কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে চতুৰ্থঃ প্ৰশ্নঃ - ইষ্টকাত্ৰযাভিধানং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে ন ৱ্যজযন্ত স এতা ইন্দ্ৰস্তনূৰপশ্য-ত্তা উপাধত্ত তাভিৰ্ৱৈ স তনুৱমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমাত্মন্নধত্ত ততো দেৱা অভৱ-ন্পৰা-ঽসুৰা যদিন্দ্ৰতনূৰুপদধাতি তনুৱমেৱ তাভিৰিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যং-যঁজমান আত্ম-ন্ধত্তে-ঽথো সেন্দ্ৰমেৱাগ্নিগ্ং সতনু-ঞ্চিনুতে ভৱত্যাত্মনা পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো [ভ্ৰাতৃৱ্যঃ, ভৱতি যজ্ঞো] 1
ভৱতি যজ্ঞো দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰাম-ত্তমৱৰুধ-ন্নাশক্নুৱন্ত এতা যজ্ঞতনূৰপশ্য-ন্তা উপাদধত তাভিৰ্ৱৈ তে যজ্ঞমৱাৰুন্ধত য-দ্যজ্ঞতনূৰুপদধাতি যজ্ঞমেৱ তাভিৰ্যজমানো-ঽৱ ৰুন্ধে ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ং শতমুপ দধাতি ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতা দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধে ঽথো সাত্মানমেৱাগ্নিগ্ং সতনু-ঞ্চিনুতে সাত্মা-ঽমুষ্মি-ল্লোঁকে [-ঽমুষ্মি-ল্লোঁকে, ভৱতি য] 2
ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ জ্যোতিষ্মতীৰুপ দধাতি জ্যোতিৰেৱাস্মি-ন্দধাত্যেতাভিৰ্ৱা অগ্নিশ্চিতো জ্ৱলতি তাভিৰেৱৈনগ্ং সমিন্ধ উভযোৰস্মৈ লোকযোৰ্জ্যোতিৰ্ভৱতি নক্ষত্ৰেষ্টকা উপ দধাত্যেতানি ৱৈ দিৱো জ্যোতীগ্ংষি তান্যেৱাৱ ৰুন্ধে সুকৃতাং-ৱাঁ এতানি জ্যোতীগ্ংষি যন্নক্ষত্ৰাণি তান্যেৱা-ঽঽপ্নোত্যথো অনূকাশ-মেৱৈতানি [-মেৱৈতানি, জ্যোতীগ্ংষি কুৰুতে] 3
জ্যোতীগ্ংষি কুৰুতে সুৱৰ্গস্য লোকস্যানুখ্যাত্যৈ য-থ্সগ্গ্স্পৃষ্টা উপদদ্ধ্যা-দ্ৱৃষ্ট্যৈ লোকমপি দদ্ধ্যাদৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যঃ স্যাদসগ্গ্স্পৃষ্টা উপ দধাতি ৱৃষ্ট্যা এৱ লোক-ঙ্কৰোতি ৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যো ভৱতি পুৰস্তাদন্যাঃ প্ৰতীচীৰুপ দধাতি পশ্চাদন্যাঃ প্ৰাচীস্তস্মা-ত্প্ৰাচীনানি চ প্ৰতীচীনানি চ নক্ষত্ৰাণ্যা ৱৰ্তন্তে ॥ 4 ॥
দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে ন ৱ্যজযন্ত স এতা ইন্দ্ৰস্তনূৰপশ্য-ত্তা উপাধত্ত তাভিৰ্ৱৈ স তনুৱমিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমাত্মন্নধত্ত ততো দেৱা অভৱ-ন্পৰা-ঽসুৰা যদিন্দ্ৰতনূৰুপদধাতি তনুৱমেৱ তাভিৰিন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যং-যঁজমান আত্ম-ন্ধত্তে-ঽথো সেন্দ্ৰমেৱাগ্নিগ্ং সতনু-ঞ্চিনুতে ভৱত্যাত্মনা পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো [ভ্ৰাতৃৱ্যঃ, ভৱতি যজ্ঞো] 1
ভৱতি যজ্ঞো দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰাম-ত্তমৱৰুধ-ন্নাশক্নুৱন্ত এতা যজ্ঞতনূৰপশ্য-ন্তা উপাদধত তাভিৰ্ৱৈ তে যজ্ঞমৱাৰুন্ধত য-দ্যজ্ঞতনূৰুপদধাতি যজ্ঞমেৱ তাভিৰ্যজমানো-ঽৱ ৰুন্ধে ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ং শতমুপ দধাতি ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতা দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধে ঽথো সাত্মানমেৱাগ্নিগ্ং সতনু-ঞ্চিনুতে সাত্মা-ঽমুষ্মি-ল্লোঁকে [-ঽমুষ্মি-ল্লোঁকে, ভৱতি য] 2
ভৱতি য এৱং-ৱেঁদ জ্যোতিষ্মতীৰুপ দধাতি জ্যোতিৰেৱাস্মি-ন্দধাত্যেতাভিৰ্ৱা অগ্নিশ্চিতো জ্ৱলতি তাভিৰেৱৈনগ্ং সমিন্ধ উভযোৰস্মৈ লোকযোৰ্জ্যোতিৰ্ভৱতি নক্ষত্ৰেষ্টকা উপ দধাত্যেতানি ৱৈ দিৱো জ্যোতীগ্ংষি তান্যেৱাৱ ৰুন্ধে সুকৃতাং-ৱাঁ এতানি জ্যোতীগ্ংষি যন্নক্ষত্ৰাণি তান্যেৱা-ঽঽপ্নোত্যথো অনূকাশ-মেৱৈতানি [-মেৱৈতানি, জ্যোতীগ্ংষি কুৰুতে] 3
জ্যোতীগ্ংষি কুৰুতে সুৱৰ্গস্য লোকস্যানুখ্যাত্যৈ য-থ্সগ্গ্স্পৃষ্টা উপদদ্ধ্যা-দ্ৱৃষ্ট্যৈ লোকমপি দদ্ধ্যাদৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যঃ স্যাদসগ্গ্স্পৃষ্টা উপ দধাতি ৱৃষ্ট্যা এৱ লোক-ঙ্কৰোতি ৱৰ্ষুকঃ পৰ্জন্যো ভৱতি পুৰস্তাদন্যাঃ প্ৰতীচীৰুপ দধাতি পশ্চাদন্যাঃ প্ৰাচীস্তস্মা-ত্প্ৰাচীনানি চ প্ৰতীচীনানি চ নক্ষত্ৰাণ্যা ৱৰ্তন্তে ॥ 4 ॥
(ভ্ৰাতৃৱ্যো - লোক - এৱৈতান্যে - কচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)
ঋতৱ্যা উপ দধাত্যৃতূনা-ঙ্কৢপ্ত্যৈ দ্ৱদ্ৱম্মুপ দধাতি তস্মা-দ্দ্ৱন্দ্ৱমৃতৱো ঽধৃতেৱ ৱা এষা যন্মদ্ধ্যমা চিতিৰন্তৰিক্ষমিৱ ৱা এষা দ্ৱদ্ৱম্মন্যাসু চিতীষূপ দধাতি চতস্ৰো মদ্ধ্যে ধৃত্যা অন্তশ্শ্লেষণং-ৱাঁ এতাশ্চিতীনাং-যঁদৃতৱ্যা যদৃতৱ্যা উপদধাতি চিতীনাং-ৱিঁধৃত্যা অৱকামনূপ দধাত্যেষা ৱা অগ্নেৰ্যোনি-স্সযোনি- [অগ্নেৰ্যোনি-স্সযোনিম্, এৱাগ্নি-] 5
-মেৱাগ্নি-ঞ্চিনুত উৱাচ হ ৱিশ্ৱামিত্ৰো ঽদদি-থ্স ব্ৰহ্মণা-ঽন্নং-যঁস্যৈতা উপধীযান্তৈ য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদদিতি সংৱঁথ্সৰো ৱা এত-ম্প্ৰতিষ্ঠাযৈ নুদতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা ন প্ৰতিতিষ্ঠতি পঞ্চ পূৰ্ৱাশ্চিতযো ভৱন্ত্যথ ষষ্ঠী-ঞ্চিতি-ঞ্চিনুতে ষড্ৱা ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰ ঋতুষ্ৱেৱ সংৱঁথ্সৰে প্ৰতিতিষ্ঠত্যে তা ৱা [প্ৰতিতিষ্ঠত্যে তা ৱা, অধিপত্নীৰ্নামেষ্টকা] 6
অধিপত্নীৰ্নামেষ্টকা যস্যৈতা উপধীযন্তে-ঽধিপতিৰেৱ সমানানা-ম্ভৱতি য-ন্দ্ৱিষ্যা-ত্তমুপদধ-দ্ধ্যাযেদেতাভ্য এৱৈন-ন্দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চতি তাজগাৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যঙ্গিৰস-স্সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো যা যজ্ঞস্য নিষ্কৃতিৰাসী-ত্তামৃষিভ্যঃ প্ৰত্যৌহ-ন্তদ্ধিৰণ্যমভৱদ্য-দ্ধিৰণ্যশল্কৈঃ প্ৰোক্ষতি যজ্ঞস্য নিষ্কৃত্যা অথো ভেষজমেৱা-ঽস্মৈ কৰো- [-ঽস্মৈ কৰোতি, অথো ৰূপেণৈৱৈনগ্ং] 7
-ত্যথো ৰূপেণৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযত্যথো হিৰণ্যজ্যোতিষৈৱ সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি সাহস্ৰৱতা প্ৰোক্ষতি সাহস্ৰঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজাপতেৰাপ্ত্যা ইমা মে অগ্ন ইষ্টকা ধেনৱঃ সন্ত্ৱিত্যাহ ধেনূৰেৱৈনাঃ কুৰুতে তা এন-ঙ্কামদুঘা অমুত্ৰামুষ্মিন্ ঁলোক উপ তিষ্ঠন্তে ॥ 8 ॥
ঋতৱ্যা উপ দধাত্যৃতূনা-ঙ্কৢপ্ত্যৈ দ্ৱদ্ৱম্মুপ দধাতি তস্মা-দ্দ্ৱন্দ্ৱমৃতৱো ঽধৃতেৱ ৱা এষা যন্মদ্ধ্যমা চিতিৰন্তৰিক্ষমিৱ ৱা এষা দ্ৱদ্ৱম্মন্যাসু চিতীষূপ দধাতি চতস্ৰো মদ্ধ্যে ধৃত্যা অন্তশ্শ্লেষণং-ৱাঁ এতাশ্চিতীনাং-যঁদৃতৱ্যা যদৃতৱ্যা উপদধাতি চিতীনাং-ৱিঁধৃত্যা অৱকামনূপ দধাত্যেষা ৱা অগ্নেৰ্যোনি-স্সযোনি- [অগ্নেৰ্যোনি-স্সযোনিম্, এৱাগ্নি-] 5
-মেৱাগ্নি-ঞ্চিনুত উৱাচ হ ৱিশ্ৱামিত্ৰো ঽদদি-থ্স ব্ৰহ্মণা-ঽন্নং-যঁস্যৈতা উপধীযান্তৈ য উ চৈনা এৱং-ৱেঁদদিতি সংৱঁথ্সৰো ৱা এত-ম্প্ৰতিষ্ঠাযৈ নুদতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা ন প্ৰতিতিষ্ঠতি পঞ্চ পূৰ্ৱাশ্চিতযো ভৱন্ত্যথ ষষ্ঠী-ঞ্চিতি-ঞ্চিনুতে ষড্ৱা ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰ ঋতুষ্ৱেৱ সংৱঁথ্সৰে প্ৰতিতিষ্ঠত্যে তা ৱা [প্ৰতিতিষ্ঠত্যে তা ৱা, অধিপত্নীৰ্নামেষ্টকা] 6
অধিপত্নীৰ্নামেষ্টকা যস্যৈতা উপধীযন্তে-ঽধিপতিৰেৱ সমানানা-ম্ভৱতি য-ন্দ্ৱিষ্যা-ত্তমুপদধ-দ্ধ্যাযেদেতাভ্য এৱৈন-ন্দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চতি তাজগাৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যঙ্গিৰস-স্সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো যা যজ্ঞস্য নিষ্কৃতিৰাসী-ত্তামৃষিভ্যঃ প্ৰত্যৌহ-ন্তদ্ধিৰণ্যমভৱদ্য-দ্ধিৰণ্যশল্কৈঃ প্ৰোক্ষতি যজ্ঞস্য নিষ্কৃত্যা অথো ভেষজমেৱা-ঽস্মৈ কৰো- [-ঽস্মৈ কৰোতি, অথো ৰূপেণৈৱৈনগ্ং] 7
