5.4 - ദേവാസുരാ സംയത്താ ആസന്ന് - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പഞ്ചമകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടകാത്രയാഭിധാനം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ന വ്യജയന്ത സ ഏതാ ഇന്ദ്രസ്തനൂരപശ്യ-ത്താ ഉപാധത്ത താഭിര്വൈ സ തനുവമിന്ദ്രിയം-വീഁര്യമാത്മന്നധത്ത തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാ-ഽസുരാ യദിന്ദ്രതനൂരുപദധാതി തനുവമേവ താഭിരിന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാന ആത്മ-ന്ധത്തേ-ഽഥോ സേന്ദ്രമേവാഗ്നിഗ്ം സതനു-ഞ്ചിനുതേ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ [ഭ്രാതൃവ്യഃ, ഭവതി യജ്ഞോ] 1
ഭവതി യജ്ഞോ ദേവേഭ്യോ-ഽപാക്രാമ-ത്തമവരുധ-ന്നാശക്നുവന്ത ഏതാ യജ്ഞതനൂരപശ്യ-ന്താ ഉപാദധത താഭിര്വൈ തേ യജ്ഞമവാരുന്ധത യ-ദ്യജ്ഞതനൂരുപദധാതി യജ്ഞമേവ താഭിര്യജമാനോ-ഽവ രുന്ധേ ത്രയസ്ത്രിഗ്ം ശതമുപ ദധാതി ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാ ദേവതാ ഏവാവ രുന്ധേ ഽഥോ സാത്മാനമേവാഗ്നിഗ്ം സതനു-ഞ്ചിനുതേ സാത്മാ-ഽമുഷ്മി-ല്ലോഁകേ [-ഽമുഷ്മി-ല്ലോഁകേ, ഭവതി യ] 2
ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ജ്യോതിഷ്മതീരുപ ദധാതി ജ്യോതിരേവാസ്മി-ന്ദധാത്യേതാഭിര്വാ അഗ്നിശ്ചിതോ ജ്വലതി താഭിരേവൈനഗ്ം സമിന്ധ ഉഭയോരസ്മൈ ലോകയോര്ജ്യോതിര്ഭവതി നക്ഷത്രേഷ്ടകാ ഉപ ദധാത്യേതാനി വൈ ദിവോ ജ്യോതീഗ്ംഷി താന്യേവാവ രുന്ധേ സുകൃതാം-വാഁ ഏതാനി ജ്യോതീഗ്ംഷി യന്നക്ഷത്രാണി താന്യേവാ-ഽഽപ്നോത്യഥോ അനൂകാശ-മേവൈതാനി [-മേവൈതാനി, ജ്യോതീഗ്ംഷി കുരുതേ] 3
ജ്യോതീഗ്ംഷി കുരുതേ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാനുഖ്യാത്യൈ യ-ഥ്സഗ്ഗ്സ്പൃഷ്ടാ ഉപദദ്ധ്യാ-ദ്വൃഷ്ട്യൈ ലോകമപി ദദ്ധ്യാദവര്ഷുകഃ പര്ജന്യഃ സ്യാദസഗ്ഗ്സ്പൃഷ്ടാ ഉപ ദധാതി വൃഷ്ട്യാ ഏവ ലോക-ങ്കരോതി വര്ഷുകഃ പര്ജന്യോ ഭവതി പുരസ്താദന്യാഃ പ്രതീചീരുപ ദധാതി പശ്ചാദന്യാഃ പ്രാചീസ്തസ്മാ-ത്പ്രാചീനാനി ച പ്രതീചീനാനി ച നക്ഷത്രാണ്യാ വര്തന്തേ ॥ 4 ॥

(ഭ്രാതൃവ്യോ - ലോക - ഏവൈതാന്യേ - കചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
ഋതവ്യാ ഉപ ദധാത്യൃതൂനാ-ങ്കൢപ്ത്യൈ ദ്വദ്വമ്മുപ ദധാതി തസ്മാ-ദ്ദ്വന്ദ്വമൃതവോ ഽധൃതേവ വാ ഏഷാ യന്മദ്ധ്യമാ ചിതിരന്തരിക്ഷമിവ വാ ഏഷാ ദ്വദ്വമ്മന്യാസു ചിതീഷൂപ ദധാതി ചതസ്രോ മദ്ധ്യേ ധൃത്യാ അന്തശ്ശ്ലേഷണം-വാഁ ഏതാശ്ചിതീനാം-യഁദൃതവ്യാ യദൃതവ്യാ ഉപദധാതി ചിതീനാം-വിഁധൃത്യാ അവകാമനൂപ ദധാത്യേഷാ വാ അഗ്നേര്യോനി-സ്സയോനി- [അഗ്നേര്യോനി-സ്സയോനിമ്, ഏവാഗ്നി-] 5
-മേവാഗ്നി-ഞ്ചിനുത ഉവാച ഹ വിശ്വാമിത്രോ ഽദദി-ഥ്സ ബ്രഹ്മണാ-ഽന്നം-യഁസ്യൈതാ ഉപധീയാന്തൈ യ ഉ ചൈനാ ഏവം-വേഁദദിതി സംവഁഥ്സരോ വാ ഏത-മ്പ്രതിഷ്ഠായൈ നുദതേ യോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചിത്വാ ന പ്രതിതിഷ്ഠതി പഞ്ച പൂര്വാശ്ചിതയോ ഭവന്ത്യഥ ഷഷ്ഠീ-ഞ്ചിതി-ഞ്ചിനുതേ ഷഡ്വാ ഋതവഃ സംവഁഥ്സര ഋതുഷ്വേവ സംവഁഥ്സരേ പ്രതിതിഷ്ഠത്യേ താ വാ [പ്രതിതിഷ്ഠത്യേ താ വാ, അധിപത്നീര്നാമേഷ്ടകാ] 6
അധിപത്നീര്നാമേഷ്ടകാ യസ്യൈതാ ഉപധീയന്തേ-ഽധിപതിരേവ സമാനാനാ-മ്ഭവതി യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ത്തമുപദധ-ദ്ധ്യായേദേതാഭ്യ ഏവൈന-ന്ദേവതാഭ്യ ആ വൃശ്ചതി താജഗാര്തിമാര്ച്ഛത്യങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്തോ യാ യജ്ഞസ്യ നിഷ്കൃതിരാസീ-ത്താമൃഷിഭ്യഃ പ്രത്യൌഹ-ന്തദ്ധിരണ്യമഭവദ്യ-ദ്ധിരണ്യശല്കൈഃ പ്രോക്ഷതി യജ്ഞസ്യ നിഷ്കൃത്യാ അഥോ ഭേഷജമേവാ-ഽസ്മൈ കരോ- [-ഽസ്മൈ കരോതി, അഥോ രൂപേണൈവൈനഗ്ം] 7
