o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
devāsurā-ssaṃya~̭ttā āsa-nte na vya̭jayanta sa etā indra̭stanūra̭paśya-ttā upā̭dhatta tābhirvai sa tanuva̭mindriyaṃ-vī~rya̭mātmanna̭dhatta tato̭ devā abha̭va-nparā-'sṷrā yadi̭ndratanūrṷpadadhā̭ti tanuva̭meva tābhi̭rindriyaṃ-vī~ryaṃ̭-ya~ja̭māna ātma-ndhatte-'tho sendra̭mevāgnigṃ sata̭nu-ñcinute bhava̭tyātmanā parā-'sya bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bhavati yajño] 1
bhavati yajño devebhyo-'pākrāma-ttama̭varudha-nnāśa̭knuvanta etā ya̭jñatanūra̭paśya-ntā upā̭dadhata tābhirvai te yajñamavā̭rundhata ya-dya̭jñatanūrṷpadadhā̭ti yajñameva tābhiryaja̭māno-'va̭ rundhe traya̭strigṃ śatamupa̭ dadhāti traya̭strigṃśadvai devatā̭ devatā̭ evāva̭ rundhe 'tho sātmā̭namevāgnigṃ sata̭nu-ñcinute sātmā-'muṣmi̭-llo~ke [-'muṣmi̭-llo~ke, bhavati ya] 2
bha̭vati ya evaṃ-ve~da jyoti̭ṣmatīrupa̭ dadhāti jyoti̭revāsmi̭-ndadhātyetābhirvā agniścito jva̭lati tābhi̭revainagṃ sami̭ndha ubhayo̭rasmai lokayorjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭakā upa̭ dadhātyetāni vai divo jyotīgṃ̭ṣi tānyevāva̭ rundhe sukṛtāṃ-vā~ etāni jyotīgṃ̭ṣi yannakṣa̭trāṇi tānyevā-''pnotyatho̭ anūkāśa-mevaitāni [-mevaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3
jyotīgṃ̭ṣi kurute suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyai ya-thsaggspṛ̭ṣṭā upadaddhyā-dvṛṣṭyai̭ lokamapi̭ daddhyādava̭rṣukaḥ parjanyaḥ̭ syādasagg̭spṛṣṭā upa̭ dadhāti vṛṣṭyā̭ eva loka-ṅka̭roti varṣṷkaḥ parjanyo̭ bhavati purastā̭danyāḥ pratīcīrupa̭ dadhāti paścādanyāḥ prācīstasmā-tprācīnā̭ni ca pratīcīnā̭ni ca nakṣa̭trāṇyā va̭rtante || 4 ||
ṛtavyā̭ upa̭ dadhātyṛtūnā-ṅkḷptyai dvadvammupa̭ dadhāti tasmā-ddvandvamṛtavo 'dhṛ̭teva vā eṣā yanma̭ddhyamā citi̭rantari̭kṣamiva vā eṣā dvadvammanyāsu citīṣūpa̭ dadhāti cata̭sro maddhye dhṛtyā̭ antaśśleṣa̭ṇaṃ-vā~ etāścitī̭nāṃ-ya~dṛ̭tavyā̭ yadṛ̭tavyā̭ upadadhā̭ti citī̭nāṃ-vi~dhṛ̭tyā ava̭kāmanūpa̭ dadhātyeṣā vā agneryoni-ssayo̭ni- [agneryoni-ssayo̭nim, evāgni-] 5
-mevāgni-ñci̭nuta uvāca̭ ha viśvāmitro 'dadi-thsa brahmaṇā-'nnaṃ-ya~syaitā ṷpadhīyāntai ya ṷ cainā evaṃ-ve~daditi̭ saṃva~thsaro vā eta-mpra̭tiṣṭhāyai̭ nudate yo-'gni-ñcitvā na pra̭titiṣṭha̭ti pañca pūrvāścita̭yo bhavantyatha̭ ṣaṣṭhī-ñciti̭-ñcinute ṣaḍvā ṛtavaḥ̭ saṃva~thsara ṛtuṣveva saṃ̭va~thsare prati̭tiṣṭhatye tā vā [prati̭tiṣṭhatye tā vā, adhi̭patnīrnāmeṣṭa̭kā] 6
adhi̭patnīrnāmeṣṭa̭kā yasyaitā ṷpadhīyante-'dhi̭patireva sa̭mānānā-mbhavati ya-ndviṣyā-ttamṷpadadha̭-ddhyāyedetābhya̭ evaina̭-ndevatābhya ā vṛ̭ścati tājagārtimārcchatyaṅgi̭rasa-ssuvargaṃ-lo~kaṃ-ya~nto yā yajñasya niṣkṛ̭tirāsī-ttāmṛṣi̭bhyaḥ pratyaṷha-ntaddhira̭ṇyamabhavadya-ddhi̭raṇyaśalkaiḥ prokṣati̭ yajñasya niṣkṛ̭tyā atho̭ bheṣajamevā-'smai̭ karo- [-'smai̭ karoti, atho̭ rūpeṇaivainagṃ] 7
