o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
viṣṇṷmukhā vai devā śchando̭bhirimān ~lokāna̭napajayya mabhya̭jayan.ya-dvi̭ṣṇukramān krama̭te viṣṇṷreva bhūtvā yaja̭mānaśchando̭bhirimān ~lokāna̭napajayyamabhi ja̭yati viṣṇoḥ kramo-'sya-bhimātihetyā̭ha gāyatrī vai pṛ̭thivī traiṣṭṷbhamantari̭kṣa-ñjāga̭tī dyaurānṷṣṭubhīrdiśa śchando̭bhirevemān ~lokān. ya̭thā pūrvamabhi ja̭yati prajāpa̭tiragnima̭sṛjata so-'smā-thsṛṣṭaḥ [so-'smā-thsṛṣṭaḥ, parā̭ṅaitta-] 1
parā̭ṅaitta-metayā 'nvaidakra̭ndaditi tayā vai so-'gneḥ priya-ndhāmā-'vā̭rundha yadetāmanvāhā-gnerevaitayā priya-ndhāmā-'va̭ rundha īśvaro vā eṣa parā-mpradagho yo vi̭ṣṇukramān krama̭te catasṛbhirā va̭rtate catvāri chandāgṃ̭si chandāgṃ̭si khalu vā agneḥ priyā tanūḥ priyāmevāsya̭ tanuva̭mabhi [ ] 2
varuṇapāśā-nmṷñcatyā tvā̭-'hārṣamityāhā ''hya̭nagṃ hara̭ti dhruvastiṣṭhā 'vi̭cācalirityā̭ha prati̭ṣṭhityai viśa̭stvā sarvā̭ vāñchantvityā̭ha viśaivainagṃ sama̭rdhayatyasmi-nrāṣṭramadhi̭ śrayetyā̭ha rāṣṭramevāsmi̭-ndhruvama̭karya-ṅkāmayḙta rāṣṭragg syāditi ta-mmana̭sā dhyāye-drāṣṭrameva bha̭va- [bha̭vati, agrḙ] 4
-tyagrḙ bṛhannuṣasā̭mūrdhvo a̭sthādityāhā-'gra̭mevainagṃ̭ samānānā-ṅkaroti nirjagmivā-ntama̭sa ityā̭ha tama̭ evāsmādapa̭ hanti jyotiṣā- ''gādityā̭ha jyoti̭revā-smi̭-ndadhāti catasṛbhiḥ̭ sādayati catvāri chandāgṃ̭si chando̭bhirevā-'-ti̭cchandasottamayā varṣma vā eṣā chanda̭sāṃ-ya~dati̭cchandā varṣmaivainagṃ̭ samānānā-ṅkaroti sadva̭tī [sadva̭tī, bhavati sattvamevaina̭] 5
bhavati sattvamevaina̭-ṅgamayati vāthsapreṇopa̭ tiṣṭhata etena vai va̭thsaprīrbhā̭landano-'gneḥ priya-ndhāmā-'vā̭-'rundhā-'gnerevaitena̭ priya-ndhāmā-'va̭ rundha ekādaśa-mbha̭vatyekadhaiva yaja̭māne vīrya̭-ndadhāti stomḙna vai devā asmin ~loka ārdhnuvan chando̭bhiramuṣmin-thstoma̭syeva khalu vā eta-drūpaṃ-ya~-dvāthsapraṃ-ya~-dvāthsapreṇo̭patiṣṭha̭ta [~ya-dvāthsapreṇo̭patiṣṭha̭te, imameva] 6
imameva tena̭ lokamabhi ja̭yati ya-dvi̭ṣṇukramān krama̭te-'mumeva tairlokamabhi ja̭yati pūrvedyuḥ prakrā̭matyuttaredyu-h rupa̭ tiṣṭhate tasmā-dyoge-'nyāsā-mprajānā-mmanaḥ, kṣeme-'nyāsā-ntasmā-dyāyāvaraḥ, kṣemyasyḙśe tasmā-dyāyāvaraḥ, kṣemyamaddhyava̭syati muṣṭī ka̭roti vācaṃ̭-ya~cchati yajñasya dhṛtyai || 7 ||
anna̭pate-'nna̭sya no dehītyā̭hā-gnirvā anna̭pati-ssa evāsmā anna-mpraya̭cchatyanamīvasya̭ śuṣmiṇa ityā̭hā-yakṣmasyeti vāvaitadā̭ha pra pra̭dātāra̭-ntāriṣa ūrja̭-nno dhehi dvipade catṷṣpada ityā̭hā-''śiṣa̭mevaitāmā śāsta udṷ tvā viśvḙ devā ityā̭ha prāṇā vai viśvḙ devāḥ [devāḥ, prāṇairevaina-] 8
prāṇairevaina-mudya̭cchate 'gne bhara̭ntu citti̭bhirityā̭ha yasmā̭ evaina̭-ñcittāyodyaccha̭te tenaivainagṃ sama̭rdhayati catasṛbhirā sā̭dayati catvāri chandāgṃ̭si chando̭bhirevā-ti̭cchandasottamayā varṣma vā eṣā chanda̭sāṃ-ya~dati̭cchandā varṣmaivainagṃ̭ samānānā-ṅkaroti sadva̭tī bhavati sattvamevaina̭-ṅgamayati preda̭gne jyoti̭ṣmān [ ] 9
yāhītyā̭ha jyoti̭revāsmi̭-ndadhāti tanuvā vā eṣa hi̭nasti yagṃ hinasti mā higṃ̭sīstanuvā prajā ityā̭ha prajābhya̭ evainagṃ̭ śamayati rakṣāgṃ̭si vā eta-dyajñagṃ sa̭cante yadana̭ uthsarja-tyakra̭ndadityanvā̭ha rakṣa̭sāmapa̭hatyā ana̭sā vahan-tyapa̭citi-mevāsmi̭-ndadhāti tasmā̭danasvī ca̭ rathī cāti̭thīnā-mapa̭citatamā- [-mapa̭citatamau, apa̭citimā-nbhavati] 10
