6.4 - yajñena vai prajāpatiḥ prajā asṛjata - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
yajñena vai prajāpa̭tiḥ prajā a̭sṛjata tā ṷpayaḍbhi̭-revāsṛ̭jata yadṷpayaja̭ upayaja̭ti prajā eva ta-dyaja̭māna-ssṛjate jaghanārdhādava̭ dyati jaghanārdhāddhi prajāḥ prajāya̭nte sthavimato-'va̭ dyati sthavimato hi prajāḥ prajāyante 'sa̭mbhindannava̭ dyati prāṇānā-masa̭mbhedāya na paryāva̭rtayati ya-tpa̭ryāvartayḙdudāvartaḥ prajā grāhṷka-ssyā-thsamudra-ṅga̭ccha svāhetyā̭ha reta̭ [retaḥ̭, eva] 1
eva ta-dda̭dhātyantari̭kṣa-ṅgaccha svāhetyā̭hā-'ntari̭kṣeṇaivāsmai prajāḥ pra ja̭nayatyantari̭kṣagg hyanṷ prajāḥ prajāya̭nte devagṃ sa̭vitāra̭-ṅgaccha svāhetyā̭ha savitṛpra̭sūta evāsmai prajāḥ pra ja̭nayatya-horātre ga̭ccha svāhetyā̭hā-horātrābhyā̭-mevāsmai prajāḥ pra ja̭nayatya-horātre hyanṷ prajāḥ prajāya̭nte mitrāvarṷṇau gaccha svāhe- [svāhā, ityā̭ha] 2
-tyā̭ha prajāsveva prajā̭tāsu prāṇāpānau da̭dhāti soma̭-ṅgaccha svāhetyā̭ha saumyā hi devata̭yā prajā yajña-ṅga̭ccha svāhetyā̭ha prajā eva yajñiyāḥ karoti chandāgṃ̭si gaccha svāhetyā̭ha paśavo vai chandāgṃ̭si paśūnevāva̭ rundhe dyāvā̭pṛthivī ga̭ccha svāhetyā̭ha prajā eva prajā̭tā dyāvā̭pṛthivībhyā̭mubhayataḥ pari̭ gṛhṇāti nabho̭ [nabhaḥ̭, divya-ṅga̭ccha] 3
divya-ṅga̭ccha svāhetyā̭ha prajābhya̭ eva prajā̭tābhyo vṛṣṭi-nniya̭cchatyagniṃ-vai~śvānara-ṅga̭ccha svāhetyā̭ha prajā eva prajā̭tā asyā-mprati̭ ṣṭhāpayati prāṇānāṃ-vā~ eṣo-'va̭ dyati yo̭-'vadyati̭ gudasya mano̭ me hārdi̭ yacchetyā̭ha prāṇāneva ya̭thāsthānamupa̭ hvayate paśorvā āla̭bdhasya hṛda̭yagṃ śugṛ̭cchati sā hṛ̭dayaśūla- [hṛ̭dayaśūlam, abhi samḙti] 4
-mabhi samḙti ya-tpṛ̭thivyāgṃ hṛ̭dayaśūla-mṷdvāsaye-tpṛthivīgṃ śucā-'rpa̭ye-dyadaphsva̭pa-śśucā-'rpa̭yecchuṣka̭sya cā-''rdrasya̭ ca sandhāvudvā̭sayatyubhaya̭sya śāntyai ya-ndviṣyā-tta-ndhyā̭ye-cchucaivaina̭-marpayati || 5 ||

(reto̭ - mitrāvarṷṇau gaccha svāhā - nabho̭ - hṛdayaśūlaṃ - dvātrigṃ̭śacca) (a. 1)
devā vai yajñamāgnīddhre vya̭bhajanta tato yadatyaśi̭ṣyata tada̭bruvan vasa̭tu nu na̭ idamiti ta-dva̭satīvarī̭ṇāṃ-va~satī varitva-ntasmi̭-nprātarna sama̭śaknuva-ntadaphsu prāvḙśaya-ntā va̭satī varī̭rabhavan vasatīvarīrgṛhṇāti yajño vai va̭satī varīryajñamevā-''rabhya̭ gṛhītvopa̭ vasati yasyāgṛ̭hītā abhi nimroce-danā̭rabdho-'sya yajña-ssyā- [yajña-ssyāt, yajñaṃ-vi~] 6
-dyajñaṃ-vi~ cchi̭ndyā-jjyotiṣyā̭ vā gṛhṇīyāddhira̭ṇyaṃ-vā~ 'vadhāya saśṷkrāṇāmeva gṛ̭hṇāti yo vā brāhmaṇo ba̭huyājī tasya kumbhyā̭nā-ṅgṛhṇīyā-thsa hi gṛ̭hīta va̭satīvarīko vasatīvarīrgṛhṇāti paśavo vai va̭satīvarīḥ paśūnevā-''rabhya̭ gṛhītvopa̭ vasati yada̭nvīpa-ntiṣṭha̭-ngṛhṇīyānnirmārgṷkā asmā-tpaśavaḥ̭ syuḥ pratīpa-ntiṣṭha̭-ngṛhṇāti pratiruddhyaivāsmai̭ paśū-ngṛ̭hṇātīndro̭ [paśū-ngṛ̭hṇātīndraḥ̭, vṛtra-] 7