-ত্যথো ৰূপেণৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযত্যথো হিৰণ্যজ্যোতিষৈৱ সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি সাহস্ৰৱতা প্ৰোক্ষতি সাহস্ৰঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজাপতেৰাপ্ত্যা ইমা মে অগ্ন ইষ্টকা ধেনৱঃ সন্ত্ৱিত্যাহ ধেনূৰেৱৈনাঃ কুৰুতে তা এন-ঙ্কামদুঘা অমুত্ৰামুষ্মিন্ ঁলোক উপ তিষ্ঠন্তে ॥ 8 ॥
(সযোনি - মেতা ৱৈ - কৰোত্যে - কান্নচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নি-স্স এতৰ্হি জাতো যৰ্হি সৰ্ৱশ্চিত-স্স যথা ৱথ্সো জাত-স্স্তন-ম্প্ৰেফ্সত্যেৱং-ৱাঁ এষ এতৰ্হি ভাগধেয-ম্প্ৰেফ্সতি তস্মৈ যদাহুতি-ন্ন জুহুযাদদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ ধ্যাযেচ্ছতৰুদ্ৰীয-ঞ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনগ্ং শমযতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানো য-দ্গ্ৰাম্যাণা-ম্পশূনা- [য-দ্গ্ৰাম্যাণা-ম্পশূনাম্, পযসা জুহুযা-] 9
-ম্পযসা জুহুযা-দ্গ্ৰাম্যা-ন্পশূঞ্ছুচা ঽৰ্পযে-দ্যদাৰণ্যানা-মাৰণ্যান্ জৰ্তিলযৱাগ্ৱা ৱা জুহুযা-দ্গৱীধুকযৱাগ্ৱা ৱা ন গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্. হিনস্তি না-ঽঽৰণ্যানথো খল্ৱাহুৰনাহুতিৰ্ৱৈ জৰ্তিলাশ্চ গৱীধুকাশ্চেত্য জক্ষীৰেণ জুহোত্যাগ্নেযী ৱা এষা যদজা-ঽঽহুত্যৈৱ জুহোতি ন গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্. হিনস্তি না-ঽঽৰণ্যানঙ্গিৰস-স্সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো- [-ঁলোকং-যঁন্তঃ, অজাযা-ঙ্ঘৰ্ম-] 10
-ঽজাযা-ঙ্ঘৰ্ম-ম্প্ৰাসিঞ্চন্থ্সা শোচন্তী পৰ্ণ-ম্পৰা-ঽজিহীত সো(1)-ঽৰ্কো-ঽভৱ-ত্তদৰ্কস্যা-ৰ্কত্ৱমৰ্কপৰ্ণেন জুহোতি সযোনিত্ৱাযোদ-ন্তিষ্ঠন্ জুহোত্যেষা ৱৈ ৰুদ্ৰস্য দি-খ্স্ৱাযামেৱ দিশি ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে চৰমাযামিষ্টকাযা-ঞ্জুহোত্যন্তত এৱ ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে ত্ৰেধাৱিভক্ত-ঞ্জুহোতি ত্ৰয ইমে লোকা ইমানেৱ লোকান্-থ্সমাৱদ্ৱীৰ্যান্ কৰোতীযত্যগ্ৰে জুহো- [জুহোতি, অথেযত্যথেযতি] 11
-ত্যথেযত্যথেযতি ত্ৰয ইমে লোকা এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যঃ শমযতি তিস্ৰ উত্তৰা আহুতীৰ্জুহোতি ষ-ট্থ্স-ম্পদ্যন্তে ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতুভিৰেৱৈনগ্ং শমযতি যদনুপৰিক্ৰাম-ঞ্জুহুযাদন্তৰৱচাৰিণগ্ং ৰুদ্ৰ-ঙ্কুৰ্যাদথো খল্ৱাহুঃ কস্যাং-ৱাঁ-ঽহ দিশি ৰুদ্ৰঃ কস্যাং-ৱেঁত্যনুপৰিক্ৰামমেৱ হোতৱ্য-মপৰিৱৰ্গমেৱৈনগ্ং শময- [শমযতি, এতাৱৈ] 12
-ত্যেতাৱৈ দেৱতা-স্সুৱৰ্গ্যাযা উত্তমাস্তা যজমানং-ৱাঁচযতি তাভিৰেৱৈনগ্ং সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি য-ন্দ্ৱিষ্যা-ত্তস্য সঞ্চৰে পশূনা-ন্ন্যস্যে-দ্যঃ প্ৰথমঃ পশুৰভিতিষ্ঠতি স আৰ্তিমাৰ্চ্ছতি ॥ 13 ॥
ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নি-স্স এতৰ্হি জাতো যৰ্হি সৰ্ৱশ্চিত-স্স যথা ৱথ্সো জাত-স্স্তন-ম্প্ৰেফ্সত্যেৱং-ৱাঁ এষ এতৰ্হি ভাগধেয-ম্প্ৰেফ্সতি তস্মৈ যদাহুতি-ন্ন জুহুযাদদ্ধ্ৱৰ্যু-ঞ্চ যজমান-ঞ্চ ধ্যাযেচ্ছতৰুদ্ৰীয-ঞ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনগ্ং শমযতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ন যজমানো য-দ্গ্ৰাম্যাণা-ম্পশূনা- [য-দ্গ্ৰাম্যাণা-ম্পশূনাম্, পযসা জুহুযা-] 9
-ম্পযসা জুহুযা-দ্গ্ৰাম্যা-ন্পশূঞ্ছুচা ঽৰ্পযে-দ্যদাৰণ্যানা-মাৰণ্যান্ জৰ্তিলযৱাগ্ৱা ৱা জুহুযা-দ্গৱীধুকযৱাগ্ৱা ৱা ন গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্. হিনস্তি না-ঽঽৰণ্যানথো খল্ৱাহুৰনাহুতিৰ্ৱৈ জৰ্তিলাশ্চ গৱীধুকাশ্চেত্য জক্ষীৰেণ জুহোত্যাগ্নেযী ৱা এষা যদজা-ঽঽহুত্যৈৱ জুহোতি ন গ্ৰাম্যা-ন্পশূন্. হিনস্তি না-ঽঽৰণ্যানঙ্গিৰস-স্সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো- [-ঁলোকং-যঁন্তঃ, অজাযা-ঙ্ঘৰ্ম-] 10
-ঽজাযা-ঙ্ঘৰ্ম-ম্প্ৰাসিঞ্চন্থ্সা শোচন্তী পৰ্ণ-ম্পৰা-ঽজিহীত সো(1)-ঽৰ্কো-ঽভৱ-ত্তদৰ্কস্যা-ৰ্কত্ৱমৰ্কপৰ্ণেন জুহোতি সযোনিত্ৱাযোদ-ন্তিষ্ঠন্ জুহোত্যেষা ৱৈ ৰুদ্ৰস্য দি-খ্স্ৱাযামেৱ দিশি ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে চৰমাযামিষ্টকাযা-ঞ্জুহোত্যন্তত এৱ ৰুদ্ৰ-ন্নিৰৱদযতে ত্ৰেধাৱিভক্ত-ঞ্জুহোতি ত্ৰয ইমে লোকা ইমানেৱ লোকান্-থ্সমাৱদ্ৱীৰ্যান্ কৰোতীযত্যগ্ৰে জুহো- [জুহোতি, অথেযত্যথেযতি] 11
-ত্যথেযত্যথেযতি ত্ৰয ইমে লোকা এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যঃ শমযতি তিস্ৰ উত্তৰা আহুতীৰ্জুহোতি ষ-ট্থ্স-ম্পদ্যন্তে ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতুভিৰেৱৈনগ্ং শমযতি যদনুপৰিক্ৰাম-ঞ্জুহুযাদন্তৰৱচাৰিণগ্ং ৰুদ্ৰ-ঙ্কুৰ্যাদথো খল্ৱাহুঃ কস্যাং-ৱাঁ-ঽহ দিশি ৰুদ্ৰঃ কস্যাং-ৱেঁত্যনুপৰিক্ৰামমেৱ হোতৱ্য-মপৰিৱৰ্গমেৱৈনগ্ং শময- [শমযতি, এতাৱৈ] 12
-ত্যেতাৱৈ দেৱতা-স্সুৱৰ্গ্যাযা উত্তমাস্তা যজমানং-ৱাঁচযতি তাভিৰেৱৈনগ্ং সুৱৰ্গং-লোঁক-ঙ্গমযতি য-ন্দ্ৱিষ্যা-ত্তস্য সঞ্চৰে পশূনা-ন্ন্যস্যে-দ্যঃ প্ৰথমঃ পশুৰভিতিষ্ঠতি স আৰ্তিমাৰ্চ্ছতি ॥ 13 ॥
(পশূনাং - ঁযন্তো - ঽগ্নে জুহোত্য - পৰিৱৰ্গমেৱৈনগ্ং শমযতি - ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
অশ্মন্নূৰ্জমিতি পৰি ষিঞ্চতি মাৰ্জযত্যেৱৈনমথো তৰ্পযত্যেৱ স এন-ন্তৃপ্তো ঽক্ষুদ্ধ্য-ন্নশোচ-ন্নমুষ্মিন্ ঁলোক উপ তিষ্ঠতে তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰ্য এৱং-ৱেঁদ তা-ন্ন ইষমূৰ্জ-ন্ধত্ত মৰুত-স্সগ্ংৰৰাণা ইত্যাহান্নং-ৱাঁ ঊৰ্গন্ন-ম্মৰুতো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে ঽশ্মগ্গ্স্তে ক্ষুদমু-ন্তে শু- [ক্ষুদমু-ন্তে শুক্, ঋচ্ছতু য-ন্দ্ৱিষ্ম] 14
-গৃচ্ছতু য-ন্দ্ৱিষ্ম ইত্যাহ যমেৱ দ্ৱেষ্টি তমস্য ক্ষুধা চ শুচা চাৰ্পযতি ত্ৰিঃ পৰিষিঞ্চ-ন্পৰ্যেতি ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱা-গ্নিস্তস্য শুচগ্ং শমযতি ত্ৰিঃ পুনঃ পৰ্যেতি ষ-ট্থ্স-ম্পদ্যন্তে ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতুভিৰেৱাস্য শুচগ্ং শমযত্যপাং-ৱাঁ এত-ত্পুষ্পং-যঁদ্ৱেতসো-ঽপাগ্ং - [যদ্ৱেতসো-ঽপাম্, শৰো-ঽৱকা] 15
শৰো-ঽৱকা ৱেতসশাখযা চাৱকাভিশ্চ ৱি কৰ্ষত্যাপো ৱৈ শান্তা-শ্শান্তাভিৰেৱাস্য শুচগ্ং শমযতি যো ৱা অগ্নি-ঞ্চিত-ম্প্ৰথমঃ পশুৰধিক্ৰামতীশ্ৱৰো ৱৈ তগ্ং শুচা প্ৰদহো মণ্ডূকেন ৱিকৰ্ষত্যেষ ৱৈ পশূনা-মনুপজীৱনীযো ন ৱা এষ গ্ৰাম্যেষু পশুষু হিতো না-ঽঽৰণ্যেষু তমেৱ শুচা-ঽৰ্পযত্যষ্টাভি-ৰ্ৱি কৰ্ষ- [-ৰ্ৱি কৰ্ষতি, অষ্টাক্ষৰা] 16
-ত্যষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী গাযত্ৰো-ঽগ্নিৰ্যাৱা-নেৱা-ঽগ্নিস্তস্য শুচগ্ং শমযতি পাৱকৱতীভিৰন্নং-ৱৈঁ পাৱকো-ঽন্নেনৈৱাস্য শুচগ্ং শমযতি মৃত্যুৰ্ৱা এষ যদগ্নিৰ্ব্ৰহ্মণ এতদ্ৰূপং-যঁ-ত্কৃষ্ণাজিন-ঙ্কাৰ্ষ্ণী উপানহাৱুপ মুঞ্চতে ব্ৰহ্মণৈৱ মৃত্যোৰন্তৰ্ধত্তে ঽন্তৰ্মৃত্যোৰ্ধত্তে ঽন্তৰন্নাদ্যা-দিত্যাহুৰন্যা-মুপমুঞ্চতে-ঽন্যা-ন্নান্ত- [-ঽন্যা-ন্নান্তঃ, এৱ মৃত্যোৰ্ধত্তে] 17