-vapa̭citimā-nbhavati ya evaṃ-ve~da̭ samidhā-'gni-ndṷvasyateti̭ ghṛtānuṣiktāmava̭site samidhamā da̭dhāti yathā-'ti̭thaya āga̭tāya sarpiṣva̭dātithya-ṅkriyatḙ tādṛgeva ta-dgā̭yatriyā brāhmaṇasya̭ gāyatro hi brāhmaṇastriṣṭubhā̭ rājanya̭sya traiṣṭṷbho hi rā̭janyo 'phsu bhasma pra vḙśayatyaphsuyo̭nirvā agni-ssvāmevainaṃ-yo~ni̭-ṅgamayati tisṛbhiḥ pravḙśayati trivṛdvā [trivṛdvai, agni-ryāvā̭-] 11
agni-ryāvā̭-nevā-'gnista-mpra̭tiṣṭhā-ṅga̭mayati parā vā eṣo-'gniṃ-va~̭pati yo-'phsu bhasma̭ praveśaya̭ti jyoti̭ṣmatībhyā-mava̭ dadhāti jyoti̭revā-'smi̭-ndadhāti dvābhyā-mprati̭ṣṭhityai parā vā eṣa prajā-mpaśūn va̭pati yo-'phsu bhasma̭ praveśaya̭ti puna̭rūrjā saha rayyeti puna̭rudaiti̭ prajāmeva paśūnātma-ndha̭tte puna̭stvā-''dityā [puna̭stvā-''dityāḥ, rudrā] 12
rudrā vasa̭va-ssami̭ndhatā-mityā̭haitā vā eta-ndevatā agre samaindhata tābhi̭revainagṃ sami̭ndhe bodhā sa bodhītyupa̭ tiṣṭhate bodhaya̭tyevaina-ntasmā-thsuptvā prajāḥ prabṷddhyante yathāsthānamupa̭ tiṣṭhate tasmā-dyathāsthāna-mpaśavaḥ punaretyopa̭ tiṣṭhante || 13 ||
yāva̭tī vai pṛ̭thivī tasyai̭ yama ādhi̭patya-mparī̭yāya yo vai yama-ndḙvayaja̭namasyā ani̭ryācyā-'gni-ñci̭nute yamāyai̭nagṃ sa ci̭nute-'pete-tyaddhyava̭sāyayati yamameva dḙvayaja̭namasyai niryācyā- ''tmane-'gni-ñci̭nuta iṣvagreṇa vā asyā anā̭mṛta-micchanto nāvi̭nda-nte devā eta-dyajṷrapaśyannapeteti yadetenā-dhyavasāyaya- [-dhyavasāyaya̭ti, anā̭mṛta] 14
-tyanā̭mṛta evāgni-ñci̭nuta uddha̭nti yadevāsyā̭ ameddhya-ntadapa̭ hantyapo-'vokṣati śāntyai sika̭tā ni va̭patyetadvā agnervaiśvānarasya̭ rūpagṃ rūpeṇaiva vaiśvānaramava̭ rundha ūṣā-nniva̭pati puṣṭirvā eṣā prajana̭naṃ-ya~dūṣāḥ puṣṭyā̭meva prajana̭ne-'gni-ñci̭nute-'tho̭ saṃ(2)jñānna̭ eva saṃ(2)jñānnagg hyḙta- [hyḙtat, paśūnāṃ-ya~dūṣā] 15
-tpa̭śūnāṃ-ya~dūṣā dyāvā̭pṛthivī sahā-''stā-nte vi̭yatī a̭brūtāmastveva naṷ saha yajñiyamiti yadamuṣyā̭ yajñiyamāsī-ttadasyāma̭dadhā-tta ūṣā̭ abhavan yadasyā yajñiyamāsī-ttadamuṣyā̭madadhā-ttadadaścandrama̭si kṛṣṇamūṣā-nnivapa̭nnado dhyā̭ye-ddyāvā̭pṛthivyoreva yajñiye-'gni-ñci̭nute 'yagṃ so agniriti̭ viśvāmi̭trasya [ ] 16
sūkta-mbha̭vatyetena vai viśvāmi̭tro-'gneḥ priya-ndhāmā 'vā̭rundhāgnerevaitena̭ priya-ndhāmāva̭ rundhe chando̭bhirvai devā-ssṷvargaṃ-lo~kamā̭yan cata̭sraḥ prācīrupa̭ dadhāti catvāri chandāgṃ̭si chando̭bhireva ta-dyaja̭māna-ssuvargaṃ-lo~kamḙti teṣāgṃ̭ suvargaṃ-lo~kaṃ-ya~tā-ndiśa-ssama̭vlīyanta te dve purastā-thsamīcī upā̭dadhata dve [ ] 17
paścā-thsamīcī tābhirvai tediśo̭-'dṛgṃhan yaddve purastā-thsamīcī̭ upadadhā̭ti dve paścā-thsamīcī̭ diśāṃ-vi~dhṛ̭tyā atho̭ paśavo vai chandāgṃ̭si paśūnevāsmai̭ samīco̭ dadhātyaṣṭāvupa̭ dadhātyaṣṭākṣa̭rā gāyatrī gā̭yatro-'gni-ryāvā̭nevāgnista-ñci̭nute-'ṣṭāvupa̭ dadhātyaṣṭākṣa̭rā gāyatrī gā̭yatrī sṷvargaṃ-lo~kamañja̭sā veda suvargasya̭ lokasya [lokasya̭, prajñātyai] 18
