க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே த்விதீயஃ ப்ரஶ்நஃ - சித்யுபக்ரமாபிதாநம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
விஷ்ணுமுகா வை தேவா ஶ்சந்தோபிரிமாந் ஂலோகாநநபஜய்ய மப்யஜயந்.ய-த்விஷ்ணுக்ரமாந் க்ரமதே விஷ்ணுரேவ பூத்வா யஜமாநஶ்சந்தோபிரிமாந் ஂலோகாநநபஜய்யமபி ஜயதி விஷ்ணோஃ க்ரமோ-'ஸ்ய-பிமாதிஹேத்யாஹ காயத்ரீ வை ப்ரு'திவீ த்ரைஷ்டுபமந்தரிக்ஷ-ஞ்ஜாகதீ த்யௌராநுஷ்டுபீர்திஶ ஶ்சந்தோபிரேவேமாந் ஂலோகாந். யதா பூர்வமபி ஜயதி ப்ரஜாபதிரக்நிமஸ்ரு'ஜத ஸோ-'ஸ்மா-த்ஸ்ரு'ஷ்டஃ [ஸோ-'ஸ்மா-த்ஸ்ரு'ஷ்டஃ, பராஙைத்த-] 1
பராஙைத்த-மேதயா 'ந்வைதக்ரந்ததிதி தயா வை ஸோ-'க்நேஃ ப்ரிய-ந்தாமா-'வாருந்த யதேதாமந்வாஹா-க்நேரேவைதயா ப்ரிய-ந்தாமா-'வ ருந்த ஈஶ்வரோ வா ஏஷ பரா-ம்ப்ரதகோ யோ விஷ்ணுக்ரமாந் க்ரமதே சதஸ்ரு'பிரா வர்ததே சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தாக்ம்ஸி கலு வா அக்நேஃ ப்ரியா தநூஃ ப்ரியாமேவாஸ்ய தநுவமபி [ ] 2
விஷ்ணுமுகா வை தேவா ஶ்சந்தோபிரிமாந் ஂலோகாநநபஜய்ய மப்யஜயந்.ய-த்விஷ்ணுக்ரமாந் க்ரமதே விஷ்ணுரேவ பூத்வா யஜமாநஶ்சந்தோபிரிமாந் ஂலோகாநநபஜய்யமபி ஜயதி விஷ்ணோஃ க்ரமோ-'ஸ்ய-பிமாதிஹேத்யாஹ காயத்ரீ வை ப்ரு'திவீ த்ரைஷ்டுபமந்தரிக்ஷ-ஞ்ஜாகதீ த்யௌராநுஷ்டுபீர்திஶ ஶ்சந்தோபிரேவேமாந் ஂலோகாந். யதா பூர்வமபி ஜயதி ப்ரஜாபதிரக்நிமஸ்ரு'ஜத ஸோ-'ஸ்மா-த்ஸ்ரு'ஷ்டஃ [ஸோ-'ஸ்மா-த்ஸ்ரு'ஷ்டஃ, பராஙைத்த-] 1
பராஙைத்த-மேதயா 'ந்வைதக்ரந்ததிதி தயா வை ஸோ-'க்நேஃ ப்ரிய-ந்தாமா-'வாருந்த யதேதாமந்வாஹா-க்நேரேவைதயா ப்ரிய-ந்தாமா-'வ ருந்த ஈஶ்வரோ வா ஏஷ பரா-ம்ப்ரதகோ யோ விஷ்ணுக்ரமாந் க்ரமதே சதஸ்ரு'பிரா வர்ததே சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தாக்ம்ஸி கலு வா அக்நேஃ ப்ரியா தநூஃ ப்ரியாமேவாஸ்ய தநுவமபி [ ] 2
பர்யாவர்ததே தக்ஷிணா பர்யாவர்ததே ஸ்வமேவ வீர்யமநு பர்யாவர்ததே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்த ஆத்மநோ வீர்யாவத்தரோ-'தோ ஆதித்யஸ்யைவா-''வ்ரு'தமநு பர்யாவர்ததே ஶுநஶ்ஶேபமாஜீகர்திம்-வஂருணோ-'க்ரு'ஹ்ணா-த்ஸ ஏதாம்-வாஂருணீமபஶ்ய-த்தயா வை ஸ ஆத்மாநம்-வஂருணபாஶாதமுஞ்ச-த்வருணோ வா ஏத-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி ய உகா-ம்ப்ரதிமுஞ்சத உதுத்தமம்-வஂருணபாஶ-மஸ்மதித்யாஹா-''த்மாந-மேவைதயா [-மேவைதயா, வருணபாஶா-] 3
வருணபாஶா-ந்முஞ்சத்யா த்வா-'ஹார்ஷமித்யாஹா ''ஹ்யநக்ம் ஹரதி த்ருவஸ்திஷ்டா 'விசாசலிரித்யாஹ ப்ரதிஷ்டித்யை விஶஸ்த்வா ஸர்வா வாஞ்சந்த்வித்யாஹ விஶைவைநக்ம் ஸமர்தயத்யஸ்மி-ந்ராஷ்ட்ரமதி ஶ்ரயேத்யாஹ ராஷ்ட்ரமேவாஸ்மி-ந்த்ருவமகர்ய-ங்காமயேத ராஷ்ட்ரக்க் ஸ்யாதிதி த-ம்மநஸா த்யாயே-த்ராஷ்ட்ரமேவ பவ- [பவதி, அக்ரே] 4
-த்யக்ரே ப்ரு'ஹந்நுஷஸாமூர்த்வோ அஸ்தாதித்யாஹா-'க்ரமேவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி நிர்ஜக்மிவா-ந்தமஸ இத்யாஹ தம ஏவாஸ்மாதப ஹந்தி ஜ்யோதிஷா- ''காதித்யாஹ ஜ்யோதிரேவா-ஸ்மி-ந்ததாதி சதஸ்ரு'பிஃ ஸாதயதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவா-'-திச்சந்தஸோத்தமயா வர்ஷ்ம வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂததிச்சந்தா வர்ஷ்மைவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி ஸத்வதீ [ஸத்வதீ, பவதி ஸத்த்வமேவைந] 5
பவதி ஸத்த்வமேவைந-ங்கமயதி வாத்ஸப்ரேணோப திஷ்டத ஏதேந வை வத்ஸப்ரீர்பாலந்தநோ-'க்நேஃ ப்ரிய-ந்தாமா-'வா-'ருந்தா-'க்நேரேவைதேந ப்ரிய-ந்தாமா-'வ ருந்த ஏகாதஶ-ம்பவத்யேகதைவ யஜமாநே வீர்ய-ந்ததாதி ஸ்தோமேந வை தேவா அஸ்மிந் ஂலோக ஆர்த்நுவந் சந்தோபிரமுஷ்மிந்-த்ஸ்தோமஸ்யேவ கலு வா ஏத-த்ரூபம்-யஂ-த்வாத்ஸப்ரம்-யஂ-த்வாத்ஸப்ரேணோபதிஷ்டத [ஂய-த்வாத்ஸப்ரேணோபதிஷ்டதே, இமமேவ] 6
இமமேவ தேந லோகமபி ஜயதி ய-த்விஷ்ணுக்ரமாந் க்ரமதே-'முமேவ தைர்லோகமபி ஜயதி பூர்வேத்யுஃ ப்ரக்ராமத்யுத்தரேத்யு-ஹ் ருப திஷ்டதே தஸ்மா-த்யோகே-'ந்யாஸா-ம்ப்ரஜாநா-ம்மநஃ, க்ஷேமே-'ந்யாஸா-ந்தஸ்மா-த்யாயாவரஃ, க்ஷேம்யஸ்யேஶே தஸ்மா-த்யாயாவரஃ, க்ஷேம்யமத்த்யவஸ்யதி முஷ்டீ கரோதி வாசம்-யஂச்சதி யஜ்ஞஸ்ய த்ரு'த்யை ॥ 7 ॥
வருணபாஶா-ந்முஞ்சத்யா த்வா-'ஹார்ஷமித்யாஹா ''ஹ்யநக்ம் ஹரதி த்ருவஸ்திஷ்டா 'விசாசலிரித்யாஹ ப்ரதிஷ்டித்யை விஶஸ்த்வா ஸர்வா வாஞ்சந்த்வித்யாஹ விஶைவைநக்ம் ஸமர்தயத்யஸ்மி-ந்ராஷ்ட்ரமதி ஶ்ரயேத்யாஹ ராஷ்ட்ரமேவாஸ்மி-ந்த்ருவமகர்ய-ங்காமயேத ராஷ்ட்ரக்க் ஸ்யாதிதி த-ம்மநஸா த்யாயே-த்ராஷ்ட்ரமேவ பவ- [பவதி, அக்ரே] 4
-த்யக்ரே ப்ரு'ஹந்நுஷஸாமூர்த்வோ அஸ்தாதித்யாஹா-'க்ரமேவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி நிர்ஜக்மிவா-ந்தமஸ இத்யாஹ தம ஏவாஸ்மாதப ஹந்தி ஜ்யோதிஷா- ''காதித்யாஹ ஜ்யோதிரேவா-ஸ்மி-ந்ததாதி சதஸ்ரு'பிஃ ஸாதயதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவா-'-திச்சந்தஸோத்தமயா வர்ஷ்ம வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂததிச்சந்தா வர்ஷ்மைவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி ஸத்வதீ [ஸத்வதீ, பவதி ஸத்த்வமேவைந] 5
பவதி ஸத்த்வமேவைந-ங்கமயதி வாத்ஸப்ரேணோப திஷ்டத ஏதேந வை வத்ஸப்ரீர்பாலந்தநோ-'க்நேஃ ப்ரிய-ந்தாமா-'வா-'ருந்தா-'க்நேரேவைதேந ப்ரிய-ந்தாமா-'வ ருந்த ஏகாதஶ-ம்பவத்யேகதைவ யஜமாநே வீர்ய-ந்ததாதி ஸ்தோமேந வை தேவா அஸ்மிந் ஂலோக ஆர்த்நுவந் சந்தோபிரமுஷ்மிந்-த்ஸ்தோமஸ்யேவ கலு வா ஏத-த்ரூபம்-யஂ-த்வாத்ஸப்ரம்-யஂ-த்வாத்ஸப்ரேணோபதிஷ்டத [ஂய-த்வாத்ஸப்ரேணோபதிஷ்டதே, இமமேவ] 6
இமமேவ தேந லோகமபி ஜயதி ய-த்விஷ்ணுக்ரமாந் க்ரமதே-'முமேவ தைர்லோகமபி ஜயதி பூர்வேத்யுஃ ப்ரக்ராமத்யுத்தரேத்யு-ஹ் ருப திஷ்டதே தஸ்மா-த்யோகே-'ந்யாஸா-ம்ப்ரஜாநா-ம்மநஃ, க்ஷேமே-'ந்யாஸா-ந்தஸ்மா-த்யாயாவரஃ, க்ஷேம்யஸ்யேஶே தஸ்மா-த்யாயாவரஃ, க்ஷேம்யமத்த்யவஸ்யதி முஷ்டீ கரோதி வாசம்-யஂச்சதி யஜ்ஞஸ்ய த்ரு'த்யை ॥ 7 ॥
(ஸ்ரு'ஷ்டோ-' - (1) ப்யே - தயா - பவதி - ஸத்வத்யு - பதிஷ்டதே - த்விசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 1)
அந்நபதே-'ந்நஸ்ய நோ தேஹீத்யாஹா-க்நிர்வா அந்நபதி-ஸ்ஸ ஏவாஸ்மா அந்ந-ம்ப்ரயச்சத்யநமீவஸ்ய ஶுஷ்மிண இத்யாஹா-யக்ஷ்மஸ்யேதி வாவைததாஹ ப்ர ப்ரதாதார-ந்தாரிஷ ஊர்ஜ-ந்நோ தேஹி த்விபதே சதுஷ்பத இத்யாஹா-''ஶிஷமேவைதாமா ஶாஸ்த உது த்வா விஶ்வே தேவா இத்யாஹ ப்ராணா வை விஶ்வே தேவாஃ [தேவாஃ, ப்ராணைரேவைந-] 8
ப்ராணைரேவைந-முத்யச்சதே 'க்நே பரந்து சித்திபிரித்யாஹ யஸ்மா ஏவைந-ஞ்சித்தாயோத்யச்சதே தேநைவைநக்ம் ஸமர்தயதி சதஸ்ரு'பிரா ஸாதயதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவா-திச்சந்தஸோத்தமயா வர்ஷ்ம வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂததிச்சந்தா வர்ஷ்மைவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி ஸத்வதீ பவதி ஸத்த்வமேவைந-ங்கமயதி ப்ரேதக்நே ஜ்யோதிஷ்மாந் [ ] 9
யாஹீத்யாஹ ஜ்யோதிரேவாஸ்மி-ந்ததாதி தநுவா வா ஏஷ ஹிநஸ்தி யக்ம் ஹிநஸ்தி மா ஹிக்ம்ஸீஸ்தநுவா ப்ரஜா இத்யாஹ ப்ரஜாப்ய ஏவைநக்ம் ஶமயதி ரக்ஷாக்ம்ஸி வா ஏத-த்யஜ்ஞக்ம் ஸசந்தே யதந உத்ஸர்ஜ-த்யக்ரந்ததித்யந்வாஹ ரக்ஷஸாமபஹத்யா அநஸா வஹந்-த்யபசிதி-மேவாஸ்மி-ந்ததாதி தஸ்மாதநஸ்வீ ச ரதீ சாதிதீநா-மபசிததமா- [-மபசிததமௌ, அபசிதிமா-ந்பவதி] 10
-வபசிதிமா-ந்பவதி ய ஏவம்-வேஂத ஸமிதா-'க்நி-ந்துவஸ்யதேதி க்ரு'தாநுஷிக்தாமவஸிதே ஸமிதமா ததாதி யதா-'திதய ஆகதாய ஸர்பிஷ்வதாதித்ய-ங்க்ரியதே தாத்ரு'கேவ த-த்காயத்ரியா ப்ராஹ்மணஸ்ய காயத்ரோ ஹி ப்ராஹ்மணஸ்த்ரிஷ்டுபா ராஜந்யஸ்ய த்ரைஷ்டுபோ ஹி ராஜந்யோ 'ப்ஸு பஸ்ம ப்ர வேஶயத்யப்ஸுயோநிர்வா அக்நி-ஸ்ஸ்வாமேவைநம்-யோஂநி-ங்கமயதி திஸ்ரு'பிஃ ப்ரவேஶயதி த்ரிவ்ரு'த்வா [த்ரிவ்ரு'த்வை, அக்நி-ர்யாவா-] 11