-ത്യഥോ രൂപേണൈവൈനഗ്ം സമര്ധയത്യഥോ ഹിരണ്യജ്യോതിഷൈവ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി സാഹസ്രവതാ പ്രോക്ഷതി സാഹസ്രഃ പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യാ ഇമാ മേ അഗ്ന ഇഷ്ടകാ ധേനവഃ സന്ത്വിത്യാഹ ധേനൂരേവൈനാഃ കുരുതേ താ ഏന-ങ്കാമദുഘാ അമുത്രാമുഷ്മിന് ഁലോക ഉപ തിഷ്ഠന്തേ ॥ 8 ॥

(സയോനി - മേതാ വൈ - കരോത്യേ - കാന്നചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
രുദ്രോ വാ ഏഷ യദഗ്നി-സ്സ ഏതര്ഹി ജാതോ യര്ഹി സര്വശ്ചിത-സ്സ യഥാ വഥ്സോ ജാത-സ്സ്തന-മ്പ്രേഫ്സത്യേവം-വാഁ ഏഷ ഏതര്ഹി ഭാഗധേയ-മ്പ്രേഫ്സതി തസ്മൈ യദാഹുതി-ന്ന ജുഹുയാദദ്ധ്വര്യു-ഞ്ച യജമാന-ഞ്ച ധ്യായേച്ഛതരുദ്രീയ-ഞ്ജുഹോതി ഭാഗധേയേനൈവൈനഗ്ം ശമയതി നാ-ഽഽര്തിമാര്ച്ഛത്യദ്ധ്വര്യുര്ന യജമാനോ യ-ദ്ഗ്രാമ്യാണാ-മ്പശൂനാ- [യ-ദ്ഗ്രാമ്യാണാ-മ്പശൂനാമ്, പയസാ ജുഹുയാ-] 9
-മ്പയസാ ജുഹുയാ-ദ്ഗ്രാമ്യാ-ന്പശൂഞ്ഛുചാ ഽര്പയേ-ദ്യദാരണ്യാനാ-മാരണ്യാന് ജര്തിലയവാഗ്വാ വാ ജുഹുയാ-ദ്ഗവീധുകയവാഗ്വാ വാ ന ഗ്രാമ്യാ-ന്പശൂന്. ഹിനസ്തി നാ-ഽഽരണ്യാനഥോ ഖല്വാഹുരനാഹുതിര്വൈ ജര്തിലാശ്ച ഗവീധുകാശ്ചേത്യ ജക്ഷീരേണ ജുഹോത്യാഗ്നേയീ വാ ഏഷാ യദജാ-ഽഽഹുത്യൈവ ജുഹോതി ന ഗ്രാമ്യാ-ന്പശൂന്. ഹിനസ്തി നാ-ഽഽരണ്യാനങ്ഗിരസ-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകം-യഁന്തോ- [-ഁലോകം-യഁന്തഃ, അജായാ-ങ്ഘര്മ-] 10
-ഽജായാ-ങ്ഘര്മ-മ്പ്രാസിഞ്ചന്ഥ്സാ ശോചന്തീ പര്ണ-മ്പരാ-ഽജിഹീത സോ(1)-ഽര്കോ-ഽഭവ-ത്തദര്കസ്യാ-ര്കത്വമര്കപര്ണേന ജുഹോതി സയോനിത്വായോദ-ന്തിഷ്ഠന് ജുഹോത്യേഷാ വൈ രുദ്രസ്യ ദി-ഖ്സ്വായാമേവ ദിശി രുദ്ര-ന്നിരവദയതേ ചരമായാമിഷ്ടകായാ-ഞ്ജുഹോത്യന്തത ഏവ രുദ്ര-ന്നിരവദയതേ ത്രേധാവിഭക്ത-ഞ്ജുഹോതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഇമാനേവ ലോകാന്-ഥ്സമാവദ്വീര്യാന് കരോതീയത്യഗ്രേ ജുഹോ- [ജുഹോതി, അഥേയത്യഥേയതി] 11
-ത്യഥേയത്യഥേയതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഭ്യ ഏവൈനം-ലോഁകേഭ്യഃ ശമയതി തിസ്ര ഉത്തരാ ആഹുതീര്ജുഹോതി ഷ-ട്ഥ്സ-മ്പദ്യന്തേ ഷ-ഡ്വാ ഋതവ ഋതുഭിരേവൈനഗ്ം ശമയതി യദനുപരിക്രാമ-ഞ്ജുഹുയാദന്തരവചാരിണഗ്ം രുദ്ര-ങ്കുര്യാദഥോ ഖല്വാഹുഃ കസ്യാം-വാഁ-ഽഹ ദിശി രുദ്രഃ കസ്യാം-വേഁത്യനുപരിക്രാമമേവ ഹോതവ്യ-മപരിവര്ഗമേവൈനഗ്ം ശമയ- [ശമയതി, ഏതാവൈ] 12
-ത്യേതാവൈ ദേവതാ-സ്സുവര്ഗ്യായാ ഉത്തമാസ്താ യജമാനം-വാഁചയതി താഭിരേവൈനഗ്ം സുവര്ഗം-ലോഁക-ങ്ഗമയതി യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ത്തസ്യ സഞ്ചരേ പശൂനാ-ന്ന്യസ്യേ-ദ്യഃ പ്രഥമഃ പശുരഭിതിഷ്ഠതി സ ആര്തിമാര്ച്ഛതി ॥ 13 ॥

(പശൂനാം - ഁയന്തോ - ഽഗ്നേ ജുഹോത്യ - പരിവര്ഗമേവൈനഗ്ം ശമയതി - ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)
അശ്മന്നൂര്ജമിതി പരി ഷിഞ്ചതി മാര്ജയത്യേവൈനമഥോ തര്പയത്യേവ സ ഏന-ന്തൃപ്തോ ഽക്ഷുദ്ധ്യ-ന്നശോച-ന്നമുഷ്മിന് ഁലോക ഉപ തിഷ്ഠതേ തൃപ്യതി പ്രജയാ പശുഭിര്യ ഏവം-വേഁദ താ-ന്ന ഇഷമൂര്ജ-ന്ധത്ത മരുത-സ്സഗ്ംരരാണാ ഇത്യാഹാന്നം-വാഁ ഊര്ഗന്ന-മ്മരുതോ-ഽന്നമേവാവ രുന്ധേ ഽശ്മഗ്ഗ്സ്തേ ക്ഷുദമു-ന്തേ ശു- [ക്ഷുദമു-ന്തേ ശുക്, ഋച്ഛതു യ-ന്ദ്വിഷ്മ] 14
-ഗൃച്ഛതു യ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇത്യാഹ യമേവ ദ്വേഷ്ടി തമസ്യ ക്ഷുധാ ച ശുചാ ചാര്പയതി ത്രിഃ പരിഷിഞ്ച-ന്പര്യേതി ത്രിവൃദ്വാ അഗ്നിര്യാവാനേവാ-ഗ്നിസ്തസ്യ ശുചഗ്ം ശമയതി ത്രിഃ പുനഃ പര്യേതി ഷ-ട്ഥ്സ-മ്പദ്യന്തേ ഷ-ഡ്വാ ഋതവ ഋതുഭിരേവാസ്യ ശുചഗ്ം ശമയത്യപാം-വാഁ ഏത-ത്പുഷ്പം-യഁദ്വേതസോ-ഽപാഗ്ം - [യദ്വേതസോ-ഽപാമ്, ശരോ-ഽവകാ] 15