vṛtra-ma̭han-thso-'(1)po-'(1)bhya̭mriyata tāsāṃ-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~jñiyagṃ sadḙvamāsī-ttadatya̭mucyata tā vaha̭ntīrabhavan vaha̭ntīnā-ṅgṛhṇāti yā eva meddhyā̭ yajñiyā-ssadḙvā āpastā sā̭meva gṛ̭hṇāti nāntamā vaha̭ntīratī̭yā-dyada̭ntamā vaha̭ntīratīyā-dyajñamati̭ manyeta na sthā̭varāṇā-ṅgṛhṇīyā-dvarṷṇagṛhītā vai sthā̭varā ya-thsthā̭varāṇā-ṅgṛhṇīyā- [ya-thsthā̭varāṇā-ṅgṛhṇīyāt, varṷṇenāsya] 8
-dvarṷṇenāsya yajña-ṅgrā̭haye-dyadvai divā bhava̭tyapo rātriḥ pra vi̭śati tasmā-ttāmrā āpo divā̭ dadṛśre yannakta-mbhava̭tyapo-'haḥ pra vi̭śati tasmāccandrā āpo nakta̭-ndadṛśre chāyāyai̭ cā-''tapa̭taśca sadhau-ṅgṛ̭hṇātya-horātrayo̭revāsmai varṇa̭-ṅgṛhṇāti haviṣma̭tīrimā āpa ityā̭ha haviṣkṛ̭tānāmeva gṛ̭hṇāti haviṣmāgṃ̭ astu- [astu, sūrya] 9
sūrya ityā̭ha saśṷkrāṇāmeva gṛ̭hṇātyanuṣṭubhā̭ gṛhṇāti vāgvā a̭nuṣṭug vācaivainā-ssarva̭yā gṛhṇāti catṷṣpadayarcā gṛ̭hṇāti tri-ssā̭dayati sapta sa-mpa̭dyante saptapa̭dā śakva̭rī paśava-śśakva̭rī paśūnevāva̭ rundhe 'smai vai lokāya gārha̭patya ā dhī̭yate-'muṣmā̭ āhavanīyo ya-dgārha̭patya upasādayḙdasmin ~loke pa̭śumān-thsyā-dyadā̭havanīye-'-muṣmi̭- [-muṣminṋ, loke pa̭śumānthsyā̭-] 10
~lloke pa̭śumānthsyā̭-dubhayorupa̭ sādayatyubhayo̭revainaṃ̭-lo~kayoḥ paśumanta̭-ṅkaroti sarvataḥ pari̭ harati rakṣa̭sāmapa̭hatyā indrāgniyorbhā̭gadheyī-ssthetyā̭ha yathāyajurevaitadāgnīddhra upa̭ vāsayatyetadvai yajñasyāpa̭rājitaṃ-ya~dāgnīddhraṃ-ya~deva yajñasyāpa̭rājita-ntadevainā upa̭ vāsayati yataḥ khalu vai yajñasya vita̭tasya na kriyate tadanṷ yajñagṃ rakṣāgsyava̭ caranti ya-dvaha̭ntīnā-ṅgṛhṇāti̭ kriyamā̭ṇameva ta-dyajñasya̭ śaye rakṣa̭sā-mana̭nvavacārāya na hyḙtā īlayantyā tṛ̭tīyasavanā-tpari̭ śere yajñasya santa̭tyai || 11 ||

(syā - dindro̭ - gṛhṇīyā - da̭stva - muṣmi̭n - kriyate - ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 2)
brahmavādino̭ vadanti sa tvā a̭ddhvaryu-ssyādya-ssoma̭-mupāvaharan-thsarvābhyo devatābhya upāvahare-diti̭ hṛde tvetyā̭ha manuṣyebhya evaitena̭ karoti mana̭se tvetyā̭ha pitṛbhya̭ evaitena̭ karoti dive tvā sūryā̭ya tvetyā̭ha devebhya̭ evaitena̭ karotyetāva̭tī-rvai devatāstābhya̭ evainagṃ sarvābhya upāva̭harati purā vācaḥ [vācaḥ, prava̭ditoḥ] 12
prava̭ditoḥ prātaranuvāka-mupāka̭roti yāva̭tyeva vā-ktā-mava̭ rundhe 'po-'grḙ-'bhivyāha̭rati yajño vā āpo̭ yajñamevābhi vācaṃ-vi~sṛ̭jati sarvā̭ṇi chandāgsyanvā̭ha paśavo vai chandāgṃ̭si paśūnevāva̭ rundhe gāyatriyā teja̭skāmasya pari̭ daddhyā-ttriṣṭubhendriyakā̭masya jaga̭tyā paśukā̭masyā-'nuṣṭubhā pratiṣṭhākā̭masya paṅktyā yajñakā̭masya virājā-'nna̭kāmasya śṛṇotvagni-ssamidhā hava̭- [havam, ma ityā̭ha] 13