-tyatho̭ rūpeṇaivainagṃ sama̭rdhayatyatho hira̭ṇyajyotiṣaiva sṷvargaṃ-lo~kamḙti sāhasrava̭tā prokṣa̭ti sāhasraḥ prajāpa̭tiḥ prajāpa̭terāptyā̭ imā mḙ agna iṣṭa̭kā dhenavaḥ̭ santvityā̭ha dhenūrevaināḥ kurute tā ḙna-ṅkāmadughā̭ amutrāmuṣmi̭n ~loka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||
rudro vā eṣa yadagni-ssa etarhi̭ jāto yarhi sarva̭ścita-ssa yathā̭ vathso jāta-sstana̭-mprephsatyevaṃ-vā~ eṣa etarhi̭ bhāgadheya-mprephsa̭ti tasmai yadāhṷti-nna jṷhuyāda̭ddhvaryu-ñca yaja̭māna-ñca dhyāyecchatarudrīya̭-ñjuhoti bhāgadheyḙnaivainagṃ̭ śamayati nā-''rtimārccha̭tyaddhvaryurna yaja̭māno ya-dgrāmyāṇā-mpaśūnā- [ya-dgrāmyāṇā-mpaśūnām, paya̭sā juhuyā-] 9
-mpaya̭sā juhuyā-dgrāmyā-npaśūñchucā 'rpa̭ye-dyadā̭raṇyānā̭-māraṇyān ja̭rtilayavāgvā̭ vā juhuyā-dga̭vīdhukayavāgvā̭ vā na grāmyā-npaśūn. hinasti nā-''raṇyānatho khalvā̭huranā̭hutirvai jartilāśca gavīdhṷkāścetya̭ jakṣīreṇa̭ juhotyāgneyī vā eṣā yadajā-''hṷtyaiva jṷhoti na grāmyā-npaśūn. hinasti nā-''raṇyānaṅgi̭rasa-ssuvargaṃ-lo~kaṃ-ya~nto- [-~lokaṃ-ya~ntaḥ̭, ajāyā-ṅgharma-] 10
-'jāyā-ṅgharma-mprāsi̭ñcanthsā śoca̭ntī parṇa-mparā̭-'jihīta so(1)-'rko̭-'bhava-ttadarkasyā-rkatvama̭rkaparṇena̭ juhoti sayonitvāyoda-ntiṣṭha̭n juhotyeṣā vai rudrasya di-khsvāyā̭meva diśi rudra-nnirava̭dayate caramāyāmiṣṭa̭kāyā-ñjuhotyantata eva rudra-nnirava̭dayate tredhāvibhakta-ñjṷhoti traya̭ ime lokā imāneva lokān-thsamāva̭dvīryān karotīyatyagrḙ juho- [juhoti, atheyatyatheya̭ti] 11
-tyatheyatyatheya̭ti traya̭ ime lokā ebhya evainaṃ̭-lo~kebhyaḥ̭ śamayati tisra utta̭rā āhṷtīrjuhoti ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtubhi̭revainagṃ̭ śamayati yada̭nuparikrāma̭-ñjuhuyāda̭ntaravacāriṇagṃ̭ rudra-ṅkṷryādatho khalvā̭huḥ kasyāṃ-vā~-'ha̭ diśi rudraḥ kasyāṃ-ve~tya̭nuparikrāma̭meva ho̭tavya̭-mapa̭rivargamevainagṃ̭ śamaya- [śamayati, etāvai] 12
-tyetāvai devatā-ssuvargyā̭yā ṷttamāstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati tābhi̭revainagṃ̭ suvargaṃ-lo~ka-ṅga̭mayati ya-ndviṣyā-ttasya̭ sañcare pa̭śūnā-nnya̭sye-dyaḥ pra̭thamaḥ paśura̭bhitiṣṭha̭ti sa ārtimārccha̭ti || 13 ||
aśmannūrjamiti pari̭ ṣiñcati mārjaya̭tyevainamatho̭ tarpaya̭tyeva sa ḙna-ntṛpto 'kṣṷddhya-nnaśo̭ca-nnamuṣmi̭n ~loka upa̭ tiṣṭhate tṛpya̭ti prajayā̭ paśubhirya evaṃ-ve~da tā-nna iṣamūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarāṇā ityāhānnaṃ-vā~ ūrganna̭-mmaruto-'nna̭mevāva̭ rundhe 'śmagg̭ste kṣudamu-nte śu- [kṣudamu-nte śuk, ṛcchatu ya-ndviṣma] 14
-gṛ̭cchatu ya-ndviṣma ityā̭ha yameva dveṣṭi tama̭sya kṣudhā ca̭ śucā cārpayati triḥ pa̭riṣiñca-nparyḙti trivṛdvā agniryāvā̭nevā-gnistasya śucagṃ̭ śamayati triḥ punaḥ paryḙti ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtubhi̭revāsya śucagṃ̭ śamayatyapāṃ-vā~ eta-tpuṣpaṃ-ya~dvḙtaso̭-'pāgṃ - [yadvḙtaso̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15
śaro-'va̭kā vetasaśākhayā cāva̭kābhiśca vi ka̭rṣatyāpo vai śāntā-śśāntābhi̭revāsya śucagṃ̭ śamayati yo vā agni-ñcita-mpra̭thamaḥ paśura̭dhikrāma̭tīśvaro vai tagṃ śucā pradaho̭ maṇḍūkḙna vika̭rṣatyeṣa vai pa̭śūnā-ma̭nupajīvanīyo na vā eṣa grāmyeṣṷ paśuṣṷ hito nā-''raṇyeṣu tameva śucā-'rpa̭yatyaṣṭābhi-rvi ka̭rṣa- [-rvi ka̭rṣati, aṣṭākṣa̭rā] 16