ശരോ-ഽവകാ വേതസശാഖയാ ചാവകാഭിശ്ച വി കര്ഷത്യാപോ വൈ ശാന്താ-ശ്ശാന്താഭിരേവാസ്യ ശുചഗ്ം ശമയതി യോ വാ അഗ്നി-ഞ്ചിത-മ്പ്രഥമഃ പശുരധിക്രാമതീശ്വരോ വൈ തഗ്ം ശുചാ പ്രദഹോ മണ്ഡൂകേന വികര്ഷത്യേഷ വൈ പശൂനാ-മനുപജീവനീയോ ന വാ ഏഷ ഗ്രാമ്യേഷു പശുഷു ഹിതോ നാ-ഽഽരണ്യേഷു തമേവ ശുചാ-ഽര്പയത്യഷ്ടാഭി-ര്വി കര്ഷ- [-ര്വി കര്ഷതി, അഷ്ടാക്ഷരാ] 16
-ത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രോ-ഽഗ്നിര്യാവാ-നേവാ-ഽഗ്നിസ്തസ്യ ശുചഗ്ം ശമയതി പാവകവതീഭിരന്നം-വൈഁ പാവകോ-ഽന്നേനൈവാസ്യ ശുചഗ്ം ശമയതി മൃത്യുര്വാ ഏഷ യദഗ്നിര്ബ്രഹ്മണ ഏതദ്രൂപം-യഁ-ത്കൃഷ്ണാജിന-ങ്കാര്ഷ്ണീ ഉപാനഹാവുപ മുഞ്ചതേ ബ്രഹ്മണൈവ മൃത്യോരന്തര്ധത്തേ ഽന്തര്മൃത്യോര്ധത്തേ ഽന്തരന്നാദ്യാ-ദിത്യാഹുരന്യാ-മുപമുഞ്ചതേ-ഽന്യാ-ന്നാന്ത- [-ഽന്യാ-ന്നാന്തഃ, ഏവ മൃത്യോര്ധത്തേ] 17
-രേവ മൃത്യോര്ധത്തേ ഽവാ-ഽന്നാദ്യഗ്ം രുന്ധേ നമസ്തേ ഹരസേ ശോചിഷ ഇത്യാഹ നമസ്കൃത്യ ഹി വസീയാഗ്ം സമുപചരന്ത്യന്യ-ന്തേ അസ്മ-ത്തപന്തു ഹേതയ ഇത്യാഹ യമേവ ദ്വേഷ്ടി തമസ്യ ശുചാ-ഽര്പയതി പാവകോ അസ്മഭ്യഗ്ം ശിവോ ഭവേത്യാഹാന്നം-വൈഁ പാവകോ-ഽന്നമേവാവ രുന്ധേ ദ്വാഭ്യാമധി ക്രാമതി പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അപസ്യവതീഭ്യാഗ്ം ശാന്ത്യൈ ॥ 18 ॥

(ശു - ഗ്വേതസോ-ഽപാ - മഷ്ടാഭിര്വി കര്ഷതി - നാന്ത - രേകാന്ന പഞ്ചാശച്ച) (അ. 4)
നൃഷദേ വഡിതി വ്യാഘാരയതി പങ്ക്ത്യാ-ഽഽഹുത്യാ യജ്ഞമുഖമാ രഭതേ ഽക്ഷ്ണയാ വ്യാഘാരയതി തസ്മാദക്ഷ്ണയാ പശവോ-ഽങ്ഗാനി പ്രഹരന്തി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ യദ്വഷട്കുര്യാ-ദ്യാതയാമാ-ഽസ്യ വഷട്കാര-സ്സ്യാദ്യന്ന വഷട്കുര്യാ-ദ്രക്ഷാഗ്ംസി യജ്ഞഗ്ം ഹന്യുര്വഡിത്യാഹ പരോക്ഷമേവ വഷ-ട്കരോതി നാസ്യ യാതയാമാ വഷട്കാരോ ഭവതി ന യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ഘ്നന്തി ഹുതാദോ വാ അന്യേ ദേവാ [അന്യേ ദേവാഃ, അഹുതാദോ-ഽന്യേ] 19
അഹുതാദോ-ഽന്യേ താനഗ്നിചിദേവോഭയാ-ന്പ്രീണാതി യേ ദേവാ ദേവാനാമിതി ദദ്ധ്നാ മധുമിശ്രേണാവോക്ഷതി ഹുതാദശ്ചൈവ ദേവാനഹുതാദശ്ച യജമാനഃ പ്രീണാതി തേ യജമാന-മ്പ്രീണന്തി ദദ്ധ്നൈവ ഹുതാദഃ പ്രീണാതി മധുഷാ ഽഹുതാദോ ഗ്രാമ്യം-വാഁ ഏതദന്നം-യഁദ്ദദ്ധ്യാരണ്യ-മ്മധു യദ്ദധ്നാ മധുമിശ്രേണാ-വോക്ഷത്യുഭയസ്യാ-ഽവരുദ്ധ്യൈ ഗ്രുമുഷ്ടിനാ-ഽവോക്ഷതി പ്രാജാപത്യോ [പ്രാജാപത്യഃ, വൈ ഗ്രുമുഷ്ടി-] 20
വൈ ഗ്രുമുഷ്ടി-സ്സയോനിത്വായ ദ്വാഭ്യാ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അനുപരിചാര-മവോക്ഷത്യ-പരിവര്ഗമേവൈനാ-ന്പ്രീണാതി വി വാ ഏഷ പ്രാണൈഃ പ്രജയാ പശുഭിര്-ഋദ്ധ്യതേ യോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചിന്വന്നധിക്രാമതി പ്രാണദാ അപാനദാ ഇത്യാഹ പ്രാണാനേവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ വര്ചോദാ വരിവോദാ ഇത്യാഹ പ്രജാ വൈ വര്ചഃ പശവോ വരിവഃ പ്രജാമേവ പശൂനാത്മ-ന്ധത്ത ഇന്ദ്രോ വൃത്രമഹന്തം-വൃഁത്രോ [വൃത്രമഹന്തം-വൃഁത്രഃ, ഹത-ഷ്ഷോഡശഭി-] 21
ഹത-ഷ്ഷോഡശഭി-ര്ഭോഗൈരസിനാ-ഥ്സ ഏതാമഗ്നയേ-ഽനീകവത ആഹുതിമപശ്യ-ത്താമജുഹോ-ത്തസ്യാഗ്നിരനീ കവാന്ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേന പ്രീത-ഷ്ഷോഡശധാ വൃത്രസ്യ ഭോഗാനപ്യദഹ-ദ്വൈശ്വകര്മണേന പാപ്മനോ നിരമുച്യത യദഗ്നയേ-ഽനീകവത ആഹുതി-ഞ്ജുഹോത്യഗ്നിരേവാ-ഽസ്യാനീകവാന്ഥ്സ്വേന ഭാഗധേയേന പ്രീതഃ പാപ്മാനമപി ദഹതി വൈശ്വകര്മണേന പാപ്മനോ നിര്മുച്യതേ യ-ങ്കാമയേത ചിര-മ്പാപ്മനോ [ചിര-മ്പാപ്മനഃ, നിര്മുച്യേതേത്യേകൈക-] 22