அக்நி-ர்யாவா-நேவா-'க்நிஸ்த-ம்ப்ரதிஷ்டா-ங்கமயதி பரா வா ஏஷோ-'க்நிம்-வஂபதி யோ-'ப்ஸு பஸ்ம ப்ரவேஶயதி ஜ்யோதிஷ்மதீப்யா-மவ ததாதி ஜ்யோதிரேவா-'ஸ்மி-ந்ததாதி த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை பரா வா ஏஷ ப்ரஜா-ம்பஶூந் வபதி யோ-'ப்ஸு பஸ்ம ப்ரவேஶயதி புநரூர்ஜா ஸஹ ரய்யேதி புநருதைதி ப்ரஜாமேவ பஶூநாத்ம-ந்தத்தே புநஸ்த்வா-''தித்யா [புநஸ்த்வா-''தித்யாஃ, ருத்ரா] 12
ருத்ரா வஸவ-ஸ்ஸமிந்ததா-மித்யாஹைதா வா ஏத-ந்தேவதா அக்ரே ஸமைந்தத தாபிரேவைநக்ம் ஸமிந்தே போதா ஸ போதீத்யுப திஷ்டதே போதயத்யேவைந-ந்தஸ்மா-த்ஸுப்த்வா ப்ரஜாஃ ப்ரபுத்த்யந்தே யதாஸ்தாநமுப திஷ்டதே தஸ்மா-த்யதாஸ்தாந-ம்பஶவஃ புநரேத்யோப திஷ்டந்தே ॥ 13 ॥
அந்நபதே-'ந்நஸ்ய நோ தேஹீத்யாஹா-க்நிர்வா அந்நபதி-ஸ்ஸ ஏவாஸ்மா அந்ந-ம்ப்ரயச்சத்யநமீவஸ்ய ஶுஷ்மிண இத்யாஹா-யக்ஷ்மஸ்யேதி வாவைததாஹ ப்ர ப்ரதாதார-ந்தாரிஷ ஊர்ஜ-ந்நோ தேஹி த்விபதே சதுஷ்பத இத்யாஹா-''ஶிஷமேவைதாமா ஶாஸ்த உது த்வா விஶ்வே தேவா இத்யாஹ ப்ராணா வை விஶ்வே தேவாஃ [தேவாஃ, ப்ராணைரேவைந-] 8
ப்ராணைரேவைந-முத்யச்சதே 'க்நே பரந்து சித்திபிரித்யாஹ யஸ்மா ஏவைந-ஞ்சித்தாயோத்யச்சதே தேநைவைநக்ம் ஸமர்தயதி சதஸ்ரு'பிரா ஸாதயதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவா-திச்சந்தஸோத்தமயா வர்ஷ்ம வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂததிச்சந்தா வர்ஷ்மைவைநக்ம் ஸமாநாநா-ங்கரோதி ஸத்வதீ பவதி ஸத்த்வமேவைந-ங்கமயதி ப்ரேதக்நே ஜ்யோதிஷ்மாந் [ ] 9
யாஹீத்யாஹ ஜ்யோதிரேவாஸ்மி-ந்ததாதி தநுவா வா ஏஷ ஹிநஸ்தி யக்ம் ஹிநஸ்தி மா ஹிக்ம்ஸீஸ்தநுவா ப்ரஜா இத்யாஹ ப்ரஜாப்ய ஏவைநக்ம் ஶமயதி ரக்ஷாக்ம்ஸி வா ஏத-த்யஜ்ஞக்ம் ஸசந்தே யதந உத்ஸர்ஜ-த்யக்ரந்ததித்யந்வாஹ ரக்ஷஸாமபஹத்யா அநஸா வஹந்-த்யபசிதி-மேவாஸ்மி-ந்ததாதி தஸ்மாதநஸ்வீ ச ரதீ சாதிதீநா-மபசிததமா- [-மபசிததமௌ, அபசிதிமா-ந்பவதி] 10
-வபசிதிமா-ந்பவதி ய ஏவம்-வேஂத ஸமிதா-'க்நி-ந்துவஸ்யதேதி க்ரு'தாநுஷிக்தாமவஸிதே ஸமிதமா ததாதி யதா-'திதய ஆகதாய ஸர்பிஷ்வதாதித்ய-ங்க்ரியதே தாத்ரு'கேவ த-த்காயத்ரியா ப்ராஹ்மணஸ்ய காயத்ரோ ஹி ப்ராஹ்மணஸ்த்ரிஷ்டுபா ராஜந்யஸ்ய த்ரைஷ்டுபோ ஹி ராஜந்யோ 'ப்ஸு பஸ்ம ப்ர வேஶயத்யப்ஸுயோநிர்வா அக்நி-ஸ்ஸ்வாமேவைநம்-யோஂநி-ங்கமயதி திஸ்ரு'பிஃ ப்ரவேஶயதி த்ரிவ்ரு'த்வா [த்ரிவ்ரு'த்வை, அக்நி-ர்யாவா-] 11
அக்நி-ர்யாவா-நேவா-'க்நிஸ்த-ம்ப்ரதிஷ்டா-ங்கமயதி பரா வா ஏஷோ-'க்நிம்-வஂபதி யோ-'ப்ஸு பஸ்ம ப்ரவேஶயதி ஜ்யோதிஷ்மதீப்யா-மவ ததாதி ஜ்யோதிரேவா-'ஸ்மி-ந்ததாதி த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை பரா வா ஏஷ ப்ரஜா-ம்பஶூந் வபதி யோ-'ப்ஸு பஸ்ம ப்ரவேஶயதி புநரூர்ஜா ஸஹ ரய்யேதி புநருதைதி ப்ரஜாமேவ பஶூநாத்ம-ந்தத்தே புநஸ்த்வா-''தித்யா [புநஸ்த்வா-''தித்யாஃ, ருத்ரா] 12
ருத்ரா வஸவ-ஸ்ஸமிந்ததா-மித்யாஹைதா வா ஏத-ந்தேவதா அக்ரே ஸமைந்தத தாபிரேவைநக்ம் ஸமிந்தே போதா ஸ போதீத்யுப திஷ்டதே போதயத்யேவைந-ந்தஸ்மா-த்ஸுப்த்வா ப்ரஜாஃ ப்ரபுத்த்யந்தே யதாஸ்தாநமுப திஷ்டதே தஸ்மா-த்யதாஸ்தாந-ம்பஶவஃ புநரேத்யோப திஷ்டந்தே ॥ 13 ॥
(வை விஶ்வே தேவா - ஜ்யோதிஷ்மா - நபசிததமௌ - த்ரிவ்ரு'த்வா - ஆதித்யா - த்விசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 2)
யாவதீ வை ப்ரு'திவீ தஸ்யை யம ஆதிபத்ய-ம்பரீயாய யோ வை யம-ந்தேவயஜநமஸ்யா அநிர்யாச்யா-'க்நி-ஞ்சிநுதே யமாயைநக்ம் ஸ சிநுதே-'பேதே-த்யத்த்யவஸாயயதி யமமேவ தேவயஜநமஸ்யை நிர்யாச்யா- ''த்மநே-'க்நி-ஞ்சிநுத இஷ்வக்ரேண வா அஸ்யா அநாம்ரு'த-மிச்சந்தோ நாவிந்த-ந்தே தேவா ஏத-த்யஜுரபஶ்யந்நபேதேதி யதேதேநா-த்யவஸாயய- [-த்யவஸாயயதி, அநாம்ரு'த] 14
-த்யநாம்ரு'த ஏவாக்நி-ஞ்சிநுத உத்தந்தி யதேவாஸ்யா அமேத்த்ய-ந்ததப ஹந்த்யபோ-'வோக்ஷதி ஶாந்த்யை ஸிகதா நி வபத்யேதத்வா அக்நேர்வைஶ்வாநரஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ வைஶ்வாநரமவ ருந்த ஊஷா-ந்நிவபதி புஷ்டிர்வா ஏஷா ப்ரஜநநம்-யஂதூஷாஃ புஷ்ட்யாமேவ ப்ரஜநநே-'க்நி-ஞ்சிநுதே-'தோ ஸம்(2)ஜ்ஞாந்ந ஏவ ஸம்(2)ஜ்ஞாந்நக்க் ஹ்யேத- [ஹ்யேதத், பஶூநாம்-யஂதூஷா] 15
-த்பஶூநாம்-யஂதூஷா த்யாவாப்ரு'திவீ ஸஹா-''ஸ்தா-ந்தே வியதீ அப்ரூதாமஸ்த்வேவ நௌ ஸஹ யஜ்ஞியமிதி யதமுஷ்யா யஜ்ஞியமாஸீ-த்ததஸ்யாமததா-த்த ஊஷா அபவந் யதஸ்யா யஜ்ஞியமாஸீ-த்ததமுஷ்யாமததா-த்தததஶ்சந்த்ரமஸி க்ரு'ஷ்ணமூஷா-ந்நிவபந்நதோ த்யாயே-த்த்யாவாப்ரு'திவ்யோரேவ யஜ்ஞியே-'க்நி-ஞ்சிநுதே 'யக்ம் ஸோ அக்நிரிதி விஶ்வாமித்ரஸ்ய [ ] 16
ஸூக்த-ம்பவத்யேதேந வை விஶ்வாமித்ரோ-'க்நேஃ ப்ரிய-ந்தாமா 'வாருந்தாக்நேரேவைதேந ப்ரிய-ந்தாமாவ ருந்தே சந்தோபிர்வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாயந் சதஸ்ரஃ ப்ராசீருப ததாதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவ த-த்யஜமாந-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி தேஷாக்ம் ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதா-ந்திஶ-ஸ்ஸமவ்லீயந்த தே த்வே புரஸ்தா-த்ஸமீசீ உபாததத த்வே [ ] 17
பஶ்சா-த்ஸமீசீ தாபிர்வை தேதிஶோ-'த்ரு'க்ம்ஹந் யத்த்வே புரஸ்தா-த்ஸமீசீ உபததாதி த்வே பஶ்சா-த்ஸமீசீ திஶாம்-விஂத்ரு'த்யா அதோ பஶவோ வை சந்தாக்ம்ஸி பஶூநேவாஸ்மை ஸமீசோ ததாத்யஷ்டாவுப ததாத்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரோ-'க்நி-ர்யாவாநேவாக்நிஸ்த-ஞ்சிநுதே-'ஷ்டாவுப ததாத்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரீ ஸுவர்கம்-லோஂகமஞ்ஜஸா வேத ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய [லோகஸ்ய, ப்ரஜ்ஞாத்யை] 18
ப்ரஜ்ஞாத்யை த்ரயோதஶ லோகம்ப்ரு'ணா உப ததாத்யேகவிக்ம்ஶதி-ஸ்ஸம்பத்யந்தே ப்ரதிஷ்டா வா ஏகவிக்ம்ஶஃ ப்ரதிஷ்டா கார்ஹபத்ய ஏகவிக்ம்ஶஸ்யைவ ப்ரதிஷ்டா-ங்கார்ஹபத்யமநு ப்ரதி திஷ்டதி ப்ரத்யக்நி-ஞ்சிக்யாநஸ்திஷ்டதி ய ஏவம்-வேஂத பஞ்சசிதீக-ஞ்சிந்வீத ப்ரதம-ஞ்சிந்வாநஃ பாங்க்தோ யஜ்ஞஃ பாங்க்தாஃ பஶவோ யஜ்ஞமேவ பஶூநவ ருந்தே த்ரிசிதீக-ஞ்சிந்வீத த்விதீய-ஞ்சிந்வாநஸ்த்ரய இமே லோகா ஏஷ்வேவ லோகேஷு [லோகேஷு, ப்ரதிதிஷ்ட-] 19
ப்ரதிதிஷ்ட-த்யேகசிதீக-ஞ்சிந்வீத த்ரு'தீய-ஞ்சிந்வாந ஏகதா வை ஸுவர்கோ லோக ஏகவ்ரு'தைவ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி புரீஷேணாப்யூஹதி தஸ்மாந்மாக்ம் ஸேநாஸ்தி சந்ந-ந்ந துஶ்சர்மா பவதி ய ஏவம்-வேஂத பஞ்ச சிதயோ பவந்தி பஞ்சபிஃ புரீஷைரப்யூஹதி தஶ ஸம்பத்யந்தே தஶாக்ஷரா விராடந்நம்-விஂரா-ட்விராஜ்யேவா-'ந்நாத்யே ப்ரதிதிஷ்டதி ॥ 20 ॥
யாவதீ வை ப்ரு'திவீ தஸ்யை யம ஆதிபத்ய-ம்பரீயாய யோ வை யம-ந்தேவயஜநமஸ்யா அநிர்யாச்யா-'க்நி-ஞ்சிநுதே யமாயைநக்ம் ஸ சிநுதே-'பேதே-த்யத்த்யவஸாயயதி யமமேவ தேவயஜநமஸ்யை நிர்யாச்யா- ''த்மநே-'க்நி-ஞ்சிநுத இஷ்வக்ரேண வா அஸ்யா அநாம்ரு'த-மிச்சந்தோ நாவிந்த-ந்தே தேவா ஏத-த்யஜுரபஶ்யந்நபேதேதி யதேதேநா-த்யவஸாயய- [-த்யவஸாயயதி, அநாம்ரு'த] 14
-த்யநாம்ரு'த ஏவாக்நி-ஞ்சிநுத உத்தந்தி யதேவாஸ்யா அமேத்த்ய-ந்ததப ஹந்த்யபோ-'வோக்ஷதி ஶாந்த்யை ஸிகதா நி வபத்யேதத்வா அக்நேர்வைஶ்வாநரஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ வைஶ்வாநரமவ ருந்த ஊஷா-ந்நிவபதி புஷ்டிர்வா ஏஷா ப்ரஜநநம்-யஂதூஷாஃ புஷ்ட்யாமேவ ப்ரஜநநே-'க்நி-ஞ்சிநுதே-'தோ ஸம்(2)ஜ்ஞாந்ந ஏவ ஸம்(2)ஜ்ஞாந்நக்க் ஹ்யேத- [ஹ்யேதத், பஶூநாம்-யஂதூஷா] 15
-த்பஶூநாம்-யஂதூஷா த்யாவாப்ரு'திவீ ஸஹா-''ஸ்தா-ந்தே வியதீ அப்ரூதாமஸ்த்வேவ நௌ ஸஹ யஜ்ஞியமிதி யதமுஷ்யா யஜ்ஞியமாஸீ-த்ததஸ்யாமததா-த்த ஊஷா அபவந் யதஸ்யா யஜ்ஞியமாஸீ-த்ததமுஷ்யாமததா-த்தததஶ்சந்த்ரமஸி க்ரு'ஷ்ணமூஷா-ந்நிவபந்நதோ த்யாயே-த்த்யாவாப்ரு'திவ்யோரேவ யஜ்ஞியே-'க்நி-ஞ்சிநுதே 'யக்ம் ஸோ அக்நிரிதி விஶ்வாமித்ரஸ்ய [ ] 16
