4.1 - യുഞ്ജാനഃ പ്രഥമമ്മനഃ - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ഞ്ചതുര്ഥകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ പ്രശ്നഃ- അഗ്നിചിത്യങ്ഗ മന്ത്രപാഠാഭിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
യുഞ്ജാനഃ പ്രഥമ-മ്മനസ്തത്വായ സവിതാ ധിയഃ । അഗ്നി-ഞ്ജ്യോതിര്നിചായ്യ പൃഥിവ്യാ അദ്ധ്യാ ഽഭരത് ॥ യുക്ത്വായ മനസാ ദേവാന്-ഥ്സുവര്യതോ ധിയാ ദിവമ് । ബൃഹജ്ജ്യോതിഃ കരിഷ്യത-സ്സവിതാ പ്രസുവാതി താന് ॥ യുക്തേന മനസാ വയ-ന്ദേവസ്യ സവിതു-സ്സവേ । സുവര്ഗേയായ ശക്ത്യൈ ॥ യുഞ്ജതേ മന ഉത യുഞ്ജതേ ധിയോ വിപ്രാ വിപ്രസ്യ ബൃഹതോ വിപശ്ചിതഃ । വി ഹോത്രാ ദധേ വയുനാ വിദേക ഇ- [വയുനാ വിദേക ഇത്, മഹീ ദേവസ്യ] 1
-ന്മഹീ ദേവസ്യ സവിതുഃ പരിഷ്ടുതിഃ ॥ യുജേ വാ-മ്ബ്രഹ്മ പൂര്വ്യ-ന്നമോഭിര്വി ശ്ലോകാ യന്തി പഥ്യേവ സൂരാഃ । ശൃണ്വന്തി വിശ്വേ അമൃതസ്യ പുത്രാ ആ യേ ധാമാനി ദിവ്യാനി തസ്ഥുഃ ॥ യസ്യ പ്രയാണമന്വന്യ ഇദ്യയുര്ദേവാ ദേവസ്യ മഹിമാനമര്ചതഃ । യഃ പാര്ഥിവാനി വിമമേ സ ഏതശോ രജാഗ്ംസി ദേവ-സ്സവിതാ മഹിത്വനാ ॥ ദേവ സവിതഃ പ്രസുവ യജ്ഞ-മ്പ്രസവ [ ] 2
യജ്ഞപതി-മ്ഭഗായ ദിവ്യോ ഗന്ധര്വഃ । കേതപൂഃ കേതന്നഃ പുനാതു വാചസ്പതിര്വാചമദ്യ സ്വദാതി നഃ ॥ ഇമ-ന്നോ ദേവ സവിതര്യജ്ഞ-മ്പ്രസുവ ദേവായുവഗ്ം സഖിവിദഗ്ം സത്രാജിത-ന്ധനജിതഗ്ം സുവര്ജിതമ് ॥ ഋചാ സ്തോമഗ്ം സമര്ധയ ഗായത്രേണ രഥന്തരമ് । ബൃഹ-ദ്ഗായത്രവര്തനി ॥ ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവേ ഽശ്വിനോര്ബാഹുഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാ-ങ്ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ ഽഽദദേ-ഽങ്ഗിരസ്വദഭ്രിരസി നാരി- [നാരിഃ, അസി പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥാ-] 3
-രസി പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥാ-ദഗ്നി-മ്പുരീഷ്യമങ്ഗിരസ്വദാ ഭര ത്രൈഷ്ടുഭേന ത്വാ ഛന്ദസാ ഽഽദദേ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്ബഭ്രിരസി നാരിരസി ത്വയാ വയഗ്ം സധസ്ഥ ആഗ്നിഗ്ം ശകേമ ഖനിതു-മ്പുരീഷ്യ-ഞ്ജാഗതേന ത്വാ ഛന്ദസാ ഽഽദദേ-ഽങ്ഗിരസ്വദ്ധസ്ത ആധായ സവിതാ ബിഭ്രദഭ്രിഗ്ം ഹിരണ്യയീമ് । തയാ ജ്യോതിരജസ്ര-മിദഗ്നി-ങ്ഖാത്വീ ന ആ ഭരാനുഷ്ടുഭേന ത്വാ ഛന്ദസാ ഽഽദദേ-ഽങ്ഗിരസ്വത് ॥ 4 ॥

(ഇ--ദ്യജ്ഞ-മ്പ്രസുവ - നാരി - രാനുഷ്ടുഭേന ത്വാ ഛന്ദസാ - ത്രീണി ച) (അ. 1)
ഇമാമഗൃഭ്ണ-ന്രശനാമൃതസ്യ പൂര്വ ആയുഷി വിദഥേഷു കവ്യാ । തയാ ദേവാ-സ്സുതമാ ബഭൂവുര്-ഋതസ്യ സാമന്-ഥ്സരമാരപന്തീ ॥ പ്രതൂര്തം-വാഁജിന്നാ ദ്രവ വരിഷ്ഠാമനു സംവഁതമ് । ദിവി തേ ജന്മ പരമമന്തരിക്ഷേ നാഭിഃ പൃഥിവ്യാമധി യോനിഃ ॥ യുഞ്ജാഥാഗ്ം രാസഭം-യുഁവമസ്മിന്. യാമേ വൃഷണ്വസൂ । അഗ്നി-മ്ഭരന്തമസ്മയുമ് ॥ യോഗേയോഗേ തവസ്തരം-വാഁജേവാജേ ഹവാമഹേ । സഖായ ഇന്ദ്രമതയേ ॥ പ്രതൂര്വ- [പ്രതൂര്വന്ന്, ഏഹ്യവക്രാമന്നശസ്തീ] 5
