ ଏଵ ଯଜ୍ଞମିଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 28 ॥
(ଶସ୍ତ୍ରଂ - ଁଵୈ - ଶସ୍ତ୍ରନ୍ଦୁହାଂ - ଦ୍ଵାଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଶ୍ଯେନାଯ ପତ୍ଵନେ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମୋ ଵିଷ୍ଟମ୍ଭାଯ ଧର୍ମଣେ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମଃ ପରିଧଯେ ଜନପ୍ରଥନାଯ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମ ଊର୍ଜେ ହୋତ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମଃ ପଯସେ ହୋତ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ମନଵେ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମ ଋତମୃତପା-ସ୍ସୁଵର୍ଵାଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମସ୍ତୃମ୍ପନ୍ତାଗ୍ଂ ହୋତ୍ରା ମଧୋର୍ଘୃତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞପତିମୃଷଯ ଏନସା- [ଏନସା, ଆହୁଃ ।] 29
-ଽଽହୁଃ । ପ୍ରଜା ନିର୍ଭକ୍ତା ଅନୁତପ୍ଯମାନା ମଧଵ୍ଯୌ ସ୍ତୋକାଵପ ତୌ ରରାଧ ॥ ସ-ନ୍ନସ୍ତାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସୃଜତୁଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଘୋରା ଋଷଯୋ ନମୋ ଅସ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯଃ । ଚକ୍ଷୁଷ ଏଷା-ମ୍ମନସଶ୍ଚ ସନ୍ଧୌ ବୃହସ୍ପତଯେ ମହି ଷ-ଦ୍ଦ୍ଯୁମନ୍ନମଃ ॥ ନମୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣେ ସ ଉ ପାତ୍ଵସ୍ମାନନନ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସୋମପା-ନ୍ମନ୍ଯମାନଃ । ପ୍ରାଣସ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସମରେ ନ ଧୀର ଏନଶ୍ଚକୃଵା-ନ୍ମହି ବଦ୍ଧ ଏଷାମ୍ ॥ ତଂ-ଵିଁଶ୍ଵକର୍ମ- [ତଂ-ଵିଁଶ୍ଵକର୍ମନ୍ନ୍, ପ୍ର ମୁଞ୍ଚା ସ୍ଵସ୍ତଯେ] 30
-ନ୍ପ୍ର ମୁଞ୍ଚା ସ୍ଵସ୍ତଯେ ଯେ ଭକ୍ଷଯନ୍ତୋ ନ ଵସୂନ୍ଯାନୃହୁଃ । ଯାନଗ୍ନଯୋ-ଽନ୍ଵତପ୍ଯନ୍ତ ଧିଷ୍ଣିଯା ଇଯ-ନ୍ତେଷାମଵଯା ଦୁରିଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵିଷ୍ଟି-ନ୍ନସ୍ତା-ଙ୍କୃଣୋତୁ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ॥ ନମଃ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଅଭି ଯେ ନୋ ଅଖ୍ଯନ୍. ଯଜ୍ଞକୃତୋ ଯଜ୍ଞକାମା-ସ୍ସୁଦେଵା ଅକାମା ଵୋ ଦକ୍ଷିଣା-ନ୍ନ ନୀନିମ ମା ନସ୍ତସ୍ମା ଦେନସଃ ପାପଯିଷ୍ଟ । ଯାଵନ୍ତୋ ଵୈ ସଦସ୍ଯାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଦକ୍ଷିଣ୍ଯାସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଯୋ ଦକ୍ଷିଣା-ନ୍ନ [ ] 31
ନଯେଦୈଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ ଯ-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵକର୍ମଣାନି ଜୁହୋତି ସଦସ୍ଯାନେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀଣାତ୍ଯସ୍ମେ ଦେଵାସୋ ଵପୁଷେ ଚିକିଥ୍ସତ ଯମାଶିରା ଦମ୍ପତୀ ଵାମମଶ୍ଞୁତଃ । ପୁମା-ନ୍ପୁତ୍ରୋ ଜାଯତେ ଵିନ୍ଦତେ ଵସ୍ଵଥ ଵିଶ୍ଵେ ଅରପା ଏଧତେ ଗୃହଃ ॥ ଆଶୀର୍ଦାଯା ଦମ୍ପତୀ ଵାମମଶ୍ଞୁତାମରିଷ୍ଟୋ ରାଯଃ ସଚତାଗ୍ଂ ସମୋକସା । ଯ ଆ-ଽସିଚ-ଥ୍ସ-ନ୍ଦୁଗ୍ଧ-ଙ୍କୁମ୍ଭ୍ଯା ସହେଷ୍ଟେନ ଯାମନ୍ନମତି-ଞ୍ଜହାତୁ ସଃ ॥ ସର୍ପିର୍ଗ୍ରୀଵୀ [ ] 32
ପୀଵର୍ଯସ୍ଯ ଜାଯା ପୀଵାନଃ ପୁତ୍ରା ଅକୃଶାସୋ ଅସ୍ଯ । ସହଜାନିର୍ଯ-ସ୍ସୁମଖସ୍ଯମାନ ଇନ୍ଦ୍ରାଯା-ଽଽଶିରଗ୍ଂ ସହ କୁମ୍ଭ୍ଯା-ଽଦାତ୍ ॥ ଆଶୀର୍ମ ଊର୍ଜମୁତ ସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵମିଷ-ନ୍ଦଧାତୁ ଦ୍ରଵିଣଗ୍ଂ ସଵର୍ଚସମ୍ । ସ-ଞ୍ଜଯନ୍ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସହସା-ଽହମିନ୍ଦ୍ର କୃଣ୍ଵାନୋ ଅନ୍ଯାଗ୍ଂ ଅଧରାନ୍ଥ୍ସପତ୍ନାନ୍ ॥ ଭୂତମସି ଭୂତେ ମା ଧା ମୁଖମସି ମୁଖ-ମ୍ଭୂଯାସ-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ପରିଗୃହ୍ଣାମି ଵିଶ୍ଵେ ତ୍ଵା ଦେଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଃ [ଵୈଶ୍ଵାନରାଃ, ପ୍ରଚ୍ଯାଵଯନ୍ତୁ] 33