ஸூக்த-ம்பவத்யேதேந வை விஶ்வாமித்ரோ-'க்நேஃ ப்ரிய-ந்தாமா 'வாருந்தாக்நேரேவைதேந ப்ரிய-ந்தாமாவ ருந்தே சந்தோபிர்வை தேவா-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமாயந் சதஸ்ரஃ ப்ராசீருப ததாதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவ த-த்யஜமாந-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி தேஷாக்ம் ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதா-ந்திஶ-ஸ்ஸமவ்லீயந்த தே த்வே புரஸ்தா-த்ஸமீசீ உபாததத த்வே [ ] 17
பஶ்சா-த்ஸமீசீ தாபிர்வை தேதிஶோ-'த்ரு'க்ம்ஹந் யத்த்வே புரஸ்தா-த்ஸமீசீ உபததாதி த்வே பஶ்சா-த்ஸமீசீ திஶாம்-விஂத்ரு'த்யா அதோ பஶவோ வை சந்தாக்ம்ஸி பஶூநேவாஸ்மை ஸமீசோ ததாத்யஷ்டாவுப ததாத்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரோ-'க்நி-ர்யாவாநேவாக்நிஸ்த-ஞ்சிநுதே-'ஷ்டாவுப ததாத்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரீ ஸுவர்கம்-லோஂகமஞ்ஜஸா வேத ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய [லோகஸ்ய, ப்ரஜ்ஞாத்யை] 18
ப்ரஜ்ஞாத்யை த்ரயோதஶ லோகம்ப்ரு'ணா உப ததாத்யேகவிக்ம்ஶதி-ஸ்ஸம்பத்யந்தே ப்ரதிஷ்டா வா ஏகவிக்ம்ஶஃ ப்ரதிஷ்டா கார்ஹபத்ய ஏகவிக்ம்ஶஸ்யைவ ப்ரதிஷ்டா-ங்கார்ஹபத்யமநு ப்ரதி திஷ்டதி ப்ரத்யக்நி-ஞ்சிக்யாநஸ்திஷ்டதி ய ஏவம்-வேஂத பஞ்சசிதீக-ஞ்சிந்வீத ப்ரதம-ஞ்சிந்வாநஃ பாங்க்தோ யஜ்ஞஃ பாங்க்தாஃ பஶவோ யஜ்ஞமேவ பஶூநவ ருந்தே த்ரிசிதீக-ஞ்சிந்வீத த்விதீய-ஞ்சிந்வாநஸ்த்ரய இமே லோகா ஏஷ்வேவ லோகேஷு [லோகேஷு, ப்ரதிதிஷ்ட-] 19
ப்ரதிதிஷ்ட-த்யேகசிதீக-ஞ்சிந்வீத த்ரு'தீய-ஞ்சிந்வாந ஏகதா வை ஸுவர்கோ லோக ஏகவ்ரு'தைவ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி புரீஷேணாப்யூஹதி தஸ்மாந்மாக்ம் ஸேநாஸ்தி சந்ந-ந்ந துஶ்சர்மா பவதி ய ஏவம்-வேஂத பஞ்ச சிதயோ பவந்தி பஞ்சபிஃ புரீஷைரப்யூஹதி தஶ ஸம்பத்யந்தே தஶாக்ஷரா விராடந்நம்-விஂரா-ட்விராஜ்யேவா-'ந்நாத்யே ப்ரதிதிஷ்டதி ॥ 20 ॥
(அத்யவஸாயயதி - ஹ்யேத - த்விஶ்வாமித்ரஸ்யா - ததத த்வே - லோகஸ்ய - லோகேஷு -ஸப்தசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 3)
வி வா ஏதௌ த்விஷாதே யஶ்ச புரா-'க்நிர்யஶ்சோகாயாக்ம் ஸமிதமிதி சதஸ்ரு'பி-ஸ்ஸ-ந்நிவபதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தாக்ம்ஸி கலு வா அக்நேஃ ப்ரியா தநூஃ ப்ரியயைவைநௌ தநுவா ஸக்ம் ஶாஸ்தி ஸமிதமித்யாஹ தஸ்மாத்ப்ரஹ்மணா க்ஷத்ரக்ம் ஸமேதி யத்ஸ-ந்ந்யுப்ய விஹரதி தஸ்மா-த்ப்ரஹ்மணா க்ஷத்ரம்-வ்யேஂத்ய்ரு'துபி- [க்ஷத்ரம்-வ்யேஂத்ய்ரு'துபிஃ, வா ஏத-ந்தீக்ஷயந்தி] 21
-ர்வா ஏத-ந்தீக்ஷயந்தி ஸ ரு'துபிரேவ விமுச்யோ மாதேவ புத்ர-ம்ப்ரு'திவீ புரீஷ்யமித்யாஹ-ர்துபிரேவைந-ந்தீக்ஷயித்வர்துபிர்வி முஞ்சதி வைஶ்வாநர்யா ஶிக்யமா தத்தே ஸ்வதயத்யேவைந-ந்நைர்-ரு'தீஃ க்ரு'ஷ்ணா-ஸ்திஸ்ர-ஸ்துஷபக்வா பவந்தி நிர்-ரு'த்யை வா ஏத-த்பாகதேயம்-யஂ-த்துஷா நிர்-ரு'த்யை ரூப-ங்க்ரு'ஷ்ணக்ம் ரூபேணைவ நிர்-ரு'தி-ந்நிரவதயத இமா-ந்திஶம்-யஂந்த்யேஷா [ ] 22
வை நிர்-ரு'த்யை திக் ஸ்வாயாமேவ திஶி நிர்-ரு'தி-ந்நிரவதயதே ஸ்வக்ரு'த இரிண உப ததாதி ப்ரதரே வைதத்வை நிர்-ரு'த்யா ஆயதநக்க் ஸ்வ ஏவா-''யதநே நிர்-ரு'தி-ந்நிரவதயதே ஶிக்யமப்யுப ததாதி நைர்-ரு'தோ வை பாஶஃ ஸாக்ஷாதேவைந-ந்நிர்-ரு'திபாஶா-ந்முஞ்சதி திஸ்ர உப ததாதி த்ரேதாவிஹிதோ வை புருஷோ யாவாநேவ புருஷஸ்தஸ்மா-ந்நிர்-ரு'திமவ யஜதே பராசீருப [பராசீருப, ததாதி பராசீ-] 23
ததாதி பராசீ-மேவாஸ்மா-ந்நிர்-ரு'தி-ம்ப்ரணுததே 'ப்ரதீக்ஷமா யந்தி நிர்-ரு'த்யா அந்தர்ஹித்யை மார்ஜயித்வோப திஷ்டந்தே மேத்த்யத்வாய கார்ஹபத்யமுப திஷ்டந்தே நிர்-ரு'தி லோக ஏவ சரித்வா பூதா தேவலோகமுபாவர்தந்த ஏகயோப திஷ்டந்த ஏகதைவ யஜமாநே வீர்ய-ந்தததி நிவேஶந-ஸ்ஸங்கமநோ வஸூநாமித்யாஹ ப்ரஜா வை பஶவோ வஸு ப்ரஜயைவைந-ம்பஶுபி-ஸ்ஸமர்தயந்தி ॥ 24 ॥
வி வா ஏதௌ த்விஷாதே யஶ்ச புரா-'க்நிர்யஶ்சோகாயாக்ம் ஸமிதமிதி சதஸ்ரு'பி-ஸ்ஸ-ந்நிவபதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தாக்ம்ஸி கலு வா அக்நேஃ ப்ரியா தநூஃ ப்ரியயைவைநௌ தநுவா ஸக்ம் ஶாஸ்தி ஸமிதமித்யாஹ தஸ்மாத்ப்ரஹ்மணா க்ஷத்ரக்ம் ஸமேதி யத்ஸ-ந்ந்யுப்ய விஹரதி தஸ்மா-த்ப்ரஹ்மணா க்ஷத்ரம்-வ்யேஂத்ய்ரு'துபி- [க்ஷத்ரம்-வ்யேஂத்ய்ரு'துபிஃ, வா ஏத-ந்தீக்ஷயந்தி] 21
-ர்வா ஏத-ந்தீக்ஷயந்தி ஸ ரு'துபிரேவ விமுச்யோ மாதேவ புத்ர-ம்ப்ரு'திவீ புரீஷ்யமித்யாஹ-ர்துபிரேவைந-ந்தீக்ஷயித்வர்துபிர்வி முஞ்சதி வைஶ்வாநர்யா ஶிக்யமா தத்தே ஸ்வதயத்யேவைந-ந்நைர்-ரு'தீஃ க்ரு'ஷ்ணா-ஸ்திஸ்ர-ஸ்துஷபக்வா பவந்தி நிர்-ரு'த்யை வா ஏத-த்பாகதேயம்-யஂ-த்துஷா நிர்-ரு'த்யை ரூப-ங்க்ரு'ஷ்ணக்ம் ரூபேணைவ நிர்-ரு'தி-ந்நிரவதயத இமா-ந்திஶம்-யஂந்த்யேஷா [ ] 22
வை நிர்-ரு'த்யை திக் ஸ்வாயாமேவ திஶி நிர்-ரு'தி-ந்நிரவதயதே ஸ்வக்ரு'த இரிண உப ததாதி ப்ரதரே வைதத்வை நிர்-ரு'த்யா ஆயதநக்க் ஸ்வ ஏவா-''யதநே நிர்-ரு'தி-ந்நிரவதயதே ஶிக்யமப்யுப ததாதி நைர்-ரு'தோ வை பாஶஃ ஸாக்ஷாதேவைந-ந்நிர்-ரு'திபாஶா-ந்முஞ்சதி திஸ்ர உப ததாதி த்ரேதாவிஹிதோ வை புருஷோ யாவாநேவ புருஷஸ்தஸ்மா-ந்நிர்-ரு'திமவ யஜதே பராசீருப [பராசீருப, ததாதி பராசீ-] 23
ததாதி பராசீ-மேவாஸ்மா-ந்நிர்-ரு'தி-ம்ப்ரணுததே 'ப்ரதீக்ஷமா யந்தி நிர்-ரு'த்யா அந்தர்ஹித்யை மார்ஜயித்வோப திஷ்டந்தே மேத்த்யத்வாய கார்ஹபத்யமுப திஷ்டந்தே நிர்-ரு'தி லோக ஏவ சரித்வா பூதா தேவலோகமுபாவர்தந்த ஏகயோப திஷ்டந்த ஏகதைவ யஜமாநே வீர்ய-ந்தததி நிவேஶந-ஸ்ஸங்கமநோ வஸூநாமித்யாஹ ப்ரஜா வை பஶவோ வஸு ப்ரஜயைவைந-ம்பஶுபி-ஸ்ஸமர்தயந்தி ॥ 24 ॥
(ரு'துபி - ரேஷா- பராசீருபா - ஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 4)
புருஷமாத்ரேண வி மிமீதே யஜ்ஞேந வை புருஷ-ஸ்ஸம்மிதோ யஜ்ஞபருஷைவைநம்-விஂமிமீதே யாவா-ந்புருஷ ஊர்த்வபாஹுஸ்தாவா-ந்பவத்யேதாவத்வை புருஷே வீர்யம்-வீஂர்யேணைவைநம்-விஂ மிமீதே பக்ஷீ பவதி ந ஹ்யபக்ஷஃ பதிது-மர்ஹத்யரத்நிநா பக்ஷௌ த்ராகீயாக்ம்ஸௌ பவதஸ்தஸ்மா-த்பக்ஷப்ரவயாக்ம்ஸி வயாக்ம்ஸி வ்யாமமாத்ரௌ பக்ஷௌ ச புச்ச-ஞ்ச பவத்யேதாவத்வை புருஷே வீர்யம்- [வீர்யம், வீர்யஸம்மிதோ] 25
-ஂவீர்யஸம்மிதோ வேணுநா வி மிமீத ஆக்நேயோ வை வேணுஃ ஸயோநித்வாய யஜுஷா யுநக்தி யஜுஷா க்ரு'ஷதி வ்யாவ்ரு'த்த்யை ஷட்கவேந க்ரு'ஷதி ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவைந-ங்க்ரு'ஷதி ய-த்த்வாதஶகவேந ஸம்வஂத்ஸரேணைவே யம்-வாஂ அக்நே-ரதிதாஹாதபிபே-த்ஸைத-த்த்விகுணமபஶ்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச ததோ வா இமா-ந்நா-'த்யதஹத்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச [இமா-ந்நா-'த்யதஹத்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச, பவத்யஸ்யா அநதிதாஹாய] 26
பவத்யஸ்யா அநதிதாஹாய த்விகுண-ந்த்வா அக்நி-முத்யந்து-மர்ஹதீத்யாஹுர்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச பவத்யக்நேருத்யத்யா ஏதாவந்தோ வை பஶவோ த்விபாதஶ்ச சதுஷ்பாதஶ்ச தாந். ய-த்ப்ராச உத்ஸ்ரு'ஜே-த்ருத்ராயாபி தத்த்யா-த்ய-த்தக்ஷிணா பித்ரு'ப்யோ நிதுவேத்ய-த்ப்ரதீசோ ரக்ஷாக்ம்ஸி ஹந்யுருதீச உத்ஸ்ரு'ஜத்யேஷா வை தேவமநுஷ்யாணாக்ம் ஶாந்தா தி- [ஶாந்தா திக், தாமேவைநா-] 27
-க்தாமேவைநா-நநூ-த்ஸ்ரு'ஜத்யதோ கல்விமா-ந்திஶமு-த்ஸ்ரு'ஜத்யஸௌ வா ஆதித்யஃ ப்ராணஃ ப்ராணமேவைநா-நநூத்ஸ்ரு'ஜதி தக்ஷிணா பர்யாவர்தந்தே ஸ்வமேவ வீர்யமநு பர்யாவர்தந்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்த ஆத்மநோ வீர்யாவத்தரோ-'தோ ஆதித்யஸ்யைவா-''வ்ரு'தமநு பர்யாவர்தந்தே தஸ்மா-த்பராஞ்சஃ பஶவோ வி திஷ்டந்தே ப்ரத்யஞ்ச ஆ வர்தந்தே திஸ்ரஸ்திஸ்ர-ஸ்ஸீதாஃ [திஸ்ரஸ்திஸ்ர-ஸ்ஸீதாஃ, க்ரு'ஷதி த்ரிவ்ரு'தமேவ] 28
