Lord Narayana

మహానారాయణ ఉపనిషద్

(Mahanarayana Upanishad in Telugu)

From Taittiriya Aranyaka

Also known as taittiriya aranyaka caturthah prasnah

The Mahanarayana Upanishad, found within the tenth book of the Taittiriya Aranyaka, is a profound text dedicated to Lord Narayana, the supreme Brahman. It emphasizes the omnipresence of the Divine within the human heart and the cosmos. Rich in Vedic hymns, including the famous Narayana Suktam, the text provides a comprehensive guide to meditation, sacrifice, and the realization of ultimate truth. Chanting this Upanishad is believed to purify the mind, bestow inner peace, grant spiritual liberation, and align the seeker with the cosmic rhythm of the universe, ultimately leading to the experience of eternal bliss.

#of 470
తైత్తిరీయ అరణ్యక - చతుర్థః ప్రశ్నః
ఓం సహ నా వవతు । సహ నౌ భునక్తు ।
సహ వీర్య-ఙ్కరవావహై । తేజస్వినా వధీతమస్తు మా విద్విషావహై ॥
ఓం శాన్తి-శ్శాన్తి-శ్శాన్తిః ॥
అమ్భస్యపారే (4.1)
అమ్భస్య పారే భువనస్య మద్ధ్యే నాకస్య పృష్ఠే మహతో మహీయాన్ ।
శుక్రేణ జ్యోతీగ్ంషి సమనుప్రవిష్టః ప్రజాపతిశ్చరతి గర్భే అన్తః ।
యస్మిన్నిదగ్ం సఞ్చ విచైతి సర్వం-యఁస్మి-న్దేవా అధి విశ్వే నిషేదుః ।
తదేవ భూత-న్తదు భవ్యమా ఇద-న్తదక్షరే పరమే వ్యోమన్న్ ।
యేనా వృత-ఙ్ఖఞ్చ దివ-మ్మహీఞ్చ యేనాదిత్య-స్తపతి తేజసా భ్రాజసా చ ।
యమన్త-స్సముద్రే కవయో వయన్తి యదక్షరే పరమే ప్రజాః ।
యతః ప్రసూతా జగతః ప్రసూతీ తోయేన జీవాన్ వ్యచసర్జ (వ్యససర్జ) భూమ్యామ్ ।
యదోషధీభిః పురుషా-న్పశూగ్శ్చ వివేశ భూతాని చరాచరాణి ।
అతః పర-న్నాన్య-దణీయసహి పరా-త్పరం-యఁ-న్మహతో మహాన్తమ్ ।
యదేక-మవ్యక్త-మనన్తరూపం-విఁశ్వ-మ్పురాణ-న్తమసః పరస్తాత్ ॥ 1.5 (తై. అర. 6.1.1)
తదేవర్త-న్తదు సత్యమాహు-స్తదేవ బ్రహ్మ పరమ-ఙ్కవీనామ్ ।
ఇష్టాపూర్త-మ్బహుధా జాత-ఞ్జాయమానం-విఁశ్వ-మ్బిభర్తి భువనస్య నాభిః ।
తదేవాగ్ని-స్తద్వాయు-స్తథ్సూర్యస్తదు చన్ద్రమాః ।
తదేవ శుక్రమమృత-న్తద్బ్రహ్మ తదాప-స్స ప్రజాపతిః ।
సర్వే నిమేషా జజ్ఞిరే విద్యుతః పురుషాదధి ।
కలా ముహూర్తాః కాష్ఠాశ్చాహో-రాత్రాశ్చ సర్వశః ।
అర్ధమాసా మాసా ఋతవః సంవఁథ్సరశ్చ కల్పన్తామ్ ।
స ఆపః ప్రదుఘే ఉభే ఇమే అన్తరిక్ష-మథో సువః ।
నైన-మూర్ధ్వ-న్న తిర్య-ఞ్చ న మద్ధ్యే పరిజగ్రభత్ ।
న తస్యేశే కశ్చన తస్య నామ మహద్యశః ॥ 1.10 (తై. అర. 6.1.2)
న సదృంశే తిష్ఠతి రూపమస్య న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చనైనమ్ ।
హృదా మనీషా మనసా-ఽభి క్లృప్తో య ఏనం-విఁదు-రమృతాస్తే భవన్తి ।
అద్భ్య-స్సమ్భూతో హిరణ్యగర్భ ఇత్యష్టౌ ।
ఏష హి దేవః ప్రదిశో-ఽను సర్వాః పూర్వో హి జాత-స్స ఉ గర్భే అన్తః ।
స విజాయమాన-స్సజనిష్యమాణః ప్రత్యం-ముఖా స్తిష్ఠతి విశ్వతోముఖః ।
విశ్వతశ్చ-క్షురుత విశ్వతో ముఖో విశ్వతో హస్త ఉత విశ్వతస్పాత్ ।