-ന്നേഹ്യവക്രാമന്നശസ്തീ രുദ്രസ്യ ഗാണപത്യാ-ന്മയോഭൂരേഹി । ഉര്വന്തരിക്ഷമന്വിഹി സ്വസ്തി ഗവ്യൂതിരഭയാനി കൃണ്വന്ന് ॥ പൂഷ്ണാ സയുജാ സഹ । പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥാദഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ-മങ്ഗിരസ്വ-ദച്ഛേഹ്യഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ -മങ്ഗിരസ്വദ-ച്ഛേമോ-ഽഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ-മങ്ഗിരസ്വ-ദ്ഭരിഷ്യാമോ-ഽഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ-മങ്ഗിരസ്വ-ദ്ഭരാമഃ ॥ അന്വഗ്നിരുഷസാ-മഗ്രമഖ്യ-ദന്വഹാനി പ്രഥമോ ജാതവേദാഃ । അനു സൂര്യസ്യ [സൂര്യസ്യ, പുരുത്രാ ച] 6
പുരുത്രാ ച രശ്മീനനു ദ്യാവാപൃഥിവീ ആ തതാന ॥ ആഗത്യ വാജ്യദ്ധ്വന-സ്സര്വാ മൃധോ വിധൂനുതേ । അഗ്നിഗ്ം സധസ്ഥേ മഹതി ചക്ഷുഷാ നി ചികീഷതേ ॥ ആക്രമ്യ വാജി-ന്പൃഥിവീമഗ്നിമിച്ഛ രുചാ ത്വമ് । ഭൂമ്യാ വൃത്വായ നോ ബ്രൂഹി യതഃ ഖനാമ തം-വഁയമ് ॥ ദ്യൌസ്തേ പൃഷ്ഠ-മ്പൃഥിവീ സധസ്ഥമാത്മാ ഽന്തരിക്ഷഗ്ം സമുദ്രസ്തേ യോനിഃ । വിഖ്യായ ചക്ഷുഷാ ത്വമഭി തിഷ്ഠ [ത്വമഭി തിഷ്ഠ, പൃതന്യതഃ ।] 7
പൃതന്യതഃ ॥ ഉത്ക്രാമ മഹതേ സൌഭഗായാ-സ്മാദാസ്ഥാനാ-ദ്ദ്രവിണോദാ വാജിന്ന് । വയഗ്ഗ് സ്യാമ സുമതൌ പൃഥിവ്യാ അഗ്നി-ങ്ഖനിഷ്യന്ത ഉപസ്ഥേ അസ്യാഃ ॥ ഉദക്രമീ-ദ്ദ്രവിണോദാ വാജ്യര്വാ-ഽക-സ്സ ലോകഗ്ം സുകൃത-മ്പൃഥിവ്യാഃ । തതഃ ഖനേമ സുപ്രതീകമഗ്നിഗ്ം സുവോ രുഹാണാ അധി നാക ഉത്തമേ ॥ അപോ ദേവീരുപ സൃജ മധുമതീരയക്ഷ്മായ പ്രജാഭ്യഃ । താസാഗ് സ്ഥാനാദുജ്ജിഹതാ-മോഷധയ-സ്സുപിപ്പലാഃ ॥ ജിഘ- [ജിഘര്മി, അഗ്നി-മ്മനസാ] 8
-ര്മ്യഗ്നി-മ്മനസാ ഘൃതേന പ്രതിക്ഷ്യന്ത-മ്ഭുവനാനി വിശ്വാ । പൃഥു-ന്തിരശ്ചാ വയസാ ബൃഹന്തം-വ്യഁചിഷ്ഠമന്നഗ്ം രഭസം-വിഁദാനമ് ॥ ആ ത്വാ ജിഘര്മി വചസാ ഘൃതേനാ-ഽരക്ഷസാ മനസാ തജ്ജുഷസ്വ । മര്യശ്രീ-സ്സ്പൃഹയ-ദ്വര്ണോ അഗ്നിര്നാ-ഽഭിമൃശേ തനുവാ ജര്ഹൃഷാണഃ ॥ പരി വാജപതിഃ കവിരഗ്നിര്-ഹവ്യാന്യക്രമീത് । ദധ-ദ്രത്നാനി ദാശുഷേ ॥ പരി ത്വാ-ഽഗ്നേ പുരം-വഁയം-വിഁപ്രഗ്ം സഹസ്യ ധീമഹി । ധൃഷ-ദ്വര്ണ-ന്ദിവേദിവേ ഭേത്താര-മ്ഭങ്ഗുരാവതഃ ॥ ത്വമഗ്നേ ദ്യുഭിസ്ത്വ-മാശുശുക്ഷണിസ്ത്വ-മദ്ഭ്യസ്ത്വ-മശ്മനസ്പരി । ത്വം-വഁനേഭ്യ സ്ത്വമോഷധീഭ്യ സ്ത്വ-ന്നൃണാ-ന്നൃപതേ ജായസേ ശുചിഃ ॥ 9 ॥

(പ്രതൂര്വന്ഥ് - സൂര്യസ്യ - തിഷ്ഠ - ജിഘര്മി - ഭേത്താരം - ഁവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 2)
ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവേ-ഽശ്വിനോ ര്ബാഹുഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാ-മ്പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ-മങ്ഗിരസ്വ-ത്ഖനാമി ॥ ജ്യോതിഷ്മന്ത-ന്ത്വാ-ഽഗ്നേ സുപ്രതീകമജസ്രേണ ഭാനുനാ ദീദ്യാനമ് । ശിവ-മ്പ്രജാഭ്യോ-ഽഹിഗ്ം സന്ത-മ്പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ -മങ്ഗിരസ്വ-ത്ഖനാമി ॥ അപാ-മ്പൃഷ്ഠമസി സപ്രഥാ ഉര്വഗ്നി-മ്ഭരിഷ്യദപരാവപിഷ്ഠമ് । വര്ധമാന-മ്മഹ ആ ച പുഷ്കര-ന്ദിവോ മാത്രയാ വരിണാ പ്രഥസ്വ ॥ ശര്മ ച സ്ഥോ [ശര്മ ച സ്ഥഃ, വര്മ ച] 10