prajñātyai trayo̭daśa lokampṛṇā upa̭ dadhātyeka̭vigṃśati-ssampa̭dyante pratiṣṭhā vā ḙkavigṃśaḥ pra̭tiṣṭhā gārha̭patya ekavigṃśasyaiva pra̭tiṣṭhā-ṅgārha̭patyamanu prati̭ tiṣṭhati pratyagni-ñci̭kyānasti̭ṣṭhati ya evaṃ-ve~da pañca̭citīka-ñcinvīta prathama-ñci̭nvānaḥ pāṅkto̭ yajñaḥ pāṅktāḥ paśavo̭ yajñameva paśūnava̭ rundhe trici̭tīka-ñcinvīta dvitīya̭-ñcinvānastraya̭ ime lokā eṣvḙva lokeṣu [lokeṣṷ, prati̭tiṣṭha-] 19
prati̭tiṣṭha-tyeka̭citīka-ñcinvīta tṛtīya̭-ñcinvāna ḙkadhā vai sṷvargo loka ḙkavṛtaiva sṷvargaṃ-lo~kamḙti purī̭ṣeṇābhyṷ̄hati tasmānmāgṃ senāsthi̭ channa-nna duścarmā̭ bhavati ya evaṃ-ve~da pañca cita̭yo bhavanti pañcabhiḥ purī̭ṣairabhyṷ̄hati daśa sampa̭dyante daśākṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājyevā-'nnādye prati̭tiṣṭhati || 20 ||
vi vā etau dvi̭ṣāte yaśca̭ purā-'gniryaścokhāyāgṃ sami̭tamiti̭ catasṛbhi-ssa-nniva̭pati catvāri chandāgṃ̭si chandāgṃ̭si khalu vā agneḥ priyā tanūḥ priyayaivainaṷ tanuvā sagṃ śāsti sami̭tamityā̭ha tasmādbrahma̭ṇā kṣatragṃ samḙti yathsa-nnyupya̭ vihara̭ti tasmā-dbrahma̭ṇā kṣatraṃ-vye~tyṛtubhi- [kṣatraṃ-vye~tyṛtubhiḥ̭, vā eta-ndīkṣayanti] 21
-rvā eta-ndīkṣayanti sa ṛtubhi̭reva vimucyo̭ māteva̭ putra-mpṛ̭thivī pṷrīṣya̭mityā̭ha-rtubhi̭revaina̭-ndīkṣayitvartubhirvi mṷñcati vaiśvānaryā śikya̭mā da̭tte svadaya̭tyevaina̭-nnair-ṛtīḥ kṛṣṇā-stisra-stuṣa̭pakvā bhavanti nir-ṛ̭tyai vā eta-dbhā̭gadheyaṃ-ya~-ttuṣā nir-ṛ̭tyai rūpa-ṅkṛṣṇagṃ rūpeṇaiva nir-ṛ̭ti-nnirava̭dayata imā-ndiśaṃ̭-ya~ntyeṣā [ ] 22
vai nir-ṛ̭tyai dik svāyā̭meva diśi nir-ṛ̭ti-nnirava̭dayate svakṛ̭ta iri̭ṇa upa̭ dadhāti pradare vaitadvai nir-ṛ̭tyā āyata̭nagg sva evā-''yata̭ne nir-ṛ̭ti-nnirava̭dayate śikya̭mabhyupa̭ dadhāti nair-ṛto vai pāśaḥ̭ sākṣādevaina̭-nnir-ṛtipāśā-nmṷñcati tisra upa̭ dadhāti tredhāvihito vai purṷṣo yāvā̭neva purṷṣastasmā-nnir-ṛ̭timava̭ yajate parā̭cīrupa̭ [parā̭cīrupa̭, dadhāti parā̭cī-] 23
dadhāti parā̭cī-mevāsmā-nnir-ṛ̭ti-mpraṇṷdate 'pra̭tīkṣamā ya̭nti nir-ṛ̭tyā antarhi̭tyai mārjayitvopa̭ tiṣṭhante meddhyatvāya gārha̭patyamupa̭ tiṣṭhante nir-ṛti loka eva ca̭ritvā pūtā dḙvalokamupāva̭rtanta ekayopa̭ tiṣṭhanta ekadhaiva yaja̭māne vīrya̭-ndadhati niveśa̭na-ssaṅgama̭no vasṷ̄nāmityā̭ha prajā vai paśavo vasṷ prajayaivaina̭-mpaśubhi-ssama̭rdhayanti || 24 ||
puruṣamātreṇa vi mi̭mīte yajñena vai purṷṣa-ssammi̭to yajñaparuṣaivainaṃ-vi~mi̭mīte yāvā-npurṷṣa ūrdhvabā̭hustāvā-nbhavatyetāvadvai purṷṣe vīryaṃ̭-vī~ryḙṇaivainaṃ-vi~ mi̭mīte pakṣī bha̭vati na hya̭pakṣaḥ pati̭tu-marha̭tyaratninā̭ pakṣau drāghī̭yāgṃsau bhavatastasmā-tpakṣapra̭vayāgṃsi vayāgṃ̭si vyāmamātrau pakṣau ca puccha̭-ñca bhavatyetāvadvai purṷṣe vīryaṃ̭- [vīryam, vīrya̭sammito] 25
-~vīrya̭sammito veṇṷnā vi mi̭mīta āgneyo vai veṇuḥ̭ sayonitvāya yajṷṣā yunakti yajṷṣā kṛṣati vyāvṛ̭ttyai ṣaḍgavena̭ kṛṣati ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtubhi̭revaina̭-ṅkṛṣati ya-ddvā̭daśagavena̭ saṃva~thsareṇaive yaṃ-vā~ agne-ra̭tidāhāda̭bibhe-thsaita-ddvi̭guṇama̭paśya-tkṛṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca tato vā imā-nnā-'tya̭dahadya-tkṛṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca [imā-nnā-'tya̭dahadya-tkṛṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca, bhava̭tyasyā ana̭tidāhāya] 26
