କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଚିତ୍ଯୁପକ୍ରମାଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା ଵୈ ଦେଵା ଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରିମାନ୍ ଁଲୋକାନନପଜଯ୍ଯ ମଭ୍ଯଜଯନ୍.ଯ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାନ୍ କ୍ରମତେ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଭୂତ୍ଵା ଯଜମାନଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରିମାନ୍ ଁଲୋକାନନପଜଯ୍ଯମଭି ଜଯତି ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ରମୋ-ଽସ୍ଯ-ଭିମାତିହେତ୍ଯାହ ଗାଯତ୍ରୀ ଵୈ ପୃଥିଵୀ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭମନ୍ତରିକ୍ଷ-ଞ୍ଜାଗତୀ ଦ୍ଯୌରାନୁଷ୍ଟୁଭୀର୍ଦିଶ ଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରେଵେମାନ୍ ଁଲୋକାନ୍. ଯଥା ପୂର୍ଵମଭି ଜଯତି ପ୍ରଜାପତିରଗ୍ନିମସୃଜତ ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟଃ [ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟଃ, ପରାଙୈତ୍ତ-] 1
ପରାଙୈତ୍ତ-ମେତଯା ଽନ୍ଵୈଦକ୍ରନ୍ଦଦିତି ତଯା ଵୈ ସୋ-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵାରୁନ୍ଧ ଯଦେତାମନ୍ଵାହା-ଗ୍ନେରେଵୈତଯା ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵ ରୁନ୍ଧ ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷ ପରା-ମ୍ପ୍ରଦଘୋ ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାନ୍ କ୍ରମତେ ଚତସୃଭିରା ଵର୍ତତେ ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଖଲୁ ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂଃ ପ୍ରିଯାମେଵାସ୍ଯ ତନୁଵମଭି [ ] 2
ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା ଵୈ ଦେଵା ଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରିମାନ୍ ଁଲୋକାନନପଜଯ୍ଯ ମଭ୍ଯଜଯନ୍.ଯ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାନ୍ କ୍ରମତେ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଭୂତ୍ଵା ଯଜମାନଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରିମାନ୍ ଁଲୋକାନନପଜଯ୍ଯମଭି ଜଯତି ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ରମୋ-ଽସ୍ଯ-ଭିମାତିହେତ୍ଯାହ ଗାଯତ୍ରୀ ଵୈ ପୃଥିଵୀ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭମନ୍ତରିକ୍ଷ-ଞ୍ଜାଗତୀ ଦ୍ଯୌରାନୁଷ୍ଟୁଭୀର୍ଦିଶ ଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରେଵେମାନ୍ ଁଲୋକାନ୍. ଯଥା ପୂର୍ଵମଭି ଜଯତି ପ୍ରଜାପତିରଗ୍ନିମସୃଜତ ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟଃ [ସୋ-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟଃ, ପରାଙୈତ୍ତ-] 1
ପରାଙୈତ୍ତ-ମେତଯା ଽନ୍ଵୈଦକ୍ରନ୍ଦଦିତି ତଯା ଵୈ ସୋ-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵାରୁନ୍ଧ ଯଦେତାମନ୍ଵାହା-ଗ୍ନେରେଵୈତଯା ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵ ରୁନ୍ଧ ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷ ପରା-ମ୍ପ୍ରଦଘୋ ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାନ୍ କ୍ରମତେ ଚତସୃଭିରା ଵର୍ତତେ ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଖଲୁ ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂଃ ପ୍ରିଯାମେଵାସ୍ଯ ତନୁଵମଭି [ ] 2
ପର୍ଯାଵର୍ତତେ ଦକ୍ଷିଣା ପର୍ଯାଵର୍ତତେ ସ୍ଵମେଵ ଵୀର୍ଯମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋ-ଽର୍ଧ ଆତ୍ମନୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତରୋ-ଽଥୋ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵା-ଽଽଵୃତମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତତେ ଶୁନଶ୍ଶେପମାଜୀଗର୍ତିଂ-ଵଁରୁଣୋ-ଽଗୃହ୍ଣା-ଥ୍ସ ଏତାଂ-ଵାଁରୁଣୀମପଶ୍ଯ-ତ୍ତଯା ଵୈ ସ ଆତ୍ମାନଂ-ଵଁରୁଣପାଶାଦମୁଞ୍ଚ-ଦ୍ଵରୁଣୋ ଵା ଏତ-ଙ୍ଗୃହ୍ଣାତି ଯ ଉଖା-ମ୍ପ୍ରତିମୁଞ୍ଚତ ଉଦୁତ୍ତମଂ-ଵଁରୁଣପାଶ-ମସ୍ମଦିତ୍ଯାହା-ଽଽତ୍ମାନ-ମେଵୈତଯା [-ମେଵୈତଯା, ଵରୁଣପାଶା-] 3
ଵରୁଣପାଶା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତ୍ଯା ତ୍ଵା-ଽହାର୍ଷମିତ୍ଯାହା ଽଽହ୍ଯନଗ୍ଂ ହରତି ଧ୍ରୁଵସ୍ତିଷ୍ଠା ଽଵିଚାଚଲିରିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଵିଶସ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଵାଞ୍ଛନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ଵିଶୈଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତ୍ଯସ୍ମି-ନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମଧି ଶ୍ରଯେତ୍ଯାହ ରାଷ୍ଟ୍ରମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଧ୍ରୁଵମକର୍ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାଦିତି ତ-ମ୍ମନସା ଧ୍ଯାଯେ-ଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମେଵ ଭଵ- [ଭଵତି, ଅଗ୍ରେ] 4
-ତ୍ଯଗ୍ରେ ବୃହନ୍ନୁଷସାମୂର୍ଧ୍ଵୋ ଅସ୍ଥାଦିତ୍ଯାହା-ଽଗ୍ରମେଵୈନଗ୍ଂ ସମାନାନା-ଙ୍କରୋତି ନିର୍ଜଗ୍ମିଵା-ନ୍ତମସ ଇତ୍ଯାହ ତମ ଏଵାସ୍ମାଦପ ହନ୍ତି ଜ୍ଯୋତିଷା- ଽଽଗାଦିତ୍ଯାହ ଜ୍ଯୋତିରେଵା-ସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ଚତସୃଭିଃ ସାଦଯତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦୋଭିରେଵା-ଽ-ତିଚ୍ଛନ୍ଦସୋତ୍ତମଯା ଵର୍ଷ୍ମ ଵା ଏଷା ଛନ୍ଦସାଂ-ଯଁଦତିଚ୍ଛନ୍ଦା ଵର୍ଷ୍ମୈଵୈନଗ୍ଂ ସମାନାନା-ଙ୍କରୋତି ସଦ୍ଵତୀ [ସଦ୍ଵତୀ, ଭଵତି ସତ୍ତ୍ଵମେଵୈନ] 5
ଭଵତି ସତ୍ତ୍ଵମେଵୈନ-ଙ୍ଗମଯତି ଵାଥ୍ସପ୍ରେଣୋପ ତିଷ୍ଠତ ଏତେନ ଵୈ ଵଥ୍ସପ୍ରୀର୍ଭାଲନ୍ଦନୋ-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵା-ଽରୁନ୍ଧା-ଽଗ୍ନେରେଵୈତେନ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵ ରୁନ୍ଧ ଏକାଦଶ-ମ୍ଭଵତ୍ଯେକଧୈଵ ଯଜମାନେ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି ସ୍ତୋମେନ ଵୈ ଦେଵା ଅସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଆର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ ଛନ୍ଦୋଭିରମୁଷ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ୍ତୋମସ୍ଯେଵ ଖଲୁ ଵା ଏତ-ଦ୍ରୂପଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵାଥ୍ସପ୍ରଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵାଥ୍ସପ୍ରେଣୋପତିଷ୍ଠତ [ଁଯ-ଦ୍ଵାଥ୍ସପ୍ରେଣୋପତିଷ୍ଠତେ, ଇମମେଵ] 6
ଇମମେଵ ତେନ ଲୋକମଭି ଜଯତି ଯ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାନ୍ କ୍ରମତେ-ଽମୁମେଵ ତୈର୍ଲୋକମଭି ଜଯତି ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁଃ ପ୍ରକ୍ରାମତ୍ଯୁତ୍ତରେଦ୍ଯୁ-ହ୍ ରୁପ ତିଷ୍ଠତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯୋଗେ-ଽନ୍ଯାସା-ମ୍ପ୍ରଜାନା-ମ୍ମନଃ, କ୍ଷେମେ-ଽନ୍ଯାସା-ନ୍ତସ୍ମା-ଦ୍ଯାଯାଵରଃ, କ୍ଷେମ୍ଯସ୍ଯେଶେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯାଯାଵରଃ, କ୍ଷେମ୍ଯମଦ୍ଧ୍ଯଵସ୍ଯତି ମୁଷ୍ଟୀ କରୋତି ଵାଚଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ 7 ॥
ଵରୁଣପାଶା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତ୍ଯା ତ୍ଵା-ଽହାର୍ଷମିତ୍ଯାହା ଽଽହ୍ଯନଗ୍ଂ ହରତି ଧ୍ରୁଵସ୍ତିଷ୍ଠା ଽଵିଚାଚଲିରିତ୍ଯାହ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଵିଶସ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵା ଵାଞ୍ଛନ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହ ଵିଶୈଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତ୍ଯସ୍ମି-ନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମଧି ଶ୍ରଯେତ୍ଯାହ ରାଷ୍ଟ୍ରମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଧ୍ରୁଵମକର୍ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାଦିତି ତ-ମ୍ମନସା ଧ୍ଯାଯେ-ଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମେଵ ଭଵ- [ଭଵତି, ଅଗ୍ରେ] 4
-ତ୍ଯଗ୍ରେ ବୃହନ୍ନୁଷସାମୂର୍ଧ୍ଵୋ ଅସ୍ଥାଦିତ୍ଯାହା-ଽଗ୍ରମେଵୈନଗ୍ଂ ସମାନାନା-ଙ୍କରୋତି ନିର୍ଜଗ୍ମିଵା-ନ୍ତମସ ଇତ୍ଯାହ ତମ ଏଵାସ୍ମାଦପ ହନ୍ତି ଜ୍ଯୋତିଷା- ଽଽଗାଦିତ୍ଯାହ ଜ୍ଯୋତିରେଵା-ସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ଚତସୃଭିଃ ସାଦଯତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦୋଭିରେଵା-ଽ-ତିଚ୍ଛନ୍ଦସୋତ୍ତମଯା ଵର୍ଷ୍ମ ଵା ଏଷା ଛନ୍ଦସାଂ-ଯଁଦତିଚ୍ଛନ୍ଦା ଵର୍ଷ୍ମୈଵୈନଗ୍ଂ ସମାନାନା-ଙ୍କରୋତି ସଦ୍ଵତୀ [ସଦ୍ଵତୀ, ଭଵତି ସତ୍ତ୍ଵମେଵୈନ] 5
ଭଵତି ସତ୍ତ୍ଵମେଵୈନ-ଙ୍ଗମଯତି ଵାଥ୍ସପ୍ରେଣୋପ ତିଷ୍ଠତ ଏତେନ ଵୈ ଵଥ୍ସପ୍ରୀର୍ଭାଲନ୍ଦନୋ-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵା-ଽରୁନ୍ଧା-ଽଗ୍ନେରେଵୈତେନ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା-ଽଵ ରୁନ୍ଧ ଏକାଦଶ-ମ୍ଭଵତ୍ଯେକଧୈଵ ଯଜମାନେ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି ସ୍ତୋମେନ ଵୈ ଦେଵା ଅସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଆର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ ଛନ୍ଦୋଭିରମୁଷ୍ମିନ୍-ଥ୍ସ୍ତୋମସ୍ଯେଵ ଖଲୁ ଵା ଏତ-ଦ୍ରୂପଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵାଥ୍ସପ୍ରଂ-ଯଁ-ଦ୍ଵାଥ୍ସପ୍ରେଣୋପତିଷ୍ଠତ [ଁଯ-ଦ୍ଵାଥ୍ସପ୍ରେଣୋପତିଷ୍ଠତେ, ଇମମେଵ] 6
ଇମମେଵ ତେନ ଲୋକମଭି ଜଯତି ଯ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାନ୍ କ୍ରମତେ-ଽମୁମେଵ ତୈର୍ଲୋକମଭି ଜଯତି ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁଃ ପ୍ରକ୍ରାମତ୍ଯୁତ୍ତରେଦ୍ଯୁ-ହ୍ ରୁପ ତିଷ୍ଠତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯୋଗେ-ଽନ୍ଯାସା-ମ୍ପ୍ରଜାନା-ମ୍ମନଃ, କ୍ଷେମେ-ଽନ୍ଯାସା-ନ୍ତସ୍ମା-ଦ୍ଯାଯାଵରଃ, କ୍ଷେମ୍ଯସ୍ଯେଶେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯାଯାଵରଃ, କ୍ଷେମ୍ଯମଦ୍ଧ୍ଯଵସ୍ଯତି ମୁଷ୍ଟୀ କରୋତି ଵାଚଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଧୃତ୍ଯୈ ॥ 7 ॥
(ସୃଷ୍ଟୋ-ଽ - (1) ଭ୍ଯେ - ତଯା - ଭଵତି - ସଦ୍ଵତ୍ଯୁ - ପତିଷ୍ଠତେ - ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଅନ୍ନପତେ-ଽନ୍ନସ୍ଯ ନୋ ଦେହୀତ୍ଯାହା-ଗ୍ନିର୍ଵା ଅନ୍ନପତି-ସ୍ସ ଏଵାସ୍ମା ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତ୍ଯନମୀଵସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମିଣ ଇତ୍ଯାହା-ଯକ୍ଷ୍ମସ୍ଯେତି ଵାଵୈତଦାହ ପ୍ର ପ୍ରଦାତାର-ନ୍ତାରିଷ ଊର୍ଜ-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଇତ୍ଯାହା-ଽଽଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତ ଉଦୁ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାଣା ଵୈ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ [ଦେଵାଃ, ପ୍ରାଣୈରେଵୈନ-] 8
ପ୍ରାଣୈରେଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ଽଗ୍ନେ ଭରନ୍ତୁ ଚିତ୍ତିଭିରିତ୍ଯାହ ଯସ୍ମା ଏଵୈନ-ଞ୍ଚିତ୍ତାଯୋଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ତେନୈଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ଚତସୃଭିରା ସାଦଯତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦୋଭିରେଵା-ତିଚ୍ଛନ୍ଦସୋତ୍ତମଯା ଵର୍ଷ୍ମ ଵା ଏଷା ଛନ୍ଦସାଂ-ଯଁଦତିଚ୍ଛନ୍ଦା ଵର୍ଷ୍ମୈଵୈନଗ୍ଂ ସମାନାନା-ଙ୍କରୋତି ସଦ୍ଵତୀ ଭଵତି ସତ୍ତ୍ଵମେଵୈନ-ଙ୍ଗମଯତି ପ୍ରେଦଗ୍ନେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ [ ] 9
ଯାହୀତ୍ଯାହ ଜ୍ଯୋତିରେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ତନୁଵା ଵା ଏଷ ହିନସ୍ତି ଯଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି ମା ହିଗ୍ଂସୀସ୍ତନୁଵା ପ୍ରଜା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରଜାଭ୍ଯ ଏଵୈନଗ୍ଂ ଶମଯତି ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଚନ୍ତେ ଯଦନ ଉଥ୍ସର୍ଜ-ତ୍ଯକ୍ରନ୍ଦଦିତ୍ଯନ୍ଵାହ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯା ଅନସା ଵହନ୍-ତ୍ଯପଚିତି-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମାଦନସ୍ଵୀ ଚ ରଥୀ ଚାତିଥୀନା-ମପଚିତତମା- [-ମପଚିତତମୌ, ଅପଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି] 10
-ଵପଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ସମିଧା-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁଵସ୍ଯତେତି ଘୃତାନୁଷିକ୍ତାମଵସିତେ ସମିଧମା ଦଧାତି ଯଥା-ଽତିଥଯ ଆଗତାଯ ସର୍ପିଷ୍ଵଦାତିଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରିଯତେ ତାଦୃଗେଵ ତ-ଦ୍ଗାଯତ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୋ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ ହି ରାଜନ୍ଯୋ ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ ପ୍ର ଵେଶଯତ୍ଯଫ୍ସୁଯୋନିର୍ଵା ଅଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାମେଵୈନଂ-ଯୋଁନି-ଙ୍ଗମଯତି ତିସୃଭିଃ ପ୍ରଵେଶଯତି ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵା [ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵୈ, ଅଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା-] 11
ଅଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା-ନେଵା-ଽଗ୍ନିସ୍ତ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍ଗମଯତି ପରା ଵା ଏଷୋ-ଽଗ୍ନିଂ-ଵଁପତି ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ ପ୍ରଵେଶଯତି ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀଭ୍ଯା-ମଵ ଦଧାତି ଜ୍ଯୋତିରେଵା-ଽସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ପରା ଵା ଏଷ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍ ଵପତି ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ ପ୍ରଵେଶଯତି ପୁନରୂର୍ଜା ସହ ରଯ୍ଯେତି ପୁନରୁଦୈତି ପ୍ରଜାମେଵ ପଶୂନାତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ ପୁନସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯା [ପୁନସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯାଃ, ରୁଦ୍ରା] 12
ରୁଦ୍ରା ଵସଵ-ସ୍ସମିନ୍ଧତା-ମିତ୍ଯାହୈତା ଵା ଏତ-ନ୍ଦେଵତା ଅଗ୍ରେ ସମୈନ୍ଧତ ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ ବୋଧା ସ ବୋଧୀତ୍ଯୁପ ତିଷ୍ଠତେ ବୋଧଯତ୍ଯେଵୈନ-ନ୍ତସ୍ମା-ଥ୍ସୁପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାସ୍ଥାନମୁପ ତିଷ୍ଠତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଥାସ୍ଥାନ-ମ୍ପଶଵଃ ପୁନରେତ୍ଯୋପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ॥ 13 ॥
ଅନ୍ନପତେ-ଽନ୍ନସ୍ଯ ନୋ ଦେହୀତ୍ଯାହା-ଗ୍ନିର୍ଵା ଅନ୍ନପତି-ସ୍ସ ଏଵାସ୍ମା ଅନ୍ନ-ମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତ୍ଯନମୀଵସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମିଣ ଇତ୍ଯାହା-ଯକ୍ଷ୍ମସ୍ଯେତି ଵାଵୈତଦାହ ପ୍ର ପ୍ରଦାତାର-ନ୍ତାରିଷ ଊର୍ଜ-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଇତ୍ଯାହା-ଽଽଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତ ଉଦୁ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରାଣା ଵୈ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାଃ [ଦେଵାଃ, ପ୍ରାଣୈରେଵୈନ-] 8
ପ୍ରାଣୈରେଵୈନ-ମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ଽଗ୍ନେ ଭରନ୍ତୁ ଚିତ୍ତିଭିରିତ୍ଯାହ ଯସ୍ମା ଏଵୈନ-ଞ୍ଚିତ୍ତାଯୋଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ତେନୈଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ଚତସୃଭିରା ସାଦଯତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦୋଭିରେଵା-ତିଚ୍ଛନ୍ଦସୋତ୍ତମଯା ଵର୍ଷ୍ମ ଵା ଏଷା ଛନ୍ଦସାଂ-ଯଁଦତିଚ୍ଛନ୍ଦା ଵର୍ଷ୍ମୈଵୈନଗ୍ଂ ସମାନାନା-ଙ୍କରୋତି ସଦ୍ଵତୀ ଭଵତି ସତ୍ତ୍ଵମେଵୈନ-ଙ୍ଗମଯତି ପ୍ରେଦଗ୍ନେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ [ ] 9
ଯାହୀତ୍ଯାହ ଜ୍ଯୋତିରେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ତନୁଵା ଵା ଏଷ ହିନସ୍ତି ଯଗ୍ଂ ହିନସ୍ତି ମା ହିଗ୍ଂସୀସ୍ତନୁଵା ପ୍ରଜା ଇତ୍ଯାହ ପ୍ରଜାଭ୍ଯ ଏଵୈନଗ୍ଂ ଶମଯତି ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ସଚନ୍ତେ ଯଦନ ଉଥ୍ସର୍ଜ-ତ୍ଯକ୍ରନ୍ଦଦିତ୍ଯନ୍ଵାହ ରକ୍ଷସାମପହତ୍ଯା ଅନସା ଵହନ୍-ତ୍ଯପଚିତି-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମାଦନସ୍ଵୀ ଚ ରଥୀ ଚାତିଥୀନା-ମପଚିତତମା- [-ମପଚିତତମୌ, ଅପଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି] 10
-ଵପଚିତିମା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ସମିଧା-ଽଗ୍ନି-ନ୍ଦୁଵସ୍ଯତେତି ଘୃତାନୁଷିକ୍ତାମଵସିତେ ସମିଧମା ଦଧାତି ଯଥା-ଽତିଥଯ ଆଗତାଯ ସର୍ପିଷ୍ଵଦାତିଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରିଯତେ ତାଦୃଗେଵ ତ-ଦ୍ଗାଯତ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୋ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ ହି ରାଜନ୍ଯୋ ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ ପ୍ର ଵେଶଯତ୍ଯଫ୍ସୁଯୋନିର୍ଵା ଅଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାମେଵୈନଂ-ଯୋଁନି-ଙ୍ଗମଯତି ତିସୃଭିଃ ପ୍ରଵେଶଯତି ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵା [ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵୈ, ଅଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା-] 11
ଅଗ୍ନି-ର୍ଯାଵା-ନେଵା-ଽଗ୍ନିସ୍ତ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍ଗମଯତି ପରା ଵା ଏଷୋ-ଽଗ୍ନିଂ-ଵଁପତି ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ ପ୍ରଵେଶଯତି ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀଭ୍ଯା-ମଵ ଦଧାତି ଜ୍ଯୋତିରେଵା-ଽସ୍ମି-ନ୍ଦଧାତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ପରା ଵା ଏଷ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍ ଵପତି ଯୋ-ଽଫ୍ସୁ ଭସ୍ମ ପ୍ରଵେଶଯତି ପୁନରୂର୍ଜା ସହ ରଯ୍ଯେତି ପୁନରୁଦୈତି ପ୍ରଜାମେଵ ପଶୂନାତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ ପୁନସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯା [ପୁନସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦିତ୍ଯାଃ, ରୁଦ୍ରା] 12
ରୁଦ୍ରା ଵସଵ-ସ୍ସମିନ୍ଧତା-ମିତ୍ଯାହୈତା ଵା ଏତ-ନ୍ଦେଵତା ଅଗ୍ରେ ସମୈନ୍ଧତ ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମିନ୍ଧେ ବୋଧା ସ ବୋଧୀତ୍ଯୁପ ତିଷ୍ଠତେ ବୋଧଯତ୍ଯେଵୈନ-ନ୍ତସ୍ମା-ଥ୍ସୁପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାସ୍ଥାନମୁପ ତିଷ୍ଠତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଥାସ୍ଥାନ-ମ୍ପଶଵଃ ପୁନରେତ୍ଯୋପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ॥ 13 ॥
(ଵୈ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା - ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମା - ନପଚିତତମୌ - ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵା - ଆଦିତ୍ଯା - ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଯାଵତୀ ଵୈ ପୃଥିଵୀ ତସ୍ଯୈ ଯମ ଆଧିପତ୍ଯ-ମ୍ପରୀଯାଯ ଯୋ ଵୈ ଯମ-ନ୍ଦେଵଯଜନମସ୍ଯା ଅନିର୍ଯାଚ୍ଯା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯମାଯୈନଗ୍ଂ ସ ଚିନୁତେ-ଽପେତେ-ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯଵସାଯଯତି ଯମମେଵ ଦେଵଯଜନମସ୍ଯୈ ନିର୍ଯାଚ୍ଯା- ଽଽତ୍ମନେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଇଷ୍ଵଗ୍ରେଣ ଵା ଅସ୍ଯା ଅନାମୃତ-ମିଚ୍ଛନ୍ତୋ ନାଵିନ୍ଦ-ନ୍ତେ ଦେଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜୁରପଶ୍ଯନ୍ନପେତେତି ଯଦେତେନା-ଧ୍ଯଵସାଯଯ- [-ଧ୍ଯଵସାଯଯତି, ଅନାମୃତ] 14
-ତ୍ଯନାମୃତ ଏଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଉଦ୍ଧନ୍ତି ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ତଦପ ହନ୍ତ୍ଯପୋ-ଽଵୋକ୍ଷତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ସିକତା ନି ଵପତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ରୂପଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧ ଊଷା-ନ୍ନିଵପତି ପୁଷ୍ଟିର୍ଵା ଏଷା ପ୍ରଜନନଂ-ଯଁଦୂଷାଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯାମେଵ ପ୍ରଜନନେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ-ଽଥୋ ସଂ(2)ଜ୍ଞାନ୍ନ ଏଵ ସଂ(2)ଜ୍ଞାନ୍ନଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ- [ହ୍ଯେତତ୍, ପଶୂନାଂ-ଯଁଦୂଷା] 15
-ତ୍ପଶୂନାଂ-ଯଁଦୂଷା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସହା-ଽଽସ୍ତା-ନ୍ତେ ଵିଯତୀ ଅବ୍ରୂତାମସ୍ତ୍ଵେଵ ନୌ ସହ ଯଜ୍ଞିଯମିତି ଯଦମୁଷ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀ-ତ୍ତଦସ୍ଯାମଦଧା-ତ୍ତ ଊଷା ଅଭଵନ୍ ଯଦସ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀ-ତ୍ତଦମୁଷ୍ଯାମଦଧା-ତ୍ତଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି କୃଷ୍ଣମୂଷା-ନ୍ନିଵପନ୍ନଦୋ ଧ୍ଯାଯେ-ଦ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରେଵ ଯଜ୍ଞିଯେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଽଯଗ୍ଂ ସୋ ଅଗ୍ନିରିତି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ [ ] 16
ସୂକ୍ତ-ମ୍ଭଵତ୍ଯେତେନ ଵୈ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା ଽଵାରୁନ୍ଧାଗ୍ନେରେଵୈତେନ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମାଵ ରୁନ୍ଧେ ଛନ୍ଦୋଭିର୍ଵୈ ଦେଵା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ ଚତସ୍ରଃ ପ୍ରାଚୀରୁପ ଦଧାତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦୋଭିରେଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ତେଷାଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁତା-ନ୍ଦିଶ-ସ୍ସମଵ୍ଲୀଯନ୍ତ ତେ ଦ୍ଵେ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସମୀଚୀ ଉପାଦଧତ ଦ୍ଵେ [ ] 17
ପଶ୍ଚା-ଥ୍ସମୀଚୀ ତାଭିର୍ଵୈ ତେଦିଶୋ-ଽଦୃଗ୍ଂହନ୍ ଯଦ୍ଦ୍ଵେ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସମୀଚୀ ଉପଦଧାତି ଦ୍ଵେ ପଶ୍ଚା-ଥ୍ସମୀଚୀ ଦିଶାଂ-ଵିଁଧୃତ୍ଯା ଅଥୋ ପଶଵୋ ଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୋ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟାଵୁପ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ରୋ-ଽଗ୍ନି-ର୍ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିସ୍ତ-ଞ୍ଚିନୁତେ-ଽଷ୍ଟାଵୁପ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ରୀ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ଵେଦ ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ [ଲୋକସ୍ଯ, ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ] 18
ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ ତ୍ରଯୋଦଶ ଲୋକମ୍ପୃଣା ଉପ ଦଧାତ୍ଯେକଵିଗ୍ଂଶତି-ସ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଵା ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶସ୍ଯୈଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯମନୁ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ନି-ଞ୍ଚିକ୍ଯାନସ୍ତିଷ୍ଠତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପଞ୍ଚଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ପ୍ରଥମ-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞଃ ପାଙ୍କ୍ତାଃ ପଶଵୋ ଯଜ୍ଞମେଵ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ତ୍ରିଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ଦ୍ଵିତୀଯ-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକା ଏଷ୍ଵେଵ ଲୋକେଷୁ [ଲୋକେଷୁ, ପ୍ରତିତିଷ୍ଠ-] 19
ପ୍ରତିତିଷ୍ଠ-ତ୍ଯେକଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ତୃତୀଯ-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନ ଏକଧା ଵୈ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକ ଏକଵୃତୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ପୁରୀଷେଣାଭ୍ଯୂହତି ତସ୍ମାନ୍ମାଗ୍ଂ ସେନାସ୍ଥି ଛନ୍ନ-ନ୍ନ ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପଞ୍ଚ ଚିତଯୋ ଭଵନ୍ତି ପଞ୍ଚଭିଃ ପୁରୀଷୈରଭ୍ଯୂହତି ଦଶ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଡନ୍ନଂ-ଵିଁରା-ଡ୍ଵିରାଜ୍ଯେଵା-ଽନ୍ନାଦ୍ଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
ଯାଵତୀ ଵୈ ପୃଥିଵୀ ତସ୍ଯୈ ଯମ ଆଧିପତ୍ଯ-ମ୍ପରୀଯାଯ ଯୋ ଵୈ ଯମ-ନ୍ଦେଵଯଜନମସ୍ଯା ଅନିର୍ଯାଚ୍ଯା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯମାଯୈନଗ୍ଂ ସ ଚିନୁତେ-ଽପେତେ-ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯଵସାଯଯତି ଯମମେଵ ଦେଵଯଜନମସ୍ଯୈ ନିର୍ଯାଚ୍ଯା- ଽଽତ୍ମନେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଇଷ୍ଵଗ୍ରେଣ ଵା ଅସ୍ଯା ଅନାମୃତ-ମିଚ୍ଛନ୍ତୋ ନାଵିନ୍ଦ-ନ୍ତେ ଦେଵା ଏତ-ଦ୍ଯଜୁରପଶ୍ଯନ୍ନପେତେତି ଯଦେତେନା-ଧ୍ଯଵସାଯଯ- [-ଧ୍ଯଵସାଯଯତି, ଅନାମୃତ] 14