വര്മ ച സ്ഥോ അച്ഛിദ്രേ ബഹുലേ ഉഭേ । വ്യചസ്വതീ സം-വഁസാഥാ-മ്ഭര്തമഗ്നി-മ്പുരീഷ്യമ് ॥ സംവഁസാഥാഗ്ം സുവര്വിദാ സമീചീ ഉരസാ ത്മനാ । അഗ്നിമന്ത ര്ഭരിഷ്യന്തീ ജ്യോതിഷ്മന്ത മജസ്രമിത് ॥ പുരീഷ്യോ-ഽസി വിശ്വഭരാഃ । അഥര്വാ ത്വാ പ്രഥമോ നിരമന്ഥദഗ്നേ ॥ ത്വാമഗ്നേ പുഷ്കരാദദ്ധ്യഥര്വാ നിരമന്ഥത । മൂര്ധ്നോ വിശ്വസ്യ വാഘതഃ ॥ തമു ത്വാ ദദ്ധ്യങ്ങൃഷിഃ പുത്ര ഈധേ [പുത്ര ഈധേ, അഥര്വണഃ ।] 11
അഥര്വണഃ । വൃത്രഹണ-മ്പുരന്ദരമ് ॥ തമു ത്വാ പാഥ്യോ വൃഷാ സമീധേ ദസ്യുഹന്തമമ് । ധനഞ്ജയഗ്ം രണേരണേ ॥ സീദ ഹോത-സ്സ്വ ഉ ലോകേ ചികിത്വാന്-ഥ്സാദയാ യജ്ഞഗ്ം സുകൃതസ്യ യോനൌ । ദേവാവീര്ദേവാന്. ഹവിഷാ യജാസ്യഗ്നേ ബൃഹ-ദ്യജമാനേ വയോ ധാഃ ॥ നി ഹോതാ ഹോതൃഷദനേ വിദാനസ്ത്വേഷോ ദീദിവാഗ്ം അസദ-ഥ്സുദക്ഷഃ । അദബ്ധവ്രത പ്രമതിര്വസിഷ്ഠ-സ്സഹസ്ര-മ്ഭര-ശ്ശുചിജിഹ്വോ അഗ്നിഃ ॥ സഗ്ം സീദസ്വ മഹാഗ്ം അസി ശോചസ്വ [ശോചസ്വ, ദേവവീതമഃ ।] 12
ദേവവീതമഃ । വി ധൂമമഗ്നേ അരുഷ-മ്മിയേദ്ധ്യ സൃജ പ്രശസ്ത ദര്ശതമ് ॥ ജനിഷ്വാ ഹി ജേന്യോ അഗ്രേ അഹ്നാഗ്ം ഹിതോ ഹിതേഷ്വരുഷോ വനേഷു । ദമേദമേ സപ്ത രത്നാ ദധാനോ-ഽഗ്നിര്ഹോതാ നി ഷസാദാ യജീയാന് ॥ 13 ॥

(സ്ഥ - ഈധേ - ശോചസ്വ - സപ്തവിഗ്ംശതിശ്ച) - (അ. 3)
സ-ന്തേ വായുര്മാതരിശ്വാ ദധാതൂത്താനായൈ ഹൃദയം-യഁദ്വിലിഷ്ടമ് । ദേവാനാം-യഁശ്ചരതി പ്രാണഥേന തസ്മൈ ച ദേവി വഷഡസ്തു തുഭ്യമ് ॥ സുജാതോ ജ്യോതിഷാ സഹ ശര്മ വരൂഥമാ-ഽസദ-സ്സുവഃ । വാസോ അഗ്നേ വിശ്വരൂപഗ്ം സംവ്യഁയസ്വ വിഭാവസോ ॥ ഉദു തിഷ്ഠ സ്വദ്ധ്വരാവാ നോ ദേവ്യാ കൃപാ । ദൃശേ ച ഭാസാ ബൃഹതാ സുശുക്വനിരാ-ഽഗ്നേ യാഹി സുശസ്തിഭിഃ ॥ 14 ॥
ഊര്ധ്വ ഊ ഷു ണ ഊതയേ തിഷ്ഠാ ദേവോ ന സവിതാ । ഊര്ധ്വോ വാജസ്യ സനിതാ യദഞ്ജിഭി-ര്വാഘദ്ഭി-ര്വിഹ്വയാമഹേ ॥ സ ജാതോ ഗര്ഭോ അസി രോദസ്യോരഗ്നേ ചാരുര്വിഭൃത ഓഷധീഷു । ചിത്ര-ശ്ശിശുഃ പരി തമാഗ്സ്യക്തഃ പ്ര മാതൃഭ്യോ അധി കനിക്രദദ്ഗാഃ ॥ സ്ഥിരോ ഭവ വീഡ്വങ്ഗ ആശുര്ഭവ വാജ്യര്വന്ന് । പൃഥുര്ഭവ സുഷദസ്ത്വമഗ്നേഃ പുരീഷവാഹനഃ ॥ ശിവോ ഭവ [ ] 15
പ്രജാഭ്യോ മാനുഷീഭ്യസ്ത്വമങ്ഗിരഃ । മാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അഭി ശൂശുചോ മാ-ഽന്തരിക്ഷ-മ്മാ വനസ്പതീന് ॥ പ്രൈതു വാജീ കനിക്രദ-ന്നാനദ-ദ്രാസഭഃ പത്വാ । ഭരന്നഗ്നി-മ്പുരീഷ്യ-മ്മാ പാദ്യായുഷഃ പുരാ ॥ രാസഭോ വാ-ങ്കനിക്രദ-ഥ്സുയുക്തോ വൃഷണാ രഥേ । സ വാമഗ്നി-മ്പുരീഷ്യമാശുര്ദൂതോ വഹാദിതഃ ॥ വൃഷാ-ഽഗ്നിം-വൃഁഷണ-മ്ഭരന്നപാ-ങ്ഗര്ഭഗ്ം സമുദ്രിയമ് । അഗ്ന ആ യാഹി [ ] 16
വീതയ ഋതഗ്ം സത്യമ് ॥ ഓഷധയഃ പ്രതി ഗൃഹ്ണീതാ-ഽഗ്നിമേതഗ്ം ശിവമായന്തമഭ്യത്ര യുഷ്മാന് । വ്യസ്യന് വിശ്വാ അമതീരരാതീ-ര്നിഷീദന്നോ അപ ദുര്മതിഗ്ം ഹനത് ॥ ഓഷധയഃ പ്രതി മോദദ്ധ്വമേന-മ്പുഷ്പാവതീ-സ്സുപിപ്പലാഃ । അയം-വോഁ ഗര്ഭ ഋത്വിയഃ പ്രത്നഗ്ം സധസ്ഥമാ ഽസദത് ॥ 17 ॥

(സുശസ്തിഭിഃ - ശിവോ ഭവ - യാഹി - ഷട്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