-tyaṣṭākṣa̭rā gāyatrī gā̭yatro-'gniryāvā̭-nevā-'gnistasya śucagṃ̭ śamayati pāvakava̭tībhirannaṃ-vai~ pā̭vako-'nnḙnaivāsya śucagṃ̭ śamayati mṛtyurvā eṣa yadagnirbrahma̭ṇa etadrūpaṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇājina-ṅkārṣṇī̭ upānahāvupa̭ muñcate brahma̭ṇaiva mṛtyorantardha̭tte 'ntarmṛtyordha̭tte 'ntarannādyā-dityā̭huranyā-mṷpamuñcate-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, eva mṛtyordhatte] 17
-reva mṛtyordhatte 'vā-'nnādyagṃ̭ rundhe nama̭ste hara̭se śociṣa ityā̭ha namaskṛtya hi vasī̭yāgṃ samupacara̭ntyanya-ntḙ asma-tta̭pantu hetaya ityā̭ha yameva dveṣṭi tama̭sya śucā-'rpa̭yati pāvako asmabhyagṃ̭ śivo bhavetyāhānnaṃ-vai~ pā̭vako-'nna̭mevāva̭ rundhe dvābhyāmadhi̭ krāmati prati̭ṣṭhityā apasya̭vatībhyāgṃ śāntyai || 18 ||
nṛṣade vaḍiti vyāghā̭rayati paṅktyā-''hṷtyā yajñamukhamā ra̭bhate 'kṣṇayā vyāghā̭rayati tasmā̭dakṣṇayā paśavo-'ṅgā̭ni praha̭ranti prati̭ṣṭhityai yadva̭ṣaṭkuryā-dyātayā̭mā-'sya vaṣaṭkāra-ssyādyanna va̭ṣaṭkuryā-drakṣāgṃ̭si yajñagṃ ha̭nyurvaḍityā̭ha parokṣa̭meva vaṣa̭-ṭkaroti nāsya̭ yātayā̭mā vaṣaṭkāro bhava̭ti na yajñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hutādo vā anye devā [anye devāḥ, ahutādo-'nye] 19
a̭hutādo-'nye tāna̭gnicidevobhayā-nprīṇāti ye devā devānāmiti̭ daddhnā ma̭dhumiśreṇāvokṣati hutāda̭ścaiva devāna̭hutāda̭śca yaja̭mānaḥ prīṇāti te yaja̭māna-mprīṇanti daddhnaiva hutādaḥ̭ prīṇāti madhṷṣā 'hutādo grāmyaṃ-vā~ etadannaṃ-ya~ddaddhyā̭raṇya-mmadhu yaddadhnā ma̭dhumiśreṇā-vokṣa̭tyubhayasyā-'va̭ruddhyai grumuṣṭinā-'vokṣati prājāpatyo [prājāpatyaḥ, vai grṷmuṣṭi-] 20
vai grṷmuṣṭi-ssa̭yonitvāya dvābhyā-mprati̭ṣṭhityā anuparicāra-mavokṣatya-pa̭rivargamevainā-nprīṇāti vi vā eṣa prāṇaiḥ prajayā̭ paśubhi̭r-ṛddhyate yo-'gni-ñcinvanna̭dhikrāma̭ti prāṇadā a̭pānadā ityā̭ha prāṇānevā-''tma-ndha̭tte varcodā va̭rivodā ityā̭ha prajā vai varcaḥ̭ paśavo vari̭vaḥ prajāmeva paśūnātma-ndha̭tta indro̭ vṛtrama̭hantaṃ-vṛ~tro [vṛtrama̭hantaṃ-vṛ~traḥ, hata-ṣṣo̭ḍaśabhi̭-] 21
hata-ṣṣo̭ḍaśabhi̭-rbhogaira̭sinā-thsa etāmagnaye-'nī̭kavata āhṷtimapaśya-ttāma̭juho-ttasyāgniranī̭ kavānthsvena̭ bhāgadheyḙna prīta-ṣṣo̭ḍaśadhā vṛtrasya̭ bhogānapya̭daha-dvaiśvakarmaṇena̭ pāpmano nira̭mucyata yadagnaye-'nī̭kavata āhṷti-ñjuhotyagnirevā-'syānī̭kavānthsvena̭ bhāgadheyḙna prītaḥ pāpmānamapi̭ dahati vaiśvakarmaṇena̭ pāpmano nirmṷcyate ya-ṅkāmayḙta cira-mpāpmano [cira-mpāpmanaḥ̭, nirmṷcyetetyekai̭ka-] 22
nirmṷcyetetyekai̭ka-ntasya̭ juhuyāccirameva pāpmano nirmṷcyate ya-ṅkāmayḙta tāja-kpāpmano nirmṷcyeteti sarvā̭ṇi tasyā̭nudrutya̭ juhuyā-ttājageva pāpmano nirmṷcyate-'tho khalu nānaiva sūktābhyā-ñjuhoti nānaiva sūktayorvīrya̭-ndadhātyatho prati̭ṣṭhityai || 23 ||