க்ரு'ஷதி த்ரிவ்ரு'தமேவ யஜ்ஞமுகே வி யாதயத்யோஷதீர்வபதி ப்ரஹ்மணா-'ந்நமவ ருந்தே 'ர்கே-'ர்கஶ்சீயதே சதுர்தஶபிர்வபதி ஸப்த க்ராம்யா ஓஷதய-ஸ்ஸப்தா-''ரண்யா உபயீஷாமவருத்த்யா அந்நஸ்யாந்நஸ்ய வபத்யந்நஸ்யா-ந்நஸ்யாவருத்த்யை க்ரு'ஷ்டே வபதி க்ரு'ஷ்டே ஹ்யோஷதயஃ ப்ரதிதிஷ்டந்த்யநுஸீதம்-வஂபதி ப்ரஜாத்யை த்வாதஶஸு ஸீதாஸு வபதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரேணைவாஸ்மா அந்ந-ம்பசதி யதக்நிசி- [யதக்நிசித், அநவருத்தஸ்யா-] 29
-தநவருத்தஸ்யா-'ஶ்ஞீயாதவ-ருத்தேந வ்ய்ரு'த்த்யேத யே வநஸ்பதீநா-ம்பலக்ரஹய-ஸ்தாநித்த்மே-'பி ப்ரோக்ஷே-தநவருத்தஸ்யா-வருத்த்யை திக்ப்யோ லோஷ்டாந்-த்ஸமஸ்யதி திஶாமேவ வீர்யமவருத்த்ய திஶாம்-வீஂர்யே-'க்நி-ஞ்சிநுதே ய-ந்த்விஷ்யா-த்யத்ர ஸ ஸ்யா-த்தஸ்யை திஶோ லோஷ்டமா ஹரேதிஷ-மூர்ஜமஹமித ஆ தத இதீஷமேவோர்ஜ-ந்தஸ்யை திஶோ-'வ ருந்தே க்ஷோதுகோ பவதி யஸ்தஸ்யா-ந்திஶி பவத்யுத்தரவேதிமுப வபத்யுத்தரவேத்யாக் ஹ்யக்நிஶ்சீயதே 'தோ பஶவோ வா உத்தரவேதிஃ பஶூநேவாவ ருந்தே-'தோ யஜ்ஞபருஷோ-'நந்தரித்யை ॥ 30 ॥
புருஷமாத்ரேண வி மிமீதே யஜ்ஞேந வை புருஷ-ஸ்ஸம்மிதோ யஜ்ஞபருஷைவைநம்-விஂமிமீதே யாவா-ந்புருஷ ஊர்த்வபாஹுஸ்தாவா-ந்பவத்யேதாவத்வை புருஷே வீர்யம்-வீஂர்யேணைவைநம்-விஂ மிமீதே பக்ஷீ பவதி ந ஹ்யபக்ஷஃ பதிது-மர்ஹத்யரத்நிநா பக்ஷௌ த்ராகீயாக்ம்ஸௌ பவதஸ்தஸ்மா-த்பக்ஷப்ரவயாக்ம்ஸி வயாக்ம்ஸி வ்யாமமாத்ரௌ பக்ஷௌ ச புச்ச-ஞ்ச பவத்யேதாவத்வை புருஷே வீர்யம்- [வீர்யம், வீர்யஸம்மிதோ] 25
-ஂவீர்யஸம்மிதோ வேணுநா வி மிமீத ஆக்நேயோ வை வேணுஃ ஸயோநித்வாய யஜுஷா யுநக்தி யஜுஷா க்ரு'ஷதி வ்யாவ்ரு'த்த்யை ஷட்கவேந க்ரு'ஷதி ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவைந-ங்க்ரு'ஷதி ய-த்த்வாதஶகவேந ஸம்வஂத்ஸரேணைவே யம்-வாஂ அக்நே-ரதிதாஹாதபிபே-த்ஸைத-த்த்விகுணமபஶ்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச ததோ வா இமா-ந்நா-'த்யதஹத்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச [இமா-ந்நா-'த்யதஹத்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச, பவத்யஸ்யா அநதிதாஹாய] 26
பவத்யஸ்யா அநதிதாஹாய த்விகுண-ந்த்வா அக்நி-முத்யந்து-மர்ஹதீத்யாஹுர்ய-த்க்ரு'ஷ்ட-ஞ்சாக்ரு'ஷ்ட-ஞ்ச பவத்யக்நேருத்யத்யா ஏதாவந்தோ வை பஶவோ த்விபாதஶ்ச சதுஷ்பாதஶ்ச தாந். ய-த்ப்ராச உத்ஸ்ரு'ஜே-த்ருத்ராயாபி தத்த்யா-த்ய-த்தக்ஷிணா பித்ரு'ப்யோ நிதுவேத்ய-த்ப்ரதீசோ ரக்ஷாக்ம்ஸி ஹந்யுருதீச உத்ஸ்ரு'ஜத்யேஷா வை தேவமநுஷ்யாணாக்ம் ஶாந்தா தி- [ஶாந்தா திக், தாமேவைநா-] 27
-க்தாமேவைநா-நநூ-த்ஸ்ரு'ஜத்யதோ கல்விமா-ந்திஶமு-த்ஸ்ரு'ஜத்யஸௌ வா ஆதித்யஃ ப்ராணஃ ப்ராணமேவைநா-நநூத்ஸ்ரு'ஜதி தக்ஷிணா பர்யாவர்தந்தே ஸ்வமேவ வீர்யமநு பர்யாவர்தந்தே தஸ்மா-த்தக்ஷிணோ-'ர்த ஆத்மநோ வீர்யாவத்தரோ-'தோ ஆதித்யஸ்யைவா-''வ்ரு'தமநு பர்யாவர்தந்தே தஸ்மா-த்பராஞ்சஃ பஶவோ வி திஷ்டந்தே ப்ரத்யஞ்ச ஆ வர்தந்தே திஸ்ரஸ்திஸ்ர-ஸ்ஸீதாஃ [திஸ்ரஸ்திஸ்ர-ஸ்ஸீதாஃ, க்ரு'ஷதி த்ரிவ்ரு'தமேவ] 28
க்ரு'ஷதி த்ரிவ்ரு'தமேவ யஜ்ஞமுகே வி யாதயத்யோஷதீர்வபதி ப்ரஹ்மணா-'ந்நமவ ருந்தே 'ர்கே-'ர்கஶ்சீயதே சதுர்தஶபிர்வபதி ஸப்த க்ராம்யா ஓஷதய-ஸ்ஸப்தா-''ரண்யா உபயீஷாமவருத்த்யா அந்நஸ்யாந்நஸ்ய வபத்யந்நஸ்யா-ந்நஸ்யாவருத்த்யை க்ரு'ஷ்டே வபதி க்ரு'ஷ்டே ஹ்யோஷதயஃ ப்ரதிதிஷ்டந்த்யநுஸீதம்-வஂபதி ப்ரஜாத்யை த்வாதஶஸு ஸீதாஸு வபதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரேணைவாஸ்மா அந்ந-ம்பசதி யதக்நிசி- [யதக்நிசித், அநவருத்தஸ்யா-] 29
-தநவருத்தஸ்யா-'ஶ்ஞீயாதவ-ருத்தேந வ்ய்ரு'த்த்யேத யே வநஸ்பதீநா-ம்பலக்ரஹய-ஸ்தாநித்த்மே-'பி ப்ரோக்ஷே-தநவருத்தஸ்யா-வருத்த்யை திக்ப்யோ லோஷ்டாந்-த்ஸமஸ்யதி திஶாமேவ வீர்யமவருத்த்ய திஶாம்-வீஂர்யே-'க்நி-ஞ்சிநுதே ய-ந்த்விஷ்யா-த்யத்ர ஸ ஸ்யா-த்தஸ்யை திஶோ லோஷ்டமா ஹரேதிஷ-மூர்ஜமஹமித ஆ தத இதீஷமேவோர்ஜ-ந்தஸ்யை திஶோ-'வ ருந்தே க்ஷோதுகோ பவதி யஸ்தஸ்யா-ந்திஶி பவத்யுத்தரவேதிமுப வபத்யுத்தரவேத்யாக் ஹ்யக்நிஶ்சீயதே 'தோ பஶவோ வா உத்தரவேதிஃ பஶூநேவாவ ருந்தே-'தோ யஜ்ஞபருஷோ-'நந்தரித்யை ॥ 30 ॥
(ச பவத்யேதாவத்வை புருஷே வீர்யம் - ஂயத்க்ரு'ஷ்டஞ்சா-'க்ரு'ஷ்டஞ்ச - திக்- ஸீதா - அக்நிசி - தவ - பஞ்சவிக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 5)
அக்நே தவ ஶ்ரவோ வய இதி ஸிகதா நி வபத்யேதத்வா அக்நேர்வைஶ்வாநரஸ்ய ஸூக்தக்ம் ஸூக்தேநைவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ஷட்பிர்நி வபதி ஷட்வா ரு'தவஃ ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரோ-'க்நிர்வைஶ்வாநர-ஸ்ஸாக்ஷாதேவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ஸமுத்ரம்-வைஂ நாமைதச்சந்தஃ ஸமுத்ரமநு ப்ரஜாஃ ப்ரஜாயந்தே யதேதேந ஸிகதா நி வபதி ப்ரஜாநாம் ப்ரஜநநாயேந்த்ரோ [ப்ரஜாநாம் ப்ரஜநநாயேந்த்ரஃ, வ்ரு'த்ராய] 31
வ்ரு'த்ராய வஜ்ர-ம்ப்ராஹர-த்ஸ த்ரேதா வ்யபவ-த்ஸ்ப்யஸ்த்ரு'தீயக்ம் ரதஸ்த்ரு'தீயம்-யூஂபஸ்த்ரு'தீயம்-யேஂ-'ந்தஶ்ஶரா அஶீர்யந்த தா-ஶ்ஶர்கரா அபவ-ந்தச்சர்கராணாக்ம் ஶர்கரத்வம்-வஂஜ்ரோ வை ஶர்கராஃ பஶுரக்நி-ர்யச்சர்கராபிரக்நி-ம்பரிமிநோதி வஜ்ரேணைவாஸ்மை பஶூ-ந்பரி க்ரு'ஹ்ணாதி தஸ்மா-த்வஜ்ரேண பஶவஃ பரிக்ரு'ஹீதாஸ்தஸ்மா-த்ஸ்தேயாநஸ்தேயஸோ நோப ஹரதே த்ரிஸப்தாபிஃ பஶுகாமஸ்ய [பஶுகாமஸ்ய, பரி] 32
பரி மிநுயா-த்ஸப்த வை ஶீர்ஷண்யாஃ ப்ராணாஃ ப்ராணாஃ பஶவஃ ப்ராணைரேவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே த்ரிணவாபி-ர்ப்ராத்ரு'வ்யவத-ஸ்த்ரிவ்ரு'தமேவ வஜ்ரக்ம் ஸம்ப்ரு'த்ய ப்ராத்ரு'வ்யாய ப்ரஹரதி ஸ்த்ரு'த்யா அபரிமிதாபிஃ பரி மிநுயா-தபரிமிதஸ்யா-வருத்த்யை ய-ங்காமயேதாபஶு-ஸ்ஸ்யாதித்யபரிமித்ய தஸ்ய ஶர்கரா-ஸ்ஸிகதா வ்யூஹேதபரிக்ரு'ஹீத ஏவாஸ்ய விஷூசீநக்ம் ரேதஃ பரா ஸிஞ்சத்யபஶுரேவ பவதி [பவதி, ய-ங்காமயேத] 33
ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி பரிமித்ய தஸ்ய ஶர்கரா-ஸ்ஸிகதா வ்யூஹே-த்பரிக்ரு'ஹீத ஏவாஸ்மை ஸமீசீநக்ம் ரேதஃ ஸிஞ்சதி பஶுமாநேவ பவதி ஸௌம்யா வ்யூஹதி ஸோமோ வை ரேதோதா ரேத ஏவ த-த்ததாதி காயத்ரியா ப்ராஹ்மணஸ்ய காயத்ரோ ஹி ப்ராஹ்மண-ஸ்த்ரிஷ்டுபா ராஜந்யஸ்ய த்ரைஷ்டுபோ ஹி ராஜந்யஃ ஶம்யு-ம்பார்ஹஸ்பத்ய-ம்மேதோ நோபாநம-த்ஸோ-'க்நி-ம்ப்ரா-'விஶ- [நோபாநம-த்ஸோ-'க்நி-ம்ப்ரா-'விஶத், ஸோ-'க்நேஃ] 34
-த்ஸோ-'க்நேஃ க்ரு'ஷ்ணோ ரூப-ங்க்ரு'த்வோதாயத ஸோ-'ஶ்வ-ம்ப்ரா-'விஶ-த்ஸோ-'ஶ்வஸ்யா-வாந்தரஶபோ-பவ-த்யதஶ்வமாக்ரமயதி ய ஏவ மேதோ-'ஶ்வ-ம்ப்ரா-'விஶ-த்தமேவாவ ருந்தே ப்ரஜாபதிநா-'க்நிஶ்சேதவ்ய இத்யாஹுஃ ப்ராஜாபத்யோ-'ஶ்வோ யதஶ்வமாக்ரமயதி ப்ரஜாபதிநைவா-'க்நி-ஞ்சிநுதே புஷ்கரபர்ணமுப ததாதி யோநிர்வா அக்நேஃ புஷ்கரபர்ணக்ம் ஸயோநி- -மேவாக்நி-ஞ்சிநுதே 'பா-ம்ப்ரு'ஷ்டமஸீத்யுப ததாத்யபாம்-வாஂ ஏத-த்ப்ரு'ஷ்டம்-யஂ-த்புஷ்கரபர்ணக்ம் ரூபேணைவைநதுப ததாதி ॥ 35 ॥
அக்நே தவ ஶ்ரவோ வய இதி ஸிகதா நி வபத்யேதத்வா அக்நேர்வைஶ்வாநரஸ்ய ஸூக்தக்ம் ஸூக்தேநைவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ஷட்பிர்நி வபதி ஷட்வா ரு'தவஃ ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரோ-'க்நிர்வைஶ்வாநர-ஸ்ஸாக்ஷாதேவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ஸமுத்ரம்-வைஂ நாமைதச்சந்தஃ ஸமுத்ரமநு ப்ரஜாஃ ப்ரஜாயந்தே யதேதேந ஸிகதா நி வபதி ப்ரஜாநாம் ப்ரஜநநாயேந்த்ரோ [ப்ரஜாநாம் ப்ரஜநநாயேந்த்ரஃ, வ்ரு'த்ராய] 31