വി പാജസാ പൃഥുനാ ശോശുചാനോ ബാധസ്വ ദ്വിഷോ രക്ഷസോ അമീവാഃ । സുശര്മണോ ബൃഹത-ശ്ശര്മണി സ്യാമഗ്നേരഹഗ്ം സുഹവസ്യ പ്രണീതൌ ॥ ആപോ ഹി ഷ്ഠാ മയോഭുവസ്താ ന ഊര്ജേ ദധാതന । മഹേ രണായ ചക്ഷസേ ॥ യോ വഃ ശിവതമോ രസസ്തസ്യ ഭാജയതേഹ നഃ । ഉശതീരിവ മാതരഃ ॥ തസ്മാ അര-ങ്ഗമാമ വോ യസ്യ ക്ഷയായ ജിന്വഥ । ആപോ ജനയഥാ ച നഃ ॥ മിത്ര- [മിത്രഃ, സഗ്ംസൃജ്യ] 18
-സ്സഗ്ംസൃജ്യ പൃഥിവീ-മ്ഭൂമി-ഞ്ച ജ്യോതിഷാ സഹ । സുജാത-ഞ്ജാതവേദസമഗ്നിം-വൈഁശ്വാനരം-വിഁഭുമ് ॥ അയക്ഷ്മായ ത്വാ സഗ്ം സൃജാമി പ്രജാഭ്യഃ । വിശ്വേ ത്വാ ദേവാ വൈശ്വാനരാ-സ്സഗ്ം സൃജന്ത്വാ-നുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വത് ॥ രുദ്രാ-സ്സഭൃന്ത്യ പൃഥിവീ-മ്ബൃഹജ്ജ്യോതി-സ്സമീധിരേ । തേഷാ-മ്ഭാനുരജസ്ര ഇച്ഛുക്രോ ദേവേഷു രോചതേ ॥ സഗ്ം സൃഷ്ടാം-വഁസുഭീ രുദ്രൈര്ധീരൈഃ കര്മണ്യാ-മ്മൃദമ് । ഹസ്താഭ്യാ-മ്മൃദ്വീ-ങ്കൃത്വാ സിനീവാലീ കരോതു [സിനീവാലീ കരോതു, താമ് ।] 19
താമ് ॥ സിനീവാലീ സുകപര്ദാ സുകുരീരാ സ്വൌപശാ । സാ തുഭ്യമദിതേ മഹ ഓഖാ-ന്ദധാതു ഹസ്തയോഃ ॥ ഉഖാ-ങ്കരോതു ശക്ത്യാ ബാഹുഭ്യാ-മദിതിര്ധിയാ । മാതാ പുത്രം-യഁഥോപസ്ഥേ സാ-ഽഗ്നി-മ്ബിഭര്തു ഗര്ഭ ആ ॥ മഖസ്യ ശിരോ-ഽസി യജ്ഞസ്യ പദേ സ്ഥഃ । വസവസ്ത്വാ കൃണ്വന്തു ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ ഽങ്ഗിരസ്വ-ത്പൃഥിവ്യസി രുദ്രാസ്ത്വാ കൃണ്വന്തു ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ ഽങ്ഗിരസ്വദന്തരിക്ഷമ- [-ഽങ്ഗിരസ്വദന്തരിക്ഷമസി, ആദിത്യാസ്ത്വാ] 20
-സ്യാദിത്യാസ്ത്വാ കൃണ്വന്തു ജാഗതേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്ദ്യൌരസി വിശ്വേ ത്വാ ദേവാ വൈശ്വാനരാഃ കൃണ്വന്ത്വാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്ദിശോ-ഽസി ധ്രുവാ-ഽസി ധാരയാ മയി പ്രജാഗ്ം രായസ്പോഷ-ങ്ഗൌപത്യഗ്ം സുവീര്യഗ്ം സജാതാന്. യജമാനായാ-ഽദിത്യൈ രാസ്നാ-ഽസ്യ ദിതിസ്തേ ബില-ങ്ഗൃഹ്ണാതു പാങ്ക്തേന ഛന്ദസാ ഽങ്ഗിരസ്വത് ॥ കൃത്വായ സാ മഹീമുഖാ-മ്മൃന്മയീം-യോഁനിമഗ്നയേ । താ-മ്പുത്രേഭ്യ-സ്സ-മ്പ്രാ യച്ഛദദിതി-ശ്ശ്രപയാനിതി ॥ 21 ॥

(മിത്രഃ - കരോ - ത്വന്തരിക്ഷമസി - പ്ര - ചത്വാരി ച) (അ. 5)
വസവസ്ത്വാ ധൂപയന്തു ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്രുദ്രാസ്ത്വാ ധൂപയന്തു ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദാദിത്യാസ്ത്വാ ധൂപയന്തു ജാഗതേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വദ്- വിശ്വേ ത്വാ ദേവാ വൈശ്വാനരാ ധൂപയന്ത്വാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദിന്ദ്രസ്ത്വാ ധൂപയത്വങ്ഗിരസ്വ--ദ്വിഷ്ണുസ്ത്വാ ധൂപയത്വങ്ഗിരസ്വ-ദ്വരുണസ്ത്വാ ധൂപയത്വങ്ഗിരസ്വ-ദദിതിസ്ത്വാ ദേവീ വിശ്വദേവ്യാവതീ പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ത്ഖനത്വവട ദേവാനാ-ന്ത്വാ പത്നീ- [പത്നീഃ, ദേവീ-ര്വിശ്വദേവ്യാവതീഃ] 22