స-మ్బాహుభ్యా-న్నమతి స-మ్పతత్రై-ర్ద్యావా పృథివీ జనయ-న్దేవ ఏకః ।
వేనస్త-త్పశ్యన్. విశ్వా భువనాని విద్వాన్. యత్ర విశ్వ-మ్భవత్యేక-నీలమ్ ।
యస్మిన్నిదగ్ం సఞ్చ విచైకగ్ం స ఓతః ప్రోతశ్చ విభుః ప్రజాసు ।
ప్రతద్వోచే అమృతన్ను విద్వా-న్గన్ధర్వో నామ నిహిత-ఙ్గుహాసు ॥ 1.15 (తై. అర. 6.1.3)
త్రీణి పదా నిహితా గుహాసు యస్తద్వేద సవితుః పితా-ఽసత్ ।
స నో బన్ధు-ర్జనితా స విధాతా ధామాని వేద భువనాని విశ్వా ।
యత్ర దేవా అమృతమాన-శానాస్తృతీయే ధామాన్య-భ్యైరయన్త ।
పరి ద్యావాపృథివీ యన్తి సద్యః పరి లోకా-న్పరి దిశః పరి సువః ।
ఋతస్య తన్తుం-విఁతతం-విఁచృత్య తదపశ్య-త్తదభవ-త్ప్రజాసు ।
పరీత్య లోకా-న్పరీత్య భూతాని పరీత్య సర్వాః ప్రదిశో దిశశ్చ ।
ప్రజాపతిః ప్రథమజా ఋతస్యాత్మనా-ఽఽత్మాన-మభి-సమ్బభూవ ।
సదసస్పతి-మద్భుత-మ్ప్రియమిన్ద్రస్య కామ్యమ్ ।
సని-మ్మేధా మయాసిషమ్ ।
ఉద్దీప్యస్వ జాతవేదో ఽపఘ్నన్నిర్-ఋతి-మ్మమ ॥ 1.19 (తై. అర. 6.1.4)
పశూగ్శ్చ మహ్యమావహ జీవనఞ్చ దిశో దిశ ।
మానో హిగ్ంసీ జ్జాతవేదో గామశ్వ-మ్పురుష-ఞ్జగత్ ।
అబిభ్రదగ్న ఆగహి శ్రియా మా పరిపాతయ ॥ 1.21 (తై. అర. 6.1.5)
గాయత్రీ మన్త్రాః (4.2)
పురుషస్య విద్మ సహస్రాక్షస్య మహాదేవస్య ధీమహి । తన్నో రుద్రః ప్రచోదయాత్ ॥
తత్పురుషాయ విద్మహే మహాదేవాయ ధీమహి । తన్నో రుద్రః ప్రచోదయాత్ ॥
తత్పురుషాయ విద్మహే వక్రతుణ్డాయ ధీమహి । తన్నో దన్తిః ప్రచోదయాత్ ॥
తత్పురుషాయ విద్మహే చక్రతుణ్డాయ ధీమహి । తన్నో నన్దిః ప్రచోదయాత్ ॥
తత్పురుషాయ విద్మహే మహాసేనాయ ధీమహి । తన్నః షణ్ముఖః ప్రచోదయాత్ ॥
తత్పురుషాయ విద్మహే సువర్ణపక్షాయ ధీమహి । తన్నో గరుడః ప్రచోదయాత్ ॥
వేదాత్మనాయ విద్మహే హిరణ్యగర్భాయ ధీమహి । తన్నో బ్రహ్మ ప్రచోదయాత్ ॥
నారాయణాయ విద్మహే వాసుదేవాయ ధీమహి । తన్నో విష్ణుః ప్రచోదయాత్ ॥
వజ్రనఖాయ విద్మహే తీక్ష్ణ-దగ్గ్ష్ట్రాయ ధీమహి । తన్నో నారసిగ్ంహః ప్రచోదయాత్ ॥
భాస్కరాయ విద్మహే మహద్ద్యుతికరాయ ధీమహి । తన్నో ఆదిత్యః ప్రచోదయాత్ ॥
వైశ్వానరాయ విద్మహే లాలీలాయ ధీమహి । తన్నో అగ్నిః ప్రచోదయాత్ ॥
కాత్యాయనాయ విద్మహే కన్యకుమారి ధీమహి । తన్నో దుర్గిః ప్రచోదయాత్ ॥ 1.33 (తై. అర. 6.1.5-7)
దూర్వా సూక్తం (4.3)
సహస్రపరమా దేవీ శతమూలా శతాఙ్కురా ।
సర్వగ్ం హరతు మే పాప-న్దూర్వా దుఃస్వప్న నాశనీ ।
కాణ్డా-త్కాణ్డా-త్ప్రరోహన్తీ పరుషః పరుషః పరి ।
ఏవా నో దూర్వే ప్రతను సహస్రేణ శతేన చ ।
యా శతేన ప్రతనోషి సహస్రేణ విరోహసి ।
తస్యాస్తే దేవీష్టకే విధేమ హవిషా వయమ్ ।
అశ్వక్రాన్తే రథక్రాన్తే విష్ణుక్రాన్తే వసున్ధరా ।
శిరసా ధారయిష్యామి రక్షస్వ మా-మ్పదే పదే ॥ 1.37 (తై. అర. 6.1.8)
మృత్తికా సూక్తమ్ (4.4)
భూమి-ర్ధేను-ర్ధరణీ లోకధారిణీ ।
ఉధృతా-ఽసి వరాహేణ కృష్ణేన శత బాహునా ।
మృత్తికే హన మే పాపం-యఁన్మయా దుష్కృత-ఙ్కృతమ్ ।
మృత్తికే బ్రహ్మదత్తా-ఽసి కాశ్యపేనాభిమన్త్రితా ।
మృత్తికే దేహి మే పుష్టి-న్త్వయి సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠితమ్ ॥ 1.39
మృత్తికే ప్రతిష్ఠితే సర్వ-న్తన్మే నిర్ణుద మృత్తికే ।
