কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে সপ্তমঃ প্ৰশ্নঃ-উপানুৱাক্যাৱশিষ্টকৰ্মনিৰূপণং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
যো ৱা অযথাদেৱতমগ্নি-ঞ্চিনুত আ দেৱতাভ্যো ৱৃশ্চ্যতে পাপীযা-ন্ভৱতি যো যথাদেৱত-ন্ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱত্যাগ্নেয্যা গাযত্ৰিযা প্ৰথমা-ঞ্চিতিমভি মৃশে-ত্ত্ৰিষ্টুভা দ্ৱিতীযা-ঞ্জগত্যা তৃতীযামনুষ্টুভা চতুৰ্থী-ম্পঙ্ক্ত্যা পঞ্চমীং-যঁথাদেৱতমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱতীডাযৈ ৱা এষা ৱিভক্তিঃ পশৱ ইডা পশুভিৰেন- [পশুভিৰেনম্, চিনুতে যো ৱৈ] 1
-ঞ্চিনুতে যো ৱৈ প্ৰজাপতযে প্ৰতি প্ৰোচ্যাগ্নি-ঞ্চিনোতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছ-ত্যশ্ৱাৱভিতস্তিষ্ঠেতা-ঙ্কৃষ্ণ উত্তৰত-শ্শ্ৱেতো দক্ষিণস্তাৱালভ্যেষ্টকা উপ দদ্ধ্যাদেতদ্ৱৈ প্ৰজাপতে ৰূপ-ম্প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱঃ সাক্ষাদেৱ প্ৰজাপতযে প্ৰতিপ্ৰোচ্যাগ্নি-ঞ্চিনোতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যেতদ্ৱা অহ্নো ৰূপং-যঁচ্ছ্ৱেতো-ঽশ্ৱো ৰাত্ৰিযৈ কৃষ্ণ এতদহ্নো [এতদহ্নঃ, ৰূপং-যঁদিষ্টকা] 2
ৰূপং-যঁদিষ্টকা ৰাত্ৰিযৈ পুৰীষমিষ্টকা উপধাস্যঞ্ছ্ৱেত-মশ্ৱমভি মৃশে-ত্পুৰীষমুপধাস্যন্ কৃষ্ণমহোৰাত্ৰাভ্যামেৱৈন-ঞ্চিনুতে হিৰণ্য পাত্ৰ-ম্মধোঃ পূৰ্ণ-ন্দদাতি মধৱ্যো ঽসানীতি সৌৰ্যা চিত্ৰৱত্যা-ঽৱেক্ষতে চিত্ৰমেৱ ভৱতি মদ্ধ্যন্দিনে-ঽশ্ৱমৱ ঘ্ৰাপযত্যসৌ ৱা আদিত্য ইন্দ্ৰ এষ প্ৰজাপতিঃ প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱস্তমেৱ সাক্ষাদৃদ্ধ্নোতি ॥ 3 ॥
(এন - মেতদহ্নো - ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)
ত্ৱামগ্নে ৱৃষভ-ঞ্চেকিতান-ম্পুনৰ্যুৱান-ঞ্জনযন্নুপাগাম্ । অস্থূৰি ণো গাৰ্হপত্যানি সন্তু তিগ্মেন নো ব্ৰহ্মণা সগ্ং শিশাধি ॥ পশৱো ৱা এতে যদিষ্টকাশ্চিত্যা-ঞ্চিত্যামৃষভমুপ দধাতি মিথুনমেৱাস্য ত-দ্যজ্ঞে কৰোতি প্ৰজননায তস্মা-দ্যূথেযূথ ঋষভঃ ॥ সংৱঁথ্সৰস্য প্ৰতিমাং-যাঁ-ন্ত্ৱা ৰাত্ৰ্যুপাসতে । প্ৰজাগ্ং সুৱীৰা-ঙ্কৃত্ৱা ৱিশ্ৱমাযুৰ্ৱ্যশ্ঞৱত্ ॥ প্ৰাজাপত্যা- [প্ৰাজাপত্যাম্, এতামুপ] 4
-মেতামুপ দধাতীযং-ৱাঁ ৱৈষৈকাষ্টকা যদেৱৈকাষ্টকাযামন্ন-ঙ্ক্ৰিযতে তদেৱৈতযাৱ ৰুন্ধ এষা ৱৈ প্ৰজাপতেঃ কামদুঘা তযৈৱ যজমানো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽগ্নি-ন্দুহে যেন দেৱা জ্যোতিষোৰ্ধ্ৱা উদাযন্ যেনা-ঽঽদিত্যা ৱসৱো যেন ৰুদ্ৰাঃ । যেনাঙ্গিৰসো মহিমান-মানশুস্তেনৈতু যজমান-স্স্ৱস্তি ॥ সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায [লোকায, চীযতে যদগ্নিৰ্যেন] 5
চীযতে যদগ্নিৰ্যেন দেৱা জ্যোতিষোৰ্ধ্ৱা উদাযন্নিত্যুখ্যগ্ং সমিন্ধ ইষ্টকা এৱৈতা উপ ধত্তে ৱানস্পত্যা-স্সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ শতাযুধায শতৱীৰ্যায শতোতযে ঽভিমাতিষাহে । শতং-যোঁ নঃ শৰদো অজীতানিন্দ্ৰো নেষদতি দুৰিতানি ৱিশ্ৱা ॥ যে চত্ৱাৰঃ পথযো দেৱযানা অন্তৰা দ্যাৱাপৃথিৱী ৱিযন্তি । তেষাং-যোঁ অজ্যানি- মজীতি-মাৱহা-ত্তস্মৈ নো দেৱাঃ [নো দেৱাঃ, পৰি দত্তেহ সৰ্ৱে ।] 6
পৰি দত্তেহ সৰ্ৱে ॥ গ্ৰীষ্মো হেমন্ত উত নো ৱসন্ত-শ্শৰ-দ্ৱৰ্ষা-স্সুৱিতন্নো অস্তু । তেষামৃতূনাগ্ং শত শাৰদানা-ন্নিৱাত এষামভযে স্যাম ॥ ইদুৱথ্সৰায পৰিৱথ্সৰায সংৱঁথ্সৰায কৃণুতা বৃহন্নমঃ । তেষাং-ৱঁযগ্ং সুমতৌ যজ্ঞিযানা-ঞ্জ্যোগজীতা অহতা-স্স্যাম ॥ ভদ্ৰান্ন-শ্শ্ৰেয-স্সমনৈষ্ট দেৱাস্ত্ৱযা-ঽৱসেন সমশীমহি ত্ৱা । স নো মযো ভূঃ পিতো [মযো ভূঃ পিতো, আ ৱিশস্ৱ] 7
আ ৱিশস্ৱ শ-ন্তোকায তনুৱে স্যোনঃ ॥ অজ্যানীৰেতা উপ দধাত্যেতা ৱৈ দেৱতা অপৰাজিতাস্তা এৱ প্ৰ ৱিশতি নৈৱ জীযতে ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যদৰ্ধমাসা মাসা ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰ ওষধীঃ পচন্ত্যথ কস্মাদন্যাভ্যো দেৱতাভ্য আগ্ৰযণ-ন্নিৰুপ্যত ইত্যেতা হি ত-দ্দেৱতা উদজযন্ যদৃতুভ্যো নিৰ্ৱপে-দ্দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দদ্ধ্যাদাগ্ৰযণ-ন্নিৰুপ্যৈতা আহুতী ৰ্জুহোত্যৰ্ধমাসানেৱ মাসানৃতূন্-থ্সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰীণাতি ন দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাতি ভদ্ৰান্ন-শ্শ্ৰেয-স্সমনৈষ্ট দেৱা ইত্যাহ হুতাদ্যায যজমানস্যা-ঽপৰাভাৱায ॥ 8 ॥
(প্ৰজাপত্যাং - ঁলোকায - দেৱাঃ - পিতো - দধ্যাদাগ্ৰযণং - পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 2)
ইন্দ্ৰস্য ৱজ্ৰো-ঽসি ৱাৰ্ত্ৰঘ্নস্তনূপা নঃ প্ৰতিস্পশঃ । যো নঃ পুৰস্তা-দ্দক্ষিণতঃ পশ্চা-দুত্তৰতো-ঽঘাযুৰভিদাসত্যেতগ্ং সো-ঽশ্মানমৃচ্ছতু ॥ দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে-ঽসুৰা দিগ্ভ্য আ-ঽবাধন্ত তা-ন্দেৱা ইষ্ৱা চ ৱজ্ৰেণ চাপানুদন্ত য-দ্ৱজ্ৰিণীৰুপদধাতীষ্ৱা চৈৱ ত-দ্ৱজ্ৰেণ চ যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যানপ নুদতে দিক্ষূপ [দিক্ষূপ, দধাতি দেৱপুৰা] 9
দধাতি দেৱপুৰা এৱৈতাস্তনূপানীঃ পৰ্যূহতে ঽগ্নাৱিষ্ণূ সজোষসেমা ৱৰ্ধন্তু ৱাগিংৰঃ । দ্যুম্নৈৰ্ৱাজেভিৰা গতম্ ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যন্ন দেৱতাযৈ জুহ্ৱত্যথ কি-ন্দেৱত্যা ৱসোৰ্ধাৰেত্যগ্নি-ৰ্ৱসুস্তস্যৈষা ধাৰা ৱিষ্ণু-ৰ্ৱসুস্তস্যৈষা ধাৰা ঽঽগ্নাৱৈষ্ণৱ্যৰ্চা ৱসোৰ্ধাৰা-ঞ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনৌ সমৰ্ধযত্যথো এতা- [এতাম্, এৱা-ঽঽহুতি-] 10
-মেৱা-ঽঽহুতি-মাযতনৱতী-ঙ্কৰোতি যত্কাম এনা-ঞ্জুহোতি তদেৱাৱ ৰুন্ধে ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নিস্তস্যৈতে তনুৱৌ ঘোৰা-ঽন্যা শিৱা-ঽন্যা যচ্ছতৰুদ্ৰীয-ঞ্জুহোতি যৈৱাস্য ঘোৰা তনূস্তা-ন্তেন শমযতি য-দ্ৱসোৰ্ধাৰা-ঞ্জুহোতি যৈৱাস্য শিৱা তনূস্তা-ন্তেন প্ৰীণাতি যো ৱৈ ৱসোৰ্ধাৰাযৈ [ৱসোৰ্ধাৰাযৈ, প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ] 11
প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যদাজ্যমুচ্ছিষ্যেত তস্মি-ন্ব্ৰহ্মৌদন-ম্পচে-ত্ত-ম্ব্ৰাহ্মণাশ্চত্ৱাৰঃ প্ৰা-ঽশ্ঞীযুৰেষ ৱা অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো যদ্ব্ৰাহ্মণ এষা খলু ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূৰ্য-দ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰিযাযামেৱৈনা-ন্তনুৱা-ম্প্ৰতি ষ্ঠাপযতি চতস্ৰো ধেনূৰ্দদ্যা-ত্তাভিৰেৱ যজমানো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽগ্নি-ন্দুহে ॥ 12 ॥
(উপৈ - তাং - ধাৰাযৈ - ষট্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