-mma ityā̭ha savitṛpra̭sūta eva devatābhyo nivedyā-'po-'cchaityapa i̭ṣya hota-rityā̭heṣitagṃ hi karma̭ kriyate maitrā̭varuṇasya camasāddhvaryavā dravetyā̭ha mitrāvarṷṇau vā apā-nnetārau tābhyā̭mevainā acchai̭ti devī̭rāpo apā-nnapā-dityāhā-''hṷtyaivainā̭ niṣkrīya̭ gṛhṇātyatho̭ haviṣkṛ̭tānā-mevābhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇāti- [-mevābhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇāti, kārṣi̭-rasītyā̭ha] 14
kārṣi̭-rasītyā̭ha śama̭lamevā-''sāmapa̭ plāvayati samudrasya vo-'kṣi̭tyā unna̭ya ityā̭ha tasmā̭dadyamā̭nāḥ pīyamā̭nā āpo na kṣī̭yante yonirvai yajñasya cātvā̭laṃ-ya~jño va̭satīvarīr̭. hotṛcamasa-ñca̭ maitrāvaruṇacamasa-ñca̭ saggsparśya̭ vasatīvarīrvyāna̭yati yajñasya̭ sayonitvāyātho svādevainā yoneḥ pra ja̭nayatyaddhvaryo-'vḙrapā(3) ityā̭hote -ma̭nannamurutemāḥ paśyeti vāvaitadā̭ha yadya̭gniṣṭomo juhoti yadyukthyaḥ̭ paridhau ni mārṣṭi yadya̭tirātro yajurvada-npra pa̭dyate yajñakratūnāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || 15 ||

(vāco-hava̭-mabhighṛ̭tānā-ṅgṛhṇātyu - ta - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 3)
devasya̭ tvā savituḥ pra̭sava iti grāvā̭ṇamā da̭tte prasūtyā aśvino-rbāhubhyāmityā̭hāśvinau hi devānā̭maddhvaryū āstā-mpūṣṇo hastābhyāmityā̭ha yatyai̭ paśavo vai somo vyāna ṷpāgṃśusava̭no yadṷpāgṃśusava̭na-mabhi mimī̭te vyānameva paśuṣṷ dadhātīndrā̭ya tvendrā̭ya tveti̭ mimīta indrā̭ya hi soma̭ āhriyate pañca kṛtvo yajṷṣā mimīte [mimīte, pañcākṣarā] 16
pañcākṣarā paṅktiḥ pāṅkto̭ yajño yajñamevāva̭ rundhe pañca kṛtva̭stūṣṇī-ndaśa sa-mpa̭dyante daśākṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājaivānnādyamava̭ rundhe śvātrā-sstha̭ vṛtratura ityā̭haiṣa vā apāgṃ so̭mapītho ya evaṃ-ve~da nā-'phsvārtimārccha̭ti yattḙ soma divi jyotirityā̭haibhya evaina̭- [evainam, lokebhya] 17
~llokebhya-ssa-mbha̭rati somo vai rājā diśo-'bhya̭ddhyāya-thsa diśo-'nu prāvi̭śa-tprāgapāguda̭gadharāgityā̭ha digbhya evainagṃ sa-mbha̭ratyatho diśa̭ evāsmā ava̭ rundhe 'mba ni ṣvaretyā̭ha kāmṷkā enagg striyo̭ bhavanti ya evaṃ-ve~da ya-ttḙ somādābhya-nnāma jāgṛvī- [jāgṛvīti̭, āhaiṣa vai] 18
-tyā̭haiṣa vai soma̭sya somapītho ya evaṃ-ve~da na saumyāmārtimārccha̭ti ghnanti vā eta-thsomaṃ-ya~da̭bhiṣuṇvantyagṃ śūnapa̭ gṛhṇāti trāya̭ta evaina̭-mprāṇā vā agṃśavaḥ̭ paśava-ssomo 'gṃśū-npunarapi̭ sṛjati prāṇāneva paśuṣṷ dadhāti dvaudvāvapi̭ sṛjati tasmā-ddvaudvau prāṇāḥ || 19 ||

(yajṷṣā mimīta - enaṃ - jāgṛvīti - catṷścatvārigṃśacca) (a. 4)