வ்ரு'த்ராய வஜ்ர-ம்ப்ராஹர-த்ஸ த்ரேதா வ்யபவ-த்ஸ்ப்யஸ்த்ரு'தீயக்ம் ரதஸ்த்ரு'தீயம்-யூஂபஸ்த்ரு'தீயம்-யேஂ-'ந்தஶ்ஶரா அஶீர்யந்த தா-ஶ்ஶர்கரா அபவ-ந்தச்சர்கராணாக்ம் ஶர்கரத்வம்-வஂஜ்ரோ வை ஶர்கராஃ பஶுரக்நி-ர்யச்சர்கராபிரக்நி-ம்பரிமிநோதி வஜ்ரேணைவாஸ்மை பஶூ-ந்பரி க்ரு'ஹ்ணாதி தஸ்மா-த்வஜ்ரேண பஶவஃ பரிக்ரு'ஹீதாஸ்தஸ்மா-த்ஸ்தேயாநஸ்தேயஸோ நோப ஹரதே த்ரிஸப்தாபிஃ பஶுகாமஸ்ய [பஶுகாமஸ்ய, பரி] 32
பரி மிநுயா-த்ஸப்த வை ஶீர்ஷண்யாஃ ப்ராணாஃ ப்ராணாஃ பஶவஃ ப்ராணைரேவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே த்ரிணவாபி-ர்ப்ராத்ரு'வ்யவத-ஸ்த்ரிவ்ரு'தமேவ வஜ்ரக்ம் ஸம்ப்ரு'த்ய ப்ராத்ரு'வ்யாய ப்ரஹரதி ஸ்த்ரு'த்யா அபரிமிதாபிஃ பரி மிநுயா-தபரிமிதஸ்யா-வருத்த்யை ய-ங்காமயேதாபஶு-ஸ்ஸ்யாதித்யபரிமித்ய தஸ்ய ஶர்கரா-ஸ்ஸிகதா வ்யூஹேதபரிக்ரு'ஹீத ஏவாஸ்ய விஷூசீநக்ம் ரேதஃ பரா ஸிஞ்சத்யபஶுரேவ பவதி [பவதி, ய-ங்காமயேத] 33
ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி பரிமித்ய தஸ்ய ஶர்கரா-ஸ்ஸிகதா வ்யூஹே-த்பரிக்ரு'ஹீத ஏவாஸ்மை ஸமீசீநக்ம் ரேதஃ ஸிஞ்சதி பஶுமாநேவ பவதி ஸௌம்யா வ்யூஹதி ஸோமோ வை ரேதோதா ரேத ஏவ த-த்ததாதி காயத்ரியா ப்ராஹ்மணஸ்ய காயத்ரோ ஹி ப்ராஹ்மண-ஸ்த்ரிஷ்டுபா ராஜந்யஸ்ய த்ரைஷ்டுபோ ஹி ராஜந்யஃ ஶம்யு-ம்பார்ஹஸ்பத்ய-ம்மேதோ நோபாநம-த்ஸோ-'க்நி-ம்ப்ரா-'விஶ- [நோபாநம-த்ஸோ-'க்நி-ம்ப்ரா-'விஶத், ஸோ-'க்நேஃ] 34
-த்ஸோ-'க்நேஃ க்ரு'ஷ்ணோ ரூப-ங்க்ரு'த்வோதாயத ஸோ-'ஶ்வ-ம்ப்ரா-'விஶ-த்ஸோ-'ஶ்வஸ்யா-வாந்தரஶபோ-பவ-த்யதஶ்வமாக்ரமயதி ய ஏவ மேதோ-'ஶ்வ-ம்ப்ரா-'விஶ-த்தமேவாவ ருந்தே ப்ரஜாபதிநா-'க்நிஶ்சேதவ்ய இத்யாஹுஃ ப்ராஜாபத்யோ-'ஶ்வோ யதஶ்வமாக்ரமயதி ப்ரஜாபதிநைவா-'க்நி-ஞ்சிநுதே புஷ்கரபர்ணமுப ததாதி யோநிர்வா அக்நேஃ புஷ்கரபர்ணக்ம் ஸயோநி- -மேவாக்நி-ஞ்சிநுதே 'பா-ம்ப்ரு'ஷ்டமஸீத்யுப ததாத்யபாம்-வாஂ ஏத-த்ப்ரு'ஷ்டம்-யஂ-த்புஷ்கரபர்ணக்ம் ரூபேணைவைநதுப ததாதி ॥ 35 ॥
(இந்த்ரஃ - பஶுகாமஸ்ய - பவத்ய - விஶத் - ஸயோநிம் - ஂவிக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 6)
ப்ரஹ்ம ஜஜ்ஞாநமிதி ருக்மமுப ததாதி ப்ரஹ்மமுகா வை ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜா அஸ்ரு'ஜத ப்ரஹ்மமுகா ஏவ த-த்ப்ரஜா யஜமாந-ஸ்ஸ்ரு'ஜதே ப்ரஹ்ம ஜஜ்ஞாநமித்யாஹ தஸ்மாத்ப்ராஹ்மணோ முக்யோ முக்யோ பவதி ய ஏவம்-வேஂத ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி ந ப்ரு'திவ்யா-ந்நாந்தரிக்ஷே ந திவ்யக்நிஶ்சேதவ்ய இதி ய-த்ப்ரு'திவ்யா-ஞ்சிந்வீத ப்ரு'திவீக்ம் ஶுசா-'ர்பயேந்நௌஷதயோ ந வநஸ்பதயஃ [வநஸ்பதயஃ, ப்ர ஜாயேரந்.] 36
ப்ர ஜாயேரந். யதந்தரிக்ஷே சிந்வீதாந்தரிக்ஷக்ம் ஶுசா-'ர்பயேந்ந வயாக்ம்ஸி ப்ர ஜாயேரந். ய-த்திவி சிந்வீத திவக்ம் ஶுசா-'ர்பயேந்ந பர்ஜந்யோ வர்ஷேத்ருக்மமுப ததாத்யம்ரு'தம்-வைஂ ஹிரண்யமம்ரு'த ஏவாக்நி-ஞ்சிநுதே ப்ரஜாத்யை ஹிரண்மய-ம்புருஷமுப ததாதி யஜமாநலோகஸ்ய வித்ரு'த்யை யதிஷ்டகாயா ஆத்ரு'ண்ணமநூபதத்த்யா-த்பஶூநா-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராணமபி தத்த்யா-த்தக்ஷிணதஃ [தத்த்யா-த்தக்ஷிணதஃ, ப்ராஞ்சமுப ததாதி] 37
ப்ராஞ்சமுப ததாதி தாதார யஜமாநலோக-ந்ந பஶூநா-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராணமபி ததாத்யதோ கல்விஷ்டகாயா ஆத்ரு'ண்ணமநூப ததாதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யை த்ரப்ஸஶ்சஸ்கந்தேத்யபி ம்ரு'ஶதி ஹோத்ராஸ்வேவைந-ம்ப்ரதிஷ்டாபயதி ஸ்ருசாவுப ததாத்யாஜ்யஸ்ய பூர்ணா-ங்கார்ஷ்மர்யமயீ-ந்தத்த்நஃ பூர்ணா-மௌதுபம்ரீமியம்-வைஂ கார்ஷ்மர்யமய்யஸாவௌ-துபம்ரீமே ஏவோப தத்தே [ ] 38
தூஷ்ணீமுப ததாதி ந ஹீமே யஜுஷா-''ப்துமர்ஹதி தக்ஷிணா-ங்கார்ஷ்மர்யமயீ-முத்தராமௌ-தும்பரீ-ந்தஸ்மாதஸ்யா அஸாவுத்தரா ''ஜ்யஸ்ய பூர்ணா-ங்கார்ஷ்மர்யமயீம்-வஂஜ்ரோ வா ஆஜ்யம்-வஂஜ்ரஃ கார்ஷ்மர்யோ வஜ்ரேணைவ யஜ்ஞஸ்ய தக்ஷிணதோ ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்தி தத்த்நஃ பூர்ணாமௌதும்பரீ-ம்பஶவோ வை தத்த்யூர்குதும்பரஃ பஶுஷ்வேவோர்ஜ-ந்ததாதி பூர்ணே உப ததாதி பூர்ணே ஏவைந- [பூர்ணே ஏவைநம், அமுஷ்மிந் ஂலோக] 39
மமுஷ்மிந் ஂலோக உபதிஷ்டேதே விராஜ்யக்நிஶ்சேதவ்ய இத்யாஹு-ஸ்ஸ்ருக்வை விராட்ய-த்ஸ்ருசாவுபததாதி விராஜ்யேவாக்நி-ஞ்சிநுதே யஜ்ஞமுகேயஜ்ஞமுகே வை க்ரியமாணே யஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்ஸி ஜிகாக்ம்ஸந்தி யஜ்ஞமுகக்ம் ருக்மோ ய-த்ருக்மம்-வ்யாஂகாரயதி யஜ்ஞமுகாதேவ ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்தி பஞ்சபி-ர்வ்யாகாரயதி பாங்க்தோ யஜ்ஞோ யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தஸ்மா-த்ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்த்யக்ஷ்ணயாவ்யா காரயதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ர ஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 40 ॥
ப்ரஹ்ம ஜஜ்ஞாநமிதி ருக்மமுப ததாதி ப்ரஹ்மமுகா வை ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜா அஸ்ரு'ஜத ப்ரஹ்மமுகா ஏவ த-த்ப்ரஜா யஜமாந-ஸ்ஸ்ரு'ஜதே ப்ரஹ்ம ஜஜ்ஞாநமித்யாஹ தஸ்மாத்ப்ராஹ்மணோ முக்யோ முக்யோ பவதி ய ஏவம்-வேஂத ப்ரஹ்மவாதிநோ வதந்தி ந ப்ரு'திவ்யா-ந்நாந்தரிக்ஷே ந திவ்யக்நிஶ்சேதவ்ய இதி ய-த்ப்ரு'திவ்யா-ஞ்சிந்வீத ப்ரு'திவீக்ம் ஶுசா-'ர்பயேந்நௌஷதயோ ந வநஸ்பதயஃ [வநஸ்பதயஃ, ப்ர ஜாயேரந்.] 36
ப்ர ஜாயேரந். யதந்தரிக்ஷே சிந்வீதாந்தரிக்ஷக்ம் ஶுசா-'ர்பயேந்ந வயாக்ம்ஸி ப்ர ஜாயேரந். ய-த்திவி சிந்வீத திவக்ம் ஶுசா-'ர்பயேந்ந பர்ஜந்யோ வர்ஷேத்ருக்மமுப ததாத்யம்ரு'தம்-வைஂ ஹிரண்யமம்ரு'த ஏவாக்நி-ஞ்சிநுதே ப்ரஜாத்யை ஹிரண்மய-ம்புருஷமுப ததாதி யஜமாநலோகஸ்ய வித்ரு'த்யை யதிஷ்டகாயா ஆத்ரு'ண்ணமநூபதத்த்யா-த்பஶூநா-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராணமபி தத்த்யா-த்தக்ஷிணதஃ [தத்த்யா-த்தக்ஷிணதஃ, ப்ராஞ்சமுப ததாதி] 37
ப்ராஞ்சமுப ததாதி தாதார யஜமாநலோக-ந்ந பஶூநா-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராணமபி ததாத்யதோ கல்விஷ்டகாயா ஆத்ரு'ண்ணமநூப ததாதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யை த்ரப்ஸஶ்சஸ்கந்தேத்யபி ம்ரு'ஶதி ஹோத்ராஸ்வேவைந-ம்ப்ரதிஷ்டாபயதி ஸ்ருசாவுப ததாத்யாஜ்யஸ்ய பூர்ணா-ங்கார்ஷ்மர்யமயீ-ந்தத்த்நஃ பூர்ணா-மௌதுபம்ரீமியம்-வைஂ கார்ஷ்மர்யமய்யஸாவௌ-துபம்ரீமே ஏவோப தத்தே [ ] 38
தூஷ்ணீமுப ததாதி ந ஹீமே யஜுஷா-''ப்துமர்ஹதி தக்ஷிணா-ங்கார்ஷ்மர்யமயீ-முத்தராமௌ-தும்பரீ-ந்தஸ்மாதஸ்யா அஸாவுத்தரா ''ஜ்யஸ்ய பூர்ணா-ங்கார்ஷ்மர்யமயீம்-வஂஜ்ரோ வா ஆஜ்யம்-வஂஜ்ரஃ கார்ஷ்மர்யோ வஜ்ரேணைவ யஜ்ஞஸ்ய தக்ஷிணதோ ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்தி தத்த்நஃ பூர்ணாமௌதும்பரீ-ம்பஶவோ வை தத்த்யூர்குதும்பரஃ பஶுஷ்வேவோர்ஜ-ந்ததாதி பூர்ணே உப ததாதி பூர்ணே ஏவைந- [பூர்ணே ஏவைநம், அமுஷ்மிந் ஂலோக] 39
மமுஷ்மிந் ஂலோக உபதிஷ்டேதே விராஜ்யக்நிஶ்சேதவ்ய இத்யாஹு-ஸ்ஸ்ருக்வை விராட்ய-த்ஸ்ருசாவுபததாதி விராஜ்யேவாக்நி-ஞ்சிநுதே யஜ்ஞமுகேயஜ்ஞமுகே வை க்ரியமாணே யஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்ஸி ஜிகாக்ம்ஸந்தி யஜ்ஞமுகக்ம் ருக்மோ ய-த்ருக்மம்-வ்யாஂகாரயதி யஜ்ஞமுகாதேவ ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்தி பஞ்சபி-ர்வ்யாகாரயதி பாங்க்தோ யஜ்ஞோ யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தஸ்மா-த்ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்த்யக்ஷ்ணயாவ்யா காரயதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ர ஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 40 ॥
(வநஸ்பதயோ- தக்ஷிணதோ- தத்த- ஏநம்- தஸ்மா தக்ஷ்ணயா-பஞ்ச ச) (அ. 7)
ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாதீயம்-வைஂ ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணேமாமேவோப தத்தே 'ஶ்வமுப க்ராபயதி ப்ராணமேவாஸ்யா-ந்ததாத்யதோ ப்ராஜாபத்யோ வா அஶ்வஃ ப்ரஜாபதிநைவா-'க்நி-ஞ்சிநுதே ப்ரதமேஷ்டகோபதீயமாநா பஶூநா-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராணமபி ததாதி ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா பவதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அதோ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாநுக்யாத்யா அக்நாவக்நிஶ்சேதவ்ய இத்யாஹுரேஷ வா [இத்யாஹுரேஷ வை, அக்நிர்வைஶ்வாநரோ] 41
அக்நிர்வைஶ்வாநரோ யத்ப்ராஹ்மணஸ்தஸ்மை ப்ரதமாமிஷ்டகாம்-யஂஜுஷ்க்ரு'தா-ம்ப்ரயச்சே-த்தா-ம்ப்ராஹ்மணஶ்சோப தத்த்யாதா-மக்நாவேவ ததக்நி-ஞ்சிநுத ஈஶ்வரோ வா ஏஷ ஆர்திமார்தோர்யோ-'வித்வாநிஷ்டகா-முபததாதி த்ரீந். வரா-ந்தத்யா-த்த்ரயோ வை ப்ராணாஃ ப்ராணாநாக் ஸ்ப்ரு'த்யை த்வாவேவ தேயௌ த்வௌ ஹி ப்ராணாவேக ஏவ தேய ஏகோ ஹி ப்ராணஃ பஶு- [ப்ராணஃ பஶுஃ, வா ஏஷ யதக்நிர்ந] 42
-ர்வா ஏஷ யதக்நிர்ந கலு வை பஶவ ஆயவஸே ரமந்தே தூர்வேஷ்டகாமுப ததாதி பஶூநா-ந்த்ரு'த்யை த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை காண்டா-த்காண்டா-த்ப்ரரோஹந்தீத்யாஹ காண்டேநகாண்டேந ஹ்யேஷா ப்ரதிதிஷ்டத்யேவா நோ தூர்வே ப்ரதநு ஸஹஸ்ரேண ஶதேந சேத்யாஹ ஸாஹஸ்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யை தேவலக்ஷ்மம்-வைஂ த்ர்யாலிகிதா தாமுத்தரலக்ஷ்மாண-ந்தேவா உபாதததா-தரலக்ஷ்மாண-மஸுரா ய- [யம், காமயேத] 43
-ங்காமயேத வஸீயாந்-த்ஸ்யாதித்யுத்தரலக்ஷ்மாண-ந்தஸ்யோப தத்த்யா-த்வஸீயாநேவ பவதி ய-ங்காமயேத பாபீயாந்-த்ஸ்யாதித்யதரலக்ஷ்மாண-ந்தஸ்யோப தத்த்யாதஸுரயோநி-மேவைநமநு பரா பாவயதி பாபீயா-ந்பவதி த்ர்யாலிகிதா பவதீமே வை லோகாஸ்த்ர்யாலிகிதைப்ய ஏவ லோகேப்யோ ப்ராத்ரு'வ்யமந்தரேத்யங்கிரஸ-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதஃ புரோடாஶஃ கூர்மோ பூத்வா-'நு ப்ராஸர்ப- [ப்ராஸர்பத், ய-த்கூர்மமுபததாதி] 44
-த்ய-த்கூர்மமுபததாதி யதா க்ஷேத்ரவிதஞ்ஜஸா நயத்யேவமேவைந-ங்கூர்ம-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமஞ்ஜஸா நயதி மேதோ வா ஏஷ பஶூநாம்-யஂ-த்கூர்மோ ய-த்கூர்மமுப ததாதி ஸ்வமேவ மேத-ம்பஶ்யந்தஃ பஶவ உப திஷ்டந்தே ஶ்மஶாநம்-வாஂ ஏத-த்க்ரியதே யந்ம்ரு'தாநா-ம்பஶூநாக்ம் ஶீர்ஷாண்யுபதீயந்தே யஜ்ஜீவந்த-ங்கூர்மமுப ததாதி தேநாஶ்மஶாநசித்வாஸ்தவ்யோ வா ஏஷ ய- [ஏஷ யத், கூர்மோ மது] 45
-த்கூர்மோ மது வாதா ரு'தாயத இதி தத்த்நா மதுமிஶ்ரேணாப்யநக்தி ஸ்வதயத்யேவைந-ங்க்ராம்யம்-வாஂ ஏததந்நம்-யஂ-த்தத்த்யாரண்ய-ம்மது யத்தத்த்நா மதுமிஶ்ரேணா ப்யநக்த்யுபயஸ்யா 'வருத்த்யை மஹீ த்யௌஃ ப்ரு'திவீ ச ந இத்யாஹா ''ப்யாமேவைநமுபயதஃ பரிக்ரு'ஹ்ணாதி ப்ராஞ்சமுப ததாதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ஸமஷ்ட்யை புரஸ்தா-த்ப்ரத்யஞ்சமுப ததாதி தஸ்மா- [தஸ்மாத், புரஸ்தா-] 46
-த்புரஸ்தா-த்ப்ரத்யஞ்சஃ பஶவோ மேதமுப திஷ்டந்தே யோ வா அபநாபிமக்நி-ஞ்சிநுதே யஜமாநஸ்ய நாபிமநு ப்ரவிஶதி ஸ ஏநமீஶ்வரோ ஹிக்ம்ஸிதோருலூகலமுப ததாத்யேஷா வா அக்நேர்நாபி-ஸ்ஸநாபிமேவா-'க்நி-ஞ்சிநுதே ஹிக்ம்ஸாயா ஔதும்பர-ம்பவத்யூர்க்வா உதும்பர ஊர்ஜமேவாவ ருந்தே மத்த்யத உப ததாதி மத்த்யத ஏவாஸ்மா ஊர்ஜ-ந்ததாதி தஸ்மா-ந்மத்த்யத ஊர்ஜா புஞ்ஜத இய-த்பவதி ப்ரஜாபதிநா யஜ்ஞமுகேந ஸம்மிதமவ ஹந்த்யந்நமேவாக-ர்வைஷ்ணவ்யர்சோப ததாதி விஷ்ணுர்வை யஜ்ஞோ வைஷ்ணவா வநஸ்பதயோ யஜ்ஞ ஏவ யஜ்ஞ-ம்ப்ரதிஷ்டாபயதி ॥ 47 ॥
ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாமுப ததாதீயம்-வைஂ ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணேமாமேவோப தத்தே 'ஶ்வமுப க்ராபயதி ப்ராணமேவாஸ்யா-ந்ததாத்யதோ ப்ராஜாபத்யோ வா அஶ்வஃ ப்ரஜாபதிநைவா-'க்நி-ஞ்சிநுதே ப்ரதமேஷ்டகோபதீயமாநா பஶூநா-ஞ்ச யஜமாநஸ்ய ச ப்ராணமபி ததாதி ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா பவதி ப்ராணாநாமுத்ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அதோ ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாநுக்யாத்யா அக்நாவக்நிஶ்சேதவ்ய இத்யாஹுரேஷ வா [இத்யாஹுரேஷ வை, அக்நிர்வைஶ்வாநரோ] 41
அக்நிர்வைஶ்வாநரோ யத்ப்ராஹ்மணஸ்தஸ்மை ப்ரதமாமிஷ்டகாம்-யஂஜுஷ்க்ரு'தா-ம்ப்ரயச்சே-த்தா-ம்ப்ராஹ்மணஶ்சோப தத்த்யாதா-மக்நாவேவ ததக்நி-ஞ்சிநுத ஈஶ்வரோ வா ஏஷ ஆர்திமார்தோர்யோ-'வித்வாநிஷ்டகா-முபததாதி த்ரீந். வரா-ந்தத்யா-த்த்ரயோ வை ப்ராணாஃ ப்ராணாநாக் ஸ்ப்ரு'த்யை த்வாவேவ தேயௌ த்வௌ ஹி ப்ராணாவேக ஏவ தேய ஏகோ ஹி ப்ராணஃ பஶு- [ப்ராணஃ பஶுஃ, வா ஏஷ யதக்நிர்ந] 42
-ர்வா ஏஷ யதக்நிர்ந கலு வை பஶவ ஆயவஸே ரமந்தே தூர்வேஷ்டகாமுப ததாதி பஶூநா-ந்த்ரு'த்யை த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை காண்டா-த்காண்டா-த்ப்ரரோஹந்தீத்யாஹ காண்டேநகாண்டேந ஹ்யேஷா ப்ரதிதிஷ்டத்யேவா நோ தூர்வே ப்ரதநு ஸஹஸ்ரேண ஶதேந சேத்யாஹ ஸாஹஸ்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யை தேவலக்ஷ்மம்-வைஂ த்ர்யாலிகிதா தாமுத்தரலக்ஷ்மாண-ந்தேவா உபாதததா-தரலக்ஷ்மாண-மஸுரா ய- [யம், காமயேத] 43
-ங்காமயேத வஸீயாந்-த்ஸ்யாதித்யுத்தரலக்ஷ்மாண-ந்தஸ்யோப தத்த்யா-த்வஸீயாநேவ பவதி ய-ங்காமயேத பாபீயாந்-த்ஸ்யாதித்யதரலக்ஷ்மாண-ந்தஸ்யோப தத்த்யாதஸுரயோநி-மேவைநமநு பரா பாவயதி பாபீயா-ந்பவதி த்ர்யாலிகிதா பவதீமே வை லோகாஸ்த்ர்யாலிகிதைப்ய ஏவ லோகேப்யோ ப்ராத்ரு'வ்யமந்தரேத்யங்கிரஸ-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂதஃ புரோடாஶஃ கூர்மோ பூத்வா-'நு ப்ராஸர்ப- [ப்ராஸர்பத், ய-த்கூர்மமுபததாதி] 44
-த்ய-த்கூர்மமுபததாதி யதா க்ஷேத்ரவிதஞ்ஜஸா நயத்யேவமேவைந-ங்கூர்ம-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமஞ்ஜஸா நயதி மேதோ வா ஏஷ பஶூநாம்-யஂ-த்கூர்மோ ய-த்கூர்மமுப ததாதி ஸ்வமேவ மேத-ம்பஶ்யந்தஃ பஶவ உப திஷ்டந்தே ஶ்மஶாநம்-வாஂ ஏத-த்க்ரியதே யந்ம்ரு'தாநா-ம்பஶூநாக்ம் ஶீர்ஷாண்யுபதீயந்தே யஜ்ஜீவந்த-ங்கூர்மமுப ததாதி தேநாஶ்மஶாநசித்வாஸ்தவ்யோ வா ஏஷ ய- [ஏஷ யத், கூர்மோ மது] 45
-த்கூர்மோ மது வாதா ரு'தாயத இதி தத்த்நா மதுமிஶ்ரேணாப்யநக்தி ஸ்வதயத்யேவைந-ங்க்ராம்யம்-வாஂ ஏததந்நம்-யஂ-த்தத்த்யாரண்ய-ம்மது யத்தத்த்நா மதுமிஶ்ரேணா ப்யநக்த்யுபயஸ்யா 'வருத்த்யை மஹீ த்யௌஃ ப்ரு'திவீ ச ந இத்யாஹா ''ப்யாமேவைநமுபயதஃ பரிக்ரு'ஹ்ணாதி ப்ராஞ்சமுப ததாதி ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்ய ஸமஷ்ட்யை புரஸ்தா-த்ப்ரத்யஞ்சமுப ததாதி தஸ்மா- [தஸ்மாத், புரஸ்தா-] 46
-த்புரஸ்தா-த்ப்ரத்யஞ்சஃ பஶவோ மேதமுப திஷ்டந்தே யோ வா அபநாபிமக்நி-ஞ்சிநுதே யஜமாநஸ்ய நாபிமநு ப்ரவிஶதி ஸ ஏநமீஶ்வரோ ஹிக்ம்ஸிதோருலூகலமுப ததாத்யேஷா வா அக்நேர்நாபி-ஸ்ஸநாபிமேவா-'க்நி-ஞ்சிநுதே ஹிக்ம்ஸாயா ஔதும்பர-ம்பவத்யூர்க்வா உதும்பர ஊர்ஜமேவாவ ருந்தே மத்த்யத உப ததாதி மத்த்யத ஏவாஸ்மா ஊர்ஜ-ந்ததாதி தஸ்மா-ந்மத்த்யத ஊர்ஜா புஞ்ஜத இய-த்பவதி ப்ரஜாபதிநா யஜ்ஞமுகேந ஸம்மிதமவ ஹந்த்யந்நமேவாக-ர்வைஷ்ணவ்யர்சோப ததாதி விஷ்ணுர்வை யஜ்ஞோ வைஷ்ணவா வநஸ்பதயோ யஜ்ஞ ஏவ யஜ்ஞ-ம்ப்ரதிஷ்டாபயதி ॥ 47 ॥
(ஏஷ வை - பஶு - ர்ய - மஸர்ப - தேஷ யத் - தஸ்மாத் - தஸ்மாத் - ஸப்தவிக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 8)
ஏஷாம்-வாஂ ஏதல்லோகாநா-ஞ்ஜ்யோதி-ஸ்ஸம்ப்ரு'தம்-யஂதுகா யதுகா-முபததாத்யேப்ய ஏவ லோகேப்யோ ஜ்யோதிரவ ருந்தே மத்த்யத உப ததாதி மத்த்யத ஏவாஸ்மை ஜ்யோதிர்ததாதி தஸ்மாந்மத்த்யதோ ஜ்யோதிருபா-''ஸ்மஹே ஸிகதாபிஃ பூரயத்யேதத்வா அக்நேர்வைஶ்வாநரஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ய-ங்காமயேத க்ஷோதுக-ஸ்ஸ்யா-தித்யூநா-ந்தஸ்யோப [-தித்யூநா-ந்தஸ்யோப, தத்த்யா-த்க்ஷோதுக] 48