চিত্তি-ঞ্জুহোমি মনসা ঘৃতেনেত্যাহাদাভ্যা ৱৈ নামৈষা-ঽঽহুতিৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণী নৈন-ঞ্চিক্যান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যো দভ্নোত্যথো দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধে ঽগ্নে তমদ্যেতি পঙ্ক্ত্যা জুহোতি পঙ্ক্ত্যা-ঽঽহুত্যা যজ্ঞমুখমা ৰভতে সপ্ত তে অগ্নে সমিধঃ সপ্তজিহ্ৱা ইত্যাহ হোত্ৰা এৱাৱ ৰুন্ধে ঽগ্নিৰ্দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰা-ঽম-দ্ভাগধেয- [-ঽপাক্ৰা-ঽম-দ্ভাগধেযম্, ইচ্ছমানস্তস্মা] 13
-মিচ্ছমানস্তস্মা এত-দ্ভাগধেয-ম্প্ৰাযচ্ছন্নেতদ্ৱা অগ্নেৰগ্নিহোত্ৰমেতৰ্হি খলু ৱা এষ জাতো যৰ্হি সৰ্ৱশ্চিতো জাতাযৈৱাস্মা অন্নমপি দধাতি স এন-ম্প্ৰীতঃ প্ৰীণাতি ৱসীযা-ন্ভৱতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যদেষ গাৰ্হপত্যশ্চীযতে-ঽথ ক্ৱাস্যা-ঽঽহৱনীয ইত্যসাৱাদিত্য ইতি ব্ৰূযাদেতস্মিন্ঃই সৰ্ৱাভ্যো দেৱতাভ্যো জুহ্ৱতি [জুহ্ৱতি, য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-] 14
য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে সাক্ষাদেৱ দেৱতা ঋদ্ধ্নোত্যগ্নে যশস্ৱিন্ যশসে মমৰ্পযেন্দ্ৰাৱতী মপচিতী মিহা-ঽঽৱহ । অয-ম্মূৰ্ধা পৰমেষ্ঠী সুৱৰ্চা-স্সমানানামুত্তম শ্লোকো অস্তু ॥ ভদ্ৰ-ম্পশ্যন্ত উপ সেদুৰগ্ৰে তপো দীক্ষামৃষয-স্সুৱৰ্ৱিদঃ । ততঃ ক্ষত্ৰ-ম্বলমোজশ্চ জাত-ন্তদস্মৈ দেৱা অভি স-ন্নমন্তু ॥ ধাতা ৱিধাতা পৰমো- [পৰমা, উত সন্দৃ-ক্প্ৰজাপতিঃ] 15
-ত সন্দৃ-ক্প্ৰজাপতিঃ পৰমেষ্ঠী ৱিৰাজা । স্তোমা-শ্ছন্দাগ্ংসি নিৱিদো ম আহুৰেতস্মৈ ৰাষ্ট্ৰমভি স-ন্নমাম ॥ অভ্যাৱৰ্তদ্ধ্ৱমুপ মেত সাকমযগ্ং শাস্তা-ঽধিপতিৰ্ৱো অস্তু । অস্য ৱিজ্ঞানমনু সগ্ং ৰভদ্ধ্ৱমিম-ম্পশ্চাদনু জীৱাথ সৰ্ৱে ॥ ৰাষ্ট্ৰভৃত এতা উপ দধাত্যেষা ৱা অগ্নেশ্চিতী ৰাষ্ট্ৰভৃ-ত্তযৈৱাস্মি-ন্ৰাষ্ট্ৰ-ন্দধাতি ৰাষ্ট্ৰমেৱ ভৱতি নাস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰ-ম্ভ্ৰগ্ংশতে ॥ 16 ॥
(ভাগধেযং - জুহ্ৱতি - পৰমা - ৰাষ্ট্ৰ-ন্দধাতি - সপ্ত চ) (অ. 4)
যথা ৱৈ পুত্ৰো জাতো ম্ৰিযত এৱং-ৱাঁ এষ ম্ৰিযতে যস্যাগ্নিৰুখ্য উদ্ৱাযতি যন্নিৰ্মন্থ্য-ঙ্কুৰ্যা-দ্ৱিচ্ছিন্দ্যা-দ্ভ্ৰাতৃৱ্যমস্মৈ জনযে-থ্স এৱ পুনঃ পৰীদ্ধ্য-স্স্ৱাদেৱৈনং-যোঁনেৰ্জনযতি নাস্মৈ ভ্ৰাতৃৱ্য-ঞ্জনযতি তমো ৱা এত-ঙ্গৃহ্ণাতি যস্যাগ্নিৰুখ্য উদ্ৱাযতি মৃত্যুস্তমঃ কৃষ্ণং-ৱাঁসঃ কৃষ্ণা ধেনুৰ্দক্ষিণা তমসৈ- [তমসা, এৱ তমো] 17
-ৱ তমো মৃত্যুমপ হতে হিৰণ্য-ন্দদাতি জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্য-ঞ্জ্যোতিষৈৱ তমো-ঽপ হতে-ঽথো তেজো ৱৈ হিৰণ্য-ন্তেজ এৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে সুৱৰ্ন ঘৰ্ম-স্স্ৱাহা সুৱৰ্না-ঽৰ্ক-স্স্ৱাহা সুৱৰ্ন শুক্ৰ-স্স্ৱাহা সুৱৰ্ন জ্যোতি-স্স্ৱাহা সুৱৰ্ন সূৰ্য-স্স্ৱাহা ঽৰ্কো ৱা এষ যদগ্নি-ৰসা-ৱাদিত্যো- [যদগ্নি-ৰসা-ৱাদিত্যঃ, আশ্ৱমেধো যদেতা] 18
-ঽশ্ৱমেধো যদেতা আহুতী ৰ্জুহোত্যৰ্কা-শ্ৱমেধযোৰেৱ জ্যোতীগ্ংষি স-ন্দধাত্যেষ হ ত্ৱা অৰ্কাশ্ৱমেধী যস্যৈতদগ্নৌ ক্ৰিযত আপো ৱা ইদমগ্ৰে সলিলমাসী-থ্স এতা-ম্প্ৰজাপতিঃ প্ৰথমা-ঞ্চিতিমপশ্য-ত্তামুপাধত্ত তদিযমভৱ-ত্তং-ৱিঁশ্ৱকৰ্মা-ঽব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্য- [লোকো-ঽস্তীতি, অব্ৰৱী-থ্স] 19
-ত্যব্ৰৱী-থ্স এতা-ন্দ্ৱিতীযা-ঞ্চিতিমপশ্য-ত্তামুপাধত্ত তদন্তৰিক্ষমভৱ-থ্স যজ্ঞঃ প্ৰজাপতিমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰৱী-থ্স ৱিশ্ৱকৰ্মাণ-মব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি কেন মোপৈষ্যসীতি দিশ্যাভিৰিত্যব্ৰৱী-ত্ত-ন্দিশ্যাভিৰুপৈ-ত্তা উপাধত্ত তা দিশো- [তা দিশঃ, অভৱন্-থ্স] 20
-ঽভৱন্-থ্স পৰমেষ্ঠী প্ৰজাপতিমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰৱী-থ্স ৱিশ্ৱকৰ্মাণ-ঞ্চ যজ্ঞ-ঞ্চাব্ৰৱীদুপ ৱামা ঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰূতাগ্ং স এতা-ন্তৃতীযা-ঞ্চিতিমপশ্য-ত্তামুপাধত্ত তদসাৱভৱ-থ্স আদিত্যঃ প্ৰজাপতি-মব্ৰৱীদুপ ত্ৱা- [-মব্ৰৱীদুপ ত্ৱা, আযানীতি] 21
-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰৱী-থ্স ৱিশ্ৱকৰ্মাণ-ঞ্চ যজ্ঞ-ঞ্চাব্ৰৱীদুপ ৱামা-ঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰূতাগ্ং স পৰমেষ্ঠিনমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি কেন মোপৈষ্যসীতি লোক-ম্পৃণযেত্যব্ৰৱী-ত্তং-লোঁক-ম্পৃণযোপৈ-ত্তস্মাদযাতযাম্নী লোক-ম্পৃণা-ঽযাতযামা হ্যসা- [হ্যসৌ, আদিত্যস্তানৃষযো] 22
-ৱাদিত্যস্তানৃষযো ঽব্ৰুৱন্নুপ ৱ আ-ঽযামেতি কেন ন উপৈষ্যথেতি ভূম্নেত্যব্ৰুৱ-ন্তা-ন্দ্ৱাভ্যা-ঞ্চিতীভ্যামুপাযন্-থ্স পঞ্চচিতীক-স্সমপদ্যত য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে ভূযানেৱ ভৱত্যভীমান্ ঁলোকাঞ্জযতি ৱিদুৰেন-ন্দেৱা অথো এতাসামেৱ দেৱতানাগ্ং সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 23 ॥
(তমসা - ঽঽদিত্যো - ঽস্তীতি - দিশ - আদিত্যঃ প্ৰজাপতিমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা - ঽসৌ - পঞ্চচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 5)
ৱযো ৱা অগ্নিৰ্যদগ্নিচি-ত্পক্ষিণো-ঽশ্ঞীযা-ত্তমেৱাগ্নিমদ্যাদা-ৰ্তিমাৰ্চ্ছে-থ্সংৱঁথ্সৰং-ৱ্ৰঁত-ঞ্চৰে-থ্সংৱঁথ্সৰগ্ং হি ৱ্ৰত-ন্নাতি পশুৰ্ৱা এষ যদগ্নিৰ্হিনস্তি খলু ৱৈ ত-ম্পশুৰ্য এন-ম্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চমুপচৰতি তস্মা-ত্পশ্চা-ত্প্ৰাংউপচৰ্য আত্মনো-ঽহিগ্ংসাযৈ তেজো-ঽসি তেজো মে যচ্ছ পৃথিৱীং-যঁচ্ছ [পৃথিৱীং-যঁচ্ছ, পৃথিৱ্যৈ মা পাহি] 24
পৃথিৱ্যৈ মা পাহি জ্যোতিৰসি জ্যোতিৰ্মে যচ্ছান্তৰিক্ষং-যঁচ্ছান্তৰিক্ষান্মা পাহি সুৱৰসি সুৱৰ্মে যচ্ছ দিৱং-যঁচ্ছ দিৱো মা পাহীত্যাহৈতাভিৰ্ৱা ইমে লোকা ৱিধৃতা যদেতা উপদধাত্যেষাং-লোঁকানাং-ৱিঁধৃত্যৈ স্ৱযমাতৃণ্ণা উপধায হিৰণ্যেষ্টকা উপদধাতীমে ৱৈ লোকা-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা জ্যোতিৰ্হিৰণ্যং-যঁ-থ্স্ৱযমাতৃণ্ণা উপধায [উপধায, হিৰণ্যেষ্টকা উপদধাতী-] 25
হিৰণ্যেষ্টকা উপদধাতীমা-নেৱৈতাভি-ৰ্লোকা-ঞ্জ্যোতিষ্মতঃ কুৰুতে-ঽথো এতাভিৰেৱাস্মা ইমে লোকাঃ প্ৰ ভান্তি যাস্তে অগ্নে সূৰ্যে ৰুচ উদ্যতো দিৱমাতন্ৱন্তি ৰশ্মিভিঃ । তাভি-স্সৰ্ৱাভী ৰুচে জনায নস্কৃধি ॥ যা ৱো দেৱা-স্সূৰ্যে ৰুচো গোষ্ৱশ্ৱেষু যা ৰুচঃ । ইন্দ্ৰাগ্নী তাভি-স্সৰ্ৱাভী ৰুচ-ন্নো ধত্ত বৃহস্পতে ॥ ৰুচন্নো ধেহি [ধেহি, ব্ৰাহ্মণেষু ৰুচগ্ং] 26
ব্ৰাহ্মণেষু ৰুচগ্ং ৰাজসু নস্কৃধি । ৰুচং-ৱিঁশ্যেষু শূদ্ৰেষু মযি ধেহি ৰুচা ৰুচম্ ॥ দ্ৱেধা ৱা অগ্নি-ঞ্চিক্যানস্য যশ ইন্দ্ৰিয-ঙ্গচ্ছত্যগ্নিং-ৱাঁ চিতমীজানং-ৱাঁ যদেতা আহুতীৰ্জুহোত্যাত্মন্নেৱ যশ ইন্দ্ৰিয-ন্ধত্ত ঈশ্ৱৰো ৱা এষ আৰ্তিমাৰ্তোৰ্যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱন্নধি ক্ৰামতি তত্ত্ৱা যামি ব্ৰহ্মণা ৱন্দমান ইতি ৱাৰুণ্যৰ্চা [ইতি ৱাৰুণ্যৰ্চা, জুহুযাচ্ছান্তি-] 27
