க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே சதுர்தஃ ப்ரஶ்நஃ - இஷ்டகாத்ரயாபிதாநம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹரிஃ ஓம் ॥
தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸ-ந்தே ந வ்யஜயந்த ஸ ஏதா இந்த்ரஸ்தநூரபஶ்ய-த்தா உபாதத்த தாபிர்வை ஸ தநுவமிந்த்ரியம்-வீஂர்யமாத்மந்நதத்த ததோ தேவா அபவ-ந்பரா-'ஸுரா யதிந்த்ரதநூருபததாதி தநுவமேவ தாபிரிந்த்ரியம்-வீஂர்யம்-யஂஜமாந ஆத்ம-ந்தத்தே-'தோ ஸேந்த்ரமேவாக்நிக்ம் ஸதநு-ஞ்சிநுதே பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ [ப்ராத்ரு'வ்யஃ, பவதி யஜ்ஞோ] 1
பவதி யஜ்ஞோ தேவேப்யோ-'பாக்ராம-த்தமவருத-ந்நாஶக்நுவந்த ஏதா யஜ்ஞதநூரபஶ்ய-ந்தா உபாததத தாபிர்வை தே யஜ்ஞமவாருந்தத ய-த்யஜ்ஞதநூருபததாதி யஜ்ஞமேவ தாபிர்யஜமாநோ-'வ ருந்தே த்ரயஸ்த்ரிக்ம் ஶதமுப ததாதி த்ரயஸ்த்ரிக்ம்ஶத்வை தேவதா தேவதா ஏவாவ ருந்தே 'தோ ஸாத்மாநமேவாக்நிக்ம் ஸதநு-ஞ்சிநுதே ஸாத்மா-'முஷ்மி-ல்லோஂகே [-'முஷ்மி-ல்லோஂகே, பவதி ய] 2
பவதி ய ஏவம்-வேஂத ஜ்யோதிஷ்மதீருப ததாதி ஜ்யோதிரேவாஸ்மி-ந்ததாத்யேதாபிர்வா அக்நிஶ்சிதோ ஜ்வலதி தாபிரேவைநக்ம் ஸமிந்த உபயோரஸ்மை லோகயோர்ஜ்யோதிர்பவதி நக்ஷத்ரேஷ்டகா உப ததாத்யேதாநி வை திவோ ஜ்யோதீக்ம்ஷி தாந்யேவாவ ருந்தே ஸுக்ரு'தாம்-வாஂ ஏதாநி ஜ்யோதீக்ம்ஷி யந்நக்ஷத்ராணி தாந்யேவா-''ப்நோத்யதோ அநூகாஶ-மேவைதாநி [-மேவைதாநி, ஜ்யோதீக்ம்ஷி குருதே] 3
ஜ்யோதீக்ம்ஷி குருதே ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாநுக்யாத்யை ய-த்ஸக்க்ஸ்ப்ரு'ஷ்டா உபதத்த்யா-த்வ்ரு'ஷ்ட்யை லோகமபி தத்த்யாதவர்ஷுகஃ பர்ஜந்யஃ ஸ்யாதஸக்க்ஸ்ப்ரு'ஷ்டா உப ததாதி வ்ரு'ஷ்ட்யா ஏவ லோக-ங்கரோதி வர்ஷுகஃ பர்ஜந்யோ பவதி புரஸ்தாதந்யாஃ ப்ரதீசீருப ததாதி பஶ்சாதந்யாஃ ப்ராசீஸ்தஸ்மா-த்ப்ராசீநாநி ச ப்ரதீசீநாநி ச நக்ஷத்ராண்யா வர்தந்தே ॥ 4 ॥
தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸ-ந்தே ந வ்யஜயந்த ஸ ஏதா இந்த்ரஸ்தநூரபஶ்ய-த்தா உபாதத்த தாபிர்வை ஸ தநுவமிந்த்ரியம்-வீஂர்யமாத்மந்நதத்த ததோ தேவா அபவ-ந்பரா-'ஸுரா யதிந்த்ரதநூருபததாதி தநுவமேவ தாபிரிந்த்ரியம்-வீஂர்யம்-யஂஜமாந ஆத்ம-ந்தத்தே-'தோ ஸேந்த்ரமேவாக்நிக்ம் ஸதநு-ஞ்சிநுதே பவத்யாத்மநா பரா-'ஸ்ய ப்ராத்ரு'வ்யோ [ப்ராத்ரு'வ்யஃ, பவதி யஜ்ஞோ] 1
பவதி யஜ்ஞோ தேவேப்யோ-'பாக்ராம-த்தமவருத-ந்நாஶக்நுவந்த ஏதா யஜ்ஞதநூரபஶ்ய-ந்தா உபாததத தாபிர்வை தே யஜ்ஞமவாருந்தத ய-த்யஜ்ஞதநூருபததாதி யஜ்ஞமேவ தாபிர்யஜமாநோ-'வ ருந்தே த்ரயஸ்த்ரிக்ம் ஶதமுப ததாதி த்ரயஸ்த்ரிக்ம்ஶத்வை தேவதா தேவதா ஏவாவ ருந்தே 'தோ ஸாத்மாநமேவாக்நிக்ம் ஸதநு-ஞ்சிநுதே ஸாத்மா-'முஷ்மி-ல்லோஂகே [-'முஷ்மி-ல்லோஂகே, பவதி ய] 2
பவதி ய ஏவம்-வேஂத ஜ்யோதிஷ்மதீருப ததாதி ஜ்யோதிரேவாஸ்மி-ந்ததாத்யேதாபிர்வா அக்நிஶ்சிதோ ஜ்வலதி தாபிரேவைநக்ம் ஸமிந்த உபயோரஸ்மை லோகயோர்ஜ்யோதிர்பவதி நக்ஷத்ரேஷ்டகா உப ததாத்யேதாநி வை திவோ ஜ்யோதீக்ம்ஷி தாந்யேவாவ ருந்தே ஸுக்ரு'தாம்-வாஂ ஏதாநி ஜ்யோதீக்ம்ஷி யந்நக்ஷத்ராணி தாந்யேவா-''ப்நோத்யதோ அநூகாஶ-மேவைதாநி [-மேவைதாநி, ஜ்யோதீக்ம்ஷி குருதே] 3
ஜ்யோதீக்ம்ஷி குருதே ஸுவர்கஸ்ய லோகஸ்யாநுக்யாத்யை ய-த்ஸக்க்ஸ்ப்ரு'ஷ்டா உபதத்த்யா-த்வ்ரு'ஷ்ட்யை லோகமபி தத்த்யாதவர்ஷுகஃ பர்ஜந்யஃ ஸ்யாதஸக்க்ஸ்ப்ரு'ஷ்டா உப ததாதி வ்ரு'ஷ்ட்யா ஏவ லோக-ங்கரோதி வர்ஷுகஃ பர்ஜந்யோ பவதி புரஸ்தாதந்யாஃ ப்ரதீசீருப ததாதி பஶ்சாதந்யாஃ ப்ராசீஸ்தஸ்மா-த்ப்ராசீநாநி ச ப்ரதீசீநாநி ச நக்ஷத்ராண்யா வர்தந்தே ॥ 4 ॥
(ப்ராத்ரு'வ்யோ - லோக - ஏவைதாந்யே - கசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 1)
ரு'தவ்யா உப ததாத்ய்ரு'தூநா-ங்க்லு'ப்த்யை த்வத்வம்முப ததாதி தஸ்மா-த்த்வந்த்வம்ரு'தவோ 'த்ரு'தேவ வா ஏஷா யந்மத்த்யமா சிதிரந்தரிக்ஷமிவ வா ஏஷா த்வத்வம்மந்யாஸு சிதீஷூப ததாதி சதஸ்ரோ மத்த்யே த்ரு'த்யா அந்தஶ்ஶ்லேஷணம்-வாஂ ஏதாஶ்சிதீநாம்-யஂத்ரு'தவ்யா யத்ரு'தவ்யா உபததாதி சிதீநாம்-விஂத்ரு'த்யா அவகாமநூப ததாத்யேஷா வா அக்நேர்யோநி-ஸ்ஸயோநி- [அக்நேர்யோநி-ஸ்ஸயோநிம், ஏவாக்நி-] 5
-மேவாக்நி-ஞ்சிநுத உவாச ஹ விஶ்வாமித்ரோ 'ததி-த்ஸ ப்ரஹ்மணா-'ந்நம்-யஂஸ்யைதா உபதீயாந்தை ய உ சைநா ஏவம்-வேஂததிதி ஸம்வஂத்ஸரோ வா ஏத-ம்ப்ரதிஷ்டாயை நுததே யோ-'க்நி-ஞ்சித்வா ந ப்ரதிதிஷ்டதி பஞ்ச பூர்வாஶ்சிதயோ பவந்த்யத ஷஷ்டீ-ஞ்சிதி-ஞ்சிநுதே ஷட்வா ரு'தவஃ ஸம்வஂத்ஸர ரு'துஷ்வேவ ஸம்வஂத்ஸரே ப்ரதிதிஷ்டத்யே தா வா [ப்ரதிதிஷ்டத்யே தா வா, அதிபத்நீர்நாமேஷ்டகா] 6
அதிபத்நீர்நாமேஷ்டகா யஸ்யைதா உபதீயந்தே-'திபதிரேவ ஸமாநாநா-ம்பவதி ய-ந்த்விஷ்யா-த்தமுபதத-த்த்யாயேதேதாப்ய ஏவைந-ந்தேவதாப்ய ஆ வ்ரு'ஶ்சதி தாஜகார்திமார்ச்சத்யங்கிரஸ-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂந்தோ யா யஜ்ஞஸ்ய நிஷ்க்ரு'திராஸீ-த்தாம்ரு'ஷிப்யஃ ப்ரத்யௌஹ-ந்தத்திரண்யமபவத்ய-த்திரண்யஶல்கைஃ ப்ரோக்ஷதி யஜ்ஞஸ்ய நிஷ்க்ரு'த்யா அதோ பேஷஜமேவா-'ஸ்மை கரோ- [-'ஸ்மை கரோதி, அதோ ரூபேணைவைநக்ம்] 7
-த்யதோ ரூபேணைவைநக்ம் ஸமர்தயத்யதோ ஹிரண்யஜ்யோதிஷைவ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி ஸாஹஸ்ரவதா ப்ரோக்ஷதி ஸாஹஸ்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யா இமா மே அக்ந இஷ்டகா தேநவஃ ஸந்த்வித்யாஹ தேநூரேவைநாஃ குருதே தா ஏந-ங்காமதுகா அமுத்ராமுஷ்மிந் ஂலோக உப திஷ்டந்தே ॥ 8 ॥
ரு'தவ்யா உப ததாத்ய்ரு'தூநா-ங்க்லு'ப்த்யை த்வத்வம்முப ததாதி தஸ்மா-த்த்வந்த்வம்ரு'தவோ 'த்ரு'தேவ வா ஏஷா யந்மத்த்யமா சிதிரந்தரிக்ஷமிவ வா ஏஷா த்வத்வம்மந்யாஸு சிதீஷூப ததாதி சதஸ்ரோ மத்த்யே த்ரு'த்யா அந்தஶ்ஶ்லேஷணம்-வாஂ ஏதாஶ்சிதீநாம்-யஂத்ரு'தவ்யா யத்ரு'தவ்யா உபததாதி சிதீநாம்-விஂத்ரு'த்யா அவகாமநூப ததாத்யேஷா வா அக்நேர்யோநி-ஸ்ஸயோநி- [அக்நேர்யோநி-ஸ்ஸயோநிம், ஏவாக்நி-] 5
-மேவாக்நி-ஞ்சிநுத உவாச ஹ விஶ்வாமித்ரோ 'ததி-த்ஸ ப்ரஹ்மணா-'ந்நம்-யஂஸ்யைதா உபதீயாந்தை ய உ சைநா ஏவம்-வேஂததிதி ஸம்வஂத்ஸரோ வா ஏத-ம்ப்ரதிஷ்டாயை நுததே யோ-'க்நி-ஞ்சித்வா ந ப்ரதிதிஷ்டதி பஞ்ச பூர்வாஶ்சிதயோ பவந்த்யத ஷஷ்டீ-ஞ்சிதி-ஞ்சிநுதே ஷட்வா ரு'தவஃ ஸம்வஂத்ஸர ரு'துஷ்வேவ ஸம்வஂத்ஸரே ப்ரதிதிஷ்டத்யே தா வா [ப்ரதிதிஷ்டத்யே தா வா, அதிபத்நீர்நாமேஷ்டகா] 6
அதிபத்நீர்நாமேஷ்டகா யஸ்யைதா உபதீயந்தே-'திபதிரேவ ஸமாநாநா-ம்பவதி ய-ந்த்விஷ்யா-த்தமுபதத-த்த்யாயேதேதாப்ய ஏவைந-ந்தேவதாப்ய ஆ வ்ரு'ஶ்சதி தாஜகார்திமார்ச்சத்யங்கிரஸ-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂந்தோ யா யஜ்ஞஸ்ய நிஷ்க்ரு'திராஸீ-த்தாம்ரு'ஷிப்யஃ ப்ரத்யௌஹ-ந்தத்திரண்யமபவத்ய-த்திரண்யஶல்கைஃ ப்ரோக்ஷதி யஜ்ஞஸ்ய நிஷ்க்ரு'த்யா அதோ பேஷஜமேவா-'ஸ்மை கரோ- [-'ஸ்மை கரோதி, அதோ ரூபேணைவைநக்ம்] 7
-த்யதோ ரூபேணைவைநக்ம் ஸமர்தயத்யதோ ஹிரண்யஜ்யோதிஷைவ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி ஸாஹஸ்ரவதா ப்ரோக்ஷதி ஸாஹஸ்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யா இமா மே அக்ந இஷ்டகா தேநவஃ ஸந்த்வித்யாஹ தேநூரேவைநாஃ குருதே தா ஏந-ங்காமதுகா அமுத்ராமுஷ்மிந் ஂலோக உப திஷ்டந்தே ॥ 8 ॥