-ৰেৱ মৃত্যোৰ্ধত্তে ঽৱা-ঽন্নাদ্যগ্ং ৰুন্ধে নমস্তে হৰসে শোচিষ ইত্যাহ নমস্কৃত্য হি ৱসীযাগ্ং সমুপচৰন্ত্যন্য-ন্তে অস্ম-ত্তপন্তু হেতয ইত্যাহ যমেৱ দ্ৱেষ্টি তমস্য শুচা-ঽৰ্পযতি পাৱকো অস্মভ্যগ্ং শিৱো ভৱেত্যাহান্নং-ৱৈঁ পাৱকো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে দ্ৱাভ্যামধি ক্ৰামতি প্ৰতিষ্ঠিত্যা অপস্যৱতীভ্যাগ্ং শান্ত্যৈ ॥ 18 ॥
অশ্মন্নূৰ্জমিতি পৰি ষিঞ্চতি মাৰ্জযত্যেৱৈনমথো তৰ্পযত্যেৱ স এন-ন্তৃপ্তো ঽক্ষুদ্ধ্য-ন্নশোচ-ন্নমুষ্মিন্ ঁলোক উপ তিষ্ঠতে তৃপ্যতি প্ৰজযা পশুভিৰ্য এৱং-ৱেঁদ তা-ন্ন ইষমূৰ্জ-ন্ধত্ত মৰুত-স্সগ্ংৰৰাণা ইত্যাহান্নং-ৱাঁ ঊৰ্গন্ন-ম্মৰুতো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে ঽশ্মগ্গ্স্তে ক্ষুদমু-ন্তে শু- [ক্ষুদমু-ন্তে শুক্, ঋচ্ছতু য-ন্দ্ৱিষ্ম] 14
-গৃচ্ছতু য-ন্দ্ৱিষ্ম ইত্যাহ যমেৱ দ্ৱেষ্টি তমস্য ক্ষুধা চ শুচা চাৰ্পযতি ত্ৰিঃ পৰিষিঞ্চ-ন্পৰ্যেতি ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱা-গ্নিস্তস্য শুচগ্ং শমযতি ত্ৰিঃ পুনঃ পৰ্যেতি ষ-ট্থ্স-ম্পদ্যন্তে ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতুভিৰেৱাস্য শুচগ্ং শমযত্যপাং-ৱাঁ এত-ত্পুষ্পং-যঁদ্ৱেতসো-ঽপাগ্ং - [যদ্ৱেতসো-ঽপাম্, শৰো-ঽৱকা] 15
শৰো-ঽৱকা ৱেতসশাখযা চাৱকাভিশ্চ ৱি কৰ্ষত্যাপো ৱৈ শান্তা-শ্শান্তাভিৰেৱাস্য শুচগ্ং শমযতি যো ৱা অগ্নি-ঞ্চিত-ম্প্ৰথমঃ পশুৰধিক্ৰামতীশ্ৱৰো ৱৈ তগ্ং শুচা প্ৰদহো মণ্ডূকেন ৱিকৰ্ষত্যেষ ৱৈ পশূনা-মনুপজীৱনীযো ন ৱা এষ গ্ৰাম্যেষু পশুষু হিতো না-ঽঽৰণ্যেষু তমেৱ শুচা-ঽৰ্পযত্যষ্টাভি-ৰ্ৱি কৰ্ষ- [-ৰ্ৱি কৰ্ষতি, অষ্টাক্ষৰা] 16
-ত্যষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী গাযত্ৰো-ঽগ্নিৰ্যাৱা-নেৱা-ঽগ্নিস্তস্য শুচগ্ং শমযতি পাৱকৱতীভিৰন্নং-ৱৈঁ পাৱকো-ঽন্নেনৈৱাস্য শুচগ্ং শমযতি মৃত্যুৰ্ৱা এষ যদগ্নিৰ্ব্ৰহ্মণ এতদ্ৰূপং-যঁ-ত্কৃষ্ণাজিন-ঙ্কাৰ্ষ্ণী উপানহাৱুপ মুঞ্চতে ব্ৰহ্মণৈৱ মৃত্যোৰন্তৰ্ধত্তে ঽন্তৰ্মৃত্যোৰ্ধত্তে ঽন্তৰন্নাদ্যা-দিত্যাহুৰন্যা-মুপমুঞ্চতে-ঽন্যা-ন্নান্ত- [-ঽন্যা-ন্নান্তঃ, এৱ মৃত্যোৰ্ধত্তে] 17
-ৰেৱ মৃত্যোৰ্ধত্তে ঽৱা-ঽন্নাদ্যগ্ং ৰুন্ধে নমস্তে হৰসে শোচিষ ইত্যাহ নমস্কৃত্য হি ৱসীযাগ্ং সমুপচৰন্ত্যন্য-ন্তে অস্ম-ত্তপন্তু হেতয ইত্যাহ যমেৱ দ্ৱেষ্টি তমস্য শুচা-ঽৰ্পযতি পাৱকো অস্মভ্যগ্ং শিৱো ভৱেত্যাহান্নং-ৱৈঁ পাৱকো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে দ্ৱাভ্যামধি ক্ৰামতি প্ৰতিষ্ঠিত্যা অপস্যৱতীভ্যাগ্ং শান্ত্যৈ ॥ 18 ॥
(শু - গ্ৱেতসো-ঽপা - মষ্টাভিৰ্ৱি কৰ্ষতি - নান্ত - ৰেকান্ন পঞ্চাশচ্চ) (অ. 4)
নৃষদে ৱডিতি ৱ্যাঘাৰযতি পঙ্ক্ত্যা-ঽঽহুত্যা যজ্ঞমুখমা ৰভতে ঽক্ষ্ণযা ৱ্যাঘাৰযতি তস্মাদক্ষ্ণযা পশৱো-ঽঙ্গানি প্ৰহৰন্তি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ যদ্ৱষট্কুৰ্যা-দ্যাতযামা-ঽস্য ৱষট্কাৰ-স্স্যাদ্যন্ন ৱষট্কুৰ্যা-দ্ৰক্ষাগ্ংসি যজ্ঞগ্ং হন্যুৰ্ৱডিত্যাহ পৰোক্ষমেৱ ৱষ-ট্কৰোতি নাস্য যাতযামা ৱষট্কাৰো ভৱতি ন যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্ংসি ঘ্নন্তি হুতাদো ৱা অন্যে দেৱা [অন্যে দেৱাঃ, অহুতাদো-ঽন্যে] 19
অহুতাদো-ঽন্যে তানগ্নিচিদেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি যে দেৱা দেৱানামিতি দদ্ধ্না মধুমিশ্ৰেণাৱোক্ষতি হুতাদশ্চৈৱ দেৱানহুতাদশ্চ যজমানঃ প্ৰীণাতি তে যজমান-ম্প্ৰীণন্তি দদ্ধ্নৈৱ হুতাদঃ প্ৰীণাতি মধুষা ঽহুতাদো গ্ৰাম্যং-ৱাঁ এতদন্নং-যঁদ্দদ্ধ্যাৰণ্য-ম্মধু যদ্দধ্না মধুমিশ্ৰেণা-ৱোক্ষত্যুভযস্যা-ঽৱৰুদ্ধ্যৈ গ্ৰুমুষ্টিনা-ঽৱোক্ষতি প্ৰাজাপত্যো [প্ৰাজাপত্যঃ, ৱৈ গ্ৰুমুষ্টি-] 20
ৱৈ গ্ৰুমুষ্টি-স্সযোনিত্ৱায দ্ৱাভ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যা অনুপৰিচাৰ-মৱোক্ষত্য-পৰিৱৰ্গমেৱৈনা-ন্প্ৰীণাতি ৱি ৱা এষ প্ৰাণৈঃ প্ৰজযা পশুভিৰ্-ঋদ্ধ্যতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱন্নধিক্ৰামতি প্ৰাণদা অপানদা ইত্যাহ প্ৰাণানেৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে ৱৰ্চোদা ৱৰিৱোদা ইত্যাহ প্ৰজা ৱৈ ৱৰ্চঃ পশৱো ৱৰিৱঃ প্ৰজামেৱ পশূনাত্ম-ন্ধত্ত ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্তং-ৱৃঁত্ৰো [ৱৃত্ৰমহন্তং-ৱৃঁত্ৰঃ, হত-ষ্ষোডশভি-] 21
হত-ষ্ষোডশভি-ৰ্ভোগৈৰসিনা-থ্স এতামগ্নযে-ঽনীকৱত আহুতিমপশ্য-ত্তামজুহো-ত্তস্যাগ্নিৰনী কৱান্থ্স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীত-ষ্ষোডশধা ৱৃত্ৰস্য ভোগানপ্যদহ-দ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণেন পাপ্মনো নিৰমুচ্যত যদগ্নযে-ঽনীকৱত আহুতি-ঞ্জুহোত্যগ্নিৰেৱা-ঽস্যানীকৱান্থ্স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীতঃ পাপ্মানমপি দহতি ৱৈশ্ৱকৰ্মণেন পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যতে য-ঙ্কামযেত চিৰ-ম্পাপ্মনো [চিৰ-ম্পাপ্মনঃ, নিৰ্মুচ্যেতেত্যেকৈক-] 22
নিৰ্মুচ্যেতেত্যেকৈক-ন্তস্য জুহুযাচ্চিৰমেৱ পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যতে য-ঙ্কামযেত তাজ-ক্পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যেতেতি সৰ্ৱাণি তস্যানুদ্ৰুত্য জুহুযা-ত্তাজগেৱ পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যতে-ঽথো খলু নানৈৱ সূক্তাভ্যা-ঞ্জুহোতি নানৈৱ সূক্তযোৰ্ৱীৰ্য-ন্দধাত্যথো প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 23 ॥
নৃষদে ৱডিতি ৱ্যাঘাৰযতি পঙ্ক্ত্যা-ঽঽহুত্যা যজ্ঞমুখমা ৰভতে ঽক্ষ্ণযা ৱ্যাঘাৰযতি তস্মাদক্ষ্ণযা পশৱো-ঽঙ্গানি প্ৰহৰন্তি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ যদ্ৱষট্কুৰ্যা-দ্যাতযামা-ঽস্য ৱষট্কাৰ-স্স্যাদ্যন্ন ৱষট্কুৰ্যা-দ্ৰক্ষাগ্ংসি যজ্ঞগ্ং হন্যুৰ্ৱডিত্যাহ পৰোক্ষমেৱ ৱষ-ট্কৰোতি নাস্য যাতযামা ৱষট্কাৰো ভৱতি ন যজ্ঞগ্ং ৰক্ষাগ্ংসি ঘ্নন্তি হুতাদো ৱা অন্যে দেৱা [অন্যে দেৱাঃ, অহুতাদো-ঽন্যে] 19
অহুতাদো-ঽন্যে তানগ্নিচিদেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি যে দেৱা দেৱানামিতি দদ্ধ্না মধুমিশ্ৰেণাৱোক্ষতি হুতাদশ্চৈৱ দেৱানহুতাদশ্চ যজমানঃ প্ৰীণাতি তে যজমান-ম্প্ৰীণন্তি দদ্ধ্নৈৱ হুতাদঃ প্ৰীণাতি মধুষা ঽহুতাদো গ্ৰাম্যং-ৱাঁ এতদন্নং-যঁদ্দদ্ধ্যাৰণ্য-ম্মধু যদ্দধ্না মধুমিশ্ৰেণা-ৱোক্ষত্যুভযস্যা-ঽৱৰুদ্ধ্যৈ গ্ৰুমুষ্টিনা-ঽৱোক্ষতি প্ৰাজাপত্যো [প্ৰাজাপত্যঃ, ৱৈ গ্ৰুমুষ্টি-] 20
ৱৈ গ্ৰুমুষ্টি-স্সযোনিত্ৱায দ্ৱাভ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যা অনুপৰিচাৰ-মৱোক্ষত্য-পৰিৱৰ্গমেৱৈনা-ন্প্ৰীণাতি ৱি ৱা এষ প্ৰাণৈঃ প্ৰজযা পশুভিৰ্-ঋদ্ধ্যতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱন্নধিক্ৰামতি প্ৰাণদা অপানদা ইত্যাহ প্ৰাণানেৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে ৱৰ্চোদা ৱৰিৱোদা ইত্যাহ প্ৰজা ৱৈ ৱৰ্চঃ পশৱো ৱৰিৱঃ প্ৰজামেৱ পশূনাত্ম-ন্ধত্ত ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্তং-ৱৃঁত্ৰো [ৱৃত্ৰমহন্তং-ৱৃঁত্ৰঃ, হত-ষ্ষোডশভি-] 21
হত-ষ্ষোডশভি-ৰ্ভোগৈৰসিনা-থ্স এতামগ্নযে-ঽনীকৱত আহুতিমপশ্য-ত্তামজুহো-ত্তস্যাগ্নিৰনী কৱান্থ্স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীত-ষ্ষোডশধা ৱৃত্ৰস্য ভোগানপ্যদহ-দ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণেন পাপ্মনো নিৰমুচ্যত যদগ্নযে-ঽনীকৱত আহুতি-ঞ্জুহোত্যগ্নিৰেৱা-ঽস্যানীকৱান্থ্স্ৱেন ভাগধেযেন প্ৰীতঃ পাপ্মানমপি দহতি ৱৈশ্ৱকৰ্মণেন পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যতে য-ঙ্কামযেত চিৰ-ম্পাপ্মনো [চিৰ-ম্পাপ্মনঃ, নিৰ্মুচ্যেতেত্যেকৈক-] 22