bhava̭tyasyā ana̭tidāhāya dviguṇa-ntvā agni-mudya̭ntu-marhatītyā̭hurya-tkṛṣṭa-ñcākṛ̭ṣṭa-ñca bhava̭tyagnerudya̭tyā etāva̭nto vai paśavo dvipāda̭śca catṷṣpādaśca tān. ya-tprāca̭ uthsṛje-drudrāyāpi̭ daddhyā-dya-dda̭kṣiṇā pitṛbhyo nidhṷvedya-tpratīco rakṣāgṃ̭si hanyurudī̭ca uthsṛ̭jatyeṣā vai dḙvamanuṣyāṇāgṃ̭ śāntā di- [śāntā dik, tāmevainā-] 27
-ktāmevainā-nanū-thsṛ̭jatyatho khalvimā-ndiśamu-thsṛ̭jatyasau vā ā̭dityaḥ prāṇaḥ prāṇamevainā-nanūthsṛ̭jati dakṣiṇā paryāva̭rtante svameva vīrya̭manṷ paryāva̭rtante tasmā-ddakṣiṇo-'rdha̭ ātmano̭ vīryā̭vattaro-'tho̭ ādityasyaivā-''vṛtamanṷ paryāva̭rtante tasmā-tparāñcaḥ paśavo vi ti̭ṣṭhante pratyañca ā va̭rtante tisrasti̭sra-ssītāḥ [tisrasti̭sra-ssītāḥ, kṛṣati trivṛta̭meva] 28
kṛṣati trivṛta̭meva ya̭jñamukhe vi yā̭tayatyoṣa̭dhīrvapati brahmaṇā-'nnamava̭ rundhe 'rke-'rkaścī̭yate caturdaśabhi̭rvapati sapta grāmyā oṣa̭dhaya-ssaptā-''raṇyā ubhayī̭ṣāmava̭ruddhyā anna̭syānnasya vapatyanna̭syā-nnasyāva̭ruddhyai kṛṣṭe va̭pati kṛṣṭe hyoṣa̭dhayaḥ pratitiṣṭha̭ntyanusītaṃ-va~̭pati prajātyai dvādaśasu sītā̭su vapati dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsara-ssaṃ̭va~thsareṇaivāsmā anna̭-mpacati yada̭gnici- [yada̭gnicit, ana̭varuddhasyā-] 29
-dana̭varuddhasyā-'śñīyādava̭-ruddhena vyṛ̭ddhyeta ye vanaspatī̭nā-mphalagraha̭ya-stāniddhme-'pi prokṣe-dana̭varuddhasyā-va̭ruddhyai digbhyo loṣṭān-thsama̭syati diśāmeva vīrya̭mavaruddhya̭ diśāṃ-vī~rye-'gni-ñci̭nute ya-ndviṣyā-dyatra sa syā-ttasyai̭ diśo loṣṭamā ha̭rediṣa-mūrja̭mahamita ā da̭da itīṣa̭mevorja-ntasyai̭ diśo-'va̭ rundhe kṣodhṷko bhavati yastasyā-ndiśi bhava̭tyuttaravedimupa̭ vapatyuttaravedyāg hya̭gniścīyate 'tho̭ paśavo vā ṷttaravediḥ paśūnevāva̭ rundhe-'tho̭ yajñaparuṣo-'na̭ntarityai || 30 ||
agne tava śravo vaya iti sika̭tā ni va̭patyetadvā agnervaiśvānarasya̭ sūktagṃ sūktenaiva vaiśvānaramava̭ rundhe ṣaḍbhirni va̭pati ṣaḍvā ṛtavaḥ̭ saṃva~thsara-ssaṃ̭va~thsaro-'gnirvaiśvānara-ssākṣādeva vaiśvānaramava̭ rundhe samudraṃ-vai~ nāmaitacchandaḥ̭ samudramanṷ prajāḥ prajā̭yante yadetena sika̭tā ni vapa̭ti prajānāṃ prajana̭nāyendro̭ [prajānāṃ prajana̭nāyendraḥ̭, vṛtrāya] 31
vṛtrāya vajra-mprāha̭ra-thsa tredhā vya̭bhava-thsphyastṛtī̭yagṃ rathastṛtī̭yaṃ-yū~pastṛtī̭yaṃ-ye~-'ntaśśarā aśīryanta tā-śśarka̭rā abhava-ntaccharka̭rāṇāgṃ śarkaratvaṃ-va~jro vai śarka̭rāḥ paśuragni-ryaccharka̭rābhiragni-mpa̭riminoti vajrḙṇaivāsmai̭ paśū-npari̭ gṛhṇāti tasmā-dvajrḙṇa paśavaḥ pari̭gṛhītāstasmā-thstheyānasthḙyaso nopa̭ harate trisaptābhiḥ̭ paśukā̭masya [paśukā̭masya, pari̭] 32
pari̭ minuyā-thsapta vai śī̭rṣaṇyāḥ prāṇāḥ prāṇāḥ paśavaḥ̭ prāṇairevāsmai̭ paśūnava̭ rundhe triṇavābhi-rbhrātṛ̭vyavata-strivṛta̭meva vajragṃ̭ sambhṛtya bhrātṛ̭vyāya praha̭rati stṛtyā apa̭rimitābhiḥ pari̭ minuyā-dapa̭rimitasyā-va̭ruddhyai ya-ṅkāmayḙtāpaśu-ssyādityapa̭rimitya tasya śarka̭rā-ssika̭tā vyṷ̄hedapa̭rigṛhīta evāsya̭ viṣūcīnagṃ retaḥ parā̭ siñcatyapaśureva bha̭vati [bha̭vati, ya-ṅkāmayḙta] 33