ପ୍ରଚ୍ଯାଵଯନ୍ତୁ ଦିଵି ଦେଵା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵଯାଗ୍ଂସି ପୃଥିଵ୍ଯା-ମ୍ପାର୍ଥିଵା-ନ୍ଧ୍ରୁଵ-ନ୍ଧ୍ରୁଵେଣ ହଵିଷା-ଽଵ ସୋମ-ନ୍ନଯାମସି । ଯଥା ନ-ସ୍ସର୍ଵମିଜ୍ଜଗଦଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ଂ ସୁମନା ଅସତ୍ । ଯଥା ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଦ୍ଵିଶଃ କେଵଲୀ-ସ୍ସର୍ଵା-ସ୍ସମନସଃ କରତ୍ । ଯଥା ନ-ସ୍ସର୍ଵା ଇଦ୍ଦିଶୋ-ଽସ୍ମାକ-ଙ୍କେଵଲୀରସନ୍ନ୍ ॥ 34 ॥
ଶ୍ଯେନାଯ ପତ୍ଵନେ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମୋ ଵିଷ୍ଟମ୍ଭାଯ ଧର୍ମଣେ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମଃ ପରିଧଯେ ଜନପ୍ରଥନାଯ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମ ଊର୍ଜେ ହୋତ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମଃ ପଯସେ ହୋତ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମଃ ପ୍ରଜାପତଯେ ମନଵେ ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମ ଋତମୃତପା-ସ୍ସୁଵର୍ଵାଟ୍ଥ୍ସ୍ଵାହା ଵଟ୍ଥ୍ସ୍ଵଯମଭିଗୂର୍ତାଯ ନମସ୍ତୃମ୍ପନ୍ତାଗ୍ଂ ହୋତ୍ରା ମଧୋର୍ଘୃତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞପତିମୃଷଯ ଏନସା- [ଏନସା, ଆହୁଃ ।] 29
-ଽଽହୁଃ । ପ୍ରଜା ନିର୍ଭକ୍ତା ଅନୁତପ୍ଯମାନା ମଧଵ୍ଯୌ ସ୍ତୋକାଵପ ତୌ ରରାଧ ॥ ସ-ନ୍ନସ୍ତାଭ୍ଯାଗ୍ଂ ସୃଜତୁଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଘୋରା ଋଷଯୋ ନମୋ ଅସ୍ତ୍ଵେଭ୍ଯଃ । ଚକ୍ଷୁଷ ଏଷା-ମ୍ମନସଶ୍ଚ ସନ୍ଧୌ ବୃହସ୍ପତଯେ ମହି ଷ-ଦ୍ଦ୍ଯୁମନ୍ନମଃ ॥ ନମୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣେ ସ ଉ ପାତ୍ଵସ୍ମାନନନ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସୋମପା-ନ୍ମନ୍ଯମାନଃ । ପ୍ରାଣସ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସମରେ ନ ଧୀର ଏନଶ୍ଚକୃଵା-ନ୍ମହି ବଦ୍ଧ ଏଷାମ୍ ॥ ତଂ-ଵିଁଶ୍ଵକର୍ମ- [ତଂ-ଵିଁଶ୍ଵକର୍ମନ୍ନ୍, ପ୍ର ମୁଞ୍ଚା ସ୍ଵସ୍ତଯେ] 30
-ନ୍ପ୍ର ମୁଞ୍ଚା ସ୍ଵସ୍ତଯେ ଯେ ଭକ୍ଷଯନ୍ତୋ ନ ଵସୂନ୍ଯାନୃହୁଃ । ଯାନଗ୍ନଯୋ-ଽନ୍ଵତପ୍ଯନ୍ତ ଧିଷ୍ଣିଯା ଇଯ-ନ୍ତେଷାମଵଯା ଦୁରିଷ୍ଟ୍ଯୈ ସ୍ଵିଷ୍ଟି-ନ୍ନସ୍ତା-ଙ୍କୃଣୋତୁ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ॥ ନମଃ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଅଭି ଯେ ନୋ ଅଖ୍ଯନ୍. ଯଜ୍ଞକୃତୋ ଯଜ୍ଞକାମା-ସ୍ସୁଦେଵା ଅକାମା ଵୋ ଦକ୍ଷିଣା-ନ୍ନ ନୀନିମ ମା ନସ୍ତସ୍ମା ଦେନସଃ ପାପଯିଷ୍ଟ । ଯାଵନ୍ତୋ ଵୈ ସଦସ୍ଯାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଦକ୍ଷିଣ୍ଯାସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଯୋ ଦକ୍ଷିଣା-ନ୍ନ [ ] 31
ନଯେଦୈଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯେତ ଯ-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵକର୍ମଣାନି ଜୁହୋତି ସଦସ୍ଯାନେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀଣାତ୍ଯସ୍ମେ ଦେଵାସୋ ଵପୁଷେ ଚିକିଥ୍ସତ ଯମାଶିରା ଦମ୍ପତୀ ଵାମମଶ୍ଞୁତଃ । ପୁମା-ନ୍ପୁତ୍ରୋ ଜାଯତେ ଵିନ୍ଦତେ ଵସ୍ଵଥ ଵିଶ୍ଵେ ଅରପା ଏଧତେ ଗୃହଃ ॥ ଆଶୀର୍ଦାଯା ଦମ୍ପତୀ ଵାମମଶ୍ଞୁତାମରିଷ୍ଟୋ ରାଯଃ ସଚତାଗ୍ଂ ସମୋକସା । ଯ ଆ-ଽସିଚ-ଥ୍ସ-ନ୍ଦୁଗ୍ଧ-ଙ୍କୁମ୍ଭ୍ଯା ସହେଷ୍ଟେନ ଯାମନ୍ନମତି-ଞ୍ଜହାତୁ ସଃ ॥ ସର୍ପିର୍ଗ୍ରୀଵୀ [ ] 32
ପୀଵର୍ଯସ୍ଯ ଜାଯା ପୀଵାନଃ ପୁତ୍ରା ଅକୃଶାସୋ ଅସ୍ଯ । ସହଜାନିର୍ଯ-ସ୍ସୁମଖସ୍ଯମାନ ଇନ୍ଦ୍ରାଯା-ଽଽଶିରଗ୍ଂ ସହ କୁମ୍ଭ୍ଯା-ଽଦାତ୍ ॥ ଆଶୀର୍ମ ଊର୍ଜମୁତ ସୁପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵମିଷ-ନ୍ଦଧାତୁ ଦ୍ରଵିଣଗ୍ଂ ସଵର୍ଚସମ୍ । ସ-ଞ୍ଜଯନ୍ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସହସା-ଽହମିନ୍ଦ୍ର କୃଣ୍ଵାନୋ ଅନ୍ଯାଗ୍ଂ ଅଧରାନ୍ଥ୍ସପତ୍ନାନ୍ ॥ ଭୂତମସି ଭୂତେ ମା ଧା ମୁଖମସି ମୁଖ-ମ୍ଭୂଯାସ-ନ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା ପରିଗୃହ୍ଣାମି ଵିଶ୍ଵେ ତ୍ଵା ଦେଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଃ [ଵୈଶ୍ଵାନରାଃ, ପ୍ରଚ୍ଯାଵଯନ୍ତୁ] 33