(ஸயோநி - மேதா வை - கரோத்யே - காந்நசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 2)
ருத்ரோ வா ஏஷ யதக்நி-ஸ்ஸ ஏதர்ஹி ஜாதோ யர்ஹி ஸர்வஶ்சித-ஸ்ஸ யதா வத்ஸோ ஜாத-ஸ்ஸ்தந-ம்ப்ரேப்ஸத்யேவம்-வாஂ ஏஷ ஏதர்ஹி பாகதேய-ம்ப்ரேப்ஸதி தஸ்மை யதாஹுதி-ந்ந ஜுஹுயாதத்த்வர்யு-ஞ்ச யஜமாந-ஞ்ச த்யாயேச்சதருத்ரீய-ஞ்ஜுஹோதி பாகதேயேநைவைநக்ம் ஶமயதி நா-''ர்திமார்ச்சத்யத்த்வர்யுர்ந யஜமாநோ ய-த்க்ராம்யாணா-ம்பஶூநா- [ய-த்க்ராம்யாணா-ம்பஶூநாம், பயஸா ஜுஹுயா-] 9
-ம்பயஸா ஜுஹுயா-த்க்ராம்யா-ந்பஶூஞ்சுசா 'ர்பயே-த்யதாரண்யாநா-மாரண்யாந் ஜர்திலயவாக்வா வா ஜுஹுயா-த்கவீதுகயவாக்வா வா ந க்ராம்யா-ந்பஶூந். ஹிநஸ்தி நா-''ரண்யாநதோ கல்வாஹுரநாஹுதிர்வை ஜர்திலாஶ்ச கவீதுகாஶ்சேத்ய ஜக்ஷீரேண ஜுஹோத்யாக்நேயீ வா ஏஷா யதஜா-''ஹுத்யைவ ஜுஹோதி ந க்ராம்யா-ந்பஶூந். ஹிநஸ்தி நா-''ரண்யாநங்கிரஸ-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂந்தோ- [-ஂலோகம்-யஂந்தஃ, அஜாயா-ங்கர்ம-] 10
-'ஜாயா-ங்கர்ம-ம்ப்ராஸிஞ்சந்த்ஸா ஶோசந்தீ பர்ண-ம்பரா-'ஜிஹீத ஸோ(1)-'ர்கோ-'பவ-த்ததர்கஸ்யா-ர்கத்வமர்கபர்ணேந ஜுஹோதி ஸயோநித்வாயோத-ந்திஷ்டந் ஜுஹோத்யேஷா வை ருத்ரஸ்ய தி-க்ஸ்வாயாமேவ திஶி ருத்ர-ந்நிரவதயதே சரமாயாமிஷ்டகாயா-ஞ்ஜுஹோத்யந்தத ஏவ ருத்ர-ந்நிரவதயதே த்ரேதாவிபக்த-ஞ்ஜுஹோதி த்ரய இமே லோகா இமாநேவ லோகாந்-த்ஸமாவத்வீர்யாந் கரோதீயத்யக்ரே ஜுஹோ- [ஜுஹோதி, அதேயத்யதேயதி] 11
-த்யதேயத்யதேயதி த்ரய இமே லோகா ஏப்ய ஏவைநம்-லோஂகேப்யஃ ஶமயதி திஸ்ர உத்தரா ஆஹுதீர்ஜுஹோதி ஷ-ட்த்ஸ-ம்பத்யந்தே ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவைநக்ம் ஶமயதி யதநுபரிக்ராம-ஞ்ஜுஹுயாதந்தரவசாரிணக்ம் ருத்ர-ங்குர்யாததோ கல்வாஹுஃ கஸ்யாம்-வாஂ-'ஹ திஶி ருத்ரஃ கஸ்யாம்-வேஂத்யநுபரிக்ராமமேவ ஹோதவ்ய-மபரிவர்கமேவைநக்ம் ஶமய- [ஶமயதி, ஏதாவை] 12
-த்யேதாவை தேவதா-ஸ்ஸுவர்க்யாயா உத்தமாஸ்தா யஜமாநம்-வாஂசயதி தாபிரேவைநக்ம் ஸுவர்கம்-லோஂக-ங்கமயதி ய-ந்த்விஷ்யா-த்தஸ்ய ஸஞ்சரே பஶூநா-ந்ந்யஸ்யே-த்யஃ ப்ரதமஃ பஶுரபிதிஷ்டதி ஸ ஆர்திமார்ச்சதி ॥ 13 ॥
ருத்ரோ வா ஏஷ யதக்நி-ஸ்ஸ ஏதர்ஹி ஜாதோ யர்ஹி ஸர்வஶ்சித-ஸ்ஸ யதா வத்ஸோ ஜாத-ஸ்ஸ்தந-ம்ப்ரேப்ஸத்யேவம்-வாஂ ஏஷ ஏதர்ஹி பாகதேய-ம்ப்ரேப்ஸதி தஸ்மை யதாஹுதி-ந்ந ஜுஹுயாதத்த்வர்யு-ஞ்ச யஜமாந-ஞ்ச த்யாயேச்சதருத்ரீய-ஞ்ஜுஹோதி பாகதேயேநைவைநக்ம் ஶமயதி நா-''ர்திமார்ச்சத்யத்த்வர்யுர்ந யஜமாநோ ய-த்க்ராம்யாணா-ம்பஶூநா- [ய-த்க்ராம்யாணா-ம்பஶூநாம், பயஸா ஜுஹுயா-] 9
-ம்பயஸா ஜுஹுயா-த்க்ராம்யா-ந்பஶூஞ்சுசா 'ர்பயே-த்யதாரண்யாநா-மாரண்யாந் ஜர்திலயவாக்வா வா ஜுஹுயா-த்கவீதுகயவாக்வா வா ந க்ராம்யா-ந்பஶூந். ஹிநஸ்தி நா-''ரண்யாநதோ கல்வாஹுரநாஹுதிர்வை ஜர்திலாஶ்ச கவீதுகாஶ்சேத்ய ஜக்ஷீரேண ஜுஹோத்யாக்நேயீ வா ஏஷா யதஜா-''ஹுத்யைவ ஜுஹோதி ந க்ராம்யா-ந்பஶூந். ஹிநஸ்தி நா-''ரண்யாநங்கிரஸ-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகம்-யஂந்தோ- [-ஂலோகம்-யஂந்தஃ, அஜாயா-ங்கர்ம-] 10
-'ஜாயா-ங்கர்ம-ம்ப்ராஸிஞ்சந்த்ஸா ஶோசந்தீ பர்ண-ம்பரா-'ஜிஹீத ஸோ(1)-'ர்கோ-'பவ-த்ததர்கஸ்யா-ர்கத்வமர்கபர்ணேந ஜுஹோதி ஸயோநித்வாயோத-ந்திஷ்டந் ஜுஹோத்யேஷா வை ருத்ரஸ்ய தி-க்ஸ்வாயாமேவ திஶி ருத்ர-ந்நிரவதயதே சரமாயாமிஷ்டகாயா-ஞ்ஜுஹோத்யந்தத ஏவ ருத்ர-ந்நிரவதயதே த்ரேதாவிபக்த-ஞ்ஜுஹோதி த்ரய இமே லோகா இமாநேவ லோகாந்-த்ஸமாவத்வீர்யாந் கரோதீயத்யக்ரே ஜுஹோ- [ஜுஹோதி, அதேயத்யதேயதி] 11
-த்யதேயத்யதேயதி த்ரய இமே லோகா ஏப்ய ஏவைநம்-லோஂகேப்யஃ ஶமயதி திஸ்ர உத்தரா ஆஹுதீர்ஜுஹோதி ஷ-ட்த்ஸ-ம்பத்யந்தே ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவைநக்ம் ஶமயதி யதநுபரிக்ராம-ஞ்ஜுஹுயாதந்தரவசாரிணக்ம் ருத்ர-ங்குர்யாததோ கல்வாஹுஃ கஸ்யாம்-வாஂ-'ஹ திஶி ருத்ரஃ கஸ்யாம்-வேஂத்யநுபரிக்ராமமேவ ஹோதவ்ய-மபரிவர்கமேவைநக்ம் ஶமய- [ஶமயதி, ஏதாவை] 12
-த்யேதாவை தேவதா-ஸ்ஸுவர்க்யாயா உத்தமாஸ்தா யஜமாநம்-வாஂசயதி தாபிரேவைநக்ம் ஸுவர்கம்-லோஂக-ங்கமயதி ய-ந்த்விஷ்யா-த்தஸ்ய ஸஞ்சரே பஶூநா-ந்ந்யஸ்யே-த்யஃ ப்ரதமஃ பஶுரபிதிஷ்டதி ஸ ஆர்திமார்ச்சதி ॥ 13 ॥
(பஶூநாம் - ஂயந்தோ - 'க்நே ஜுஹோத்ய - பரிவர்கமேவைநக்ம் ஶமயதி - த்ரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 3)
அஶ்மந்நூர்ஜமிதி பரி ஷிஞ்சதி மார்ஜயத்யேவைநமதோ தர்பயத்யேவ ஸ ஏந-ந்த்ரு'ப்தோ 'க்ஷுத்த்ய-ந்நஶோச-ந்நமுஷ்மிந் ஂலோக உப திஷ்டதே த்ரு'ப்யதி ப்ரஜயா பஶுபிர்ய ஏவம்-வேஂத தா-ந்ந இஷமூர்ஜ-ந்தத்த மருத-ஸ்ஸக்ம்ரராணா இத்யாஹாந்நம்-வாஂ ஊர்கந்ந-ம்மருதோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே 'ஶ்மக்க்ஸ்தே க்ஷுதமு-ந்தே ஶு- [க்ஷுதமு-ந்தே ஶுக், ரு'ச்சது ய-ந்த்விஷ்ம] 14
-க்ரு'ச்சது ய-ந்த்விஷ்ம இத்யாஹ யமேவ த்வேஷ்டி தமஸ்ய க்ஷுதா ச ஶுசா சார்பயதி த்ரிஃ பரிஷிஞ்ச-ந்பர்யேதி த்ரிவ்ரு'த்வா அக்நிர்யாவாநேவா-க்நிஸ்தஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி த்ரிஃ புநஃ பர்யேதி ஷ-ட்த்ஸ-ம்பத்யந்தே ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயத்யபாம்-வாஂ ஏத-த்புஷ்பம்-யஂத்வேதஸோ-'பாக்ம் - [யத்வேதஸோ-'பாம், ஶரோ-'வகா] 15
ஶரோ-'வகா வேதஸஶாகயா சாவகாபிஶ்ச வி கர்ஷத்யாபோ வை ஶாந்தா-ஶ்ஶாந்தாபிரேவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி யோ வா அக்நி-ஞ்சித-ம்ப்ரதமஃ பஶுரதிக்ராமதீஶ்வரோ வை தக்ம் ஶுசா ப்ரதஹோ மண்டூகேந விகர்ஷத்யேஷ வை பஶூநா-மநுபஜீவநீயோ ந வா ஏஷ க்ராம்யேஷு பஶுஷு ஹிதோ நா-''ரண்யேஷு தமேவ ஶுசா-'ர்பயத்யஷ்டாபி-ர்வி கர்ஷ- [-ர்வி கர்ஷதி, அஷ்டாக்ஷரா] 16
-த்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரோ-'க்நிர்யாவா-நேவா-'க்நிஸ்தஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி பாவகவதீபிரந்நம்-வைஂ பாவகோ-'ந்நேநைவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி ம்ரு'த்யுர்வா ஏஷ யதக்நிர்ப்ரஹ்மண ஏதத்ரூபம்-யஂ-த்க்ரு'ஷ்ணாஜிந-ங்கார்ஷ்ணீ உபாநஹாவுப முஞ்சதே ப்ரஹ்மணைவ ம்ரு'த்யோரந்தர்தத்தே 'ந்தர்ம்ரு'த்யோர்தத்தே 'ந்தரந்நாத்யா-தித்யாஹுரந்யா-முபமுஞ்சதே-'ந்யா-ந்நாந்த- [-'ந்யா-ந்நாந்தஃ, ஏவ ம்ரு'த்யோர்தத்தே] 17
-ரேவ ம்ரு'த்யோர்தத்தே 'வா-'ந்நாத்யக்ம் ருந்தே நமஸ்தே ஹரஸே ஶோசிஷ இத்யாஹ நமஸ்க்ரு'த்ய ஹி வஸீயாக்ம் ஸமுபசரந்த்யந்ய-ந்தே அஸ்ம-த்தபந்து ஹேதய இத்யாஹ யமேவ த்வேஷ்டி தமஸ்ய ஶுசா-'ர்பயதி பாவகோ அஸ்மப்யக்ம் ஶிவோ பவேத்யாஹாந்நம்-வைஂ பாவகோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே த்வாப்யாமதி க்ராமதி ப்ரதிஷ்டித்யா அபஸ்யவதீப்யாக்ம் ஶாந்த்யை ॥ 18 ॥