prāṇo vā eṣa yadṷpāgṃśu ryadupāgśva̭grā grahā̭ gṛhyante prāṇamevānu pra ya̭ntyaruṇo ha̭ smā-''haupa̭veśiḥ prātassavana evāhaṃ-ya~jñagṃ sagg sthā̭payāmi tena tata-ssaggsthi̭tena carāmītyaṣṭau kṛtvo-'gre-'bhiṣṷṇo-tyaṣṭākṣa̭rā gāyatrī gā̭yatra-mprā̭tassavana-mprā̭tassavanameva tenā ''pnotyekā̭daśa kṛtvo dvitīya-mekā̭daśākṣarā triṣṭu-ptraiṣṭṷbha-mmāddhya̭ndinagṃ- [-mmāddhya̭ndinam, sava̭na-] 20
-sava̭na-mmāddhya̭ndinameva sava̭na-ntenā-''pnoti dvāda̭śa kṛtva̭stṛtīya-ndvāda̭śākṣarā jaga̭tī jāga̭ta-ntṛtīyasavana-ntṛ̭tīyasavanameva tenā ''pnotyetāgṃ ha vāva sa yajñasya saggsthi̭timuvācā ska̭ndāyāska̭nnagṃ hi ta-dya-dyajñasya saggsthi̭tasya skandatyatho khalvā̭hurgāyatrī vāva prā̭tassavane nātivāda ityana̭tivāduka ena-mbhrātṛ̭vyo bhavati ya evaṃ-ve~da tasmā̭-daṣṭāva̭ṣṭau [-daṣṭāva̭ṣṭau, kṛtvo̭] 21
kṛtvo̭-'bhiṣutya̭-mbrahmavādino̭ vadanti pavitra̭vanto-'nye grahā̭ gṛhyante kimpa̭vitra upāgṃśuriti vākpa̭vitra iti̭ brūyā-dvācaspata̭ye pavasva vājinnityā̭ha vācaivaina̭-mpavayati vṛṣṇo̭ agṃśubhyāmityā̭ha vṛṣṇo hyḙtāvagṃśū yau soma̭sya gabha̭stipūta ityā̭ha gabha̭stinā hyḙna-mpavaya̭ti devo devānā-mpavitra̭masītyā̭ha devo hyḙṣa [hyḙṣaḥ, sa-ndevānā-] 22
sa-ndevānā-mpavitraṃ-ye~ṣā-mbhāgo-'si tebhyastvetyā̭ha yeṣāg hyḙṣa bhāgastebhya̭ ena-ṅgṛhṇāti svā-ṅkṛ̭to-'sītyā̭ha prāṇameva svama̭kṛta madhṷmatīrna iṣa̭skṛdhītyā̭ha sarva̭mevāsmā̭ idagg sva̭dayati viśvebhya-stvendriyebhyo̭ divyebhyaḥ pārthi̭vebhya ityā̭hobhayeṣveva dḙvamanuṣyeṣṷ prāṇā-nda̭dhāti mana̭stvā- [mana̭stvā, aṣṭvityā̭ha] 23
-'ṣṭvityā̭ha mana̭ evāśñṷta urva̭ntari̭kṣa-manvihītyā̭hā-ntarikṣadevatyo̭ hi prāṇa-ssvāhā tvā subhava-ssūryāyetyā̭ha prāṇā vai svabha̭vaso devāsteṣveva parokṣa̭-ñjuhoti devebhya̭stvā marīcipebhya ityā̭hā ''dityasya vai raśmayo̭ devā ma̭rīcipāsteṣā-nta-dbhā̭gadheya-ntāneva tena̭ prīṇāti yadi̭ kāmayḙta varṣṷkaḥ parjanya̭- [parjanyaḥ̭, syāditi] 24
-ssyāditi nīcā hastḙna ni mṛ̭jyā-dvṛṣṭi̭meva ni ya̭cchati yadi̭ kāmayetāva̭rṣuka-ssyādityṷttānena ni mṛ̭jyā-dvṛṣṭi̭mevo-dya̭cchati yadya̭bhicarḙdamu-ñjahyatha̭ tvā hoṣyāmīti̭ brūyādāhṷtimevaina̭-mprephsan. ha̭nti yadi̭ dūre syādā tami̭tostiṣṭhe-tprāṇamevāsyā̭nugatya̭ hanti yadya̭bhicarḙdamuṣya̭- [yadya̭bhicarḙdamuṣya̭, tvā prāṇe] 25
-tvā prāṇe sā̭dayāmīti̭ sādayedasa̭nno vai prāṇaḥ prāṇamevāsya̭ sādayati ṣaḍbhiragṃśubhiḥ̭ pavayati ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtubhi̭revaina̭-mpavayati triḥ pa̭vayati traya̭ ime lokā ebhirevainaṃ̭-lo~kaiḥ pa̭vayati brahmavādino̭ vadanti kasmā-thsatyā-ttrayaḥ̭ paśūnāgṃ hastā̭dānā iti ya-ttrirṷpāgṃ śugṃ hastḙna vigṛhṇāti tasmā-ttrayaḥ̭ paśūnāgṃ hastā̭dānāḥ purṷṣo hastī markaṭaḥ̭ || 26 ||