জুহুযাচ্ছান্তি-ৰেৱৈষা ঽগ্নেৰ্গুপ্তিৰাত্মনো হৱিষ্কৃতো ৱা এষ যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে যথা ৱৈ হৱি-স্স্কন্দত্যেৱং-ৱাঁ এষ স্কন্দতি যো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা স্ত্ৰিযমুপৈতি মৈত্ৰাৱৰুণ্যা-ঽঽমিক্ষযা যজেত মৈত্ৰাৱৰুণতা-মেৱোপৈত্যাত্মনো ঽস্কন্দায যো ৱা অগ্নিমৃতুস্থাং-ৱেঁদৰ্তুৰ্-ঋতুৰস্মৈ কল্পমান এতি প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি সংৱঁথ্সৰো ৱা অগ্নিৰ্- [ৱা অগ্নিঃ, ঋতুস্থা-স্তস্য] 28
-ঋতুস্থা-স্তস্য ৱসন্ত-শ্শিৰো গ্ৰীষ্মো দক্ষিণঃ পক্ষো ৱৰ্ষাঃ পুচ্ছগ্ং শৰদুত্তৰঃ পক্ষো হেমন্তো মদ্ধ্য-ম্পূৰ্ৱপক্ষা-শ্চিতযো¶পক্ষাঃ পুৰীষ-মহোৰাত্ৰাণীষ্টকা এষ ৱা অগ্নিৰ্-ঋতুস্থা য এৱং-ৱেঁদৰ্তুৰ্-ঋতুৰস্মৈ কল্পমান এতি প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি প্ৰজাপতিৰ্ৱা এত-ঞ্জ্যৈষ্ঠ্যকামো ন্যধত্ত ততো ৱৈ স জ্যৈষ্ঠ্যমগচ্ছদ্য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে জ্যৈষ্ঠ্যমেৱ গচ্ছতি ॥ 29 ॥
(পৃথিৱীং-যঁচ্ছ - য-থ্স্ৱযমাতৃণ্ণা উপধায - ধেহ্যৃ - চা - গ্নি - শ্চিনুতে - ত্ৰীণি চ) (অ. 6)
যদাকূতা-থ্সমসুস্ৰোদ্ধৃদো ৱা মনসো ৱা সম্ভৃত-ঞ্চক্ষুষো ৱা । তমনু প্ৰেহি সুকৃতস্য লোকং-যঁত্ৰৰ্ষযঃ প্ৰথমজা যে পুৰাণাঃ ॥ এতগ্ং সধস্থ পৰি তে দদামি যমাৱহাচ্ছেৱধি-ঞ্জাতৱেদাঃ । অন্ৱাগন্তা যজ্ঞপতিৰ্ৱো অত্ৰ তগ্গ্ স্ম জানীত পৰমে ৱ্যোমন্ন্ ॥ জানীতাদেন-ম্পৰমে ৱ্যোম-ন্দেৱা-স্সধস্থা ৱিদ ৰূপমস্য । যদাগচ্ছা- [যদাগচ্ছাত্, পথিভি-ৰ্দেৱযানৈ] 30
-ত্পথিভি-ৰ্দেৱযানৈ-ৰিষ্টাপূৰ্তে কৃণুতা-দাৱি-ৰস্মৈ ॥ স-ম্প্ৰ চ্যৱদ্ধ্ৱ-মনু স-ম্প্ৰ যাতাগ্নে পথো দেৱযানান্ কৃণুদ্ধ্ৱম্ । অস্মিন্-থ্সধস্থে অদ্ধ্যুত্তৰস্মিন্ ৱিশ্ৱে দেৱা যজমানশ্চ সীদত ॥ প্ৰস্তৰেণ পৰিধিনা স্ৰুচা ৱেদ্যা চ বৰ্হিষা । ঋচেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যদিষ্টং-যঁ-ত্পৰাদানং-যঁদ্দত্তং-যাঁ চ দক্ষিণা । ত- [তত্, অগ্নি-] 31
-দগ্নি-ৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণ-স্সুৱৰ্দেৱেষু নো দধত্ ॥ যেনা সহস্ৰং-ৱঁহসি যেনাগ্নে সৰ্ৱৱেদসম্ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যেনাগ্নে দক্ষিণা যুক্তা যজ্ঞং-ৱঁহন্ত্যৃত্ৱিজঃ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যেনা-ঽগ্নে সুকৃতঃ পথা মধোৰ্ধাৰা ৱ্যানশুঃ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যত্ৰ ধাৰা অনপেতা মধোৰ্ঘৃতস্য চ যাঃ । তদগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণ-স্সুৱৰ্দেৱেষু নো দধত্ ॥ 32 ॥
(আগচ্ছাত্ - ত - দ্ৱযানশু স্তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে - চতুৰ্দশ চ) (অ. 7)
যাস্তে অগ্নে সমিধো যানি ধাম যা জিহ্ৱা জাতৱেদো যো অৰ্চিঃ । যে তে অগ্নে মেডযো য ইন্দৱস্তেভিৰাত্মান-ঞ্চিনুহি প্ৰজানন্ন্ ॥ উথ্সন্নযজ্ঞো ৱা এষ যদগ্নিঃ কিং-ৱাঁ-ঽহৈতস্য ক্ৰিযতে কিং-ৱাঁ ন যদ্ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যু-ৰগ্নেশ্চিন্ৱন্ন-ন্তৰেত্যাত্মনো ৱৈ তদন্তৰেতি যাস্তে অগ্নে সমিধো যানি [সমিধো যানি, ধামেত্যাহৈষা] 33
ধামেত্যাহৈষা ৱা অগ্নে-স্স্ৱয-ঞ্চিতিৰগ্নিৰেৱ তদগ্নি-ঞ্চিনোতি নাদ্ধ্ৱৰ্যুৰাত্মনো-ঽন্তৰেতি চতস্ৰ আশাঃ প্ৰচৰন্ত্ৱগ্নয ইম-ন্নো যজ্ঞ-ন্নযতু প্ৰজানন্ন্ । ঘৃত-ম্পিন্ৱন্নজৰগ্ং সুৱীৰ-ম্ব্ৰহ্ম সমি-দ্ভৱত্যাহুতীনাম্ ॥ সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকাযোপ ধীযতে য-ত্কূৰ্মশ্চতস্ৰ আশাঃ প্ৰ চৰন্ত্ৱগ্নয ইত্যাহ [ইত্যাহ, দিশ এৱৈতেন] 34
দিশ এৱৈতেন প্ৰ জানাতীম-ন্নো যজ্ঞ-ন্নযতু প্ৰজানন্নিত্যাহ সুৱৰ্গস্য লোকস্যাভিনীত্যৈ ব্ৰহ্ম সমি-দ্ভৱত্যাহুতীনা-মিত্যাহ ব্ৰহ্মণা ৱৈ দেৱা-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ য-দ্ব্ৰহ্মণ্ৱত্যোপদধাতি ব্ৰহ্মণৈৱ ত-দ্যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি প্ৰজাপতিৰ্ৱা এষ যদগ্নিস্তস্য প্ৰজাঃ পশৱ-শ্ছন্দাগ্ংসি ৰূপগ্ং সৰ্ৱান্ ৱৰ্ণানিষ্টকানা-ঙ্কুৰ্যা-দ্ৰূপেণৈৱ প্ৰজা-ম্পশূন্ ছন্দাগ্স্যৱ ৰুন্ধে-ঽথো প্ৰজাভ্য এৱৈন-ম্পশুভ্য-শ্ছন্দোভ্যো ঽৱৰুদ্ধ্য চিনুতে ॥ 35 ॥
(যান্য - গ্নয ইত্যাহে - ষ্টকানাগ্ং - ষোডশ চ) (অ. 8)
মযি গৃহ্ণাম্যগ্ৰে অগ্নিগ্ং ৰাযস্পোষায সুপ্ৰজাস্ত্ৱায সুৱীৰ্যায । মযি প্ৰজা-ম্মযি ৱৰ্চো দধাম্যৰিষ্টা-স্স্যাম তনুৱা সুৱীৰাঃ ॥ যো নো অগ্নিঃ পিতৰো হৃথ্স্ৱন্তৰমৰ্ত্যো মৰ্ত্যাগ্ং আৱিৱেশ । তমাত্ম-ন্পৰি গৃহ্ণীমহে ৱয-ম্মা সো অস্মাগ্ং অৱহায পৰা গাত্ ॥ যদদ্ধ্ৱৰ্যুৰাত্মন্নগ্নিম-গৃহীত্ৱা-ঽগ্নি-ঞ্চিনুযাদ্যো-ঽস্য স্ৱো-ঽগ্নিস্তমপি [স্ৱো-ঽগ্নিস্তমপি, যজমানায] 36
যজমানায চিনুযাদগ্নি-ঙ্খলু ৱৈ পশৱো-ঽনূপ তিষ্ঠন্তে-ঽপক্ৰামুকা অস্মা-ত্পশৱঃ স্যুৰ্মযি গৃহ্ণাম্যগ্ৰে অগ্নিমিত্যাহা-ঽঽত্মন্নেৱ স্ৱমগ্নি-ন্দাধাৰ নাস্মা-ত্পশৱো-ঽপ ক্ৰামন্তি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যন্মৃচ্চা-ঽঽপশ্চাগ্নে-ৰনাদ্য-মথ কস্মান্মৃদা চাদ্ভিশ্চা-ঽগ্নিশ্চীযত ইতি যদদ্ভি-স্সং-যৌঁ- [যদদ্ভি-স্সং-যৌঁতি, আপো ৱৈ] 37
-ত্যাপো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতা দেৱতাভিৰেৱৈনগ্ং সগ্ং সৃজতি যন্মৃদা চিনোতীযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো-ঽগ্নিনৈৱ তদগ্নি-ঞ্চিনোতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যন্মৃদা চাদ্ভিশ্চাগ্নিশ্চীযতে-ঽথ কস্মাদগ্নিৰুচ্যত ইতি যচ্ছন্দোভি-শ্চিনোত্যগ্নযো ৱৈ ছন্দাগ্ংসি তস্মাদগ্নিৰুচ্যতে-ঽথো ইযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো য- [অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো যত্, মৃদা চিনোতি] 38
-ন্মৃদা চিনোতি তস্মাদগ্নিৰুচ্যতে হিৰণ্যেষ্টকা উপ দধাতি জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্য-ঞ্জ্যোতিৰেৱা-ঽস্মি-ন্দধাত্যথো তেজো ৱৈ হিৰণ্য-ন্তেজ এৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে যো ৱা অগ্নিগ্ং সৰ্ৱতোমুখ-ঞ্চিনুতে সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি সৰ্ৱা দিশো-ঽভি জযতি গাযত্ৰী-ম্পুৰস্তাদুপ দধাতি ত্ৰিষ্টুভ-ন্দক্ষিণতো জগতী-ম্পশ্চাদনুষ্টুভমুত্তৰতঃ পঙ্ক্তি-ম্মদ্ধ্য এষ ৱা অগ্নি-স্সৰ্ৱতোমুখস্তং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্শ্চিনুতে সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি সৰ্ৱা দিশো-ঽভি জযত্যথো দিশ্যেৱ দিশ-ম্প্ৰ ৱযতি তস্মা-দ্দিশি দি-ক্প্ৰোতা ॥ 39 ॥
(অপি-সংযৌঁতি-ৱৈশ্ৱানৰো য-দেষ ৱৈ-পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 9)