அஶ்மந்நூர்ஜமிதி பரி ஷிஞ்சதி மார்ஜயத்யேவைநமதோ தர்பயத்யேவ ஸ ஏந-ந்த்ரு'ப்தோ 'க்ஷுத்த்ய-ந்நஶோச-ந்நமுஷ்மிந் ஂலோக உப திஷ்டதே த்ரு'ப்யதி ப்ரஜயா பஶுபிர்ய ஏவம்-வேஂத தா-ந்ந இஷமூர்ஜ-ந்தத்த மருத-ஸ்ஸக்ம்ரராணா இத்யாஹாந்நம்-வாஂ ஊர்கந்ந-ம்மருதோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே 'ஶ்மக்க்ஸ்தே க்ஷுதமு-ந்தே ஶு- [க்ஷுதமு-ந்தே ஶுக், ரு'ச்சது ய-ந்த்விஷ்ம] 14
-க்ரு'ச்சது ய-ந்த்விஷ்ம இத்யாஹ யமேவ த்வேஷ்டி தமஸ்ய க்ஷுதா ச ஶுசா சார்பயதி த்ரிஃ பரிஷிஞ்ச-ந்பர்யேதி த்ரிவ்ரு'த்வா அக்நிர்யாவாநேவா-க்நிஸ்தஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி த்ரிஃ புநஃ பர்யேதி ஷ-ட்த்ஸ-ம்பத்யந்தே ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயத்யபாம்-வாஂ ஏத-த்புஷ்பம்-யஂத்வேதஸோ-'பாக்ம் - [யத்வேதஸோ-'பாம், ஶரோ-'வகா] 15
ஶரோ-'வகா வேதஸஶாகயா சாவகாபிஶ்ச வி கர்ஷத்யாபோ வை ஶாந்தா-ஶ்ஶாந்தாபிரேவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி யோ வா அக்நி-ஞ்சித-ம்ப்ரதமஃ பஶுரதிக்ராமதீஶ்வரோ வை தக்ம் ஶுசா ப்ரதஹோ மண்டூகேந விகர்ஷத்யேஷ வை பஶூநா-மநுபஜீவநீயோ ந வா ஏஷ க்ராம்யேஷு பஶுஷு ஹிதோ நா-''ரண்யேஷு தமேவ ஶுசா-'ர்பயத்யஷ்டாபி-ர்வி கர்ஷ- [-ர்வி கர்ஷதி, அஷ்டாக்ஷரா] 16
-த்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரோ-'க்நிர்யாவா-நேவா-'க்நிஸ்தஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி பாவகவதீபிரந்நம்-வைஂ பாவகோ-'ந்நேநைவாஸ்ய ஶுசக்ம் ஶமயதி ம்ரு'த்யுர்வா ஏஷ யதக்நிர்ப்ரஹ்மண ஏதத்ரூபம்-யஂ-த்க்ரு'ஷ்ணாஜிந-ங்கார்ஷ்ணீ உபாநஹாவுப முஞ்சதே ப்ரஹ்மணைவ ம்ரு'த்யோரந்தர்தத்தே 'ந்தர்ம்ரு'த்யோர்தத்தே 'ந்தரந்நாத்யா-தித்யாஹுரந்யா-முபமுஞ்சதே-'ந்யா-ந்நாந்த- [-'ந்யா-ந்நாந்தஃ, ஏவ ம்ரு'த்யோர்தத்தே] 17
-ரேவ ம்ரு'த்யோர்தத்தே 'வா-'ந்நாத்யக்ம் ருந்தே நமஸ்தே ஹரஸே ஶோசிஷ இத்யாஹ நமஸ்க்ரு'த்ய ஹி வஸீயாக்ம் ஸமுபசரந்த்யந்ய-ந்தே அஸ்ம-த்தபந்து ஹேதய இத்யாஹ யமேவ த்வேஷ்டி தமஸ்ய ஶுசா-'ர்பயதி பாவகோ அஸ்மப்யக்ம் ஶிவோ பவேத்யாஹாந்நம்-வைஂ பாவகோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே த்வாப்யாமதி க்ராமதி ப்ரதிஷ்டித்யா அபஸ்யவதீப்யாக்ம் ஶாந்த்யை ॥ 18 ॥
(ஶு - க்வேதஸோ-'பா - மஷ்டாபிர்வி கர்ஷதி - நாந்த - ரேகாந்ந பஞ்சாஶச்ச) (அ. 4)
ந்ரு'ஷதே வடிதி வ்யாகாரயதி பங்க்த்யா-''ஹுத்யா யஜ்ஞமுகமா ரபதே 'க்ஷ்ணயா வ்யாகாரயதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ரஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை யத்வஷட்குர்யா-த்யாதயாமா-'ஸ்ய வஷட்கார-ஸ்ஸ்யாத்யந்ந வஷட்குர்யா-த்ரக்ஷாக்ம்ஸி யஜ்ஞக்ம் ஹந்யுர்வடித்யாஹ பரோக்ஷமேவ வஷ-ட்கரோதி நாஸ்ய யாதயாமா வஷட்காரோ பவதி ந யஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்ஸி க்நந்தி ஹுதாதோ வா அந்யே தேவா [அந்யே தேவாஃ, அஹுதாதோ-'ந்யே] 19
அஹுதாதோ-'ந்யே தாநக்நிசிதேவோபயா-ந்ப்ரீணாதி யே தேவா தேவாநாமிதி தத்த்நா மதுமிஶ்ரேணாவோக்ஷதி ஹுதாதஶ்சைவ தேவாநஹுதாதஶ்ச யஜமாநஃ ப்ரீணாதி தே யஜமாந-ம்ப்ரீணந்தி தத்த்நைவ ஹுதாதஃ ப்ரீணாதி மதுஷா 'ஹுதாதோ க்ராம்யம்-வாஂ ஏததந்நம்-யஂத்தத்த்யாரண்ய-ம்மது யத்தத்நா மதுமிஶ்ரேணா-வோக்ஷத்யுபயஸ்யா-'வருத்த்யை க்ருமுஷ்டிநா-'வோக்ஷதி ப்ராஜாபத்யோ [ப்ராஜாபத்யஃ, வை க்ருமுஷ்டி-] 20
வை க்ருமுஷ்டி-ஸ்ஸயோநித்வாய த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யா அநுபரிசார-மவோக்ஷத்ய-பரிவர்கமேவைநா-ந்ப்ரீணாதி வி வா ஏஷ ப்ராணைஃ ப்ரஜயா பஶுபிர்-ரு'த்த்யதே யோ-'க்நி-ஞ்சிந்வந்நதிக்ராமதி ப்ராணதா அபாநதா இத்யாஹ ப்ராணாநேவா-''த்ம-ந்தத்தே வர்சோதா வரிவோதா இத்யாஹ ப்ரஜா வை வர்சஃ பஶவோ வரிவஃ ப்ரஜாமேவ பஶூநாத்ம-ந்தத்த இந்த்ரோ வ்ரு'த்ரமஹந்தம்-வ்ரு'ஂத்ரோ [வ்ரு'த்ரமஹந்தம்-வ்ரு'ஂத்ரஃ, ஹத-ஷ்ஷோடஶபி-] 21
ஹத-ஷ்ஷோடஶபி-ர்போகைரஸிநா-த்ஸ ஏதாமக்நயே-'நீகவத ஆஹுதிமபஶ்ய-த்தாமஜுஹோ-த்தஸ்யாக்நிரநீ கவாந்த்ஸ்வேந பாகதேயேந ப்ரீத-ஷ்ஷோடஶதா வ்ரு'த்ரஸ்ய போகாநப்யதஹ-த்வைஶ்வகர்மணேந பாப்மநோ நிரமுச்யத யதக்நயே-'நீகவத ஆஹுதி-ஞ்ஜுஹோத்யக்நிரேவா-'ஸ்யாநீகவாந்த்ஸ்வேந பாகதேயேந ப்ரீதஃ பாப்மாநமபி தஹதி வைஶ்வகர்மணேந பாப்மநோ நிர்முச்யதே ய-ங்காமயேத சிர-ம்பாப்மநோ [சிர-ம்பாப்மநஃ, நிர்முச்யேதேத்யேகைக-] 22
நிர்முச்யேதேத்யேகைக-ந்தஸ்ய ஜுஹுயாச்சிரமேவ பாப்மநோ நிர்முச்யதே ய-ங்காமயேத தாஜ-க்பாப்மநோ நிர்முச்யேதேதி ஸர்வாணி தஸ்யாநுத்ருத்ய ஜுஹுயா-த்தாஜகேவ பாப்மநோ நிர்முச்யதே-'தோ கலு நாநைவ ஸூக்தாப்யா-ஞ்ஜுஹோதி நாநைவ ஸூக்தயோர்வீர்ய-ந்ததாத்யதோ ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 23 ॥
ந்ரு'ஷதே வடிதி வ்யாகாரயதி பங்க்த்யா-''ஹுத்யா யஜ்ஞமுகமா ரபதே 'க்ஷ்ணயா வ்யாகாரயதி தஸ்மாதக்ஷ்ணயா பஶவோ-'ங்காநி ப்ரஹரந்தி ப்ரதிஷ்டித்யை யத்வஷட்குர்யா-த்யாதயாமா-'ஸ்ய வஷட்கார-ஸ்ஸ்யாத்யந்ந வஷட்குர்யா-த்ரக்ஷாக்ம்ஸி யஜ்ஞக்ம் ஹந்யுர்வடித்யாஹ பரோக்ஷமேவ வஷ-ட்கரோதி நாஸ்ய யாதயாமா வஷட்காரோ பவதி ந யஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்ம்ஸி க்நந்தி ஹுதாதோ வா அந்யே தேவா [அந்யே தேவாஃ, அஹுதாதோ-'ந்யே] 19
அஹுதாதோ-'ந்யே தாநக்நிசிதேவோபயா-ந்ப்ரீணாதி யே தேவா தேவாநாமிதி தத்த்நா மதுமிஶ்ரேணாவோக்ஷதி ஹுதாதஶ்சைவ தேவாநஹுதாதஶ்ச யஜமாநஃ ப்ரீணாதி தே யஜமாந-ம்ப்ரீணந்தி தத்த்நைவ ஹுதாதஃ ப்ரீணாதி மதுஷா 'ஹுதாதோ க்ராம்யம்-வாஂ ஏததந்நம்-யஂத்தத்த்யாரண்ய-ம்மது யத்தத்நா மதுமிஶ்ரேணா-வோக்ஷத்யுபயஸ்யா-'வருத்த்யை க்ருமுஷ்டிநா-'வோக்ஷதி ப்ராஜாபத்யோ [ப்ராஜாபத்யஃ, வை க்ருமுஷ்டி-] 20
வை க்ருமுஷ்டி-ஸ்ஸயோநித்வாய த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யா அநுபரிசார-மவோக்ஷத்ய-பரிவர்கமேவைநா-ந்ப்ரீணாதி வி வா ஏஷ ப்ராணைஃ ப்ரஜயா பஶுபிர்-ரு'த்த்யதே யோ-'க்நி-ஞ்சிந்வந்நதிக்ராமதி ப்ராணதா அபாநதா இத்யாஹ ப்ராணாநேவா-''த்ம-ந்தத்தே வர்சோதா வரிவோதா இத்யாஹ ப்ரஜா வை வர்சஃ பஶவோ வரிவஃ ப்ரஜாமேவ பஶூநாத்ம-ந்தத்த இந்த்ரோ வ்ரு'த்ரமஹந்தம்-வ்ரு'ஂத்ரோ [வ்ரு'த்ரமஹந்தம்-வ்ரு'ஂத்ரஃ, ஹத-ஷ்ஷோடஶபி-] 21
ஹத-ஷ்ஷோடஶபி-ர்போகைரஸிநா-த்ஸ ஏதாமக்நயே-'நீகவத ஆஹுதிமபஶ்ய-த்தாமஜுஹோ-த்தஸ்யாக்நிரநீ கவாந்த்ஸ்வேந பாகதேயேந ப்ரீத-ஷ்ஷோடஶதா வ்ரு'த்ரஸ்ய போகாநப்யதஹ-த்வைஶ்வகர்மணேந பாப்மநோ நிரமுச்யத யதக்நயே-'நீகவத ஆஹுதி-ஞ்ஜுஹோத்யக்நிரேவா-'ஸ்யாநீகவாந்த்ஸ்வேந பாகதேயேந ப்ரீதஃ பாப்மாநமபி தஹதி வைஶ்வகர்மணேந பாப்மநோ நிர்முச்யதே ய-ங்காமயேத சிர-ம்பாப்மநோ [சிர-ம்பாப்மநஃ, நிர்முச்யேதேத்யேகைக-] 22
நிர்முச்யேதேத்யேகைக-ந்தஸ்ய ஜுஹுயாச்சிரமேவ பாப்மநோ நிர்முச்யதே ய-ங்காமயேத தாஜ-க்பாப்மநோ நிர்முச்யேதேதி ஸர்வாணி தஸ்யாநுத்ருத்ய ஜுஹுயா-த்தாஜகேவ பாப்மநோ நிர்முச்யதே-'தோ கலு நாநைவ ஸூக்தாப்யா-ஞ்ஜுஹோதி நாநைவ ஸூக்தயோர்வீர்ய-ந்ததாத்யதோ ப்ரதிஷ்டித்யை ॥ 23 ॥
(தேவாஃ - ப்ராஜாபத்யோ-வ்ரு'த்ர - ஶ்சிர-ம்பாப்மந - ஶ்சத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 5)