-ര്ദേവീ-ര്വിശ്വദേവ്യാവതീഃ പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്ദധതൂഖേ ധിഷണാസ്ത്വാ ദേവീര്വിശ്വദേവ്യാവതീഃ പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദഭീന്ധതാമുഖേ ഗ്നാസ്ത്വാ ദേവീര്വിശ്വദേവ്യാവതീഃ പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ച്ഛ്രപയന്തൂഖേ വരൂത്രയോ ജനയസ്ത്വാ ദേവീര്വിശ്വദേവ്യാവതീഃ പൃഥിവ്യാ-സ്സധസ്ഥേ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ത്പചന്തൂഖേ । മിത്രൈതാമുഖാ-മ്പചൈഷാ മാ ഭേദി । ഏതാ-ന്തേ പരി ദദാമ്യഭിത്ത്യൈ ॥ അഭീമാ- [അഭീമാമ്, മഹിനാ ദിവ-മ്മിത്രോ] 23
-മ്മഹിനാ ദിവ-മ്മിത്രോ ബഭൂവ സപ്രഥാഃ । ഉത ശ്രവസാ പൃഥിവീമ് ॥ മിത്രസ്യ ചര്ഷണീധൃത-ശ്ശ്രവോ ദേവസ്യ സാനസിമ് । ദ്യുമ്ന-ഞ്ചിത്രശ്രവസ്തമമ് ॥ ദേവസ്ത്വാ സവിതോദ്വപതു സുപാണി-സ്സ്വങ്ഗുരിഃ । സുബാഹുരുത ശക്ത്യാ ॥ അപദ്യമാനാ പൃഥിവ്യാശാ ദിശ ആ പൃണ । ഉത്തിഷ്ഠ ബൃഹതീ ഭവോര്ധ്വാ തിഷ്ഠ ധ്രുവാ ത്വമ് ॥ വസവസ്ത്വാ ഽഽച്ഛൃന്ദന്തു ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്രുദ്രാസ്ത്വാ-ഽഽ ച്ഛൃന്ദന്തു ത്രൈഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദാദിത്യാസ്ത്വാ ഽഽച്ഛൃന്ദന്തു ജാഗതേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വ-ദ്വിശ്വേ ത്വാ ദേവാ വൈശ്വാനരാ ആ ച്ഛൃന്ദന്ത്വാനുഷ്ടുഭേന ഛന്ദസാ-ഽങ്ഗിരസ്വത് ॥ 24 ॥

(പത്നീ - രിമാഗ്ം - രുദ്രാസ്ത്വാ-ഽഽ ച്ഛൃന്ദന്ത്വേ - കാന്ന വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 6)
സമാസ്ത്വാ-ഽഗ്ന ഋതവോ വര്ധയന്തു സംവഁഥ്സരാ ഋഷയോ യാനി സത്യാ । സ-ന്ദിവ്യേന ദീദിഹി രോചനേന വിശ്വാ ആ ഭാഹി പ്രദിശഃ പൃഥിവ്യാഃ ॥ സ-ഞ്ചേദ്ധ്യസ്വാ-ഽഗ്നേ പ്ര ച ബോധയൈനമുച്ച തിഷ്ഠ മഹതേ സൌഭഗായ । മാ ച രിഷദുപസത്താ തേ അഗ്നേ ബ്രഹ്മാണസ്തേ യശസഃ സന്തു മാ-ഽന്യേ ॥ ത്വാമഗ്നേ വൃണതേ ബ്രാഹ്മണാ ഇമേ ശിവോ അഗ്നേ [ ] 25
സം-വഁരണേ ഭവാ നഃ । സപത്നഹാ നോ അഭിമാതിജിച്ച സ്വേ ഗയേ ജാഗൃഹ്യ പ്രയുച്ഛന്ന് ॥ ഇഹൈവാഗ്നേ അധി ധാരയാ രയി-മ്മാ ത്വാ നിക്ര-ന്പൂര്വചിതോ നികാരിണഃ । ക്ഷത്രമഗ്നേ സുയമമസ്തു തുഭ്യമുപസത്താ വര്ധതാ-ന്തേ അനിഷ്ടൃതഃ ॥ ക്ഷത്രേണാ-ഽഗ്നേ സ്വായു-സ്സഗ്ം രഭസ്വ മിത്രേണാ-ഽഗ്നേ മിത്രധേയേ യതസ്വ । സജാതാനാ-മ്മദ്ധ്യമസ്ഥാ ഏധി രാജ്ഞാമഗ്നേ വിഹവ്യോ ദീദിഹീഹ ॥ അതി [അതി, നിഹോ അതി സ്രിധോ] 26
നിഹോ അതി സ്രിധോ ഽത്യചിത്തി-മത്യരാതിമഗ്നേ । വിശ്വാ ഹ്യഗ്നേ ദുരിതാ സഹസ്വാഥാസ്മഭ്യഗ്ം സഹവീരാഗ്ം രയിന്ദാഃ ॥ അനാധൃഷ്യോ ജാതവദാ അനിഷ്ടൃതോ വിരാഡഗ്നേ ക്ഷത്രഭൃ-ദ്ദീദിഹീഹ । വിശ്വാ ആശാഃ പ്രമുഞ്ച-ന്മാനുഷീര്ഭിയ-ശ്ശിവാഭിരദ്യ പരി പാഹി നോ വൃധേ ॥ ബൃഹസ്പതേ സവിതര്ബോധയൈനഗ്ം സഗ്ംശിത-ഞ്ചിഥ്സ-ന്തരാഗ്ം സഗ്ം ശിശാധി । വര്ധയൈന-മ്മഹതേ സൌഭഗായ [സൌഭഗായ, വിശ്വ ഏനമനു മദന്തു ദേവാഃ ।] 27
വിശ്വ ഏനമനു മദന്തു ദേവാഃ ॥ അമുത്രഭൂയാദധ യദ്യമസ്യ ബൃഹസ്പതേ അഭിശസ്തേര മുഞ്ചഃ । പ്രത്യൌഹതാ-മശ്വിനാ മൃത്യുമസ്മാ-ദ്ദേവാനാ-മഗ്നേ ഭിഷജാ ശചീഭിഃ ॥ ഉദ്വയ-ന്തമസസ്പരി പശ്യന്തോ ജ്യോതിരുത്തരമ് । ദേവ-ന്ദേവത്രാ സൂര്യമഗന്മ ജ്യോതിരുത്തമമ് ॥ 28 ॥