తయా హతేన పాపేన గచ్ఛామి పరమా-ఙ్గతిమ్ ॥ 1.40 (తై. అర. 6.1.9)
శత్రుజయ మన్త్రాః (4.5)
యత ఇన్ద్ర భయామహే తతో నో అభయ-ఙ్కృధి ।
మఘవన్ ఛగ్ధి తవ తన్న ఊతయే విద్విషో విమృధో జహి ।
స్వస్తిదా విశస్పతి-ర్వృత్రహా విమృధో వశీ ।
వృషేన్ద్రః పుర ఏతు న-స్స్వస్తిదా అభయఙ్కరః ।
స్వస్తి న ఇన్ద్రో వృద్ధశ్రవా-స్స్వస్తి నః పూషా విశ్వవేదాః ।
స్వస్తి నస్తార్క్ష్యో అరిష్టనేమి-స్స్వస్తి నో బృహస్పతి-ర్దధాతు ।
ఆపాన్త-మన్యుస్తృపలప్రభర్మా ధుని-శ్శిమీవాం-ఛరుమాగ్ం ఋజీషీ ।
సోమో విశ్వాన్యతసా వనాని నార్వాగిన్ద్ర-మ్ప్రతిమానాని దేభుః ॥ 1.44
బ్రహ్మ జజ్ఞాన-మ్ప్రథమ-మ్పురస్తా-ద్విసీమత-స్సురుచో వేన ఆవః ।
స బుధ్నియా ఉపమా అస్య విష్ఠా-స్సతశ్చ యోని-మసతశ్చ వివః ।
స్యోనా పృథివి భవా నృక్షరా నివేశనీ । యచ్ఛా న-శ్శర్మ సప్రథాః ।
గన్ధద్వారా-న్దురాధర్షా-న్నిత్యపుష్టా-ఙ్కరీషిణీమ్ ।
ఈశ్వరీగ్ం సర్వభూతానా-న్తామిహోపహ్వయే శ్రియమ్ ।
శ్రీర్మే భజతు । అలక్ష్మీర్మే నశ్యతు ।
విష్ణుముఖా వై దేవా-శ్ఛన్దో-భిరిమాంల్లోఁకా-ననపజయ్య-మభ్యజయన్న్ ।
మహాగ్ం ఇన్ద్రో వజ్రబాహు-ష్షోడశీ శర్మ యచ్ఛతు ॥ 1.48 (తై. అర. 6.1.10)
స్వస్తి నో మఘవా కరోతు హన్తు పాప్మానం-యోఁ-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి ।
సోమానగ్గ్ స్వరణ-ఙ్కృణుహి బ్రహ్మణస్పతే ।
కక్షీవన్తం-యఁ ఔశిజమ్ ।
శరీరం-యఁజ్ఞశమల-ఙ్కుసీద-న్తస్మి-న్థ్సీదతు యో-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి ।
చరణ-మ్పవిత్రం-విఁతత-మ్పురాణం-యేఁన పూత-స్తరతి దుష్కృతాని ।
తేన పవిత్రేణ శుద్ధేన పూతా అతి పాప్మాన-మరాతి-న్తరేమ ।
సజోషా ఇన్ద్ర సగణో మరుద్భి-స్సోమ-మ్పిబ వృత్రహఞ్ఛూర విద్వాన్ ।
జహి శత్రూగ్ం రప మృధో నుదస్వాథాభయ-ఙ్కృణుహి విశ్వతో నః ।
సుమిత్రా న ఆప ఓషధయ-స్సన్తు దుర్మిత్రాస్తస్మై భూయాసు-ర్యా-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి యఞ్చ వయ-న్ద్విష్మః । 1.53 (తై. అర. 6.1.11)
ఆపో హిష్ఠా మయో భువస్తా న ఊర్జే దధాతన ।
మహేరణాయ చక్షసే ।
యో వః శివతమో రస-స్తస్య భాజయతే హ నః ।
ఉశతీ-రివ మాతరః ।
తస్మా అరఙ్గమామవో యస్య క్షయాయ జిన్వథ ।
ఆపో జనయథా చ నః ॥ 1.54 (తై. అర. 6.1.12)
అఘమర్షణ సూక్తమ్ (4.6)
హిరణ్యశృఙ్గం-వఁరుణ-మ్ప్రపద్యే తీర్థ-మ్మే దేహి యాచితః ।
యన్మయా భుక్త-మసాధూనా-మ్పాపేభ్యశ్చ ప్రతిగ్రహః ।
యన్మే మనసా వాచా కర్మణా వా దుష్కృత-ఙ్కృతమ్ ।
తన్న ఇన్ద్రో వరుణో బృహస్పతిః సవితా చ పునన్తు పునః పునః ।
నమో-ఽగ్నయే-ఽఫ్సుమతే నమ ఇన్ద్రాయ నమో వరుణాయ నమో వారుణ్యై నమో-ఽద్భ్యః ॥ 1.57
యదపా-ఙ్క్రూరం-యఁదమేద్ధ్యం-యఁదశాన్త-న్తదపగచ్ఛతాత్ ।
అత్యాశనా-దతీపానా-ద్యచ్చ ఉగ్రా-త్ప్రతిగ్రహాత్ ।
తన్నో వరుణో రాజా పాణినా హ్యవమర్శతు ।
సో-ఽహమపాపో విరజో నిర్ముక్తో ముక్తకిల్బిషః ।
నాకస్య పృష్ఠమారుహ్య గచ్ఛే-ద్బ్రహ్మసలోకతామ్ ।
యశ్చాఫ్సు వరుణ-స్స పునాత్వఘమర్షణః ।
ఇమ-మ్మే గఙ్గే యమునే సరస్వతి శుతుద్రి స్తోమగ్ం సచతా పరుష్ణియా ।
అసిక్నియా మరుద్వృధే వితస్తయా-ఽఽర్జీకీయే శృణుహ్యా సుషోమయా ।