(mādhya̭dinna - maṣṭāva̭ṣṭā - veṣa - mana̭stvā - parjanyo - 'muṣya - purṷṣo - dve ca̭) (a. 5)
devā vai ya-dyajñe-'kṷrvata tadasṷrā akurvata te devā ṷpāgṃśau yajñagṃ saggsthāpya̭mapaśya-ntamṷpāgṃśau sama̭sthāpaya-nte-'sṷrā vajra̭mudyatya̭ devānabhyā̭yanta te devā bibhya̭ta indramupā̭dhāva-ntānindro-'ntaryāmeṇāntara̭dhatta tada̭ntaryāmasyāntaryāmatvaṃ-ya~da̭ntaryāmo gṛhyate bhrātṛ̭vyāneva ta-dyaja̭māno-'ntardha̭tte 'ntastḙ [-'ntardha̭tte 'ntaste, dadhāmi dyāvā̭pṛthivī] 27
dadhāmi dyāvā̭pṛthivī antaru-rva̭ntari̭kṣa-mityā̭haibhireva lokairyaja̭māno bhrātṛ̭vyānantardha̭tte te devā a̭manyantendro vā idama̭bhūdya-dvayagg sma iti te-'bruva-nmagha̭vannanṷ na ā bhajeti̭ sajoṣā̭ devairava̭raiḥ paraiścetya̭bravīdye caiva devāḥ pare ye cāva̭re tānubhayā̭- [tānubhayāṋ, anvābha̭ja-thsajoṣā̭] 28
-nanvābha̭ja-thsajoṣā̭ devairava̭raiḥ paraiścetyā̭ha ye caiva devāḥ pare ye cāva̭re tānubhayā̭-nanvābha̭ja-tyantaryāme ma̭ghava-nmādayasvetyā̭ha yajñādeva yaja̭māna-nnāntaretyupayāma-gṛ̭hīto 'sītyā̭hāpānasya dhṛtyai yadubhāva̭pavitrau gṛhyeyā̭tā-mprāṇama̭pāno-'nu nyṛ̭cche-tpramāyṷka-ssyā-tpavitra̭vānantaryāmo gṛ̭hyate [gṛ̭hyate, prāṇāpānayo-rvidhṛ̭tyai] 29
prāṇāpānayo-rvidhṛ̭tyai prāṇāpānau vā etau yadṷpāgśvantaryāmau vyāna ṷpāgṃśu sava̭no ya-ṅkāmayḙta pramāyṷka-ssyādityasagg̭ spṛṣṭau tasya̭ sādaye-dvyānenaivāsya̭ prāṇāpānau vi cchi̭natti tāja-kpra mī̭yate ya-ṅkāmayḙta sarvamāyṷriyāditi sagg spṛ̭ṣṭau tasya̭ sādaye-dvyānenaivāsya̭ prāṇāpānau sa-nta̭noti sarvamāyṷreti || 30 ||

(ta - ubhayān - gṛhyate - catṷścatvārigṃśacca) (a. 6)
vāgvā eṣā yadaindravāyavo yadaindravāyavāgrā grahā̭ gṛhyante vāca̭mevānu pra ya̭nti vāyu-ndevā a̭bruvan-thsomagṃ rājā̭nagṃ hanāmeti so-'bravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai mada̭grā eva vo grahā̭ gṛhyāntā iti tasmā̭daindravāyavāgrā grahā̭ gṛhyante tama̭ghnan-thso̭-'pūya-tta-ndevā nopā̭dhṛṣṇuva-nte vāyuma̭bruva-nnima-nnaḥ̭ svadaye- [-nnima-nnaḥ̭ svadaya, iti so-'bravī-] 31
-ti so-'bravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai maddevatyānyeva vaḥ pātrāṇyucyāntā iti tasmānnānādevatyā̭ni santi̭ vāyavyānyucyante tamebhyo vāyurevāsva̭daya-ttasmādya-tpūya̭ti ta-tpra̭vāte vi ṣa̭janti vāyurhi tasya̭ pavayitā sva̭dayitā tasya̭ vigraha̭ṇa-nnāvi̭ndan-thsādi̭tirabravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā atha mayā vi gṛ̭hṇīddhva-mmaddevatyā̭ eva va-ssomā- [va-ssomāḥ, sannā] 32