udḙnamuttarā-nnayeti̭ samidha ā da̭dhāti yathā janaṃ̭-ya~tḙ-'vasa-ṅkaroti̭ tādṛgeva ta-ttisra ā da̭dhāti trivṛdvā agniryāvā̭ne-vāgnistasmai̭ bhāgadheya̭-ṅkarotyaudṷmbarī-rbhavantyūrgvā ṷdumbara ūrja̭mevāsmā api̭ dadhātyudṷ tvā viśvḙ devā ityā̭ha prāṇā vai viśvḙ devāḥ prāṇai- [prāṇaiḥ, evaina-] 24
-revaina-mudya̭cchate 'gne bhara̭ntu citti̭bhirityā̭ha yasmā̭ evaina̭-ñcittāyodyaccha̭te tenaivainagṃ sama̭rdhayati pañca diśo daivīryajñama̭vantu devīrityā̭ha diśo hyḙṣo-'nṷ pracyavate 'pāma̭ti-ndurmati-mbādha̭mānā ityā̭ha rakṣa̭sāmapa̭hatyai rāyaspoṣḙ yajñapa̭ti-mābhaja̭ntīrityā̭ha paśavo vai rāyaspoṣaḥ̭ [rāyaspoṣaḥ̭, paśūnevāva̭] 25
paśūnevāva̭ rundhe ṣaḍbhirha̭rati ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtubhi̭revainagṃ̭ harati dve pa̭rigṛhya̭vatī bhavato rakṣa̭sāmapa̭hatyai sūrya̭raśmirhari̭keśaḥ purastādityā̭ha prasūtyai tataḥ̭ pāvakā āśiṣo̭ no juṣantāmityāhānnaṃ-vai~ pā̭vako-'nna̭mevāva̭ rundhe devāsurā-ssaṃya~̭ttā āsa-nte devā eta-dapra̭tiratha-mapaśya-ntena vai te pra- [vai te prati, asṷrānajaya-nta-] 26
-tyasṷrānajaya-nta-dapra̭tirathasyā-pratirathatvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvitīyo hotā-'nvāhāpratyḙva tena yaja̭māno bhrātṛ̭vyān jayatyatho ana̭bhijitamevābhi ja̭yati daśarca-mbha̭vati daśākṣarā virā-ḍvirājemau lokau vidhṛ̭tā vanayorlokayorvidhṛ̭tyā atho daśākṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājyevānnādye prati̭tiṣṭhatyasa̭diva vā antari̭kṣamantari̭kṣamivā ''gnīddhra-māgnīddhre- [-māgnīddhre, aśmā̭na-nni da̭dhāti] 27
-'śmā̭na-nni da̭dhāti sattvāya dvābhyā-mprati̭ṣṭhityai vimāna̭ eṣa divo maddhya̭ āsta ityā̭ha vyḙvaitayā̭ mimīte maddhyḙ divo nihi̭taḥ pṛśñiraśmetyāhānnaṃ-vai~ pṛśñyanna̭mevāva̭ rundhe catasṛbhirā pucchā̭deti catvāri chandāgṃ̭si chando̭bhirevendraṃ-vi~śvā̭ avīvṛdhannityā̭ha vṛddhi̭mevopāva̭rtate vājā̭nāgṃ satpa̭ti-mpati- [satpa̭ti-mpatim, ityāhā-'nnaṃ-vai~] 28
-mityāhā-'nnaṃ-vai~ vājo-'nna̭mevāva̭ rundhe sumnahūryajño devāgṃ ā ca̭ vakṣadityā̭ha prajā vai paśavaḥ̭ sumna-mprajāmeva paśūnātma-ndha̭tte yakṣa̭dagnirdevo devāgṃ ā ca̭ vakṣadityā̭ha svagākṛ̭tyai vāja̭sya mā prasaveno-dgrābheṇoda̭grabhīdityā̭hāsau vā ā̭ditya udyannṷdgrābha eṣa nimroca̭-nnigrābho brahma̭ṇaivā-''tmāna̭mu-dgṛhṇāti brahma̭ṇā bhrātṛ̭vya-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||
prācīmanṷ pradiśa-mprehi̭ vidvānityā̭ha devaloka-mevaitayopāva̭rtate krama̭ddhvamagninā nāka-mityā̭hemānevaitayā̭ lokān kra̭mate pṛthivyā ahamudantari̭kṣamā 'rṷhamityā̭hemānevaitayā̭ lokān-thsamāro̭hati suvaryanto nāpekṣanta ityā̭ha suvargamevaitayā̭ lokametyagne prehi̭ [prehi̭, prathamo] 30
prathamo dḙvayatā-mityā̭hobhayeṣvevaitayā̭ devamanuṣyeṣu cakṣṷrdadhāti pañcabhiradhi̭ krāmati pāṅkto̭ yajño yāvā̭neva yajñastena̭ saha sṷvargaṃ-lo~kamḙti naktoṣāseti̭ puro-'nuvākyā̭manvā̭ha pratyā agnḙ sahasrākṣetyā̭ha sāhasraḥ prajāpa̭tiḥ prajāpa̭terāptyai tasmai̭ te vidhema vājā̭ya svāhetyāhānnaṃ-vai~ vājo-'nna̭-mevāva̭ [vājo-'nna̭-mevāva̭, rundhe daddhnaḥ] 31