ఋతఞ్చ సత్యఞ్చా-భీద్ధా త్తపసో-ఽద్ధ్యజాయత ।
తతో రాత్రి-రజాయత తతః సముద్రో అర్ణవః ॥ 1.63 (తై. అర. 6.1.13)
సముద్రా-దర్ణవా-దధి సంవఁథ్సరో అజాయత ।
అహోరాత్రాణి విదధ-ద్(మిదధద్) విశ్వస్య మిషతో వశీ ।
ఊర్యాచన్ద్రమసౌ ధాతా యథా పూర్వ మకల్పయత్ ।
దివఞ్చ పృథివీ-ఞ్చాన్తరిక్ష మథో సువః ।
య-త్పృథివ్యాగ్ం రజస్స్వ మాన్తరిక్షే విరోదసీ ।
ఇమాగ్ స్తదాపో వరుణః పునాత్వఘమర్షణః ।
పునన్తు వసవః పునాతు వరుణః పునాత్వఘమర్షణః ।
ఏష భూతస్య మద్ధ్యే భువనస్య గోప్తా ।
ఏష పుణ్యకృతాం-లోఁకానేష మృత్యోర్-హిరణ్మయమ్ ।
ద్యావాపృథివ్యోర్-హిరణ్మయగ్ం సగ్గ్శ్రితగ్ం సువః । 1.66 (తై. అర. 6.1.14)
స న-స్సువ-స్సగ్ం శిశాధి ।
ఆర్ద్ర-ఞ్జ్వలతి జ్యోతి-రహమస్మి ।
జ్యోతి-ర్జ్వలతి బ్రహ్మాహమస్మి ।
యో-ఽహమస్మి బ్రహ్మాహమస్మి ।
అహమస్మి బ్రహ్మాహమస్మి ।
అహమేవాహ-మ్మా-ఞ్జుహోమి స్వాహా ।
అకార్య-కార్యవ కీర్ణీ స్తేనో భ్రూణహా గురుతల్పగః ।
వరుణో-ఽపామఘమర్షణ-స్తస్మా-త్పాపా-త్ప్రముచ్యతే ।
రజోభూమిస్త్వమాగ్ం రోదయస్వ ప్రవదన్తి ధీరాః ।
ఆక్రాన్-థ్సముద్రః ప్రథమే విధర్మ-ఞ్జనయ-న్ప్రజా భువనస్య రాజా ।
వృషా పవిత్రే అధిసానో అవ్యే బృహ-థ్సోమో వావృధే సువాన ఇన్దుః ॥ 1.70
(పురస్తా--ద్యశో - గుహాసు - మమ - చక్రతుణ్డాయ ధీమహి - తీక్షదగ్గ్ష్ఠ్రాయ ధీమహి - పరి - ప్రతిష్ఠితం - దేభు--ర్ యచ్ఛతు - దధాతనా- ద్భ్యో - ఽర్ణవః - సువో - రాజైక-ఞ్చ) (ఆ1)
దుర్గా సూక్తమ్ (4.7)
జాతవేదసే సునవామ సోమ-మరాతీయతో నిదహాతి వేదః ।
స నః పర్షదతి దుర్గాణి విశ్వా నావేవ సిన్ధు-న్దురితా-ఽత్యగ్నిః ।
తామగ్నివర్ణా-న్తపసా జ్వలన్తీం-వైఁరోచనీ-ఙ్కర్మఫలేషు జుష్టామ్ ।
దుర్గా-న్దేవీగ్ం శరణమహ-మ్ప్రపద్యే సుతరసి తరసే నమః ।
అగ్నే త్వ-మ్పారయా నవ్యో అస్మాన్-థ్స్వస్తి-భిరతి దుర్గాణి విశ్వా ।
పూశ్చ పృథ్వీ బహులా న ఉర్వీ భవా తోకాయ తనయాయ శంయోఁః ।
విశ్వాని నో దుర్గహా జాతవేద-స్సిన్ధు-న్న నావా దురితా-ఽతిపర్షి ।
అగ్నే అత్రివ-న్మనసా గృణానో-ఽస్మాక-మ్బోద్ధ్యవితా తనూనామ్ ।
పృతనాజితగ్ం సహమాన-ముగ్రమగ్నిగ్ం హువేమ పరమా-థ్సధస్థాత్ ।
స నః పర్షదతి దుర్గాణి విశ్వా క్షామద్దేవో అతి దురితా-ఽత్యగ్నిః ।
ప్రత్నోషి-కమీడ్యో అద్ధ్వరేషు సనాచ్చ హోతా నవ్యశ్చ సథ్సి ।
స్వాఞ్చాగ్నే తనువ-మ్పిప్రయస్వాస్మభ్యఞ్చ సౌభగమాయజస్వ ।
గోభి-ర్జుష్టమయుజో నిషిక్త-న్తవేన్ద్ర విష్ణో-రనుసఞ్చరేమ ।
నాకస్య పృష్ఠమభి సంవఁసానో వైష్ణవీం-లోఁక ఇహ మాదయన్తామ్ ॥ 2.7 (దురితా-ఽత్యగ్నిశ్చత్వారి చ) (తై. అర. 6.2.1)
[ ఓ-ఙ్కాత్యాయనాయ విద్మహే కన్యకుమారి ధీమహి । తన్నో దుర్గిః ప్రచోదయాత్ ॥ ]
వ్యాహృతి హోమ మన్త్రాః (4.8)
భూ-రన్న-మగ్నయే పృథివ్యై స్వాహా, భువో-ఽన్నం-వాఁయవే-ఽన్తరిక్షాయ స్వాహా, సువరన్న-మాదిత్యాయ దివే స్వాహా, భూర్భువస్సువ-రన్న-ఞ్చన్ద్రమసే దిగ్భ్య-స్స్వాహా, నమో దేవేభ్యః స్వధా పితృభ్యో భూర్భువస్సువ-రన్నమోమ్ ॥ 3.1 (తై. అర. 6.3.1)
భూ-రగ్నయే పృథివ్యై స్వాహా, భువో వాయవే-ఽన్తరిక్షాయ స్వాహా ,
సువరాదిత్యాయ దివే స్వాహా, భూ-ర్భువస్సువ-శ్చన్ద్రమసే దిగ్భ్య-స్స్వాహా,