-ssannā a̭sa-nnityṷpayāmagṛ̭hīto-'sī-tyā̭hā-ditidevatyāstena yāni hi dā̭rumayā̭ṇi pātrāṇyasyai tāni yone-ssambhṷ̄tāni yāni̭ mṛnmayā̭ni sākṣā-ttānyasyai tasmā̭devamā̭ha vāgvai parācya-vyā̭kṛtā-'vada-tte devā indra̭mabruvannimā-nno vācaṃ-vyā~kurviti so-'bravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai mahya̭-ñcaivaiṣa vāyavḙ ca saha gṛ̭hyātā iti tasmā̭daindravāyava-ssaha gṛ̭hyate tāmindro̭ maddhyato̭-'vakramya vyāka̭ro-ttasmā̭diyaṃ-vyā~kṛ̭tā vāgṷdyate tasmā-thsakṛdindrā̭ya maddhyato gṛ̭hyate dvirvāyave dvau hi sa varāvavṛ̭ṇīta || 33 ||

(svadaya - somāḥ - sahā - ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)
mitra-ndevā a̭bruvan-thsomagṃ rājā̭nagṃ hanāmeti so-'bravīnnāhagṃ sarva̭sya vā aha-mmitramasmīti tama̭bruvan. hanā̭maiveti so-'bravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai paya̭saiva me somagg̭ śrīṇanniti tasmā-nmaitrāvaruṇa-mpaya̭sā śrīṇanti tasmā-tpaśavo-'pākrāma-nmitra-ssan krūrama̭kariti̭ krūrami̭va khalu vā eṣa [vā eṣaḥ, karoti ya-ssomḙna] 34
ka̭roti ya-ssomḙna yaja̭te tasmā-tpaśavo-'pa̭ krāmanti yanmaitrāvaruṇa-mpaya̭sā śrīṇāti̭ paśubhi̭reva tanmitragṃ sa̭mardhaya̭ti paśubhiryaja̭māna-mpurā khalu vāvaiva-mmitro̭-'vedapa ma-tkrūra-ñcakruṣaḥ̭ paśavaḥ̭ kramiṣyantīti tasmā̭devama̭vṛṇīta varṷṇa-ndevā a̭bruva-ntvayā-'gṃ̭śabhuvā somagṃ rājā̭nagṃ hanāmeti so-'bravī-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai mahya̭-ñcai- [mahya̭-ñca, evaiṣa mitrāya̭] 35
-vaiṣa mitrāya̭ ca saha gṛ̭hyātā iti tasmānmaitrāvaruṇa-ssaha gṛ̭hyate tasmā-drājñā rājā̭namagṃśabhuvā ghnanti vaiśyḙna vaiśyagṃ̭ śūdreṇa̭ śūdra-nna vā ida-ndivā na nakta̭māsīdavyā̭vṛtta-nte devā mitrāvarṷṇāvabruvannida-nno vivā̭sayatamiti tāva̭brūtāṃ-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahā eka̭ evā-''va-tpūrvo graho̭ gṛhyātā iti tasmā̭daindravāyavaḥ pūrvo̭ maitrāvaruṇā-dgṛ̭hyate prāṇāpānau hyḙtau yadṷpāg-śvantaryāmau mitro-'haraja̭naya-dvarṷṇo rātri-ntato vā idaṃ-vyau~cchadya-nmaitrāvaruṇo gṛhyate vyṷṣṭyai || 36 ||

(eṣa - cai - ndravāyavo - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)
yajñasya śiro-'cchidyata te devā aśvinā̭vabruva-nbhiṣajau vai stha̭ idaṃ-ya~jñasya śiraḥ prati̭ dhattamiti tāva̭brūtāṃ-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai graha̭ eva nāvatrāpi̭ gṛhyatāmiti tābhyā̭-metamāśvina-ma̭gṛhṇa-ntato vai tau yajñasya śiraḥ pratya̭dhattāṃ-ya~dāśvino gṛhyatḙ yajñasya niṣkṛ̭tyai tau devā a̭bruvannapṷ̄tau vā imau ma̭nuṣyacarau [ ] 37
bhiṣajāviti tasmā-dbrāhmaṇena̭ bheṣaja-nna kārya̭mapṷ̄to hye(1)ṣo̭ 'meddhyo yo bhiṣaktau ba̭hiṣpavamānena̭ pavayitvā tābhyā̭-metamāśvina-ma̭gṛhṇa-ntasmā-dbahiṣpavamāne stuta āśvino gṛ̭hyate tasmā̭devaṃ-vi~duṣā̭ bahiṣpavamāna ṷpasadyaḥ̭ pavitraṃ-vai~ ba̭hiṣpavamāna ātmāna̭meva pa̭vayate tayo-'stredhā bhaiṣa̭jyaṃ-vi~ nya̭dadhuragnau tṛtī̭yamaphsu tṛtī̭ya-mbrāhmaṇe tṛtī̭ya-ntasmā̭dudapātra- [tṛtī̭ya-ntasmā̭dudapātram, upanidhāya̭] 38