-ତ୍ଯନାମୃତ ଏଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଉଦ୍ଧନ୍ତି ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ତଦପ ହନ୍ତ୍ଯପୋ-ଽଵୋକ୍ଷତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ସିକତା ନି ଵପତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ରୂପଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧ ଊଷା-ନ୍ନିଵପତି ପୁଷ୍ଟିର୍ଵା ଏଷା ପ୍ରଜନନଂ-ଯଁଦୂଷାଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯାମେଵ ପ୍ରଜନନେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ-ଽଥୋ ସଂ(2)ଜ୍ଞାନ୍ନ ଏଵ ସଂ(2)ଜ୍ଞାନ୍ନଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ- [ହ୍ଯେତତ୍, ପଶୂନାଂ-ଯଁଦୂଷା] 15
-ତ୍ପଶୂନାଂ-ଯଁଦୂଷା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସହା-ଽଽସ୍ତା-ନ୍ତେ ଵିଯତୀ ଅବ୍ରୂତାମସ୍ତ୍ଵେଵ ନୌ ସହ ଯଜ୍ଞିଯମିତି ଯଦମୁଷ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀ-ତ୍ତଦସ୍ଯାମଦଧା-ତ୍ତ ଊଷା ଅଭଵନ୍ ଯଦସ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀ-ତ୍ତଦମୁଷ୍ଯାମଦଧା-ତ୍ତଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି କୃଷ୍ଣମୂଷା-ନ୍ନିଵପନ୍ନଦୋ ଧ୍ଯାଯେ-ଦ୍ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରେଵ ଯଜ୍ଞିଯେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଽଯଗ୍ଂ ସୋ ଅଗ୍ନିରିତି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ [ ] 16
ସୂକ୍ତ-ମ୍ଭଵତ୍ଯେତେନ ଵୈ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ-ଽଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମା ଽଵାରୁନ୍ଧାଗ୍ନେରେଵୈତେନ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମାଵ ରୁନ୍ଧେ ଛନ୍ଦୋଭିର୍ଵୈ ଦେଵା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ ଚତସ୍ରଃ ପ୍ରାଚୀରୁପ ଦଧାତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦୋଭିରେଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ତେଷାଗ୍ଂ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁତା-ନ୍ଦିଶ-ସ୍ସମଵ୍ଲୀଯନ୍ତ ତେ ଦ୍ଵେ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସମୀଚୀ ଉପାଦଧତ ଦ୍ଵେ [ ] 17
ପଶ୍ଚା-ଥ୍ସମୀଚୀ ତାଭିର୍ଵୈ ତେଦିଶୋ-ଽଦୃଗ୍ଂହନ୍ ଯଦ୍ଦ୍ଵେ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସମୀଚୀ ଉପଦଧାତି ଦ୍ଵେ ପଶ୍ଚା-ଥ୍ସମୀଚୀ ଦିଶାଂ-ଵିଁଧୃତ୍ଯା ଅଥୋ ପଶଵୋ ଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୋ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟାଵୁପ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ରୋ-ଽଗ୍ନି-ର୍ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିସ୍ତ-ଞ୍ଚିନୁତେ-ଽଷ୍ଟାଵୁପ ଦଧାତ୍ଯଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ ଗାଯତ୍ରୀ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ଵେଦ ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ [ଲୋକସ୍ଯ, ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ] 18
ପ୍ରଜ୍ଞାତ୍ଯୈ ତ୍ରଯୋଦଶ ଲୋକମ୍ପୃଣା ଉପ ଦଧାତ୍ଯେକଵିଗ୍ଂଶତି-ସ୍ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଵା ଏକଵିଗ୍ଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଏକଵିଗ୍ଂଶସ୍ଯୈଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଙ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯମନୁ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ନି-ଞ୍ଚିକ୍ଯାନସ୍ତିଷ୍ଠତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପଞ୍ଚଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ପ୍ରଥମ-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞଃ ପାଙ୍କ୍ତାଃ ପଶଵୋ ଯଜ୍ଞମେଵ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ତ୍ରିଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ଦ୍ଵିତୀଯ-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକା ଏଷ୍ଵେଵ ଲୋକେଷୁ [ଲୋକେଷୁ, ପ୍ରତିତିଷ୍ଠ-] 19
ପ୍ରତିତିଷ୍ଠ-ତ୍ଯେକଚିତୀକ-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ତୃତୀଯ-ଞ୍ଚିନ୍ଵାନ ଏକଧା ଵୈ ସୁଵର୍ଗୋ ଲୋକ ଏକଵୃତୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି ପୁରୀଷେଣାଭ୍ଯୂହତି ତସ୍ମାନ୍ମାଗ୍ଂ ସେନାସ୍ଥି ଛନ୍ନ-ନ୍ନ ଦୁଶ୍ଚର୍ମା ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପଞ୍ଚ ଚିତଯୋ ଭଵନ୍ତି ପଞ୍ଚଭିଃ ପୁରୀଷୈରଭ୍ଯୂହତି ଦଶ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଦଶାକ୍ଷରା ଵିରାଡନ୍ନଂ-ଵିଁରା-ଡ୍ଵିରାଜ୍ଯେଵା-ଽନ୍ନାଦ୍ଯେ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
(ଅଧ୍ଯଵସାଯଯତି - ହ୍ଯେତ - ଦ୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯା - ଦଧତ ଦ୍ଵେ - ଲୋକସ୍ଯ - ଲୋକେଷୁ -ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 3)
ଵି ଵା ଏତୌ ଦ୍ଵିଷାତେ ଯଶ୍ଚ ପୁରା-ଽଗ୍ନିର୍ଯଶ୍ଚୋଖାଯାଗ୍ଂ ସମିତମିତି ଚତସୃଭି-ସ୍ସ-ନ୍ନିଵପତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଖଲୁ ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂଃ ପ୍ରିଯଯୈଵୈନୌ ତନୁଵା ସଗ୍ଂ ଶାସ୍ତି ସମିତମିତ୍ଯାହ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଗ୍ଂ ସମେତି ଯଥ୍ସ-ନ୍ନ୍ଯୁପ୍ଯ ଵିହରତି ତସ୍ମା-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଂ-ଵ୍ଯେଁତ୍ଯୃତୁଭି- [କ୍ଷତ୍ରଂ-ଵ୍ଯେଁତ୍ଯୃତୁଭିଃ, ଵା ଏତ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯନ୍ତି] 21
-ର୍ଵା ଏତ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯନ୍ତି ସ ଋତୁଭିରେଵ ଵିମୁଚ୍ଯୋ ମାତେଵ ପୁତ୍ର-ମ୍ପୃଥିଵୀ ପୁରୀଷ୍ଯମିତ୍ଯାହ-ର୍ତୁଭିରେଵୈନ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯିତ୍ଵର୍ତୁଭିର୍ଵି ମୁଞ୍ଚତି ଵୈଶ୍ଵାନର୍ଯା ଶିକ୍ଯମା ଦତ୍ତେ ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନ-ନ୍ନୈର୍-ଋତୀଃ କୃଷ୍ଣା-ସ୍ତିସ୍ର-ସ୍ତୁଷପକ୍ଵା ଭଵନ୍ତି ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ଵା ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯଂ-ଯଁ-ତ୍ତୁଷା ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ରୂପ-ଙ୍କୃଷ୍ଣଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵ ନିର୍-ଋତି-ନ୍ନିରଵଦଯତ ଇମା-ନ୍ଦିଶଂ-ଯଁନ୍ତ୍ଯେଷା [ ] 22
ଵୈ ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ଦିକ୍ ସ୍ଵାଯାମେଵ ଦିଶି ନିର୍-ଋତି-ନ୍ନିରଵଦଯତେ ସ୍ଵକୃତ ଇରିଣ ଉପ ଦଧାତି ପ୍ରଦରେ ଵୈତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଆଯତନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ ଏଵା-ଽଽଯତନେ ନିର୍-ଋତି-ନ୍ନିରଵଦଯତେ ଶିକ୍ଯମଭ୍ଯୁପ ଦଧାତି ନୈର୍-ଋତୋ ଵୈ ପାଶଃ ସାକ୍ଷାଦେଵୈନ-ନ୍ନିର୍-ଋତିପାଶା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତି ତିସ୍ର ଉପ ଦଧାତି ତ୍ରେଧାଵିହିତୋ ଵୈ ପୁରୁଷୋ ଯାଵାନେଵ ପୁରୁଷସ୍ତସ୍ମା-ନ୍ନିର୍-ଋତିମଵ ଯଜତେ ପରାଚୀରୁପ [ପରାଚୀରୁପ, ଦଧାତି ପରାଚୀ-] 23
ଦଧାତି ପରାଚୀ-ମେଵାସ୍ମା-ନ୍ନିର୍-ଋତି-ମ୍ପ୍ରଣୁଦତେ ଽପ୍ରତୀକ୍ଷମା ଯନ୍ତି ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଅନ୍ତର୍ହିତ୍ଯୈ ମାର୍ଜଯିତ୍ଵୋପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ଗାର୍ହପତ୍ଯମୁପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ନିର୍-ଋତି ଲୋକ ଏଵ ଚରିତ୍ଵା ପୂତା ଦେଵଲୋକମୁପାଵର୍ତନ୍ତ ଏକଯୋପ ତିଷ୍ଠନ୍ତ ଏକଧୈଵ ଯଜମାନେ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧତି ନିଵେଶନ-ସ୍ସଙ୍ଗମନୋ ଵସୂନାମିତ୍ଯାହ ପ୍ରଜା ଵୈ ପଶଵୋ ଵସୁ ପ୍ରଜଯୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭି-ସ୍ସମର୍ଧଯନ୍ତି ॥ 24 ॥
ଵି ଵା ଏତୌ ଦ୍ଵିଷାତେ ଯଶ୍ଚ ପୁରା-ଽଗ୍ନିର୍ଯଶ୍ଚୋଖାଯାଗ୍ଂ ସମିତମିତି ଚତସୃଭି-ସ୍ସ-ନ୍ନିଵପତି ଚତ୍ଵାରି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଖଲୁ ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯା ତନୂଃ ପ୍ରିଯଯୈଵୈନୌ ତନୁଵା ସଗ୍ଂ ଶାସ୍ତି ସମିତମିତ୍ଯାହ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଗ୍ଂ ସମେତି ଯଥ୍ସ-ନ୍ନ୍ଯୁପ୍ଯ ଵିହରତି ତସ୍ମା-ଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରଂ-ଵ୍ଯେଁତ୍ଯୃତୁଭି- [କ୍ଷତ୍ରଂ-ଵ୍ଯେଁତ୍ଯୃତୁଭିଃ, ଵା ଏତ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯନ୍ତି] 21
-ର୍ଵା ଏତ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯନ୍ତି ସ ଋତୁଭିରେଵ ଵିମୁଚ୍ଯୋ ମାତେଵ ପୁତ୍ର-ମ୍ପୃଥିଵୀ ପୁରୀଷ୍ଯମିତ୍ଯାହ-ର୍ତୁଭିରେଵୈନ-ନ୍ଦୀକ୍ଷଯିତ୍ଵର୍ତୁଭିର୍ଵି ମୁଞ୍ଚତି ଵୈଶ୍ଵାନର୍ଯା ଶିକ୍ଯମା ଦତ୍ତେ ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନ-ନ୍ନୈର୍-ଋତୀଃ କୃଷ୍ଣା-ସ୍ତିସ୍ର-ସ୍ତୁଷପକ୍ଵା ଭଵନ୍ତି ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ଵା ଏତ-ଦ୍ଭାଗଧେଯଂ-ଯଁ-ତ୍ତୁଷା ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ରୂପ-ଙ୍କୃଷ୍ଣଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵ ନିର୍-ଋତି-ନ୍ନିରଵଦଯତ ଇମା-ନ୍ଦିଶଂ-ଯଁନ୍ତ୍ଯେଷା [ ] 22
ଵୈ ନିର୍-ଋତ୍ଯୈ ଦିକ୍ ସ୍ଵାଯାମେଵ ଦିଶି ନିର୍-ଋତି-ନ୍ନିରଵଦଯତେ ସ୍ଵକୃତ ଇରିଣ ଉପ ଦଧାତି ପ୍ରଦରେ ଵୈତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଆଯତନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ ଏଵା-ଽଽଯତନେ ନିର୍-ଋତି-ନ୍ନିରଵଦଯତେ ଶିକ୍ଯମଭ୍ଯୁପ ଦଧାତି ନୈର୍-ଋତୋ ଵୈ ପାଶଃ ସାକ୍ଷାଦେଵୈନ-ନ୍ନିର୍-ଋତିପାଶା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତି ତିସ୍ର ଉପ ଦଧାତି ତ୍ରେଧାଵିହିତୋ ଵୈ ପୁରୁଷୋ ଯାଵାନେଵ ପୁରୁଷସ୍ତସ୍ମା-ନ୍ନିର୍-ଋତିମଵ ଯଜତେ ପରାଚୀରୁପ [ପରାଚୀରୁପ, ଦଧାତି ପରାଚୀ-] 23
ଦଧାତି ପରାଚୀ-ମେଵାସ୍ମା-ନ୍ନିର୍-ଋତି-ମ୍ପ୍ରଣୁଦତେ ଽପ୍ରତୀକ୍ଷମା ଯନ୍ତି ନିର୍-ଋତ୍ଯା ଅନ୍ତର୍ହିତ୍ଯୈ ମାର୍ଜଯିତ୍ଵୋପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ଗାର୍ହପତ୍ଯମୁପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ନିର୍-ଋତି ଲୋକ ଏଵ ଚରିତ୍ଵା ପୂତା ଦେଵଲୋକମୁପାଵର୍ତନ୍ତ ଏକଯୋପ ତିଷ୍ଠନ୍ତ ଏକଧୈଵ ଯଜମାନେ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଧତି ନିଵେଶନ-ସ୍ସଙ୍ଗମନୋ ଵସୂନାମିତ୍ଯାହ ପ୍ରଜା ଵୈ ପଶଵୋ ଵସୁ ପ୍ରଜଯୈଵୈନ-ମ୍ପଶୁଭି-ସ୍ସମର୍ଧଯନ୍ତି ॥ 24 ॥
(ଋତୁଭି - ରେଷା- ପରାଚୀରୁପା - ଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ପୁରୁଷମାତ୍ରେଣ ଵି ମିମୀତେ ଯଜ୍ଞେନ ଵୈ ପୁରୁଷ-ସ୍ସମ୍ମିତୋ ଯଜ୍ଞପରୁଷୈଵୈନଂ-ଵିଁମିମୀତେ ଯାଵା-ନ୍ପୁରୁଷ ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁସ୍ତାଵା-ନ୍ଭଵତ୍ଯେତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯଂ-ଵୀଁର୍ଯେଣୈଵୈନଂ-ଵିଁ ମିମୀତେ ପକ୍ଷୀ ଭଵତି ନ ହ୍ଯପକ୍ଷଃ ପତିତୁ-ମର୍ହତ୍ଯରତ୍ନିନା ପକ୍ଷୌ ଦ୍ରାଘୀଯାଗ୍ଂସୌ ଭଵତସ୍ତସ୍ମା-ତ୍ପକ୍ଷପ୍ରଵଯାଗ୍ଂସି ଵଯାଗ୍ଂସି ଵ୍ଯାମମାତ୍ରୌ ପକ୍ଷୌ ଚ ପୁଚ୍ଛ-ଞ୍ଚ ଭଵତ୍ଯେତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯଂ- [ଵୀର୍ଯମ୍, ଵୀର୍ଯସମ୍ମିତୋ] 25
-ଁଵୀର୍ଯସମ୍ମିତୋ ଵେଣୁନା ଵି ମିମୀତ ଆଗ୍ନେଯୋ ଵୈ ଵେଣୁଃ ସଯୋନିତ୍ଵାଯ ଯଜୁଷା ଯୁନକ୍ତି ଯଜୁଷା କୃଷତି ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ଷଡ୍ଗଵେନ କୃଷତି ଷ-ଡ୍ଵା ଋତଵ ଋତୁଭିରେଵୈନ-ଙ୍କୃଷତି ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶଗଵେନ ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵେ ଯଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ନେ-ରତିଦାହାଦବିଭେ-ଥ୍ସୈତ-ଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣମପଶ୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ ତତୋ ଵା ଇମା-ନ୍ନା-ଽତ୍ଯଦହଦ୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ [ଇମା-ନ୍ନା-ଽତ୍ଯଦହଦ୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ, ଭଵତ୍ଯସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ] 26
ଭଵତ୍ଯସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ ଦ୍ଵିଗୁଣ-ନ୍ତ୍ଵା ଅଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଯନ୍ତୁ-ମର୍ହତୀତ୍ଯାହୁର୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ ଭଵତ୍ଯଗ୍ନେରୁଦ୍ଯତ୍ଯା ଏତାଵନ୍ତୋ ଵୈ ପଶଵୋ ଦ୍ଵିପାଦଶ୍ଚ ଚତୁଷ୍ପାଦଶ୍ଚ ତାନ୍. ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚ ଉଥ୍ସୃଜେ-ଦ୍ରୁଦ୍ରାଯାପି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା ପିତୃଭ୍ଯୋ ନିଧୁଵେଦ୍ଯ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୋ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ହନ୍ଯୁରୁଦୀଚ ଉଥ୍ସୃଜତ୍ଯେଷା ଵୈ ଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ ଶାନ୍ତା ଦି- [ଶାନ୍ତା ଦିକ୍, ତାମେଵୈନା-] 27