ya-ṅkāmayḙta paśumān-thsyāditi̭ parimitya tasya śarka̭rā-ssika̭tā vyṷ̄he-tpari̭gṛhīta evāsmai̭ samīcīnagṃ retaḥ̭ siñcati paśumāneva bha̭vati saumyā vyṷ̄hati somo vai rḙtodhā reta̭ eva ta-dda̭dhāti gāyatriyā brāhmaṇasya̭ gāyatro hi brāhmaṇa-striṣṭubhā̭ rājanya̭sya traiṣṭṷbho hi rā̭janyaḥ̭ śaṃyu-mbā̭rhaspatya-mmedho nopā̭nama-thso-'gni-mprā-'vi̭śa- [nopā̭nama-thso-'gni-mprā-'vi̭śat, so-'gneḥ] 34
-thso-'gneḥ kṛṣṇo̭ rūpa-ṅkṛtvodā̭yata so-'śva-mprā-'vi̭śa-thso-'śva̭syā-vāntaraśapho̭-bhava-dyadaśva̭mākramaya̭ti ya eva medho-'śva-mprā-'vi̭śa-ttamevāva̭ rundhe prajāpa̭tinā-'gniścḙtavya̭ ityā̭huḥ prājāpatyo-'śvo yadaśva̭mākramaya̭ti prajāpa̭tinaivā-'gni-ñci̭nute puṣkaraparṇamupa̭ dadhāti yonirvā agneḥ pṷṣkaraparṇagṃ sayo̭ni- -mevāgni-ñci̭nute 'pā-mpṛṣṭhamasītyupa̭ dadhātyapāṃ-vā~ eta-tpṛṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkaraparṇagṃ rūpeṇaivainadupa̭ dadhāti || 35 ||
brahma̭ jajñānamiti̭ rukmamupa̭ dadhāti brahma̭mukhā vai prajāpa̭tiḥ prajā a̭sṛjata brahma̭mukhā eva ta-tprajā yaja̭māna-ssṛjate brahma̭ jajñānamityā̭ha tasmādbrāhmaṇo mukhyo mukhyo̭ bhavati ya evaṃ-ve~da̭ brahmavādino̭ vadanti na pṛ̭thivyā-nnāntari̭kṣe na divya̭gniścḙtavya̭ iti ya-tpṛ̭thivyā-ñci̭nvīta pṛ̭thivīgṃ śucā-'rpa̭yennauṣa̭dhayo na vanaspata̭yaḥ [vanaspata̭yaḥ, pra jā̭yeran.] 36
pra jā̭yeran. yadantari̭kṣe cinvītāntari̭kṣagṃ śucā-'rpa̭yenna vayāgṃ̭si pra jā̭yeran. ya-ddivi ci̭nvīta divagṃ̭ śucā-'rpa̭yenna parjanyo̭ varṣedrukmamupa̭ dadhātyamṛtaṃ-vai~ hira̭ṇyamamṛta̭ evāgni-ñci̭nute prajātyai hiraṇmaya-mpurṷṣamupa̭ dadhāti yajamānalokasya vidhṛ̭tyai yadiṣṭa̭kāyā ātṛ̭ṇṇamanūpadaddhyā-tpa̭śūnā-ñca yaja̭mānasya ca prāṇamapi̭ daddhyā-ddakṣiṇataḥ [daddhyā-ddakṣiṇataḥ, prāñcamupa̭ dadhāti] 37
prāñcamupa̭ dadhāti dādhāra̭ yajamānaloka-nna pa̭śūnā-ñca yaja̭mānasya ca prāṇamapi̭ dadhātyatho khalviṣṭa̭kāyā ātṛ̭ṇṇamanūpa̭ dadhāti prāṇānāmuthsṛ̭ṣṭyai draphsaśca̭skandetyabhi mṛ̭śati hotrāsvevaina-mprati̭ṣṭhāpayati srucāvupa̭ dadhātyājya̭sya pūrṇā-ṅkārṣmaryamayī-ndaddhnaḥ pūrṇā-maudṷbaṃrīmiyaṃ-vai~ kārṣmaryamayyasāvau-dṷbaṃrīme evopa̭ dhatte [ ] 38
tūṣṇīmupa̭ dadhāti na hīme yajuṣā-''ptumarha̭ti dakṣi̭ṇā-ṅkārṣmaryamayī-mutta̭rāmau-dṷmbarī-ntasmā̭dasyā asāvuttarā ''jya̭sya pūrṇā-ṅkārṣmaryamayīṃ-va~jro vā ājyaṃ-va~jraḥ̭ kārṣmaryo̭ vajrḙṇaiva yajñasya̭ dakṣiṇato rakṣāgsyapa̭ hanti daddhnaḥ pūrṇāmaudṷmbarī-mpaśavo vai daddhyūrgṷdumbaraḥ̭ paśuṣvevorja̭-ndadhāti pūrṇe upa̭ dadhāti pūrṇe evaina̭- [pūrṇe evainam, amuṣmi̭n ~loka] 39
mamuṣmi̭n ~loka upa̭tiṣṭhete virājyagniścḙtavya̭ ityā̭hu-ssrugvai virāḍya-thsrucā̭vupadadhā̭ti virājyevāgni-ñci̭nute yajñamukheya̭jñamukhe vai kriyamā̭ṇe yajñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti yajñamukhagṃ rukmo ya-drukmaṃ-vyā~̭ghāraya̭ti yajñamukhādeva rakṣāgsyapa̭ hanti pañcabhi-rvyāghā̭rayati pāṅkto̭ yajño yāvā̭neva yajñastasmā-drakṣāgsyapa̭ hantyakṣṇayāvyā ghā̭rayati tasmā̭dakṣṇayā paśavo-'ṅgā̭ni pra ha̭ranti prati̭ṣṭhityai || 40 ||