(ഇമേ ശിവോ അഗ്നേ - ഽതി - സൌഭഗായ - ചതുസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 7)
ഊര്ധ്വാ അസ്യ സമിധോ ഭവന്ത്യൂര്ധ്വാ ശുക്രാ ശോചീഗ്ഷ്യഗ്നേഃ । ദ്യുമത്തമാ സുപ്രതീകസ്യ സൂനോഃ ॥ തനൂനപാദസുരോ വിശ്വവേദാ ദേവോ ദേവേഷു ദേവഃ । പഥ ആ-ഽനക്തി മദ്ധ്വാ ഘൃതേന ॥ മദ്ധ്വാ യജ്ഞ-ന്നക്ഷസേ പ്രീണാനോ നരാശഗ്ംസോ അഗ്നേ । സുകൃദ്ദേവ-സ്സവിതാ വിശ്വവാരഃ ॥ അച്ഛായമേതി ശവസാ ഘൃതേനേഡാനോ വഹ്നിര്നമസാ । അഗ്നിഗ്ഗ് സ്രുചോ അദ്ധ്വരേഷു പ്രയഥ്സു ॥ സ യക്ഷദസ്യ മഹിമാനമഗ്നേ-സ്സ [മഹിമാനമഗ്നേ-സ്സഃ, ഈ മന്ദ്രാസു പ്രയസഃ ।] 29
ഈ മന്ദ്രാസു പ്രയസഃ । വസുശ്ചേതിഷ്ഠോ വസുധാതമശ്ച ॥ ദ്വാരോ ദേവീരന്വസ്യ വിശ്വേ വ്രതാ ദദന്തേ അഗ്നേഃ । ഉരുവ്യചസോ ധാമ്നാ പത്യമാനാഃ ॥ തേ അസ്യ യോഷണേ ദിവ്യേ ന യോനാവുഷാസാനക്താ । ഇമം-യഁജ്ഞമവതാ മദ്ധ്വര-ന്നഃ ॥ ദൈവ്യാ ഹോതാരാവൂര്ധ്വ-മദ്ധ്വര-ന്നോ-ഽഗ്നേര്ജിഹ്വാമഭി ഗൃണീതമ് । കൃണുത-ന്ന-സ്സ്വിഷ്ടിമ് ॥ തിസ്രോ ദേവീര്ബര്ഹിരേദഗ്ം സദന്ത്വിഡാ സരസ്വതീ [സരസ്വതീ, ഭാരതീ ।] 30
ഭാരതീ । മഹീ ഗൃണാനാ ॥ തന്നസ്തുരീപമദ്ഭുത-മ്പുരുക്ഷു ത്വഷ്ടാ സുവീരമ് । രായസ്പോഷം-വിഁ ഷ്യതു നാഭിമസ്മേ ॥ വനസ്പതേ-ഽവ സൃജാ രരാണസ്ത്മനാ ദേവേഷു । അഗ്നിര്ഹവ്യഗ്ം ശമിതാ സൂദയാതി ॥ അഗ്നേ സ്വാഹാ കൃണുഹി ജാതവേദ ഇന്ദ്രായ ഹവ്യമ് । വിശ്വേ ദേവാ ഹവിരിദ-ഞ്ജുഷന്താമ് ॥ ഹിരണ്യഗര്ഭ-സ്സമവര്തതാഗ്രേ ഭൂതസ്യ ജാതഃ പതിരേക ആസീത് । സ ദാധാര പൃഥിവീ-ന്ദ്യാ- [പൃഥിവീ-ന്ദ്യാമ്, ഉതേമാ-ങ്കസ്മൈ] 31
-മുതേമാ-ങ്കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ യഃ പ്രാണതോ നിമിഷതോ മഹിത്വൈക ഇദ്രാജാ ജഗതോ ബഭൂവ । യ ഈശേ അസ്യ ദ്വിപദശ്ചതുഷ്പദഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ യ ആത്മദാ ബലദാ യസ്യ വിശ്വ ഉപാസതേ പ്രശിഷം-യഁസ്യ ദേവാഃ । യസ്യ ഛായാ-ഽമൃതം-യഁസ്യ മൃത്യുഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ യസ്യേമേ ഹിമവന്തോ മഹിത്വാ യസ്യ സമുദ്രഗ്ം രസയാ സഹാ- [സഹ, ആഹുഃ ।] 32
-ഽഽഹുഃ । യസ്യേമാഃ പ്രദിശോ യസ്യ ബാഹൂ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ യ-ങ്ക്രന്ദസീ അവസാ തസ്തഭാനേ അഭ്യൈക്ഷേതാ-മ്മനസാ രേജമാനേ । യത്രാധി സൂര ഉദിതൌ വ്യേതി കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ യേന ദ്യൌരുഗ്രാ പൃഥിവീ ച ദൃഢേ യേന സുവഃ സ്തഭിതം-യേഁന നാകഃ । യോ അന്തരിക്ഷേ രജസോ വിമാനQഃകസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ ആപോ ഹ യന്മഹതീ ര്വിശ്വ- [യന്മഹതീ ര്വിശ്വമ്, അയ-ന്ദക്ഷ-ന്ദധാനാ] 33
-മായ-ന്ദക്ഷ-ന്ദധാനാ ജനയന്തീരഗ്നിമ് । തതോ ദേവാനാ-ന്നിരവര്തതാസുരേകഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ യശ്ചിദാപോ മഹിനാ പര്യപശ്യ-ദ്ദക്ഷ-ന്ദധാനാ ജനയന്തീരഗ്നിമ് । യോ ദേവേഷ്വധി ദേവ ഏക ആസീ-ത്കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ ॥ 34 ॥