rundhe daddhnaḥ pūrṇāmaudṷmbarīg svayamātṛṇṇāyā-ñjuhotyūrgvai daddhyūrgṷdumbaro-'sau sva̭yamātṛṇṇā 'muṣyā̭mevorja̭-ndadhāti tasmā̭damuto-'rvācīmūrjamupa̭ jīvāmastisṛbhiḥ̭ sādayati trivṛdvā agniryāvā̭nevāgnista-mpra̭tiṣṭhā-ṅga̭mayati preddho̭ agne dīdihi puro na ityaudṷmbarīmā da̭dhātyeṣā vai sūrmī karṇa̭kāvatyetayā̭ ha sma [ha sma, vai] 32
vai devā asṷrāṇāgṃ śatatarhāg stṛgṃ̭hanti yadetayā̭ samidha̭mādadhā̭ti vajra̭mevaitaccha̭taghnīṃ-ya~ja̭māno bhrātṛ̭vyāya praha̭rati stṛtyā acha̭mbaṭkāraṃ-vi~dhema̭ te parame janma̭nnagna iti vaika̭ṅkatīmā da̭dhāti bhā evāva̭ rundhe tāgṃ sa̭viturvareṇyasya citrāmiti̭ śamīmayīgṃ śāntyā̭ agnirvā̭ ha vā a̭gnicita̭-nduhe-'gnicidvā-'gni-ndṷhe tāgṃ [tām, savitu-] 33
sa̭vitu-rvareṇyasya citrāmityā̭haiṣa vā agnerdohastama̭sya kaṇva̭ eva śrā̭yaso̭-'ve-ttena̭ ha smainagṃ sa dṷhe yadetayā̭ samidha̭-mādadhātyagnicideva tadagni-ndṷhe sapta tḙ agne samidhaḥ̭ saptajihvā ityā̭ha saptaivāsya sāptā̭ni prīṇāti pūrṇayā̭ juhoti pūrṇa i̭va hi prajāpa̭tiḥ prajāpa̭te- [prajāpa̭teḥ, āptyai] 34
-rāptyai nyṷ̄nayā juhoti nyṷ̄nāddhi prajāpa̭tiḥ prajā asṛ̭jata prajānāgṃ sṛṣṭyā̭ agnirdevebhyo nilā̭yata sa diśo-'nu prā-'vi̭śajjuhvanmana̭sā diśo ddhyāye ddigbhya evainamava̭ rundhe daddhnā purastājjuhotyā-jyḙnopari̭ṣṭā-tteja̭ścaivāsmā̭ indriya-ñca̭ samīcī̭ dadhāti dvāda̭śakapālo vaiśvānaro bha̭vati dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsara-ssaṃ̭va~thsaro-'gnirvaiśvānara-ssākṣā- [-'gnirvaiśvānara-ssākṣāt, eva vaiśvānaramava̭] 35
-deva vaiśvānaramava̭ rundhe ya-tpra̭yājānūyājān kuryādvika̭sti-ssā yajñasya̭ darvihoma-ṅka̭roti yajñasya prati̭ṣṭhityai rāṣṭraṃ-vai~ vaiśvānaro viṇmaruto̭ vaiśvānaragṃ hutvā mā̭rutān jṷhoti rāṣṭra eva viśamanṷ baddhnātyuccai-rvaiśvānarasyā-'' śrā̭vayatyupāgṃśu mā̭rutān jṷhoti tasmā-drāṣṭraṃ-vi~śamati̭ vadati mārutā bha̭vanti maruto vai devānāṃ-vi~śo̭ devaviśenaivāsmai̭ manuṣyaviśa -mava̭ rundhe sapta bha̭vanti saptaga̭ṇā vai maruto̭ gaṇaśa eva viśamava̭ rundhe gaṇena̭ gaṇama̭nudrutya̭ juhoti viśa̭mevāsmā anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||
vasordhārā-ñjuhoti vasorme dhārā̭-'saditi vā eṣā hṷ̄yate ghṛtasya vā ḙnameṣā dhārā-'muṣmi̭n ~loke pinva̭mānopa̭ tiṣṭhata ājyḙna juhoti tejo vā ājya-ntejo vasordhārā teja̭saivāsmai tejo-'va̭ rundhe-'tho kāmā vai vasordhārā kāmā̭nevāva̭ rundhe ya-ṅkāmayḙta prāṇāna̭syā-'nnādyaṃ-vi~- [-'nnādyaṃ-vi~, chindyāmiti̭] 37
-cchi̭ndyāmiti̭ vigrāha-ntasya̭ juhuyā-tprāṇānevāsyānnādyaṃ-vi~cchi̭natti ya-ṅkāmayḙta prāṇāna̭syānnādyagṃ sa-nta̭nuyāmiti sa-nta̭tā-ntasya̭ juhuyā-tprāṇānevāsyānnādyagṃ sa-nta̭noti dvāda̭śa dvādaśāni̭ juhoti dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsara-ssaṃ̭va~thsareṇai vāsmā annamava̭ rundhe 'nna̭-ñca me-'kṣṷcca ma ityā̭hai ta-dvā [ityā̭hai ta-dvai, anna̭sya rūpagṃ] 38