உதேநமுத்தரா-ந்நயேதி ஸமித ஆ ததாதி யதா ஜநம்-யஂதே-'வஸ-ங்கரோதி தாத்ரு'கேவ த-த்திஸ்ர ஆ ததாதி த்ரிவ்ரு'த்வா அக்நிர்யாவாநே-வாக்நிஸ்தஸ்மை பாகதேய-ங்கரோத்யௌதும்பரீ-ர்பவந்த்யூர்க்வா உதும்பர ஊர்ஜமேவாஸ்மா அபி ததாத்யுது த்வா விஶ்வே தேவா இத்யாஹ ப்ராணா வை விஶ்வே தேவாஃ ப்ராணை- [ப்ராணைஃ, ஏவைந-] 24
-ரேவைந-முத்யச்சதே 'க்நே பரந்து சித்திபிரித்யாஹ யஸ்மா ஏவைந-ஞ்சித்தாயோத்யச்சதே தேநைவைநக்ம் ஸமர்தயதி பஞ்ச திஶோ தைவீர்யஜ்ஞமவந்து தேவீரித்யாஹ திஶோ ஹ்யேஷோ-'நு ப்ரச்யவதே 'பாமதி-ந்துர்மதி-ம்பாதமாநா இத்யாஹ ரக்ஷஸாமபஹத்யை ராயஸ்போஷே யஜ்ஞபதி-மாபஜந்தீரித்யாஹ பஶவோ வை ராயஸ்போஷஃ [ராயஸ்போஷஃ, பஶூநேவாவ] 25
பஶூநேவாவ ருந்தே ஷட்பிர்ஹரதி ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவைநக்ம் ஹரதி த்வே பரிக்ரு'ஹ்யவதீ பவதோ ரக்ஷஸாமபஹத்யை ஸூர்யரஶ்மிர்ஹரிகேஶஃ புரஸ்தாதித்யாஹ ப்ரஸூத்யை ததஃ பாவகா ஆஶிஷோ நோ ஜுஷந்தாமித்யாஹாந்நம்-வைஂ பாவகோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸ-ந்தே தேவா ஏத-தப்ரதிரத-மபஶ்ய-ந்தேந வை தே ப்ர- [வை தே ப்ரதி, அஸுராநஜய-ந்த-] 26
-த்யஸுராநஜய-ந்த-தப்ரதிரதஸ்யா-ப்ரதிரதத்வம்-யஂதப்ரதிரத-ந்த்விதீயோ ஹோதா-'ந்வாஹாப்ரத்யேவ தேந யஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யாந் ஜயத்யதோ அநபிஜிதமேவாபி ஜயதி தஶர்ச-ம்பவதி தஶாக்ஷரா விரா-ட்விராஜேமௌ லோகௌ வித்ரு'தா வநயோர்லோகயோர்வித்ரு'த்யா அதோ தஶாக்ஷரா விராடந்நம்-விஂரா-ட்விராஜ்யேவாந்நாத்யே ப்ரதிதிஷ்டத்யஸதிவ வா அந்தரிக்ஷமந்தரிக்ஷமிவா ''க்நீத்த்ர-மாக்நீத்த்ரே- [-மாக்நீத்த்ரே, அஶ்மாந-ந்நி ததாதி] 27
-'ஶ்மாந-ந்நி ததாதி ஸத்த்வாய த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை விமாந ஏஷ திவோ மத்த்ய ஆஸ்த இத்யாஹ வ்யேவைதயா மிமீதே மத்த்யே திவோ நிஹிதஃ ப்ரு'ஶ்ஞிரஶ்மேத்யாஹாந்நம்-வைஂ ப்ரு'ஶ்ஞ்யந்நமேவாவ ருந்தே சதஸ்ரு'பிரா புச்சாதேதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவேந்த்ரம்-விஂஶ்வா அவீவ்ரு'தந்நித்யாஹ வ்ரு'த்திமேவோபாவர்ததே வாஜாநாக்ம் ஸத்பதி-ம்பதி- [ஸத்பதி-ம்பதிம், இத்யாஹா-'ந்நம்-வைஂ] 28
-மித்யாஹா-'ந்நம்-வைஂ வாஜோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே ஸும்நஹூர்யஜ்ஞோ தேவாக்ம் ஆ ச வக்ஷதித்யாஹ ப்ரஜா வை பஶவஃ ஸும்ந-ம்ப்ரஜாமேவ பஶூநாத்ம-ந்தத்தே யக்ஷதக்நிர்தேவோ தேவாக்ம் ஆ ச வக்ஷதித்யாஹ ஸ்வகாக்ரு'த்யை வாஜஸ்ய மா ப்ரஸவேநோ-த்க்ராபேணோதக்ரபீதித்யாஹாஸௌ வா ஆதித்ய உத்யந்நுத்க்ராப ஏஷ நிம்ரோச-ந்நிக்ராபோ ப்ரஹ்மணைவா-''த்மாநமு-த்க்ரு'ஹ்ணாதி ப்ரஹ்மணா ப்ராத்ரு'வ்ய-ந்நி க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ 29 ॥
உதேநமுத்தரா-ந்நயேதி ஸமித ஆ ததாதி யதா ஜநம்-யஂதே-'வஸ-ங்கரோதி தாத்ரு'கேவ த-த்திஸ்ர ஆ ததாதி த்ரிவ்ரு'த்வா அக்நிர்யாவாநே-வாக்நிஸ்தஸ்மை பாகதேய-ங்கரோத்யௌதும்பரீ-ர்பவந்த்யூர்க்வா உதும்பர ஊர்ஜமேவாஸ்மா அபி ததாத்யுது த்வா விஶ்வே தேவா இத்யாஹ ப்ராணா வை விஶ்வே தேவாஃ ப்ராணை- [ப்ராணைஃ, ஏவைந-] 24
-ரேவைந-முத்யச்சதே 'க்நே பரந்து சித்திபிரித்யாஹ யஸ்மா ஏவைந-ஞ்சித்தாயோத்யச்சதே தேநைவைநக்ம் ஸமர்தயதி பஞ்ச திஶோ தைவீர்யஜ்ஞமவந்து தேவீரித்யாஹ திஶோ ஹ்யேஷோ-'நு ப்ரச்யவதே 'பாமதி-ந்துர்மதி-ம்பாதமாநா இத்யாஹ ரக்ஷஸாமபஹத்யை ராயஸ்போஷே யஜ்ஞபதி-மாபஜந்தீரித்யாஹ பஶவோ வை ராயஸ்போஷஃ [ராயஸ்போஷஃ, பஶூநேவாவ] 25
பஶூநேவாவ ருந்தே ஷட்பிர்ஹரதி ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'துபிரேவைநக்ம் ஹரதி த்வே பரிக்ரு'ஹ்யவதீ பவதோ ரக்ஷஸாமபஹத்யை ஸூர்யரஶ்மிர்ஹரிகேஶஃ புரஸ்தாதித்யாஹ ப்ரஸூத்யை ததஃ பாவகா ஆஶிஷோ நோ ஜுஷந்தாமித்யாஹாந்நம்-வைஂ பாவகோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே தேவாஸுரா-ஸ்ஸம்யஂத்தா ஆஸ-ந்தே தேவா ஏத-தப்ரதிரத-மபஶ்ய-ந்தேந வை தே ப்ர- [வை தே ப்ரதி, அஸுராநஜய-ந்த-] 26
-த்யஸுராநஜய-ந்த-தப்ரதிரதஸ்யா-ப்ரதிரதத்வம்-யஂதப்ரதிரத-ந்த்விதீயோ ஹோதா-'ந்வாஹாப்ரத்யேவ தேந யஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யாந் ஜயத்யதோ அநபிஜிதமேவாபி ஜயதி தஶர்ச-ம்பவதி தஶாக்ஷரா விரா-ட்விராஜேமௌ லோகௌ வித்ரு'தா வநயோர்லோகயோர்வித்ரு'த்யா அதோ தஶாக்ஷரா விராடந்நம்-விஂரா-ட்விராஜ்யேவாந்நாத்யே ப்ரதிதிஷ்டத்யஸதிவ வா அந்தரிக்ஷமந்தரிக்ஷமிவா ''க்நீத்த்ர-மாக்நீத்த்ரே- [-மாக்நீத்த்ரே, அஶ்மாந-ந்நி ததாதி] 27
-'ஶ்மாந-ந்நி ததாதி ஸத்த்வாய த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை விமாந ஏஷ திவோ மத்த்ய ஆஸ்த இத்யாஹ வ்யேவைதயா மிமீதே மத்த்யே திவோ நிஹிதஃ ப்ரு'ஶ்ஞிரஶ்மேத்யாஹாந்நம்-வைஂ ப்ரு'ஶ்ஞ்யந்நமேவாவ ருந்தே சதஸ்ரு'பிரா புச்சாதேதி சத்வாரி சந்தாக்ம்ஸி சந்தோபிரேவேந்த்ரம்-விஂஶ்வா அவீவ்ரு'தந்நித்யாஹ வ்ரு'த்திமேவோபாவர்ததே வாஜாநாக்ம் ஸத்பதி-ம்பதி- [ஸத்பதி-ம்பதிம், இத்யாஹா-'ந்நம்-வைஂ] 28
-மித்யாஹா-'ந்நம்-வைஂ வாஜோ-'ந்நமேவாவ ருந்தே ஸும்நஹூர்யஜ்ஞோ தேவாக்ம் ஆ ச வக்ஷதித்யாஹ ப்ரஜா வை பஶவஃ ஸும்ந-ம்ப்ரஜாமேவ பஶூநாத்ம-ந்தத்தே யக்ஷதக்நிர்தேவோ தேவாக்ம் ஆ ச வக்ஷதித்யாஹ ஸ்வகாக்ரு'த்யை வாஜஸ்ய மா ப்ரஸவேநோ-த்க்ராபேணோதக்ரபீதித்யாஹாஸௌ வா ஆதித்ய உத்யந்நுத்க்ராப ஏஷ நிம்ரோச-ந்நிக்ராபோ ப்ரஹ்மணைவா-''த்மாநமு-த்க்ரு'ஹ்ணாதி ப்ரஹ்மணா ப்ராத்ரு'வ்ய-ந்நி க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ 29 ॥
(ப்ராணைஃ - போஷோ - ப்ரத்யா - க்நீத்தே - பதி - மேஷ - தஶ ச) (அ. 6)
ப்ராசீமநு ப்ரதிஶ-ம்ப்ரேஹி வித்வாநித்யாஹ தேவலோக-மேவைதயோபாவர்ததே க்ரமத்த்வமக்நிநா நாக-மித்யாஹேமாநேவைதயா லோகாந் க்ரமதே ப்ரு'திவ்யா அஹமுதந்தரிக்ஷமா 'ருஹமித்யாஹேமாநேவைதயா லோகாந்-த்ஸமாரோஹதி ஸுவர்யந்தோ நாபேக்ஷந்த இத்யாஹ ஸுவர்கமேவைதயா லோகமேத்யக்நே ப்ரேஹி [ப்ரேஹி, ப்ரதமோ] 30
ப்ரதமோ தேவயதா-மித்யாஹோபயேஷ்வேவைதயா தேவமநுஷ்யேஷு சக்ஷுர்ததாதி பஞ்சபிரதி க்ராமதி பாங்க்தோ யஜ்ஞோ யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தேந ஸஹ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி நக்தோஷாஸேதி புரோ-'நுவாக்யாமந்வாஹ ப்ரத்யா அக்நே ஸஹஸ்ராக்ஷேத்யாஹ ஸாஹஸ்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யை தஸ்மை தே விதேம வாஜாய ஸ்வாஹேத்யாஹாந்நம்-வைஂ வாஜோ-'ந்ந-மேவாவ [வாஜோ-'ந்ந-மேவாவ, ருந்தே தத்த்நஃ] 31
ருந்தே தத்த்நஃ பூர்ணாமௌதும்பரீக் ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாயா-ஞ்ஜுஹோத்யூர்க்வை தத்த்யூர்குதும்பரோ-'ஸௌ ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா 'முஷ்யாமேவோர்ஜ-ந்ததாதி தஸ்மாதமுதோ-'ர்வாசீமூர்ஜமுப ஜீவாமஸ்திஸ்ரு'பிஃ ஸாதயதி த்ரிவ்ரு'த்வா அக்நிர்யாவாநேவாக்நிஸ்த-ம்ப்ரதிஷ்டா-ங்கமயதி ப்ரேத்தோ அக்நே தீதிஹி புரோ ந இத்யௌதும்பரீமா ததாத்யேஷா வை ஸூர்மீ கர்ணகாவத்யேதயா ஹ ஸ்ம [ஹ ஸ்ம, வை] 32