தத்த்யா-த்க்ஷோதுக ஏவ பவதி ய-ங்காமயேதா-நுபதஸ்ய-தந்நமத்யாதிதி பூர்ணா-ந்தஸ்யோப தத்த்யாதநுபதஸ்ய-தேவாந்நமத்தி ஸஹஸ்ரம்-வைஂ ப்ரதி புருஷஃ பஶூநாம்-யஂச்சதி ஸஹஸ்ரமந்யே பஶவோ மத்த்யே புருஷஶீர்ஷமுப ததாதி ஸவீர்யத்வாயோ-காயாமபி ததாதி ப்ரதிஷ்டாமேவைந-த்கமயதி வ்ய்ரு'த்தம்-வாஂ ஏத-த்ப்ராணைரமேத்த்யம்-யஂ-த்புருஷஶீர்ஷமம்ரு'த-ங்கலு வை ப்ராணா [வை ப்ராணாஃ, அம்ரு'தக்ம்] 49
அம்ரு'தக்ம் ஹிரண்ய-ம்ப்ராணேஷு ஹிரண்யஶல்கா-ந்ப்ரத்யஸ்யதி ப்ரதிஷ்டாமேவைந-த்கமயித்வா ப்ராணை-ஸ்ஸமர்தயதி தத்த்நா மதுமிஶ்ரேண பூரயதி மதவ்யோ-'ஸாநீதி ஶ்ரு'தாதங்க்யேந மேத்த்யத்வாய க்ராம்யம்-வாஂ ஏததந்நம்-யஂ-த்தத்த்யாரண்ய-ம்மது யத்தத்த்நா மதுமிஶ்ரேண பூரயத்யுபயஸ்யா-வருத்த்யை பஶுஶீர்ஷாண்யுப ததாதி பஶவோ வை பஶுஶீர்ஷாணி பஶூநேவாவ ருந்தே ய-ங்காமயேதா-'பஶு-ஸ்ஸ்யாதிதி [-'பஶு-ஸ்ஸ்யாதிதி, விஷூசீநாநி] 50
விஷூசீநாநி தஸ்யோப தத்த்யா-த்விஷூச ஏவாஸ்மா-த்பஶூ-ந்ததாத்யபஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி ஸமீசீநாநி தஸ்யோப தத்த்யா-த்ஸமீச ஏவாஸ்மை பஶூ-ந்ததாதி பஶுமாநேவ பவதி புரஸ்தா-த்ப்ரதீசீநமஶ்வஸ்யோப ததாதி பஶ்சா-த்ப்ராசீநம்ரு'ஷபஸ்யா-பஶவோ வா அந்யே கோ அஶ்வேப்யஃ பஶவோ கோ அஶ்வாநேவாஸ்மை ஸமீசோ ததாத்யே-தாவந்தோ வை பஶவோ [பஶவஃ, த்விபாதஶ்ச] 51
த்விபாதஶ்ச சதுஷ்பாதஶ்ச தாந். வா ஏததக்நௌ ப்ரததாதி ய-த்பஶுஶீர்ஷாண்யுப-ததாத்ய-முமாரண்யமநு தே திஶாமீத்யாஹ க்ராம்யேப்ய ஏவ பஶுப்ய ஆரண்யா-ந்பஶூஞ்சுசமநூத்ஸ்ரு'ஜதி தஸ்மா-த்ஸமாவ-த்பஶூநா-ம்ப்ரஜாயமாநாநா-மாரண்யாஃ பஶவஃ கநீயாக்ம்ஸ-ஶ்ஶுசா ஹ்ய்ரு'தா-ஸ்ஸர்பஶீர்ஷமுப ததாதி யைவ ஸர்பே த்விஷிஸ்தாமேவா-'வ ருந்தே [-'வ ருந்தே, ய-த்ஸமீசீந-] 52
ய-த்ஸமீசீந--ம்பஶுஶீர்ஷைருப தத்த்யா-த்க்ராம்யா-ந்பஶூ-ந்தக்ம்ஶுகா-ஸ்ஸ்யுர்ய-த்விஷூசீந-மாரண்யாந். யஜுரேவ வதேதவ தா-ந்த்விஷிக்ம் ருந்தே யா ஸர்பே ந க்ராம்யா-ந்பஶூந். ஹிநஸ்தி நா-''ரண்யாநதோ கலூபதேயமேவ யதுபததாதி தேந தா-ந்த்விஷிமவ ருந்தே யா ஸர்பே ய-த்யஜுர்வததி தேந ஶாந்தம் ॥ 53 ॥
ஏஷாம்-வாஂ ஏதல்லோகாநா-ஞ்ஜ்யோதி-ஸ்ஸம்ப்ரு'தம்-யஂதுகா யதுகா-முபததாத்யேப்ய ஏவ லோகேப்யோ ஜ்யோதிரவ ருந்தே மத்த்யத உப ததாதி மத்த்யத ஏவாஸ்மை ஜ்யோதிர்ததாதி தஸ்மாந்மத்த்யதோ ஜ்யோதிருபா-''ஸ்மஹே ஸிகதாபிஃ பூரயத்யேதத்வா அக்நேர்வைஶ்வாநரஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ய-ங்காமயேத க்ஷோதுக-ஸ்ஸ்யா-தித்யூநா-ந்தஸ்யோப [-தித்யூநா-ந்தஸ்யோப, தத்த்யா-த்க்ஷோதுக] 48
தத்த்யா-த்க்ஷோதுக ஏவ பவதி ய-ங்காமயேதா-நுபதஸ்ய-தந்நமத்யாதிதி பூர்ணா-ந்தஸ்யோப தத்த்யாதநுபதஸ்ய-தேவாந்நமத்தி ஸஹஸ்ரம்-வைஂ ப்ரதி புருஷஃ பஶூநாம்-யஂச்சதி ஸஹஸ்ரமந்யே பஶவோ மத்த்யே புருஷஶீர்ஷமுப ததாதி ஸவீர்யத்வாயோ-காயாமபி ததாதி ப்ரதிஷ்டாமேவைந-த்கமயதி வ்ய்ரு'த்தம்-வாஂ ஏத-த்ப்ராணைரமேத்த்யம்-யஂ-த்புருஷஶீர்ஷமம்ரு'த-ங்கலு வை ப்ராணா [வை ப்ராணாஃ, அம்ரு'தக்ம்] 49
அம்ரு'தக்ம் ஹிரண்ய-ம்ப்ராணேஷு ஹிரண்யஶல்கா-ந்ப்ரத்யஸ்யதி ப்ரதிஷ்டாமேவைந-த்கமயித்வா ப்ராணை-ஸ்ஸமர்தயதி தத்த்நா மதுமிஶ்ரேண பூரயதி மதவ்யோ-'ஸாநீதி ஶ்ரு'தாதங்க்யேந மேத்த்யத்வாய க்ராம்யம்-வாஂ ஏததந்நம்-யஂ-த்தத்த்யாரண்ய-ம்மது யத்தத்த்நா மதுமிஶ்ரேண பூரயத்யுபயஸ்யா-வருத்த்யை பஶுஶீர்ஷாண்யுப ததாதி பஶவோ வை பஶுஶீர்ஷாணி பஶூநேவாவ ருந்தே ய-ங்காமயேதா-'பஶு-ஸ்ஸ்யாதிதி [-'பஶு-ஸ்ஸ்யாதிதி, விஷூசீநாநி] 50
விஷூசீநாநி தஸ்யோப தத்த்யா-த்விஷூச ஏவாஸ்மா-த்பஶூ-ந்ததாத்யபஶுரேவ பவதி ய-ங்காமயேத பஶுமாந்-த்ஸ்யாதிதி ஸமீசீநாநி தஸ்யோப தத்த்யா-த்ஸமீச ஏவாஸ்மை பஶூ-ந்ததாதி பஶுமாநேவ பவதி புரஸ்தா-த்ப்ரதீசீநமஶ்வஸ்யோப ததாதி பஶ்சா-த்ப்ராசீநம்ரு'ஷபஸ்யா-பஶவோ வா அந்யே கோ அஶ்வேப்யஃ பஶவோ கோ அஶ்வாநேவாஸ்மை ஸமீசோ ததாத்யே-தாவந்தோ வை பஶவோ [பஶவஃ, த்விபாதஶ்ச] 51
த்விபாதஶ்ச சதுஷ்பாதஶ்ச தாந். வா ஏததக்நௌ ப்ரததாதி ய-த்பஶுஶீர்ஷாண்யுப-ததாத்ய-முமாரண்யமநு தே திஶாமீத்யாஹ க்ராம்யேப்ய ஏவ பஶுப்ய ஆரண்யா-ந்பஶூஞ்சுசமநூத்ஸ்ரு'ஜதி தஸ்மா-த்ஸமாவ-த்பஶூநா-ம்ப்ரஜாயமாநாநா-மாரண்யாஃ பஶவஃ கநீயாக்ம்ஸ-ஶ்ஶுசா ஹ்ய்ரு'தா-ஸ்ஸர்பஶீர்ஷமுப ததாதி யைவ ஸர்பே த்விஷிஸ்தாமேவா-'வ ருந்தே [-'வ ருந்தே, ய-த்ஸமீசீந-] 52
ய-த்ஸமீசீந--ம்பஶுஶீர்ஷைருப தத்த்யா-த்க்ராம்யா-ந்பஶூ-ந்தக்ம்ஶுகா-ஸ்ஸ்யுர்ய-த்விஷூசீந-மாரண்யாந். யஜுரேவ வதேதவ தா-ந்த்விஷிக்ம் ருந்தே யா ஸர்பே ந க்ராம்யா-ந்பஶூந். ஹிநஸ்தி நா-''ரண்யாநதோ கலூபதேயமேவ யதுபததாதி தேந தா-ந்த்விஷிமவ ருந்தே யா ஸர்பே ய-த்யஜுர்வததி தேந ஶாந்தம் ॥ 53 ॥
(ஊநாந்தஸ்யோப - ப்ராணாஃ - ஸ்யாதிதி - வை பஶவோ - ருந்தே - சதுஶ்சத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 9)
பஶுர்வா ஏஷ யதக்நிர்யோநிஃ கலு வா ஏஷா பஶோர்வி க்ரியதே ய-த்ப்ராசீநமைஷ்டகா-த்யஜுஃ க்ரியதே ரேதோ-'பஸ்யா அபஸ்யா உப ததாதி யோநாவேவ ரேதோ ததாதி பஞ்சோப ததாதி பாங்க்தாஃ பஶவஃ பஶூநேவாஸ்மை ப்ரஜநயதி பஞ்ச தக்ஷிணதோ வஜ்ரோ வா அபஸ்யா வஜ்ரேணைவ யஜ்ஞஸ்ய தக்ஷிணதோ ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்தி பஞ்ச பஶ்சா- [பஞ்ச பஶ்சாத், ப்ராசீருப ததாதி] 54
-த்ப்ராசீருப ததாதி பஶ்சாத்வை ப்ராசீநக்ம் ரேதோ தீயதே பஶ்சாதேவாஸ்மை ப்ராசீநக்ம் ரேதோ ததாதி பஞ்ச புரஸ்தா-த்ப்ரதீசீருப ததாதி பஞ்ச பஶ்சா-த்ப்ராசீஸ்தஸ்மா-த்ப்ராசீநக்ம் ரேதோ தீயதே ப்ரதீசீஃ ப்ரஜா ஜாயந்தே பஞ்சோத்தரத ஶ்சந்தஸ்யாஃ பஶவோ வை சந்தஸ்யாஃ பஶூநேவ ப்ரஜாதாந்-த்ஸ்வமாயதநமபி பர்யூஹத இயம்-வாஂ அக்நே-ரதிதாஹா-தபிபே-த்ஸைதா [-தபிபே-த்ஸைதாஃ, அபஸ்யா அபஶ்ய-த்தா] 55
அபஸ்யா அபஶ்ய-த்தா உபாதத்த ததோ வா இமா-ந்நாத்யதஹ-த்யதபஸ்யா உபததாத்யஸ்யா அநதிதாஹாயோவாச ஹேயமததி-த்ஸ ப்ரஹ்மணா-'ந்நம்-யஂஸ்யைதா உபதீயாந்தை ய உ சைநா ஏவம்வேஂ ததிதி ப்ராணப்ரு'த உப ததாதி ரேதஸ்யேவ ப்ராணா-ந்ததாதி தஸ்மா-த்வத-ந்ப்ராண-ந்பஶ்யஞ்ச்ரு'ண்வ-ந்பஶுர்ஜாயதே 'ய-ம்புரோ [-'ய-ம்புரஃ, புவ இதி] 56
புவ இதி புரஸ்தாதுப ததாதி ப்ராணமேவைதாபி-ர்தாதாரா-'ய-ந்தக்ஷிணா விஶ்வகர்மேதி தக்ஷிணதோ மந ஏவைதாபிர்தாதாராய-ம்பஶ்சா-த்விஶ்வவ்யசா இதி பஶ்சா-ச்சக்ஷுரேவைதாபி-ர்தாதாரேத-முத்தரா-த்ஸுவரித்யுத்தரத-ஶ்ஶ்ரோத்ரமேவைதாபி-ர்தாதாரேயமுபரி மதிரித்யுபரிஷ்டா-த்வாசமேவைதாபி-ர்தாதார தஶதஶோப ததாதி ஸவீர்யத்வாயாக்ஷ்ணயோ [ஸவீர்யத்வாயாக்ஷ்ணயா, உப ததாதி] 57
-ப ததாதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ரஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை யாஃ ப்ராசீஸ்தாபி-ர்வஸிஷ்ட ஆர்த்நோத்யா தக்ஷிணா தாபிர்பரத்வாஜோ யாஃ ப்ரதீசீஸ்தாபி ர்விஶ்வாமித்ரோ யா உதீசீஸ்தாபி-ர்ஜமதக்நிர்யா ஊர்த்வாஸ்தாபி-ர்விஶ்வகர்மா ய ஏவமேதாஸாம்ரு'த்திம்-வேஂதர்த்நோத்யேவ ய ஆஸாமேவ-ம்பந்துதாம்-வேஂத பந்துமா-ந்பவதி ய ஆஸாமேவ-ங்க்லு'ப்திம்-வேஂத கல்பதே- [கல்பதே, அஸ்மை ய ஆஸாமேவ-] 58
-'ஸ்மை ய ஆஸாமேவ-மாயதநம்-வேஂதா-''யதநவா-ந்பவதி ய ஆஸாமேவ-ம்ப்ரதிஷ்டாம்-வேஂத ப்ரத்யேவ திஷ்டதி ப்ராணப்ரு'த உபதாய ஸம்யஂத உப ததாதி ப்ராணாநேவா 'ஸ்மி-ந்தித்வா ஸம்யஂத்பி-ஸ்ஸம்யஂச்சதி த-த்ஸம்யஂதாக்ம் ஸம்யஂத்த்வமதோ ப்ராண ஏவாபாந-ந்ததாதி தஸ்மா-த்ப்ராணாபாநௌ ஸ-ஞ்சரதோ விஷூசீருப ததாதி தஸ்மா-த்விஷ்வஞ்சௌ ப்ராணாபாநௌ யத்வா அக்நேரஸம்யஂத- [அக்நேரஸம்யஂதம், அஸுவர்க்யமஸ்ய] 59
-மஸுவர்க்யமஸ்ய த-த்ஸுவர்க்யோ-'க்நிர்ய-த்ஸம்யஂத உப ததாதி ஸமேவைநம்-யஂச்சதி உவர்க்யமேவாக -ஸ்த்ர்யவிர்வயஃ க்ரு'தமயாநாமித்யாஹ வயோபிரேவாயாநவ ருந்தே 'யைர்வயாக்ம்ஸி ஸர்வதோ வாயுமதீர்பவந்தி தஸ்மாதயக்ம் ஸர்வதஃ பவதே ॥ 60 ॥