(അഗ്നേ-സ്സ - സരസ്വതീ - ദ്യാഗ്ം - സഹ - വിശ്വം - ചതുസ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 8)
(ഊര്ധ്വാ - യഃ പ്രാണതോ - യ ആത്മദാ - യസ്യേമേ - യങ്ക്രന്ദസീ - യേന ദ്യൌ- രാപോ ഹ യത് - തതോ ദേവാനാം - ഁയശ്ചിദാപോ - യോ ദേവേഷു - നവ )
ആകൂതിമഗ്നി-മ്പ്രയുജഗ്ഗ് സ്വാഹാ മനോ മേധാമഗ്നി-മ്പ്രയുജഗ്ഗ് സ്വാഹാ ചിത്തം-വിഁജ്ഞാതമഗ്നി-മ്പ്രയുജഗ്ഗ് സ്വാഹാ വാചോ വിധൃതിമഗ്നി-മ്പ്രയുജഗ്ഗ് സ്വാഹാ പ്രജാപതയേ മനവേ സ്വാഹാ-ഽഗ്നയേ വൈശ്വാനരായ സ്വാഹാ വിശ്വേ ദേവസ്യ നേതുര്മര്തോ വൃണീത സഖ്യം-വിഁശ്വേ രായ ഇഷുദ്ധ്യസി ദ്യുമ്നം-വൃഁണീത പുഷ്യസേ സ്വാഹാ മാ സു ഭിത്ഥാ മാ സു രിഷോ ദൃഗ്ംഹസ്വ വീഡയസ്വ സു । അമ്ബ ധൃഷ്ണു വീരയസ്വാ- [വീരയസ്വ, അഗ്നിശ്ചേദ-ങ്കരിഷ്യഥഃ ।] 35
-ഽഗ്നിശ്ചേദ-ങ്കരിഷ്യഥഃ ॥ ദൃഗ്ംഹസ്വ ദേവി പൃഥിവി സ്വസ്തയ ആസുരീ മായാ സ്വധയാ കൃതാ-ഽസി । ജുഷ്ട-ന്ദേവാനാമിദമസ്തു ഹവ്യമരിഷ്ടാ ത്വമുദിഹി യജ്ഞേ അസ്മിന്ന് ॥ മിത്രൈതാമുഖാ-ന്തപൈഷാ മാ ഭേദി । ഏതാ-ന്തേ പരി ദദാമ്യഭിത്ത്യൈ ॥ ദ്രുവന്ന-സ്സര്പിരാസുതിഃ പ്രത്നോ ഹോതാ വരേണ്യഃ । സഹസസ്പുത്രോ അദ്ഭുതഃ ॥ പരസ്യാ അധി സംവഁതോ-ഽവരാഗ്ം അഭ്യാ [അഭ്യാ, തര ।] 36
തര । യത്രാഹമസ്മി താഗ്ം അവ ॥ പരമസ്യാഃ പരാവതോ രോഹിദശ്വ ഇഹാ-ഽഗഹി । പുരീഷ്യഃ പുരുപ്രിയോ-ഽഗ്നേ ത്വ-ന്തരാ മൃധഃ ॥ സീദ ത്വ-മ്മാതുരസ്യാ ഉപസ്ഥേ വിശ്വാന്യഗ്നേ വയുനാനി വിദ്വാന് । മൈനാമര്ചിഷാ മാ തപസാ-ഽഭി ശൂശുചോ-ഽന്തരസ്യാഗ്ം ശുക്ര ജ്യോതിര്വി ഭാഹി ॥ അന്തരഗ്നേ രുചാ ത്വമുഖായൈ സദനേ സ്വേ । തസ്യാസ്ത്വഗ്ം ഹരസാ തപന് ജാതവേദ-ശ്ശിവോ ഭവ ॥ ശിവോ ഭൂത്വാ മഹ്യമഗ്നേ-ഽഥോ സീദ ശിവസ്ത്വമ് । ശിവാഃ കൃത്വാ ദിശ-സ്സര്വാ-സ്സ്വാം-യോഁനിമിഹാ-ഽഽസദഃ ॥ 37 ॥

(വീരയസ്വാ - ഽഽ - തപന് - വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 9)
യദഗ്നേ യാനി കാനി ചാ-ഽഽതേ ദാരൂണി ദദ്ധ്മസി । തദസ്തു തുഭ്യമി-ദ്ഘൃത-ന്തജ്ജുഷസ്വ യവിഷ്ഠ്യ ॥ യദത്ത്യുപജിഹ്വികാ യദ്വമ്രോ അതിസര്പതി । സര്വ-ന്തദസ്തു തേ ഘൃത-ന്തജ്ജുഷസ്വ യവിഷ്ഠ്യ ॥ രാത്രിഗ്ം രാത്രിമപ്രയാവ-മ്ഭരന്തോ-ഽശ്വായേവ തിഷ്ഠതേ ഘാസമസ്മൈ । രായസ്പോഷേണ സമിഷാ മദന്തോ-ഽഗ്നേ മാ തേ പ്രതിവേശാ രിഷാമ ॥ നാഭാ [നാഭാ, പൃഥിവ്യാ-സ്സമിധാന-] 38
പൃഥിവ്യാ-സ്സമിധാന-മഗ്നിഗ്ം രായസ്പോഷായ ബൃഹതേ ഹവാമഹേ । ഇരമ്മദ-മ്ബൃഹദുക്ഥം-യഁജത്ര-ഞ്ജേതാരമഗ്നി-മ്പൃതനാസു സാസഹിമ് ॥ യാ-സ്സേനാ അഭീത്വരീരാ-വ്യാധിനീ-രുഗണാ ഉത । യേ സ്തേനാ യേ ച തസ്കരാസ്താഗ്സ്തേ അഗ്നേ-ഽപി ദധാമ്യാസ്യേ ॥ ദഗ്ഗ്ഷ്ട്രാഭ്യാ-മ്മലിമ്ലൂന് ജമ്ഭ്യൈ-സ്തസ്കരാഗ്ം ഉത । ഹനൂഭ്യാഗ് സ്തേനാന്-ഭഗവസ്താഗ്-സ്ത്വ-ങ്ഖാദ സുഖാദിതാന് ॥ യേ ജനേഷു മലിമ്ലവ-സ്സ്തേനാസ-സ്തസ്കരാ വനേ । യേ [ ] 39