నమో దేవేభ్యః స్వధా పితృభ్యో భూర్భువస్సువ-రగ్న ఓమ్ ॥ 4.1
భూ-రగ్నయే చ పృథివ్యై చ మహతే చ స్వాహా,
భువో వాయవే చాన్తరిక్షాయ చ మహతే చ స్వాహా,
సువరాదిత్యాయ చ దివే చ మహతే చ స్వాహా,
భూ-ర్భువస్సువ-శ్చన్ద్రమసే చ నక్షత్రేభ్యశ్చ దిగ్భ్యశ్చ మహతే చ స్వాహా,
నమో దేవేభ్యః స్వధా పితృభ్యో భూర్భువస్సువ-ర్మహరోమ్ ॥ 5.1 (తై. అర. 6.4.1)
జ్ఞానప్రాప్త్యర్థా హోమమన్త్రాః (4.9)
పాహి నో అగ్న ఏనసే స్వాహా ।
పాహి నో విశ్వవేదసే స్వాహా ।
యజ్ఞ-మ్పాహి విభావసో స్వాహా ।
సర్వ-మ్పాహి శతక్రతో స్వాహా ॥ 6.1 (తై. అర. 6.7.1)
పాహి నో అగ్న ఏకయా ।
పాహ్యుత ద్వితీయయా ।
పాహ్యూర్జ-న్తృతీయయా ।
పాహి గీర్భి-శ్చతసృభి-ర్వసో స్వాహా ॥ 7.1 (తై. అర. 6.6.1)
వేదావిస్మరణాయ జపమన్త్రాః (4.10)
య-శ్ఛన్దసా-మృషభో విశ్వరూప-శ్ఛన్దోభ్య-శ్ఛన్దాగ్స్యా వివేశ ।
సచాగ్ం శిక్యః పురో వాచోపనిష-దిన్ద్రో జ్యేష్ఠ ఇన్ద్రియాయ ఋషిభ్యో నమో దేవేభ్యః స్వధా పితృభ్యో భూర్భువస్సువ-శ్ఛన్ద ఓమ్ ॥ 8.1 (తై. అర. 6.8.1)
నమో బ్రహ్మణే ధారణ-మ్మే అస్త్వ-నిరాకరణం-ధారయితా భూయాస-ఙ్కర్ణయో-శ్శ్రుత-మ్మాచ్యోఢ్వ-మ్మమాముష్య ఓమ్ ॥ 9.1 (తై. అర. 6.9.1)
తపః ప్రశంసా (4.11)
ఋత-న్తపః సత్య-న్తపః శ్రుత-న్తపః శాన్త-న్తపో దమ స్తప-శ్శమస్తపో దాన-న్తపో యజ్ఞ-న్తపో భూర్భువస్సువ-ర్బ్రహ్మై-తదుపాస్యై-తత్తపః ॥ 10.1 (తై. అర. 6.10.1)
విహితాచరణ ప్రశంసా నిషిద్ధాచరణ నిన్దా చ (4.12)
యథా వృక్షస్య సపుంష్పితస్య దూరా-ద్గన్ధో వాత్యేవ-మ్పుణ్యస్య కర్మణో దూరా-ద్గన్ధో వాతి యథా-ఽసిధారా-ఙ్కర్తే-ఽవహితా-మవక్రామే యద్యువే యువే హవా విహ్వయిష్యామి కర్త-మ్పతిష్యామీత్యేవ-మమృతా-దాత్మాన-ఞ్జుగుఫ్సేత్ ॥ 11.1 (తై. అర. 6.11.1)
దహర విద్యా (4.13)
అణో-రణీయా-న్మహతో మహీయా-నాత్మా గుహాయా-న్నిహితో-ఽస్య జన్తోః ।
తమక్రతు-మ్పశ్యతి వీతశోకో ధాతుః ప్రసాదా-న్మహిమానమీశమ్ ।
సప్త ప్రాణాః ప్రభవన్తి తస్మా-థ్సప్తార్చిషః సమిధః సప్త జిహ్వాః ।
సప్త ఇమే లోకా యేషు చరన్తి ప్రాణా గుహాశయా-న్నిహితా-స్సప్త సప్త ।
అతః సముద్రా గిరయశ్చ సర్వే-ఽస్మా-థ్స్యన్దన్తే సిన్ధవ-స్సర్వరూపాః ।
అతశ్చ విశ్వా ఓషధయో రసాచ్చ యేనైష భూత-స్తిష్ఠత్యన్తరాత్మా ।
బ్రహ్మా దేవానా-మ్పదవీః కవీనా-మృషి-ర్విప్రాణా-మ్మహిషో మృగాణామ్ ।
శ్యేనో గృధ్రాణాగ్ స్వధితి-ర్వనానాగ్ం సోమః పవిత్ర మత్యేతి రేభన్న్ ।
అజా మేకాం-లోఁహిత-శుక్ల-కృష్ణా-మ్బహ్వీ-మ్ప్రజా-ఞ్జనయన్తీగ్ం సరూపామ్ ।
అజో హ్యేకో జుషమాణో-ఽనుశేతే జహాత్యేనా-మ్భుక్త-భోగామజో-ఽన్యః ॥ 12.5 (తై. అర. 6.12.1)
హగ్ంస-శ్శుచిష-ద్వసు-రన్తరిక్ష-సద్ధోతా వేదిష-దతిథి-ర్దురోణసత్ ।
నృష-ద్వరస-దృతస-ద్వ్యోమస-దబ్జా గోజా ఋతజా అద్రిజా ఋత-మ్బృహత్ ।
ఘృత-మ్మిమిక్షిరే ఘృతమస్య యోని-ర్ఘృతే శ్రితో ఘృతమువస్య ధామ ।
అనుష్వధమావహ మాదయస్వ స్వాహా కృతం-వృఁషభ వక్షి హవ్యమ్ ।
సముద్రా దూర్మి-ర్మధుమాగ్ం ఉదార-దుపాగ్ంశునా సమమృతత్వ మానట్ ।
ఘృతస్య నామ గుహ్యం-యఁదస్తి జిహ్వా దేవానా-మమృతస్య నాభిః ।
వయ-న్నామ ప్రబ్రవామా ఘృతేనాస్మిన్. యజ్ఞే ధారయామా నమోభిః ।