ପ୍ରଚ୍ଯାଵଯନ୍ତୁ ଦିଵି ଦେଵା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵଯାଗ୍ଂସି ପୃଥିଵ୍ଯା-ମ୍ପାର୍ଥିଵା-ନ୍ଧ୍ରୁଵ-ନ୍ଧ୍ରୁଵେଣ ହଵିଷା-ଽଵ ସୋମ-ନ୍ନଯାମସି । ଯଥା ନ-ସ୍ସର୍ଵମିଜ୍ଜଗଦଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ଂ ସୁମନା ଅସତ୍ । ଯଥା ନ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଦ୍ଵିଶଃ କେଵଲୀ-ସ୍ସର୍ଵା-ସ୍ସମନସଃ କରତ୍ । ଯଥା ନ-ସ୍ସର୍ଵା ଇଦ୍ଦିଶୋ-ଽସ୍ମାକ-ଙ୍କେଵଲୀରସନ୍ନ୍ ॥ 34 ॥
(ଏନସା - ଵିଶ୍ଵକର୍ମନ୍ - ଯୋ ଦକ୍ଷିଣା-ନ୍ନ - ସର୍ପିର୍ଗ୍ରୀଵୀ - ଵୈଶ୍ଵନରା - ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 8)
ଯଦ୍ଵୈ ହୋତା-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁମଭ୍ଯାହ୍ଵଯତେ ଵଜ୍ରମେନମଭି ପ୍ରଵର୍ତଯତ୍ଯୁକ୍ଥଶା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ତ୍ରିପଦା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ର-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ଙ୍ଗାଯତ୍ରିଯୈଵ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତ ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀତ୍ଯାହ ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ଚତ୍ଵାର୍ଯେତାନ୍ଯ-କ୍ଷରାଣି ଚତୁଷ୍ପଦା ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନ-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭୈଵ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତ [ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତେ, ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ] 35
ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ ତୃତୀଯସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ସପ୍ତୈତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ ଶାକ୍ଵରୋ ଵଜ୍ରୋ ଵଜ୍ରେଣୈଵ ତୃତୀଯସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ସ ତ୍ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଯଥାସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯେ-ତ୍ତେଜଃ ପ୍ରାତ-ସ୍ସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଦଧୀତେନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ ପଶୂଗ୍ ସ୍ତୃତୀଯସଵନ ଇତ୍ଯୁକ୍ଥଶା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି [ ] 36
ତ୍ରିପଦା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ର-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ ଏଵ ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯଥୋ ତେଜୋ ଵୈ ଗାଯତ୍ରୀ ତେଜଃ ପ୍ରାତ-ସ୍ସଵନ-ନ୍ତେଜ ଏଵ ପ୍ରାତସ୍ସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତ ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀତ୍ଯାହ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ଚତ୍ଵାର୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ଚତୁଷ୍ପଦା ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନ ଏଵ ସଵନେ ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯଥୋ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନ- [ସଵନମ୍, ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ] 37
-ମିନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତ ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ ତୃତୀଯସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ସପ୍ତୈତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ ଶାକ୍ଵରାଃ ପଶଵୋ ଜାଗତ-ନ୍ତୃତୀଯସଵନ-ନ୍ତୃତୀଯସଵନ ଏଵ ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯଥୋ ପଶଵୋ ଵୈ ଜଗତୀ ପଶଵସ୍ତୃତୀଯସଵନ-ମ୍ପଶୂନେଵ ତୃତୀଯସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ ଯଦ୍ଵୈ ହୋତା-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁମଭ୍ଯାହ୍ଵଯତ ଆଵ୍ଯମସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ତଦ୍ଯନ୍ନା- [ତଦ୍ଯନ୍ନ, ଅପହନୀତ ପୁରା-ଽସ୍ଯ] 38
-ଽପହନୀତ ପୁରା-ଽସ୍ଯ ସଂଵଁଥ୍ସରା-ଦ୍ଗୃହ ଆ ଵେଵୀରଞ୍ଛୋଗ୍ଂସା ମୋଦ ଇଵେତି ପ୍ରତ୍ଯାହ୍ଵଯତେ ତେନୈଵ ତଦପ ହତେ ଯଥା ଵା ଆଯତା-ମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତ ଏଵମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପ୍ରତିଗର-ମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ ଯଦଭି ପ୍ରତିଗୃଣୀଯାଦ୍ଯଥା ଽଽଯତଯା ସମୃଚ୍ଛତେ ତାଦୃଗେଵ ତଦ୍ଯଦର୍ଧର୍ଚାଲ୍ଲୁପ୍ଯେତ ଯଥା ଧାଵଦ୍ଭ୍ଯୋ ହୀଯତେ ତାଦୃଗେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରବାହୁଗ୍ଵା ଋତ୍ଵିଜାମୁଦ୍ଗୀଥା ଉଦ୍ଗୀଥ ଏଵୋ-ଦ୍ଗାତୃଣା- [ଏଵୋ-ଦ୍ଗାତୃଣାମ୍, ଋଚଃ ପ୍ରଣଵ] 39
-ମୃଚଃ ପ୍ରଣଵ ଉକ୍ଥଶଗ୍ଂସିନା-ମ୍ପ୍ରତିଗରୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂଣାଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତ୍ଯନ୍ନାଦ ଏଵ ଭଵତ୍ଯା-ଽସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯାଂ-ଵାଁଜୀ ଜାଯତ ଇଯଂ-ଵୈଁ ହୋତା-ଽସାଵଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ଯଦାସୀନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂ ସତ୍ଯସ୍ଯା ଏଵ ତଦ୍ଧୋତା ନୈତ୍ଯାସ୍ତ ଇଵ ହୀଯମଥୋ ଇମାମେଵ ତେନ ଯଜମାନୋ ଦୁହେ ଯ-ତ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତ୍ଯମୁଷ୍ଯା ଏଵ ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନୈତି [ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନୈତି, ତିଷ୍ଠତୀଵ ହ୍ଯସାଵଥୋ] 40
ତିଷ୍ଠତୀଵ ହ୍ଯସାଵଥୋ ଅମୂମେଵ ତେନ ଯଜମାନୋ ଦୁହେ ଯଦାସୀନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂସତି ତସ୍ମାଦିତଃ ପ୍ରଦାନ-ନ୍ଦେଵା ଉପ ଜୀଵନ୍ତି ଯ-ତ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତି ତସ୍ମାଦମୁତଃ ପ୍ରଦାନ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯା ଉପ ଜୀଵନ୍ତି ଯ-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂସତି ପ୍ରତ୍ଯ-ନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତି ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ପ୍ରତୀଚୀଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ଯଦ୍ଵୈ ହୋତା-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁମଭ୍ଯାହ୍ଵଯତେ ଵଜ୍ରମେନମଭି ପ୍ରଵର୍ତଯତି ପରାଂଆ ଵର୍ତତେ ଵଜ୍ରମେଵ ତନ୍ନି କରୋତି ॥ 41 ॥
ଯଦ୍ଵୈ ହୋତା-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁମଭ୍ଯାହ୍ଵଯତେ ଵଜ୍ରମେନମଭି ପ୍ରଵର୍ତଯତ୍ଯୁକ୍ଥଶା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ତ୍ରିପଦା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ର-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ଙ୍ଗାଯତ୍ରିଯୈଵ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତ ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀତ୍ଯାହ ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ଚତ୍ଵାର୍ଯେତାନ୍ଯ-କ୍ଷରାଣି ଚତୁଷ୍ପଦା ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନ-ନ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭୈଵ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତ [ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତେ, ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ] 35
ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ ତୃତୀଯସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ସପ୍ତୈତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ ଶାକ୍ଵରୋ ଵଜ୍ରୋ ଵଜ୍ରେଣୈଵ ତୃତୀଯସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ସ ତ୍ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଯଥାସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯେ-ତ୍ତେଜଃ ପ୍ରାତ-ସ୍ସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଦଧୀତେନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନେ ପଶୂଗ୍ ସ୍ତୃତୀଯସଵନ ଇତ୍ଯୁକ୍ଥଶା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି [ ] 36
ତ୍ରିପଦା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ର-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ-ମ୍ପ୍ରାତସ୍ସଵନ ଏଵ ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯଥୋ ତେଜୋ ଵୈ ଗାଯତ୍ରୀ ତେଜଃ ପ୍ରାତ-ସ୍ସଵନ-ନ୍ତେଜ ଏଵ ପ୍ରାତସ୍ସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତ ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀତ୍ଯାହ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ଚତ୍ଵାର୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ଚତୁଷ୍ପଦା ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନ ଏଵ ସଵନେ ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯଥୋ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୈଁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗିନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମାଦ୍ଧ୍ଯଦିନ୍ନଗ୍ଂ ସଵନ- [ସଵନମ୍, ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ] 37
-ମିନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ମାଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦିନେ ସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତ ଉକ୍ଥଂ-ଵାଁଚୀନ୍ଦ୍ରାଯେତ୍ଯାହ ତୃତୀଯସଵନ-ମ୍ପ୍ରତିଗୀର୍ଯ ସପ୍ତୈତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣି ସପ୍ତପଦା ଶକ୍ଵରୀ ଶାକ୍ଵରାଃ ପଶଵୋ ଜାଗତ-ନ୍ତୃତୀଯସଵନ-ନ୍ତୃତୀଯସଵନ ଏଵ ପ୍ରତିଗରେ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ସମ୍ପାଦଯତ୍ଯଥୋ ପଶଵୋ ଵୈ ଜଗତୀ ପଶଵସ୍ତୃତୀଯସଵନ-ମ୍ପଶୂନେଵ ତୃତୀଯସଵନ ଆତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ ଯଦ୍ଵୈ ହୋତା-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁମଭ୍ଯାହ୍ଵଯତ ଆଵ୍ଯମସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ତଦ୍ଯନ୍ନା- [ତଦ୍ଯନ୍ନ, ଅପହନୀତ ପୁରା-ଽସ୍ଯ] 38
-ଽପହନୀତ ପୁରା-ଽସ୍ଯ ସଂଵଁଥ୍ସରା-ଦ୍ଗୃହ ଆ ଵେଵୀରଞ୍ଛୋଗ୍ଂସା ମୋଦ ଇଵେତି ପ୍ରତ୍ଯାହ୍ଵଯତେ ତେନୈଵ ତଦପ ହତେ ଯଥା ଵା ଆଯତା-ମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତ ଏଵମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପ୍ରତିଗର-ମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ ଯଦଭି ପ୍ରତିଗୃଣୀଯାଦ୍ଯଥା ଽଽଯତଯା ସମୃଚ୍ଛତେ ତାଦୃଗେଵ ତଦ୍ଯଦର୍ଧର୍ଚାଲ୍ଲୁପ୍ଯେତ ଯଥା ଧାଵଦ୍ଭ୍ଯୋ ହୀଯତେ ତାଦୃଗେଵ ତ-ତ୍ପ୍ରବାହୁଗ୍ଵା ଋତ୍ଵିଜାମୁଦ୍ଗୀଥା ଉଦ୍ଗୀଥ ଏଵୋ-ଦ୍ଗାତୃଣା- [ଏଵୋ-ଦ୍ଗାତୃଣାମ୍, ଋଚଃ ପ୍ରଣଵ] 39