வை தேவா அஸுராணாக்ம் ஶததர்ஹாக் ஸ்த்ரு'க்ம்ஹந்தி யதேதயா ஸமிதமாததாதி வஜ்ரமேவைதச்சதக்நீம்-யஂஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யாய ப்ரஹரதி ஸ்த்ரு'த்யா அசம்பட்காரம்-விஂதேம தே பரமே ஜந்மந்நக்ந இதி வைகங்கதீமா ததாதி பா ஏவாவ ருந்தே தாக்ம் ஸவிதுர்வரேண்யஸ்ய சித்ராமிதி ஶமீமயீக்ம் ஶாந்த்யா அக்நிர்வா ஹ வா அக்நிசித-ந்துஹே-'க்நிசித்வா-'க்நி-ந்துஹே தாக்ம் [தாம், ஸவிது-] 33
ஸவிது-ர்வரேண்யஸ்ய சித்ராமித்யாஹைஷ வா அக்நேர்தோஹஸ்தமஸ்ய கண்வ ஏவ ஶ்ராயஸோ-'வே-த்தேந ஹ ஸ்மைநக்ம் ஸ துஹே யதேதயா ஸமித-மாததாத்யக்நிசிதேவ ததக்நி-ந்துஹே ஸப்த தே அக்நே ஸமிதஃ ஸப்தஜிஹ்வா இத்யாஹ ஸப்தைவாஸ்ய ஸாப்தாநி ப்ரீணாதி பூர்ணயா ஜுஹோதி பூர்ண இவ ஹி ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதே- [ப்ரஜாபதேஃ, ஆப்த்யை] 34
-ராப்த்யை ந்யூநயா ஜுஹோதி ந்யூநாத்தி ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜா அஸ்ரு'ஜத ப்ரஜாநாக்ம் ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அக்நிர்தேவேப்யோ நிலாயத ஸ திஶோ-'நு ப்ரா-'விஶஜ்ஜுஹ்வந்மநஸா திஶோ த்த்யாயே த்திக்ப்ய ஏவைநமவ ருந்தே தத்த்நா புரஸ்தாஜ்ஜுஹோத்யா-ஜ்யேநோபரிஷ்டா-த்தேஜஶ்சைவாஸ்மா இந்த்ரிய-ஞ்ச ஸமீசீ ததாதி த்வாதஶகபாலோ வைஶ்வாநரோ பவதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரோ-'க்நிர்வைஶ்வாநர-ஸ்ஸாக்ஷா- [-'க்நிர்வைஶ்வாநர-ஸ்ஸாக்ஷாத், ஏவ வைஶ்வாநரமவ] 35
-தேவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ய-த்ப்ரயாஜாநூயாஜாந் குர்யாத்விகஸ்தி-ஸ்ஸா யஜ்ஞஸ்ய தர்விஹோம-ங்கரோதி யஜ்ஞஸ்ய ப்ரதிஷ்டித்யை ராஷ்ட்ரம்-வைஂ வைஶ்வாநரோ விண்மருதோ வைஶ்வாநரக்ம் ஹுத்வா மாருதாந் ஜுஹோதி ராஷ்ட்ர ஏவ விஶமநு பத்த்நாத்யுச்சை-ர்வைஶ்வாநரஸ்யா-'' ஶ்ராவயத்யுபாக்ம்ஶு மாருதாந் ஜுஹோதி தஸ்மா-த்ராஷ்ட்ரம்-விஂஶமதி வததி மாருதா பவந்தி மருதோ வை தேவாநாம்-விஂஶோ தேவவிஶேநைவாஸ்மை மநுஷ்யவிஶ -மவ ருந்தே ஸப்த பவந்தி ஸப்தகணா வை மருதோ கணஶ ஏவ விஶமவ ருந்தே கணேந கணமநுத்ருத்ய ஜுஹோதி விஶமேவாஸ்மா அநுவர்த்மாந-ங்கரோதி ॥ 36 ॥
ப்ராசீமநு ப்ரதிஶ-ம்ப்ரேஹி வித்வாநித்யாஹ தேவலோக-மேவைதயோபாவர்ததே க்ரமத்த்வமக்நிநா நாக-மித்யாஹேமாநேவைதயா லோகாந் க்ரமதே ப்ரு'திவ்யா அஹமுதந்தரிக்ஷமா 'ருஹமித்யாஹேமாநேவைதயா லோகாந்-த்ஸமாரோஹதி ஸுவர்யந்தோ நாபேக்ஷந்த இத்யாஹ ஸுவர்கமேவைதயா லோகமேத்யக்நே ப்ரேஹி [ப்ரேஹி, ப்ரதமோ] 30
ப்ரதமோ தேவயதா-மித்யாஹோபயேஷ்வேவைதயா தேவமநுஷ்யேஷு சக்ஷுர்ததாதி பஞ்சபிரதி க்ராமதி பாங்க்தோ யஜ்ஞோ யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தேந ஸஹ ஸுவர்கம்-லோஂகமேதி நக்தோஷாஸேதி புரோ-'நுவாக்யாமந்வாஹ ப்ரத்யா அக்நே ஸஹஸ்ராக்ஷேத்யாஹ ஸாஹஸ்ரஃ ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதேராப்த்யை தஸ்மை தே விதேம வாஜாய ஸ்வாஹேத்யாஹாந்நம்-வைஂ வாஜோ-'ந்ந-மேவாவ [வாஜோ-'ந்ந-மேவாவ, ருந்தே தத்த்நஃ] 31
ருந்தே தத்த்நஃ பூர்ணாமௌதும்பரீக் ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணாயா-ஞ்ஜுஹோத்யூர்க்வை தத்த்யூர்குதும்பரோ-'ஸௌ ஸ்வயமாத்ரு'ண்ணா 'முஷ்யாமேவோர்ஜ-ந்ததாதி தஸ்மாதமுதோ-'ர்வாசீமூர்ஜமுப ஜீவாமஸ்திஸ்ரு'பிஃ ஸாதயதி த்ரிவ்ரு'த்வா அக்நிர்யாவாநேவாக்நிஸ்த-ம்ப்ரதிஷ்டா-ங்கமயதி ப்ரேத்தோ அக்நே தீதிஹி புரோ ந இத்யௌதும்பரீமா ததாத்யேஷா வை ஸூர்மீ கர்ணகாவத்யேதயா ஹ ஸ்ம [ஹ ஸ்ம, வை] 32
வை தேவா அஸுராணாக்ம் ஶததர்ஹாக் ஸ்த்ரு'க்ம்ஹந்தி யதேதயா ஸமிதமாததாதி வஜ்ரமேவைதச்சதக்நீம்-யஂஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யாய ப்ரஹரதி ஸ்த்ரு'த்யா அசம்பட்காரம்-விஂதேம தே பரமே ஜந்மந்நக்ந இதி வைகங்கதீமா ததாதி பா ஏவாவ ருந்தே தாக்ம் ஸவிதுர்வரேண்யஸ்ய சித்ராமிதி ஶமீமயீக்ம் ஶாந்த்யா அக்நிர்வா ஹ வா அக்நிசித-ந்துஹே-'க்நிசித்வா-'க்நி-ந்துஹே தாக்ம் [தாம், ஸவிது-] 33
ஸவிது-ர்வரேண்யஸ்ய சித்ராமித்யாஹைஷ வா அக்நேர்தோஹஸ்தமஸ்ய கண்வ ஏவ ஶ்ராயஸோ-'வே-த்தேந ஹ ஸ்மைநக்ம் ஸ துஹே யதேதயா ஸமித-மாததாத்யக்நிசிதேவ ததக்நி-ந்துஹே ஸப்த தே அக்நே ஸமிதஃ ஸப்தஜிஹ்வா இத்யாஹ ஸப்தைவாஸ்ய ஸாப்தாநி ப்ரீணாதி பூர்ணயா ஜுஹோதி பூர்ண இவ ஹி ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜாபதே- [ப்ரஜாபதேஃ, ஆப்த்யை] 34
-ராப்த்யை ந்யூநயா ஜுஹோதி ந்யூநாத்தி ப்ரஜாபதிஃ ப்ரஜா அஸ்ரு'ஜத ப்ரஜாநாக்ம் ஸ்ரு'ஷ்ட்யா அக்நிர்தேவேப்யோ நிலாயத ஸ திஶோ-'நு ப்ரா-'விஶஜ்ஜுஹ்வந்மநஸா திஶோ த்த்யாயே த்திக்ப்ய ஏவைநமவ ருந்தே தத்த்நா புரஸ்தாஜ்ஜுஹோத்யா-ஜ்யேநோபரிஷ்டா-த்தேஜஶ்சைவாஸ்மா இந்த்ரிய-ஞ்ச ஸமீசீ ததாதி த்வாதஶகபாலோ வைஶ்வாநரோ பவதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரோ-'க்நிர்வைஶ்வாநர-ஸ்ஸாக்ஷா- [-'க்நிர்வைஶ்வாநர-ஸ்ஸாக்ஷாத், ஏவ வைஶ்வாநரமவ] 35
-தேவ வைஶ்வாநரமவ ருந்தே ய-த்ப்ரயாஜாநூயாஜாந் குர்யாத்விகஸ்தி-ஸ்ஸா யஜ்ஞஸ்ய தர்விஹோம-ங்கரோதி யஜ்ஞஸ்ய ப்ரதிஷ்டித்யை ராஷ்ட்ரம்-வைஂ வைஶ்வாநரோ விண்மருதோ வைஶ்வாநரக்ம் ஹுத்வா மாருதாந் ஜுஹோதி ராஷ்ட்ர ஏவ விஶமநு பத்த்நாத்யுச்சை-ர்வைஶ்வாநரஸ்யா-'' ஶ்ராவயத்யுபாக்ம்ஶு மாருதாந் ஜுஹோதி தஸ்மா-த்ராஷ்ட்ரம்-விஂஶமதி வததி மாருதா பவந்தி மருதோ வை தேவாநாம்-விஂஶோ தேவவிஶேநைவாஸ்மை மநுஷ்யவிஶ -மவ ருந்தே ஸப்த பவந்தி ஸப்தகணா வை மருதோ கணஶ ஏவ விஶமவ ருந்தே கணேந கணமநுத்ருத்ய ஜுஹோதி விஶமேவாஸ்மா அநுவர்த்மாந-ங்கரோதி ॥ 36 ॥
(அக்நே ப்ரேஹ்ய - வ - ஸ்ம - துஹே தாம் - ப்ரஜாபதேஃ - ஸாக்ஷாந் - மநுஷ்யவிஶ - மேகவிக்ம்ஶதிஶ்ச) (அ. 7)
வஸோர்தாரா-ஞ்ஜுஹோதி வஸோர்மே தாரா-'ஸதிதி வா ஏஷா ஹூயதே க்ரு'தஸ்ய வா ஏநமேஷா தாரா-'முஷ்மிந் ஂலோகே பிந்வமாநோப திஷ்டத ஆஜ்யேந ஜுஹோதி தேஜோ வா ஆஜ்ய-ந்தேஜோ வஸோர்தாரா தேஜஸைவாஸ்மை தேஜோ-'வ ருந்தே-'தோ காமா வை வஸோர்தாரா காமாநேவாவ ருந்தே ய-ங்காமயேத ப்ராணாநஸ்யா-'ந்நாத்யம்-விஂ- [-'ந்நாத்யம்-விஂ, சிந்த்யாமிதி] 37
-ச்சிந்த்யாமிதி விக்ராஹ-ந்தஸ்ய ஜுஹுயா-த்ப்ராணாநேவாஸ்யாந்நாத்யம்-விஂச்சிநத்தி ய-ங்காமயேத ப்ராணாநஸ்யாந்நாத்யக்ம் ஸ-ந்தநுயாமிதி ஸ-ந்ததா-ந்தஸ்ய ஜுஹுயா-த்ப்ராணாநேவாஸ்யாந்நாத்யக்ம் ஸ-ந்தநோதி த்வாதஶ த்வாதஶாநி ஜுஹோதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரேணை வாஸ்மா அந்நமவ ருந்தே 'ந்ந-ஞ்ச மே-'க்ஷுச்ச ம இத்யாஹை த-த்வா [இத்யாஹை த-த்வை, அந்நஸ்ய ரூபக்ம்] 38
அந்நஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவாந்நமவ ருந்தே 'க்நிஶ்ச ம ஆபஶ்ச ம இத்யாஹைஷா வா அந்நஸ்ய யோநி-ஸ்ஸயோந்யேவாந்நமவ ருந்தே-'ர்தேந்த்ராணி ஜுஹோதி தேவதா ஏவாவ ருந்தே ய-த்ஸர்வேஷா-மர்தமிந்த்ரஃ ப்ரதி தஸ்மாதிந்த்ரோ தேவதாநா-ம்பூயிஷ்டபாக்தம இந்த்ரமுத்தரமாஹே-ந்த்ரியமேவாஸ்மி-ந்நுபரிஷ்டா-த்ததாதி யஜ்ஞாயுதாநி ஜுஹோதி யஜ்ஞோ [யஜ்ஞஃ, வை யஜ்ஞாயுதாநி] 39
வை யஜ்ஞாயுதாநி யஜ்ஞமேவாவ ருந்தே-'தோ ஏதத்வை யஜ்ஞஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ யஜ்ஞமவ ருந்தே 'வப்ரு'தஶ்ச மே ஸ்வகாகாரஶ்ச ம இத்யாஹ ஸ்வகாக்ரு'த்யா அக்நிஶ்ச மே கர்மஶ்ச ம இத்யாஹைத-த்வை ப்ரஹ்மவர்சஸஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ ப்ரஹ்மவர்சஸமவ ருந்த ரு'க்ச மே ஸாம ச ம இத்யாஹை- [ம இத்யாஹ, ஏதத்வை சந்தஸாக்ம்] 40