ఉప బ్రహ్మా శృణవచ్ఛస్యమాన-ఞ్చతుః శృఙ్గో ఽవమీ-ద్గౌర ఏతత్ ।
చత్వారి శృఙ్గా త్రయో అస్య పాదా ద్వే శీర.షే సప్త హస్తాసో అస్య ।
త్రిధా బద్ధో వృషభో రోరవీతి మహో దేవో మర్త్యాగ్ం ఆవివేశ ॥ 12.10 (తై. అర. 6.12.2)
త్రిధా హిత-మ్పణిభి-ర్గుహ్యమాన-ఙ్గవి-దేవాసో ఘృతమన్వవిన్దన్న్ ।
ఇన్ద్ర ఏకగ్ం సూర్య ఏక-ఞ్జజాన వేనా దేకగ్గ్ స్వధయా నిష్టతక్షుః ।
యో దేవానా-మ్ప్రథమ-మ్పురస్తా-ద్విశ్వాధియో రుద్రో మహర్షిః ।
హిరణ్యగర్భ-మ్పశ్యత జాయమానగ్ం సనో దేవ-శ్శుభయా స్మృత్యా సంయుఁనక్తు ।
యస్మాత్పర-న్నాపర మస్తి కిఞ్చిద్యస్మా-న్నాణీయో న జ్యాయో-ఽస్తి కశ్చిత్ ।
వృక్ష ఇవ స్తబ్ధో దివి తిష్ఠ-త్యేకస్తేనేద-మ్పూర్ణ-మ్పురుషేణ సర్వమ్ ॥ 12.13
(సన్యాస సూక్తమ్)
న కర్మణా న ప్రజయా ధనేన త్యాగేనైకే అమృతత్వ-మానశుః ।
పరేణ నాక-న్నిహిత-ఙ్గుహాయాం-విఁభ్రాజదేత-ద్యతయో విశన్తి ॥
వేదాన్త విజ్ఞాన-సునిశ్చితార్థా-స్సన్యాస యోగాద్యతయ-శ్శుద్ధ సత్త్వాః ।
తే బ్రహ్మలోకే తు పరాన్తకాలే పరామృతా-త్పరిముచ్యన్తి సర్వే ।
దహ్రం-విఁపాప-మ్పరమేశ్మ భూతం-యఁ-త్పుణ్డరీక-మ్పురమద్ధ్య సగ్గ్స్థమ్ ।
తత్రాపి దహ్ర-ఙ్గగనం-విఁశోక-స్తస్మిన్. యదన్తస్త-దుపాసితవ్యమ్ ॥
యో వేదాదౌ స్వరః ప్రోక్తో వేదాన్తే చ ప్రతిష్ఠితః ।
తస్య ప్రకృతి-లీనస్య యః పరః స మహేశ్వరః ॥ 12.17 (తై. అర. 6.12.3)
(అజో-ఽన్య - ఆవివేశ - సర్వే చత్వారి చ)
నారాయణ సూక్తం (4.14)
సహస్రశీర్ష-న్దేవం-విఁశ్వాక్షం-విఁశ్వ శ-మ్భువమ్ ।
విశ్వ-న్నారాయణ-న్దేవమక్షర-మ్పరమ-మ్పదమ్ ।
విశ్వతః పరమాన్నిత్యం-విఁశ్వ-న్నారాయణగ్ం హరిమ్ ।
విశ్వమేవేద-మ్పురుష-స్త-ద్విశ్వముపజీవతి ।
పతిం-విఁశ్వస్యాత్మేశ్వరగ్ం శాశ్వతగ్ం శివమచ్యుతమ్ ।
నారాయణ-మ్మహాజ్ఞేయం-విఁశ్వాత్మాన-మ్పరాయణమ్ ।
నారాయణ పరో జ్యోతిరాత్మా నారయణః పరః ।
నారాయణ పర-మ్బ్రహ్మ తత్త్వ-న్నారాయణః పరః ।
నారాయణ పరో ధ్యాతా ధ్యాన-న్నారాయణః పరః ।
యచ్చ కిఞ్చిజ్-జగ-థ్సర్వ-న్దృశ్యతే శ్రూయతే-ఽపి వా । 13.4 (తై. అర. 6.13.1)
అన్త-ర్బహిశ్చ త-థ్సర్వం-వ్యాఁప్య నారాయణ-స్స్థితః ।
అనన్త మవ్యయ-ఙ్కవిగ్ం సముద్రే-ఽన్తం-విఁశ్వ శభుంవఁమ్ ।
పద్మకోశ-ప్రతీకాశగ్ం హృదయ-ఞ్చాప్యధోముఖమ్ ।
అధో నిష్ట్యా వితస్త్యాన్తే నాభ్యాముపరి తిష్ఠతి ।
జ్వాలమాలా కుల-మ్భాతీ విశ్వస్యాయతన-మ్మహత్ ।
సన్తతగ్ం శిలాభిస్తు లమ్బత్యా కోశసన్నిభమ్ ।
తస్యాన్తే సుషిరగ్ం సూక్ష్మ-న్తస్మిన్-థ్సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠితమ్ ।
తస్య మద్ధ్యే మహానగ్ని-ర్విశ్వార్చి-ర్విశ్వతో ముఖః ।
సో-ఽగ్రభుగ్ విభజ-న్తిష్ఠ-న్నాహార-మజరః కవిః ।
తిర్యగూర్ధ్వ మధ-శ్శాయీ రశ్మయస్తస్య సన్తతా ।
సన్తాపయతి స్వ-న్దేహమాపాదతల మస్తకః ।
తస్య మద్ధ్యే వహ్నిశిఖా అణీయోర్ధ్వా వ్యవస్థితః ।
నీలతో యద మద్ధ్యస్థా-ద్విద్యుల్లేఖేవ భాస్వరా ।
నీవార శూకవత్తన్వీ పీతా భాస్వత్యణూపమా ।
తస్యా-శ్శిఖాయా మద్ధ్యే పరమాత్మా వ్యవస్థితః ।
స బ్రహ్మ స శివ-స్స హరి-స్సేన్ద్ర-స్సో-ఽక్షరః పరమ-స్స్వరాట్ ॥ 13.12 (తై. అర. 6.13.2)
(అపి వా - సన్తతా షట్ చ)