-mṷpanidhāya̭ brāhmaṇa-nda̭kṣiṇato niṣādya̭ bheṣaja-ṅkṷryā-dyāva̭deva bhḙṣaja-ntena̭ karoti samardhṷkamasya kṛta-mbha̭vati brahmavādino̭ vadanti kasmā-thsatyādeka̭pātrā dvidevatyā̭ gṛhyante dvipātrā̭ hūyanta iti yadeka̭pātrā gṛhyante tasmādeko-'ntarataḥ prāṇo dvipātrā̭ hūyante tasmā-ddvaudvaṷ bahiṣṭā-tprāṇāḥ prāṇā vā ete ya-ddvi̭devatyāḥ paśava iḍā yadiḍā-mpūrvā-ndvidevatyebhya upahvayḙta [ ] 39
paśubhiḥ̭ prāṇānantarda̭dhīta pramāyṷka-ssyā-ddvidevatyā-nbhakṣayitveḍāmupa̭ hvayate prāṇānevā-''tma-ndhitvā paśūnupa̭ hvayate vāgvā aindravāyavaścakṣṷ-rmaitrāvaruṇa-śśrotra̭māśvinaḥ purastā̭daindravāyava-mbha̭kṣayati tasmā-tpurastā-dvācā va̭dati purastānmaitrāvaruṇa-ntasmā-tpurastāccakṣṷṣā paśyati sarvataḥ̭ parihāra̭māśvina-ntasmā-thsarvata-śśrotrḙṇa śṛṇoti prāṇā vā ete ya-ddvi̭devatyā̭ [ya-ddvi̭devatyāḥ, ari̭ktāni] 40
ari̭ktāni pātrā̭ṇi sādayati tasmādari̭ktā antarataḥ prāṇā yataḥ khalu vai yajñasya vita̭tasya na kriyate tadanṷ yajñagṃ rakṣāgsyava̭ caranti yadari̭ktāni pātrā̭ṇi sādaya̭ti kriyamā̭ṇameva ta-dyajñasya̭ śaye rakṣa̭sā -mana̭nvavacārāya dakṣi̭ṇasya havirdhānasyotta̭rasyāṃ-va~rtanyāgṃ sā̭dayati vācyḙva vāca̭-ndadhātyā tṛ̭tīyasavanā-tpari̭ śere yajñasya santa̭tyai || 41 ||

(manuṣyacarā - vṷdapātra - mṷpahvayḙta - dvidevatyāḥ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
bṛhaspati̭rdevānā-mpurohi̭ta āsī-cchaṇḍāmarkā-vasṷrāṇā-mbrahma̭ṇ vanto devā āsa-nbrahma̭ṇ vanto-'sṷrāste(1) 'nyo-'nya-nnāśa̭knuva-nnabhibha̭vitu-nte devā-śśaṇḍāmarkā-vupā̭mantrayanta tā va̭brūtāṃ-va~raṃ̭-vṛ~ṇāvahai grahā̭veva nāvatrāpi̭ gṛhyetāmiti tābhyā̭metau śukrāmanthinā̭-vagṛhṇa-ntato̭ devā abha̭va-nparā-'sṷrā yasyaivaṃ-vi~duṣaḥ̭ śukrāmanthinaṷ gṛhyete bhava̭tyātmanā parā- [parā, asya bhrātṛ̭vyo] 42
-'sya bhrātṛ̭vyo bhavati tau devā a̭panudyā-''tmana indrā̭yājuhavu-rapa̭nuttau śaṇḍāmarkaṷ sahāmuneti̭ brūyādya-ndviṣyādyameva dveṣṭi tenai̭nau sahāpa̭ nudate sa pra̭thama-ssaṅkṛ̭ti-rviśvakarmetyevainā̭-vātmana indrā̭yā-juhavurindro hyḙtāni̭ rūpāṇi kari̭kradaca̭radasau vā ā̭ditya-śśukraścandramā̭ manthya̭pi-gṛhya prāñcau ni- [prāñcau niḥ, krāmata-stasmā-] 43
-ṣkrā̭mata-stasmā-tprāñcau yantau na pa̭śyanti pratyañcā̭vāvṛtya̭ juhutastasmā-tpratyañcau yantaṷ paśyanti cakṣṷṣī vā ete yajñasya yacchukrāmanthinau nāsi̭kottaravedirabhitaḥ̭ parikramya̭ juhutastasmā̭dabhito nāsi̭kā-ñcakṣṷṣī tasmānnāsi̭kayā cakṣṷṣī vidhṛ̭te sarvataḥ pari̭ krāmato rakṣa̭sāmapa̭hatyai devā vai yāḥ prācīrāhṷtīrajṷhavurye purastādasṷrā āsa-ntāgstābhiḥ prā- [āsa-ntāgstābhiḥ pra, anudanta yāḥ] 44