-ମୃଚଃ ପ୍ରଣଵ ଉକ୍ଥଶଗ୍ଂସିନା-ମ୍ପ୍ରତିଗରୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୂଣାଂ-ଯଁ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତ୍ଯନ୍ନାଦ ଏଵ ଭଵତ୍ଯା-ଽସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯାଂ-ଵାଁଜୀ ଜାଯତ ଇଯଂ-ଵୈଁ ହୋତା-ଽସାଵଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ଯଦାସୀନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂ ସତ୍ଯସ୍ଯା ଏଵ ତଦ୍ଧୋତା ନୈତ୍ଯାସ୍ତ ଇଵ ହୀଯମଥୋ ଇମାମେଵ ତେନ ଯଜମାନୋ ଦୁହେ ଯ-ତ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତ୍ଯମୁଷ୍ଯା ଏଵ ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନୈତି [ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନୈତି, ତିଷ୍ଠତୀଵ ହ୍ଯସାଵଥୋ] 40
ତିଷ୍ଠତୀଵ ହ୍ଯସାଵଥୋ ଅମୂମେଵ ତେନ ଯଜମାନୋ ଦୁହେ ଯଦାସୀନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂସତି ତସ୍ମାଦିତଃ ପ୍ରଦାନ-ନ୍ଦେଵା ଉପ ଜୀଵନ୍ତି ଯ-ତ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତି ତସ୍ମାଦମୁତଃ ପ୍ରଦାନ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯା ଉପ ଜୀଵନ୍ତି ଯ-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀନ-ଶ୍ଶଗ୍ଂସତି ପ୍ରତ୍ଯ-ନ୍ତିଷ୍ଠ-ନ୍ପ୍ରତିଗୃଣାତି ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ପ୍ରତୀଚୀଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ଯଦ୍ଵୈ ହୋତା-ଽଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁମଭ୍ଯାହ୍ଵଯତେ ଵଜ୍ରମେନମଭି ପ୍ରଵର୍ତଯତି ପରାଂଆ ଵର୍ତତେ ଵଜ୍ରମେଵ ତନ୍ନି କରୋତି ॥ 41 ॥
(ସଵନେ ଵଜ୍ରମନ୍ତର୍ଧତ୍ତେ - ତ୍ରୀଣ୍ଯେତାନ୍ଯକ୍ଷରାଣୀ - ନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମାଧ୍ଯନ୍ଦିନଗ୍ଂ ସଵନଂ - ନୋ - ଦ୍ଗାତୃଣା - ମଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ନୈତି - ଵର୍ତଯତ୍ଯ - ଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 9)
ଉପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ଵାକ୍ଷସଦସି ଵାକ୍ପାଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁପାଭ୍ଯାମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଯ-କ୍ଷାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗୃହ୍ଣା-ମ୍ଯୁପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସ୍ଯୃତସଦସି ଚକ୍ଷୁଷ୍ପାଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁପାଭ୍ଯାମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯୁପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ଶ୍ରୁତସଦସି ଶ୍ରୋତ୍ରପାଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁପାଭ୍ଯାମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାମି ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣଵୁରୁକ୍ରମୈଷ ତେ ସୋମସ୍ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ [ସୋମସ୍ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ, ତ-ନ୍ତେ] 42
ତ-ନ୍ତେ ଦୁଶ୍ଚକ୍ଷା ମା-ଽଵ ଖ୍ଯନ୍ମଯି ଵସୁଃ ପୁରୋଵସୁର୍ଵାକ୍ପା ଵାଚ-ମ୍ମେ ପାହି ମଯି ଵସୁର୍ଵିଦଦ୍ଵସୁଶ୍ଚକ୍ଷୁଷ୍ପାଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ର୍ମେ ପାହି ମଯି ଵସୁଃ ସଂଯଁଦ୍ଵସୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରପା-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମେ ପାହି ଭୂରସି ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଶ୍ମୀନା-ମ୍ପ୍ରାଣପାଃ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମେ ପାହି ଧୂରସି ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଶ୍ମୀନାମପାନପା ଅପାନ-ମ୍ମେ ପାହି ଯୋ ନ ଇନ୍ଦ୍ରଵାଯୂ ମିତ୍ରାଵରୁଣା-ଵଶ୍ଵିନାଵଭିଦାସତି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ ଉତ୍ପିପୀତେ ଶୁଭସ୍ପତୀ ଇଦମହ-ନ୍ତମଧର-ମ୍ପାଦଯାମି ଯଥେନ୍ଦ୍ରା-ଽହମୁତ୍ତମଶ୍ଚେତଯାନି ॥ 43 ॥
ଉପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ଵାକ୍ଷସଦସି ଵାକ୍ପାଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁପାଭ୍ଯାମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଯ-କ୍ଷାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗୃହ୍ଣା-ମ୍ଯୁପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସ୍ଯୃତସଦସି ଚକ୍ଷୁଷ୍ପାଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁପାଭ୍ଯାମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯୁପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ଶ୍ରୁତସଦସି ଶ୍ରୋତ୍ରପାଭ୍ଯା-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁପାଭ୍ଯାମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷାଭ୍ଯା-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାମି ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵଦେଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣଵୁରୁକ୍ରମୈଷ ତେ ସୋମସ୍ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ [ସୋମସ୍ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷସ୍ଵ, ତ-ନ୍ତେ] 42
ତ-ନ୍ତେ ଦୁଶ୍ଚକ୍ଷା ମା-ଽଵ ଖ୍ଯନ୍ମଯି ଵସୁଃ ପୁରୋଵସୁର୍ଵାକ୍ପା ଵାଚ-ମ୍ମେ ପାହି ମଯି ଵସୁର୍ଵିଦଦ୍ଵସୁଶ୍ଚକ୍ଷୁଷ୍ପାଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ର୍ମେ ପାହି ମଯି ଵସୁଃ ସଂଯଁଦ୍ଵସୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରପା-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମେ ପାହି ଭୂରସି ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଶ୍ମୀନା-ମ୍ପ୍ରାଣପାଃ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମେ ପାହି ଧୂରସି ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଶ୍ମୀନାମପାନପା ଅପାନ-ମ୍ମେ ପାହି ଯୋ ନ ଇନ୍ଦ୍ରଵାଯୂ ମିତ୍ରାଵରୁଣା-ଵଶ୍ଵିନାଵଭିଦାସତି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ ଉତ୍ପିପୀତେ ଶୁଭସ୍ପତୀ ଇଦମହ-ନ୍ତମଧର-ମ୍ପାଦଯାମି ଯଥେନ୍ଦ୍ରା-ଽହମୁତ୍ତମଶ୍ଚେତଯାନି ॥ 43 ॥
(ରକ୍ଷସ୍ଵ - ଭ୍ର୍ରାତୃଵ୍ଯ - ସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ ଚ) (ଅ. 10)
ପ୍ର ସୋ ଅଗ୍ନେ ତଵୋତିଭିଃ ସୁଵୀରାଭିସ୍ତରତି ଵାଜକର୍ମଭିଃ । ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସଖ୍ଯମାଵିଥ ॥ ପ୍ର ହୋତ୍ରେ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ-ଵଁଚୋ-ଽଗ୍ନଯେ ଭରତା ବୃହତ୍ । ଵିପା-ଞ୍ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂଷି ବିଭ୍ରତେ ନ ଵେଧସେ ॥ ଅଗ୍ନେ ତ୍ରୀ ତେ ଵାଜିନା ତ୍ରୀ ଷଧସ୍ଥା ତିସ୍ରସ୍ତେ ଜିହ୍ଵା ଋତଜାତ ପୂର୍ଵୀଃ । ତିସ୍ର ଉ ତେ ତନୁଵୋ ଦେଵଵାତାସ୍ତାଭିର୍ନଃ ପାହି ଗିରୋ ଅପ୍ରଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ ସଂ-ଵାଁ-ଙ୍କର୍ମଣା ସମିଷା [ସମିଷା, ହିନୋମୀନ୍ଦ୍ରା-ଵିଷ୍ଣୂ] 44
ହିନୋମୀନ୍ଦ୍ରା-ଵିଷ୍ଣୂ ଅପସସ୍ପାରେ ଅସ୍ଯ । ଜୁଷେଥାଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣ-ଞ୍ଚ ଧତ୍ତମରିଷ୍ଟୈର୍ନଃ ପଥିଭିଃ ପାରଯନ୍ତା ॥ ଉଭା ଜିଗ୍ଯଥୁର୍ନ ପରା ଜଯେଥେ ନ ପରା ଜିଗ୍ଯେ କତରଶ୍ଚନୈନୋଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ଯଦପସ୍ପୃଧେଥା-ନ୍ତ୍ରେଧା ସହସ୍ରଂ-ଵିଁ ତଦୈରଯେଥାମ୍ ॥ ତ୍ରୀଣ୍ଯାଯୂଗ୍ଂଷି ତଵ ଜାତଵେଦସ୍ତିସ୍ର ଆଜାନୀରୁଷସସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ । ତାଭିର୍ଦେଵାନାମଵୋ ଯକ୍ଷି ଵିଦ୍ଵାନଥା [ଵିଦ୍ଵାନଥ, ଭଵ ଯଜମାନାଯ ଶଂଯୋଁଃ ।] 45