ఆదిత్య మణ్డలే పరబ్రహ్మోపాసనం (4.15)
ఆదిత్యో వా ఏష ఏత-న్మణ్డల-న్తపతి తత్ర తా ఋచస్తదృచా మణ్డలగ్ం స ఋచాం-లోఁకో-ఽథయ ఏష ఏతస్మి-న్మణ్డలే-ఽర్చి-ర్దీప్యతే తాని సామాని స సామ్నాం-లోఁకో-ఽథ య ఏష ఏతస్మి-న్మణ్డలే-ఽర్చిషి పురుషస్తాని యజూగ్ంషి స యజుషా మణ్డలగ్ం స యజుషాం-లోఁక-స్సైషా త్రయ్యేవ విద్యా తపతి య ఏషో-ఽన్త-రాదిత్యే హిరణ్మయః పురుషః ॥ 14.1 (తై. అర. 6.14.1)
ఆదిత్యపురుషస్య సర్వాత్మకత్వ ప్రదర్శనం (4.16)
ఆదిత్యో వై తేజ ఓజో బలం-యఁశ-శ్చక్షు-శ్శ్రోత్రమాత్మా మనో మన్యు-ర్మను-ర్మృత్యు-స్సత్యో మిత్రో వాయురాకాశః ప్రాణో లోకపాలః కః కి-ఙ్క-న్త-థ్సత్యమన్న-మమృతా జీవో విశ్వః కతమ-స్స్వయభు-మ్బ్రహ్మై తదమృత ఏష పురుష ఏష భూతానా-మధిపతి-ర్బ్రహ్మణ-స్సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నో-త్యేతాసామేవ దేవతానాగ్ం సాయుజ్యగ్ం సార్ష్టితాగ్ం సమాన లోకతా-మాప్నోతి య ఏవం-వేఁదేత్యుపనిషత్ ॥ 15.1 (తై. అర. 6.15.1)
శివోపాసన మన్త్రాః (4.17)
నిధనపతయే నమః । నిధనపతాన్తికాయ నమః ।
ఊర్ధ్వాయ నమః । ఊర్ధ్వలిఙ్గాయ నమః ।
హిరణ్యాయ నమః । హిరణ్యలిఙ్గాయ నమః ।
సువర్ణాయ నమః । సువర్ణలిఙ్గాయ నమః ।
దివ్యాయ నమః । దివ్యలిఙ్గాయ నమః । 16.1 (తై. అర. 6.16.1)
భవాయ నమః । భవలిఙ్గాయ నమః ।
శర్వాయ నమః । శర్వలిఙ్గాయ నమః ।
శివాయ నమః । శివలిఙ్గాయ నమః ।
జ్వలాయ నమః । జ్వలలిఙ్గాయ నమః ।
ఆత్మాయ నమః । ఆత్మలిఙ్గాయ నమః ।
పరమాయ నమః । పరమలిఙ్గాయ నమః ।
ఏతథ్సోమస్య సూర్యస్య సర్వలిఙ్గగ్గ్ స్థాపయతి పాణిమన్త్ర-మ్పవిత్రమ్ ॥ 16.1 (తై. అర. 6.16.2)
పశ్చిమవక్త్ర ప్రతిపాదక మన్త్రః (4.18)
తై. అర. 6.17.1
సద్యోజాత-మ్ప్రపద్యామి సద్యోజాతాయ వై నమో నమః ।
భవే భవే నాతిభవే భవస్వ మామ్ । భవోద్భవాయ నమః ॥ 17.1
ఉత్తర వక్త్ర ప్రతిపాదక మన్త్రః (4.19)
వామదేవాయ నమో జ్యేష్ఠాయ నమః శ్రేష్ఠాయ నమో రుద్రాయ నమః కాలాయ నమః కలవికరణాయ నమో బలవికరణాయ నమో బలాయ నమో బలప్రమథనాయ నమ-స్సర్వభూతదమనాయ నమో మనోన్మనాయ నమః ॥ 18.1 (తై. అర. 6.18.1)
దక్షిణ వక్త్ర ప్రతిపాదక మన్త్రః (4.20)
అఘోరేభ్యో-ఽథ ఘోరేభ్యో ఘోరఘోరతరేభ్యః ।
సర్వేభ్య-స్సర్వ శర్వేభ్యో నమస్తే అస్తు రుద్రరూపేభ్యః ॥ 19.1 (తై. అర. 6.19.1)
ప్రాగ్వక్త్ర ప్రతిపాదక మన్త్రః (4.21)
తత్పురుషాయ విద్మహే మహాదేవాయ ధీమహి । తన్నో రుద్రః ప్రచోదయాత్ ॥ 20.1 (తై. అర. 6.20.1)
ఊర్ధ్వ వక్త్ర ప్రతిపాదక మన్త్రః (4.22)
ఈశాన-స్సర్వవిద్యానా- మీశ్వర-స్సర్వభూతానా-మ్బ్రహ్మాధిపతి-ర్బ్రహ్మణో-ఽధిపతి-ర్బ్రహ్మా శివో మే అస్తు సదాశివోమ్ ॥ 21.1 (తై. అర. 6.21.1)
నమస్కారార్థ మన్త్రాః (4.23)
నమో హిరణ్యబాహవే హిరణ్యవర్ణాయ హిరణ్యరూపాయ హిరణ్యపతయే ఽబిఙ్కాపతయ ఉమాపతయే పశుపతయే నమో నమః ॥ 22.1 (తై. అర. 6.22.1)
ఋతగ్ం సత్య-మ్పర-మ్బ్రహ్మ పురుష-ఙ్కృష్ణపిఙ్గలమ్ ।
ఊర్ధ్వరేతం-విఁరూపాక్షం-విఁశ్వరూపాయ వై నమో నమః ॥ 23.1 (తై. అర. 6.23.1)
సర్వో వై రుద్రస్తస్మై రుద్రాయ నమో అస్తు ।
పురుషో వై రుద్ర-స్సన్మహో నమో నమః ।
విశ్వ-మ్భూత-మ్భువన-ఞ్చిత్ర-మ్బహుధా జాత-ఞ్జాయమాన-ఞ్చ యత్ ।