നിര്മുച്യേതേത്യേകൈക-ന്തസ്യ ജുഹുയാച്ചിരമേവ പാപ്മനോ നിര്മുച്യതേ യ-ങ്കാമയേത താജ-ക്പാപ്മനോ നിര്മുച്യേതേതി സര്വാണി തസ്യാനുദ്രുത്യ ജുഹുയാ-ത്താജഗേവ പാപ്മനോ നിര്മുച്യതേ-ഽഥോ ഖലു നാനൈവ സൂക്താഭ്യാ-ഞ്ജുഹോതി നാനൈവ സൂക്തയോര്വീര്യ-ന്ദധാത്യഥോ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ॥ 23 ॥

(ദേവാഃ - പ്രാജാപത്യോ-വൃത്ര - ശ്ചിര-മ്പാപ്മന - ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
ഉദേനമുത്തരാ-ന്നയേതി സമിധ ആ ദധാതി യഥാ ജനം-യഁതേ-ഽവസ-ങ്കരോതി താദൃഗേവ ത-ത്തിസ്ര ആ ദധാതി ത്രിവൃദ്വാ അഗ്നിര്യാവാനേ-വാഗ്നിസ്തസ്മൈ ഭാഗധേയ-ങ്കരോത്യൌദുമ്ബരീ-ര്ഭവന്ത്യൂര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബര ഊര്ജമേവാസ്മാ അപി ദധാത്യുദു ത്വാ വിശ്വേ ദേവാ ഇത്യാഹ പ്രാണാ വൈ വിശ്വേ ദേവാഃ പ്രാണൈ- [പ്രാണൈഃ, ഏവൈന-] 24
-രേവൈന-മുദ്യച്ഛതേ ഽഗ്നേ ഭരന്തു ചിത്തിഭിരിത്യാഹ യസ്മാ ഏവൈന-ഞ്ചിത്തായോദ്യച്ഛതേ തേനൈവൈനഗ്ം സമര്ധയതി പഞ്ച ദിശോ ദൈവീര്യജ്ഞമവന്തു ദേവീരിത്യാഹ ദിശോ ഹ്യേഷോ-ഽനു പ്രച്യവതേ ഽപാമതി-ന്ദുര്മതി-മ്ബാധമാനാ ഇത്യാഹ രക്ഷസാമപഹത്യൈ രായസ്പോഷേ യജ്ഞപതി-മാഭജന്തീരിത്യാഹ പശവോ വൈ രായസ്പോഷഃ [രായസ്പോഷഃ, പശൂനേവാവ] 25
പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഷഡ്ഭിര്ഹരതി ഷ-ഡ്വാ ഋതവ ഋതുഭിരേവൈനഗ്ം ഹരതി ദ്വേ പരിഗൃഹ്യവതീ ഭവതോ രക്ഷസാമപഹത്യൈ സൂര്യരശ്മിര്ഹരികേശഃ പുരസ്താദിത്യാഹ പ്രസൂത്യൈ തതഃ പാവകാ ആശിഷോ നോ ജുഷന്താമിത്യാഹാന്നം-വൈഁ പാവകോ-ഽന്നമേവാവ രുന്ധേ ദേവാസുരാ-സ്സംയഁത്താ ആസ-ന്തേ ദേവാ ഏത-ദപ്രതിരഥ-മപശ്യ-ന്തേന വൈ തേ പ്ര- [വൈ തേ പ്രതി, അസുരാനജയ-ന്ത-] 26
-ത്യസുരാനജയ-ന്ത-ദപ്രതിരഥസ്യാ-പ്രതിരഥത്വം-യഁദപ്രതിരഥ-ന്ദ്വിതീയോ ഹോതാ-ഽന്വാഹാപ്രത്യേവ തേന യജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യാന് ജയത്യഥോ അനഭിജിതമേവാഭി ജയതി ദശര്ച-മ്ഭവതി ദശാക്ഷരാ വിരാ-ഡ്വിരാജേമൌ ലോകൌ വിധൃതാ വനയോര്ലോകയോര്വിധൃത്യാ അഥോ ദശാക്ഷരാ വിരാഡന്നം-വിഁരാ-ഡ്വിരാജ്യേവാന്നാദ്യേ പ്രതിതിഷ്ഠത്യസദിവ വാ അന്തരിക്ഷമന്തരിക്ഷമിവാ ഽഽഗ്നീദ്ധ്ര-മാഗ്നീദ്ധ്രേ- [-മാഗ്നീദ്ധ്രേ, അശ്മാന-ന്നി ദധാതി] 27
-ഽശ്മാന-ന്നി ദധാതി സത്ത്വായ ദ്വാഭ്യാ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ വിമാന ഏഷ ദിവോ മദ്ധ്യ ആസ്ത ഇത്യാഹ വ്യേവൈതയാ മിമീതേ മദ്ധ്യേ ദിവോ നിഹിതഃ പൃശ്ഞിരശ്മേത്യാഹാന്നം-വൈഁ പൃശ്ഞ്യന്നമേവാവ രുന്ധേ ചതസൃഭിരാ പുച്ഛാദേതി ചത്വാരി ഛന്ദാഗ്ംസി ഛന്ദോഭിരേവേന്ദ്രം-വിഁശ്വാ അവീവൃധന്നിത്യാഹ വൃദ്ധിമേവോപാവര്തതേ വാജാനാഗ്ം സത്പതി-മ്പതി- [സത്പതി-മ്പതിമ്, ഇത്യാഹാ-ഽന്നം-വൈഁ] 28
-മിത്യാഹാ-ഽന്നം-വൈഁ വാജോ-ഽന്നമേവാവ രുന്ധേ സുമ്നഹൂര്യജ്ഞോ ദേവാഗ്ം ആ ച വക്ഷദിത്യാഹ പ്രജാ വൈ പശവഃ സുമ്ന-മ്പ്രജാമേവ പശൂനാത്മ-ന്ധത്തേ യക്ഷദഗ്നിര്ദേവോ ദേവാഗ്ം ആ ച വക്ഷദിത്യാഹ സ്വഗാകൃത്യൈ വാജസ്യ മാ പ്രസവേനോ-ദ്ഗ്രാഭേണോദഗ്രഭീദിത്യാഹാസൌ വാ ആദിത്യ ഉദ്യന്നുദ്ഗ്രാഭ ഏഷ നിമ്രോച-ന്നിഗ്രാഭോ ബ്രഹ്മണൈവാ-ഽഽത്മാനമു-ദ്ഗൃഹ്ണാതി ബ്രഹ്മണാ ഭ്രാതൃവ്യ-ന്നി ഗൃഹ്ണാതി ॥ 29 ॥

(പ്രാണൈഃ - പോഷോ - പ്രത്യാ - ഗ്നീദ്ധേ - പതി - മേഷ - ദശ ച) (അ. 6)
പ്രാചീമനു പ്രദിശ-മ്പ്രേഹി വിദ്വാനിത്യാഹ ദേവലോക-മേവൈതയോപാവര്തതേ ക്രമദ്ധ്വമഗ്നിനാ നാക-മിത്യാഹേമാനേവൈതയാ ലോകാന് ക്രമതേ പൃഥിവ്യാ അഹമുദന്തരിക്ഷമാ ഽരുഹമിത്യാഹേമാനേവൈതയാ ലോകാന്-ഥ്സമാരോഹതി സുവര്യന്തോ നാപേക്ഷന്ത ഇത്യാഹ സുവര്ഗമേവൈതയാ ലോകമേത്യഗ്നേ പ്രേഹി [പ്രേഹി, പ്രഥമോ] 30
പ്രഥമോ ദേവയതാ-മിത്യാഹോഭയേഷ്വേവൈതയാ ദേവമനുഷ്യേഷു ചക്ഷുര്ദധാതി പഞ്ചഭിരധി ക്രാമതി പാങ്ക്തോ യജ്ഞോ യാവാനേവ യജ്ഞസ്തേന സഹ സുവര്ഗം-ലോഁകമേതി നക്തോഷാസേതി പുരോ-ഽനുവാക്യാമന്വാഹ പ്രത്യാ അഗ്നേ സഹസ്രാക്ഷേത്യാഹ സാഹസ്രഃ പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യൈ തസ്മൈ തേ വിധേമ വാജായ സ്വാഹേത്യാഹാന്നം-വൈഁ വാജോ-ഽന്ന-മേവാവ [വാജോ-ഽന്ന-മേവാവ, രുന്ധേ ദദ്ധ്നഃ] 31