anna̭sya rūpagṃ rūpeṇaivānnamava̭ rundhe 'gniśca̭ ma āpa̭śca ma ityā̭haiṣā vā anna̭sya yoni-ssayonyevānnamava̭ rundhe-'rdhendrāṇi̭ juhoti devatā̭ evāva̭ rundhe ya-thsarvḙṣā-mardhamindraḥ prati tasmādindro̭ devatā̭nā-mbhūyiṣṭhabhākta̭ma indramutta̭ramāhe-ndriyamevāsmi̭-nnupari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyudhāni̭ juhoti yajño [yajñaḥ, vai ya̭jñāyudhāni̭] 39
vai ya̭jñāyudhāni̭ yajñamevāva̭ rundhe-'tho̭ etadvai yajñasya̭ rūpagṃ rūpeṇaiva yajñamava̭ rundhe 'vabhṛthaśca̭ me svagākāraśca̭ ma ityā̭ha svagākṛ̭tyā agniśca̭ me gharmaśca̭ ma ityā̭haita-dvai bra̭hmavarcasasya̭ rūpagṃ rūpeṇaiva bra̭hmavarcasamava̭ rundha ṛkca̭ me sāma̭ ca ma ityā̭hai- [ma ityā̭ha, etadvai chanda̭sāgṃ] 40
-tadvai chanda̭sāgṃ rūpagṃ rūpeṇaiva chandāgsyava̭ rundhe garbhāśca me vathsāśca̭ ma ityā̭haita-dvai pa̭śūnāgṃ rūpagṃ rūpeṇaiva paśūnava̭ rundhe kalpān juhotya kḷ̭ptasya kḷptyai̭ yugmadayuje jṷhoti mithunatvāyo-ttarāva̭tī bhavato-'bhikrāntyā ekā̭ ca me tisraśca̭ ma ityā̭ha devachandasaṃ-vā~ ekā̭ ca tisraśca̭ [tisraśca̭, manuṣyachandasa-ñcata̭sraścā-'ṣṭau] 41
manuṣyachandasa-ñcata̭sraścā-'ṣṭau ca̭ devachandasa-ñcaiva ma̭nuṣya chandasañcā-'va̭ rundha ā traya̭strigṃ śato juhoti traya̭strigṃśadvai devatā̭ devatā̭ evāva̭ rundha ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotyaṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā jaga̭tī jāga̭tāḥ paśavo jaga̭tyaivāsmai̭ paśūnava̭ rundhe vāja̭śca prasavaśceti̭ dvādaśa-ñjṷhoti dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsara-ssaṃ̭va~thsara eva prati̭ tiṣṭhati || 42 ||
agnirdevebhyo 'pākrāma-dbhāgadheya̭micchamā̭nasta-ndevā a̭bruvannupa̭ na ā va̭rtasva havya-nno̭ vaheti so-'bravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai mahya̭meva vā̭japrasavīya̭-ñjuhavanniti tasmā̭dagnayḙ vājaprasavīya̭-ñjuhvati ya-dvā̭japrasavīya̭-ñjuhotyagnimeva ta-dbhā̭gadheyḙna sama̭rdhayatyatho̭ abhiṣeka evāsya sa ca̭turdaśabhi̭rjuhoti sapta grāmyā oṣa̭dhaya-ssaptā- [oṣa̭dhaya-ssapta, araṇyā ubhayī̭ṣā-] 43
-''raṇyā ubhayī̭ṣā-mava̭ruddhyā anna̭syānnasya juhotyanna̭syānnasyā-va̭ruddhyā audṷmbareṇa sruveṇa̭ juhotyūrgvā ṷdumbara ūrganna̭mūrjaivāsmā ūrjamannamava̭ rundhe 'gnirvai devānā̭-mabhiṣi̭kto-'gnici-nma̭nuṣyā̭ṇā-ntasmā̭dagnici-dvarṣa̭ti na dhā̭vedava̭ruddhagg hya̭syā-nnamanna̭miva khalu vai varṣaṃ-ya~ddhāvḙ-dannādyāddhāve-dupāva̭rtetā-'nnādya̭-mevā-'bhyṷ- [-'nnādya̭-mevā-'bhi, upāva̭rtate] 44
-pāva̭rtate naktoṣāseti̭ kṛṣṇāyai śvetava̭thsāyai paya̭sā juhotyahnaivāsmai rātri-mpradā̭payati rātriyā-'ha̭rahorātre evāsmai pratte kāma̭mannādya̭-nduhāte rāṣṭrabhṛto̭ juhoti rāṣṭramevāva̭ rundhe ṣaḍbhirjṷhoti ṣaḍvā ṛtava̭ ṛtuṣveva prati̭tiṣṭhati bhuva̭nasya pata iti̭ rathamukhe pañcā-''hṷtīrjuhoti vajro vai ratho vajrḙṇaiva diśo- [vajrḙṇaiva diśaḥ̭, abhi ja̭yatyagnicitagṃ̭] 45