-தத்வை சந்தஸாக்ம் ரூபக்ம் ரூபேணைவ சந்தாக்ஸ்யவ ருந்தே கர்பாஶ்ச மே வத்ஸாஶ்ச ம இத்யாஹைத-த்வை பஶூநாக்ம் ரூபக்ம் ரூபேணைவ பஶூநவ ருந்தே கல்பாந் ஜுஹோத்ய க்லு'ப்தஸ்ய க்லு'ப்த்யை யுக்மதயுஜே ஜுஹோதி மிதுநத்வாயோ-த்தராவதீ பவதோ-'பிக்ராந்த்யா ஏகா ச மே திஸ்ரஶ்ச ம இத்யாஹ தேவசந்தஸம்-வாஂ ஏகா ச திஸ்ரஶ்ச [திஸ்ரஶ்ச, மநுஷ்யசந்தஸ-ஞ்சதஸ்ரஶ்சா-'ஷ்டௌ] 41
மநுஷ்யசந்தஸ-ஞ்சதஸ்ரஶ்சா-'ஷ்டௌ ச தேவசந்தஸ-ஞ்சைவ மநுஷ்ய சந்தஸஞ்சா-'வ ருந்த ஆ த்ரயஸ்த்ரிக்ம் ஶதோ ஜுஹோதி த்ரயஸ்த்ரிக்ம்ஶத்வை தேவதா தேவதா ஏவாவ ருந்த ஆ-'ஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶதோ ஜுஹோத்யஷ்டாசத்வாரிக்ம்-ஶதக்ஷரா ஜகதீ ஜாகதாஃ பஶவோ ஜகத்யைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே வாஜஶ்ச ப்ரஸவஶ்சேதி த்வாதஶ-ஞ்ஜுஹோதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர ஏவ ப்ரதி திஷ்டதி ॥ 42 ॥
வஸோர்தாரா-ஞ்ஜுஹோதி வஸோர்மே தாரா-'ஸதிதி வா ஏஷா ஹூயதே க்ரு'தஸ்ய வா ஏநமேஷா தாரா-'முஷ்மிந் ஂலோகே பிந்வமாநோப திஷ்டத ஆஜ்யேந ஜுஹோதி தேஜோ வா ஆஜ்ய-ந்தேஜோ வஸோர்தாரா தேஜஸைவாஸ்மை தேஜோ-'வ ருந்தே-'தோ காமா வை வஸோர்தாரா காமாநேவாவ ருந்தே ய-ங்காமயேத ப்ராணாநஸ்யா-'ந்நாத்யம்-விஂ- [-'ந்நாத்யம்-விஂ, சிந்த்யாமிதி] 37
-ச்சிந்த்யாமிதி விக்ராஹ-ந்தஸ்ய ஜுஹுயா-த்ப்ராணாநேவாஸ்யாந்நாத்யம்-விஂச்சிநத்தி ய-ங்காமயேத ப்ராணாநஸ்யாந்நாத்யக்ம் ஸ-ந்தநுயாமிதி ஸ-ந்ததா-ந்தஸ்ய ஜுஹுயா-த்ப்ராணாநேவாஸ்யாந்நாத்யக்ம் ஸ-ந்தநோதி த்வாதஶ த்வாதஶாநி ஜுஹோதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸரேணை வாஸ்மா அந்நமவ ருந்தே 'ந்ந-ஞ்ச மே-'க்ஷுச்ச ம இத்யாஹை த-த்வா [இத்யாஹை த-த்வை, அந்நஸ்ய ரூபக்ம்] 38
அந்நஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவாந்நமவ ருந்தே 'க்நிஶ்ச ம ஆபஶ்ச ம இத்யாஹைஷா வா அந்நஸ்ய யோநி-ஸ்ஸயோந்யேவாந்நமவ ருந்தே-'ர்தேந்த்ராணி ஜுஹோதி தேவதா ஏவாவ ருந்தே ய-த்ஸர்வேஷா-மர்தமிந்த்ரஃ ப்ரதி தஸ்மாதிந்த்ரோ தேவதாநா-ம்பூயிஷ்டபாக்தம இந்த்ரமுத்தரமாஹே-ந்த்ரியமேவாஸ்மி-ந்நுபரிஷ்டா-த்ததாதி யஜ்ஞாயுதாநி ஜுஹோதி யஜ்ஞோ [யஜ்ஞஃ, வை யஜ்ஞாயுதாநி] 39
வை யஜ்ஞாயுதாநி யஜ்ஞமேவாவ ருந்தே-'தோ ஏதத்வை யஜ்ஞஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ யஜ்ஞமவ ருந்தே 'வப்ரு'தஶ்ச மே ஸ்வகாகாரஶ்ச ம இத்யாஹ ஸ்வகாக்ரு'த்யா அக்நிஶ்ச மே கர்மஶ்ச ம இத்யாஹைத-த்வை ப்ரஹ்மவர்சஸஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ ப்ரஹ்மவர்சஸமவ ருந்த ரு'க்ச மே ஸாம ச ம இத்யாஹை- [ம இத்யாஹ, ஏதத்வை சந்தஸாக்ம்] 40
-தத்வை சந்தஸாக்ம் ரூபக்ம் ரூபேணைவ சந்தாக்ஸ்யவ ருந்தே கர்பாஶ்ச மே வத்ஸாஶ்ச ம இத்யாஹைத-த்வை பஶூநாக்ம் ரூபக்ம் ரூபேணைவ பஶூநவ ருந்தே கல்பாந் ஜுஹோத்ய க்லு'ப்தஸ்ய க்லு'ப்த்யை யுக்மதயுஜே ஜுஹோதி மிதுநத்வாயோ-த்தராவதீ பவதோ-'பிக்ராந்த்யா ஏகா ச மே திஸ்ரஶ்ச ம இத்யாஹ தேவசந்தஸம்-வாஂ ஏகா ச திஸ்ரஶ்ச [திஸ்ரஶ்ச, மநுஷ்யசந்தஸ-ஞ்சதஸ்ரஶ்சா-'ஷ்டௌ] 41
மநுஷ்யசந்தஸ-ஞ்சதஸ்ரஶ்சா-'ஷ்டௌ ச தேவசந்தஸ-ஞ்சைவ மநுஷ்ய சந்தஸஞ்சா-'வ ருந்த ஆ த்ரயஸ்த்ரிக்ம் ஶதோ ஜுஹோதி த்ரயஸ்த்ரிக்ம்ஶத்வை தேவதா தேவதா ஏவாவ ருந்த ஆ-'ஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶதோ ஜுஹோத்யஷ்டாசத்வாரிக்ம்-ஶதக்ஷரா ஜகதீ ஜாகதாஃ பஶவோ ஜகத்யைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே வாஜஶ்ச ப்ரஸவஶ்சேதி த்வாதஶ-ஞ்ஜுஹோதி த்வாதஶ மாஸா-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர-ஸ்ஸம்வஂத்ஸர ஏவ ப்ரதி திஷ்டதி ॥ 42 ॥
(வி - வை - யஜ்ஞஃ-ஸாம ச ம இத்யாஹ - ச திஸ்ர - ஶ்சைகாந்ந பஞ்சாஶச்ச) (அ. 8)
அக்நிர்தேவேப்யோ 'பாக்ராம-த்பாகதேயமிச்சமாநஸ்த-ந்தேவா அப்ருவந்நுப ந ஆ வர்தஸ்வ ஹவ்ய-ந்நோ வஹேதி ஸோ-'ப்ரவீ-த்வரம்-வ்ரு'ஂணை மஹ்யமேவ வாஜப்ரஸவீய-ஞ்ஜுஹவந்நிதி தஸ்மாதக்நயே வாஜப்ரஸவீய-ஞ்ஜுஹ்வதி ய-த்வாஜப்ரஸவீய-ஞ்ஜுஹோத்யக்நிமேவ த-த்பாகதேயேந ஸமர்தயத்யதோ அபிஷேக ஏவாஸ்ய ஸ சதுர்தஶபிர்ஜுஹோதி ஸப்த க்ராம்யா ஓஷதய-ஸ்ஸப்தா- [ஓஷதய-ஸ்ஸப்த, அரண்யா உபயீஷா-] 43
-''ரண்யா உபயீஷா-மவருத்த்யா அந்நஸ்யாந்நஸ்ய ஜுஹோத்யந்நஸ்யாந்நஸ்யா-வருத்த்யா ஔதும்பரேண ஸ்ருவேண ஜுஹோத்யூர்க்வா உதும்பர ஊர்கந்நமூர்ஜைவாஸ்மா ஊர்ஜமந்நமவ ருந்தே 'க்நிர்வை தேவாநா-மபிஷிக்தோ-'க்நிசி-ந்மநுஷ்யாணா-ந்தஸ்மாதக்நிசி-த்வர்ஷதி ந தாவேதவருத்தக்க் ஹ்யஸ்யா-ந்நமந்நமிவ கலு வை வர்ஷம்-யஂத்தாவே-தந்நாத்யாத்தாவே-துபாவர்தேதா-'ந்நாத்ய-மேவா-'ப்யு- [-'ந்நாத்ய-மேவா-'பி, உபாவர்ததே] 44
-பாவர்ததே நக்தோஷாஸேதி க்ரு'ஷ்ணாயை ஶ்வேதவத்ஸாயை பயஸா ஜுஹோத்யஹ்நைவாஸ்மை ராத்ரி-ம்ப்ரதாபயதி ராத்ரியா-'ஹரஹோராத்ரே ஏவாஸ்மை ப்ரத்தே காமமந்நாத்ய-ந்துஹாதே ராஷ்ட்ரப்ரு'தோ ஜுஹோதி ராஷ்ட்ரமேவாவ ருந்தே ஷட்பிர்ஜுஹோதி ஷட்வா ரு'தவ ரு'துஷ்வேவ ப்ரதிதிஷ்டதி புவநஸ்ய பத இதி ரதமுகே பஞ்சா-''ஹுதீர்ஜுஹோதி வஜ்ரோ வை ரதோ வஜ்ரேணைவ திஶோ- [வஜ்ரேணைவ திஶஃ, அபி ஜயத்யக்நிசிதக்ம்] 45
-'பி ஜயத்யக்நிசிதக்ம் ஹ வா அமுஷ்மிந் ஂலோகே வாதோ-'பி பவதே வாதநாமாநி ஜுஹோத்யப்யேவைந-மமுஷ்மிந் ஂலோகே வாதஃ பவதே த்ரீணி ஜுஹோதி த்ரய இமே லோகா ஏப்ய ஏவ லோகேப்யோ வாதமவ ருந்தே ஸமுத்ரோ-'ஸி நபஸ்வாநித்யாஹைதத்வை வாதஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ வாதமவ ருந்தே 'ஞ்ஜலிநா ஜுஹோதி ந ஹ்யேதேஷாமந்யதா ''ஹுதிரவகல்பதே ॥ 46 ॥
அக்நிர்தேவேப்யோ 'பாக்ராம-த்பாகதேயமிச்சமாநஸ்த-ந்தேவா அப்ருவந்நுப ந ஆ வர்தஸ்வ ஹவ்ய-ந்நோ வஹேதி ஸோ-'ப்ரவீ-த்வரம்-வ்ரு'ஂணை மஹ்யமேவ வாஜப்ரஸவீய-ஞ்ஜுஹவந்நிதி தஸ்மாதக்நயே வாஜப்ரஸவீய-ஞ்ஜுஹ்வதி ய-த்வாஜப்ரஸவீய-ஞ்ஜுஹோத்யக்நிமேவ த-த்பாகதேயேந ஸமர்தயத்யதோ அபிஷேக ஏவாஸ்ய ஸ சதுர்தஶபிர்ஜுஹோதி ஸப்த க்ராம்யா ஓஷதய-ஸ்ஸப்தா- [ஓஷதய-ஸ்ஸப்த, அரண்யா உபயீஷா-] 43
-''ரண்யா உபயீஷா-மவருத்த்யா அந்நஸ்யாந்நஸ்ய ஜுஹோத்யந்நஸ்யாந்நஸ்யா-வருத்த்யா ஔதும்பரேண ஸ்ருவேண ஜுஹோத்யூர்க்வா உதும்பர ஊர்கந்நமூர்ஜைவாஸ்மா ஊர்ஜமந்நமவ ருந்தே 'க்நிர்வை தேவாநா-மபிஷிக்தோ-'க்நிசி-ந்மநுஷ்யாணா-ந்தஸ்மாதக்நிசி-த்வர்ஷதி ந தாவேதவருத்தக்க் ஹ்யஸ்யா-ந்நமந்நமிவ கலு வை வர்ஷம்-யஂத்தாவே-தந்நாத்யாத்தாவே-துபாவர்தேதா-'ந்நாத்ய-மேவா-'ப்யு- [-'ந்நாத்ய-மேவா-'பி, உபாவர்ததே] 44
-பாவர்ததே நக்தோஷாஸேதி க்ரு'ஷ்ணாயை ஶ்வேதவத்ஸாயை பயஸா ஜுஹோத்யஹ்நைவாஸ்மை ராத்ரி-ம்ப்ரதாபயதி ராத்ரியா-'ஹரஹோராத்ரே ஏவாஸ்மை ப்ரத்தே காமமந்நாத்ய-ந்துஹாதே ராஷ்ட்ரப்ரு'தோ ஜுஹோதி ராஷ்ட்ரமேவாவ ருந்தே ஷட்பிர்ஜுஹோதி ஷட்வா ரு'தவ ரு'துஷ்வேவ ப்ரதிதிஷ்டதி புவநஸ்ய பத இதி ரதமுகே பஞ்சா-''ஹுதீர்ஜுஹோதி வஜ்ரோ வை ரதோ வஜ்ரேணைவ திஶோ- [வஜ்ரேணைவ திஶஃ, அபி ஜயத்யக்நிசிதக்ம்] 45