രുന്ധേ ദദ്ധ്നഃ പൂര്ണാമൌദുമ്ബരീഗ് സ്വയമാതൃണ്ണായാ-ഞ്ജുഹോത്യൂര്ഗ്വൈ ദദ്ധ്യൂര്ഗുദുമ്ബരോ-ഽസൌ സ്വയമാതൃണ്ണാ ഽമുഷ്യാമേവോര്ജ-ന്ദധാതി തസ്മാദമുതോ-ഽര്വാചീമൂര്ജമുപ ജീവാമസ്തിസൃഭിഃ സാദയതി ത്രിവൃദ്വാ അഗ്നിര്യാവാനേവാഗ്നിസ്ത-മ്പ്രതിഷ്ഠാ-ങ്ഗമയതി പ്രേദ്ധോ അഗ്നേ ദീദിഹി പുരോ ന ഇത്യൌദുമ്ബരീമാ ദധാത്യേഷാ വൈ സൂര്മീ കര്ണകാവത്യേതയാ ഹ സ്മ [ഹ സ്മ, വൈ] 32
വൈ ദേവാ അസുരാണാഗ്ം ശതതര്ഹാഗ് സ്തൃഗ്ംഹന്തി യദേതയാ സമിധമാദധാതി വജ്രമേവൈതച്ഛതഘ്നീം-യഁജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യായ പ്രഹരതി സ്തൃത്യാ അഛമ്ബട്കാരം-വിഁധേമ തേ പരമേ ജന്മന്നഗ്ന ഇതി വൈകങ്കതീമാ ദധാതി ഭാ ഏവാവ രുന്ധേ താഗ്ം സവിതുര്വരേണ്യസ്യ ചിത്രാമിതി ശമീമയീഗ്ം ശാന്ത്യാ അഗ്നിര്വാ ഹ വാ അഗ്നിചിത-ന്ദുഹേ-ഽഗ്നിചിദ്വാ-ഽഗ്നി-ന്ദുഹേ താഗ്ം [താമ്, സവിതു-] 33
സവിതു-ര്വരേണ്യസ്യ ചിത്രാമിത്യാഹൈഷ വാ അഗ്നേര്ദോഹസ്തമസ്യ കണ്വ ഏവ ശ്രായസോ-ഽവേ-ത്തേന ഹ സ്മൈനഗ്ം സ ദുഹേ യദേതയാ സമിധ-മാദധാത്യഗ്നിചിദേവ തദഗ്നി-ന്ദുഹേ സപ്ത തേ അഗ്നേ സമിധഃ സപ്തജിഹ്വാ ഇത്യാഹ സപ്തൈവാസ്യ സാപ്താനി പ്രീണാതി പൂര്ണയാ ജുഹോതി പൂര്ണ ഇവ ഹി പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേ- [പ്രജാപതേഃ, ആപ്ത്യൈ] 34
-രാപ്ത്യൈ ന്യൂനയാ ജുഹോതി ന്യൂനാദ്ധി പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത പ്രജാനാഗ്ം സൃഷ്ട്യാ അഗ്നിര്ദേവേഭ്യോ നിലായത സ ദിശോ-ഽനു പ്രാ-ഽവിശജ്ജുഹ്വന്മനസാ ദിശോ ദ്ധ്യായേ ദ്ദിഗ്ഭ്യ ഏവൈനമവ രുന്ധേ ദദ്ധ്നാ പുരസ്താജ്ജുഹോത്യാ-ജ്യേനോപരിഷ്ടാ-ത്തേജശ്ചൈവാസ്മാ ഇന്ദ്രിയ-ഞ്ച സമീചീ ദധാതി ദ്വാദശകപാലോ വൈശ്വാനരോ ഭവതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരോ-ഽഗ്നിര്വൈശ്വാനര-സ്സാക്ഷാ- [-ഽഗ്നിര്വൈശ്വാനര-സ്സാക്ഷാത്, ഏവ വൈശ്വാനരമവ] 35
-ദേവ വൈശ്വാനരമവ രുന്ധേ യ-ത്പ്രയാജാനൂയാജാന് കുര്യാദ്വികസ്തി-സ്സാ യജ്ഞസ്യ ദര്വിഹോമ-ങ്കരോതി യജ്ഞസ്യ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ രാഷ്ട്രം-വൈഁ വൈശ്വാനരോ വിണ്മരുതോ വൈശ്വാനരഗ്ം ഹുത്വാ മാരുതാന് ജുഹോതി രാഷ്ട്ര ഏവ വിശമനു ബദ്ധ്നാത്യുച്ചൈ-ര്വൈശ്വാനരസ്യാ-ഽഽ ശ്രാവയത്യുപാഗ്ംശു മാരുതാന് ജുഹോതി തസ്മാ-ദ്രാഷ്ട്രം-വിഁശമതി വദതി മാരുതാ ഭവന്തി മരുതോ വൈ ദേവാനാം-വിഁശോ ദേവവിശേനൈവാസ്മൈ മനുഷ്യവിശ -മവ രുന്ധേ സപ്ത ഭവന്തി സപ്തഗണാ വൈ മരുതോ ഗണശ ഏവ വിശമവ രുന്ധേ ഗണേന ഗണമനുദ്രുത്യ ജുഹോതി വിശമേവാസ്മാ അനുവര്ത്മാന-ങ്കരോതി ॥ 36 ॥

(അഗ്നേ പ്രേഹ്യ - വ - സ്മ - ദുഹേ താം - പ്രജാപതേഃ - സാക്ഷാന് - മനുഷ്യവിശ - മേകവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 7)
വസോര്ധാരാ-ഞ്ജുഹോതി വസോര്മേ ധാരാ-ഽസദിതി വാ ഏഷാ ഹൂയതേ ഘൃതസ്യ വാ ഏനമേഷാ ധാരാ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ പിന്വമാനോപ തിഷ്ഠത ആജ്യേന ജുഹോതി തേജോ വാ ആജ്യ-ന്തേജോ വസോര്ധാരാ തേജസൈവാസ്മൈ തേജോ-ഽവ രുന്ധേ-ഽഥോ കാമാ വൈ വസോര്ധാരാ കാമാനേവാവ രുന്ധേ യ-ങ്കാമയേത പ്രാണാനസ്യാ-ഽന്നാദ്യം-വിഁ- [-ഽന്നാദ്യം-വിഁ, ഛിന്ദ്യാമിതി] 37
-ച്ഛിന്ദ്യാമിതി വിഗ്രാഹ-ന്തസ്യ ജുഹുയാ-ത്പ്രാണാനേവാസ്യാന്നാദ്യം-വിഁച്ഛിനത്തി യ-ങ്കാമയേത പ്രാണാനസ്യാന്നാദ്യഗ്ം സ-ന്തനുയാമിതി സ-ന്തതാ-ന്തസ്യ ജുഹുയാ-ത്പ്രാണാനേവാസ്യാന്നാദ്യഗ്ം സ-ന്തനോതി ദ്വാദശ ദ്വാദശാനി ജുഹോതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സരേണൈ വാസ്മാ അന്നമവ രുന്ധേ ഽന്ന-ഞ്ച മേ-ഽക്ഷുച്ച മ ഇത്യാഹൈ ത-ദ്വാ [ഇത്യാഹൈ ത-ദ്വൈ, അന്നസ്യ രൂപഗ്ം] 38