নিৰ্মুচ্যেতেত্যেকৈক-ন্তস্য জুহুযাচ্চিৰমেৱ পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যতে য-ঙ্কামযেত তাজ-ক্পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যেতেতি সৰ্ৱাণি তস্যানুদ্ৰুত্য জুহুযা-ত্তাজগেৱ পাপ্মনো নিৰ্মুচ্যতে-ঽথো খলু নানৈৱ সূক্তাভ্যা-ঞ্জুহোতি নানৈৱ সূক্তযোৰ্ৱীৰ্য-ন্দধাত্যথো প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 23 ॥
(দেৱাঃ - প্ৰাজাপত্যো-ৱৃত্ৰ - শ্চিৰ-ম্পাপ্মন - শ্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 5)
উদেনমুত্তৰা-ন্নযেতি সমিধ আ দধাতি যথা জনং-যঁতে-ঽৱস-ঙ্কৰোতি তাদৃগেৱ ত-ত্তিস্ৰ আ দধাতি ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানে-ৱাগ্নিস্তস্মৈ ভাগধেয-ঙ্কৰোত্যৌদুম্বৰী-ৰ্ভৱন্ত্যূৰ্গ্ৱা উদুম্বৰ ঊৰ্জমেৱাস্মা অপি দধাত্যুদু ত্ৱা ৱিশ্ৱে দেৱা ইত্যাহ প্ৰাণা ৱৈ ৱিশ্ৱে দেৱাঃ প্ৰাণৈ- [প্ৰাণৈঃ, এৱৈন-] 24
-ৰেৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ঽগ্নে ভৰন্তু চিত্তিভিৰিত্যাহ যস্মা এৱৈন-ঞ্চিত্তাযোদ্যচ্ছতে তেনৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি পঞ্চ দিশো দৈৱীৰ্যজ্ঞমৱন্তু দেৱীৰিত্যাহ দিশো হ্যেষো-ঽনু প্ৰচ্যৱতে ঽপামতি-ন্দুৰ্মতি-ম্বাধমানা ইত্যাহ ৰক্ষসামপহত্যৈ ৰাযস্পোষে যজ্ঞপতি-মাভজন্তীৰিত্যাহ পশৱো ৱৈ ৰাযস্পোষঃ [ৰাযস্পোষঃ, পশূনেৱাৱ] 25
পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ষড্ভিৰ্হৰতি ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতুভিৰেৱৈনগ্ং হৰতি দ্ৱে পৰিগৃহ্যৱতী ভৱতো ৰক্ষসামপহত্যৈ সূৰ্যৰশ্মিৰ্হৰিকেশঃ পুৰস্তাদিত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ততঃ পাৱকা আশিষো নো জুষন্তামিত্যাহান্নং-ৱৈঁ পাৱকো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে দেৱা এত-দপ্ৰতিৰথ-মপশ্য-ন্তেন ৱৈ তে প্ৰ- [ৱৈ তে প্ৰতি, অসুৰানজয-ন্ত-] 26
-ত্যসুৰানজয-ন্ত-দপ্ৰতিৰথস্যা-প্ৰতিৰথত্ৱং-যঁদপ্ৰতিৰথ-ন্দ্ৱিতীযো হোতা-ঽন্ৱাহাপ্ৰত্যেৱ তেন যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যান্ জযত্যথো অনভিজিতমেৱাভি জযতি দশৰ্চ-ম্ভৱতি দশাক্ষৰা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজেমৌ লোকৌ ৱিধৃতা ৱনযোৰ্লোকযোৰ্ৱিধৃত্যা অথো দশাক্ষৰা ৱিৰাডন্নং-ৱিঁৰা-ড্ৱিৰাজ্যেৱান্নাদ্যে প্ৰতিতিষ্ঠত্যসদিৱ ৱা অন্তৰিক্ষমন্তৰিক্ষমিৱা ঽঽগ্নীদ্ধ্ৰ-মাগ্নীদ্ধ্ৰে- [-মাগ্নীদ্ধ্ৰে, অশ্মান-ন্নি দধাতি] 27
-ঽশ্মান-ন্নি দধাতি সত্ত্ৱায দ্ৱাভ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ৱিমান এষ দিৱো মদ্ধ্য আস্ত ইত্যাহ ৱ্যেৱৈতযা মিমীতে মদ্ধ্যে দিৱো নিহিতঃ পৃশ্ঞিৰশ্মেত্যাহান্নং-ৱৈঁ পৃশ্ঞ্যন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে চতসৃভিৰা পুচ্ছাদেতি চত্ৱাৰি ছন্দাগ্ংসি ছন্দোভিৰেৱেন্দ্ৰং-ৱিঁশ্ৱা অৱীৱৃধন্নিত্যাহ ৱৃদ্ধিমেৱোপাৱৰ্ততে ৱাজানাগ্ং সত্পতি-ম্পতি- [সত্পতি-ম্পতিম্, ইত্যাহা-ঽন্নং-ৱৈঁ] 28
-মিত্যাহা-ঽন্নং-ৱৈঁ ৱাজো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে সুম্নহূৰ্যজ্ঞো দেৱাগ্ং আ চ ৱক্ষদিত্যাহ প্ৰজা ৱৈ পশৱঃ সুম্ন-ম্প্ৰজামেৱ পশূনাত্ম-ন্ধত্তে যক্ষদগ্নিৰ্দেৱো দেৱাগ্ং আ চ ৱক্ষদিত্যাহ স্ৱগাকৃত্যৈ ৱাজস্য মা প্ৰসৱেনো-দ্গ্ৰাভেণোদগ্ৰভীদিত্যাহাসৌ ৱা আদিত্য উদ্যন্নুদ্গ্ৰাভ এষ নিম্ৰোচ-ন্নিগ্ৰাভো ব্ৰহ্মণৈৱা-ঽঽত্মানমু-দ্গৃহ্ণাতি ব্ৰহ্মণা ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নি গৃহ্ণাতি ॥ 29 ॥
উদেনমুত্তৰা-ন্নযেতি সমিধ আ দধাতি যথা জনং-যঁতে-ঽৱস-ঙ্কৰোতি তাদৃগেৱ ত-ত্তিস্ৰ আ দধাতি ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানে-ৱাগ্নিস্তস্মৈ ভাগধেয-ঙ্কৰোত্যৌদুম্বৰী-ৰ্ভৱন্ত্যূৰ্গ্ৱা উদুম্বৰ ঊৰ্জমেৱাস্মা অপি দধাত্যুদু ত্ৱা ৱিশ্ৱে দেৱা ইত্যাহ প্ৰাণা ৱৈ ৱিশ্ৱে দেৱাঃ প্ৰাণৈ- [প্ৰাণৈঃ, এৱৈন-] 24
-ৰেৱৈন-মুদ্যচ্ছতে ঽগ্নে ভৰন্তু চিত্তিভিৰিত্যাহ যস্মা এৱৈন-ঞ্চিত্তাযোদ্যচ্ছতে তেনৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযতি পঞ্চ দিশো দৈৱীৰ্যজ্ঞমৱন্তু দেৱীৰিত্যাহ দিশো হ্যেষো-ঽনু প্ৰচ্যৱতে ঽপামতি-ন্দুৰ্মতি-ম্বাধমানা ইত্যাহ ৰক্ষসামপহত্যৈ ৰাযস্পোষে যজ্ঞপতি-মাভজন্তীৰিত্যাহ পশৱো ৱৈ ৰাযস্পোষঃ [ৰাযস্পোষঃ, পশূনেৱাৱ] 25
পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ষড্ভিৰ্হৰতি ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতুভিৰেৱৈনগ্ং হৰতি দ্ৱে পৰিগৃহ্যৱতী ভৱতো ৰক্ষসামপহত্যৈ সূৰ্যৰশ্মিৰ্হৰিকেশঃ পুৰস্তাদিত্যাহ প্ৰসূত্যৈ ততঃ পাৱকা আশিষো নো জুষন্তামিত্যাহান্নং-ৱৈঁ পাৱকো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে দেৱা এত-দপ্ৰতিৰথ-মপশ্য-ন্তেন ৱৈ তে প্ৰ- [ৱৈ তে প্ৰতি, অসুৰানজয-ন্ত-] 26
-ত্যসুৰানজয-ন্ত-দপ্ৰতিৰথস্যা-প্ৰতিৰথত্ৱং-যঁদপ্ৰতিৰথ-ন্দ্ৱিতীযো হোতা-ঽন্ৱাহাপ্ৰত্যেৱ তেন যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যান্ জযত্যথো অনভিজিতমেৱাভি জযতি দশৰ্চ-ম্ভৱতি দশাক্ষৰা ৱিৰা-ড্ৱিৰাজেমৌ লোকৌ ৱিধৃতা ৱনযোৰ্লোকযোৰ্ৱিধৃত্যা অথো দশাক্ষৰা ৱিৰাডন্নং-ৱিঁৰা-ড্ৱিৰাজ্যেৱান্নাদ্যে প্ৰতিতিষ্ঠত্যসদিৱ ৱা অন্তৰিক্ষমন্তৰিক্ষমিৱা ঽঽগ্নীদ্ধ্ৰ-মাগ্নীদ্ধ্ৰে- [-মাগ্নীদ্ধ্ৰে, অশ্মান-ন্নি দধাতি] 27
-ঽশ্মান-ন্নি দধাতি সত্ত্ৱায দ্ৱাভ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ৱিমান এষ দিৱো মদ্ধ্য আস্ত ইত্যাহ ৱ্যেৱৈতযা মিমীতে মদ্ধ্যে দিৱো নিহিতঃ পৃশ্ঞিৰশ্মেত্যাহান্নং-ৱৈঁ পৃশ্ঞ্যন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে চতসৃভিৰা পুচ্ছাদেতি চত্ৱাৰি ছন্দাগ্ংসি ছন্দোভিৰেৱেন্দ্ৰং-ৱিঁশ্ৱা অৱীৱৃধন্নিত্যাহ ৱৃদ্ধিমেৱোপাৱৰ্ততে ৱাজানাগ্ং সত্পতি-ম্পতি- [সত্পতি-ম্পতিম্, ইত্যাহা-ঽন্নং-ৱৈঁ] 28
-মিত্যাহা-ঽন্নং-ৱৈঁ ৱাজো-ঽন্নমেৱাৱ ৰুন্ধে সুম্নহূৰ্যজ্ঞো দেৱাগ্ং আ চ ৱক্ষদিত্যাহ প্ৰজা ৱৈ পশৱঃ সুম্ন-ম্প্ৰজামেৱ পশূনাত্ম-ন্ধত্তে যক্ষদগ্নিৰ্দেৱো দেৱাগ্ং আ চ ৱক্ষদিত্যাহ স্ৱগাকৃত্যৈ ৱাজস্য মা প্ৰসৱেনো-দ্গ্ৰাভেণোদগ্ৰভীদিত্যাহাসৌ ৱা আদিত্য উদ্যন্নুদ্গ্ৰাভ এষ নিম্ৰোচ-ন্নিগ্ৰাভো ব্ৰহ্মণৈৱা-ঽঽত্মানমু-দ্গৃহ্ণাতি ব্ৰহ্মণা ভ্ৰাতৃৱ্য-ন্নি গৃহ্ণাতি ॥ 29 ॥
(প্ৰাণৈঃ - পোষো - প্ৰত্যা - গ্নীদ্ধে - পতি - মেষ - দশ চ) (অ. 6)
প্ৰাচীমনু প্ৰদিশ-ম্প্ৰেহি ৱিদ্ৱানিত্যাহ দেৱলোক-মেৱৈতযোপাৱৰ্ততে ক্ৰমদ্ধ্ৱমগ্নিনা নাক-মিত্যাহেমানেৱৈতযা লোকান্ ক্ৰমতে পৃথিৱ্যা অহমুদন্তৰিক্ষমা ঽৰুহমিত্যাহেমানেৱৈতযা লোকান্-থ্সমাৰোহতি সুৱৰ্যন্তো নাপেক্ষন্ত ইত্যাহ সুৱৰ্গমেৱৈতযা লোকমেত্যগ্নে প্ৰেহি [প্ৰেহি, প্ৰথমো] 30
প্ৰথমো দেৱযতা-মিত্যাহোভযেষ্ৱেৱৈতযা দেৱমনুষ্যেষু চক্ষুৰ্দধাতি পঞ্চভিৰধি ক্ৰামতি পাঙ্ক্তো যজ্ঞো যাৱানেৱ যজ্ঞস্তেন সহ সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি নক্তোষাসেতি পুৰো-ঽনুৱাক্যামন্ৱাহ প্ৰত্যা অগ্নে সহস্ৰাক্ষেত্যাহ সাহস্ৰঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজাপতেৰাপ্ত্যৈ তস্মৈ তে ৱিধেম ৱাজায স্ৱাহেত্যাহান্নং-ৱৈঁ ৱাজো-ঽন্ন-মেৱাৱ [ৱাজো-ঽন্ন-মেৱাৱ, ৰুন্ধে দদ্ধ্নঃ] 31
ৰুন্ধে দদ্ধ্নঃ পূৰ্ণামৌদুম্বৰীগ্ স্ৱযমাতৃণ্ণাযা-ঞ্জুহোত্যূৰ্গ্ৱৈ দদ্ধ্যূৰ্গুদুম্বৰো-ঽসৌ স্ৱযমাতৃণ্ণা ঽমুষ্যামেৱোৰ্জ-ন্দধাতি তস্মাদমুতো-ঽৰ্ৱাচীমূৰ্জমুপ জীৱামস্তিসৃভিঃ সাদযতি ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱাগ্নিস্ত-ম্প্ৰতিষ্ঠা-ঙ্গমযতি প্ৰেদ্ধো অগ্নে দীদিহি পুৰো ন ইত্যৌদুম্বৰীমা দধাত্যেষা ৱৈ সূৰ্মী কৰ্ণকাৱত্যেতযা হ স্ম [হ স্ম, ৱৈ] 32