svayamātṛṇṇāmupa̭ dadhātīyaṃ-vai~ sva̭yamātṛṇṇemāmevopa̭ dhatte 'śvamupa̭ ghrāpayati prāṇamevāsyā-ndadhātyatho prājāpatyo vā aśvaḥ̭ prajāpa̭tinaivā-'gni-ñci̭nute prathameṣṭa̭kopadhīyamā̭nā paśūnā-ñca yaja̭mānasya ca prāṇamapi̭ dadhāti svayamātṛṇṇā bha̭vati prāṇānāmuthsṛ̭ṣṭyā atho̭ suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyā agnāvagniścḙtavya̭ ityā̭hureṣa vā [ityā̭hureṣa vai, agnirvaiśvānaro] 41
agnirvaiśvānaro yadbrāhmaṇastasmai prathamāmiṣṭa̭kāṃ-ya~jṷṣkṛtā-mpraya̭cche-ttā-mbrāhmaṇaścopa̭ daddhyātā-magnāveva tadagni-ñci̭nuta īśvaro vā eṣa ārtimārtoryo-'vi̭dvāniṣṭa̭kā-mupadadhā̭ti trīn. varā-ndadyā-ttrayo vai prāṇāḥ prāṇānāg spṛtyai dvāveva deyau dvau hi prāṇāveka̭ eva deya eko hi prāṇaḥ paśu- [prāṇaḥ paśuḥ, vā eṣa yadagnirna] 42
-rvā eṣa yadagnirna khalu vai paśava āya̭vase ramante dūrveṣṭakāmupa̭ dadhāti paśūnā-ndhṛtyai dvābhyā-mprati̭ṣṭhityai kāṇḍā-tkāṇḍā-tprarohantītyā̭ha kāṇḍḙnakāṇḍena hyḙṣā pra̭titiṣṭha̭tyevā no̭ dūrve prata̭nu sahasrḙṇa śatena cetyā̭ha sāhasraḥ prajāpa̭tiḥ prajāpa̭terāptyai̭ devalakṣmaṃ-vai~ tryā̭likhitā tāmutta̭ralakṣmāṇa-ndevā upā̭dadhatā-dha̭ralakṣmāṇa-masṷrā ya- [yam, kāmayḙta] 43
-ṅkāmayḙta vasī̭yān-thsyādityutta̭ralakṣmāṇa-ntasyopa̭ daddhyā-dvasī̭yāneva bha̭vati ya-ṅkāmayḙta pāpī̭yān-thsyādityadha̭ralakṣmāṇa-ntasyopa̭ daddhyādasurayoni-mevainamanu parā̭ bhāvayati pāpī̭yā-nbhavati tryālikhitā bha̭vatīme vai lokāstryā̭likhitaibhya eva lokebhyo bhrātṛ̭vyamantaretyaṅgi̭rasa-ssuvargaṃ-lo~kaṃ-ya~taḥ pṷroḍāśaḥ̭ kūrmo bhūtvā-'nu prāsa̭rpa- [prāsa̭rpat, ya-tkūrmamṷpadadhā̭ti] 44
-dya-tkūrmamṷpadadhā̭ti yathā kṣetravidañja̭sā naya̭tyevamevaina̭-ṅkūrma-ssṷvargaṃ-lo~kamañja̭sā nayati medho vā eṣa pa̭śūnāṃ-ya~-tkūrmo ya-tkūrmamṷpa dadhā̭ti svameva medha-mpaśya̭ntaḥ paśava upa̭ tiṣṭhante śmaśānaṃ-vā~ eta-tkri̭yate yanmṛtānā-mpaśūnāgṃ śīrṣāṇyṷpadhīyante yajjīva̭nta-ṅkūrmamṷpa dadhā̭ti tenāśma̭śānacidvāstavyo̭ vā eṣa ya- [eṣa yat, kūrmo madhu] 45
-tkūrmo madhu vātā̭ ṛtāyata iti̭ daddhnā ma̭dhumiśreṇābhya̭nakti svadaya̭tyevaina̭-ṅgrāmyaṃ-vā~ etadannaṃ-ya~-ddaddhyā̭raṇya-mmadhu yaddaddhnā ma̭dhumiśreṇā bhyanaktyubhayasyā 'va̭ruddhyai mahī dyauḥ pṛ̭thivī ca̭ na ityā̭hā ''bhyāmevaina̭mubhayataḥ pari̭gṛhṇāti prāñcamupa̭ dadhāti suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai purastā-tpratyañcamupa̭ dadhāti tasmā- [tasmāt, purastā-] 46
-tpurastā-tpratyañcaḥ̭ paśavo medhamupa̭ tiṣṭhante yo vā apa̭nābhimagni-ñci̭nute yaja̭mānasya nābhimanu pravi̭śati sa ḙnamīśvaro higṃsi̭torulūkha̭lamupa̭ dadhātyeṣā vā agnernābhi-ssanā̭bhimevā-'gni-ñci̭nute higṃ̭sāyā audṷmbara-mbhavatyūrgvā ṷdumbara ūrja̭mevāva̭ rundhe maddhyata upa̭ dadhāti maddhyata evāsmā ūrja̭-ndadhāti tasmā-nmaddhyata ūrjā bhṷñjata iya̭-dbhavati prajāpa̭tinā yajñamukhena sammi̭tamava̭ hantyanna̭mevāka̭-rvaiṣṇavyarcopa̭ dadhāti viṣṇurvai yajño vaiṣṇavā vanaspata̭yo yajña eva yajña-mprati̭ṣṭhāpayati || 47 ||
eṣāṃ-vā~ etallokānā-ñjyoti-ssambhṛ̭taṃ-ya~dukhā yadukhā-mṷpadadhātyebhya eva lokebhyo jyotirava̭ rundhe maddhyata upa̭ dadhāti maddhyata evāsmai jyoti̭rdadhāti tasmānmaddhyato jyotirupā-''smahe sika̭tābhiḥ pūrayatyetadvā agnervaiśvānarasya̭ rūpagṃ rūpeṇaiva vaiśvānaramava̭ rundhe ya-ṅkāmayḙta kṣodhṷka-ssyā-dityūnā-ntasyopa̭ [-dityūnā-ntasyopa̭, daddhyā-tkṣodhṷka] 48