-କ୍ତାମେଵୈନା-ନନୂ-ଥ୍ସୃଜତ୍ଯଥୋ ଖଲ୍ଵିମା-ନ୍ଦିଶମୁ-ଥ୍ସୃଜତ୍ଯସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣମେଵୈନା-ନନୂଥ୍ସୃଜତି ଦକ୍ଷିଣା ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତେ ସ୍ଵମେଵ ଵୀର୍ଯମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋ-ଽର୍ଧ ଆତ୍ମନୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତରୋ-ଽଥୋ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵା-ଽଽଵୃତମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତେ ତସ୍ମା-ତ୍ପରାଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ଵି ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ ଆ ଵର୍ତନ୍ତେ ତିସ୍ରସ୍ତିସ୍ର-ସ୍ସୀତାଃ [ତିସ୍ରସ୍ତିସ୍ର-ସ୍ସୀତାଃ, କୃଷତି ତ୍ରିଵୃତମେଵ] 28
କୃଷତି ତ୍ରିଵୃତମେଵ ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଵି ଯାତଯତ୍ଯୋଷଧୀର୍ଵପତି ବ୍ରହ୍ମଣା-ଽନ୍ନମଵ ରୁନ୍ଧେ ଽର୍କେ-ଽର୍କଶ୍ଚୀଯତେ ଚତୁର୍ଦଶଭିର୍ଵପତି ସପ୍ତ ଗ୍ରାମ୍ଯା ଓଷଧଯ-ସ୍ସପ୍ତା-ଽଽରଣ୍ଯା ଉଭଯୀଷାମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା ଅନ୍ନସ୍ଯାନ୍ନସ୍ଯ ଵପତ୍ଯନ୍ନସ୍ଯା-ନ୍ନସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ କୃଷ୍ଟେ ଵପତି କୃଷ୍ଟେ ହ୍ଯୋଷଧଯଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯନୁସୀତଂ-ଵଁପତି ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଦଶସୁ ସୀତାସୁ ଵପତି ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ମା ଅନ୍ନ-ମ୍ପଚତି ଯଦଗ୍ନିଚି- [ଯଦଗ୍ନିଚିତ୍, ଅନଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-] 29
-ଦନଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-ଽଶ୍ଞୀଯାଦଵ-ରୁଦ୍ଧେନ ଵ୍ଯୃଦ୍ଧ୍ଯେତ ଯେ ଵନସ୍ପତୀନା-ମ୍ଫଲଗ୍ରହଯ-ସ୍ତାନିଦ୍ଧ୍ମେ-ଽପି ପ୍ରୋକ୍ଷେ-ଦନଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଲୋଷ୍ଟାନ୍-ଥ୍ସମସ୍ଯତି ଦିଶାମେଵ ଵୀର୍ଯମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯ ଦିଶାଂ-ଵୀଁର୍ଯେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯା-ଦ୍ଯତ୍ର ସ ସ୍ଯା-ତ୍ତସ୍ଯୈ ଦିଶୋ ଲୋଷ୍ଟମା ହରେଦିଷ-ମୂର୍ଜମହମିତ ଆ ଦଦ ଇତୀଷମେଵୋର୍ଜ-ନ୍ତସ୍ଯୈ ଦିଶୋ-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ କ୍ଷୋଧୁକୋ ଭଵତି ଯସ୍ତସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶି ଭଵତ୍ଯୁତ୍ତରଵେଦିମୁପ ଵପତ୍ଯୁତ୍ତରଵେଦ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ଽଥୋ ପଶଵୋ ଵା ଉତ୍ତରଵେଦିଃ ପଶୂନେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ-ଽଥୋ ଯଜ୍ଞପରୁଷୋ-ଽନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥ 30 ॥
ପୁରୁଷମାତ୍ରେଣ ଵି ମିମୀତେ ଯଜ୍ଞେନ ଵୈ ପୁରୁଷ-ସ୍ସମ୍ମିତୋ ଯଜ୍ଞପରୁଷୈଵୈନଂ-ଵିଁମିମୀତେ ଯାଵା-ନ୍ପୁରୁଷ ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁସ୍ତାଵା-ନ୍ଭଵତ୍ଯେତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯଂ-ଵୀଁର୍ଯେଣୈଵୈନଂ-ଵିଁ ମିମୀତେ ପକ୍ଷୀ ଭଵତି ନ ହ୍ଯପକ୍ଷଃ ପତିତୁ-ମର୍ହତ୍ଯରତ୍ନିନା ପକ୍ଷୌ ଦ୍ରାଘୀଯାଗ୍ଂସୌ ଭଵତସ୍ତସ୍ମା-ତ୍ପକ୍ଷପ୍ରଵଯାଗ୍ଂସି ଵଯାଗ୍ଂସି ଵ୍ଯାମମାତ୍ରୌ ପକ୍ଷୌ ଚ ପୁଚ୍ଛ-ଞ୍ଚ ଭଵତ୍ଯେତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯଂ- [ଵୀର୍ଯମ୍, ଵୀର୍ଯସମ୍ମିତୋ] 25
-ଁଵୀର୍ଯସମ୍ମିତୋ ଵେଣୁନା ଵି ମିମୀତ ଆଗ୍ନେଯୋ ଵୈ ଵେଣୁଃ ସଯୋନିତ୍ଵାଯ ଯଜୁଷା ଯୁନକ୍ତି ଯଜୁଷା କୃଷତି ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ ଷଡ୍ଗଵେନ କୃଷତି ଷ-ଡ୍ଵା ଋତଵ ଋତୁଭିରେଵୈନ-ଙ୍କୃଷତି ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶଗଵେନ ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵେ ଯଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ନେ-ରତିଦାହାଦବିଭେ-ଥ୍ସୈତ-ଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣମପଶ୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ ତତୋ ଵା ଇମା-ନ୍ନା-ଽତ୍ଯଦହଦ୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ [ଇମା-ନ୍ନା-ଽତ୍ଯଦହଦ୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ, ଭଵତ୍ଯସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ] 26
ଭଵତ୍ଯସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯ ଦ୍ଵିଗୁଣ-ନ୍ତ୍ଵା ଅଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଯନ୍ତୁ-ମର୍ହତୀତ୍ଯାହୁର୍ଯ-ତ୍କୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚାକୃଷ୍ଟ-ଞ୍ଚ ଭଵତ୍ଯଗ୍ନେରୁଦ୍ଯତ୍ଯା ଏତାଵନ୍ତୋ ଵୈ ପଶଵୋ ଦ୍ଵିପାଦଶ୍ଚ ଚତୁଷ୍ପାଦଶ୍ଚ ତାନ୍. ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚ ଉଥ୍ସୃଜେ-ଦ୍ରୁଦ୍ରାଯାପି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣା ପିତୃଭ୍ଯୋ ନିଧୁଵେଦ୍ଯ-ତ୍ପ୍ରତୀଚୋ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ହନ୍ଯୁରୁଦୀଚ ଉଥ୍ସୃଜତ୍ଯେଷା ଵୈ ଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଗ୍ଂ ଶାନ୍ତା ଦି- [ଶାନ୍ତା ଦିକ୍, ତାମେଵୈନା-] 27
-କ୍ତାମେଵୈନା-ନନୂ-ଥ୍ସୃଜତ୍ଯଥୋ ଖଲ୍ଵିମା-ନ୍ଦିଶମୁ-ଥ୍ସୃଜତ୍ଯସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣମେଵୈନା-ନନୂଥ୍ସୃଜତି ଦକ୍ଷିଣା ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତେ ସ୍ଵମେଵ ଵୀର୍ଯମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତେ ତସ୍ମା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋ-ଽର୍ଧ ଆତ୍ମନୋ ଵୀର୍ଯାଵତ୍ତରୋ-ଽଥୋ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯୈଵା-ଽଽଵୃତମନୁ ପର୍ଯାଵର୍ତନ୍ତେ ତସ୍ମା-ତ୍ପରାଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ଵି ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚ ଆ ଵର୍ତନ୍ତେ ତିସ୍ରସ୍ତିସ୍ର-ସ୍ସୀତାଃ [ତିସ୍ରସ୍ତିସ୍ର-ସ୍ସୀତାଃ, କୃଷତି ତ୍ରିଵୃତମେଵ] 28
କୃଷତି ତ୍ରିଵୃତମେଵ ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଵି ଯାତଯତ୍ଯୋଷଧୀର୍ଵପତି ବ୍ରହ୍ମଣା-ଽନ୍ନମଵ ରୁନ୍ଧେ ଽର୍କେ-ଽର୍କଶ୍ଚୀଯତେ ଚତୁର୍ଦଶଭିର୍ଵପତି ସପ୍ତ ଗ୍ରାମ୍ଯା ଓଷଧଯ-ସ୍ସପ୍ତା-ଽଽରଣ୍ଯା ଉଭଯୀଷାମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା ଅନ୍ନସ୍ଯାନ୍ନସ୍ଯ ଵପତ୍ଯନ୍ନସ୍ଯା-ନ୍ନସ୍ଯାଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ କୃଷ୍ଟେ ଵପତି କୃଷ୍ଟେ ହ୍ଯୋଷଧଯଃ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯନୁସୀତଂ-ଵଁପତି ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଦଶସୁ ସୀତାସୁ ଵପତି ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ମା ଅନ୍ନ-ମ୍ପଚତି ଯଦଗ୍ନିଚି- [ଯଦଗ୍ନିଚିତ୍, ଅନଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-] 29
-ଦନଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-ଽଶ୍ଞୀଯାଦଵ-ରୁଦ୍ଧେନ ଵ୍ଯୃଦ୍ଧ୍ଯେତ ଯେ ଵନସ୍ପତୀନା-ମ୍ଫଲଗ୍ରହଯ-ସ୍ତାନିଦ୍ଧ୍ମେ-ଽପି ପ୍ରୋକ୍ଷେ-ଦନଵରୁଦ୍ଧସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ଲୋଷ୍ଟାନ୍-ଥ୍ସମସ୍ଯତି ଦିଶାମେଵ ଵୀର୍ଯମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯ ଦିଶାଂ-ଵୀଁର୍ଯେ-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯା-ଦ୍ଯତ୍ର ସ ସ୍ଯା-ତ୍ତସ୍ଯୈ ଦିଶୋ ଲୋଷ୍ଟମା ହରେଦିଷ-ମୂର୍ଜମହମିତ ଆ ଦଦ ଇତୀଷମେଵୋର୍ଜ-ନ୍ତସ୍ଯୈ ଦିଶୋ-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ କ୍ଷୋଧୁକୋ ଭଵତି ଯସ୍ତସ୍ଯା-ନ୍ଦିଶି ଭଵତ୍ଯୁତ୍ତରଵେଦିମୁପ ଵପତ୍ଯୁତ୍ତରଵେଦ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚୀଯତେ ଽଥୋ ପଶଵୋ ଵା ଉତ୍ତରଵେଦିଃ ପଶୂନେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ-ଽଥୋ ଯଜ୍ଞପରୁଷୋ-ଽନନ୍ତରିତ୍ଯୈ ॥ 30 ॥
(ଚ ଭଵତ୍ଯେତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯଂ - ଁଯତ୍କୃଷ୍ଟଞ୍ଚା-ଽକୃଷ୍ଟଞ୍ଚ - ଦିଖ୍- ସୀତା - ଅଗ୍ନିଚି - ଦଵ - ପଞ୍ଚଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଅଗ୍ନେ ତଵ ଶ୍ରଵୋ ଵଯ ଇତି ସିକତା ନି ଵପତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ସୂକ୍ତଗ୍ଂ ସୂକ୍ତେନୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧେ ଷଡ୍ଭିର୍ନି ଵପତି ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନର-ସ୍ସାକ୍ଷାଦେଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧେ ସମୁଦ୍ରଂ-ଵୈଁ ନାମୈତଚ୍ଛନ୍ଦଃ ସମୁଦ୍ରମନୁ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଯଦେତେନ ସିକତା ନି ଵପତି ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଜନନାଯେନ୍ଦ୍ରୋ [ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଜନନାଯେନ୍ଦ୍ରଃ, ଵୃତ୍ରାଯ] 31
ଵୃତ୍ରାଯ ଵଜ୍ର-ମ୍ପ୍ରାହର-ଥ୍ସ ତ୍ରେଧା ଵ୍ଯଭଵ-ଥ୍ସ୍ଫ୍ଯସ୍ତୃତୀଯଗ୍ଂ ରଥସ୍ତୃତୀଯଂ-ଯୂଁପସ୍ତୃତୀଯଂ-ଯେଁ-ଽନ୍ତଶ୍ଶରା ଅଶୀର୍ଯନ୍ତ ତା-ଶ୍ଶର୍କରା ଅଭଵ-ନ୍ତଚ୍ଛର୍କରାଣାଗ୍ଂ ଶର୍କରତ୍ଵଂ-ଵଁଜ୍ରୋ ଵୈ ଶର୍କରାଃ ପଶୁରଗ୍ନି-ର୍ଯଚ୍ଛର୍କରାଭିରଗ୍ନି-ମ୍ପରିମିନୋତି ଵଜ୍ରେଣୈଵାସ୍ମୈ ପଶୂ-ନ୍ପରି ଗୃହ୍ଣାତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଜ୍ରେଣ ପଶଵଃ ପରିଗୃହୀତାସ୍ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ଥେଯାନସ୍ଥେଯସୋ ନୋପ ହରତେ ତ୍ରିସପ୍ତାଭିଃ ପଶୁକାମସ୍ଯ [ପଶୁକାମସ୍ଯ, ପରି] 32
ପରି ମିନୁଯା-ଥ୍ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣାଃ ପଶଵଃ ପ୍ରାଣୈରେଵାସ୍ମୈ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ତ୍ରିଣଵାଭି-ର୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଵତ-ସ୍ତ୍ରିଵୃତମେଵ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ ସମ୍ଭୃତ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯ ପ୍ରହରତି ସ୍ତୃତ୍ଯା ଅପରିମିତାଭିଃ ପରି ମିନୁଯା-ଦପରିମିତସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଯ-ଙ୍କାମଯେତାପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯପରିମିତ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶର୍କରା-ସ୍ସିକତା ଵ୍ଯୂହେଦପରିଗୃହୀତ ଏଵାସ୍ଯ ଵିଷୂଚୀନଗ୍ଂ ରେତଃ ପରା ସିଞ୍ଚତ୍ଯପଶୁରେଵ ଭଵତି [ଭଵତି, ଯ-ଙ୍କାମଯେତ] 33
ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ପରିମିତ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶର୍କରା-ସ୍ସିକତା ଵ୍ଯୂହେ-ତ୍ପରିଗୃହୀତ ଏଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୀନଗ୍ଂ ରେତଃ ସିଞ୍ଚତି ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ସୌମ୍ଯା ଵ୍ଯୂହତି ସୋମୋ ଵୈ ରେତୋଧା ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି ଗାଯତ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୋ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ ହି ରାଜନ୍ଯଃ ଶଂଯୁ-ମ୍ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯ-ମ୍ମେଧୋ ନୋପାନମ-ଥ୍ସୋ-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶ- [ନୋପାନମ-ଥ୍ସୋ-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶତ୍, ସୋ-ଽଗ୍ନେଃ] 34
-ଥ୍ସୋ-ଽଗ୍ନେଃ କୃଷ୍ଣୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵୋଦାଯତ ସୋ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶ-ଥ୍ସୋ-ଽଶ୍ଵସ୍ଯା-ଵାନ୍ତରଶଫୋ-ଭଵ-ଦ୍ଯଦଶ୍ଵମାକ୍ରମଯତି ଯ ଏଵ ମେଧୋ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶ-ତ୍ତମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ପ୍ରଜାପତିନା-ଽଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵୋ ଯଦଶ୍ଵମାକ୍ରମଯତି ପ୍ରଜାପତିନୈଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ପୁଷ୍କରପର୍ଣମୁପ ଦଧାତି ଯୋନିର୍ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପୁଷ୍କରପର୍ଣଗ୍ଂ ସଯୋନି- -ମେଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଽପା-ମ୍ପୃଷ୍ଠମସୀତ୍ଯୁପ ଦଧାତ୍ଯପାଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପୃଷ୍ଠଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁଷ୍କରପର୍ଣଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵୈନଦୁପ ଦଧାତି ॥ 35 ॥
ଅଗ୍ନେ ତଵ ଶ୍ରଵୋ ଵଯ ଇତି ସିକତା ନି ଵପତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ସୂକ୍ତଗ୍ଂ ସୂକ୍ତେନୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧେ ଷଡ୍ଭିର୍ନି ଵପତି ଷଡ୍ଵା ଋତଵଃ ସଂଵଁଥ୍ସର-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନର-ସ୍ସାକ୍ଷାଦେଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧେ ସମୁଦ୍ରଂ-ଵୈଁ ନାମୈତଚ୍ଛନ୍ଦଃ ସମୁଦ୍ରମନୁ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଯଦେତେନ ସିକତା ନି ଵପତି ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଜନନାଯେନ୍ଦ୍ରୋ [ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଜନନାଯେନ୍ଦ୍ରଃ, ଵୃତ୍ରାଯ] 31