ৱৈ দেৱা অসুৰাণাগ্ং শততৰ্হাগ্ স্তৃগ্ংহন্তি যদেতযা সমিধমাদধাতি ৱজ্ৰমেৱৈতচ্ছতঘ্নীং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যায প্ৰহৰতি স্তৃত্যা অছম্বট্কাৰং-ৱিঁধেম তে পৰমে জন্মন্নগ্ন ইতি ৱৈকঙ্কতীমা দধাতি ভা এৱাৱ ৰুন্ধে তাগ্ং সৱিতুৰ্ৱৰেণ্যস্য চিত্ৰামিতি শমীমযীগ্ং শান্ত্যা অগ্নিৰ্ৱা হ ৱা অগ্নিচিত-ন্দুহে-ঽগ্নিচিদ্ৱা-ঽগ্নি-ন্দুহে তাগ্ং [তাম্, সৱিতু-] 33
সৱিতু-ৰ্ৱৰেণ্যস্য চিত্ৰামিত্যাহৈষ ৱা অগ্নেৰ্দোহস্তমস্য কণ্ৱ এৱ শ্ৰাযসো-ঽৱে-ত্তেন হ স্মৈনগ্ং স দুহে যদেতযা সমিধ-মাদধাত্যগ্নিচিদেৱ তদগ্নি-ন্দুহে সপ্ত তে অগ্নে সমিধঃ সপ্তজিহ্ৱা ইত্যাহ সপ্তৈৱাস্য সাপ্তানি প্ৰীণাতি পূৰ্ণযা জুহোতি পূৰ্ণ ইৱ হি প্ৰজাপতিঃ প্ৰজাপতে- [প্ৰজাপতেঃ, আপ্ত্যৈ] 34
-ৰাপ্ত্যৈ ন্যূনযা জুহোতি ন্যূনাদ্ধি প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত প্ৰজানাগ্ং সৃষ্ট্যা অগ্নিৰ্দেৱেভ্যো নিলাযত স দিশো-ঽনু প্ৰা-ঽৱিশজ্জুহ্ৱন্মনসা দিশো দ্ধ্যাযে দ্দিগ্ভ্য এৱৈনমৱ ৰুন্ধে দদ্ধ্না পুৰস্তাজ্জুহোত্যা-জ্যেনোপৰিষ্টা-ত্তেজশ্চৈৱাস্মা ইন্দ্ৰিয-ঞ্চ সমীচী দধাতি দ্ৱাদশকপালো ৱৈশ্ৱানৰো ভৱতি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো-ঽগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰ-স্সাক্ষা- [-ঽগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰ-স্সাক্ষাত্, এৱ ৱৈশ্ৱানৰমৱ] 35
-দেৱ ৱৈশ্ৱানৰমৱ ৰুন্ধে য-ত্প্ৰযাজানূযাজান্ কুৰ্যাদ্ৱিকস্তি-স্সা যজ্ঞস্য দৰ্ৱিহোম-ঙ্কৰোতি যজ্ঞস্য প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ৰাষ্ট্ৰং-ৱৈঁ ৱৈশ্ৱানৰো ৱিণ্মৰুতো ৱৈশ্ৱানৰগ্ং হুত্ৱা মাৰুতান্ জুহোতি ৰাষ্ট্ৰ এৱ ৱিশমনু বদ্ধ্নাত্যুচ্চৈ-ৰ্ৱৈশ্ৱানৰস্যা-ঽঽ শ্ৰাৱযত্যুপাগ্ংশু মাৰুতান্ জুহোতি তস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰং-ৱিঁশমতি ৱদতি মাৰুতা ভৱন্তি মৰুতো ৱৈ দেৱানাং-ৱিঁশো দেৱৱিশেনৈৱাস্মৈ মনুষ্যৱিশ -মৱ ৰুন্ধে সপ্ত ভৱন্তি সপ্তগণা ৱৈ মৰুতো গণশ এৱ ৱিশমৱ ৰুন্ধে গণেন গণমনুদ্ৰুত্য জুহোতি ৱিশমেৱাস্মা অনুৱৰ্ত্মান-ঙ্কৰোতি ॥ 36 ॥
প্ৰাচীমনু প্ৰদিশ-ম্প্ৰেহি ৱিদ্ৱানিত্যাহ দেৱলোক-মেৱৈতযোপাৱৰ্ততে ক্ৰমদ্ধ্ৱমগ্নিনা নাক-মিত্যাহেমানেৱৈতযা লোকান্ ক্ৰমতে পৃথিৱ্যা অহমুদন্তৰিক্ষমা ঽৰুহমিত্যাহেমানেৱৈতযা লোকান্-থ্সমাৰোহতি সুৱৰ্যন্তো নাপেক্ষন্ত ইত্যাহ সুৱৰ্গমেৱৈতযা লোকমেত্যগ্নে প্ৰেহি [প্ৰেহি, প্ৰথমো] 30
প্ৰথমো দেৱযতা-মিত্যাহোভযেষ্ৱেৱৈতযা দেৱমনুষ্যেষু চক্ষুৰ্দধাতি পঞ্চভিৰধি ক্ৰামতি পাঙ্ক্তো যজ্ঞো যাৱানেৱ যজ্ঞস্তেন সহ সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি নক্তোষাসেতি পুৰো-ঽনুৱাক্যামন্ৱাহ প্ৰত্যা অগ্নে সহস্ৰাক্ষেত্যাহ সাহস্ৰঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজাপতেৰাপ্ত্যৈ তস্মৈ তে ৱিধেম ৱাজায স্ৱাহেত্যাহান্নং-ৱৈঁ ৱাজো-ঽন্ন-মেৱাৱ [ৱাজো-ঽন্ন-মেৱাৱ, ৰুন্ধে দদ্ধ্নঃ] 31
ৰুন্ধে দদ্ধ্নঃ পূৰ্ণামৌদুম্বৰীগ্ স্ৱযমাতৃণ্ণাযা-ঞ্জুহোত্যূৰ্গ্ৱৈ দদ্ধ্যূৰ্গুদুম্বৰো-ঽসৌ স্ৱযমাতৃণ্ণা ঽমুষ্যামেৱোৰ্জ-ন্দধাতি তস্মাদমুতো-ঽৰ্ৱাচীমূৰ্জমুপ জীৱামস্তিসৃভিঃ সাদযতি ত্ৰিৱৃদ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱাগ্নিস্ত-ম্প্ৰতিষ্ঠা-ঙ্গমযতি প্ৰেদ্ধো অগ্নে দীদিহি পুৰো ন ইত্যৌদুম্বৰীমা দধাত্যেষা ৱৈ সূৰ্মী কৰ্ণকাৱত্যেতযা হ স্ম [হ স্ম, ৱৈ] 32
ৱৈ দেৱা অসুৰাণাগ্ং শততৰ্হাগ্ স্তৃগ্ংহন্তি যদেতযা সমিধমাদধাতি ৱজ্ৰমেৱৈতচ্ছতঘ্নীং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যায প্ৰহৰতি স্তৃত্যা অছম্বট্কাৰং-ৱিঁধেম তে পৰমে জন্মন্নগ্ন ইতি ৱৈকঙ্কতীমা দধাতি ভা এৱাৱ ৰুন্ধে তাগ্ং সৱিতুৰ্ৱৰেণ্যস্য চিত্ৰামিতি শমীমযীগ্ং শান্ত্যা অগ্নিৰ্ৱা হ ৱা অগ্নিচিত-ন্দুহে-ঽগ্নিচিদ্ৱা-ঽগ্নি-ন্দুহে তাগ্ং [তাম্, সৱিতু-] 33
সৱিতু-ৰ্ৱৰেণ্যস্য চিত্ৰামিত্যাহৈষ ৱা অগ্নেৰ্দোহস্তমস্য কণ্ৱ এৱ শ্ৰাযসো-ঽৱে-ত্তেন হ স্মৈনগ্ং স দুহে যদেতযা সমিধ-মাদধাত্যগ্নিচিদেৱ তদগ্নি-ন্দুহে সপ্ত তে অগ্নে সমিধঃ সপ্তজিহ্ৱা ইত্যাহ সপ্তৈৱাস্য সাপ্তানি প্ৰীণাতি পূৰ্ণযা জুহোতি পূৰ্ণ ইৱ হি প্ৰজাপতিঃ প্ৰজাপতে- [প্ৰজাপতেঃ, আপ্ত্যৈ] 34
-ৰাপ্ত্যৈ ন্যূনযা জুহোতি ন্যূনাদ্ধি প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা অসৃজত প্ৰজানাগ্ং সৃষ্ট্যা অগ্নিৰ্দেৱেভ্যো নিলাযত স দিশো-ঽনু প্ৰা-ঽৱিশজ্জুহ্ৱন্মনসা দিশো দ্ধ্যাযে দ্দিগ্ভ্য এৱৈনমৱ ৰুন্ধে দদ্ধ্না পুৰস্তাজ্জুহোত্যা-জ্যেনোপৰিষ্টা-ত্তেজশ্চৈৱাস্মা ইন্দ্ৰিয-ঞ্চ সমীচী দধাতি দ্ৱাদশকপালো ৱৈশ্ৱানৰো ভৱতি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰো-ঽগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰ-স্সাক্ষা- [-ঽগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰ-স্সাক্ষাত্, এৱ ৱৈশ্ৱানৰমৱ] 35
-দেৱ ৱৈশ্ৱানৰমৱ ৰুন্ধে য-ত্প্ৰযাজানূযাজান্ কুৰ্যাদ্ৱিকস্তি-স্সা যজ্ঞস্য দৰ্ৱিহোম-ঙ্কৰোতি যজ্ঞস্য প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ৰাষ্ট্ৰং-ৱৈঁ ৱৈশ্ৱানৰো ৱিণ্মৰুতো ৱৈশ্ৱানৰগ্ং হুত্ৱা মাৰুতান্ জুহোতি ৰাষ্ট্ৰ এৱ ৱিশমনু বদ্ধ্নাত্যুচ্চৈ-ৰ্ৱৈশ্ৱানৰস্যা-ঽঽ শ্ৰাৱযত্যুপাগ্ংশু মাৰুতান্ জুহোতি তস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰং-ৱিঁশমতি ৱদতি মাৰুতা ভৱন্তি মৰুতো ৱৈ দেৱানাং-ৱিঁশো দেৱৱিশেনৈৱাস্মৈ মনুষ্যৱিশ -মৱ ৰুন্ধে সপ্ত ভৱন্তি সপ্তগণা ৱৈ মৰুতো গণশ এৱ ৱিশমৱ ৰুন্ধে গণেন গণমনুদ্ৰুত্য জুহোতি ৱিশমেৱাস্মা অনুৱৰ্ত্মান-ঙ্কৰোতি ॥ 36 ॥
(অগ্নে প্ৰেহ্য - ৱ - স্ম - দুহে তাং - প্ৰজাপতেঃ - সাক্ষান্ - মনুষ্যৱিশ - মেকৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 7)
ৱসোৰ্ধাৰা-ঞ্জুহোতি ৱসোৰ্মে ধাৰা-ঽসদিতি ৱা এষা হূযতে ঘৃতস্য ৱা এনমেষা ধাৰা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে পিন্ৱমানোপ তিষ্ঠত আজ্যেন জুহোতি তেজো ৱা আজ্য-ন্তেজো ৱসোৰ্ধাৰা তেজসৈৱাস্মৈ তেজো-ঽৱ ৰুন্ধে-ঽথো কামা ৱৈ ৱসোৰ্ধাৰা কামানেৱাৱ ৰুন্ধে য-ঙ্কামযেত প্ৰাণানস্যা-ঽন্নাদ্যং-ৱিঁ- [-ঽন্নাদ্যং-ৱিঁ, ছিন্দ্যামিতি] 37
-চ্ছিন্দ্যামিতি ৱিগ্ৰাহ-ন্তস্য জুহুযা-ত্প্ৰাণানেৱাস্যান্নাদ্যং-ৱিঁচ্ছিনত্তি য-ঙ্কামযেত প্ৰাণানস্যান্নাদ্যগ্ং স-ন্তনুযামিতি স-ন্ততা-ন্তস্য জুহুযা-ত্প্ৰাণানেৱাস্যান্নাদ্যগ্ং স-ন্তনোতি দ্ৱাদশ দ্ৱাদশানি জুহোতি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰেণৈ ৱাস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে ঽন্ন-ঞ্চ মে-ঽক্ষুচ্চ ম ইত্যাহৈ ত-দ্ৱা [ইত্যাহৈ ত-দ্ৱৈ, অন্নস্য ৰূপগ্ং] 38
অন্নস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱান্নমৱ ৰুন্ধে ঽগ্নিশ্চ ম আপশ্চ ম ইত্যাহৈষা ৱা অন্নস্য যোনি-স্সযোন্যেৱান্নমৱ ৰুন্ধে-ঽৰ্ধেন্দ্ৰাণি জুহোতি দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধে য-থ্সৰ্ৱেষা-মৰ্ধমিন্দ্ৰঃ প্ৰতি তস্মাদিন্দ্ৰো দেৱতানা-ম্ভূযিষ্ঠভাক্তম ইন্দ্ৰমুত্তৰমাহে-ন্দ্ৰিযমেৱাস্মি-ন্নুপৰিষ্টা-দ্দধাতি যজ্ঞাযুধানি জুহোতি যজ্ঞো [যজ্ঞঃ, ৱৈ যজ্ঞাযুধানি] 39