കക്ഷേഷ്വഘാ യവസ്താഗ്സ്തേ ദധാമി ജമ്ഭയോഃ ॥ യോ അസ്മഭ്യമരാതീയാ-ദ്യശ്ച നോ ദ്വേഷതേ ജനഃ । നിന്ദാദ്യോ അസ്മാ-ന്ദിഫ്സാച്ച സര്വ-ന്ത-മ്മസ്മസാ കുരു ॥ സഗ്ംശിത-മ്മേ ബ്രഹ്മ സഗ്ംശിതം-വീഁര്യ-മ്ബലമ് । സഗ്ംശിത-ങ്ക്ഷത്ര-ഞ്ജിഷ്ണു യസ്യാ-ഽഹമസ്മി പുരോഹിതഃ ॥ ഉദേഷാ-മ്ബാഹൂ അതിരമുദ്വര്ച ഉദൂ ബലമ് । ക്ഷിണോമി ബ്രഹ്മണാ-ഽമിത്രാനുന്നയാമി [-ഽമിത്രാ-നുന്നയാമി, സ്വാഗ്ം അഹമ് ।] 40
സ്വാഗ്ം അഹമ് ॥ ദൃശാനോ രുക്മ ഉര്വ്യാ വ്യദ്യൌദ്ദുര്മര്ഷമായുഃ ശ്രിയേ രുചാനഃ । അഗ്നിരമൃതോ അഭവദ്വയോ-ഭിര്യദേന-ന്ദ്യൌരജനയ-ഥ്സുരേതാഃ ॥ വിശ്വാ രൂപാണി പ്രതി മുഞ്ചതേ കവിഃ പ്രാ-ഽസാവീദ്ഭദ്ര-ന്ദ്വിപദേ ചതുഷ്പദേ । വി നാകമഖ്യ-ഥ്സവിതാ വരേണ്യോ-ഽനു പ്രയാണമുഷസോ വി രാജതി ॥ നക്തോഷാസാ സമനസാ വിരൂപേ ധാപയേതേ ശിശുമേകഗ്ം സമീചീ । ദ്യാവാ ക്ഷാമാ രുക്മോ [രുക്മഃ, അന്തര്വി ഭാതി] 41
അന്തര്വി ഭാതി ദേവാ അഗ്നി-ന്ധാരയ-ന്ദ്രവിണോദാഃ ॥ സുപര്ണോ-ഽസി ഗരുത്മാ-ന്ത്രിവൃത്തേ ശിരോ ഗായത്ര-ഞ്ചക്ഷു-സ്സ്തോമ ആത്മാ സാമ തേ തനൂര്വാമദേവ്യ-മ്ബൃഹ-ദ്രഥന്തരേ പക്ഷൌ യജ്ഞായജ്ഞിയ-മ്പുച്ഛ-ഞ്ഛന്ദാഗ്സ്യങ്ഗാനി ധിഷ്ണിയാ-ശ്ശഫാ യജൂഗ്ംഷി നാമ ॥ സുപര്ണോ-ഽസി ഗരുത്മാ-ന്ദിവ-ങ്ഗച്ഛ സുവഃ പത ॥ 42 ॥

(നാഭാ - വനേ യേ - നയാമി - ക്ഷാമാ രുക്മോ - ഽഷ്ടാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
അഗ്നേ യം-യഁജ്ഞമദ്ധ്വരം-വിഁശ്വതഃ പരിഭൂരസി । സ ഇദ്ദേവേഷു ഗച്ഛതി ॥ സോമ യാസ്തേ മയോഭുവ ഊതയ-സ്സന്തി ദാശുഷേ । താഭിര്നോ-ഽവിതാ ഭവ ॥ അഗ്നിര്മൂര്ധാ ഭുവഃ ॥ ത്വന്നഃ സോമ , യാ തേ ധാമാനി ॥ ത-ഥ്സവിതുര്വരേണ്യ-മ്ഭര്ഗോ ദേവസ്യ ധീമഹി । ധിയോ യോ നഃ പ്രചോദയാത് ॥ അചിത്തീ യച്ചകൃമാ ദൈവ്യേ ജനേ ദീനൈര്ദക്ഷൈഃ പ്രഭൂതീ പൂരുഷത്വതാ । 43
ദേവേഷു ച സവിതര്മാനുഷേഷു ച ത്വന്നോ അത്ര സുവതാദനാഗസഃ ॥ ചോദയിത്രീ സൂനൃതാനാ-ഞ്ചേതന്തീ സുമതീനാമ് । യജ്ഞ-ന്ദധേ സരസ്വതീ ॥ പാവീരവീ കന്യാ ചിത്രായു-സ്സരസ്വതീ വീരപത്നീ ധിയ-ന്ധാത് । ഗ്നാഭിരച്ഛിദ്രഗ്ം ശരണഗ്ം സജോഷാ ദുരാധര്ഷ-ങ്ഗൃണതേ ശര്മ യഗ്ംസത് ॥ പൂഷാ ഗാ അന്വേതു നഃ പൂഷാ രക്ഷത്വര്വതഃ । പൂഷാ വാജഗ്ം സനോതു നഃ ॥ ശുക്ര-ന്തേ അന്യദ്യജത-ന്തേ അന്യ- [അന്യത്, വിഷുരൂപേ അഹനീ ദ്യൌരിവാസി ।] 44
-ദ്വിഷുരൂപേ അഹനീ ദ്യൌരിവാസി । വിശ്വാ ഹി മായാ അവസി സ്വധാവോ ഭദ്രാ തേ പൂഷന്നിഹ രാതിരസ്തു ॥ തേ-ഽവര്ധന്ത സ്വതവസോ മഹിത്വനാ ഽഽനാക-ന്തസ്ഥുരുരു ചക്രിരേ സദഃ । വിഷ്ണു ര്യദ്ധാ-ഽഽവ-ദ്വൃഷണ-മ്മദച്യുതം-വഁയോ ന സീദന്നധി ബര്ഹിഷി പ്രിയേ ॥ പ്രചിത്രമര്ക-ങ്ഗൃണതേ തുരായ മാരുതായ സ്വതവസേ ഭരദ്ധ്വമ് । യേ സഹാഗ്ംസി സഹസാ സഹന്തേ [സഹന്തേ, രേജതേ അഗ്നേ പൃഥിവീ മഖേഭ്യഃ ।] 45
രേജതേ അഗ്നേ പൃഥിവീ മഖേഭ്യഃ ॥ വിശ്വേ ദേവാ വിശ്വേ ദേവാഃ ॥ ദ്യാവാ നഃ പൃഥിവീ ഇമഗ്ം സിദ്ധ്രമദ്യ ദിവിസ്പൃശമ് । യജ്ഞ-ന്ദേവേഷു യച്ഛതാമ് ॥ പ്ര പൂര്വജേ പിതരാ നവ്യസീഭിര്ഗീര്ഭിഃ കൃണുദ്ധ്വഗ്ം സദനേ ഋതസ്യ । ആ നോ ദ്യാവാപൃഥിവീ ദൈവ്യേന ജനേന യാത-മ്മഹി വാം-വഁരൂഥമ് ॥ അഗ്നിഗ്ഗ് സ്തോമേന ബോധയ സമിധാനോ അമര്ത്യമ് । ഹവ്യാ ദേവേഷു നോ ദധത് ॥ സ ഹവ്യവാഡമര്ത്യ ഉശിഗ്ദൂതശ്ചനോഹിതഃ । അഗ്നിര്ധിയാ സമൃണ്വതി ॥ ശന്നോ ഭവന്തു, വാജേവാജേ ॥ 46 ॥