അന്നസ്യ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവാന്നമവ രുന്ധേ ഽഗ്നിശ്ച മ ആപശ്ച മ ഇത്യാഹൈഷാ വാ അന്നസ്യ യോനി-സ്സയോന്യേവാന്നമവ രുന്ധേ-ഽര്ധേന്ദ്രാണി ജുഹോതി ദേവതാ ഏവാവ രുന്ധേ യ-ഥ്സര്വേഷാ-മര്ധമിന്ദ്രഃ പ്രതി തസ്മാദിന്ദ്രോ ദേവതാനാ-മ്ഭൂയിഷ്ഠഭാക്തമ ഇന്ദ്രമുത്തരമാഹേ-ന്ദ്രിയമേവാസ്മി-ന്നുപരിഷ്ടാ-ദ്ദധാതി യജ്ഞായുധാനി ജുഹോതി യജ്ഞോ [യജ്ഞഃ, വൈ യജ്ഞായുധാനി] 39
വൈ യജ്ഞായുധാനി യജ്ഞമേവാവ രുന്ധേ-ഽഥോ ഏതദ്വൈ യജ്ഞസ്യ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ യജ്ഞമവ രുന്ധേ ഽവഭൃഥശ്ച മേ സ്വഗാകാരശ്ച മ ഇത്യാഹ സ്വഗാകൃത്യാ അഗ്നിശ്ച മേ ഘര്മശ്ച മ ഇത്യാഹൈത-ദ്വൈ ബ്രഹ്മവര്ചസസ്യ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ ബ്രഹ്മവര്ചസമവ രുന്ധ ഋക്ച മേ സാമ ച മ ഇത്യാഹൈ- [മ ഇത്യാഹ, ഏതദ്വൈ ഛന്ദസാഗ്ം] 40
-തദ്വൈ ഛന്ദസാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ ഛന്ദാഗ്സ്യവ രുന്ധേ ഗര്ഭാശ്ച മേ വഥ്സാശ്ച മ ഇത്യാഹൈത-ദ്വൈ പശൂനാഗ്ം രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ പശൂനവ രുന്ധേ കല്പാന് ജുഹോത്യ കൢപ്തസ്യ കൢപ്ത്യൈ യുഗ്മദയുജേ ജുഹോതി മിഥുനത്വായോ-ത്തരാവതീ ഭവതോ-ഽഭിക്രാന്ത്യാ ഏകാ ച മേ തിസ്രശ്ച മ ഇത്യാഹ ദേവഛന്ദസം-വാഁ ഏകാ ച തിസ്രശ്ച [തിസ്രശ്ച, മനുഷ്യഛന്ദസ-ഞ്ചതസ്രശ്ചാ-ഽഷ്ടൌ] 41
മനുഷ്യഛന്ദസ-ഞ്ചതസ്രശ്ചാ-ഽഷ്ടൌ ച ദേവഛന്ദസ-ഞ്ചൈവ മനുഷ്യ ഛന്ദസഞ്ചാ-ഽവ രുന്ധ ആ ത്രയസ്ത്രിഗ്ം ശതോ ജുഹോതി ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശദ്വൈ ദേവതാ ദേവതാ ഏവാവ രുന്ധ ആ-ഽഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശതോ ജുഹോത്യഷ്ടാചത്വാരിഗ്ം-ശദക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗതാഃ പശവോ ജഗത്യൈവാസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ വാജശ്ച പ്രസവശ്ചേതി ദ്വാദശ-ഞ്ജുഹോതി ദ്വാദശ മാസാ-സ്സംവഁഥ്സര-സ്സംവഁഥ്സര ഏവ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 42 ॥

(വി - വൈ - യജ്ഞഃ-സാമ ച മ ഇത്യാഹ - ച തിസ്ര - ശ്ചൈകാന്ന പഞ്ചാശച്ച) (അ. 8)
അഗ്നിര്ദേവേഭ്യോ ഽപാക്രാമ-ദ്ഭാഗധേയമിച്ഛമാനസ്ത-ന്ദേവാ അബ്രുവന്നുപ ന ആ വര്തസ്വ ഹവ്യ-ന്നോ വഹേതി സോ-ഽബ്രവീ-ദ്വരം-വൃഁണൈ മഹ്യമേവ വാജപ്രസവീയ-ഞ്ജുഹവന്നിതി തസ്മാദഗ്നയേ വാജപ്രസവീയ-ഞ്ജുഹ്വതി യ-ദ്വാജപ്രസവീയ-ഞ്ജുഹോത്യഗ്നിമേവ ത-ദ്ഭാഗധേയേന സമര്ധയത്യഥോ അഭിഷേക ഏവാസ്യ സ ചതുര്ദശഭിര്ജുഹോതി സപ്ത ഗ്രാമ്യാ ഓഷധയ-സ്സപ്താ- [ഓഷധയ-സ്സപ്ത, അരണ്യാ ഉഭയീഷാ-] 43
-ഽഽരണ്യാ ഉഭയീഷാ-മവരുദ്ധ്യാ അന്നസ്യാന്നസ്യ ജുഹോത്യന്നസ്യാന്നസ്യാ-വരുദ്ധ്യാ ഔദുമ്ബരേണ സ്രുവേണ ജുഹോത്യൂര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബര ഊര്ഗന്നമൂര്ജൈവാസ്മാ ഊര്ജമന്നമവ രുന്ധേ ഽഗ്നിര്വൈ ദേവാനാ-മഭിഷിക്തോ-ഽഗ്നിചി-ന്മനുഷ്യാണാ-ന്തസ്മാദഗ്നിചി-ദ്വര്ഷതി ന ധാവേദവരുദ്ധഗ്ഗ് ഹ്യസ്യാ-ന്നമന്നമിവ ഖലു വൈ വര്ഷം-യഁദ്ധാവേ-ദന്നാദ്യാദ്ധാവേ-ദുപാവര്തേതാ-ഽന്നാദ്യ-മേവാ-ഽഭ്യു- [-ഽന്നാദ്യ-മേവാ-ഽഭി, ഉപാവര്തതേ] 44
-പാവര്തതേ നക്തോഷാസേതി കൃഷ്ണായൈ ശ്വേതവഥ്സായൈ പയസാ ജുഹോത്യഹ്നൈവാസ്മൈ രാത്രി-മ്പ്രദാപയതി രാത്രിയാ-ഽഹരഹോരാത്രേ ഏവാസ്മൈ പ്രത്തേ കാമമന്നാദ്യ-ന്ദുഹാതേ രാഷ്ട്രഭൃതോ ജുഹോതി രാഷ്ട്രമേവാവ രുന്ധേ ഷഡ്ഭിര്ജുഹോതി ഷഡ്വാ ഋതവ ഋതുഷ്വേവ പ്രതിതിഷ്ഠതി ഭുവനസ്യ പത ഇതി രഥമുഖേ പഞ്ചാ-ഽഽഹുതീര്ജുഹോതി വജ്രോ വൈ രഥോ വജ്രേണൈവ ദിശോ- [വജ്രേണൈവ ദിശഃ, അഭി ജയത്യഗ്നിചിതഗ്ം] 45