ৱৈ যজ্ঞাযুধানি যজ্ঞমেৱাৱ ৰুন্ধে-ঽথো এতদ্ৱৈ যজ্ঞস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ যজ্ঞমৱ ৰুন্ধে ঽৱভৃথশ্চ মে স্ৱগাকাৰশ্চ ম ইত্যাহ স্ৱগাকৃত্যা অগ্নিশ্চ মে ঘৰ্মশ্চ ম ইত্যাহৈত-দ্ৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চসস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চসমৱ ৰুন্ধ ঋক্চ মে সাম চ ম ইত্যাহৈ- [ম ইত্যাহ, এতদ্ৱৈ ছন্দসাগ্ং] 40
-তদ্ৱৈ ছন্দসাগ্ং ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ ছন্দাগ্স্যৱ ৰুন্ধে গৰ্ভাশ্চ মে ৱথ্সাশ্চ ম ইত্যাহৈত-দ্ৱৈ পশূনাগ্ং ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ পশূনৱ ৰুন্ধে কল্পান্ জুহোত্য কৢপ্তস্য কৢপ্ত্যৈ যুগ্মদযুজে জুহোতি মিথুনত্ৱাযো-ত্তৰাৱতী ভৱতো-ঽভিক্ৰান্ত্যা একা চ মে তিস্ৰশ্চ ম ইত্যাহ দেৱছন্দসং-ৱাঁ একা চ তিস্ৰশ্চ [তিস্ৰশ্চ, মনুষ্যছন্দস-ঞ্চতস্ৰশ্চা-ঽষ্টৌ] 41
মনুষ্যছন্দস-ঞ্চতস্ৰশ্চা-ঽষ্টৌ চ দেৱছন্দস-ঞ্চৈৱ মনুষ্য ছন্দসঞ্চা-ঽৱ ৰুন্ধ আ ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ং শতো জুহোতি ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতা দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধ আ-ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশতো জুহোত্যষ্টাচত্ৱাৰিগ্ং-শদক্ষৰা জগতী জাগতাঃ পশৱো জগত্যৈৱাস্মৈ পশূনৱ ৰুন্ধে ৱাজশ্চ প্ৰসৱশ্চেতি দ্ৱাদশ-ঞ্জুহোতি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ 42 ॥
ৱসোৰ্ধাৰা-ঞ্জুহোতি ৱসোৰ্মে ধাৰা-ঽসদিতি ৱা এষা হূযতে ঘৃতস্য ৱা এনমেষা ধাৰা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে পিন্ৱমানোপ তিষ্ঠত আজ্যেন জুহোতি তেজো ৱা আজ্য-ন্তেজো ৱসোৰ্ধাৰা তেজসৈৱাস্মৈ তেজো-ঽৱ ৰুন্ধে-ঽথো কামা ৱৈ ৱসোৰ্ধাৰা কামানেৱাৱ ৰুন্ধে য-ঙ্কামযেত প্ৰাণানস্যা-ঽন্নাদ্যং-ৱিঁ- [-ঽন্নাদ্যং-ৱিঁ, ছিন্দ্যামিতি] 37
-চ্ছিন্দ্যামিতি ৱিগ্ৰাহ-ন্তস্য জুহুযা-ত্প্ৰাণানেৱাস্যান্নাদ্যং-ৱিঁচ্ছিনত্তি য-ঙ্কামযেত প্ৰাণানস্যান্নাদ্যগ্ং স-ন্তনুযামিতি স-ন্ততা-ন্তস্য জুহুযা-ত্প্ৰাণানেৱাস্যান্নাদ্যগ্ং স-ন্তনোতি দ্ৱাদশ দ্ৱাদশানি জুহোতি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰেণৈ ৱাস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে ঽন্ন-ঞ্চ মে-ঽক্ষুচ্চ ম ইত্যাহৈ ত-দ্ৱা [ইত্যাহৈ ত-দ্ৱৈ, অন্নস্য ৰূপগ্ং] 38
অন্নস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱান্নমৱ ৰুন্ধে ঽগ্নিশ্চ ম আপশ্চ ম ইত্যাহৈষা ৱা অন্নস্য যোনি-স্সযোন্যেৱান্নমৱ ৰুন্ধে-ঽৰ্ধেন্দ্ৰাণি জুহোতি দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধে য-থ্সৰ্ৱেষা-মৰ্ধমিন্দ্ৰঃ প্ৰতি তস্মাদিন্দ্ৰো দেৱতানা-ম্ভূযিষ্ঠভাক্তম ইন্দ্ৰমুত্তৰমাহে-ন্দ্ৰিযমেৱাস্মি-ন্নুপৰিষ্টা-দ্দধাতি যজ্ঞাযুধানি জুহোতি যজ্ঞো [যজ্ঞঃ, ৱৈ যজ্ঞাযুধানি] 39
ৱৈ যজ্ঞাযুধানি যজ্ঞমেৱাৱ ৰুন্ধে-ঽথো এতদ্ৱৈ যজ্ঞস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ যজ্ঞমৱ ৰুন্ধে ঽৱভৃথশ্চ মে স্ৱগাকাৰশ্চ ম ইত্যাহ স্ৱগাকৃত্যা অগ্নিশ্চ মে ঘৰ্মশ্চ ম ইত্যাহৈত-দ্ৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চসস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ ব্ৰহ্মৱৰ্চসমৱ ৰুন্ধ ঋক্চ মে সাম চ ম ইত্যাহৈ- [ম ইত্যাহ, এতদ্ৱৈ ছন্দসাগ্ং] 40
-তদ্ৱৈ ছন্দসাগ্ং ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ ছন্দাগ্স্যৱ ৰুন্ধে গৰ্ভাশ্চ মে ৱথ্সাশ্চ ম ইত্যাহৈত-দ্ৱৈ পশূনাগ্ং ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ পশূনৱ ৰুন্ধে কল্পান্ জুহোত্য কৢপ্তস্য কৢপ্ত্যৈ যুগ্মদযুজে জুহোতি মিথুনত্ৱাযো-ত্তৰাৱতী ভৱতো-ঽভিক্ৰান্ত্যা একা চ মে তিস্ৰশ্চ ম ইত্যাহ দেৱছন্দসং-ৱাঁ একা চ তিস্ৰশ্চ [তিস্ৰশ্চ, মনুষ্যছন্দস-ঞ্চতস্ৰশ্চা-ঽষ্টৌ] 41
মনুষ্যছন্দস-ঞ্চতস্ৰশ্চা-ঽষ্টৌ চ দেৱছন্দস-ঞ্চৈৱ মনুষ্য ছন্দসঞ্চা-ঽৱ ৰুন্ধ আ ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ং শতো জুহোতি ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশদ্ৱৈ দেৱতা দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধ আ-ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশতো জুহোত্যষ্টাচত্ৱাৰিগ্ং-শদক্ষৰা জগতী জাগতাঃ পশৱো জগত্যৈৱাস্মৈ পশূনৱ ৰুন্ধে ৱাজশ্চ প্ৰসৱশ্চেতি দ্ৱাদশ-ঞ্জুহোতি দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰ-স্সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি ॥ 42 ॥
(ৱি - ৱৈ - যজ্ঞঃ-সাম চ ম ইত্যাহ - চ তিস্ৰ - শ্চৈকান্ন পঞ্চাশচ্চ) (অ. 8)
অগ্নিৰ্দেৱেভ্যো ঽপাক্ৰাম-দ্ভাগধেযমিচ্ছমানস্ত-ন্দেৱা অব্ৰুৱন্নুপ ন আ ৱৰ্তস্ৱ হৱ্য-ন্নো ৱহেতি সো-ঽব্ৰৱী-দ্ৱৰং-ৱৃঁণৈ মহ্যমেৱ ৱাজপ্ৰসৱীয-ঞ্জুহৱন্নিতি তস্মাদগ্নযে ৱাজপ্ৰসৱীয-ঞ্জুহ্ৱতি য-দ্ৱাজপ্ৰসৱীয-ঞ্জুহোত্যগ্নিমেৱ ত-দ্ভাগধেযেন সমৰ্ধযত্যথো অভিষেক এৱাস্য স চতুৰ্দশভিৰ্জুহোতি সপ্ত গ্ৰাম্যা ওষধয-স্সপ্তা- [ওষধয-স্সপ্ত, অৰণ্যা উভযীষা-] 43
-ঽঽৰণ্যা উভযীষা-মৱৰুদ্ধ্যা অন্নস্যান্নস্য জুহোত্যন্নস্যান্নস্যা-ৱৰুদ্ধ্যা ঔদুম্বৰেণ স্ৰুৱেণ জুহোত্যূৰ্গ্ৱা উদুম্বৰ ঊৰ্গন্নমূৰ্জৈৱাস্মা ঊৰ্জমন্নমৱ ৰুন্ধে ঽগ্নিৰ্ৱৈ দেৱানা-মভিষিক্তো-ঽগ্নিচি-ন্মনুষ্যাণা-ন্তস্মাদগ্নিচি-দ্ৱৰ্ষতি ন ধাৱেদৱৰুদ্ধগ্গ্ হ্যস্যা-ন্নমন্নমিৱ খলু ৱৈ ৱৰ্ষং-যঁদ্ধাৱে-দন্নাদ্যাদ্ধাৱে-দুপাৱৰ্তেতা-ঽন্নাদ্য-মেৱা-ঽভ্যু- [-ঽন্নাদ্য-মেৱা-ঽভি, উপাৱৰ্ততে] 44
-পাৱৰ্ততে নক্তোষাসেতি কৃষ্ণাযৈ শ্ৱেতৱথ্সাযৈ পযসা জুহোত্যহ্নৈৱাস্মৈ ৰাত্ৰি-ম্প্ৰদাপযতি ৰাত্ৰিযা-ঽহৰহোৰাত্ৰে এৱাস্মৈ প্ৰত্তে কামমন্নাদ্য-ন্দুহাতে ৰাষ্ট্ৰভৃতো জুহোতি ৰাষ্ট্ৰমেৱাৱ ৰুন্ধে ষড্ভিৰ্জুহোতি ষড্ৱা ঋতৱ ঋতুষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ভুৱনস্য পত ইতি ৰথমুখে পঞ্চা-ঽঽহুতীৰ্জুহোতি ৱজ্ৰো ৱৈ ৰথো ৱজ্ৰেণৈৱ দিশো- [ৱজ্ৰেণৈৱ দিশঃ, অভি জযত্যগ্নিচিতগ্ং] 45
-ঽভি জযত্যগ্নিচিতগ্ং হ ৱা অমুষ্মিন্ ঁলোকে ৱাতো-ঽভি পৱতে ৱাতনামানি জুহোত্যভ্যেৱৈন-মমুষ্মিন্ ঁলোকে ৱাতঃ পৱতে ত্ৰীণি জুহোতি ত্ৰয ইমে লোকা এভ্য এৱ লোকেভ্যো ৱাতমৱ ৰুন্ধে সমুদ্ৰো-ঽসি নভস্ৱানিত্যাহৈতদ্ৱৈ ৱাতস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ ৱাতমৱ ৰুন্ধে ঽঞ্জলিনা জুহোতি ন হ্যেতেষামন্যথা ঽঽহুতিৰৱকল্পতে ॥ 46 ॥
অগ্নিৰ্দেৱেভ্যো ঽপাক্ৰাম-দ্ভাগধেযমিচ্ছমানস্ত-ন্দেৱা অব্ৰুৱন্নুপ ন আ ৱৰ্তস্ৱ হৱ্য-ন্নো ৱহেতি সো-ঽব্ৰৱী-দ্ৱৰং-ৱৃঁণৈ মহ্যমেৱ ৱাজপ্ৰসৱীয-ঞ্জুহৱন্নিতি তস্মাদগ্নযে ৱাজপ্ৰসৱীয-ঞ্জুহ্ৱতি য-দ্ৱাজপ্ৰসৱীয-ঞ্জুহোত্যগ্নিমেৱ ত-দ্ভাগধেযেন সমৰ্ধযত্যথো অভিষেক এৱাস্য স চতুৰ্দশভিৰ্জুহোতি সপ্ত গ্ৰাম্যা ওষধয-স্সপ্তা- [ওষধয-স্সপ্ত, অৰণ্যা উভযীষা-] 43
-ঽঽৰণ্যা উভযীষা-মৱৰুদ্ধ্যা অন্নস্যান্নস্য জুহোত্যন্নস্যান্নস্যা-ৱৰুদ্ধ্যা ঔদুম্বৰেণ স্ৰুৱেণ জুহোত্যূৰ্গ্ৱা উদুম্বৰ ঊৰ্গন্নমূৰ্জৈৱাস্মা ঊৰ্জমন্নমৱ ৰুন্ধে ঽগ্নিৰ্ৱৈ দেৱানা-মভিষিক্তো-ঽগ্নিচি-ন্মনুষ্যাণা-ন্তস্মাদগ্নিচি-দ্ৱৰ্ষতি ন ধাৱেদৱৰুদ্ধগ্গ্ হ্যস্যা-ন্নমন্নমিৱ খলু ৱৈ ৱৰ্ষং-যঁদ্ধাৱে-দন্নাদ্যাদ্ধাৱে-দুপাৱৰ্তেতা-ঽন্নাদ্য-মেৱা-ঽভ্যু- [-ঽন্নাদ্য-মেৱা-ঽভি, উপাৱৰ্ততে] 44
-পাৱৰ্ততে নক্তোষাসেতি কৃষ্ণাযৈ শ্ৱেতৱথ্সাযৈ পযসা জুহোত্যহ্নৈৱাস্মৈ ৰাত্ৰি-ম্প্ৰদাপযতি ৰাত্ৰিযা-ঽহৰহোৰাত্ৰে এৱাস্মৈ প্ৰত্তে কামমন্নাদ্য-ন্দুহাতে ৰাষ্ট্ৰভৃতো জুহোতি ৰাষ্ট্ৰমেৱাৱ ৰুন্ধে ষড্ভিৰ্জুহোতি ষড্ৱা ঋতৱ ঋতুষ্ৱেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ভুৱনস্য পত ইতি ৰথমুখে পঞ্চা-ঽঽহুতীৰ্জুহোতি ৱজ্ৰো ৱৈ ৰথো ৱজ্ৰেণৈৱ দিশো- [ৱজ্ৰেণৈৱ দিশঃ, অভি জযত্যগ্নিচিতগ্ং] 45