daddhyā-tkṣodhṷka eva bha̭vati ya-ṅkāmayetā-nṷpadasya-danna̭madyāditi̭ pūrṇā-ntasyopa̭ daddhyādanṷpadasya-devānna̭matti sahasraṃ-vai~ prati purṷṣaḥ paśūnāṃ-ya~̭cchati sahasra̭manye paśavo maddhyḙ puruṣaśīrṣamupa̭ dadhāti savīryatvāyo-khāyāmapi̭ dadhāti pratiṣṭhāmevaina̭-dgamayati vyṛ̭ddhaṃ-vā~ eta-tprāṇaira̭meddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśīrṣamamṛta-ṅkhalu vai prāṇā [vai prāṇāḥ, amṛtagṃ] 49
amṛtagṃ hira̭ṇya-mprāṇeṣṷ hiraṇyaśalkā-npratya̭syati pratiṣṭhāmevaina̭-dgamayitvā prāṇai-ssama̭rdhayati daddhnā ma̭dhumiśreṇa̭ pūrayati madhavyo̭-'sānīti̭ śṛtātaṅkyḙna meddhyatvāya̭ grāmyaṃ-vā~ etadannaṃ-ya~-ddaddhyā̭raṇya-mmadhu yaddaddhnā ma̭dhumiśreṇa̭ pūraya̭tyubhayasyā-va̭ruddhyai paśuśīrṣāṇyupa̭ dadhāti paśavo vai pa̭śuśīrṣāṇi̭ paśūnevāva̭ rundhe ya-ṅkāmayḙtā-'paśu-ssyāditi̭ [-'paśu-ssyāditi̭, viṣūcīnā̭ni] 50
viṣūcīnā̭ni tasyopa̭ daddhyā-dviṣṷ̄ca evāsmā-tpaśū-nda̭dhātyapaśureva bha̭vati ya-ṅkāmayḙta paśumān-thsyāditi̭ samīcīnā̭ni tasyopa̭ daddhyā-thsamīca̭ evāsmai̭ paśū-nda̭dhāti paśumāneva bha̭vati purastā-tpratīcīnamaśvasyopa̭ dadhāti paścā-tprācīna̭mṛṣabhasyā-pa̭śavo vā anye go̭ aśvebhyaḥ̭ paśavo̭ go aśvānevāsmai̭ samīco̭ dadhātye-tāva̭nto vai paśavo [paśavaḥ̭, dvipāda̭śca] 51
dvipāda̭śca catṷṣpādaśca tān. vā etadagnau prada̭dhāti ya-tpa̭śuśīrṣāṇyṷpa-dadhātya-mumā̭raṇyamanṷ te diśāmītyā̭ha grāmyebhya̭ eva paśubhya̭ āraṇyā-npaśūñchucamanūthsṛ̭jati tasmā-thsamāva̭-tpaśūnā-mprajāya̭mānānā-māraṇyāḥ paśavaḥ kanī̭yāgṃsa-śśucā hyṛ̭tā-ssa̭rpaśīrṣamupa̭ dadhāti yaiva sarpe tviṣistāmevā-'va̭ rundhe [-'va̭ rundhe, ya-thsa̭mīcīna̭-] 52
ya-thsa̭mīcīna̭--mpaśuśīrṣairṷpa daddhyā-dgrāmyā-npaśū-ndagṃśṷkā-ssyurya-dvi̭ṣūcīna̭-māraṇyān. yajṷreva va̭dedava tā-ntviṣigṃ̭ rundhe yā sarpe na grāmyā-npaśūn. hinasti nā-''raṇyānatho khalṷ̄padheya̭meva yadṷpadadhā̭ti tena tā-ntviṣimava̭ rundhe yā sarpe ya-dyajurvada̭ti tena̭ śāntam || 53 ||
paśurvā eṣa yadagniryoniḥ khalu vā eṣā paśorvi kri̭yate ya-tprācīna̭maiṣṭakā-dyajuḥ̭ kriyate reto̭-'pasyā̭ apasyā̭ upa̭ dadhāti yonā̭veva reto̭ dadhāti pañcopa̭ dadhāti pāṅktāḥ paśavaḥ̭ paśūnevāsmai praja̭nayati pañca̭ dakṣiṇato vajro vā a̭pasyā̭ vajrḙṇaiva yajñasya̭ dakṣiṇato rakṣāgsyapa̭ hanti pañca̭ paścā- [pañca̭ paścāt, prācīrupa̭ dadhāti] 54
-tprācīrupa̭ dadhāti paścādvai prācīnagṃ reto̭ dhīyate paścādevāsmai prācīnagṃ reto̭ dadhāti pañca̭ purastā-tpratīcīrupa̭ dadhāti pañca̭ paścā-tprācīstasmā-tprācīnagṃ reto̭ dhīyate pratīcīḥ prajā jā̭yante pañcottarata ścha̭ndasyāḥ paśavo vai cha̭ndasyāḥ paśūneva prajā̭tān-thsvamāyata̭namabhi paryṷ̄hata iyaṃ-vā~ agne-ra̭tidāhā-da̭bibhe-thsaitā [-da̭bibhe-thsaitāḥ, apasyā̭ apaśya-ttā] 55
a̭pasyā̭ apaśya-ttā upā̭dhatta tato vā imā-nnātya̭daha-dyada̭pasyā̭ upadadhātyasyā ana̭tidāhāyovāca̭ heyamadadi-thsa brahmaṇā-'nnaṃ-ya~syaitā ṷpadhīyāntai ya ṷ cainā evaṃve~ daditi̭ prāṇabhṛta upa̭ dadhāti reta̭syeva prāṇā-nda̭dhāti tasmā-dvada̭-nprāṇa-npaśya̭ñchṛṇva-npaśurjā̭yate 'ya-mpuro [-'ya-mpuraḥ, bhuva iti̭] 56