প্ৰজাপতি-ৰগ্নি-মসৃজত সো-ঽস্মা-থ্সৃষ্টঃ প্ৰা-ম্প্ৰা-ঽদ্ৰৱ-ত্তস্মা অশ্ৱ-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স দক্ষিণা-ঽঽৱৰ্তত তস্মৈ ৱৃষ্ণি-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স প্ৰত্যঙ্ঙা-ঽৱৰ্তত তস্মা ঋষভ-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স উদঙ্ঙা-ঽৱৰ্তত তস্মৈ বস্ত-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স ঊৰ্ধ্ৱো-ঽদ্ৰৱ-ত্তস্মৈ পুৰুষ-ম্প্ৰত্যাস্যদ্য-ত্পশুশীৰ্ষাণ্যুপদধাতি সৰ্ৱত এৱৈন- [এৱৈনম্, অৱৰুদ্ধ্য চিনুত] 40
-মৱৰুদ্ধ্য চিনুত এতা ৱৈ প্ৰাণভৃত-শ্চক্ষুষ্মতীৰিষ্টকা য-ত্পশুশীৰ্ষাণি য-ত্পশুশীৰ্ষাণ্যুপদধাতি তাভিৰেৱ যজমানো-ঽমুষ্মিঁল্লোকে প্ৰাণিত্যথো তাভিৰেৱাস্মা ইমে লোকাঃ প্ৰ ভান্তি মৃদা-ঽভিলিপ্যোপ দধাতি মেদ্ধ্যত্ৱায পশুৰ্ৱা এষ যদগ্নিৰন্ন-ম্পশৱ এ ষ খলু ৱা অগ্নিৰ্য-ত্পশুশীৰ্ষাণি য-ঙ্কামযেত কনীযো-ঽস্যা-ঽন্নগ্গ্ - [কনীযো-ঽস্যা-ঽন্নম্, স্যাদিতি] 41
স্যাদিতি সন্তৰা-ন্তস্য পশুশীৰ্ষাণ্যুপ দদ্ধ্যা-ত্কনীয এৱাস্যান্ন-ম্ভৱতি য-ঙ্কামযেত সমাৱদস্যান্নগ্গ্ স্যাদিতি মদ্ধ্যতস্তস্যোপ দদ্ধ্যা-থ্সমাৱ-দেৱাস্যান্ন-ম্ভৱতি য-ঙ্কামযেত ভূযো-ঽস্যা-ঽন্নগ্গ্ স্যাদিত্যন্তেষু তস্য ৱ্যুদূহ্যোপ দদ্ধ্যাদন্তত এৱাস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে ভূযো-ঽস্যান্ন-ম্ভৱতি ॥ 42 ॥
(এন- মস্যান্নং - ভূযো-ঽস্যা-ঽন্ন-ম্ভৱতি) (অ. 10)
স্তেগা-ন্দগ্গ্ষ্ট্ৰাভ্যা-ম্মণ্ডূকান্ জম্ভ্যেভিৰাদকাং-খাদেনোৰ্জগ্ং সগ্ং সূদেনা-ঽৰণ্য-ঞ্জাম্বীলেন মৃদ-ম্বৰ্স্ৱেভি-শ্শৰ্কৰাভিৰৱকামৱকাভি-শ্শৰ্কৰামুথ্সাদেন জিহ্ৱামৱক্ৰন্দেন তালুগ্ং সৰস্ৱতী-ঞ্জিহ্ৱাগ্ৰেণ ॥ 43 ॥
(স্তেগান্ - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 11)
ৱাজগ্ং হনূভ্যামপ আস্যেনা-ঽঽদিত্যা-ঞ্ছ্মশ্ৰুভি-ৰুপযাম-মধৰেণোষ্ঠেন সদুত্তৰেণান্তৰেণা-নূকাশ-ম্প্ৰকাশেন বাহ্যগ্গ্ স্তনযিত্নু-ন্নিৰ্বাধেন সূৰ্যাগ্নী চক্ষুৰ্ভ্যাং-ৱিঁদ্যুতৌ কনানকাভ্যামশনি-ম্মস্তিষ্কেণ বল-ম্মজ্জভিঃ ॥ 44 ॥
(ৱাজ-ম্পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 12)
কূৰ্মা-ঞ্ছফৈৰচ্ছলাভিঃ কপিঞ্জলান্থ্সাম কুষ্ঠিকাভিৰ্জৱ-ঞ্জঙ্ঘাভিৰগদ-ঞ্জানুভ্যাং-ৱীঁৰ্য-ঙ্কুহাভ্যা-ম্ভয-ম্প্ৰচালাভ্যা-ঙ্গুহোপপক্ষাভ্যা-মশ্ৱিনাৱগ্ং সাভ্যামদিতিগ্ং শীৰ্ষ্ণা নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰ্জাল্মকেন শীৰ্ষ্ণা ॥ 45 ॥
(কূৰ্মান্-ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)
যোক্ত্ৰ-ঙ্গৃদ্ধ্ৰাভিৰ্যুগমানতেন চিত্ত-ম্মন্যাভি-স্সঙ্ক্ৰোশা-ন্প্ৰাণৈঃ প্ৰকাশেন ত্ৱচ-ম্পৰাকাশেনান্তৰা-ম্মশকান্ কেশৈৰিন্দ্ৰগ্গ্ স্ৱপসা ৱহেন বৃহস্পতিগ্ং শকুনিসাদেন ৰথমুষ্ণিহাভিঃ ॥ 46 ॥
(যোক্ত্ৰ - মেকৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 14)
মিত্ৰাৱৰুণৌ শ্ৰোণীভ্যামিন্দ্ৰাগ্নী শিখণ্ডাভ্যা-মিন্দ্ৰাবৃহস্পতী ঊৰুভ্যামিন্দ্ৰাৱিষ্ণূ অষ্ঠীৱদ্ভ্যাগ্ং সৱিতাৰ-ম্পুচ্ছেন গন্ধৰ্ৱাঞ্ছেপেনা-ফ্সৰসো মুষ্কাভ্যা-ম্পৱমান-ম্পাযুনা পৱিত্ৰ-ম্পোত্ৰাভ্যামাক্ৰমণগ্গ্ স্থূৰাভ্যা-ম্প্ৰতিক্ৰমণ-ঙ্কুষ্ঠাভ্যাম্ ॥ 47 ॥
(মিত্ৰাৱৰুণৌ - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 15)
ইন্দ্ৰস্য ক্ৰোডো ঽদিত্যৈ পাজস্য-ন্দিশা-ঞ্জত্ৰৱো জীমূতান্ হৃদযৌপশাভ্যা-মন্তৰিক্ষ-ম্পুৰিততা নভ উদৰ্যেণেন্দ্ৰাণী-ম্প্লীহ্না ৱল্মীকান্ ক্লোম্না গিৰী-ন্প্লাশিভিঃ সমুদ্ৰমুদৰেণ ৱৈশ্ৱানৰ-ম্ভস্মনা ॥ 48 ॥
(ইন্দ্ৰস্য - দ্ৱাৱিশতিঃ) (অ. 16)
পূষ্ণো ৱনিষ্ঠুৰন্ধাহে-স্স্থূৰগুদা সৰ্পা-ন্গুদাভিৰ্-ঋতূ-ন্পৃষ্টীভিৰ্দিৱ-ম্পৃষ্ঠেন ৱসূনা-ম্প্ৰথমা কীকসা ৰুদ্ৰাণা-ন্দ্ৱিতীযা ঽঽদিত্যানা-ন্তৃতীযা ঽঙ্গিৰসা-ঞ্চতুৰ্থী সাদ্ধ্যানা-ম্পঞ্চমী ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানাগ্ং ষষ্ঠী ॥ 49 ॥
(পূষ্ণ - শ্চতুৰ্ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 17)
ওজো গ্ৰীৱাভি-ৰ্নিৰ্-ঋতিমস্থভিৰিন্দ্ৰগ্গ্ স্ৱপসা ৱহেন ৰুদ্ৰস্য ৱিচল-স্স্কন্ধো ঽহোৰাত্ৰযোৰ্দ্ৱিতীযো ঽৰ্ধমাসানা-ন্তৃতীযো মাসা-ঞ্চতুৰ্থ ঋতূনা-ম্পঞ্চম-স্সংৱঁথ্সৰস্য ষষ্ঠঃ ॥ 50 ॥
(ওজো - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 18)
আনন্দ-ন্নন্দথুনা কাম-ম্প্ৰত্যাসাভ্যা-ম্ভযগ্ং শিতীমভ্যা-ম্প্ৰশিষ-ম্প্ৰশাসাভ্যাগ্ং সূৰ্যাচন্দ্ৰমসৌ ৱৃক্যাভ্যাগ্ শ্যামশবলৌ মতস্নাভ্যাং-ৱ্যুঁষ্টিগ্ং ৰূপেণ নিম্ৰুক্তিমৰূপেণ ॥ 51 ॥
(আনন্দগ্ং - ষোডশ) (অ. 19)
অহৰ্মাগ্ংসেন ৰাত্ৰি-ম্পীৱসা-ঽপো যূষেণ ঘৃতগ্ং ৰসেন শ্যাং-ৱঁসযা দূষীকাভিৰ্-হ্ৰাদুনি-মশ্ৰুভিঃ পৃষ্ৱা-ন্দিৱগ্ং ৰূপেণ নক্ষত্ৰাণি প্ৰতিৰূপেণ পৃথিৱী-ঞ্চৰ্মণা ছৱী-ঞ্ছৱ্যো পাকৃতায স্ৱাহা ঽঽলব্ধায স্ৱাহা হুতায স্ৱাহা ॥ 52 ॥
(অহৰ - ষ্টাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 20)
অগ্নেঃ পক্ষতি-স্সৰস্ৱত্যৈ নিপক্ষতি-স্সোমস্য তৃতীযা-ঽপা-ঞ্চতুৰ্থ্যোষধীনা-ম্পঞ্চমী সংৱঁথ্সৰস্য ষষ্ঠী মৰুতাগ্ং সপ্তমী বৃহস্পতেৰষ্টমী মিত্ৰস্য নৱমী ৱৰুণস্য দশমীন্দ্ৰস্যৈকাদশী ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানা-ন্দ্ৱাদশী দ্যাৱাপৃথিৱ্যোঃ পাৰ্শ্ৱং-যঁমস্য পাটূৰঃ ॥ 53 ॥
(অগ্নে-ৰেকান্ন ত্ৰিগ্ংশত্) (অ. 21)
ৱাযোঃ পক্ষতি-স্সৰস্ৱতো নিপক্ষতি-শ্চন্দ্ৰমস-স্তৃতীযা নক্ষত্ৰাণা-ঞ্চতুৰ্থী সৱিতুঃ পঞ্চমী ৰুদ্ৰস্য ষষ্ঠী সৰ্পাণাগ্ং সপ্তম্যৰ্যম্ণো-ঽষ্টমী ত্ৱষ্টুৰ্নৱমী ধাতুৰ্দশমীন্দ্ৰাণ্যা একাদশ্যদিত্যৈ দ্ৱাদশী দ্যাৱাপৃথিৱ্যোঃ পাৰ্শ্ৱং-যঁম্যৈ পাটূৰঃ ॥ 54 ॥
(ৱাযো - ৰষ্টাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)
পন্থামনূৱৃগ্ভ্যাগ্ং সন্ততিগ্গ্ স্নাৱন্যাভ্যাগ্ং শুকা-ন্পিত্তেন হৰিমাণং-যঁক্না হলীক্ষ্ণা-ন্পাপৱাতেন কূশ্মাঞ্ছকভি-শ্শৱৰ্তানূৱদ্ধ্যেন শুনো ৱিশসনেন সৰ্পান্ ঁলোহিতগন্ধেন ৱযাগ্ংসি পক্ৱগন্ধেন পিপীলিকাঃ প্ৰশাদেন ॥ 55 ॥
(পন্থাং - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 23)
ক্ৰমৈৰত্যক্ৰমী-দ্ৱাজী ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈৰ্যজ্ঞিযৈ-স্সংৱিঁদানঃ । স নো নয সুকৃতস্য লোক-ন্তস্য তে ৱযগ্গ্ স্ৱধযা মদেম ॥ 56 ॥
(ক্ৰমৈ - ৰষ্টাদশ) (অ. 24)
দ্যৌস্তে পৃষ্ঠ-ম্পৃথিৱী সধস্থমাত্মান্তৰিক্ষগ্ং সমুদ্ৰো যোনি-স্সূৰ্যস্তে চক্ষুৰ্ৱাতঃ প্ৰাণশ্চন্দ্ৰমা-শ্শ্ৰোত্ৰ-ম্মাসাশ্চাৰ্ধমাসাশ্চ পৰ্ৱাণ্যৃতৱোঙ্গানি সংৱঁথ্সৰো মহিমা ॥ 57 ॥
(দ্যৌ - পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 25)
অগ্নিঃ পশুৰাসী-ত্তেনাযজন্ত স এতং-লোঁকমজয-দ্যস্মিন্নগ্নি-স্স তে লোকস্ত-ঞ্জেষ্যস্যথাৱ জিঘ্ৰ ৱাযুঃ পশুৰাসী-ত্তেনাযজন্ত স এতং-লোঁকমজয-দ্যস্মিন্ ৱাযু-স্স তে লোকস্তস্মা-ত্ত্ৱা-ঽন্তৰেষ্যামি যদি নাৱজিঘ্ৰস্যাদিত্যঃ পশুৰাসী-ত্তেনাযজন্ত স এতং-লোঁকমজয-দ্যস্মি-ন্নাদিত্য-স্স তে লোকস্ত-ঞ্জেষ্যসি যদ্যৱজিঘ্ৰসি ॥ 58 ॥
(যস্মি - ন্নষ্টৌ চ) (অ. 26)
(যো ৱা অযথাদেৱত - ন্ত্ৱামগ্ন - ইন্দ্ৰস্য - চিত্তিং - ঁযথা ৱৈ - ৱযো ৱৈ - যদাকূতা--দ্যাস্তে অগ্নে - মযি গৃহ্ণামি - প্ৰজাপতি-স্সো-ঽস্মাথ্ - স্তেগান্ - ৱাজং - কূৰ্মান্ - যোক্ত্ৰং - মিত্ৰাৱৰুণা - ৱিন্দ্ৰস্য - পূষ্ণ - ওজ - আনন্দ - মহ - ৰগ্নে - ৰ্ৱাযোঃ - পন্থাং - ক্ৰমৈ - ৰ্দ্যৌস্তে - ঽগ্নিঃ পশুৰাসীথ্ - ষড্ৱিগ্ংশতিঃ)