-ഽഭി ജയത്യഗ്നിചിതഗ്ം ഹ വാ അമുഷ്മിന് ഁലോകേ വാതോ-ഽഭി പവതേ വാതനാമാനി ജുഹോത്യഭ്യേവൈന-മമുഷ്മിന് ഁലോകേ വാതഃ പവതേ ത്രീണി ജുഹോതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഭ്യ ഏവ ലോകേഭ്യോ വാതമവ രുന്ധേ സമുദ്രോ-ഽസി നഭസ്വാനിത്യാഹൈതദ്വൈ വാതസ്യ രൂപഗ്ം രൂപേണൈവ വാതമവ രുന്ധേ ഽഞ്ജലിനാ ജുഹോതി ന ഹ്യേതേഷാമന്യഥാ ഽഽഹുതിരവകല്പതേ ॥ 46 ॥

(ഓഷധയ-സ്സപ്താ - ഭി - ദിശോ - ഽന്യഥാ - ദ്വേ ച) (അ. 9)
സുവര്ഗായ വൈ ലോകായ ദേവരഥോ യുജ്യതേ യത്രാകൂതായ മനുഷ്യരഥ ഏഷ ഖലു വൈ ദേവരഥോ യദഗ്നിരഗ്നിം-യുഁനജ്മി ശവസാ ഘൃതേനേത്യാഹ യുനക്ത്യേവൈനഗ്ം സ ഏനം-യുഁക്ത-സ്സുവര്ഗം-ലോഁകമഭി വഹതി യ-ഥ്സര്വാഭിഃ പഞ്ചഭി-ര്യുഞ്ജ്യാ-ദ്യുക്തോ-ഽസ്യാ-ഽഗ്നിഃ പ്രച്യുത-സ്സ്യാദപ്രതിഷ്ഠിതാ ആഹുതയ-സ്സ്യുരപ്രതിഷ്ഠിതാ-സ്സ്തോമാ അപ്രതിഷ്ഠിതാന്യുക്ഥാനി തിസൃഭിഃ പ്രാതസ്സവനേ-ഽഭി മൃശതി ത്രിവൃ- [ത്രിവൃത്, വാ അഗ്നിര്യാവാനേവാ-] 47
-ദ്വാ അഗ്നിര്യാവാനേവാ-ഗ്നിസ്തം-യുഁനക്തി യഥാ-ഽനസി യുക്ത ആധീയത ഏവമേവ ത-ത്പ്രത്യാഹുതയസ്തിഷ്ഠന്തി പ്രതി സ്തോമാഃ പ്രത്യുക്ഥാനി യജ്ഞായജ്ഞിയസ്യ സ്തോത്രേ ദ്വാഭ്യാമഭി മൃശത്യേതാവാന് വൈ യജ്ഞോ യാവാനഗ്നിഷ്ടോമോ ഭൂമാ ത്വാ അസ്യാത ഊര്ധ്വഃ ക്രിയതേ യാവാനേവ യജ്ഞസ്തമന്തതോ ഽന്വാരോഹതി ദ്വാഭ്യാ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യാ ഏകയാ-ഽപ്രസ്തുത-മ്ഭവത്യഥാ- [-ഽപ്രസ്തുത-മ്ഭവത്യഥ, അഭി മൃശത്യുപൈന-] 48
-ഽഭി മൃശത്യുപൈന-മുത്തരോ യജ്ഞോ നമത്യഥോ സന്തത്യൈ പ്ര വാ ഏഷോ-ഽസ്മാല്ലോകാ-ച്ച്യവതേ യോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചിനുതേ ന വാ ഏതസ്യാനിഷ്ടക ആഹുതിരവ കല്പതേ യാം-വാഁ ഏഷോ-ഽനിഷ്ടക ആഹുതി-ഞ്ജുഹോതി സ്രവതി വൈ സാ താഗ് സ്രവന്തീം-യഁജ്ഞോ-ഽനു പരാ ഭവതി യജ്ഞം-യഁജമാനോ യ-ത്പുനശ്ചിതി-ഞ്ചിനുത ആഹുതീനാ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ പ്രത്യാഹുതയസ്തിഷ്ഠന്തി [പ്രത്യാഹുതയസ്തിഷ്ഠന്തി, ന യജ്ഞഃ] 49
ന യജ്ഞഃ പരാഭവതി ന യജമാനോ ഽഷ്ടാവുപ ദധാത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഗായത്രേണൈവൈന-ഞ്ഛന്ദസാ ചിനുതേ യദേകാദശ ത്രൈഷ്ടുഭേന യ-ദ്ദ്വാദശ ജാഗതേന ഛന്ദോഭിരേവൈന-ഞ്ചിനുതേ നപാത്കോ വൈനാമൈഷോ-ഽഗ്നിര്യ-ത്പുനശ്ചിതിര്യ ഏവം-വിഁദ്വാ-ന്പുനശ്ചിതി-ഞ്ചിനുത ആ തൃതീയാ-ത്പുരുഷാദന്നമത്തി യഥാ വൈ പുനരാധേയ ഏവ-മ്പുനശ്ചിതിര്യോ-ഽ-ഗ്ന്യാധേയേന ന- [-ഗ്ന്യാധേയേന ന, ഋധ്നോതി സ] 50
-ര്ധ്നോതി സ പുനരാധേയമാ ധത്തേ യോ-ഽഗ്നി-ഞ്ചിത്വാ നര്ധ്നോതി സ പുനശ്ചിതി-ഞ്ചിനുതേ യ-ത്പുനശ്ചിതി-ഞ്ചിനുത ഋദ്ധ്യാ അഥോ ഖല്വാഹുര്ന ചേതവ്യേതി രുദ്രോ വാ ഏഷ യദഗ്നിര്യഥാ വ്യാഘ്രഗ്ം സുപ്ത-മ്ബോധയതി താദൃഗേവ തദഥോ ഖല്വാഹുശ്ചേതവ്യേതി യഥാ വസീയാഗ്ംസ-മ്ഭാഗധേയേന ബോധയതി താദൃഗേവ തന്മനുരഗ്നിമചിനുത തേന നാ-ഽഽര്ധ്നോഥ്സ ഏതാ-മ്പുനശ്ചിതിമപശ്യ-ത്താമചിനുത തയാ വൈ സ ആര്ധ്നോദ്യ-ത്പുനശ്ചിതി-ഞ്ചിനുത ഋദ്ധ്യൈ ॥ 51 ॥

(ത്രിവൃ-ദഥ-തിഷ്ഠ-ന്ത്യഗ്ന്യാധേയേന നാ-ചിനുത-സപ്തദശ- ച) (അ. 10)
ഛന്ദശ്ചിത-ഞ്ചിന്വീത പശുകാമഃ പശവോ വൈ ഛന്ദാഗ്ംസി പശുമാനേവ ഭവതി ശ്യേനചിത-ഞ്ചിന്വീത സുവര്ഗകാമ-ശ്ശ്യേനോ വൈ വയസാ-മ്പതിഷ്ഠ-ശ്ശ്യേന ഏവ ഭൂത്വാ സുവര്ഗം-ലോഁക-മ്പതതി കങ്കചിത-ഞ്ചിന്വീത യഃ കാമയേത ശീര്ഷണ്വാനമുഷ്മിന് ഁലോകേ സ്യാമിതി ശീര്ഷണ്വാനേവാ-ഽമുഷ്മിന് ഁലോകേ ഭവത്യലജചിത-ഞ്ചിന്വീത ചതുസ്സീത-മ്പ്രതിഷ്ഠാകാമശ്ചതസ്രോ ദിശോ ദിക്ഷ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠതി പ്രൌഗചിത-ഞ്ചിന്വീത ഭ്രാതൃവ്യവാ-ന്പ്രൈ- [ഭ്രാതൃവ്യവാ-ന്പ്ര, ഏവ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്നുദത] 52