bhuva iti̭ purastādupa̭ dadhāti prāṇamevaitābhi̭-rdādhārā-'ya-nda̭kṣiṇā viśvakarmeti̭ dakṣiṇato mana̭ evaitābhi̭rdādhārāya-mpaścā-dviśvavya̭cā iti̭ paścā-ccakṣṷrevaitābhi̭-rdādhāreda-mṷttarā-thsuvarityṷttarata-śśrotra̭mevaitābhi̭-rdādhāreyamupari̭ matirityupari̭ṣṭā-dvāca̭mevaitābhi̭-rdādhāra daśa̭daśopa̭ dadhāti savīryatvāyākṣṇayo [savīryatvāyākṣṇayā, upa̭ dadhāti] 57
-pa̭ dadhāti tasmā̭dakṣṇayā paśavo-'ṅgā̭ni praha̭ranti prati̭ṣṭhityai yāḥ prācīstābhi-rvasi̭ṣṭha ārdhnodyā da̭kṣiṇā tābhi̭rbharadvā̭jo yāḥ pratīcīstābhi̭ rviśvāmi̭tro yā udī̭cīstābhi̭-rjamada̭gniryā ūrdhvāstābhi̭-rviśvaka̭rmā ya evametāsāmṛddhiṃ-ve~dardhnotyeva ya ā̭sāmeva-mbandhutāṃ-ve~da bandhṷmā-nbhavati ya ā̭sāmeva-ṅkḷptiṃ-ve~da kalpa̭te- [kalpa̭te, asmai ya ā̭sāmeva-] 58
-'smai ya ā̭sāmeva-māyata̭naṃ-ve~dā-''yata̭navā-nbhavati ya ā̭sāmeva-mpra̭tiṣṭhāṃ-ve~da pratyeva ti̭ṣṭhati prāṇabhṛta̭ upadhāya̭ saṃya~ta upa̭ dadhāti prāṇānevā 'smi̭-ndhitvā saṃya~dbhi-ssaṃya~̭cchati ta-thsaṃya~tāgṃ̭ saṃya~ttvamatho prāṇa evāpāna-nda̭dhāti tasmā-tprāṇāpānau sa-ñca̭rato viṣṷ̄cīrupa̭ dadhāti tasmā-dviṣva̭ñcau prāṇāpānau yadvā agnerasaṃ̭ya~ta- [agnerasaṃ̭ya~tam, asṷvargyamasya] 59
-masṷvargyamasya ta-thsṷvargyo-'gnirya-thsaṃya~ta̭ upa dadhā̭ti samevainaṃ̭-ya~cchati uvargya̭mevāka -stryavirvayaḥ̭ kṛtamayā̭nāmityā̭ha vayo̭bhirevāyānava̭ rundhe 'yairvayāgṃ̭si sarvato̭ vāyumatīrbhavanti tasmā̭dayagṃ sarvataḥ̭ pavate || 60 ||
gāyatrī triṣṭu-bjaga̭tyanuṣṭu-kpaṅktyā̭ saha | bṛhatyṷṣṇihā̭ kaku-thsūcībhiḥ̭ śimyantu tvā || dvipadā yā catṷṣpadā tripadā yāca ṣaṭpa̭dā | sacha̭ndā yā ca viccha̭ndā-ssūcībhiḥ̭ śimyantu tvā || mahānāmnī revata̭yo viśvā āśāḥ prasūva̭rīḥ | meghyā̭ vidyuto vācaḥ̭ sūcībhiḥ̭ śimyantu tvā || rajatā hari̭ṇī-ssīsā yujo̭ yujyante karma̭bhiḥ | aśva̭sya vājina̭stvaci sūcībhiḥ̭ śimyantu tvā || nārī- [nārīḥ, te patna̭yo loma] 61
-ste patna̭yo loma vici̭nvantu manīṣayā | devānā-mpatnīrdiśaḥ̭ sūcībhiḥ̭ śimyantu tvā || kuvidaṅga yava̭manto yava̭-ñcidyathā dāntya̭nupūrvaṃ-vi~yūya̭ | ihehai̭ṣā-ṅkṛṇuta bhoja̭nāni ye barhiṣo namo̭vṛkti-nnajagmuḥ || 62 ||
kastvā cchyati kastvā vi śāsti kaste gātrā̭ṇi śimyati | ka ṷ te śamitā kaviḥ || ṛtava̭sta ṛtudhā paruḥ̭ śamitāro viśā̭satu | saṃva~thsarasya dhāya̭sā śimī̭bhi-śśimyantu tvā || daivyā̭ addhvaryava̭stvā cchyantu vi ca̭ śāsatu | gātrā̭ṇi parvaśaste śimāḥ kṛṇvantu śimya̭ntaḥ || ardhamāsāḥ parūgṃ̭ṣi te māsā-śchyantu śimya̭ntaḥ | ahorātrāṇi̭ maruto vili̭ṣṭagṃ [maruto vili̭ṣṭam, sūdayantu te |] 63
sūdayantu te || pṛthivī te 'ntari̭kṣeṇa vāyuśchidra-mbhi̭ṣajyatu | dyauste nakṣa̭trai-ssaha rūpa-ṅkṛ̭ṇotu sādhuyā || śa-nte parebhyo gātrebhya-śśamastvava̭rebhyaḥ | śamasthabhyo̭ majjabhya-śśamṷ te tanuvḙ bhuvat || 64 ||
(viṣṇṷmukhā - anna̭pate - yāva̭tī - vi vai - pṷruṣamātreṇā - 'gne tava śravo vayo - brahma̭ jajñānagg - sva̭yamātṛṇṇā - meṣāṃ-vai~ - paśu - rgā̭yatrī - kastvā - dvāda̭śa )
(viṣṇṷmukhā - apa̭citimān - vi vā etā - vagne tava̭ - svayamātṛṇṇāṃ - ~vi̭ṣūcīnā̭ni - gāyatrī - catṷṣṣaṣṭiḥ)
(viṣṇṷmukhā, stanuvḙ bhuvat)
|| hariḥ̭ om ||