(যো ৱা - এৱা-ঽঽহুতি - মভৱন্ - পথিভি - ৰৱৰুধ্যা - ঽঽনন্দ - মষ্টৌ পঞ্চশত্ )
(যো ৱা অযথাদেৱতম্, ঁযদ্যৱজিঘ্ৰসি)
( সাৱিত্ৰাণি - ৱিষ্ণুমুখা - উথ্সন্নযজ্ঞো - দেৱাসুৰা - যদেকেন - হিৰণ্যৱৰ্ণা - যো ৱা- সপ্ত ) (7)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে সপ্তমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
যো ৱা অযথাদেৱতমগ্নি-ঞ্চিনুত আ দেৱতাভ্যো ৱৃশ্চ্যতে পাপীযা-ন্ভৱতি যো যথাদেৱত-ন্ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱত্যাগ্নেয্যা গাযত্ৰিযা প্ৰথমা-ঞ্চিতিমভি মৃশে-ত্ত্ৰিষ্টুভা দ্ৱিতীযা-ঞ্জগত্যা তৃতীযামনুষ্টুভা চতুৰ্থী-ম্পঙ্ক্ত্যা পঞ্চমীং-যঁথাদেৱতমেৱাগ্নি-ঞ্চিনুতে ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱতীডাযৈ ৱা এষা ৱিভক্তিঃ পশৱ ইডা পশুভিৰেন- [পশুভিৰেনম্, চিনুতে যো ৱৈ] 1
-ঞ্চিনুতে যো ৱৈ প্ৰজাপতযে প্ৰতি প্ৰোচ্যাগ্নি-ঞ্চিনোতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছ-ত্যশ্ৱাৱভিতস্তিষ্ঠেতা-ঙ্কৃষ্ণ উত্তৰত-শ্শ্ৱেতো দক্ষিণস্তাৱালভ্যেষ্টকা উপ দদ্ধ্যাদেতদ্ৱৈ প্ৰজাপতে ৰূপ-ম্প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱঃ সাক্ষাদেৱ প্ৰজাপতযে প্ৰতিপ্ৰোচ্যাগ্নি-ঞ্চিনোতি না-ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছত্যেতদ্ৱা অহ্নো ৰূপং-যঁচ্ছ্ৱেতো-ঽশ্ৱো ৰাত্ৰিযৈ কৃষ্ণ এতদহ্নো [এতদহ্নঃ, ৰূপং-যঁদিষ্টকা] 2
ৰূপং-যঁদিষ্টকা ৰাত্ৰিযৈ পুৰীষমিষ্টকা উপধাস্যঞ্ছ্ৱেত-মশ্ৱমভি মৃশে-ত্পুৰীষমুপধাস্যন্ কৃষ্ণমহোৰাত্ৰাভ্যামেৱৈন-ঞ্চিনুতে হিৰণ্য পাত্ৰ-ম্মধোঃ পূৰ্ণ-ন্দদাতি মধৱ্যো ঽসানীতি সৌৰ্যা চিত্ৰৱত্যা-ঽৱেক্ষতে চিত্ৰমেৱ ভৱতি মদ্ধ্যন্দিনে-ঽশ্ৱমৱ ঘ্ৰাপযত্যসৌ ৱা আদিত্য ইন্দ্ৰ এষ প্ৰজাপতিঃ প্ৰাজাপত্যো-ঽশ্ৱস্তমেৱ সাক্ষাদৃদ্ধ্নোতি ॥ 3 ॥
(এন - মেতদহ্নো - ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)
ত্ৱামগ্নে ৱৃষভ-ঞ্চেকিতান-ম্পুনৰ্যুৱান-ঞ্জনযন্নুপাগাম্ । অস্থূৰি ণো গাৰ্হপত্যানি সন্তু তিগ্মেন নো ব্ৰহ্মণা সগ্ং শিশাধি ॥ পশৱো ৱা এতে যদিষ্টকাশ্চিত্যা-ঞ্চিত্যামৃষভমুপ দধাতি মিথুনমেৱাস্য ত-দ্যজ্ঞে কৰোতি প্ৰজননায তস্মা-দ্যূথেযূথ ঋষভঃ ॥ সংৱঁথ্সৰস্য প্ৰতিমাং-যাঁ-ন্ত্ৱা ৰাত্ৰ্যুপাসতে । প্ৰজাগ্ং সুৱীৰা-ঙ্কৃত্ৱা ৱিশ্ৱমাযুৰ্ৱ্যশ্ঞৱত্ ॥ প্ৰাজাপত্যা- [প্ৰাজাপত্যাম্, এতামুপ] 4
-মেতামুপ দধাতীযং-ৱাঁ ৱৈষৈকাষ্টকা যদেৱৈকাষ্টকাযামন্ন-ঙ্ক্ৰিযতে তদেৱৈতযাৱ ৰুন্ধ এষা ৱৈ প্ৰজাপতেঃ কামদুঘা তযৈৱ যজমানো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽগ্নি-ন্দুহে যেন দেৱা জ্যোতিষোৰ্ধ্ৱা উদাযন্ যেনা-ঽঽদিত্যা ৱসৱো যেন ৰুদ্ৰাঃ । যেনাঙ্গিৰসো মহিমান-মানশুস্তেনৈতু যজমান-স্স্ৱস্তি ॥ সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকায [লোকায, চীযতে যদগ্নিৰ্যেন] 5
চীযতে যদগ্নিৰ্যেন দেৱা জ্যোতিষোৰ্ধ্ৱা উদাযন্নিত্যুখ্যগ্ং সমিন্ধ ইষ্টকা এৱৈতা উপ ধত্তে ৱানস্পত্যা-স্সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ শতাযুধায শতৱীৰ্যায শতোতযে ঽভিমাতিষাহে । শতং-যোঁ নঃ শৰদো অজীতানিন্দ্ৰো নেষদতি দুৰিতানি ৱিশ্ৱা ॥ যে চত্ৱাৰঃ পথযো দেৱযানা অন্তৰা দ্যাৱাপৃথিৱী ৱিযন্তি । তেষাং-যোঁ অজ্যানি- মজীতি-মাৱহা-ত্তস্মৈ নো দেৱাঃ [নো দেৱাঃ, পৰি দত্তেহ সৰ্ৱে ।] 6
পৰি দত্তেহ সৰ্ৱে ॥ গ্ৰীষ্মো হেমন্ত উত নো ৱসন্ত-শ্শৰ-দ্ৱৰ্ষা-স্সুৱিতন্নো অস্তু । তেষামৃতূনাগ্ং শত শাৰদানা-ন্নিৱাত এষামভযে স্যাম ॥ ইদুৱথ্সৰায পৰিৱথ্সৰায সংৱঁথ্সৰায কৃণুতা বৃহন্নমঃ । তেষাং-ৱঁযগ্ং সুমতৌ যজ্ঞিযানা-ঞ্জ্যোগজীতা অহতা-স্স্যাম ॥ ভদ্ৰান্ন-শ্শ্ৰেয-স্সমনৈষ্ট দেৱাস্ত্ৱযা-ঽৱসেন সমশীমহি ত্ৱা । স নো মযো ভূঃ পিতো [মযো ভূঃ পিতো, আ ৱিশস্ৱ] 7
আ ৱিশস্ৱ শ-ন্তোকায তনুৱে স্যোনঃ ॥ অজ্যানীৰেতা উপ দধাত্যেতা ৱৈ দেৱতা অপৰাজিতাস্তা এৱ প্ৰ ৱিশতি নৈৱ জীযতে ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যদৰ্ধমাসা মাসা ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰ ওষধীঃ পচন্ত্যথ কস্মাদন্যাভ্যো দেৱতাভ্য আগ্ৰযণ-ন্নিৰুপ্যত ইত্যেতা হি ত-দ্দেৱতা উদজযন্ যদৃতুভ্যো নিৰ্ৱপে-দ্দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দদ্ধ্যাদাগ্ৰযণ-ন্নিৰুপ্যৈতা আহুতী ৰ্জুহোত্যৰ্ধমাসানেৱ মাসানৃতূন্-থ্সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰীণাতি ন দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাতি ভদ্ৰান্ন-শ্শ্ৰেয-স্সমনৈষ্ট দেৱা ইত্যাহ হুতাদ্যায যজমানস্যা-ঽপৰাভাৱায ॥ 8 ॥
(প্ৰজাপত্যাং - ঁলোকায - দেৱাঃ - পিতো - দধ্যাদাগ্ৰযণং - পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 2)
ইন্দ্ৰস্য ৱজ্ৰো-ঽসি ৱাৰ্ত্ৰঘ্নস্তনূপা নঃ প্ৰতিস্পশঃ । যো নঃ পুৰস্তা-দ্দক্ষিণতঃ পশ্চা-দুত্তৰতো-ঽঘাযুৰভিদাসত্যেতগ্ং সো-ঽশ্মানমৃচ্ছতু ॥ দেৱাসুৰা-স্সংযঁত্তা আস-ন্তে-ঽসুৰা দিগ্ভ্য আ-ঽবাধন্ত তা-ন্দেৱা ইষ্ৱা চ ৱজ্ৰেণ চাপানুদন্ত য-দ্ৱজ্ৰিণীৰুপদধাতীষ্ৱা চৈৱ ত-দ্ৱজ্ৰেণ চ যজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যানপ নুদতে দিক্ষূপ [দিক্ষূপ, দধাতি দেৱপুৰা] 9
দধাতি দেৱপুৰা এৱৈতাস্তনূপানীঃ পৰ্যূহতে ঽগ্নাৱিষ্ণূ সজোষসেমা ৱৰ্ধন্তু ৱাগিংৰঃ । দ্যুম্নৈৰ্ৱাজেভিৰা গতম্ ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যন্ন দেৱতাযৈ জুহ্ৱত্যথ কি-ন্দেৱত্যা ৱসোৰ্ধাৰেত্যগ্নি-ৰ্ৱসুস্তস্যৈষা ধাৰা ৱিষ্ণু-ৰ্ৱসুস্তস্যৈষা ধাৰা ঽঽগ্নাৱৈষ্ণৱ্যৰ্চা ৱসোৰ্ধাৰা-ঞ্জুহোতি ভাগধেযেনৈৱৈনৌ সমৰ্ধযত্যথো এতা- [এতাম্, এৱা-ঽঽহুতি-] 10
-মেৱা-ঽঽহুতি-মাযতনৱতী-ঙ্কৰোতি যত্কাম এনা-ঞ্জুহোতি তদেৱাৱ ৰুন্ধে ৰুদ্ৰো ৱা এষ যদগ্নিস্তস্যৈতে তনুৱৌ ঘোৰা-ঽন্যা শিৱা-ঽন্যা যচ্ছতৰুদ্ৰীয-ঞ্জুহোতি যৈৱাস্য ঘোৰা তনূস্তা-ন্তেন শমযতি য-দ্ৱসোৰ্ধাৰা-ঞ্জুহোতি যৈৱাস্য শিৱা তনূস্তা-ন্তেন প্ৰীণাতি যো ৱৈ ৱসোৰ্ধাৰাযৈ [ৱসোৰ্ধাৰাযৈ, প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ] 11
প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যদাজ্যমুচ্ছিষ্যেত তস্মি-ন্ব্ৰহ্মৌদন-ম্পচে-ত্ত-ম্ব্ৰাহ্মণাশ্চত্ৱাৰঃ প্ৰা-ঽশ্ঞীযুৰেষ ৱা অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো যদ্ব্ৰাহ্মণ এষা খলু ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূৰ্য-দ্ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰিযাযামেৱৈনা-ন্তনুৱা-ম্প্ৰতি ষ্ঠাপযতি চতস্ৰো ধেনূৰ্দদ্যা-ত্তাভিৰেৱ যজমানো-ঽমুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽগ্নি-ন্দুহে ॥ 12 ॥
(উপৈ - তাং - ধাৰাযৈ - ষট্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