-ଭଵ ଯଜମାନାଯ ଶଂଯୋଁଃ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତ୍ରୀଣି ତ୍ରିଧାତୂନ୍ଯା କ୍ଷେତି ଵିଦଥା କଵିଃ । ସ ତ୍ରୀଗ୍ଂରେକାଦଶାଗ୍ଂ ଇହ ॥ ଯକ୍ଷଚ୍ଚ ପିପ୍ରଯଚ୍ଚ ନୋ ଵିପ୍ରୋ ଦୂତଃ ପରିଷ୍କୃତଃ । ନଭନ୍ତାମନ୍ଯକେ ସମେ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଵିଷ୍ଣୂ ଦୃଗ୍ଂହିତା-ଶ୍ଶମ୍ବରସ୍ଯ ନଵ ପୁରୋ ନଵତି-ଞ୍ଚ- ଶ୍ଞଥିଷ୍ଟମ୍ । ଶତଂ-ଵଁର୍ଚିନଃ ସହସ୍ର-ଞ୍ଚ ସାକଗ୍ଂ ହଥୋ ଅପ୍ରତ୍ଯସୁରସ୍ଯ ଵୀରାନ୍ ॥ ଉତ ମାତା ମହିଷ ମନ୍ଵଵେନଦମୀ ତ୍ଵା ଜହତି ପୁତ୍ର ଦେଵାଃ । ଅଥାବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଵୃତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରୋ ହନିଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସଖେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵିତରଂ-ଵିଁକ୍ରମସ୍ଵ ॥ 46 ॥
ପ୍ର ସୋ ଅଗ୍ନେ ତଵୋତିଭିଃ ସୁଵୀରାଭିସ୍ତରତି ଵାଜକର୍ମଭିଃ । ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଗ୍ଂ ସଖ୍ଯମାଵିଥ ॥ ପ୍ର ହୋତ୍ରେ ପୂର୍ଵ୍ଯଂ-ଵଁଚୋ-ଽଗ୍ନଯେ ଭରତା ବୃହତ୍ । ଵିପା-ଞ୍ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଂଷି ବିଭ୍ରତେ ନ ଵେଧସେ ॥ ଅଗ୍ନେ ତ୍ରୀ ତେ ଵାଜିନା ତ୍ରୀ ଷଧସ୍ଥା ତିସ୍ରସ୍ତେ ଜିହ୍ଵା ଋତଜାତ ପୂର୍ଵୀଃ । ତିସ୍ର ଉ ତେ ତନୁଵୋ ଦେଵଵାତାସ୍ତାଭିର୍ନଃ ପାହି ଗିରୋ ଅପ୍ରଯୁଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ ସଂ-ଵାଁ-ଙ୍କର୍ମଣା ସମିଷା [ସମିଷା, ହିନୋମୀନ୍ଦ୍ରା-ଵିଷ୍ଣୂ] 44
ହିନୋମୀନ୍ଦ୍ରା-ଵିଷ୍ଣୂ ଅପସସ୍ପାରେ ଅସ୍ଯ । ଜୁଷେଥାଂ-ଯଁଜ୍ଞ-ନ୍ଦ୍ରଵିଣ-ଞ୍ଚ ଧତ୍ତମରିଷ୍ଟୈର୍ନଃ ପଥିଭିଃ ପାରଯନ୍ତା ॥ ଉଭା ଜିଗ୍ଯଥୁର୍ନ ପରା ଜଯେଥେ ନ ପରା ଜିଗ୍ଯେ କତରଶ୍ଚନୈନୋଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୋ ଯଦପସ୍ପୃଧେଥା-ନ୍ତ୍ରେଧା ସହସ୍ରଂ-ଵିଁ ତଦୈରଯେଥାମ୍ ॥ ତ୍ରୀଣ୍ଯାଯୂଗ୍ଂଷି ତଵ ଜାତଵେଦସ୍ତିସ୍ର ଆଜାନୀରୁଷସସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ । ତାଭିର୍ଦେଵାନାମଵୋ ଯକ୍ଷି ଵିଦ୍ଵାନଥା [ଵିଦ୍ଵାନଥ, ଭଵ ଯଜମାନାଯ ଶଂଯୋଁଃ ।] 45
-ଭଵ ଯଜମାନାଯ ଶଂଯୋଁଃ ॥ ଅଗ୍ନିସ୍ତ୍ରୀଣି ତ୍ରିଧାତୂନ୍ଯା କ୍ଷେତି ଵିଦଥା କଵିଃ । ସ ତ୍ରୀଗ୍ଂରେକାଦଶାଗ୍ଂ ଇହ ॥ ଯକ୍ଷଚ୍ଚ ପିପ୍ରଯଚ୍ଚ ନୋ ଵିପ୍ରୋ ଦୂତଃ ପରିଷ୍କୃତଃ । ନଭନ୍ତାମନ୍ଯକେ ସମେ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରାଵିଷ୍ଣୂ ଦୃଗ୍ଂହିତା-ଶ୍ଶମ୍ବରସ୍ଯ ନଵ ପୁରୋ ନଵତି-ଞ୍ଚ- ଶ୍ଞଥିଷ୍ଟମ୍ । ଶତଂ-ଵଁର୍ଚିନଃ ସହସ୍ର-ଞ୍ଚ ସାକଗ୍ଂ ହଥୋ ଅପ୍ରତ୍ଯସୁରସ୍ଯ ଵୀରାନ୍ ॥ ଉତ ମାତା ମହିଷ ମନ୍ଵଵେନଦମୀ ତ୍ଵା ଜହତି ପୁତ୍ର ଦେଵାଃ । ଅଥାବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଵୃତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରୋ ହନିଷ୍ଯନ୍-ଥ୍ସଖେ ଵିଷ୍ଣୋ ଵିତରଂ-ଵିଁକ୍ରମସ୍ଵ ॥ 46 ॥
(ଇଷା - ଽଥ - ତ୍ଵା - ତ୍ରଯୋଦଶ ଚ) (ଅ. 11)
(ଯୋ ଵୈ ପଵମାନାନାଂ - ତ୍ରୀଣି - ପରିଭୂରଃ - ସ୍ଫ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତି - ର୍ଭକ୍ଷେହି - ମହୀନା-ମ୍ପଯୋ-ଽସି - ଦେଵ ସଵିତରେତତ୍ତେ - ଶ୍ଯେନାଯ - ଯଦ୍ଵୈ ହୋତୋ - ପଯାମଗୃହୀତୋ-ଽସି ଵାକ୍ଷସତ୍ - ପ୍ର ସୋ ଅଗ୍ନ - ଏକାଦଶ )
(ଯୋ ଵୈ - ସ୍ଫ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵସ୍ତିଃ - ସ୍ଵଧାଯୈ ନମଃ - ପ୍ରମୁଞ୍ଚ - ତିଷ୍ଠତୀଵ - ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶତ୍ )
(ଯୋ ଵୈ ପଵମାନାନାମ୍, ଵିକ୍ରମସ୍ଵ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ନ୍ତୃତୀଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