-'bhi ja̭yatyagnicitagṃ̭ ha vā amuṣmi̭n ~loke vāto-'bhi pa̭vate vātanāmāni̭ juhotyabhyḙvaina̭-mamuṣmi̭n ~loke vātaḥ̭ pavate trīṇi̭ juhoti traya̭ ime lokā ebhya eva lokebhyo vātamava̭ rundhe samudro̭-'si nabha̭svānityā̭haitadvai vāta̭sya rūpagṃ rūpeṇaiva vātamava̭ rundhe 'ñjalinā̭ juhoti na hyḙteṣā̭manyathā ''hṷtiravakalpa̭te || 46 ||
suvargāya vai lokāya̭ devaratho yṷjyate yatrākūtāya̭ manuṣyaratha eṣa khalu vai dḙvaratho yadagniragniṃ-yu~̭najmi śava̭sā ghṛtenetyā̭ha yunaktyevainagṃ sa ḙnaṃ-yu~kta-ssṷvargaṃ-lo~kamabhi va̭hati ya-thsarvā̭bhiḥ pañcabhi̭-ryuñjyā-dyukto-'syā-'gniḥ pracyṷta-ssyādapra̭tiṣṭhitā āhṷtaya-ssyurapra̭tiṣṭhitā-sstomā apra̭tiṣṭhitānyukthāni̭ tisṛbhiḥ̭ prātassavanḙ-'bhi mṛ̭śati trivṛ- [trivṛt, vā agniryāvā̭nevā-] 47
-dvā agniryāvā̭nevā-gnistaṃ-yu~̭nakti yathā-'na̭si yukta ā̭dhīyata̭ evameva ta-tpratyāhṷtayastiṣṭha̭nti prati stomāḥ pratyukthāni̭ yajñāyajñiya̭sya stotre dvābhyā̭mabhi mṛ̭śatyetāvān vai yajño yāvā̭nagniṣṭomo bhūmā tvā asyāta̭ ūrdhvaḥ kri̭yate yāvā̭neva yajñastama̭ntato 'nvāro̭hati dvābhyā-mprati̭ṣṭhityā ekayā-'pra̭stuta-mbhavatyathā- [-'pra̭stuta-mbhavatyatha̭, abhi mṛ̭śatyupai̭na-] 48
-'bhi mṛ̭śatyupai̭na-mutta̭ro yajño na̭matyatho santa̭tyai pra vā eṣo-'smāllokā-ccya̭vate yo-'gni-ñci̭nute na vā etasyā̭niṣṭaka āhṷtirava̭ kalpate yāṃ-vā~ eṣo̭-'niṣṭaka āhṷti-ñjuhoti srava̭ti vai sā tāg srava̭ntīṃ-ya~jño-'nu parā̭ bhavati yajñaṃ-ya~ja̭māno ya-tpṷnaściti-ñci̭nuta āhṷtīnā-mprati̭ṣṭhityai pratyāhṷtayastiṣṭha̭nti [pratyāhṷtayastiṣṭha̭nti, na yajñaḥ] 49
na yajñaḥ pa̭rābhava̭ti na yaja̭māno 'ṣṭāvupa̭ dadhātyaṣṭākṣa̭rā gāyatrī gā̭yatreṇaivaina-ñchanda̭sā cinute yadekā̭daśa traiṣṭṷbhena ya-ddvāda̭śa jāga̭tena chando̭bhirevaina̭-ñcinute napātko vaināmaiṣo-'gnirya-tpṷnaścitirya evaṃ-vi~dvā-npṷnaściti-ñci̭nuta ā tṛtīyā-tpurṷṣādanna̭matti yathā vai pṷnarādheya̭ eva-mpṷnaścitiryo-'-gnyādheyḙna na- [-gnyādheyḙna na, ṛdhnoti sa] 50
-rdhnoti sa pṷnarādheyamā dha̭tte yo-'gni-ñcitvā nardhnoti sa pṷnaściti-ñci̭nute ya-tpṷnaściti-ñci̭nuta ṛddhyā atho khalvā̭hurna cḙtavyeti̭ rudro vā eṣa yadagniryathā vyāghragṃ supta-mbodhaya̭ti tādṛgeva tadatho khalvā̭huścetavyeti yathā vasī̭yāgṃsa-mbhāgadheyḙna bodhaya̭ti tādṛgeva tanmanṷragnima̭cinuta tena nā-''rdhnothsa etā-mpṷnaścitima̭paśya-ttāma̭cinuta tayā vai sa ārdhnodya-tpṷnaściti-ñci̭nuta ṛddhyai || 51 ||
chandaścita̭-ñcinvīta paśukā̭maḥ paśavo vai chandāgṃ̭si paśumāneva bha̭vati śyenacita̭-ñcinvīta suvargakā̭ma-śśyeno vai vaya̭sā-mpati̭ṣṭha-śśyena eva bhūtvā sṷvargaṃ-lo~ka-mpa̭tati kaṅkacita̭-ñcinvīta yaḥ kāmayḙta śīrṣaṇvānamuṣmi̭n ~loke syāmiti̭ śīrṣaṇvānevā-'muṣmi̭n ~loke bha̭vatyalajacita̭-ñcinvīta catṷssīta-mpratiṣṭhākā̭maścata̭sro diśo̭ dikṣvḙva prati̭ tiṣṭhati praugacita̭-ñcinvīta bhrātṛ̭vyavā-nprai- [bhrātṛ̭vyavā-npra, eva bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52