ଵୃତ୍ରାଯ ଵଜ୍ର-ମ୍ପ୍ରାହର-ଥ୍ସ ତ୍ରେଧା ଵ୍ଯଭଵ-ଥ୍ସ୍ଫ୍ଯସ୍ତୃତୀଯଗ୍ଂ ରଥସ୍ତୃତୀଯଂ-ଯୂଁପସ୍ତୃତୀଯଂ-ଯେଁ-ଽନ୍ତଶ୍ଶରା ଅଶୀର୍ଯନ୍ତ ତା-ଶ୍ଶର୍କରା ଅଭଵ-ନ୍ତଚ୍ଛର୍କରାଣାଗ୍ଂ ଶର୍କରତ୍ଵଂ-ଵଁଜ୍ରୋ ଵୈ ଶର୍କରାଃ ପଶୁରଗ୍ନି-ର୍ଯଚ୍ଛର୍କରାଭିରଗ୍ନି-ମ୍ପରିମିନୋତି ଵଜ୍ରେଣୈଵାସ୍ମୈ ପଶୂ-ନ୍ପରି ଗୃହ୍ଣାତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଜ୍ରେଣ ପଶଵଃ ପରିଗୃହୀତାସ୍ତସ୍ମା-ଥ୍ସ୍ଥେଯାନସ୍ଥେଯସୋ ନୋପ ହରତେ ତ୍ରିସପ୍ତାଭିଃ ପଶୁକାମସ୍ଯ [ପଶୁକାମସ୍ଯ, ପରି] 32
ପରି ମିନୁଯା-ଥ୍ସପ୍ତ ଵୈ ଶୀର୍ଷଣ୍ଯାଃ ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣାଃ ପଶଵଃ ପ୍ରାଣୈରେଵାସ୍ମୈ ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ତ୍ରିଣଵାଭି-ର୍ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଵତ-ସ୍ତ୍ରିଵୃତମେଵ ଵଜ୍ରଗ୍ଂ ସମ୍ଭୃତ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଯ ପ୍ରହରତି ସ୍ତୃତ୍ଯା ଅପରିମିତାଭିଃ ପରି ମିନୁଯା-ଦପରିମିତସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଯ-ଙ୍କାମଯେତାପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯପରିମିତ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶର୍କରା-ସ୍ସିକତା ଵ୍ଯୂହେଦପରିଗୃହୀତ ଏଵାସ୍ଯ ଵିଷୂଚୀନଗ୍ଂ ରେତଃ ପରା ସିଞ୍ଚତ୍ଯପଶୁରେଵ ଭଵତି [ଭଵତି, ଯ-ଙ୍କାମଯେତ] 33
ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ପରିମିତ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶର୍କରା-ସ୍ସିକତା ଵ୍ଯୂହେ-ତ୍ପରିଗୃହୀତ ଏଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୀନଗ୍ଂ ରେତଃ ସିଞ୍ଚତି ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ସୌମ୍ଯା ଵ୍ଯୂହତି ସୋମୋ ଵୈ ରେତୋଧା ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି ଗାଯତ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୋ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭା ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ ହି ରାଜନ୍ଯଃ ଶଂଯୁ-ମ୍ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯ-ମ୍ମେଧୋ ନୋପାନମ-ଥ୍ସୋ-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶ- [ନୋପାନମ-ଥ୍ସୋ-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶତ୍, ସୋ-ଽଗ୍ନେଃ] 34
-ଥ୍ସୋ-ଽଗ୍ନେଃ କୃଷ୍ଣୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵୋଦାଯତ ସୋ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶ-ଥ୍ସୋ-ଽଶ୍ଵସ୍ଯା-ଵାନ୍ତରଶଫୋ-ଭଵ-ଦ୍ଯଦଶ୍ଵମାକ୍ରମଯତି ଯ ଏଵ ମେଧୋ-ଽଶ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା-ଽଵିଶ-ତ୍ତମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ପ୍ରଜାପତିନା-ଽଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁଃ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵୋ ଯଦଶ୍ଵମାକ୍ରମଯତି ପ୍ରଜାପତିନୈଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ପୁଷ୍କରପର୍ଣମୁପ ଦଧାତି ଯୋନିର୍ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପୁଷ୍କରପର୍ଣଗ୍ଂ ସଯୋନି- -ମେଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଽପା-ମ୍ପୃଷ୍ଠମସୀତ୍ଯୁପ ଦଧାତ୍ଯପାଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପୃଷ୍ଠଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁଷ୍କରପର୍ଣଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵୈନଦୁପ ଦଧାତି ॥ 35 ॥
(ଇନ୍ଦ୍ରଃ - ପଶୁକାମସ୍ଯ - ଭଵତ୍ଯ - ଵିଶଥ୍ - ସଯୋନିଂ - ଁଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 6)
ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନମିତି ରୁକ୍ମମୁପ ଦଧାତି ବ୍ରହ୍ମମୁଖା ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ ବ୍ରହ୍ମମୁଖା ଏଵ ତ-ତ୍ପ୍ରଜା ଯଜମାନ-ସ୍ସୃଜତେ ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନମିତ୍ଯାହ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମୁଖ୍ଯୋ ମୁଖ୍ଯୋ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ନ ପୃଥିଵ୍ଯା-ନ୍ନାନ୍ତରିକ୍ଷେ ନ ଦିଵ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତି ଯ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯା-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେନ୍ନୌଷଧଯୋ ନ ଵନସ୍ପତଯଃ [ଵନସ୍ପତଯଃ, ପ୍ର ଜାଯେରନ୍.] 36
ପ୍ର ଜାଯେରନ୍. ଯଦନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚିନ୍ଵୀତାନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେନ୍ନ ଵଯାଗ୍ଂସି ପ୍ର ଜାଯେରନ୍. ଯ-ଦ୍ଦିଵି ଚିନ୍ଵୀତ ଦିଵଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେନ୍ନ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷେଦ୍ରୁକ୍ମମୁପ ଦଧାତ୍ଯମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମମୃତ ଏଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ହିରଣ୍ମଯ-ମ୍ପୁରୁଷମୁପ ଦଧାତି ଯଜମାନଲୋକସ୍ଯ ଵିଧୃତ୍ଯୈ ଯଦିଷ୍ଟକାଯା ଆତୃଣ୍ଣମନୂପଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣମପି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ [ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ, ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି] 37
ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି ଦାଧାର ଯଜମାନଲୋକ-ନ୍ନ ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣମପି ଦଧାତ୍ଯଥୋ ଖଲ୍ଵିଷ୍ଟକାଯା ଆତୃଣ୍ଣମନୂପ ଦଧାତି ପ୍ରାଣାନାମୁଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ଦ୍ରଫ୍ସଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦେତ୍ଯଭି ମୃଶତି ହୋତ୍ରାସ୍ଵେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ସ୍ରୁଚାଵୁପ ଦଧାତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ଯ ପୂର୍ଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯୀ-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ନଃ ପୂର୍ଣା-ମୌଦୁବଂରୀମିଯଂ-ଵୈଁ କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯ୍ଯସାଵୌ-ଦୁବଂରୀମେ ଏଵୋପ ଧତ୍ତେ [ ] 38
ତୂଷ୍ଣୀମୁପ ଦଧାତି ନ ହୀମେ ଯଜୁଷା-ଽଽପ୍ତୁମର୍ହତି ଦକ୍ଷିଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯୀ-ମୁତ୍ତରାମୌ-ଦୁମ୍ବରୀ-ନ୍ତସ୍ମାଦସ୍ଯା ଅସାଵୁତ୍ତରା ଽଽଜ୍ଯସ୍ଯ ପୂର୍ଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯୀଂ-ଵଁଜ୍ରୋ ଵା ଆଜ୍ଯଂ-ଵଁଜ୍ରଃ କାର୍ଷ୍ମର୍ଯୋ ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତି ଦଦ୍ଧ୍ନଃ ପୂର୍ଣାମୌଦୁମ୍ବରୀ-ମ୍ପଶଵୋ ଵୈ ଦଦ୍ଧ୍ଯୂର୍ଗୁଦୁମ୍ବରଃ ପଶୁଷ୍ଵେଵୋର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି ପୂର୍ଣେ ଉପ ଦଧାତି ପୂର୍ଣେ ଏଵୈନ- [ପୂର୍ଣେ ଏଵୈନମ୍, ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ] 39
ମମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଉପତିଷ୍ଠେତେ ଵିରାଜ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁ-ସ୍ସ୍ରୁଗ୍ଵୈ ଵିରାଡ୍ଯ-ଥ୍ସ୍ରୁଚାଵୁପଦଧାତି ଵିରାଜ୍ଯେଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯଜ୍ଞମୁଖେଯଜ୍ଞମୁଖେ ଵୈ କ୍ରିଯମାଣେ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି ଯଜ୍ଞମୁଖଗ୍ଂ ରୁକ୍ମୋ ଯ-ଦ୍ରୁକ୍ମଂ-ଵ୍ଯାଁଘାରଯତି ଯଜ୍ଞମୁଖାଦେଵ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତି ପଞ୍ଚଭି-ର୍ଵ୍ଯାଘାରଯତି ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଯାଵାନେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଣଯାଵ୍ଯା ଘାରଯତି ତସ୍ମାଦକ୍ଷ୍ଣଯା ପଶଵୋ-ଽଙ୍ଗାନି ପ୍ର ହରନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 40 ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନମିତି ରୁକ୍ମମୁପ ଦଧାତି ବ୍ରହ୍ମମୁଖା ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ ବ୍ରହ୍ମମୁଖା ଏଵ ତ-ତ୍ପ୍ରଜା ଯଜମାନ-ସ୍ସୃଜତେ ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନମିତ୍ଯାହ ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମୁଖ୍ଯୋ ମୁଖ୍ଯୋ ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ନ ପୃଥିଵ୍ଯା-ନ୍ନାନ୍ତରିକ୍ଷେ ନ ଦିଵ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତି ଯ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯା-ଞ୍ଚିନ୍ଵୀତ ପୃଥିଵୀଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେନ୍ନୌଷଧଯୋ ନ ଵନସ୍ପତଯଃ [ଵନସ୍ପତଯଃ, ପ୍ର ଜାଯେରନ୍.] 36
ପ୍ର ଜାଯେରନ୍. ଯଦନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚିନ୍ଵୀତାନ୍ତରିକ୍ଷଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେନ୍ନ ଵଯାଗ୍ଂସି ପ୍ର ଜାଯେରନ୍. ଯ-ଦ୍ଦିଵି ଚିନ୍ଵୀତ ଦିଵଗ୍ଂ ଶୁଚା-ଽର୍ପଯେନ୍ନ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵର୍ଷେଦ୍ରୁକ୍ମମୁପ ଦଧାତ୍ଯମୃତଂ-ଵୈଁ ହିରଣ୍ଯମମୃତ ଏଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ପ୍ରଜାତ୍ଯୈ ହିରଣ୍ମଯ-ମ୍ପୁରୁଷମୁପ ଦଧାତି ଯଜମାନଲୋକସ୍ଯ ଵିଧୃତ୍ଯୈ ଯଦିଷ୍ଟକାଯା ଆତୃଣ୍ଣମନୂପଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣମପି ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ [ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣତଃ, ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି] 37
ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି ଦାଧାର ଯଜମାନଲୋକ-ନ୍ନ ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣମପି ଦଧାତ୍ଯଥୋ ଖଲ୍ଵିଷ୍ଟକାଯା ଆତୃଣ୍ଣମନୂପ ଦଧାତି ପ୍ରାଣାନାମୁଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଯୈ ଦ୍ରଫ୍ସଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦେତ୍ଯଭି ମୃଶତି ହୋତ୍ରାସ୍ଵେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ସ୍ରୁଚାଵୁପ ଦଧାତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ଯ ପୂର୍ଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯୀ-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ନଃ ପୂର୍ଣା-ମୌଦୁବଂରୀମିଯଂ-ଵୈଁ କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯ୍ଯସାଵୌ-ଦୁବଂରୀମେ ଏଵୋପ ଧତ୍ତେ [ ] 38
ତୂଷ୍ଣୀମୁପ ଦଧାତି ନ ହୀମେ ଯଜୁଷା-ଽଽପ୍ତୁମର୍ହତି ଦକ୍ଷିଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯୀ-ମୁତ୍ତରାମୌ-ଦୁମ୍ବରୀ-ନ୍ତସ୍ମାଦସ୍ଯା ଅସାଵୁତ୍ତରା ଽଽଜ୍ଯସ୍ଯ ପୂର୍ଣା-ଙ୍କାର୍ଷ୍ମର୍ଯମଯୀଂ-ଵଁଜ୍ରୋ ଵା ଆଜ୍ଯଂ-ଵଁଜ୍ରଃ କାର୍ଷ୍ମର୍ଯୋ ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତି ଦଦ୍ଧ୍ନଃ ପୂର୍ଣାମୌଦୁମ୍ବରୀ-ମ୍ପଶଵୋ ଵୈ ଦଦ୍ଧ୍ଯୂର୍ଗୁଦୁମ୍ବରଃ ପଶୁଷ୍ଵେଵୋର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି ପୂର୍ଣେ ଉପ ଦଧାତି ପୂର୍ଣେ ଏଵୈନ- [ପୂର୍ଣେ ଏଵୈନମ୍, ଅମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ] 39
ମମୁଷ୍ମିନ୍ ଁଲୋକ ଉପତିଷ୍ଠେତେ ଵିରାଜ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁ-ସ୍ସ୍ରୁଗ୍ଵୈ ଵିରାଡ୍ଯ-ଥ୍ସ୍ରୁଚାଵୁପଦଧାତି ଵିରାଜ୍ଯେଵାଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯଜ୍ଞମୁଖେଯଜ୍ଞମୁଖେ ଵୈ କ୍ରିଯମାଣେ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି ଯଜ୍ଞମୁଖଗ୍ଂ ରୁକ୍ମୋ ଯ-ଦ୍ରୁକ୍ମଂ-ଵ୍ଯାଁଘାରଯତି ଯଜ୍ଞମୁଖାଦେଵ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତି ପଞ୍ଚଭି-ର୍ଵ୍ଯାଘାରଯତି ପାଙ୍କ୍ତୋ ଯଜ୍ଞୋ ଯାଵାନେଵ ଯଜ୍ଞସ୍ତସ୍ମା-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଣଯାଵ୍ଯା ଘାରଯତି ତସ୍ମାଦକ୍ଷ୍ଣଯା ପଶଵୋ-ଽଙ୍ଗାନି ପ୍ର ହରନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ॥ 40 ॥
(ଵନସ୍ପତଯୋ- ଦକ୍ଷିଣତୋ- ଧତ୍ତ- ଏନଂ- ତସ୍ମା ଦକ୍ଷ୍ଣଯା-ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 7)