பஶுர்வா ஏஷ யதக்நிர்யோநிஃ கலு வா ஏஷா பஶோர்வி க்ரியதே ய-த்ப்ராசீநமைஷ்டகா-த்யஜுஃ க்ரியதே ரேதோ-'பஸ்யா அபஸ்யா உப ததாதி யோநாவேவ ரேதோ ததாதி பஞ்சோப ததாதி பாங்க்தாஃ பஶவஃ பஶூநேவாஸ்மை ப்ரஜநயதி பஞ்ச தக்ஷிணதோ வஜ்ரோ வா அபஸ்யா வஜ்ரேணைவ யஜ்ஞஸ்ய தக்ஷிணதோ ரக்ஷாக்ஸ்யப ஹந்தி பஞ்ச பஶ்சா- [பஞ்ச பஶ்சாத், ப்ராசீருப ததாதி] 54
-த்ப்ராசீருப ததாதி பஶ்சாத்வை ப்ராசீநக்ம் ரேதோ தீயதே பஶ்சாதேவாஸ்மை ப்ராசீநக்ம் ரேதோ ததாதி பஞ்ச புரஸ்தா-த்ப்ரதீசீருப ததாதி பஞ்ச பஶ்சா-த்ப்ராசீஸ்தஸ்மா-த்ப்ராசீநக்ம் ரேதோ தீயதே ப்ரதீசீஃ ப்ரஜா ஜாயந்தே பஞ்சோத்தரத ஶ்சந்தஸ்யாஃ பஶவோ வை சந்தஸ்யாஃ பஶூநேவ ப்ரஜாதாந்-த்ஸ்வமாயதநமபி பர்யூஹத இயம்-வாஂ அக்நே-ரதிதாஹா-தபிபே-த்ஸைதா [-தபிபே-த்ஸைதாஃ, அபஸ்யா அபஶ்ய-த்தா] 55
அபஸ்யா அபஶ்ய-த்தா உபாதத்த ததோ வா இமா-ந்நாத்யதஹ-த்யதபஸ்யா உபததாத்யஸ்யா அநதிதாஹாயோவாச ஹேயமததி-த்ஸ ப்ரஹ்மணா-'ந்நம்-யஂஸ்யைதா உபதீயாந்தை ய உ சைநா ஏவம்வேஂ ததிதி ப்ராணப்ரு'த உப ததாதி ரேதஸ்யேவ ப்ராணா-ந்ததாதி தஸ்மா-த்வத-ந்ப்ராண-ந்பஶ்யஞ்ச்ரு'ண்வ-ந்பஶுர்ஜாயதே 'ய-ம்புரோ [-'ய-ம்புரஃ, புவ இதி] 56
புவ இதி புரஸ்தாதுப ததாதி ப்ராணமேவைதாபி-ர்தாதாரா-'ய-ந்தக்ஷிணா விஶ்வகர்மேதி தக்ஷிணதோ மந ஏவைதாபிர்தாதாராய-ம்பஶ்சா-த்விஶ்வவ்யசா இதி பஶ்சா-ச்சக்ஷுரேவைதாபி-ர்தாதாரேத-முத்தரா-த்ஸுவரித்யுத்தரத-ஶ்ஶ்ரோத்ரமேவைதாபி-ர்தாதாரேயமுபரி மதிரித்யுபரிஷ்டா-த்வாசமேவைதாபி-ர்தாதார தஶதஶோப ததாதி ஸவீர்யத்வாயாக்ஷ்ணயோ [ஸவீர்யத்வாயாக்ஷ்ணயா, உப ததாதி] 57
-ப ததாதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ரஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை யாஃ ப்ராசீஸ்தாபி-ர்வஸிஷ்ட ஆர்த்நோத்யா தக்ஷிணா தாபிர்பரத்வாஜோ யாஃ ப்ரதீசீஸ்தாபி ர்விஶ்வாமித்ரோ யா உதீசீஸ்தாபி-ர்ஜமதக்நிர்யா ஊர்த்வாஸ்தாபி-ர்விஶ்வகர்மா ய ஏவமேதாஸாம்ரு'த்திம்-வேஂதர்த்நோத்யேவ ய ஆஸாமேவ-ம்பந்துதாம்-வேஂத பந்துமா-ந்பவதி ய ஆஸாமேவ-ங்க்லு'ப்திம்-வேஂத கல்பதே- [கல்பதே, அஸ்மை ய ஆஸாமேவ-] 58
-'ஸ்மை ய ஆஸாமேவ-மாயதநம்-வேஂதா-''யதநவா-ந்பவதி ய ஆஸாமேவ-ம்ப்ரதிஷ்டாம்-வேஂத ப்ரத்யேவ திஷ்டதி ப்ராணப்ரு'த உபதாய ஸம்யஂத உப ததாதி ப்ராணாநேவா 'ஸ்மி-ந்தித்வா ஸம்யஂத்பி-ஸ்ஸம்யஂச்சதி த-த்ஸம்யஂதாக்ம் ஸம்யஂத்த்வமதோ ப்ராண ஏவாபாந-ந்ததாதி தஸ்மா-த்ப்ராணாபாநௌ ஸ-ஞ்சரதோ விஷூசீருப ததாதி தஸ்மா-த்விஷ்வஞ்சௌ ப்ராணாபாநௌ யத்வா அக்நேரஸம்யஂத- [அக்நேரஸம்யஂதம், அஸுவர்க்யமஸ்ய] 59
-மஸுவர்க்யமஸ்ய த-த்ஸுவர்க்யோ-'க்நிர்ய-த்ஸம்யஂத உப ததாதி ஸமேவைநம்-யஂச்சதி உவர்க்யமேவாக -ஸ்த்ர்யவிர்வயஃ க்ரு'தமயாநாமித்யாஹ வயோபிரேவாயாநவ ருந்தே 'யைர்வயாக்ம்ஸி ஸர்வதோ வாயுமதீர்பவந்தி தஸ்மாதயக்ம் ஸர்வதஃ பவதே ॥ 60 ॥
(பஶ்சா - தேதாஃ - புரோ - 'க்ஷ்ணயா - கல்பதே - 'ஸம்-யஂதம் - பஞ்சத்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 10)
காயத்ரீ த்ரிஷ்டு-ப்ஜகத்யநுஷ்டு-க்பங்க்த்யா ஸஹ । ப்ரு'ஹத்யுஷ்ணிஹா ககு-த்ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ த்விபதா யா சதுஷ்பதா த்ரிபதா யாச ஷட்பதா । ஸசந்தா யா ச விச்சந்தா-ஸ்ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ மஹாநாம்நீ ரேவதயோ விஶ்வா ஆஶாஃ ப்ரஸூவரீஃ । மேக்யா வித்யுதோ வாசஃ ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ ரஜதா ஹரிணீ-ஸ்ஸீஸா யுஜோ யுஜ்யந்தே கர்மபிஃ । அஶ்வஸ்ய வாஜிநஸ்த்வசி ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ நாரீ- [நாரீஃ, தே பத்நயோ லோம] 61
-ஸ்தே பத்நயோ லோம விசிந்வந்து மநீஷயா । தேவாநா-ம்பத்நீர்திஶஃ ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ குவிதங்க யவமந்தோ யவ-ஞ்சித்யதா தாந்த்யநுபூர்வம்-விஂயூய । இஹேஹைஷா-ங்க்ரு'ணுத போஜநாநி யே பர்ஹிஷோ நமோவ்ரு'க்தி-ந்நஜக்முஃ ॥ 62 ॥
காயத்ரீ த்ரிஷ்டு-ப்ஜகத்யநுஷ்டு-க்பங்க்த்யா ஸஹ । ப்ரு'ஹத்யுஷ்ணிஹா ககு-த்ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ த்விபதா யா சதுஷ்பதா த்ரிபதா யாச ஷட்பதா । ஸசந்தா யா ச விச்சந்தா-ஸ்ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ மஹாநாம்நீ ரேவதயோ விஶ்வா ஆஶாஃ ப்ரஸூவரீஃ । மேக்யா வித்யுதோ வாசஃ ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ ரஜதா ஹரிணீ-ஸ்ஸீஸா யுஜோ யுஜ்யந்தே கர்மபிஃ । அஶ்வஸ்ய வாஜிநஸ்த்வசி ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ நாரீ- [நாரீஃ, தே பத்நயோ லோம] 61
-ஸ்தே பத்நயோ லோம விசிந்வந்து மநீஷயா । தேவாநா-ம்பத்நீர்திஶஃ ஸூசீபிஃ ஶிம்யந்து த்வா ॥ குவிதங்க யவமந்தோ யவ-ஞ்சித்யதா தாந்த்யநுபூர்வம்-விஂயூய । இஹேஹைஷா-ங்க்ரு'ணுத போஜநாநி யே பர்ஹிஷோ நமோவ்ரு'க்தி-ந்நஜக்முஃ ॥ 62 ॥
(நாரீ - ஸ்த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 11)
கஸ்த்வா ச்ச்யதி கஸ்த்வா வி ஶாஸ்தி கஸ்தே காத்ராணி ஶிம்யதி । க உ தே ஶமிதா கவிஃ ॥ ரு'தவஸ்த ரு'துதா பருஃ ஶமிதாரோ விஶாஸது । ஸம்வஂத்ஸரஸ்ய தாயஸா ஶிமீபி-ஶ்ஶிம்யந்து த்வா ॥ தைவ்யா அத்த்வர்யவஸ்த்வா ச்ச்யந்து வி ச ஶாஸது । காத்ராணி பர்வஶஸ்தே ஶிமாஃ க்ரு'ண்வந்து ஶிம்யந்தஃ ॥ அர்தமாஸாஃ பரூக்ம்ஷி தே மாஸா-ஶ்ச்யந்து ஶிம்யந்தஃ । அஹோராத்ராணி மருதோ விலிஷ்டக்ம் [மருதோ விலிஷ்டம், ஸூதயந்து தே ।] 63
ஸூதயந்து தே ॥ ப்ரு'திவீ தே 'ந்தரிக்ஷேண வாயுஶ்சித்ர-ம்பிஷஜ்யது । த்யௌஸ்தே நக்ஷத்ரை-ஸ்ஸஹ ரூப-ங்க்ரு'ணோது ஸாதுயா ॥ ஶ-ந்தே பரேப்யோ காத்ரேப்ய-ஶ்ஶமஸ்த்வவரேப்யஃ । ஶமஸ்தப்யோ மஜ்ஜப்ய-ஶ்ஶமு தே தநுவே புவத் ॥ 64 ॥
கஸ்த்வா ச்ச்யதி கஸ்த்வா வி ஶாஸ்தி கஸ்தே காத்ராணி ஶிம்யதி । க உ தே ஶமிதா கவிஃ ॥ ரு'தவஸ்த ரு'துதா பருஃ ஶமிதாரோ விஶாஸது । ஸம்வஂத்ஸரஸ்ய தாயஸா ஶிமீபி-ஶ்ஶிம்யந்து த்வா ॥ தைவ்யா அத்த்வர்யவஸ்த்வா ச்ச்யந்து வி ச ஶாஸது । காத்ராணி பர்வஶஸ்தே ஶிமாஃ க்ரு'ண்வந்து ஶிம்யந்தஃ ॥ அர்தமாஸாஃ பரூக்ம்ஷி தே மாஸா-ஶ்ச்யந்து ஶிம்யந்தஃ । அஹோராத்ராணி மருதோ விலிஷ்டக்ம் [மருதோ விலிஷ்டம், ஸூதயந்து தே ।] 63
ஸூதயந்து தே ॥ ப்ரு'திவீ தே 'ந்தரிக்ஷேண வாயுஶ்சித்ர-ம்பிஷஜ்யது । த்யௌஸ்தே நக்ஷத்ரை-ஸ்ஸஹ ரூப-ங்க்ரு'ணோது ஸாதுயா ॥ ஶ-ந்தே பரேப்யோ காத்ரேப்ய-ஶ்ஶமஸ்த்வவரேப்யஃ । ஶமஸ்தப்யோ மஜ்ஜப்ய-ஶ்ஶமு தே தநுவே புவத் ॥ 64 ॥
(விலிஷ்டம் - த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 12)
(விஷ்ணுமுகா - அந்நபதே - யாவதீ - வி வை - புருஷமாத்ரேணா - 'க்நே தவ ஶ்ரவோ வயோ - ப்ரஹ்ம ஜஜ்ஞாநக்க் - ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா - மேஷாம்-வைஂ - பஶு - ர்காயத்ரீ - கஸ்த்வா - த்வாதஶ )
(விஷ்ணுமுகா - அபசிதிமாந் - வி வா ஏதா - வக்நே தவ - ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாம் - ஂவிஷூசீநாநி - காயத்ரீ - சதுஷ்ஷஷ்டிஃ)
(விஷ்ணுமுகா, ஸ்தநுவே புவத்)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
(விஷ்ணுமுகா - அந்நபதே - யாவதீ - வி வை - புருஷமாத்ரேணா - 'க்நே தவ ஶ்ரவோ வயோ - ப்ரஹ்ம ஜஜ்ஞாநக்க் - ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா - மேஷாம்-வைஂ - பஶு - ர்காயத்ரீ - கஸ்த்வா - த்வாதஶ )
(விஷ்ணுமுகா - அபசிதிமாந் - வி வா ஏதா - வக்நே தவ - ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாம் - ஂவிஷூசீநாநி - காயத்ரீ - சதுஷ்ஷஷ்டிஃ)
(விஷ்ணுமுகா, ஸ்தநுவே புவத்)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே த்விதீயஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