-വ ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്നുദത ഉഭയതഃ പ്രൌഗ-ഞ്ചിന്വീതയഃ കാമയേത പ്രജാതാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്നുദേയ പ്രതി ജനിഷ്യമാണാനിതി പ്രൈവ ജാതാ-ന്ഭ്രാതൃവ്യാ-ന്നുദതേ പ്രതി ജനിഷ്യമാണാ-ന്രഥചക്രചിത-ഞ്ചിന്വീത ഭ്രാതൃവ്യവാന് വജ്രോ വൈ രഥോ വജ്രമേവ ഭ്രാതൃവ്യേഭ്യഃ പ്രഹരതി ദ്രോണചിത-ഞ്ചിന്വീതാന്നകാമോ ദ്രോണേ വാ അന്ന-മ്ഭ്രിയതേ സയോന്യേവാന്നമവ രുന്ധേ സമൂഹ്യ-ഞ്ചിന്വീത പശുകാമഃ പശുമാനേവ ഭവതി [പശുമാനേവ ഭവതി, പരിചായ്യ-ഞ്ചിന്വീത] 53
പരിചായ്യ-ഞ്ചിന്വീത ഗ്രാമകാമോ ഗ്രാമ്യേവ ഭവതി ശ്മശാനചിത-ഞ്ചിന്വീത യഃ കാമയേത പിതൃലോക ഋദ്ധ്നുയാമിതി പിതൃലോക ഏവര്ധ്നോതി വിശ്വാമിത്രജമദഗ്നീ വസിഷ്ഠേനാ-ഽസ്പര്ധേതാഗ്ം സ ഏതാ ജമദഗ്നിര്വിഹവ്യാ അപശ്യ-ത്താ ഉപാധത്ത താഭിര്വൈ സ വസിഷ്ഠസ്യേന്ദ്രിയം-വീഁര്യമവൃങ്ക്ത യ-ദ്വിഹവ്യാ ഉപദധാതീന്ദ്രിയമേവ താഭിര്വീര്യം-യഁജമാനോ ഭ്രാതൃവ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ ഹോതുര്ധിഷ്ണിയ ഉപ ദധാതി യജമാനായതനം-വൈഁ [ ] 54
ഹോതാ സ്വ ഏവാസ്മാ ആയതന ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യമവ രുന്ധേ ദ്വാദശോപ ദധാതി ദ്വാദശാക്ഷരാ ജഗതീ ജാഗതാഃ പശവോ ജഗത്യൈവാസ്മൈ പശൂനവ രുന്ധേ ഽഷ്ടാവഷ്ടാവന്യേഷു ധിഷ്ണിയേഷൂപ ദധാത്യഷ്ടാശഫാഃ പശവഃ പശൂനേവാവ രുന്ധേ ഷണ്മാര്ജാലീയേ ഷ-ഡ്വാ ഋതവ ഋതവഃ ഖലു വൈ ദേവാഃ പിതര ഋതൂനേവ ദേവാ-ന്പിതൄ-ന്പ്രീണാതി ॥ 55 ॥

(പ്ര - ഭവതി - യജമാനായതനം-വാഁ - അഷ്ടാചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 11)
പവസ്വ വാജസാതയ ഇത്യനുഷ്ടു-ക്പ്രതിപദ്ഭവതി തിര്സോ-ഽനുഷ്ടുഭശ്ചതസ്രോ ഗായത്രിയോ യ-ത്തിസ്രോ-ഽനുഷ്ടുഭ-സ്തസ്മാ-ദശ്വസ്ത്രിഭിസ്തിഷ്ഠഗ്ഗ് സ്തിഷ്ഠതി യച്ചതസ്രോ ഗായത്രിയസ്തസ്മാ-ഥ്സര്വാഗ് ശ്ചതുരഃ പദഃ പ്രതിദധ-ത്പലായതേ പരമാ വാ ഏഷാ ഛന്ദസാം-യഁദനുഷ്ടു-ക്പരമശ്ചതുഷ്ടോമ-സ്സ്തോമാനാ-മ്പരമസ്ത്രിരാത്രോ യജ്ഞാനാ-മ്പരമോ-ഽശ്വഃ പശൂനാ-മ്പരമേണൈവൈന-മ്പരമതാ-ങ്ഗമയത്യേകവിഗ്ംശ-മഹര്ഭവതി [-മഹര്ഭവതി, യസ്മിന്നശ്വ] 56
യസ്മിന്നശ്വ ആലഭ്യതേ ദ്വാദശ മാസാഃ പഞ്ചര്തവസ്ത്രയ ഇമേ ലോകാ അസാവാദിത്യ ഏകവിഗ്ംശ ഏഷ പ്രജാപതിഃ പ്രാജാപത്യോ-ഽശ്വസ്തമേവ സാക്ഷാദൃദ്ധ്നോതി ശക്വരയഃ പൃഷ്ഠ-മ്ഭവന്ത്യന്-യദന്യ-ച്ഛന്ദോ-ഽന്യേന്യേ വാ ഏതേ പശവ ആ ലഭ്യന്ത ഉതേവ ഗ്രാമ്യാ ഉതേവാ-ഽഽരണ്യാ യച്ഛക്വരയഃ പൃഷ്ഠ-മ്ഭവന്ത്യശ്വസ്യ സര്വത്വായ പാര്ഥുരശ്മ-മ്ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവതി രശ്മിനാ വാ അശ്വോ [രശ്മിനാ വാ അശ്വഃ, യത ഈശ്വരോ] 57
യത ഈശ്വരോ വാ അശ്വോ-ഽയതോ-ഽപ്രതിഷ്ഠിതഃ പരാ-മ്പരാവത-ങ്ഗന്തോര്യ-ത്പാര്ഥുരശ്മ-മ്ബ്രഹ്മസാമ-മ്ഭവത്യശ്വസ്യ യത്യൈ ധൃത്യൈ സങ്കൃത്യച്ഛാവാകസാമ-മ്ഭവത്യുഥ്സന്നയജ്ഞോ വാ ഏഷ യദശ്വമേധഃ കസ്തദ്വേദേത്യാഹുര്യദി സര്വോ വാ ക്രിയതേ ന വാ സര്വ ഇതി യ-ഥ്സങ്കൃത്യച്ഛാവാകസാമ-മ്ഭവത്യശ്വസ്യ സര്വത്വായ പര്യാപ്ത്യാ അനന്തരായായ സര്വസ്തോമോ-ഽതിരാത്ര ഉത്തമമഹര്ഭവതി സര്വസ്യാ-ഽഽപ്ത്യൈ സര്വസ്യ ജിത്യൈ സര്വമേവ തേനാ-ഽഽപ്നോതി സര്വ-ഞ്ജയതി ॥ 58 ॥

(അഹര്ഭവതി - വാ അശ്വോ - ഽഹര്ഭവതി - ദശ ച) (അ. 12)
(ദേവാസുരാസ്തേന - ര്തവ്യാ - രുദ്രോ - ഽശ്മ - ന്നൃഷദേ വ - ഡുദേനം - പ്രാചീമിതി - വസോര്ധാരാ - മഗ്നിര്ദേവേഭ്യഃ - സുവര്ഗായ യത്രാകൂതായ - ഛന്ദശ്ചിതം - പവസ്വ - ദ്വാദശ )
(ദേവാസുരാ - അജായാം - ഁവൈ ഗ്രുമുഷ്ടിഃ - പ്രഥമോ ദേവയതാമേ - തദ്വൈ ഛന്ദസാ - മൃധ്നോ - ത്യഷ്ടൌ പഞ്ചാശത്)
(ദേവാസുരാ, സ്സര്വ-ഞ്ജയതി)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