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣାମୁପ ଦଧାତୀଯଂ-ଵୈଁ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣେମାମେଵୋପ ଧତ୍ତେ ଽଶ୍ଵମୁପ ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରାଣମେଵାସ୍ଯା-ନ୍ଦଧାତ୍ଯଥୋ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରଜାପତିନୈଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ପ୍ରଥମେଷ୍ଟକୋପଧୀଯମାନା ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣମପି ଦଧାତି ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଭଵତି ପ୍ରାଣାନାମୁଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଯା ଅଥୋ ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାନୁଖ୍ଯାତ୍ଯା ଅଗ୍ନାଵଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁରେଷ ଵା [ଇତ୍ଯାହୁରେଷ ଵୈ, ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ] 41
ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଥମାମିଷ୍ଟକାଂ-ଯଁଜୁଷ୍କୃତା-ମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେ-ତ୍ତା-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାତା-ମଗ୍ନାଵେଵ ତଦଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷ ଆର୍ତିମାର୍ତୋର୍ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵାନିଷ୍ଟକା-ମୁପଦଧାତି ତ୍ରୀନ୍. ଵରା-ନ୍ଦଦ୍ଯା-ତ୍ତ୍ରଯୋ ଵୈ ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣାନାଗ୍ ସ୍ପୃତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଵେଵ ଦେଯୌ ଦ୍ଵୌ ହି ପ୍ରାଣାଵେକ ଏଵ ଦେଯ ଏକୋ ହି ପ୍ରାଣଃ ପଶୁ- [ପ୍ରାଣଃ ପଶୁଃ, ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ନ] 42
-ର୍ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ନ ଖଲୁ ଵୈ ପଶଵ ଆଯଵସେ ରମନ୍ତେ ଦୂର୍ଵେଷ୍ଟକାମୁପ ଦଧାତି ପଶୂନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ କାଣ୍ଡା-ତ୍କାଣ୍ଡା-ତ୍ପ୍ରରୋହନ୍ତୀତ୍ଯାହ କାଣ୍ଡେନକାଣ୍ଡେନ ହ୍ଯେଷା ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ୍ଯେଵା ନୋ ଦୂର୍ଵେ ପ୍ରତନୁ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚେତ୍ଯାହ ସାହସ୍ରଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ଦେଵଲକ୍ଷ୍ମଂ-ଵୈଁ ତ୍ର୍ଯାଲିଖିତା ତାମୁତ୍ତରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ଦେଵା ଉପାଦଧତା-ଧରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ମସୁରା ଯ- [ଯମ୍, କାମଯେତ] 43
-ଙ୍କାମଯେତ ଵସୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯୁତ୍ତରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଵସୀଯାନେଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପାପୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯଧରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦସୁରଯୋନି-ମେଵୈନମନୁ ପରା ଭାଵଯତି ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ତ୍ର୍ଯାଲିଖିତା ଭଵତୀମେ ଵୈ ଲୋକାସ୍ତ୍ର୍ଯାଲିଖିତୈଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମନ୍ତରେତ୍ଯଙ୍ଗିରସ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁତଃ ପୁରୋଡାଶଃ କୂର୍ମୋ ଭୂତ୍ଵା-ଽନୁ ପ୍ରାସର୍ପ- [ପ୍ରାସର୍ପତ୍, ଯ-ତ୍କୂର୍ମମୁପଦଧାତି] 44
-ଦ୍ଯ-ତ୍କୂର୍ମମୁପଦଧାତି ଯଥା କ୍ଷେତ୍ରଵିଦଞ୍ଜସା ନଯତ୍ଯେଵମେଵୈନ-ଙ୍କୂର୍ମ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ନଯତି ମେଧୋ ଵା ଏଷ ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ତ୍କୂର୍ମୋ ଯ-ତ୍କୂର୍ମମୁପ ଦଧାତି ସ୍ଵମେଵ ମେଧ-ମ୍ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ପଶଵ ଉପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଶ୍ମଶାନଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍କ୍ରିଯତେ ଯନ୍ମୃତାନା-ମ୍ପଶୂନାଗ୍ଂ ଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପଧୀଯନ୍ତେ ଯଜ୍ଜୀଵନ୍ତ-ଙ୍କୂର୍ମମୁପ ଦଧାତି ତେନାଶ୍ମଶାନଚିଦ୍ଵାସ୍ତଵ୍ଯୋ ଵା ଏଷ ଯ- [ଏଷ ଯତ୍, କୂର୍ମୋ ମଧୁ] 45
-ତ୍କୂର୍ମୋ ମଧୁ ଵାତା ଋତାଯତ ଇତି ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣାଭ୍ଯନକ୍ତି ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନ-ଙ୍ଗ୍ରାମ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତଦନ୍ନଂ-ଯଁ-ଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାରଣ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ ଯଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣା ଭ୍ଯନକ୍ତ୍ଯୁଭଯସ୍ଯା ଽଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ମହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଚ ନ ଇତ୍ଯାହା ଽଽଭ୍ଯାମେଵୈନମୁଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି ତସ୍ମା- [ତସ୍ମାତ୍, ପୁରସ୍ତା-] 46
-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ମେଧମୁପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଯୋ ଵା ଅପନାଭିମଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯଜମାନସ୍ଯ ନାଭିମନୁ ପ୍ରଵିଶତି ସ ଏନମୀଶ୍ଵରୋ ହିଗ୍ଂସିତୋରୁଲୂଖଲମୁପ ଦଧାତ୍ଯେଷା ଵା ଅଗ୍ନେର୍ନାଭି-ସ୍ସନାଭିମେଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ହିଗ୍ଂସାଯା ଔଦୁମ୍ବର-ମ୍ଭଵତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବର ଊର୍ଜମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଉପ ଦଧାତି ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଏଵାସ୍ମା ଊର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମା-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଊର୍ଜା ଭୁଞ୍ଜତ ଇଯ-ଦ୍ଭଵତି ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତମଵ ହନ୍ତ୍ଯନ୍ନମେଵାକ-ର୍ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚୋପ ଦଧାତି ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୈ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵନସ୍ପତଯୋ ଯଜ୍ଞ ଏଵ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 47 ॥
ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣାମୁପ ଦଧାତୀଯଂ-ଵୈଁ ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣେମାମେଵୋପ ଧତ୍ତେ ଽଶ୍ଵମୁପ ଘ୍ରାପଯତି ପ୍ରାଣମେଵାସ୍ଯା-ନ୍ଦଧାତ୍ଯଥୋ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ ପ୍ରଜାପତିନୈଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ପ୍ରଥମେଷ୍ଟକୋପଧୀଯମାନା ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ଯଜମାନସ୍ଯ ଚ ପ୍ରାଣମପି ଦଧାତି ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା ଭଵତି ପ୍ରାଣାନାମୁଥ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଯା ଅଥୋ ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାନୁଖ୍ଯାତ୍ଯା ଅଗ୍ନାଵଗ୍ନିଶ୍ଚେତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁରେଷ ଵା [ଇତ୍ଯାହୁରେଷ ଵୈ, ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ] 41
ଅଗ୍ନିର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରଥମାମିଷ୍ଟକାଂ-ଯଁଜୁଷ୍କୃତା-ମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେ-ତ୍ତା-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାତା-ମଗ୍ନାଵେଵ ତଦଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତ ଈଶ୍ଵରୋ ଵା ଏଷ ଆର୍ତିମାର୍ତୋର୍ଯୋ-ଽଵିଦ୍ଵାନିଷ୍ଟକା-ମୁପଦଧାତି ତ୍ରୀନ୍. ଵରା-ନ୍ଦଦ୍ଯା-ତ୍ତ୍ରଯୋ ଵୈ ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣାନାଗ୍ ସ୍ପୃତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଵେଵ ଦେଯୌ ଦ୍ଵୌ ହି ପ୍ରାଣାଵେକ ଏଵ ଦେଯ ଏକୋ ହି ପ୍ରାଣଃ ପଶୁ- [ପ୍ରାଣଃ ପଶୁଃ, ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ନ] 42
-ର୍ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ନ ଖଲୁ ଵୈ ପଶଵ ଆଯଵସେ ରମନ୍ତେ ଦୂର୍ଵେଷ୍ଟକାମୁପ ଦଧାତି ପଶୂନା-ନ୍ଧୃତ୍ଯୈ ଦ୍ଵାଭ୍ଯା-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ କାଣ୍ଡା-ତ୍କାଣ୍ଡା-ତ୍ପ୍ରରୋହନ୍ତୀତ୍ଯାହ କାଣ୍ଡେନକାଣ୍ଡେନ ହ୍ଯେଷା ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ୍ଯେଵା ନୋ ଦୂର୍ଵେ ପ୍ରତନୁ ସହସ୍ରେଣ ଶତେନ ଚେତ୍ଯାହ ସାହସ୍ରଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜାପତେରାପ୍ତ୍ଯୈ ଦେଵଲକ୍ଷ୍ମଂ-ଵୈଁ ତ୍ର୍ଯାଲିଖିତା ତାମୁତ୍ତରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ଦେଵା ଉପାଦଧତା-ଧରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ମସୁରା ଯ- [ଯମ୍, କାମଯେତ] 43
-ଙ୍କାମଯେତ ଵସୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯୁତ୍ତରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଵସୀଯାନେଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପାପୀଯାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତ୍ଯଧରଲକ୍ଷ୍ମାଣ-ନ୍ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦସୁରଯୋନି-ମେଵୈନମନୁ ପରା ଭାଵଯତି ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ତ୍ର୍ଯାଲିଖିତା ଭଵତୀମେ ଵୈ ଲୋକାସ୍ତ୍ର୍ଯାଲିଖିତୈଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯମନ୍ତରେତ୍ଯଙ୍ଗିରସ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁତଃ ପୁରୋଡାଶଃ କୂର୍ମୋ ଭୂତ୍ଵା-ଽନୁ ପ୍ରାସର୍ପ- [ପ୍ରାସର୍ପତ୍, ଯ-ତ୍କୂର୍ମମୁପଦଧାତି] 44
-ଦ୍ଯ-ତ୍କୂର୍ମମୁପଦଧାତି ଯଥା କ୍ଷେତ୍ରଵିଦଞ୍ଜସା ନଯତ୍ଯେଵମେଵୈନ-ଙ୍କୂର୍ମ-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମଞ୍ଜସା ନଯତି ମେଧୋ ଵା ଏଷ ପଶୂନାଂ-ଯଁ-ତ୍କୂର୍ମୋ ଯ-ତ୍କୂର୍ମମୁପ ଦଧାତି ସ୍ଵମେଵ ମେଧ-ମ୍ପଶ୍ଯନ୍ତଃ ପଶଵ ଉପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଶ୍ମଶାନଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍କ୍ରିଯତେ ଯନ୍ମୃତାନା-ମ୍ପଶୂନାଗ୍ଂ ଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପଧୀଯନ୍ତେ ଯଜ୍ଜୀଵନ୍ତ-ଙ୍କୂର୍ମମୁପ ଦଧାତି ତେନାଶ୍ମଶାନଚିଦ୍ଵାସ୍ତଵ୍ଯୋ ଵା ଏଷ ଯ- [ଏଷ ଯତ୍, କୂର୍ମୋ ମଧୁ] 45
-ତ୍କୂର୍ମୋ ମଧୁ ଵାତା ଋତାଯତ ଇତି ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣାଭ୍ଯନକ୍ତି ସ୍ଵଦଯତ୍ଯେଵୈନ-ଙ୍ଗ୍ରାମ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତଦନ୍ନଂ-ଯଁ-ଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାରଣ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ ଯଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣା ଭ୍ଯନକ୍ତ୍ଯୁଭଯସ୍ଯା ଽଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ମହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଚ ନ ଇତ୍ଯାହା ଽଽଭ୍ଯାମେଵୈନମୁଭଯତଃ ପରିଗୃହ୍ଣାତି ପ୍ରାଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି ସୁଵର୍ଗସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ସମଷ୍ଟ୍ଯୈ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚମୁପ ଦଧାତି ତସ୍ମା- [ତସ୍ମାତ୍, ପୁରସ୍ତା-] 46
-ତ୍ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯଞ୍ଚଃ ପଶଵୋ ମେଧମୁପ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ ଯୋ ଵା ଅପନାଭିମଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ଯଜମାନସ୍ଯ ନାଭିମନୁ ପ୍ରଵିଶତି ସ ଏନମୀଶ୍ଵରୋ ହିଗ୍ଂସିତୋରୁଲୂଖଲମୁପ ଦଧାତ୍ଯେଷା ଵା ଅଗ୍ନେର୍ନାଭି-ସ୍ସନାଭିମେଵା-ଽଗ୍ନି-ଞ୍ଚିନୁତେ ହିଗ୍ଂସାଯା ଔଦୁମ୍ବର-ମ୍ଭଵତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବର ଊର୍ଜମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଉପ ଦଧାତି ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଏଵାସ୍ମା ଊର୍ଜ-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମା-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଊର୍ଜା ଭୁଞ୍ଜତ ଇଯ-ଦ୍ଭଵତି ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତମଵ ହନ୍ତ୍ଯନ୍ନମେଵାକ-ର୍ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚୋପ ଦଧାତି ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୈ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵନସ୍ପତଯୋ ଯଜ୍ଞ ଏଵ ଯଜ୍ଞ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତି ॥ 47 ॥
(ଏଷ ଵୈ - ପଶୁ - ର୍ଯ - ମସର୍ପ - ଦେଷ ଯତ୍ - ତସ୍ମାତ୍ - ତସ୍ମାଥ୍ - ସପ୍ତଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 8)