চিত্তি-ঞ্জুহোমি মনসা ঘৃতেনেত্যাহাদাভ্যা ৱৈ নামৈষা-ঽঽহুতিৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণী নৈন-ঞ্চিক্যান-ম্ভ্ৰাতৃৱ্যো দভ্নোত্যথো দেৱতা এৱাৱ ৰুন্ধে ঽগ্নে তমদ্যেতি পঙ্ক্ত্যা জুহোতি পঙ্ক্ত্যা-ঽঽহুত্যা যজ্ঞমুখমা ৰভতে সপ্ত তে অগ্নে সমিধঃ সপ্তজিহ্ৱা ইত্যাহ হোত্ৰা এৱাৱ ৰুন্ধে ঽগ্নিৰ্দেৱেভ্যো-ঽপাক্ৰা-ঽম-দ্ভাগধেয- [-ঽপাক্ৰা-ঽম-দ্ভাগধেযম্, ইচ্ছমানস্তস্মা] 13
-মিচ্ছমানস্তস্মা এত-দ্ভাগধেয-ম্প্ৰাযচ্ছন্নেতদ্ৱা অগ্নেৰগ্নিহোত্ৰমেতৰ্হি খলু ৱা এষ জাতো যৰ্হি সৰ্ৱশ্চিতো জাতাযৈৱাস্মা অন্নমপি দধাতি স এন-ম্প্ৰীতঃ প্ৰীণাতি ৱসীযা-ন্ভৱতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যদেষ গাৰ্হপত্যশ্চীযতে-ঽথ ক্ৱাস্যা-ঽঽহৱনীয ইত্যসাৱাদিত্য ইতি ব্ৰূযাদেতস্মিন্ঃই সৰ্ৱাভ্যো দেৱতাভ্যো জুহ্ৱতি [জুহ্ৱতি, য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-] 14
য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে সাক্ষাদেৱ দেৱতা ঋদ্ধ্নোত্যগ্নে যশস্ৱিন্ যশসে মমৰ্পযেন্দ্ৰাৱতী মপচিতী মিহা-ঽঽৱহ । অয-ম্মূৰ্ধা পৰমেষ্ঠী সুৱৰ্চা-স্সমানানামুত্তম শ্লোকো অস্তু ॥ ভদ্ৰ-ম্পশ্যন্ত উপ সেদুৰগ্ৰে তপো দীক্ষামৃষয-স্সুৱৰ্ৱিদঃ । ততঃ ক্ষত্ৰ-ম্বলমোজশ্চ জাত-ন্তদস্মৈ দেৱা অভি স-ন্নমন্তু ॥ ধাতা ৱিধাতা পৰমো- [পৰমা, উত সন্দৃ-ক্প্ৰজাপতিঃ] 15
-ত সন্দৃ-ক্প্ৰজাপতিঃ পৰমেষ্ঠী ৱিৰাজা । স্তোমা-শ্ছন্দাগ্ংসি নিৱিদো ম আহুৰেতস্মৈ ৰাষ্ট্ৰমভি স-ন্নমাম ॥ অভ্যাৱৰ্তদ্ধ্ৱমুপ মেত সাকমযগ্ং শাস্তা-ঽধিপতিৰ্ৱো অস্তু । অস্য ৱিজ্ঞানমনু সগ্ং ৰভদ্ধ্ৱমিম-ম্পশ্চাদনু জীৱাথ সৰ্ৱে ॥ ৰাষ্ট্ৰভৃত এতা উপ দধাত্যেষা ৱা অগ্নেশ্চিতী ৰাষ্ট্ৰভৃ-ত্তযৈৱাস্মি-ন্ৰাষ্ট্ৰ-ন্দধাতি ৰাষ্ট্ৰমেৱ ভৱতি নাস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰ-ম্ভ্ৰগ্ংশতে ॥ 16 ॥
(ভাগধেযং - জুহ্ৱতি - পৰমা - ৰাষ্ট্ৰ-ন্দধাতি - সপ্ত চ) (অ. 4)
যথা ৱৈ পুত্ৰো জাতো ম্ৰিযত এৱং-ৱাঁ এষ ম্ৰিযতে যস্যাগ্নিৰুখ্য উদ্ৱাযতি যন্নিৰ্মন্থ্য-ঙ্কুৰ্যা-দ্ৱিচ্ছিন্দ্যা-দ্ভ্ৰাতৃৱ্যমস্মৈ জনযে-থ্স এৱ পুনঃ পৰীদ্ধ্য-স্স্ৱাদেৱৈনং-যোঁনেৰ্জনযতি নাস্মৈ ভ্ৰাতৃৱ্য-ঞ্জনযতি তমো ৱা এত-ঙ্গৃহ্ণাতি যস্যাগ্নিৰুখ্য উদ্ৱাযতি মৃত্যুস্তমঃ কৃষ্ণং-ৱাঁসঃ কৃষ্ণা ধেনুৰ্দক্ষিণা তমসৈ- [তমসা, এৱ তমো] 17
-ৱ তমো মৃত্যুমপ হতে হিৰণ্য-ন্দদাতি জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্য-ঞ্জ্যোতিষৈৱ তমো-ঽপ হতে-ঽথো তেজো ৱৈ হিৰণ্য-ন্তেজ এৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে সুৱৰ্ন ঘৰ্ম-স্স্ৱাহা সুৱৰ্না-ঽৰ্ক-স্স্ৱাহা সুৱৰ্ন শুক্ৰ-স্স্ৱাহা সুৱৰ্ন জ্যোতি-স্স্ৱাহা সুৱৰ্ন সূৰ্য-স্স্ৱাহা ঽৰ্কো ৱা এষ যদগ্নি-ৰসা-ৱাদিত্যো- [যদগ্নি-ৰসা-ৱাদিত্যঃ, আশ্ৱমেধো যদেতা] 18
-ঽশ্ৱমেধো যদেতা আহুতী ৰ্জুহোত্যৰ্কা-শ্ৱমেধযোৰেৱ জ্যোতীগ্ংষি স-ন্দধাত্যেষ হ ত্ৱা অৰ্কাশ্ৱমেধী যস্যৈতদগ্নৌ ক্ৰিযত আপো ৱা ইদমগ্ৰে সলিলমাসী-থ্স এতা-ম্প্ৰজাপতিঃ প্ৰথমা-ঞ্চিতিমপশ্য-ত্তামুপাধত্ত তদিযমভৱ-ত্তং-ৱিঁশ্ৱকৰ্মা-ঽব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্য- [লোকো-ঽস্তীতি, অব্ৰৱী-থ্স] 19
-ত্যব্ৰৱী-থ্স এতা-ন্দ্ৱিতীযা-ঞ্চিতিমপশ্য-ত্তামুপাধত্ত তদন্তৰিক্ষমভৱ-থ্স যজ্ঞঃ প্ৰজাপতিমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰৱী-থ্স ৱিশ্ৱকৰ্মাণ-মব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি কেন মোপৈষ্যসীতি দিশ্যাভিৰিত্যব্ৰৱী-ত্ত-ন্দিশ্যাভিৰুপৈ-ত্তা উপাধত্ত তা দিশো- [তা দিশঃ, অভৱন্-থ্স] 20
-ঽভৱন্-থ্স পৰমেষ্ঠী প্ৰজাপতিমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰৱী-থ্স ৱিশ্ৱকৰ্মাণ-ঞ্চ যজ্ঞ-ঞ্চাব্ৰৱীদুপ ৱামা ঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰূতাগ্ং স এতা-ন্তৃতীযা-ঞ্চিতিমপশ্য-ত্তামুপাধত্ত তদসাৱভৱ-থ্স আদিত্যঃ প্ৰজাপতি-মব্ৰৱীদুপ ত্ৱা- [-মব্ৰৱীদুপ ত্ৱা, আযানীতি] 21
-ঽঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰৱী-থ্স ৱিশ্ৱকৰ্মাণ-ঞ্চ যজ্ঞ-ঞ্চাব্ৰৱীদুপ ৱামা-ঽযানীতি নেহ লোকো-ঽস্তীত্যব্ৰূতাগ্ং স পৰমেষ্ঠিনমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা-ঽঽযানীতি কেন মোপৈষ্যসীতি লোক-ম্পৃণযেত্যব্ৰৱী-ত্তং-লোঁক-ম্পৃণযোপৈ-ত্তস্মাদযাতযাম্নী লোক-ম্পৃণা-ঽযাতযামা হ্যসা- [হ্যসৌ, আদিত্যস্তানৃষযো] 22
-ৱাদিত্যস্তানৃষযো ঽব্ৰুৱন্নুপ ৱ আ-ঽযামেতি কেন ন উপৈষ্যথেতি ভূম্নেত্যব্ৰুৱ-ন্তা-ন্দ্ৱাভ্যা-ঞ্চিতীভ্যামুপাযন্-থ্স পঞ্চচিতীক-স্সমপদ্যত য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে ভূযানেৱ ভৱত্যভীমান্ ঁলোকাঞ্জযতি ৱিদুৰেন-ন্দেৱা অথো এতাসামেৱ দেৱতানাগ্ং সাযুজ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 23 ॥
(তমসা - ঽঽদিত্যো - ঽস্তীতি - দিশ - আদিত্যঃ প্ৰজাপতিমব্ৰৱীদুপ ত্ৱা - ঽসৌ - পঞ্চচত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 5)
ৱযো ৱা অগ্নিৰ্যদগ্নিচি-ত্পক্ষিণো-ঽশ্ঞীযা-ত্তমেৱাগ্নিমদ্যাদা-ৰ্তিমাৰ্চ্ছে-থ্সংৱঁথ্সৰং-ৱ্ৰঁত-ঞ্চৰে-থ্সংৱঁথ্সৰগ্ং হি ৱ্ৰত-ন্নাতি পশুৰ্ৱা এষ যদগ্নিৰ্হিনস্তি খলু ৱৈ ত-ম্পশুৰ্য এন-ম্পুৰস্তা-ত্প্ৰত্যঞ্চমুপচৰতি তস্মা-ত্পশ্চা-ত্প্ৰাংউপচৰ্য আত্মনো-ঽহিগ্ংসাযৈ তেজো-ঽসি তেজো মে যচ্ছ পৃথিৱীং-যঁচ্ছ [পৃথিৱীং-যঁচ্ছ, পৃথিৱ্যৈ মা পাহি] 24
পৃথিৱ্যৈ মা পাহি জ্যোতিৰসি জ্যোতিৰ্মে যচ্ছান্তৰিক্ষং-যঁচ্ছান্তৰিক্ষান্মা পাহি সুৱৰসি সুৱৰ্মে যচ্ছ দিৱং-যঁচ্ছ দিৱো মা পাহীত্যাহৈতাভিৰ্ৱা ইমে লোকা ৱিধৃতা যদেতা উপদধাত্যেষাং-লোঁকানাং-ৱিঁধৃত্যৈ স্ৱযমাতৃণ্ণা উপধায হিৰণ্যেষ্টকা উপদধাতীমে ৱৈ লোকা-স্স্ৱযমাতৃণ্ণা জ্যোতিৰ্হিৰণ্যং-যঁ-থ্স্ৱযমাতৃণ্ণা উপধায [উপধায, হিৰণ্যেষ্টকা উপদধাতী-] 25
হিৰণ্যেষ্টকা উপদধাতীমা-নেৱৈতাভি-ৰ্লোকা-ঞ্জ্যোতিষ্মতঃ কুৰুতে-ঽথো এতাভিৰেৱাস্মা ইমে লোকাঃ প্ৰ ভান্তি যাস্তে অগ্নে সূৰ্যে ৰুচ উদ্যতো দিৱমাতন্ৱন্তি ৰশ্মিভিঃ । তাভি-স্সৰ্ৱাভী ৰুচে জনায নস্কৃধি ॥ যা ৱো দেৱা-স্সূৰ্যে ৰুচো গোষ্ৱশ্ৱেষু যা ৰুচঃ । ইন্দ্ৰাগ্নী তাভি-স্সৰ্ৱাভী ৰুচ-ন্নো ধত্ত বৃহস্পতে ॥ ৰুচন্নো ধেহি [ধেহি, ব্ৰাহ্মণেষু ৰুচগ্ং] 26
ব্ৰাহ্মণেষু ৰুচগ্ং ৰাজসু নস্কৃধি । ৰুচং-ৱিঁশ্যেষু শূদ্ৰেষু মযি ধেহি ৰুচা ৰুচম্ ॥ দ্ৱেধা ৱা অগ্নি-ঞ্চিক্যানস্য যশ ইন্দ্ৰিয-ঙ্গচ্ছত্যগ্নিং-ৱাঁ চিতমীজানং-ৱাঁ যদেতা আহুতীৰ্জুহোত্যাত্মন্নেৱ যশ ইন্দ্ৰিয-ন্ধত্ত ঈশ্ৱৰো ৱা এষ আৰ্তিমাৰ্তোৰ্যো-ঽগ্নি-ঞ্চিন্ৱন্নধি ক্ৰামতি তত্ত্ৱা যামি ব্ৰহ্মণা ৱন্দমান ইতি ৱাৰুণ্যৰ্চা [ইতি ৱাৰুণ্যৰ্চা, জুহুযাচ্ছান্তি-] 27