-ঽভি জযত্যগ্নিচিতগ্ং হ ৱা অমুষ্মিন্ ঁলোকে ৱাতো-ঽভি পৱতে ৱাতনামানি জুহোত্যভ্যেৱৈন-মমুষ্মিন্ ঁলোকে ৱাতঃ পৱতে ত্ৰীণি জুহোতি ত্ৰয ইমে লোকা এভ্য এৱ লোকেভ্যো ৱাতমৱ ৰুন্ধে সমুদ্ৰো-ঽসি নভস্ৱানিত্যাহৈতদ্ৱৈ ৱাতস্য ৰূপগ্ং ৰূপেণৈৱ ৱাতমৱ ৰুন্ধে ঽঞ্জলিনা জুহোতি ন হ্যেতেষামন্যথা ঽঽহুতিৰৱকল্পতে ॥ 46 ॥
(ওষধয-স্সপ্তা - ভি - দিশো - ঽন্যথা - দ্ৱে চ) (অ. 9)
সুৱৰ্গায ৱৈ লোকায দেৱৰথো যুজ্যতে যত্ৰাকূতায মনুষ্যৰথ এষ খলু ৱৈ দেৱৰথো যদগ্নিৰগ্নিং-যুঁনজ্মি শৱসা ঘৃতেনেত্যাহ যুনক্ত্যেৱৈনগ্ং স এনং-যুঁক্ত-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমভি ৱহতি য-থ্সৰ্ৱাভিঃ পঞ্চভি-ৰ্যুঞ্জ্যা-দ্যুক্তো-ঽস্যা-ঽগ্নিঃ প্ৰচ্যুত-স্স্যাদপ্ৰতিষ্ঠিতা আহুতয-স্স্যুৰপ্ৰতিষ্ঠিতা-স্স্তোমা অপ্ৰতিষ্ঠিতান্যুক্থানি তিসৃভিঃ প্ৰাতস্সৱনে-ঽভি মৃশতি ত্ৰিৱৃ- [ত্ৰিৱৃত্, ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱা-] 47
-দ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱা-গ্নিস্তং-যুঁনক্তি যথা-ঽনসি যুক্ত আধীযত এৱমেৱ ত-ত্প্ৰত্যাহুতযস্তিষ্ঠন্তি প্ৰতি স্তোমাঃ প্ৰত্যুক্থানি যজ্ঞাযজ্ঞিযস্য স্তোত্ৰে দ্ৱাভ্যামভি মৃশত্যেতাৱান্ ৱৈ যজ্ঞো যাৱানগ্নিষ্টোমো ভূমা ত্ৱা অস্যাত ঊৰ্ধ্ৱঃ ক্ৰিযতে যাৱানেৱ যজ্ঞস্তমন্ততো ঽন্ৱাৰোহতি দ্ৱাভ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যা একযা-ঽপ্ৰস্তুত-ম্ভৱত্যথা- [-ঽপ্ৰস্তুত-ম্ভৱত্যথ, অভি মৃশত্যুপৈন-] 48
-ঽভি মৃশত্যুপৈন-মুত্তৰো যজ্ঞো নমত্যথো সন্তত্যৈ প্ৰ ৱা এষো-ঽস্মাল্লোকা-চ্চ্যৱতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে ন ৱা এতস্যানিষ্টক আহুতিৰৱ কল্পতে যাং-ৱাঁ এষো-ঽনিষ্টক আহুতি-ঞ্জুহোতি স্ৰৱতি ৱৈ সা তাগ্ স্ৰৱন্তীং-যঁজ্ঞো-ঽনু পৰা ভৱতি যজ্ঞং-যঁজমানো য-ত্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত আহুতীনা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ প্ৰত্যাহুতযস্তিষ্ঠন্তি [প্ৰত্যাহুতযস্তিষ্ঠন্তি, ন যজ্ঞঃ] 49
ন যজ্ঞঃ পৰাভৱতি ন যজমানো ঽষ্টাৱুপ দধাত্যষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী গাযত্ৰেণৈৱৈন-ঞ্ছন্দসা চিনুতে যদেকাদশ ত্ৰৈষ্টুভেন য-দ্দ্ৱাদশ জাগতেন ছন্দোভিৰেৱৈন-ঞ্চিনুতে নপাত্কো ৱৈনামৈষো-ঽগ্নিৰ্য-ত্পুনশ্চিতিৰ্য এৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত আ তৃতীযা-ত্পুৰুষাদন্নমত্তি যথা ৱৈ পুনৰাধেয এৱ-ম্পুনশ্চিতিৰ্যো-ঽ-গ্ন্যাধেযেন ন- [-গ্ন্যাধেযেন ন, ঋধ্নোতি স] 50
-ৰ্ধ্নোতি স পুনৰাধেযমা ধত্তে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা নৰ্ধ্নোতি স পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুতে য-ত্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত ঋদ্ধ্যা অথো খল্ৱাহুৰ্ন চেতৱ্যেতি ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নিৰ্যথা ৱ্যাঘ্ৰগ্ং সুপ্ত-ম্বোধযতি তাদৃগেৱ তদথো খল্ৱাহুশ্চেতৱ্যেতি যথা ৱসীযাগ্ংস-ম্ভাগধেযেন বোধযতি তাদৃগেৱ তন্মনুৰগ্নিমচিনুত তেন না-ঽঽৰ্ধ্নোথ্স এতা-ম্পুনশ্চিতিমপশ্য-ত্তামচিনুত তযা ৱৈ স আৰ্ধ্নোদ্য-ত্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত ঋদ্ধ্যৈ ॥ 51 ॥
সুৱৰ্গায ৱৈ লোকায দেৱৰথো যুজ্যতে যত্ৰাকূতায মনুষ্যৰথ এষ খলু ৱৈ দেৱৰথো যদগ্নিৰগ্নিং-যুঁনজ্মি শৱসা ঘৃতেনেত্যাহ যুনক্ত্যেৱৈনগ্ং স এনং-যুঁক্ত-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমভি ৱহতি য-থ্সৰ্ৱাভিঃ পঞ্চভি-ৰ্যুঞ্জ্যা-দ্যুক্তো-ঽস্যা-ঽগ্নিঃ প্ৰচ্যুত-স্স্যাদপ্ৰতিষ্ঠিতা আহুতয-স্স্যুৰপ্ৰতিষ্ঠিতা-স্স্তোমা অপ্ৰতিষ্ঠিতান্যুক্থানি তিসৃভিঃ প্ৰাতস্সৱনে-ঽভি মৃশতি ত্ৰিৱৃ- [ত্ৰিৱৃত্, ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱা-] 47
-দ্ৱা অগ্নিৰ্যাৱানেৱা-গ্নিস্তং-যুঁনক্তি যথা-ঽনসি যুক্ত আধীযত এৱমেৱ ত-ত্প্ৰত্যাহুতযস্তিষ্ঠন্তি প্ৰতি স্তোমাঃ প্ৰত্যুক্থানি যজ্ঞাযজ্ঞিযস্য স্তোত্ৰে দ্ৱাভ্যামভি মৃশত্যেতাৱান্ ৱৈ যজ্ঞো যাৱানগ্নিষ্টোমো ভূমা ত্ৱা অস্যাত ঊৰ্ধ্ৱঃ ক্ৰিযতে যাৱানেৱ যজ্ঞস্তমন্ততো ঽন্ৱাৰোহতি দ্ৱাভ্যা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যা একযা-ঽপ্ৰস্তুত-ম্ভৱত্যথা- [-ঽপ্ৰস্তুত-ম্ভৱত্যথ, অভি মৃশত্যুপৈন-] 48
-ঽভি মৃশত্যুপৈন-মুত্তৰো যজ্ঞো নমত্যথো সন্তত্যৈ প্ৰ ৱা এষো-ঽস্মাল্লোকা-চ্চ্যৱতে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে ন ৱা এতস্যানিষ্টক আহুতিৰৱ কল্পতে যাং-ৱাঁ এষো-ঽনিষ্টক আহুতি-ঞ্জুহোতি স্ৰৱতি ৱৈ সা তাগ্ স্ৰৱন্তীং-যঁজ্ঞো-ঽনু পৰা ভৱতি যজ্ঞং-যঁজমানো য-ত্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত আহুতীনা-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ প্ৰত্যাহুতযস্তিষ্ঠন্তি [প্ৰত্যাহুতযস্তিষ্ঠন্তি, ন যজ্ঞঃ] 49
ন যজ্ঞঃ পৰাভৱতি ন যজমানো ঽষ্টাৱুপ দধাত্যষ্টাক্ষৰা গাযত্ৰী গাযত্ৰেণৈৱৈন-ঞ্ছন্দসা চিনুতে যদেকাদশ ত্ৰৈষ্টুভেন য-দ্দ্ৱাদশ জাগতেন ছন্দোভিৰেৱৈন-ঞ্চিনুতে নপাত্কো ৱৈনামৈষো-ঽগ্নিৰ্য-ত্পুনশ্চিতিৰ্য এৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত আ তৃতীযা-ত্পুৰুষাদন্নমত্তি যথা ৱৈ পুনৰাধেয এৱ-ম্পুনশ্চিতিৰ্যো-ঽ-গ্ন্যাধেযেন ন- [-গ্ন্যাধেযেন ন, ঋধ্নোতি স] 50
-ৰ্ধ্নোতি স পুনৰাধেযমা ধত্তে যো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা নৰ্ধ্নোতি স পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুতে য-ত্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত ঋদ্ধ্যা অথো খল্ৱাহুৰ্ন চেতৱ্যেতি ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নিৰ্যথা ৱ্যাঘ্ৰগ্ং সুপ্ত-ম্বোধযতি তাদৃগেৱ তদথো খল্ৱাহুশ্চেতৱ্যেতি যথা ৱসীযাগ্ংস-ম্ভাগধেযেন বোধযতি তাদৃগেৱ তন্মনুৰগ্নিমচিনুত তেন না-ঽঽৰ্ধ্নোথ্স এতা-ম্পুনশ্চিতিমপশ্য-ত্তামচিনুত তযা ৱৈ স আৰ্ধ্নোদ্য-ত্পুনশ্চিতি-ঞ্চিনুত ঋদ্ধ্যৈ ॥ 51 ॥
(ত্ৰিৱৃ-দথ-তিষ্ঠ-ন্ত্যগ্ন্যাধেযেন না-চিনুত-সপ্তদশ- চ) (অ. 10)
ছন্দশ্চিত-ঞ্চিন্ৱীত পশুকামঃ পশৱো ৱৈ ছন্দাগ্ংসি পশুমানেৱ ভৱতি শ্যেনচিত-ঞ্চিন্ৱীত সুৱৰ্গকাম-শ্শ্যেনো ৱৈ ৱযসা-ম্পতিষ্ঠ-শ্শ্যেন এৱ ভূত্ৱা সুৱৰ্গং-লোঁক-ম্পততি কঙ্কচিত-ঞ্চিন্ৱীত যঃ কামযেত শীৰ্ষণ্ৱানমুষ্মিন্ ঁলোকে স্যামিতি শীৰ্ষণ্ৱানেৱা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱত্যলজচিত-ঞ্চিন্ৱীত চতুস্সীত-ম্প্ৰতিষ্ঠাকামশ্চতস্ৰো দিশো দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি প্ৰৌগচিত-ঞ্চিন্ৱীত ভ্ৰাতৃৱ্যৱা-ন্প্ৰৈ- [ভ্ৰাতৃৱ্যৱা-ন্প্ৰ, এৱ ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদত] 52
-ৱ ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদত উভযতঃ প্ৰৌগ-ঞ্চিন্ৱীতযঃ কামযেত প্ৰজাতা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদেয প্ৰতি জনিষ্যমাণানিতি প্ৰৈৱ জাতা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদতে প্ৰতি জনিষ্যমাণা-ন্ৰথচক্ৰচিত-ঞ্চিন্ৱীত ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্ ৱজ্ৰো ৱৈ ৰথো ৱজ্ৰমেৱ ভ্ৰাতৃৱ্যেভ্যঃ প্ৰহৰতি দ্ৰোণচিত-ঞ্চিন্ৱীতান্নকামো দ্ৰোণে ৱা অন্ন-ম্ভ্ৰিযতে সযোন্যেৱান্নমৱ ৰুন্ধে সমূহ্য-ঞ্চিন্ৱীত পশুকামঃ পশুমানেৱ ভৱতি [পশুমানেৱ ভৱতি, পৰিচায্য-ঞ্চিন্ৱীত] 53