ଏଷାଂ-ଵାଁ ଏତଲ୍ଲୋକାନା-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସମ୍ଭୃତଂ-ଯଁଦୁଖା ଯଦୁଖା-ମୁପଦଧାତ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରଵ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଉପ ଦଧାତି ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଏଵାସ୍ମୈ ଜ୍ଯୋତିର୍ଦଧାତି ତସ୍ମାନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁପା-ଽଽସ୍ମହେ ସିକତାଭିଃ ପୂରଯତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ରୂପଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧେ ଯ-ଙ୍କାମଯେତ କ୍ଷୋଧୁକ-ସ୍ସ୍ଯା-ଦିତ୍ଯୂନା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ [-ଦିତ୍ଯୂନା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ, ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍କ୍ଷୋଧୁକ] 48
ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍କ୍ଷୋଧୁକ ଏଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତା-ନୁପଦସ୍ଯ-ଦନ୍ନମଦ୍ଯାଦିତି ପୂର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦନୁପଦସ୍ଯ-ଦେଵାନ୍ନମତ୍ତି ସହସ୍ରଂ-ଵୈଁ ପ୍ରତି ପୁରୁଷଃ ପଶୂନାଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ସହସ୍ରମନ୍ଯେ ପଶଵୋ ମଦ୍ଧ୍ଯେ ପୁରୁଷଶୀର୍ଷମୁପ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯତ୍ଵାଯୋ-ଖାଯାମପି ଦଧାତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାମେଵୈନ-ଦ୍ଗମଯତି ଵ୍ଯୃଦ୍ଧଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପ୍ରାଣୈରମେଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁରୁଷଶୀର୍ଷମମୃତ-ଙ୍ଖଲୁ ଵୈ ପ୍ରାଣା [ଵୈ ପ୍ରାଣାଃ, ଅମୃତଗ୍ଂ] 49
ଅମୃତଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣେଷୁ ହିରଣ୍ଯଶଲ୍କା-ନ୍ପ୍ରତ୍ଯସ୍ଯତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାମେଵୈନ-ଦ୍ଗମଯିତ୍ଵା ପ୍ରାଣୈ-ସ୍ସମର୍ଧଯତି ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣ ପୂରଯତି ମଧଵ୍ଯୋ-ଽସାନୀତି ଶୃତାତଙ୍କ୍ଯେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ଗ୍ରାମ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତଦନ୍ନଂ-ଯଁ-ଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାରଣ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ ଯଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣ ପୂରଯତ୍ଯୁଭଯସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ପଶୁଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପ ଦଧାତି ପଶଵୋ ଵୈ ପଶୁଶୀର୍ଷାଣି ପଶୂନେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ଯ-ଙ୍କାମଯେତା-ଽପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି [-ଽପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି, ଵିଷୂଚୀନାନି] 50
ଵିଷୂଚୀନାନି ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଵିଷୂଚ ଏଵାସ୍ମା-ତ୍ପଶୂ-ନ୍ଦଧାତ୍ଯପଶୁରେଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ସମୀଚୀନାନି ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଥ୍ସମୀଚ ଏଵାସ୍ମୈ ପଶୂ-ନ୍ଦଧାତି ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନମଶ୍ଵସ୍ଯୋପ ଦଧାତି ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନମୃଷଭସ୍ଯା-ପଶଵୋ ଵା ଅନ୍ଯେ ଗୋ ଅଶ୍ଵେଭ୍ଯଃ ପଶଵୋ ଗୋ ଅଶ୍ଵାନେଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୋ ଦଧାତ୍ଯେ-ତାଵନ୍ତୋ ଵୈ ପଶଵୋ [ପଶଵଃ, ଦ୍ଵିପାଦଶ୍ଚ] 51
ଦ୍ଵିପାଦଶ୍ଚ ଚତୁଷ୍ପାଦଶ୍ଚ ତାନ୍. ଵା ଏତଦଗ୍ନୌ ପ୍ରଦଧାତି ଯ-ତ୍ପଶୁଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପ-ଦଧାତ୍ଯ-ମୁମାରଣ୍ଯମନୁ ତେ ଦିଶାମୀତ୍ଯାହ ଗ୍ରାମ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ପଶୁଭ୍ଯ ଆରଣ୍ଯା-ନ୍ପଶୂଞ୍ଛୁଚମନୂଥ୍ସୃଜତି ତସ୍ମା-ଥ୍ସମାଵ-ତ୍ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରଜାଯମାନାନା-ମାରଣ୍ଯାଃ ପଶଵଃ କନୀଯାଗ୍ଂସ-ଶ୍ଶୁଚା ହ୍ଯୃତା-ସ୍ସର୍ପଶୀର୍ଷମୁପ ଦଧାତି ଯୈଵ ସର୍ପେ ତ୍ଵିଷିସ୍ତାମେଵା-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ [-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ, ଯ-ଥ୍ସମୀଚୀନ-] 52
ଯ-ଥ୍ସମୀଚୀନ--ମ୍ପଶୁଶୀର୍ଷୈରୁପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂ-ନ୍ଦଗ୍ଂଶୁକା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ଯ-ଦ୍ଵିଷୂଚୀନ-ମାରଣ୍ଯାନ୍. ଯଜୁରେଵ ଵଦେଦଵ ତା-ନ୍ତ୍ଵିଷିଗ୍ଂ ରୁନ୍ଧେ ଯା ସର୍ପେ ନ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍. ହିନସ୍ତି ନା-ଽଽରଣ୍ଯାନଥୋ ଖଲୂପଧେଯମେଵ ଯଦୁପଦଧାତି ତେନ ତା-ନ୍ତ୍ଵିଷିମଵ ରୁନ୍ଧେ ଯା ସର୍ପେ ଯ-ଦ୍ଯଜୁର୍ଵଦତି ତେନ ଶାନ୍ତମ୍ ॥ 53 ॥
ଏଷାଂ-ଵାଁ ଏତଲ୍ଲୋକାନା-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସମ୍ଭୃତଂ-ଯଁଦୁଖା ଯଦୁଖା-ମୁପଦଧାତ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ଲୋକେଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିରଵ ରୁନ୍ଧେ ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଉପ ଦଧାତି ମଦ୍ଧ୍ଯତ ଏଵାସ୍ମୈ ଜ୍ଯୋତିର୍ଦଧାତି ତସ୍ମାନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁପା-ଽଽସ୍ମହେ ସିକତାଭିଃ ପୂରଯତ୍ଯେତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ରୂପଗ୍ଂ ରୂପେଣୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ ରୁନ୍ଧେ ଯ-ଙ୍କାମଯେତ କ୍ଷୋଧୁକ-ସ୍ସ୍ଯା-ଦିତ୍ଯୂନା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ [-ଦିତ୍ଯୂନା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ, ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍କ୍ଷୋଧୁକ] 48
ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ତ୍କ୍ଷୋଧୁକ ଏଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତା-ନୁପଦସ୍ଯ-ଦନ୍ନମଦ୍ଯାଦିତି ପୂର୍ଣା-ନ୍ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯାଦନୁପଦସ୍ଯ-ଦେଵାନ୍ନମତ୍ତି ସହସ୍ରଂ-ଵୈଁ ପ୍ରତି ପୁରୁଷଃ ପଶୂନାଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ସହସ୍ରମନ୍ଯେ ପଶଵୋ ମଦ୍ଧ୍ଯେ ପୁରୁଷଶୀର୍ଷମୁପ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯତ୍ଵାଯୋ-ଖାଯାମପି ଦଧାତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାମେଵୈନ-ଦ୍ଗମଯତି ଵ୍ଯୃଦ୍ଧଂ-ଵାଁ ଏତ-ତ୍ପ୍ରାଣୈରମେଦ୍ଧ୍ଯଂ-ଯଁ-ତ୍ପୁରୁଷଶୀର୍ଷମମୃତ-ଙ୍ଖଲୁ ଵୈ ପ୍ରାଣା [ଵୈ ପ୍ରାଣାଃ, ଅମୃତଗ୍ଂ] 49
ଅମୃତଗ୍ଂ ହିରଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରାଣେଷୁ ହିରଣ୍ଯଶଲ୍କା-ନ୍ପ୍ରତ୍ଯସ୍ଯତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାମେଵୈନ-ଦ୍ଗମଯିତ୍ଵା ପ୍ରାଣୈ-ସ୍ସମର୍ଧଯତି ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣ ପୂରଯତି ମଧଵ୍ଯୋ-ଽସାନୀତି ଶୃତାତଙ୍କ୍ଯେନ ମେଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଵାଯ ଗ୍ରାମ୍ଯଂ-ଵାଁ ଏତଦନ୍ନଂ-ଯଁ-ଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ଯାରଣ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ ଯଦ୍ଦଦ୍ଧ୍ନା ମଧୁମିଶ୍ରେଣ ପୂରଯତ୍ଯୁଭଯସ୍ଯା-ଵରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ପଶୁଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପ ଦଧାତି ପଶଵୋ ଵୈ ପଶୁଶୀର୍ଷାଣି ପଶୂନେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ଯ-ଙ୍କାମଯେତା-ଽପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି [-ଽପଶୁ-ସ୍ସ୍ଯାଦିତି, ଵିଷୂଚୀନାନି] 50
ଵିଷୂଚୀନାନି ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଵିଷୂଚ ଏଵାସ୍ମା-ତ୍ପଶୂ-ନ୍ଦଧାତ୍ଯପଶୁରେଵ ଭଵତି ଯ-ଙ୍କାମଯେତ ପଶୁମାନ୍-ଥ୍ସ୍ଯାଦିତି ସମୀଚୀନାନି ତସ୍ଯୋପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଥ୍ସମୀଚ ଏଵାସ୍ମୈ ପଶୂ-ନ୍ଦଧାତି ପଶୁମାନେଵ ଭଵତି ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀନମଶ୍ଵସ୍ଯୋପ ଦଧାତି ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନମୃଷଭସ୍ଯା-ପଶଵୋ ଵା ଅନ୍ଯେ ଗୋ ଅଶ୍ଵେଭ୍ଯଃ ପଶଵୋ ଗୋ ଅଶ୍ଵାନେଵାସ୍ମୈ ସମୀଚୋ ଦଧାତ୍ଯେ-ତାଵନ୍ତୋ ଵୈ ପଶଵୋ [ପଶଵଃ, ଦ୍ଵିପାଦଶ୍ଚ] 51
ଦ୍ଵିପାଦଶ୍ଚ ଚତୁଷ୍ପାଦଶ୍ଚ ତାନ୍. ଵା ଏତଦଗ୍ନୌ ପ୍ରଦଧାତି ଯ-ତ୍ପଶୁଶୀର୍ଷାଣ୍ଯୁପ-ଦଧାତ୍ଯ-ମୁମାରଣ୍ଯମନୁ ତେ ଦିଶାମୀତ୍ଯାହ ଗ୍ରାମ୍ଯେଭ୍ଯ ଏଵ ପଶୁଭ୍ଯ ଆରଣ୍ଯା-ନ୍ପଶୂଞ୍ଛୁଚମନୂଥ୍ସୃଜତି ତସ୍ମା-ଥ୍ସମାଵ-ତ୍ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରଜାଯମାନାନା-ମାରଣ୍ଯାଃ ପଶଵଃ କନୀଯାଗ୍ଂସ-ଶ୍ଶୁଚା ହ୍ଯୃତା-ସ୍ସର୍ପଶୀର୍ଷମୁପ ଦଧାତି ଯୈଵ ସର୍ପେ ତ୍ଵିଷିସ୍ତାମେଵା-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ [-ଽଵ ରୁନ୍ଧେ, ଯ-ଥ୍ସମୀଚୀନ-] 52
ଯ-ଥ୍ସମୀଚୀନ--ମ୍ପଶୁଶୀର୍ଷୈରୁପ ଦଦ୍ଧ୍ଯା-ଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂ-ନ୍ଦଗ୍ଂଶୁକା-ସ୍ସ୍ଯୁର୍ଯ-ଦ୍ଵିଷୂଚୀନ-ମାରଣ୍ଯାନ୍. ଯଜୁରେଵ ଵଦେଦଵ ତା-ନ୍ତ୍ଵିଷିଗ୍ଂ ରୁନ୍ଧେ ଯା ସର୍ପେ ନ ଗ୍ରାମ୍ଯା-ନ୍ପଶୂନ୍. ହିନସ୍ତି ନା-ଽଽରଣ୍ଯାନଥୋ ଖଲୂପଧେଯମେଵ ଯଦୁପଦଧାତି ତେନ ତା-ନ୍ତ୍ଵିଷିମଵ ରୁନ୍ଧେ ଯା ସର୍ପେ ଯ-ଦ୍ଯଜୁର୍ଵଦତି ତେନ ଶାନ୍ତମ୍ ॥ 53 ॥
(ଊନାନ୍ତସ୍ଯୋପ - ପ୍ରାଣାଃ - ସ୍ଯାଦିତି - ଵୈ ପଶଵୋ - ରୁନ୍ଧେ - ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 9)
ପଶୁର୍ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ଯୋନିଃ ଖଲୁ ଵା ଏଷା ପଶୋର୍ଵି କ୍ରିଯତେ ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚୀନମୈଷ୍ଟକା-ଦ୍ଯଜୁଃ କ୍ରିଯତେ ରେତୋ-ଽପସ୍ଯା ଅପସ୍ଯା ଉପ ଦଧାତି ଯୋନାଵେଵ ରେତୋ ଦଧାତି ପଞ୍ଚୋପ ଦଧାତି ପାଙ୍କ୍ତାଃ ପଶଵଃ ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ପ୍ରଜନଯତି ପଞ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵଜ୍ରୋ ଵା ଅପସ୍ଯା ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତି ପଞ୍ଚ ପଶ୍ଚା- [ପଞ୍ଚ ପଶ୍ଚାତ୍, ପ୍ରାଚୀରୁପ ଦଧାତି] 54
-ତ୍ପ୍ରାଚୀରୁପ ଦଧାତି ପଶ୍ଚାଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ପଶ୍ଚାଦେଵାସ୍ମୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଦଧାତି ପଞ୍ଚ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀରୁପ ଦଧାତି ପଞ୍ଚ ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀସ୍ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ପ୍ରତୀଚୀଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ପଞ୍ଚୋତ୍ତରତ ଶ୍ଛନ୍ଦସ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଵୈ ଛନ୍ଦସ୍ଯାଃ ପଶୂନେଵ ପ୍ରଜାତାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵମାଯତନମଭି ପର୍ଯୂହତ ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ନେ-ରତିଦାହା-ଦବିଭେ-ଥ୍ସୈତା [-ଦବିଭେ-ଥ୍ସୈତାଃ, ଅପସ୍ଯା ଅପଶ୍ଯ-ତ୍ତା] 55
ଅପସ୍ଯା ଅପଶ୍ଯ-ତ୍ତା ଉପାଧତ୍ତ ତତୋ ଵା ଇମା-ନ୍ନାତ୍ଯଦହ-ଦ୍ଯଦପସ୍ଯା ଉପଦଧାତ୍ଯସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯୋଵାଚ ହେଯମଦଦି-ଥ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଣା-ଽନ୍ନଂ-ଯଁସ୍ଯୈତା ଉପଧୀଯାନ୍ତୈ ଯ ଉ ଚୈନା ଏଵଂଵେଁ ଦଦିତି ପ୍ରାଣଭୃତ ଉପ ଦଧାତି ରେତସ୍ଯେଵ ପ୍ରାଣା-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଦ-ନ୍ପ୍ରାଣ-ନ୍ପଶ୍ଯଞ୍ଛୃଣ୍ଵ-ନ୍ପଶୁର୍ଜାଯତେ ଽଯ-ମ୍ପୁରୋ [-ଽଯ-ମ୍ପୁରଃ, ଭୁଵ ଇତି] 56
ଭୁଵ ଇତି ପୁରସ୍ତାଦୁପ ଦଧାତି ପ୍ରାଣମେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାରା-ଽଯ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣା ଵିଶ୍ଵକର୍ମେତି ଦକ୍ଷିଣତୋ ମନ ଏଵୈତାଭିର୍ଦାଧାରାଯ-ମ୍ପଶ୍ଚା-ଦ୍ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚା ଇତି ପଶ୍ଚା-ଚ୍ଚକ୍ଷୁରେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାରେଦ-ମୁତ୍ତରା-ଥ୍ସୁଵରିତ୍ଯୁତ୍ତରତ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରମେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାରେଯମୁପରି ମତିରିତ୍ଯୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଵାଚମେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାର ଦଶଦଶୋପ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯତ୍ଵାଯାକ୍ଷ୍ଣଯୋ [ସଵୀର୍ଯତ୍ଵାଯାକ୍ଷ୍ଣଯା, ଉପ ଦଧାତି] 57