জুহুযাচ্ছান্তি-ৰেৱৈষা ঽগ্নেৰ্গুপ্তিৰাত্মনো হৱিষ্কৃতো ৱা এষ যো-ঽগ্নি-ঞ্চিনুতে যথা ৱৈ হৱি-স্স্কন্দত্যেৱং-ৱাঁ এষ স্কন্দতি যো-ঽগ্নি-ঞ্চিত্ৱা স্ত্ৰিযমুপৈতি মৈত্ৰাৱৰুণ্যা-ঽঽমিক্ষযা যজেত মৈত্ৰাৱৰুণতা-মেৱোপৈত্যাত্মনো ঽস্কন্দায যো ৱা অগ্নিমৃতুস্থাং-ৱেঁদৰ্তুৰ্-ঋতুৰস্মৈ কল্পমান এতি প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি সংৱঁথ্সৰো ৱা অগ্নিৰ্- [ৱা অগ্নিঃ, ঋতুস্থা-স্তস্য] 28
-ঋতুস্থা-স্তস্য ৱসন্ত-শ্শিৰো গ্ৰীষ্মো দক্ষিণঃ পক্ষো ৱৰ্ষাঃ পুচ্ছগ্ং শৰদুত্তৰঃ পক্ষো হেমন্তো মদ্ধ্য-ম্পূৰ্ৱপক্ষা-শ্চিতযো¶পক্ষাঃ পুৰীষ-মহোৰাত্ৰাণীষ্টকা এষ ৱা অগ্নিৰ্-ঋতুস্থা য এৱং-ৱেঁদৰ্তুৰ্-ঋতুৰস্মৈ কল্পমান এতি প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি প্ৰজাপতিৰ্ৱা এত-ঞ্জ্যৈষ্ঠ্যকামো ন্যধত্ত ততো ৱৈ স জ্যৈষ্ঠ্যমগচ্ছদ্য এৱং-ৱিঁদ্ৱানগ্নি-ঞ্চিনুতে জ্যৈষ্ঠ্যমেৱ গচ্ছতি ॥ 29 ॥
(পৃথিৱীং-যঁচ্ছ - য-থ্স্ৱযমাতৃণ্ণা উপধায - ধেহ্যৃ - চা - গ্নি - শ্চিনুতে - ত্ৰীণি চ) (অ. 6)
যদাকূতা-থ্সমসুস্ৰোদ্ধৃদো ৱা মনসো ৱা সম্ভৃত-ঞ্চক্ষুষো ৱা । তমনু প্ৰেহি সুকৃতস্য লোকং-যঁত্ৰৰ্ষযঃ প্ৰথমজা যে পুৰাণাঃ ॥ এতগ্ং সধস্থ পৰি তে দদামি যমাৱহাচ্ছেৱধি-ঞ্জাতৱেদাঃ । অন্ৱাগন্তা যজ্ঞপতিৰ্ৱো অত্ৰ তগ্গ্ স্ম জানীত পৰমে ৱ্যোমন্ন্ ॥ জানীতাদেন-ম্পৰমে ৱ্যোম-ন্দেৱা-স্সধস্থা ৱিদ ৰূপমস্য । যদাগচ্ছা- [যদাগচ্ছাত্, পথিভি-ৰ্দেৱযানৈ] 30
-ত্পথিভি-ৰ্দেৱযানৈ-ৰিষ্টাপূৰ্তে কৃণুতা-দাৱি-ৰস্মৈ ॥ স-ম্প্ৰ চ্যৱদ্ধ্ৱ-মনু স-ম্প্ৰ যাতাগ্নে পথো দেৱযানান্ কৃণুদ্ধ্ৱম্ । অস্মিন্-থ্সধস্থে অদ্ধ্যুত্তৰস্মিন্ ৱিশ্ৱে দেৱা যজমানশ্চ সীদত ॥ প্ৰস্তৰেণ পৰিধিনা স্ৰুচা ৱেদ্যা চ বৰ্হিষা । ঋচেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যদিষ্টং-যঁ-ত্পৰাদানং-যঁদ্দত্তং-যাঁ চ দক্ষিণা । ত- [তত্, অগ্নি-] 31
-দগ্নি-ৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণ-স্সুৱৰ্দেৱেষু নো দধত্ ॥ যেনা সহস্ৰং-ৱঁহসি যেনাগ্নে সৰ্ৱৱেদসম্ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যেনাগ্নে দক্ষিণা যুক্তা যজ্ঞং-ৱঁহন্ত্যৃত্ৱিজঃ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যেনা-ঽগ্নে সুকৃতঃ পথা মধোৰ্ধাৰা ৱ্যানশুঃ । তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে ॥ যত্ৰ ধাৰা অনপেতা মধোৰ্ঘৃতস্য চ যাঃ । তদগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱকৰ্মণ-স্সুৱৰ্দেৱেষু নো দধত্ ॥ 32 ॥
(আগচ্ছাত্ - ত - দ্ৱযানশু স্তেনেমং-যঁজ্ঞ-ন্নো ৱহ সুৱৰ্দেৱেষু গন্তৱে - চতুৰ্দশ চ) (অ. 7)
যাস্তে অগ্নে সমিধো যানি ধাম যা জিহ্ৱা জাতৱেদো যো অৰ্চিঃ । যে তে অগ্নে মেডযো য ইন্দৱস্তেভিৰাত্মান-ঞ্চিনুহি প্ৰজানন্ন্ ॥ উথ্সন্নযজ্ঞো ৱা এষ যদগ্নিঃ কিং-ৱাঁ-ঽহৈতস্য ক্ৰিযতে কিং-ৱাঁ ন যদ্ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যু-ৰগ্নেশ্চিন্ৱন্ন-ন্তৰেত্যাত্মনো ৱৈ তদন্তৰেতি যাস্তে অগ্নে সমিধো যানি [সমিধো যানি, ধামেত্যাহৈষা] 33
ধামেত্যাহৈষা ৱা অগ্নে-স্স্ৱয-ঞ্চিতিৰগ্নিৰেৱ তদগ্নি-ঞ্চিনোতি নাদ্ধ্ৱৰ্যুৰাত্মনো-ঽন্তৰেতি চতস্ৰ আশাঃ প্ৰচৰন্ত্ৱগ্নয ইম-ন্নো যজ্ঞ-ন্নযতু প্ৰজানন্ন্ । ঘৃত-ম্পিন্ৱন্নজৰগ্ং সুৱীৰ-ম্ব্ৰহ্ম সমি-দ্ভৱত্যাহুতীনাম্ ॥ সুৱৰ্গায ৱা এষ লোকাযোপ ধীযতে য-ত্কূৰ্মশ্চতস্ৰ আশাঃ প্ৰ চৰন্ত্ৱগ্নয ইত্যাহ [ইত্যাহ, দিশ এৱৈতেন] 34
দিশ এৱৈতেন প্ৰ জানাতীম-ন্নো যজ্ঞ-ন্নযতু প্ৰজানন্নিত্যাহ সুৱৰ্গস্য লোকস্যাভিনীত্যৈ ব্ৰহ্ম সমি-দ্ভৱত্যাহুতীনা-মিত্যাহ ব্ৰহ্মণা ৱৈ দেৱা-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমাযন্ য-দ্ব্ৰহ্মণ্ৱত্যোপদধাতি ব্ৰহ্মণৈৱ ত-দ্যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি প্ৰজাপতিৰ্ৱা এষ যদগ্নিস্তস্য প্ৰজাঃ পশৱ-শ্ছন্দাগ্ংসি ৰূপগ্ং সৰ্ৱান্ ৱৰ্ণানিষ্টকানা-ঙ্কুৰ্যা-দ্ৰূপেণৈৱ প্ৰজা-ম্পশূন্ ছন্দাগ্স্যৱ ৰুন্ধে-ঽথো প্ৰজাভ্য এৱৈন-ম্পশুভ্য-শ্ছন্দোভ্যো ঽৱৰুদ্ধ্য চিনুতে ॥ 35 ॥
(যান্য - গ্নয ইত্যাহে - ষ্টকানাগ্ং - ষোডশ চ) (অ. 8)
মযি গৃহ্ণাম্যগ্ৰে অগ্নিগ্ং ৰাযস্পোষায সুপ্ৰজাস্ত্ৱায সুৱীৰ্যায । মযি প্ৰজা-ম্মযি ৱৰ্চো দধাম্যৰিষ্টা-স্স্যাম তনুৱা সুৱীৰাঃ ॥ যো নো অগ্নিঃ পিতৰো হৃথ্স্ৱন্তৰমৰ্ত্যো মৰ্ত্যাগ্ং আৱিৱেশ । তমাত্ম-ন্পৰি গৃহ্ণীমহে ৱয-ম্মা সো অস্মাগ্ং অৱহায পৰা গাত্ ॥ যদদ্ধ্ৱৰ্যুৰাত্মন্নগ্নিম-গৃহীত্ৱা-ঽগ্নি-ঞ্চিনুযাদ্যো-ঽস্য স্ৱো-ঽগ্নিস্তমপি [স্ৱো-ঽগ্নিস্তমপি, যজমানায] 36
যজমানায চিনুযাদগ্নি-ঙ্খলু ৱৈ পশৱো-ঽনূপ তিষ্ঠন্তে-ঽপক্ৰামুকা অস্মা-ত্পশৱঃ স্যুৰ্মযি গৃহ্ণাম্যগ্ৰে অগ্নিমিত্যাহা-ঽঽত্মন্নেৱ স্ৱমগ্নি-ন্দাধাৰ নাস্মা-ত্পশৱো-ঽপ ক্ৰামন্তি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যন্মৃচ্চা-ঽঽপশ্চাগ্নে-ৰনাদ্য-মথ কস্মান্মৃদা চাদ্ভিশ্চা-ঽগ্নিশ্চীযত ইতি যদদ্ভি-স্সং-যৌঁ- [যদদ্ভি-স্সং-যৌঁতি, আপো ৱৈ] 37
-ত্যাপো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতা দেৱতাভিৰেৱৈনগ্ং সগ্ং সৃজতি যন্মৃদা চিনোতীযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো-ঽগ্নিনৈৱ তদগ্নি-ঞ্চিনোতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি যন্মৃদা চাদ্ভিশ্চাগ্নিশ্চীযতে-ঽথ কস্মাদগ্নিৰুচ্যত ইতি যচ্ছন্দোভি-শ্চিনোত্যগ্নযো ৱৈ ছন্দাগ্ংসি তস্মাদগ্নিৰুচ্যতে-ঽথো ইযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো য- [অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰো যত্, মৃদা চিনোতি] 38
-ন্মৃদা চিনোতি তস্মাদগ্নিৰুচ্যতে হিৰণ্যেষ্টকা উপ দধাতি জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্য-ঞ্জ্যোতিৰেৱা-ঽস্মি-ন্দধাত্যথো তেজো ৱৈ হিৰণ্য-ন্তেজ এৱা-ঽঽত্ম-ন্ধত্তে যো ৱা অগ্নিগ্ং সৰ্ৱতোমুখ-ঞ্চিনুতে সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি সৰ্ৱা দিশো-ঽভি জযতি গাযত্ৰী-ম্পুৰস্তাদুপ দধাতি ত্ৰিষ্টুভ-ন্দক্ষিণতো জগতী-ম্পশ্চাদনুষ্টুভমুত্তৰতঃ পঙ্ক্তি-ম্মদ্ধ্য এষ ৱা অগ্নি-স্সৰ্ৱতোমুখস্তং-যঁ এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্শ্চিনুতে সৰ্ৱাসু প্ৰজাস্ৱন্নমত্তি সৰ্ৱা দিশো-ঽভি জযত্যথো দিশ্যেৱ দিশ-ম্প্ৰ ৱযতি তস্মা-দ্দিশি দি-ক্প্ৰোতা ॥ 39 ॥
(অপি-সংযৌঁতি-ৱৈশ্ৱানৰো য-দেষ ৱৈ-পঞ্চৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 9)
প্ৰজাপতি-ৰগ্নি-মসৃজত সো-ঽস্মা-থ্সৃষ্টঃ প্ৰা-ম্প্ৰা-ঽদ্ৰৱ-ত্তস্মা অশ্ৱ-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স দক্ষিণা-ঽঽৱৰ্তত তস্মৈ ৱৃষ্ণি-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স প্ৰত্যঙ্ঙা-ঽৱৰ্তত তস্মা ঋষভ-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স উদঙ্ঙা-ঽৱৰ্তত তস্মৈ বস্ত-ম্প্ৰত্যাস্য-থ্স ঊৰ্ধ্ৱো-ঽদ্ৰৱ-ত্তস্মৈ পুৰুষ-ম্প্ৰত্যাস্যদ্য-ত্পশুশীৰ্ষাণ্যুপদধাতি সৰ্ৱত এৱৈন- [এৱৈনম্, অৱৰুদ্ধ্য চিনুত] 40