পৰিচায্য-ঞ্চিন্ৱীত গ্ৰামকামো গ্ৰাম্যেৱ ভৱতি শ্মশানচিত-ঞ্চিন্ৱীত যঃ কামযেত পিতৃলোক ঋদ্ধ্নুযামিতি পিতৃলোক এৱৰ্ধ্নোতি ৱিশ্ৱামিত্ৰজমদগ্নী ৱসিষ্ঠেনা-ঽস্পৰ্ধেতাগ্ং স এতা জমদগ্নিৰ্ৱিহৱ্যা অপশ্য-ত্তা উপাধত্ত তাভিৰ্ৱৈ স ৱসিষ্ঠস্যেন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমৱৃঙ্ক্ত য-দ্ৱিহৱ্যা উপদধাতীন্দ্ৰিযমেৱ তাভিৰ্ৱীৰ্যং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে হোতুৰ্ধিষ্ণিয উপ দধাতি যজমানাযতনং-ৱৈঁ [ ] 54
হোতা স্ৱ এৱাস্মা আযতন ইন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমৱ ৰুন্ধে দ্ৱাদশোপ দধাতি দ্ৱাদশাক্ষৰা জগতী জাগতাঃ পশৱো জগত্যৈৱাস্মৈ পশূনৱ ৰুন্ধে ঽষ্টাৱষ্টাৱন্যেষু ধিষ্ণিযেষূপ দধাত্যষ্টাশফাঃ পশৱঃ পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ষণ্মাৰ্জালীযে ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতৱঃ খলু ৱৈ দেৱাঃ পিতৰ ঋতূনেৱ দেৱা-ন্পিতৄ-ন্প্ৰীণাতি ॥ 55 ॥
ছন্দশ্চিত-ঞ্চিন্ৱীত পশুকামঃ পশৱো ৱৈ ছন্দাগ্ংসি পশুমানেৱ ভৱতি শ্যেনচিত-ঞ্চিন্ৱীত সুৱৰ্গকাম-শ্শ্যেনো ৱৈ ৱযসা-ম্পতিষ্ঠ-শ্শ্যেন এৱ ভূত্ৱা সুৱৰ্গং-লোঁক-ম্পততি কঙ্কচিত-ঞ্চিন্ৱীত যঃ কামযেত শীৰ্ষণ্ৱানমুষ্মিন্ ঁলোকে স্যামিতি শীৰ্ষণ্ৱানেৱা-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে ভৱত্যলজচিত-ঞ্চিন্ৱীত চতুস্সীত-ম্প্ৰতিষ্ঠাকামশ্চতস্ৰো দিশো দিক্ষ্ৱেৱ প্ৰতি তিষ্ঠতি প্ৰৌগচিত-ঞ্চিন্ৱীত ভ্ৰাতৃৱ্যৱা-ন্প্ৰৈ- [ভ্ৰাতৃৱ্যৱা-ন্প্ৰ, এৱ ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদত] 52
-ৱ ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদত উভযতঃ প্ৰৌগ-ঞ্চিন্ৱীতযঃ কামযেত প্ৰজাতা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদেয প্ৰতি জনিষ্যমাণানিতি প্ৰৈৱ জাতা-ন্ভ্ৰাতৃৱ্যা-ন্নুদতে প্ৰতি জনিষ্যমাণা-ন্ৰথচক্ৰচিত-ঞ্চিন্ৱীত ভ্ৰাতৃৱ্যৱান্ ৱজ্ৰো ৱৈ ৰথো ৱজ্ৰমেৱ ভ্ৰাতৃৱ্যেভ্যঃ প্ৰহৰতি দ্ৰোণচিত-ঞ্চিন্ৱীতান্নকামো দ্ৰোণে ৱা অন্ন-ম্ভ্ৰিযতে সযোন্যেৱান্নমৱ ৰুন্ধে সমূহ্য-ঞ্চিন্ৱীত পশুকামঃ পশুমানেৱ ভৱতি [পশুমানেৱ ভৱতি, পৰিচায্য-ঞ্চিন্ৱীত] 53
পৰিচায্য-ঞ্চিন্ৱীত গ্ৰামকামো গ্ৰাম্যেৱ ভৱতি শ্মশানচিত-ঞ্চিন্ৱীত যঃ কামযেত পিতৃলোক ঋদ্ধ্নুযামিতি পিতৃলোক এৱৰ্ধ্নোতি ৱিশ্ৱামিত্ৰজমদগ্নী ৱসিষ্ঠেনা-ঽস্পৰ্ধেতাগ্ং স এতা জমদগ্নিৰ্ৱিহৱ্যা অপশ্য-ত্তা উপাধত্ত তাভিৰ্ৱৈ স ৱসিষ্ঠস্যেন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমৱৃঙ্ক্ত য-দ্ৱিহৱ্যা উপদধাতীন্দ্ৰিযমেৱ তাভিৰ্ৱীৰ্যং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে হোতুৰ্ধিষ্ণিয উপ দধাতি যজমানাযতনং-ৱৈঁ [ ] 54
হোতা স্ৱ এৱাস্মা আযতন ইন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমৱ ৰুন্ধে দ্ৱাদশোপ দধাতি দ্ৱাদশাক্ষৰা জগতী জাগতাঃ পশৱো জগত্যৈৱাস্মৈ পশূনৱ ৰুন্ধে ঽষ্টাৱষ্টাৱন্যেষু ধিষ্ণিযেষূপ দধাত্যষ্টাশফাঃ পশৱঃ পশূনেৱাৱ ৰুন্ধে ষণ্মাৰ্জালীযে ষ-ড্ৱা ঋতৱ ঋতৱঃ খলু ৱৈ দেৱাঃ পিতৰ ঋতূনেৱ দেৱা-ন্পিতৄ-ন্প্ৰীণাতি ॥ 55 ॥
(প্ৰ - ভৱতি - যজমানাযতনং-ৱাঁ - অষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 11)
পৱস্ৱ ৱাজসাতয ইত্যনুষ্টু-ক্প্ৰতিপদ্ভৱতি তিৰ্সো-ঽনুষ্টুভশ্চতস্ৰো গাযত্ৰিযো য-ত্তিস্ৰো-ঽনুষ্টুভ-স্তস্মা-দশ্ৱস্ত্ৰিভিস্তিষ্ঠগ্গ্ স্তিষ্ঠতি যচ্চতস্ৰো গাযত্ৰিযস্তস্মা-থ্সৰ্ৱাগ্ শ্চতুৰঃ পদঃ প্ৰতিদধ-ত্পলাযতে পৰমা ৱা এষা ছন্দসাং-যঁদনুষ্টু-ক্পৰমশ্চতুষ্টোম-স্স্তোমানা-ম্পৰমস্ত্ৰিৰাত্ৰো যজ্ঞানা-ম্পৰমো-ঽশ্ৱঃ পশূনা-ম্পৰমেণৈৱৈন-ম্পৰমতা-ঙ্গমযত্যেকৱিগ্ংশ-মহৰ্ভৱতি [-মহৰ্ভৱতি, যস্মিন্নশ্ৱ] 56
যস্মিন্নশ্ৱ আলভ্যতে দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱস্ত্ৰয ইমে লোকা অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশ এষ প্ৰজাপতিঃ প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱস্তমেৱ সাক্ষাদৃদ্ধ্নোতি শক্ৱৰযঃ পৃষ্ঠ-ম্ভৱন্ত্যন্-যদন্য-চ্ছন্দো-ঽন্যেন্যে ৱা এতে পশৱ আ লভ্যন্ত উতেৱ গ্ৰাম্যা উতেৱা-ঽঽৰণ্যা যচ্ছক্ৱৰযঃ পৃষ্ঠ-ম্ভৱন্ত্যশ্ৱস্য সৰ্ৱত্ৱায পাৰ্থুৰশ্ম-ম্ব্ৰহ্মসাম-ম্ভৱতি ৰশ্মিনা ৱা অশ্ৱো [ৰশ্মিনা ৱা অশ্ৱঃ, যত ঈশ্ৱৰো] 57
যত ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱো-ঽযতো-ঽপ্ৰতিষ্ঠিতঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোৰ্য-ত্পাৰ্থুৰশ্ম-ম্ব্ৰহ্মসাম-ম্ভৱত্যশ্ৱস্য যত্যৈ ধৃত্যৈ সঙ্কৃত্যচ্ছাৱাকসাম-ম্ভৱত্যুথ্সন্নযজ্ঞো ৱা এষ যদশ্ৱমেধঃ কস্তদ্ৱেদেত্যাহুৰ্যদি সৰ্ৱো ৱা ক্ৰিযতে ন ৱা সৰ্ৱ ইতি য-থ্সঙ্কৃত্যচ্ছাৱাকসাম-ম্ভৱত্যশ্ৱস্য সৰ্ৱত্ৱায পৰ্যাপ্ত্যা অনন্তৰাযায সৰ্ৱস্তোমো-ঽতিৰাত্ৰ উত্তমমহৰ্ভৱতি সৰ্ৱস্যা-ঽঽপ্ত্যৈ সৰ্ৱস্য জিত্যৈ সৰ্ৱমেৱ তেনা-ঽঽপ্নোতি সৰ্ৱ-ঞ্জযতি ॥ 58 ॥
পৱস্ৱ ৱাজসাতয ইত্যনুষ্টু-ক্প্ৰতিপদ্ভৱতি তিৰ্সো-ঽনুষ্টুভশ্চতস্ৰো গাযত্ৰিযো য-ত্তিস্ৰো-ঽনুষ্টুভ-স্তস্মা-দশ্ৱস্ত্ৰিভিস্তিষ্ঠগ্গ্ স্তিষ্ঠতি যচ্চতস্ৰো গাযত্ৰিযস্তস্মা-থ্সৰ্ৱাগ্ শ্চতুৰঃ পদঃ প্ৰতিদধ-ত্পলাযতে পৰমা ৱা এষা ছন্দসাং-যঁদনুষ্টু-ক্পৰমশ্চতুষ্টোম-স্স্তোমানা-ম্পৰমস্ত্ৰিৰাত্ৰো যজ্ঞানা-ম্পৰমো-ঽশ্ৱঃ পশূনা-ম্পৰমেণৈৱৈন-ম্পৰমতা-ঙ্গমযত্যেকৱিগ্ংশ-মহৰ্ভৱতি [-মহৰ্ভৱতি, যস্মিন্নশ্ৱ] 56
যস্মিন্নশ্ৱ আলভ্যতে দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱস্ত্ৰয ইমে লোকা অসাৱাদিত্য একৱিগ্ংশ এষ প্ৰজাপতিঃ প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱস্তমেৱ সাক্ষাদৃদ্ধ্নোতি শক্ৱৰযঃ পৃষ্ঠ-ম্ভৱন্ত্যন্-যদন্য-চ্ছন্দো-ঽন্যেন্যে ৱা এতে পশৱ আ লভ্যন্ত উতেৱ গ্ৰাম্যা উতেৱা-ঽঽৰণ্যা যচ্ছক্ৱৰযঃ পৃষ্ঠ-ম্ভৱন্ত্যশ্ৱস্য সৰ্ৱত্ৱায পাৰ্থুৰশ্ম-ম্ব্ৰহ্মসাম-ম্ভৱতি ৰশ্মিনা ৱা অশ্ৱো [ৰশ্মিনা ৱা অশ্ৱঃ, যত ঈশ্ৱৰো] 57
যত ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱো-ঽযতো-ঽপ্ৰতিষ্ঠিতঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোৰ্য-ত্পাৰ্থুৰশ্ম-ম্ব্ৰহ্মসাম-ম্ভৱত্যশ্ৱস্য যত্যৈ ধৃত্যৈ সঙ্কৃত্যচ্ছাৱাকসাম-ম্ভৱত্যুথ্সন্নযজ্ঞো ৱা এষ যদশ্ৱমেধঃ কস্তদ্ৱেদেত্যাহুৰ্যদি সৰ্ৱো ৱা ক্ৰিযতে ন ৱা সৰ্ৱ ইতি য-থ্সঙ্কৃত্যচ্ছাৱাকসাম-ম্ভৱত্যশ্ৱস্য সৰ্ৱত্ৱায পৰ্যাপ্ত্যা অনন্তৰাযায সৰ্ৱস্তোমো-ঽতিৰাত্ৰ উত্তমমহৰ্ভৱতি সৰ্ৱস্যা-ঽঽপ্ত্যৈ সৰ্ৱস্য জিত্যৈ সৰ্ৱমেৱ তেনা-ঽঽপ্নোতি সৰ্ৱ-ঞ্জযতি ॥ 58 ॥
(অহৰ্ভৱতি - ৱা অশ্ৱো - ঽহৰ্ভৱতি - দশ চ) (অ. 12)
(দেৱাসুৰাস্তেন - ৰ্তৱ্যা - ৰুদ্ৰো - ঽশ্ম - ন্নৃষদে ৱ - ডুদেনং - প্ৰাচীমিতি - ৱসোৰ্ধাৰা - মগ্নিৰ্দেৱেভ্যঃ - সুৱৰ্গায যত্ৰাকূতায - ছন্দশ্চিতং - পৱস্ৱ - দ্ৱাদশ )
(দেৱাসুৰা - অজাযাং - ঁৱৈ গ্ৰুমুষ্টিঃ - প্ৰথমো দেৱযতামে - তদ্ৱৈ ছন্দসা - মৃধ্নো - ত্যষ্টৌ পঞ্চাশত্)
(দেৱাসুৰা, স্সৰ্ৱ-ঞ্জযতি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
(দেৱাসুৰাস্তেন - ৰ্তৱ্যা - ৰুদ্ৰো - ঽশ্ম - ন্নৃষদে ৱ - ডুদেনং - প্ৰাচীমিতি - ৱসোৰ্ধাৰা - মগ্নিৰ্দেৱেভ্যঃ - সুৱৰ্গায যত্ৰাকূতায - ছন্দশ্চিতং - পৱস্ৱ - দ্ৱাদশ )
(দেৱাসুৰা - অজাযাং - ঁৱৈ গ্ৰুমুষ্টিঃ - প্ৰথমো দেৱযতামে - তদ্ৱৈ ছন্দসা - মৃধ্নো - ত্যষ্টৌ পঞ্চাশত্)
(দেৱাসুৰা, স্সৰ্ৱ-ঞ্জযতি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে চতুৰ্থঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