-'பி ஜயத்யக்நிசிதக்ம் ஹ வா அமுஷ்மிந் ஂலோகே வாதோ-'பி பவதே வாதநாமாநி ஜுஹோத்யப்யேவைந-மமுஷ்மிந் ஂலோகே வாதஃ பவதே த்ரீணி ஜுஹோதி த்ரய இமே லோகா ஏப்ய ஏவ லோகேப்யோ வாதமவ ருந்தே ஸமுத்ரோ-'ஸி நபஸ்வாநித்யாஹைதத்வை வாதஸ்ய ரூபக்ம் ரூபேணைவ வாதமவ ருந்தே 'ஞ்ஜலிநா ஜுஹோதி ந ஹ்யேதேஷாமந்யதா ''ஹுதிரவகல்பதே ॥ 46 ॥
(ஓஷதய-ஸ்ஸப்தா - பி - திஶோ - 'ந்யதா - த்வே ச) (அ. 9)
ஸுவர்காய வை லோகாய தேவரதோ யுஜ்யதே யத்ராகூதாய மநுஷ்யரத ஏஷ கலு வை தேவரதோ யதக்நிரக்நிம்-யுஂநஜ்மி ஶவஸா க்ரு'தேநேத்யாஹ யுநக்த்யேவைநக்ம் ஸ ஏநம்-யுஂக்த-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமபி வஹதி ய-த்ஸர்வாபிஃ பஞ்சபி-ர்யுஞ்ஜ்யா-த்யுக்தோ-'ஸ்யா-'க்நிஃ ப்ரச்யுத-ஸ்ஸ்யாதப்ரதிஷ்டிதா ஆஹுதய-ஸ்ஸ்யுரப்ரதிஷ்டிதா-ஸ்ஸ்தோமா அப்ரதிஷ்டிதாந்யுக்தாநி திஸ்ரு'பிஃ ப்ராதஸ்ஸவநே-'பி ம்ரு'ஶதி த்ரிவ்ரு'- [த்ரிவ்ரு'த், வா அக்நிர்யாவாநேவா-] 47
-த்வா அக்நிர்யாவாநேவா-க்நிஸ்தம்-யுஂநக்தி யதா-'நஸி யுக்த ஆதீயத ஏவமேவ த-த்ப்ரத்யாஹுதயஸ்திஷ்டந்தி ப்ரதி ஸ்தோமாஃ ப்ரத்யுக்தாநி யஜ்ஞாயஜ்ஞியஸ்ய ஸ்தோத்ரே த்வாப்யாமபி ம்ரு'ஶத்யேதாவாந் வை யஜ்ஞோ யாவாநக்நிஷ்டோமோ பூமா த்வா அஸ்யாத ஊர்த்வஃ க்ரியதே யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தமந்ததோ 'ந்வாரோஹதி த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யா ஏகயா-'ப்ரஸ்துத-ம்பவத்யதா- [-'ப்ரஸ்துத-ம்பவத்யத, அபி ம்ரு'ஶத்யுபைந-] 48
-'பி ம்ரு'ஶத்யுபைந-முத்தரோ யஜ்ஞோ நமத்யதோ ஸந்தத்யை ப்ர வா ஏஷோ-'ஸ்மால்லோகா-ச்ச்யவதே யோ-'க்நி-ஞ்சிநுதே ந வா ஏதஸ்யாநிஷ்டக ஆஹுதிரவ கல்பதே யாம்-வாஂ ஏஷோ-'நிஷ்டக ஆஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி ஸ்ரவதி வை ஸா தாக் ஸ்ரவந்தீம்-யஂஜ்ஞோ-'நு பரா பவதி யஜ்ஞம்-யஂஜமாநோ ய-த்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ஆஹுதீநா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை ப்ரத்யாஹுதயஸ்திஷ்டந்தி [ப்ரத்யாஹுதயஸ்திஷ்டந்தி, ந யஜ்ஞஃ] 49
ந யஜ்ஞஃ பராபவதி ந யஜமாநோ 'ஷ்டாவுப ததாத்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரேணைவைந-ஞ்சந்தஸா சிநுதே யதேகாதஶ த்ரைஷ்டுபேந ய-த்த்வாதஶ ஜாகதேந சந்தோபிரேவைந-ஞ்சிநுதே நபாத்கோ வைநாமைஷோ-'க்நிர்ய-த்புநஶ்சிதிர்ய ஏவம்-விஂத்வா-ந்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ஆ த்ரு'தீயா-த்புருஷாதந்நமத்தி யதா வை புநராதேய ஏவ-ம்புநஶ்சிதிர்யோ-'-க்ந்யாதேயேந ந- [-க்ந்யாதேயேந ந, ரு'த்நோதி ஸ] 50
-ர்த்நோதி ஸ புநராதேயமா தத்தே யோ-'க்நி-ஞ்சித்வா நர்த்நோதி ஸ புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுதே ய-த்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ரு'த்த்யா அதோ கல்வாஹுர்ந சேதவ்யேதி ருத்ரோ வா ஏஷ யதக்நிர்யதா வ்யாக்ரக்ம் ஸுப்த-ம்போதயதி தாத்ரு'கேவ தததோ கல்வாஹுஶ்சேதவ்யேதி யதா வஸீயாக்ம்ஸ-ம்பாகதேயேந போதயதி தாத்ரு'கேவ தந்மநுரக்நிமசிநுத தேந நா-''ர்த்நோத்ஸ ஏதா-ம்புநஶ்சிதிமபஶ்ய-த்தாமசிநுத தயா வை ஸ ஆர்த்நோத்ய-த்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ரு'த்த்யை ॥ 51 ॥
ஸுவர்காய வை லோகாய தேவரதோ யுஜ்யதே யத்ராகூதாய மநுஷ்யரத ஏஷ கலு வை தேவரதோ யதக்நிரக்நிம்-யுஂநஜ்மி ஶவஸா க்ரு'தேநேத்யாஹ யுநக்த்யேவைநக்ம் ஸ ஏநம்-யுஂக்த-ஸ்ஸுவர்கம்-லோஂகமபி வஹதி ய-த்ஸர்வாபிஃ பஞ்சபி-ர்யுஞ்ஜ்யா-த்யுக்தோ-'ஸ்யா-'க்நிஃ ப்ரச்யுத-ஸ்ஸ்யாதப்ரதிஷ்டிதா ஆஹுதய-ஸ்ஸ்யுரப்ரதிஷ்டிதா-ஸ்ஸ்தோமா அப்ரதிஷ்டிதாந்யுக்தாநி திஸ்ரு'பிஃ ப்ராதஸ்ஸவநே-'பி ம்ரு'ஶதி த்ரிவ்ரு'- [த்ரிவ்ரு'த், வா அக்நிர்யாவாநேவா-] 47
-த்வா அக்நிர்யாவாநேவா-க்நிஸ்தம்-யுஂநக்தி யதா-'நஸி யுக்த ஆதீயத ஏவமேவ த-த்ப்ரத்யாஹுதயஸ்திஷ்டந்தி ப்ரதி ஸ்தோமாஃ ப்ரத்யுக்தாநி யஜ்ஞாயஜ்ஞியஸ்ய ஸ்தோத்ரே த்வாப்யாமபி ம்ரு'ஶத்யேதாவாந் வை யஜ்ஞோ யாவாநக்நிஷ்டோமோ பூமா த்வா அஸ்யாத ஊர்த்வஃ க்ரியதே யாவாநேவ யஜ்ஞஸ்தமந்ததோ 'ந்வாரோஹதி த்வாப்யா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யா ஏகயா-'ப்ரஸ்துத-ம்பவத்யதா- [-'ப்ரஸ்துத-ம்பவத்யத, அபி ம்ரு'ஶத்யுபைந-] 48
-'பி ம்ரு'ஶத்யுபைந-முத்தரோ யஜ்ஞோ நமத்யதோ ஸந்தத்யை ப்ர வா ஏஷோ-'ஸ்மால்லோகா-ச்ச்யவதே யோ-'க்நி-ஞ்சிநுதே ந வா ஏதஸ்யாநிஷ்டக ஆஹுதிரவ கல்பதே யாம்-வாஂ ஏஷோ-'நிஷ்டக ஆஹுதி-ஞ்ஜுஹோதி ஸ்ரவதி வை ஸா தாக் ஸ்ரவந்தீம்-யஂஜ்ஞோ-'நு பரா பவதி யஜ்ஞம்-யஂஜமாநோ ய-த்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ஆஹுதீநா-ம்ப்ரதிஷ்டித்யை ப்ரத்யாஹுதயஸ்திஷ்டந்தி [ப்ரத்யாஹுதயஸ்திஷ்டந்தி, ந யஜ்ஞஃ] 49
ந யஜ்ஞஃ பராபவதி ந யஜமாநோ 'ஷ்டாவுப ததாத்யஷ்டாக்ஷரா காயத்ரீ காயத்ரேணைவைந-ஞ்சந்தஸா சிநுதே யதேகாதஶ த்ரைஷ்டுபேந ய-த்த்வாதஶ ஜாகதேந சந்தோபிரேவைந-ஞ்சிநுதே நபாத்கோ வைநாமைஷோ-'க்நிர்ய-த்புநஶ்சிதிர்ய ஏவம்-விஂத்வா-ந்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ஆ த்ரு'தீயா-த்புருஷாதந்நமத்தி யதா வை புநராதேய ஏவ-ம்புநஶ்சிதிர்யோ-'-க்ந்யாதேயேந ந- [-க்ந்யாதேயேந ந, ரு'த்நோதி ஸ] 50
-ர்த்நோதி ஸ புநராதேயமா தத்தே யோ-'க்நி-ஞ்சித்வா நர்த்நோதி ஸ புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுதே ய-த்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ரு'த்த்யா அதோ கல்வாஹுர்ந சேதவ்யேதி ருத்ரோ வா ஏஷ யதக்நிர்யதா வ்யாக்ரக்ம் ஸுப்த-ம்போதயதி தாத்ரு'கேவ தததோ கல்வாஹுஶ்சேதவ்யேதி யதா வஸீயாக்ம்ஸ-ம்பாகதேயேந போதயதி தாத்ரு'கேவ தந்மநுரக்நிமசிநுத தேந நா-''ர்த்நோத்ஸ ஏதா-ம்புநஶ்சிதிமபஶ்ய-த்தாமசிநுத தயா வை ஸ ஆர்த்நோத்ய-த்புநஶ்சிதி-ஞ்சிநுத ரு'த்த்யை ॥ 51 ॥
(த்ரிவ்ரு'-தத-திஷ்ட-ந்த்யக்ந்யாதேயேந நா-சிநுத-ஸப்ததஶ- ச) (அ. 10)
சந்தஶ்சித-ஞ்சிந்வீத பஶுகாமஃ பஶவோ வை சந்தாக்ம்ஸி பஶுமாநேவ பவதி ஶ்யேநசித-ஞ்சிந்வீத ஸுவர்ககாம-ஶ்ஶ்யேநோ வை வயஸா-ம்பதிஷ்ட-ஶ்ஶ்யேந ஏவ பூத்வா ஸுவர்கம்-லோஂக-ம்பததி கங்கசித-ஞ்சிந்வீத யஃ காமயேத ஶீர்ஷண்வாநமுஷ்மிந் ஂலோகே ஸ்யாமிதி ஶீர்ஷண்வாநேவா-'முஷ்மிந் ஂலோகே பவத்யலஜசித-ஞ்சிந்வீத சதுஸ்ஸீத-ம்ப்ரதிஷ்டாகாமஶ்சதஸ்ரோ திஶோ திக்ஷ்வேவ ப்ரதி திஷ்டதி ப்ரௌகசித-ஞ்சிந்வீத ப்ராத்ரு'வ்யவா-ந்ப்ரை- [ப்ராத்ரு'வ்யவா-ந்ப்ர, ஏவ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுதத] 52
-வ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுதத உபயதஃ ப்ரௌக-ஞ்சிந்வீதயஃ காமயேத ப்ரஜாதா-ந்ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுதேய ப்ரதி ஜநிஷ்யமாணாநிதி ப்ரைவ ஜாதா-ந்ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுததே ப்ரதி ஜநிஷ்யமாணா-ந்ரதசக்ரசித-ஞ்சிந்வீத ப்ராத்ரு'வ்யவாந் வஜ்ரோ வை ரதோ வஜ்ரமேவ ப்ராத்ரு'வ்யேப்யஃ ப்ரஹரதி த்ரோணசித-ஞ்சிந்வீதாந்நகாமோ த்ரோணே வா அந்ந-ம்ப்ரியதே ஸயோந்யேவாந்நமவ ருந்தே ஸமூஹ்ய-ஞ்சிந்வீத பஶுகாமஃ பஶுமாநேவ பவதி [பஶுமாநேவ பவதி, பரிசாய்ய-ஞ்சிந்வீத] 53