-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubhayataḥ̭ prauga-ñcinvītayaḥ kāmayḙta prajātā-nbhrātṛ̭vyā-nnudeya prati̭ janiṣyamā̭ṇāniti praiva jātā-nbhrātṛ̭vyā-nnudate prati̭ janiṣyamā̭ṇā-nrathacakracita̭-ñcinvīta bhrātṛ̭vyavān vajro vai ratho vajra̭meva bhrātṛ̭vyebhyaḥ praha̭rati droṇacita̭-ñcinvītānna̭kāmo droṇe vā anna̭-mbhriyate sayonyevānnamava̭ rundhe samūhya̭-ñcinvīta paśukā̭maḥ paśumāneva bha̭vati [paśumāneva bha̭vati, paricāyya̭-ñcinvīta] 53
paricāyya̭-ñcinvīta grāma̭kāmo grāmyḙva bha̭vati śmaśānacita̭-ñcinvīta yaḥ kāmayḙta pitṛloka ṛ̭ddhnuyāmiti̭ pitṛloka evardhno̭ti viśvāmitrajamadagnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetāgṃ sa etā jamada̭gnirvihavyā̭ apaśya-ttā upā̭dhatta tābhirvai sa vasi̭ṣṭhasyendriyaṃ-vī~rya̭mavṛṅkta ya-dvi̭havyā̭ upadadhā̭tīndriyameva tābhi̭rvīryaṃ̭-ya~ja̭māno bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte hoturdhiṣṇi̭ya upa̭ dadhāti yajamānāyatanaṃ-vai~ [ ] 54
hotā sva evāsmā̭ āyata̭na indriyaṃ-vī~rya̭mava̭ rundhe dvādaśopa̭ dadhāti dvāda̭śākṣarā jaga̭tī jāga̭tāḥ paśavo jaga̭tyaivāsmai̭ paśūnava̭ rundhe 'ṣṭāva̭ṣṭāvanyeṣu dhiṣṇi̭yeṣūpa̭ dadhātyaṣṭāśa̭phāḥ paśavaḥ̭ paśūnevāva̭ rundhe ṣaṇmārjālīye ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtavaḥ khalu vai devāḥ pitara̭ ṛtūneva devā-npitṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||
pava̭sva vāja̭sātaya itya̭nuṣṭu-kpra̭tipadbha̭vati tirso̭-'nuṣṭubhaścata̭sro gāyatriyo ya-ttisro̭-'nuṣṭubha-stasmā-daśva̭stribhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati yaccata̭sro gāyatriyastasmā-thsarvāg̭ ścaturaḥ̭ padaḥ pra̭tidadha-tpalā̭yate paramā vā eṣā chanda̭sāṃ-ya~da̭nuṣṭu-kpa̭ramaśca̭tuṣṭoma-sstomā̭nā-mparamastri̭rātro yajñānā-mparamo-'śvaḥ̭ paśūnā-mpa̭rameṇaivaina̭-mparamatā-ṅgamayatyekavigṃśa-maha̭rbhavati [-maha̭rbhavati, yasminnaśva̭] 56
yasminnaśva̭ ālabhyate dvāda̭śa māsāḥ pañcartavastraya̭ ime lokā asāvā̭ditya ḙkavigṃśa eṣa prajāpa̭tiḥ prājāpatyo-'śvastameva sākṣādṛ̭ddhnoti śakva̭rayaḥ pṛṣṭha-mbha̭vantyan-yada̭nya-cchando-'nyenye vā ete paśava ā la̭bhyanta uteva̭ grāmyā utevā̭-''raṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛṣṭha-mbhavantyaśva̭sya sarvatvāya̭ pārthuraśma-mbra̭hmasāma-mbha̭vati raśminā vā aśvo̭ [raśminā vā aśvaḥ̭, yata īśvaro] 57
yata īśvaro vā aśvo-'yato-'pra̭tiṣṭhitaḥ parā-mparāvata-ṅgantorya-tpārthuraśma-mbra̭hmasāma-mbhavatyaśva̭sya yatyai dhṛtyai saṅkṛ̭tyacchāvākasāma-mbha̭vatyuthsannayajño vā eṣa yada̭śvamedhaḥ kastadvedetyā̭huryadi sarvo̭ vā kriyate na vā sarva iti ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasāma-mbhavatyaśva̭sya sarvatvāya paryāptyā ana̭ntarāyāya sarva̭stomo-'tirātra ṷttamamaha̭rbhavati sarvasyā-''ptyai sarva̭sya jityai sarva̭meva tenā-''pnoti sarva̭-ñjayati || 58 ||
(devāsurāstena - rtavyā̭ - rudro - 'śma̭ - nnṛṣade va - ḍudḙnaṃ - prācīmiti - vasordhārā̭ - magnirdevebhyaḥ̭ - suvargāya̭ yatrākūtāya̭ - chandaścitaṃ - pava̭sva - dvāda̭śa )
(devāsurā - ajāyāṃ - ~vai grṷmuṣṭiḥ - pra̭thamo dḙvayatāme - tadvai chanda̭sā - mṛdhno - tyaṣṭau pa̭ñcāśat)
(devāsurā, ssarva̭-ñjayati)
|| hariḥ̭ om ||