-ṇṷdanta yāḥ pratīcīrye paścādasṷrā āsa-ntāgstābhirapā̭nudanta prācī̭ranyā āhṷtayo hūyante pratyañcaṷ śukrāmanthinaṷ paścāccaiva purastācca yaja̭māno bhrātṛ̭vyā-npra ṇṷdate tasmā-tparā̭cīḥ prajāḥ pra vī̭yante pratīcīrjāyante śukrāmanthinau vā anṷ prajāḥ pra jā̭yante-'ttrīścādyāśca suvīrāḥ prajāḥ pra̭janaya-nparī̭hi śukra-śśukraśo̭ciṣā [śukra-śśukraśo̭ciṣā, suprajāḥ prajāḥ] 45
suprajāḥ prajāḥ pra̭janaya-nparī̭hi manthī manthiśo̭ciṣetyā̭haitā vai suvīrā yā attrīretā-ssṷprajā yā ādyā̭ ya evaṃ-ve~dātrya̭sya prajā jā̭yate nā-''dyā prajāpa̭terakṣya̭śvaya-tta-tparā̭-''pata-tta-dvika̭ṅkata-mprāvi̭śa-tta-dvika̭ṅkate nāra̭mata ta-dyava-mprāvi̭śa-tta-dyavḙ-'ramata ta-dyava̭sya- [ta-dyava̭sya, yavatvaṃ-ya~-dvaika̭ṅkata-] 46
yavatvaṃ-ya~-dvaika̭ṅkata-mmanthipātra-mbhava̭ti saktṷbhi-śśrīṇāti̭ prajāpa̭tereva taccakṣu-ssa-mbha̭rati brahmavādino̭ vadanti kasmā-thsatyānma̭nthipātragṃ sado nāśñṷta ityārtapātragṃ hīti̭ brūyā-dyada̭śñuvītāndho-'ddhvaryu-ssyādārtimārcche-ttasmānnāśñṷte || 47 ||

(ātmanā parā - ni - ṣpra - śukraśo̭ciṣā - yava̭sya - saptatrigṃ̭śacca) (a. 10)
devā vai ya-dyajñe-'kṷrvata tadasṷrā akurvata te devā āgrayaṇāgrā-ngrahā̭napaśya-ntāna̭gṛhṇata tato vai te-'gra-mparyā̭yan. yasyaivaṃ-vi~duṣa̭ āgrayaṇāgrā grahā̭ gṛhyante-'gra̭meva sa̭mānānā-mparyḙti rugṇava̭tyarcā bhrātṛ̭vyavato gṛhṇīyā-dbhrātṛ̭vyasyaiva ruktvā-'gragṃ̭ samānānā-mparyḙti ye dḙvā divyekā̭daśa sthetyā̭hai- [sthetyā̭ha, etāva̭tīrvai] 48
-tāva̭tīrvai devatāstābhya̭ evainagṃ sarvābhyo gṛhṇātyeṣa te yoni rviśvebhyastvā devebhya ityā̭ha vaiśvadevo hyḙṣa devata̭yā vāgvai devebhyo-'pākrāma-dyajñāyāti̭ṣṭhamānā te devā vācyapa̭krāntāyā-ntūṣṇī-ṅgrahā̭nagṛhṇata sāma̭nyata vāgantarya̭nti vai meti sā-''gra̭yaṇa-mpratyāga̭ccha-ttadāgrayaṇasyā-''grayaṇatva- [-''grayaṇatvam, tasmā̭dāgrayaṇe] 49
-ntasmā̭dāgrayaṇe vāgvi sṛ̭jyate ya-ttūṣṇī-mpūrve grahā̭ gṛhyante yathāthsārīya̭ti ma ākha iya̭ti nāpa̭ rāthsyā-mītyṷpāvasṛjatyevameva tada̭ddhvaryurāgrayaṇa-ṅgṛ̭hītvā yajñamārabhya vācaṃ-vi~ sṛ̭jate trirhi-ṅka̭rotyudgātṝ-neva ta-dvṛ̭ṇīte prajāpa̭tirvā eṣa yadāgrayaṇo yadāgrayaṇa-ṅgṛ̭hītvā hi̭-ṅkaroti̭ prajāpa̭tireva [ ] 50
ta-tprajā abhi ji̭ghrati tasmā-dvathsa-ñjāta-ṅgaurabhi ji̭ghratyātmā vā eṣa yajñasya yadāgrayaṇa-ssava̭nesavane-'bhi gṛ̭hṇātyātmanneva yajñagṃ sa-nta̭notyupari̭ṣṭādā na̭yati reta̭ eva ta-dda̭dhātyadhastādupa̭ gṛhṇāti pra ja̭nayatyeva tadbra̭hmavādino̭ vadanti kasmā-thsatyā-dgā̭yatrī kani̭ṣṭhā chanda̭sāgṃ satī sarvā̭ṇi sava̭nāni vahatītyeṣa vai gā̭yatriyai vathso yadāgrayaṇastameva tada̭bhinivartagṃ sarvā̭ṇi sava̭nāni vahati tasmā-dvathsamapākṛ̭ta-ṅgaurabhi ni va̭rtate || 51 ||