பரிசாய்ய-ஞ்சிந்வீத க்ராமகாமோ க்ராம்யேவ பவதி ஶ்மஶாநசித-ஞ்சிந்வீத யஃ காமயேத பித்ரு'லோக ரு'த்த்நுயாமிதி பித்ரு'லோக ஏவர்த்நோதி விஶ்வாமித்ரஜமதக்நீ வஸிஷ்டேநா-'ஸ்பர்தேதாக்ம் ஸ ஏதா ஜமதக்நிர்விஹவ்யா அபஶ்ய-த்தா உபாதத்த தாபிர்வை ஸ வஸிஷ்டஸ்யேந்த்ரியம்-வீஂர்யமவ்ரு'ங்க்த ய-த்விஹவ்யா உபததாதீந்த்ரியமேவ தாபிர்வீர்யம்-யஂஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யஸ்ய வ்ரு'ங்க்தே ஹோதுர்திஷ்ணிய உப ததாதி யஜமாநாயதநம்-வைஂ [ ] 54
ஹோதா ஸ்வ ஏவாஸ்மா ஆயதந இந்த்ரியம்-வீஂர்யமவ ருந்தே த்வாதஶோப ததாதி த்வாதஶாக்ஷரா ஜகதீ ஜாகதாஃ பஶவோ ஜகத்யைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே 'ஷ்டாவஷ்டாவந்யேஷு திஷ்ணியேஷூப ததாத்யஷ்டாஶபாஃ பஶவஃ பஶூநேவாவ ருந்தே ஷண்மார்ஜாலீயே ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'தவஃ கலு வை தேவாஃ பிதர ரு'தூநேவ தேவா-ந்பித்ரூ'-ந்ப்ரீணாதி ॥ 55 ॥
சந்தஶ்சித-ஞ்சிந்வீத பஶுகாமஃ பஶவோ வை சந்தாக்ம்ஸி பஶுமாநேவ பவதி ஶ்யேநசித-ஞ்சிந்வீத ஸுவர்ககாம-ஶ்ஶ்யேநோ வை வயஸா-ம்பதிஷ்ட-ஶ்ஶ்யேந ஏவ பூத்வா ஸுவர்கம்-லோஂக-ம்பததி கங்கசித-ஞ்சிந்வீத யஃ காமயேத ஶீர்ஷண்வாநமுஷ்மிந் ஂலோகே ஸ்யாமிதி ஶீர்ஷண்வாநேவா-'முஷ்மிந் ஂலோகே பவத்யலஜசித-ஞ்சிந்வீத சதுஸ்ஸீத-ம்ப்ரதிஷ்டாகாமஶ்சதஸ்ரோ திஶோ திக்ஷ்வேவ ப்ரதி திஷ்டதி ப்ரௌகசித-ஞ்சிந்வீத ப்ராத்ரு'வ்யவா-ந்ப்ரை- [ப்ராத்ரு'வ்யவா-ந்ப்ர, ஏவ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுதத] 52
-வ ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுதத உபயதஃ ப்ரௌக-ஞ்சிந்வீதயஃ காமயேத ப்ரஜாதா-ந்ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுதேய ப்ரதி ஜநிஷ்யமாணாநிதி ப்ரைவ ஜாதா-ந்ப்ராத்ரு'வ்யா-ந்நுததே ப்ரதி ஜநிஷ்யமாணா-ந்ரதசக்ரசித-ஞ்சிந்வீத ப்ராத்ரு'வ்யவாந் வஜ்ரோ வை ரதோ வஜ்ரமேவ ப்ராத்ரு'வ்யேப்யஃ ப்ரஹரதி த்ரோணசித-ஞ்சிந்வீதாந்நகாமோ த்ரோணே வா அந்ந-ம்ப்ரியதே ஸயோந்யேவாந்நமவ ருந்தே ஸமூஹ்ய-ஞ்சிந்வீத பஶுகாமஃ பஶுமாநேவ பவதி [பஶுமாநேவ பவதி, பரிசாய்ய-ஞ்சிந்வீத] 53
பரிசாய்ய-ஞ்சிந்வீத க்ராமகாமோ க்ராம்யேவ பவதி ஶ்மஶாநசித-ஞ்சிந்வீத யஃ காமயேத பித்ரு'லோக ரு'த்த்நுயாமிதி பித்ரு'லோக ஏவர்த்நோதி விஶ்வாமித்ரஜமதக்நீ வஸிஷ்டேநா-'ஸ்பர்தேதாக்ம் ஸ ஏதா ஜமதக்நிர்விஹவ்யா அபஶ்ய-த்தா உபாதத்த தாபிர்வை ஸ வஸிஷ்டஸ்யேந்த்ரியம்-வீஂர்யமவ்ரு'ங்க்த ய-த்விஹவ்யா உபததாதீந்த்ரியமேவ தாபிர்வீர்யம்-யஂஜமாநோ ப்ராத்ரு'வ்யஸ்ய வ்ரு'ங்க்தே ஹோதுர்திஷ்ணிய உப ததாதி யஜமாநாயதநம்-வைஂ [ ] 54
ஹோதா ஸ்வ ஏவாஸ்மா ஆயதந இந்த்ரியம்-வீஂர்யமவ ருந்தே த்வாதஶோப ததாதி த்வாதஶாக்ஷரா ஜகதீ ஜாகதாஃ பஶவோ ஜகத்யைவாஸ்மை பஶூநவ ருந்தே 'ஷ்டாவஷ்டாவந்யேஷு திஷ்ணியேஷூப ததாத்யஷ்டாஶபாஃ பஶவஃ பஶூநேவாவ ருந்தே ஷண்மார்ஜாலீயே ஷ-ட்வா ரு'தவ ரு'தவஃ கலு வை தேவாஃ பிதர ரு'தூநேவ தேவா-ந்பித்ரூ'-ந்ப்ரீணாதி ॥ 55 ॥
(ப்ர - பவதி - யஜமாநாயதநம்-வாஂ - அஷ்டாசத்வாரிக்ம்ஶச்ச) (அ. 11)
பவஸ்வ வாஜஸாதய இத்யநுஷ்டு-க்ப்ரதிபத்பவதி திர்ஸோ-'நுஷ்டுபஶ்சதஸ்ரோ காயத்ரியோ ய-த்திஸ்ரோ-'நுஷ்டுப-ஸ்தஸ்மா-தஶ்வஸ்த்ரிபிஸ்திஷ்டக்க் ஸ்திஷ்டதி யச்சதஸ்ரோ காயத்ரியஸ்தஸ்மா-த்ஸர்வாக் ஶ்சதுரஃ பதஃ ப்ரதிதத-த்பலாயதே பரமா வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂதநுஷ்டு-க்பரமஶ்சதுஷ்டோம-ஸ்ஸ்தோமாநா-ம்பரமஸ்த்ரிராத்ரோ யஜ்ஞாநா-ம்பரமோ-'ஶ்வஃ பஶூநா-ம்பரமேணைவைந-ம்பரமதா-ங்கமயத்யேகவிக்ம்ஶ-மஹர்பவதி [-மஹர்பவதி, யஸ்மிந்நஶ்வ] 56
யஸ்மிந்நஶ்வ ஆலப்யதே த்வாதஶ மாஸாஃ பஞ்சர்தவஸ்த்ரய இமே லோகா அஸாவாதித்ய ஏகவிக்ம்ஶ ஏஷ ப்ரஜாபதிஃ ப்ராஜாபத்யோ-'ஶ்வஸ்தமேவ ஸாக்ஷாத்ரு'த்த்நோதி ஶக்வரயஃ ப்ரு'ஷ்ட-ம்பவந்த்யந்-யதந்ய-ச்சந்தோ-'ந்யேந்யே வா ஏதே பஶவ ஆ லப்யந்த உதேவ க்ராம்யா உதேவா-''ரண்யா யச்சக்வரயஃ ப்ரு'ஷ்ட-ம்பவந்த்யஶ்வஸ்ய ஸர்வத்வாய பார்துரஶ்ம-ம்ப்ரஹ்மஸாம-ம்பவதி ரஶ்மிநா வா அஶ்வோ [ரஶ்மிநா வா அஶ்வஃ, யத ஈஶ்வரோ] 57
யத ஈஶ்வரோ வா அஶ்வோ-'யதோ-'ப்ரதிஷ்டிதஃ பரா-ம்பராவத-ங்கந்தோர்ய-த்பார்துரஶ்ம-ம்ப்ரஹ்மஸாம-ம்பவத்யஶ்வஸ்ய யத்யை த்ரு'த்யை ஸங்க்ரு'த்யச்சாவாகஸாம-ம்பவத்யுத்ஸந்நயஜ்ஞோ வா ஏஷ யதஶ்வமேதஃ கஸ்தத்வேதேத்யாஹுர்யதி ஸர்வோ வா க்ரியதே ந வா ஸர்வ இதி ய-த்ஸங்க்ரு'த்யச்சாவாகஸாம-ம்பவத்யஶ்வஸ்ய ஸர்வத்வாய பர்யாப்த்யா அநந்தராயாய ஸர்வஸ்தோமோ-'திராத்ர உத்தமமஹர்பவதி ஸர்வஸ்யா-''ப்த்யை ஸர்வஸ்ய ஜித்யை ஸர்வமேவ தேநா-''ப்நோதி ஸர்வ-ஞ்ஜயதி ॥ 58 ॥
பவஸ்வ வாஜஸாதய இத்யநுஷ்டு-க்ப்ரதிபத்பவதி திர்ஸோ-'நுஷ்டுபஶ்சதஸ்ரோ காயத்ரியோ ய-த்திஸ்ரோ-'நுஷ்டுப-ஸ்தஸ்மா-தஶ்வஸ்த்ரிபிஸ்திஷ்டக்க் ஸ்திஷ்டதி யச்சதஸ்ரோ காயத்ரியஸ்தஸ்மா-த்ஸர்வாக் ஶ்சதுரஃ பதஃ ப்ரதிதத-த்பலாயதே பரமா வா ஏஷா சந்தஸாம்-யஂதநுஷ்டு-க்பரமஶ்சதுஷ்டோம-ஸ்ஸ்தோமாநா-ம்பரமஸ்த்ரிராத்ரோ யஜ்ஞாநா-ம்பரமோ-'ஶ்வஃ பஶூநா-ம்பரமேணைவைந-ம்பரமதா-ங்கமயத்யேகவிக்ம்ஶ-மஹர்பவதி [-மஹர்பவதி, யஸ்மிந்நஶ்வ] 56
யஸ்மிந்நஶ்வ ஆலப்யதே த்வாதஶ மாஸாஃ பஞ்சர்தவஸ்த்ரய இமே லோகா அஸாவாதித்ய ஏகவிக்ம்ஶ ஏஷ ப்ரஜாபதிஃ ப்ராஜாபத்யோ-'ஶ்வஸ்தமேவ ஸாக்ஷாத்ரு'த்த்நோதி ஶக்வரயஃ ப்ரு'ஷ்ட-ம்பவந்த்யந்-யதந்ய-ச்சந்தோ-'ந்யேந்யே வா ஏதே பஶவ ஆ லப்யந்த உதேவ க்ராம்யா உதேவா-''ரண்யா யச்சக்வரயஃ ப்ரு'ஷ்ட-ம்பவந்த்யஶ்வஸ்ய ஸர்வத்வாய பார்துரஶ்ம-ம்ப்ரஹ்மஸாம-ம்பவதி ரஶ்மிநா வா அஶ்வோ [ரஶ்மிநா வா அஶ்வஃ, யத ஈஶ்வரோ] 57
யத ஈஶ்வரோ வா அஶ்வோ-'யதோ-'ப்ரதிஷ்டிதஃ பரா-ம்பராவத-ங்கந்தோர்ய-த்பார்துரஶ்ம-ம்ப்ரஹ்மஸாம-ம்பவத்யஶ்வஸ்ய யத்யை த்ரு'த்யை ஸங்க்ரு'த்யச்சாவாகஸாம-ம்பவத்யுத்ஸந்நயஜ்ஞோ வா ஏஷ யதஶ்வமேதஃ கஸ்தத்வேதேத்யாஹுர்யதி ஸர்வோ வா க்ரியதே ந வா ஸர்வ இதி ய-த்ஸங்க்ரு'த்யச்சாவாகஸாம-ம்பவத்யஶ்வஸ்ய ஸர்வத்வாய பர்யாப்த்யா அநந்தராயாய ஸர்வஸ்தோமோ-'திராத்ர உத்தமமஹர்பவதி ஸர்வஸ்யா-''ப்த்யை ஸர்வஸ்ய ஜித்யை ஸர்வமேவ தேநா-''ப்நோதி ஸர்வ-ஞ்ஜயதி ॥ 58 ॥
(அஹர்பவதி - வா அஶ்வோ - 'ஹர்பவதி - தஶ ச) (அ. 12)
(தேவாஸுராஸ்தேந - ர்தவ்யா - ருத்ரோ - 'ஶ்ம - ந்ந்ரு'ஷதே வ - டுதேநம் - ப்ராசீமிதி - வஸோர்தாரா - மக்நிர்தேவேப்யஃ - ஸுவர்காய யத்ராகூதாய - சந்தஶ்சிதம் - பவஸ்வ - த்வாதஶ )
(தேவாஸுரா - அஜாயாம் - ஂவை க்ருமுஷ்டிஃ - ப்ரதமோ தேவயதாமே - தத்வை சந்தஸா - ம்ரு'த்நோ - த்யஷ்டௌ பஞ்சாஶத்)
(தேவாஸுரா, ஸ்ஸர்வ-ஞ்ஜயதி)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
(தேவாஸுராஸ்தேந - ர்தவ்யா - ருத்ரோ - 'ஶ்ம - ந்ந்ரு'ஷதே வ - டுதேநம் - ப்ராசீமிதி - வஸோர்தாரா - மக்நிர்தேவேப்யஃ - ஸுவர்காய யத்ராகூதாய - சந்தஶ்சிதம் - பவஸ்வ - த்வாதஶ )
(தேவாஸுரா - அஜாயாம் - ஂவை க்ருமுஷ்டிஃ - ப்ரதமோ தேவயதாமே - தத்வை சந்தஸா - ம்ரு'த்நோ - த்யஷ்டௌ பஞ்சாஶத்)
(தேவாஸுரா, ஸ்ஸர்வ-ஞ்ஜயதி)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ஸம்ஹிதாயா-ம்பஞ்சமகாண்டே சதுர்தஃ ப்ரஶ்ந-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