-মৱৰুদ্ধ্য চিনুত এতা ৱৈ প্ৰাণভৃত-শ্চক্ষুষ্মতীৰিষ্টকা য-ত্পশুশীৰ্ষাণি য-ত্পশুশীৰ্ষাণ্যুপদধাতি তাভিৰেৱ যজমানো-ঽমুষ্মিঁল্লোকে প্ৰাণিত্যথো তাভিৰেৱাস্মা ইমে লোকাঃ প্ৰ ভান্তি মৃদা-ঽভিলিপ্যোপ দধাতি মেদ্ধ্যত্ৱায পশুৰ্ৱা এষ যদগ্নিৰন্ন-ম্পশৱ এ ষ খলু ৱা অগ্নিৰ্য-ত্পশুশীৰ্ষাণি য-ঙ্কামযেত কনীযো-ঽস্যা-ঽন্নগ্গ্ - [কনীযো-ঽস্যা-ঽন্নম্, স্যাদিতি] 41
স্যাদিতি সন্তৰা-ন্তস্য পশুশীৰ্ষাণ্যুপ দদ্ধ্যা-ত্কনীয এৱাস্যান্ন-ম্ভৱতি য-ঙ্কামযেত সমাৱদস্যান্নগ্গ্ স্যাদিতি মদ্ধ্যতস্তস্যোপ দদ্ধ্যা-থ্সমাৱ-দেৱাস্যান্ন-ম্ভৱতি য-ঙ্কামযেত ভূযো-ঽস্যা-ঽন্নগ্গ্ স্যাদিত্যন্তেষু তস্য ৱ্যুদূহ্যোপ দদ্ধ্যাদন্তত এৱাস্মা অন্নমৱ ৰুন্ধে ভূযো-ঽস্যান্ন-ম্ভৱতি ॥ 42 ॥
(এন- মস্যান্নং - ভূযো-ঽস্যা-ঽন্ন-ম্ভৱতি) (অ. 10)
স্তেগা-ন্দগ্গ্ষ্ট্ৰাভ্যা-ম্মণ্ডূকান্ জম্ভ্যেভিৰাদকাং-খাদেনোৰ্জগ্ং সগ্ং সূদেনা-ঽৰণ্য-ঞ্জাম্বীলেন মৃদ-ম্বৰ্স্ৱেভি-শ্শৰ্কৰাভিৰৱকামৱকাভি-শ্শৰ্কৰামুথ্সাদেন জিহ্ৱামৱক্ৰন্দেন তালুগ্ং সৰস্ৱতী-ঞ্জিহ্ৱাগ্ৰেণ ॥ 43 ॥
(স্তেগান্ - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 11)
ৱাজগ্ং হনূভ্যামপ আস্যেনা-ঽঽদিত্যা-ঞ্ছ্মশ্ৰুভি-ৰুপযাম-মধৰেণোষ্ঠেন সদুত্তৰেণান্তৰেণা-নূকাশ-ম্প্ৰকাশেন বাহ্যগ্গ্ স্তনযিত্নু-ন্নিৰ্বাধেন সূৰ্যাগ্নী চক্ষুৰ্ভ্যাং-ৱিঁদ্যুতৌ কনানকাভ্যামশনি-ম্মস্তিষ্কেণ বল-ম্মজ্জভিঃ ॥ 44 ॥
(ৱাজ-ম্পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 12)
কূৰ্মা-ঞ্ছফৈৰচ্ছলাভিঃ কপিঞ্জলান্থ্সাম কুষ্ঠিকাভিৰ্জৱ-ঞ্জঙ্ঘাভিৰগদ-ঞ্জানুভ্যাং-ৱীঁৰ্য-ঙ্কুহাভ্যা-ম্ভয-ম্প্ৰচালাভ্যা-ঙ্গুহোপপক্ষাভ্যা-মশ্ৱিনাৱগ্ং সাভ্যামদিতিগ্ং শীৰ্ষ্ণা নিৰ্-ঋতি-ন্নিৰ্জাল্মকেন শীৰ্ষ্ণা ॥ 45 ॥
(কূৰ্মান্-ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 13)
যোক্ত্ৰ-ঙ্গৃদ্ধ্ৰাভিৰ্যুগমানতেন চিত্ত-ম্মন্যাভি-স্সঙ্ক্ৰোশা-ন্প্ৰাণৈঃ প্ৰকাশেন ত্ৱচ-ম্পৰাকাশেনান্তৰা-ম্মশকান্ কেশৈৰিন্দ্ৰগ্গ্ স্ৱপসা ৱহেন বৃহস্পতিগ্ং শকুনিসাদেন ৰথমুষ্ণিহাভিঃ ॥ 46 ॥
(যোক্ত্ৰ - মেকৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 14)
মিত্ৰাৱৰুণৌ শ্ৰোণীভ্যামিন্দ্ৰাগ্নী শিখণ্ডাভ্যা-মিন্দ্ৰাবৃহস্পতী ঊৰুভ্যামিন্দ্ৰাৱিষ্ণূ অষ্ঠীৱদ্ভ্যাগ্ং সৱিতাৰ-ম্পুচ্ছেন গন্ধৰ্ৱাঞ্ছেপেনা-ফ্সৰসো মুষ্কাভ্যা-ম্পৱমান-ম্পাযুনা পৱিত্ৰ-ম্পোত্ৰাভ্যামাক্ৰমণগ্গ্ স্থূৰাভ্যা-ম্প্ৰতিক্ৰমণ-ঙ্কুষ্ঠাভ্যাম্ ॥ 47 ॥
(মিত্ৰাৱৰুণৌ - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 15)
ইন্দ্ৰস্য ক্ৰোডো ঽদিত্যৈ পাজস্য-ন্দিশা-ঞ্জত্ৰৱো জীমূতান্ হৃদযৌপশাভ্যা-মন্তৰিক্ষ-ম্পুৰিততা নভ উদৰ্যেণেন্দ্ৰাণী-ম্প্লীহ্না ৱল্মীকান্ ক্লোম্না গিৰী-ন্প্লাশিভিঃ সমুদ্ৰমুদৰেণ ৱৈশ্ৱানৰ-ম্ভস্মনা ॥ 48 ॥
(ইন্দ্ৰস্য - দ্ৱাৱিশতিঃ) (অ. 16)
পূষ্ণো ৱনিষ্ঠুৰন্ধাহে-স্স্থূৰগুদা সৰ্পা-ন্গুদাভিৰ্-ঋতূ-ন্পৃষ্টীভিৰ্দিৱ-ম্পৃষ্ঠেন ৱসূনা-ম্প্ৰথমা কীকসা ৰুদ্ৰাণা-ন্দ্ৱিতীযা ঽঽদিত্যানা-ন্তৃতীযা ঽঙ্গিৰসা-ঞ্চতুৰ্থী সাদ্ধ্যানা-ম্পঞ্চমী ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানাগ্ং ষষ্ঠী ॥ 49 ॥
(পূষ্ণ - শ্চতুৰ্ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 17)
ওজো গ্ৰীৱাভি-ৰ্নিৰ্-ঋতিমস্থভিৰিন্দ্ৰগ্গ্ স্ৱপসা ৱহেন ৰুদ্ৰস্য ৱিচল-স্স্কন্ধো ঽহোৰাত্ৰযোৰ্দ্ৱিতীযো ঽৰ্ধমাসানা-ন্তৃতীযো মাসা-ঞ্চতুৰ্থ ঋতূনা-ম্পঞ্চম-স্সংৱঁথ্সৰস্য ষষ্ঠঃ ॥ 50 ॥
(ওজো - ৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 18)
আনন্দ-ন্নন্দথুনা কাম-ম্প্ৰত্যাসাভ্যা-ম্ভযগ্ং শিতীমভ্যা-ম্প্ৰশিষ-ম্প্ৰশাসাভ্যাগ্ং সূৰ্যাচন্দ্ৰমসৌ ৱৃক্যাভ্যাগ্ শ্যামশবলৌ মতস্নাভ্যাং-ৱ্যুঁষ্টিগ্ং ৰূপেণ নিম্ৰুক্তিমৰূপেণ ॥ 51 ॥
(আনন্দগ্ং - ষোডশ) (অ. 19)
অহৰ্মাগ্ংসেন ৰাত্ৰি-ম্পীৱসা-ঽপো যূষেণ ঘৃতগ্ং ৰসেন শ্যাং-ৱঁসযা দূষীকাভিৰ্-হ্ৰাদুনি-মশ্ৰুভিঃ পৃষ্ৱা-ন্দিৱগ্ং ৰূপেণ নক্ষত্ৰাণি প্ৰতিৰূপেণ পৃথিৱী-ঞ্চৰ্মণা ছৱী-ঞ্ছৱ্যো পাকৃতায স্ৱাহা ঽঽলব্ধায স্ৱাহা হুতায স্ৱাহা ॥ 52 ॥
(অহৰ - ষ্টাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 20)
অগ্নেঃ পক্ষতি-স্সৰস্ৱত্যৈ নিপক্ষতি-স্সোমস্য তৃতীযা-ঽপা-ঞ্চতুৰ্থ্যোষধীনা-ম্পঞ্চমী সংৱঁথ্সৰস্য ষষ্ঠী মৰুতাগ্ং সপ্তমী বৃহস্পতেৰষ্টমী মিত্ৰস্য নৱমী ৱৰুণস্য দশমীন্দ্ৰস্যৈকাদশী ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানা-ন্দ্ৱাদশী দ্যাৱাপৃথিৱ্যোঃ পাৰ্শ্ৱং-যঁমস্য পাটূৰঃ ॥ 53 ॥
(অগ্নে-ৰেকান্ন ত্ৰিগ্ংশত্) (অ. 21)
ৱাযোঃ পক্ষতি-স্সৰস্ৱতো নিপক্ষতি-শ্চন্দ্ৰমস-স্তৃতীযা নক্ষত্ৰাণা-ঞ্চতুৰ্থী সৱিতুঃ পঞ্চমী ৰুদ্ৰস্য ষষ্ঠী সৰ্পাণাগ্ং সপ্তম্যৰ্যম্ণো-ঽষ্টমী ত্ৱষ্টুৰ্নৱমী ধাতুৰ্দশমীন্দ্ৰাণ্যা একাদশ্যদিত্যৈ দ্ৱাদশী দ্যাৱাপৃথিৱ্যোঃ পাৰ্শ্ৱং-যঁম্যৈ পাটূৰঃ ॥ 54 ॥
(ৱাযো - ৰষ্টাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 22)
পন্থামনূৱৃগ্ভ্যাগ্ং সন্ততিগ্গ্ স্নাৱন্যাভ্যাগ্ং শুকা-ন্পিত্তেন হৰিমাণং-যঁক্না হলীক্ষ্ণা-ন্পাপৱাতেন কূশ্মাঞ্ছকভি-শ্শৱৰ্তানূৱদ্ধ্যেন শুনো ৱিশসনেন সৰ্পান্ ঁলোহিতগন্ধেন ৱযাগ্ংসি পক্ৱগন্ধেন পিপীলিকাঃ প্ৰশাদেন ॥ 55 ॥
(পন্থাং - দ্ৱাৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 23)
ক্ৰমৈৰত্যক্ৰমী-দ্ৱাজী ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈৰ্যজ্ঞিযৈ-স্সংৱিঁদানঃ । স নো নয সুকৃতস্য লোক-ন্তস্য তে ৱযগ্গ্ স্ৱধযা মদেম ॥ 56 ॥
(ক্ৰমৈ - ৰষ্টাদশ) (অ. 24)
দ্যৌস্তে পৃষ্ঠ-ম্পৃথিৱী সধস্থমাত্মান্তৰিক্ষগ্ং সমুদ্ৰো যোনি-স্সূৰ্যস্তে চক্ষুৰ্ৱাতঃ প্ৰাণশ্চন্দ্ৰমা-শ্শ্ৰোত্ৰ-ম্মাসাশ্চাৰ্ধমাসাশ্চ পৰ্ৱাণ্যৃতৱোঙ্গানি সংৱঁথ্সৰো মহিমা ॥ 57 ॥
(দ্যৌ - পঞ্চৱিগ্ংশতিঃ) (অ. 25)
অগ্নিঃ পশুৰাসী-ত্তেনাযজন্ত স এতং-লোঁকমজয-দ্যস্মিন্নগ্নি-স্স তে লোকস্ত-ঞ্জেষ্যস্যথাৱ জিঘ্ৰ ৱাযুঃ পশুৰাসী-ত্তেনাযজন্ত স এতং-লোঁকমজয-দ্যস্মিন্ ৱাযু-স্স তে লোকস্তস্মা-ত্ত্ৱা-ঽন্তৰেষ্যামি যদি নাৱজিঘ্ৰস্যাদিত্যঃ পশুৰাসী-ত্তেনাযজন্ত স এতং-লোঁকমজয-দ্যস্মি-ন্নাদিত্য-স্স তে লোকস্ত-ঞ্জেষ্যসি যদ্যৱজিঘ্ৰসি ॥ 58 ॥
(যস্মি - ন্নষ্টৌ চ) (অ. 26)
(যো ৱা অযথাদেৱত - ন্ত্ৱামগ্ন - ইন্দ্ৰস্য - চিত্তিং - ঁযথা ৱৈ - ৱযো ৱৈ - যদাকূতা--দ্যাস্তে অগ্নে - মযি গৃহ্ণামি - প্ৰজাপতি-স্সো-ঽস্মাথ্ - স্তেগান্ - ৱাজং - কূৰ্মান্ - যোক্ত্ৰং - মিত্ৰাৱৰুণা - ৱিন্দ্ৰস্য - পূষ্ণ - ওজ - আনন্দ - মহ - ৰগ্নে - ৰ্ৱাযোঃ - পন্থাং - ক্ৰমৈ - ৰ্দ্যৌস্তে - ঽগ্নিঃ পশুৰাসীথ্ - ষড্ৱিগ্ংশতিঃ)
(যো ৱা - এৱা-ঽঽহুতি - মভৱন্ - পথিভি - ৰৱৰুধ্যা - ঽঽনন্দ - মষ্টৌ পঞ্চশত্ )
(যো ৱা অযথাদেৱতম্, ঁযদ্যৱজিঘ্ৰসি)
( সাৱিত্ৰাণি - ৱিষ্ণুমুখা - উথ্সন্নযজ্ঞো - দেৱাসুৰা - যদেকেন - হিৰণ্যৱৰ্ণা - যো ৱা- সপ্ত ) (7)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ম্পঞ্চমকাণ্ডে সপ্তমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