-ପ ଦଧାତି ତସ୍ମାଦକ୍ଷ୍ଣଯା ପଶଵୋ-ଽଙ୍ଗାନି ପ୍ରହରନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଯାଃ ପ୍ରାଚୀସ୍ତାଭି-ର୍ଵସିଷ୍ଠ ଆର୍ଧ୍ନୋଦ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣା ତାଭିର୍ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଯାଃ ପ୍ରତୀଚୀସ୍ତାଭି ର୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଯା ଉଦୀଚୀସ୍ତାଭି-ର୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ଯା ଊର୍ଧ୍ଵାସ୍ତାଭି-ର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଯ ଏଵମେତାସାମୃଦ୍ଧିଂ-ଵେଁଦର୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ ଯ ଆସାମେଵ-ମ୍ବନ୍ଧୁତାଂ-ଵେଁଦ ବନ୍ଧୁମା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଆସାମେଵ-ଙ୍କୢପ୍ତିଂ-ଵେଁଦ କଲ୍ପତେ- [କଲ୍ପତେ, ଅସ୍ମୈ ଯ ଆସାମେଵ-] 58
-ଽସ୍ମୈ ଯ ଆସାମେଵ-ମାଯତନଂ-ଵେଁଦା-ଽଽଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଆସାମେଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରାଣଭୃତ ଉପଧାଯ ସଂଯଁତ ଉପ ଦଧାତି ପ୍ରାଣାନେଵା ଽସ୍ମି-ନ୍ଧିତ୍ଵା ସଂଯଁଦ୍ଭି-ସ୍ସଂଯଁଚ୍ଛତି ତ-ଥ୍ସଂଯଁତାଗ୍ଂ ସଂଯଁତ୍ତ୍ଵମଥୋ ପ୍ରାଣ ଏଵାପାନ-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ସ-ଞ୍ଚରତୋ ଵିଷୂଚୀରୁପ ଦଧାତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚୌ ପ୍ରାଣାପାନୌ ଯଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେରସଂଯଁତ- [ଅଗ୍ନେରସଂଯଁତମ୍, ଅସୁଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ] 59
-ମସୁଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଯ-ଥ୍ସଂଯଁତ ଉପ ଦଧାତି ସମେଵୈନଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ଉଵର୍ଗ୍ଯମେଵାକ -ସ୍ତ୍ର୍ଯଵିର୍ଵଯଃ କୃତମଯାନାମିତ୍ଯାହ ଵଯୋଭିରେଵାଯାନଵ ରୁନ୍ଧେ ଽଯୈର୍ଵଯାଗ୍ଂସି ସର୍ଵତୋ ଵାଯୁମତୀର୍ଭଵନ୍ତି ତସ୍ମାଦଯଗ୍ଂ ସର୍ଵତଃ ପଵତେ ॥ 60 ॥
ପଶୁର୍ଵା ଏଷ ଯଦଗ୍ନିର୍ଯୋନିଃ ଖଲୁ ଵା ଏଷା ପଶୋର୍ଵି କ୍ରିଯତେ ଯ-ତ୍ପ୍ରାଚୀନମୈଷ୍ଟକା-ଦ୍ଯଜୁଃ କ୍ରିଯତେ ରେତୋ-ଽପସ୍ଯା ଅପସ୍ଯା ଉପ ଦଧାତି ଯୋନାଵେଵ ରେତୋ ଦଧାତି ପଞ୍ଚୋପ ଦଧାତି ପାଙ୍କ୍ତାଃ ପଶଵଃ ପଶୂନେଵାସ୍ମୈ ପ୍ରଜନଯତି ପଞ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଵଜ୍ରୋ ଵା ଅପସ୍ଯା ଵଜ୍ରେଣୈଵ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣତୋ ରକ୍ଷାଗ୍ସ୍ଯପ ହନ୍ତି ପଞ୍ଚ ପଶ୍ଚା- [ପଞ୍ଚ ପଶ୍ଚାତ୍, ପ୍ରାଚୀରୁପ ଦଧାତି] 54
-ତ୍ପ୍ରାଚୀରୁପ ଦଧାତି ପଶ୍ଚାଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ପଶ୍ଚାଦେଵାସ୍ମୈ ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଦଧାତି ପଞ୍ଚ ପୁରସ୍ତା-ତ୍ପ୍ରତୀଚୀରୁପ ଦଧାତି ପଞ୍ଚ ପଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଚୀସ୍ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଚୀନଗ୍ଂ ରେତୋ ଧୀଯତେ ପ୍ରତୀଚୀଃ ପ୍ରଜା ଜାଯନ୍ତେ ପଞ୍ଚୋତ୍ତରତ ଶ୍ଛନ୍ଦସ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଵୈ ଛନ୍ଦସ୍ଯାଃ ପଶୂନେଵ ପ୍ରଜାତାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵମାଯତନମଭି ପର୍ଯୂହତ ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ନେ-ରତିଦାହା-ଦବିଭେ-ଥ୍ସୈତା [-ଦବିଭେ-ଥ୍ସୈତାଃ, ଅପସ୍ଯା ଅପଶ୍ଯ-ତ୍ତା] 55
ଅପସ୍ଯା ଅପଶ୍ଯ-ତ୍ତା ଉପାଧତ୍ତ ତତୋ ଵା ଇମା-ନ୍ନାତ୍ଯଦହ-ଦ୍ଯଦପସ୍ଯା ଉପଦଧାତ୍ଯସ୍ଯା ଅନତିଦାହାଯୋଵାଚ ହେଯମଦଦି-ଥ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଣା-ଽନ୍ନଂ-ଯଁସ୍ଯୈତା ଉପଧୀଯାନ୍ତୈ ଯ ଉ ଚୈନା ଏଵଂଵେଁ ଦଦିତି ପ୍ରାଣଭୃତ ଉପ ଦଧାତି ରେତସ୍ଯେଵ ପ୍ରାଣା-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵଦ-ନ୍ପ୍ରାଣ-ନ୍ପଶ୍ଯଞ୍ଛୃଣ୍ଵ-ନ୍ପଶୁର୍ଜାଯତେ ଽଯ-ମ୍ପୁରୋ [-ଽଯ-ମ୍ପୁରଃ, ଭୁଵ ଇତି] 56
ଭୁଵ ଇତି ପୁରସ୍ତାଦୁପ ଦଧାତି ପ୍ରାଣମେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାରା-ଽଯ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣା ଵିଶ୍ଵକର୍ମେତି ଦକ୍ଷିଣତୋ ମନ ଏଵୈତାଭିର୍ଦାଧାରାଯ-ମ୍ପଶ୍ଚା-ଦ୍ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚା ଇତି ପଶ୍ଚା-ଚ୍ଚକ୍ଷୁରେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାରେଦ-ମୁତ୍ତରା-ଥ୍ସୁଵରିତ୍ଯୁତ୍ତରତ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରମେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାରେଯମୁପରି ମତିରିତ୍ଯୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଵାଚମେଵୈତାଭି-ର୍ଦାଧାର ଦଶଦଶୋପ ଦଧାତି ସଵୀର୍ଯତ୍ଵାଯାକ୍ଷ୍ଣଯୋ [ସଵୀର୍ଯତ୍ଵାଯାକ୍ଷ୍ଣଯା, ଉପ ଦଧାତି] 57
-ପ ଦଧାତି ତସ୍ମାଦକ୍ଷ୍ଣଯା ପଶଵୋ-ଽଙ୍ଗାନି ପ୍ରହରନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଯାଃ ପ୍ରାଚୀସ୍ତାଭି-ର୍ଵସିଷ୍ଠ ଆର୍ଧ୍ନୋଦ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣା ତାଭିର୍ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଯାଃ ପ୍ରତୀଚୀସ୍ତାଭି ର୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଯା ଉଦୀଚୀସ୍ତାଭି-ର୍ଜମଦଗ୍ନିର୍ଯା ଊର୍ଧ୍ଵାସ୍ତାଭି-ର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଯ ଏଵମେତାସାମୃଦ୍ଧିଂ-ଵେଁଦର୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ ଯ ଆସାମେଵ-ମ୍ବନ୍ଧୁତାଂ-ଵେଁଦ ବନ୍ଧୁମା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଆସାମେଵ-ଙ୍କୢପ୍ତିଂ-ଵେଁଦ କଲ୍ପତେ- [କଲ୍ପତେ, ଅସ୍ମୈ ଯ ଆସାମେଵ-] 58
-ଽସ୍ମୈ ଯ ଆସାମେଵ-ମାଯତନଂ-ଵେଁଦା-ଽଽଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଆସାମେଵ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରାଣଭୃତ ଉପଧାଯ ସଂଯଁତ ଉପ ଦଧାତି ପ୍ରାଣାନେଵା ଽସ୍ମି-ନ୍ଧିତ୍ଵା ସଂଯଁଦ୍ଭି-ସ୍ସଂଯଁଚ୍ଛତି ତ-ଥ୍ସଂଯଁତାଗ୍ଂ ସଂଯଁତ୍ତ୍ଵମଥୋ ପ୍ରାଣ ଏଵାପାନ-ନ୍ଦଧାତି ତସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ସ-ଞ୍ଚରତୋ ଵିଷୂଚୀରୁପ ଦଧାତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଵିଷ୍ଵଞ୍ଚୌ ପ୍ରାଣାପାନୌ ଯଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେରସଂଯଁତ- [ଅଗ୍ନେରସଂଯଁତମ୍, ଅସୁଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ] 59
-ମସୁଵର୍ଗ୍ଯମସ୍ଯ ତ-ଥ୍ସୁଵର୍ଗ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନିର୍ଯ-ଥ୍ସଂଯଁତ ଉପ ଦଧାତି ସମେଵୈନଂ-ଯଁଚ୍ଛତି ଉଵର୍ଗ୍ଯମେଵାକ -ସ୍ତ୍ର୍ଯଵିର୍ଵଯଃ କୃତମଯାନାମିତ୍ଯାହ ଵଯୋଭିରେଵାଯାନଵ ରୁନ୍ଧେ ଽଯୈର୍ଵଯାଗ୍ଂସି ସର୍ଵତୋ ଵାଯୁମତୀର୍ଭଵନ୍ତି ତସ୍ମାଦଯଗ୍ଂ ସର୍ଵତଃ ପଵତେ ॥ 60 ॥
(ପଶ୍ଚା - ଦେତାଃ - ପୁରୋ - ଽକ୍ଷ୍ଣଯା - କଲ୍ପତେ - ଽସଂ-ଯଁତଂ - ପଞ୍ଚତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 10)
ଗାଯତ୍ରୀ ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ବ୍ଜଗତ୍ଯନୁଷ୍ଟୁ-କ୍ପଙ୍କ୍ତ୍ଯା ସହ । ବୃହତ୍ଯୁଷ୍ଣିହା କକୁ-ଥ୍ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ଦ୍ଵିପଦା ଯା ଚତୁଷ୍ପଦା ତ୍ରିପଦା ଯାଚ ଷଟ୍ପଦା । ସଛନ୍ଦା ଯା ଚ ଵିଚ୍ଛନ୍ଦା-ସ୍ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ମହାନାମ୍ନୀ ରେଵତଯୋ ଵିଶ୍ଵା ଆଶାଃ ପ୍ରସୂଵରୀଃ । ମେଘ୍ଯା ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଵାଚଃ ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ରଜତା ହରିଣୀ-ସ୍ସୀସା ଯୁଜୋ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ କର୍ମଭିଃ । ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଵାଜିନସ୍ତ୍ଵଚି ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ନାରୀ- [ନାରୀଃ, ତେ ପତ୍ନଯୋ ଲୋମ] 61
-ସ୍ତେ ପତ୍ନଯୋ ଲୋମ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ମନୀଷଯା । ଦେଵାନା-ମ୍ପତ୍ନୀର୍ଦିଶଃ ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ କୁଵିଦଙ୍ଗ ଯଵମନ୍ତୋ ଯଵ-ଞ୍ଚିଦ୍ଯଥା ଦାନ୍ତ୍ଯନୁପୂର୍ଵଂ-ଵିଁଯୂଯ । ଇହେହୈଷା-ଙ୍କୃଣୁତ ଭୋଜନାନି ଯେ ବର୍ହିଷୋ ନମୋଵୃକ୍ତି-ନ୍ନଜଗ୍ମୁଃ ॥ 62 ॥
ଗାଯତ୍ରୀ ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ବ୍ଜଗତ୍ଯନୁଷ୍ଟୁ-କ୍ପଙ୍କ୍ତ୍ଯା ସହ । ବୃହତ୍ଯୁଷ୍ଣିହା କକୁ-ଥ୍ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ଦ୍ଵିପଦା ଯା ଚତୁଷ୍ପଦା ତ୍ରିପଦା ଯାଚ ଷଟ୍ପଦା । ସଛନ୍ଦା ଯା ଚ ଵିଚ୍ଛନ୍ଦା-ସ୍ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ମହାନାମ୍ନୀ ରେଵତଯୋ ଵିଶ୍ଵା ଆଶାଃ ପ୍ରସୂଵରୀଃ । ମେଘ୍ଯା ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଵାଚଃ ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ରଜତା ହରିଣୀ-ସ୍ସୀସା ଯୁଜୋ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ କର୍ମଭିଃ । ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଵାଜିନସ୍ତ୍ଵଚି ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ନାରୀ- [ନାରୀଃ, ତେ ପତ୍ନଯୋ ଲୋମ] 61
-ସ୍ତେ ପତ୍ନଯୋ ଲୋମ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୁ ମନୀଷଯା । ଦେଵାନା-ମ୍ପତ୍ନୀର୍ଦିଶଃ ସୂଚୀଭିଃ ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ କୁଵିଦଙ୍ଗ ଯଵମନ୍ତୋ ଯଵ-ଞ୍ଚିଦ୍ଯଥା ଦାନ୍ତ୍ଯନୁପୂର୍ଵଂ-ଵିଁଯୂଯ । ଇହେହୈଷା-ଙ୍କୃଣୁତ ଭୋଜନାନି ଯେ ବର୍ହିଷୋ ନମୋଵୃକ୍ତି-ନ୍ନଜଗ୍ମୁଃ ॥ 62 ॥
(ନାରୀ - ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 11)
କସ୍ତ୍ଵା ଚ୍ଛ୍ଯତି କସ୍ତ୍ଵା ଵି ଶାସ୍ତି କସ୍ତେ ଗାତ୍ରାଣି ଶିମ୍ଯତି । କ ଉ ତେ ଶମିତା କଵିଃ ॥ ଋତଵସ୍ତ ଋତୁଧା ପରୁଃ ଶମିତାରୋ ଵିଶାସତୁ । ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ଧାଯସା ଶିମୀଭି-ଶ୍ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ଦୈଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯଵସ୍ତ୍ଵା ଚ୍ଛ୍ଯନ୍ତୁ ଵି ଚ ଶାସତୁ । ଗାତ୍ରାଣି ପର୍ଵଶସ୍ତେ ଶିମାଃ କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଶିମ୍ଯନ୍ତଃ ॥ ଅର୍ଧମାସାଃ ପରୂଗ୍ଂଷି ତେ ମାସା-ଶ୍ଛ୍ଯନ୍ତୁ ଶିମ୍ଯନ୍ତଃ । ଅହୋରାତ୍ରାଣି ମରୁତୋ ଵିଲିଷ୍ଟଗ୍ଂ [ମରୁତୋ ଵିଲିଷ୍ଟମ୍, ସୂଦଯନ୍ତୁ ତେ ।] 63
ସୂଦଯନ୍ତୁ ତେ ॥ ପୃଥିଵୀ ତେ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ଵାଯୁଶ୍ଛିଦ୍ର-ମ୍ଭିଷଜ୍ଯତୁ । ଦ୍ଯୌସ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରୈ-ସ୍ସହ ରୂପ-ଙ୍କୃଣୋତୁ ସାଧୁଯା ॥ ଶ-ନ୍ତେ ପରେଭ୍ଯୋ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶମସ୍ତ୍ଵଵରେଭ୍ଯଃ । ଶମସ୍ଥଭ୍ଯୋ ମଜ୍ଜଭ୍ଯ-ଶ୍ଶମୁ ତେ ତନୁଵେ ଭୁଵତ୍ ॥ 64 ॥
କସ୍ତ୍ଵା ଚ୍ଛ୍ଯତି କସ୍ତ୍ଵା ଵି ଶାସ୍ତି କସ୍ତେ ଗାତ୍ରାଣି ଶିମ୍ଯତି । କ ଉ ତେ ଶମିତା କଵିଃ ॥ ଋତଵସ୍ତ ଋତୁଧା ପରୁଃ ଶମିତାରୋ ଵିଶାସତୁ । ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ ଧାଯସା ଶିମୀଭି-ଶ୍ଶିମ୍ଯନ୍ତୁ ତ୍ଵା ॥ ଦୈଵ୍ଯା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯଵସ୍ତ୍ଵା ଚ୍ଛ୍ଯନ୍ତୁ ଵି ଚ ଶାସତୁ । ଗାତ୍ରାଣି ପର୍ଵଶସ୍ତେ ଶିମାଃ କୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ଶିମ୍ଯନ୍ତଃ ॥ ଅର୍ଧମାସାଃ ପରୂଗ୍ଂଷି ତେ ମାସା-ଶ୍ଛ୍ଯନ୍ତୁ ଶିମ୍ଯନ୍ତଃ । ଅହୋରାତ୍ରାଣି ମରୁତୋ ଵିଲିଷ୍ଟଗ୍ଂ [ମରୁତୋ ଵିଲିଷ୍ଟମ୍, ସୂଦଯନ୍ତୁ ତେ ।] 63
ସୂଦଯନ୍ତୁ ତେ ॥ ପୃଥିଵୀ ତେ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେଣ ଵାଯୁଶ୍ଛିଦ୍ର-ମ୍ଭିଷଜ୍ଯତୁ । ଦ୍ଯୌସ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରୈ-ସ୍ସହ ରୂପ-ଙ୍କୃଣୋତୁ ସାଧୁଯା ॥ ଶ-ନ୍ତେ ପରେଭ୍ଯୋ ଗାତ୍ରେଭ୍ଯ-ଶ୍ଶମସ୍ତ୍ଵଵରେଭ୍ଯଃ । ଶମସ୍ଥଭ୍ଯୋ ମଜ୍ଜଭ୍ଯ-ଶ୍ଶମୁ ତେ ତନୁଵେ ଭୁଵତ୍ ॥ 64 ॥
(ଵିଲିଷ୍ଟଂ - ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 12)
(ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା - ଅନ୍ନପତେ - ଯାଵତୀ - ଵି ଵୈ - ପୁରୁଷମାତ୍ରେଣା - ଽଗ୍ନେ ତଵ ଶ୍ରଵୋ ଵଯୋ - ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନଗ୍ଗ୍ - ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା - ମେଷାଂ-ଵୈଁ - ପଶୁ - ର୍ଗାଯତ୍ରୀ - କସ୍ତ୍ଵା - ଦ୍ଵାଦଶ )
(ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା - ଅପଚିତିମାନ୍ - ଵି ଵା ଏତା - ଵଗ୍ନେ ତଵ - ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣାଂ - ଁଵିଷୂଚୀନାନି - ଗାଯତ୍ରୀ - ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିଃ)
(ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା, ସ୍ତନୁଵେ ଭୁଵତ୍)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
(ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା - ଅନ୍ନପତେ - ଯାଵତୀ - ଵି ଵୈ - ପୁରୁଷମାତ୍ରେଣା - ଽଗ୍ନେ ତଵ ଶ୍ରଵୋ ଵଯୋ - ବ୍ରହ୍ମ ଜଜ୍ଞାନଗ୍ଗ୍ - ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣା - ମେଷାଂ-ଵୈଁ - ପଶୁ - ର୍ଗାଯତ୍ରୀ - କସ୍ତ୍ଵା - ଦ୍ଵାଦଶ )
(ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା - ଅପଚିତିମାନ୍ - ଵି ଵା ଏତା - ଵଗ୍ନେ ତଵ - ସ୍ଵଯମାତୃଣ୍ଣାଂ - ଁଵିଷୂଚୀନାନି - ଗାଯତ୍ରୀ - ଚତୁଷ୍ଷଷ୍ଟିଃ)
(ଵିଷ୍ଣୁମୁଖା, ସ୍ତନୁଵେ ଭୁଵତ୍)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପଞ୍ଚମକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