సర్వో హ్యేష రుద్రస్తస్మై రుద్రాయ నమో అస్తు ॥ 24.1 (తై. అర. 6.24.1)
కద్రుద్రాయ ప్రచేతసే మీఢుష్టమాయ తవ్యసే ।
వోచేమ శన్తమగ్ం హృదే ॥
సర్వోహ్యేష రుద్రస్తస్మై రుద్రాయ నమో అస్తు ॥ 25.1 (తై. అర. 6.25.1)
అగ్నిహోత్ర హవణ్యాః ఉపయుక్తస్య వృక్ష విశేష-స్యాభిధానమ్ (4.24-25)
యస్య వై కఙ్కత్యగ్ని-హోత్రహవణీ భవతి ప్రత్యేవా-స్యాహుతయ-స్తిష్ఠన్త్యథో ప్రతిష్ఠిత్యై ॥ 26.1 (తై. అర. 6.26.1)
భూదేవతాక మన్త్రః (4.26)
క్Rణుష్వ పాజ ఇతి పఞ్చ ।
అదితి-ర్దేవా గన్ధర్వా మనుష్యాః పితరో-ఽసురా-స్తేషాగ్ం సర్వ భూతానా-మ్మాతా మేదినీ మహతా మహీ సావిత్రీ గాయత్రీ జగత్యుర్వీ పృథ్వీ బహులా విశ్వా భూతా కతమా కాయా సా సత్యే-త్యమృతేతి వసిష్ఠః ॥ 28.1 (తై. అర. 6.28.1)
సర్వా దేవతా ఆపః (4.27)
ఆపో వా ఇదగ్ం సర్వం-విఁశ్వా భూతాన్యాపః ప్రాణా వా ఆపః పశవ ఆపో-ఽన్నమాపో -ఽమృతమాపః సమ్రాడాపో విరాడాపః స్వరాడాపః
ఛన్దాగ్స్యాపో జ్యోతీగ్ష్యాపో యజూగ్ష్యాపః సత్యమాప-స్సర్వా దేవతా ఆపో భూర్భువస్సువరాప ఓమ్ ॥ 29.1 (తై. అర. 6.29.1)
సన్ధ్యావన్దన మన్త్రాః (4.28)
ఆపః పునన్తు పృథివీ-మ్పృథివీ పూతా పునాతు మామ్ ।
పునన్తు బ్రహ్మణస్పతి-ర్బ్రహ్మ పూతా పునాతు మామ్ ।
యదుచ్ఛిష్ట-మభోజ్యం-యఁద్వా దుశ్చరిత-మ్మమ ।
సర్వ-మ్పునన్తు మామాపో-ఽసతాఞ్చ ప్రతిగ్రహగ్గ్ స్వాహా ॥ 30.2 (తై. అర. 6.30.1)
అగ్నిశ్చ మా మన్యుశ్చ మన్యుపతయశ్చ మన్యుకృతేభ్యః ।
పాపేభ్యో రక్షన్తామ్ । యదహ్నా పాపమకార్షమ్ ।
మనసా వాచా హస్తాభ్యామ్ । పద్భ్యా-ముదరేణ శిశ్నా ।
అహస్తదవలుపన్తు । యత్కిఞ్చ దురిత-మ్మయి ।
ఇదమహ-మామమృత యోనౌ । సత్యే జ్యోతిషి జుహోమి స్వాహా ॥ 31.1 (తై. అర. 6.31.1)
సూర్యశ్చ మా మన్యుశ్చ మన్యుపతయశ్చ మన్యుకృతేభ్యః ।
పాపేభ్యో రక్షన్తామ్ । యద్రాత్రియా పాపమకార్షమ్ ।
మనసా వాచా హస్తాభ్యామ్ । పద్భ్యా-ముదరేణ శిశ్నా ।
రాత్రి-స్తదవలుపన్తు । యత్కిఞ్చ దురిత-మ్మయి ।
ఇదమహ-మామమృత యోనౌ । సూర్యే జ్యోతిషి జుహోమి స్వాహా ॥ 32.1 (తై. అర. 6.32.1)
ప్రణవస్య ఋష్యాది వివరణం (4.29)
ఓమిత్యేకాక్షర-మ్బ్రహ్మ । అగ్నిర్దేవతా బ్రహ్మ ఇత్యార్షమ్ ।
గాయత్ర-ఞ్ఛన్ద-మ్పరమాత్మం సరూపమ్ । సాయుజ్యం-విఁనియోగమ్ ॥ 33.1 (తై. అర. 6.33.1)
గాయత్ర్యావాహన మన్త్రాః (4.30)
ఆయాతు వరదా దేవీ అక్షర-మ్బ్రహ్మ సమ్మితమ్ ।
గాయత్రీ-ఞ్ఛన్దసా-మ్మాతేద-మ్బ్రహ్మ జుషస్వ మే ।
యదహ్నా-త్కురుతే పాప-న్తదహ్నా-త్ప్రతిముచ్యతే ।
య-ద్రాత్రియా-త్కురుతే పాప-న్త-ద్రాత్రియా-త్ప్రతిముచ్యతే ।
సర్వ వర్ణే మహాదేవి సన్ధ్యా విద్యే సరస్వతి ॥ 34.2 (తై. అర. 6.34.1)
ఓజో-ఽసి సహో-ఽసి బలమసి భ్రాజో-ఽసి దేవానా-న్ధామనామా-ఽసి విశ్వమసి విశ్వాయు-స్సర్వమసి సర్వాయు-రభిభూరోం-గాయత్రీ-మావాహయామి సావిత్రీ-మావాహయామి సరస్వతీ-మావాహయామి ఛన్దర్షీ-నావాహయామి శ్రియ-మావాహయామి గాయత్రియా గాయత్రీ ఛన్దో విశ్వామిత్ర ఋషి-స్సవితా దేవతా-ఽగ్నిర్ముఖ-మ్బ్రహ్మా శిరో విష్ణుర్హృదయగ్ం రుద్ర-శ్శిఖా పృథివీయోనిః ప్రాణాపాన-వ్యానోదాన-సమానా సప్రాణా శ్వేతవర్ణా సాఙ్ఖ్యాయన-సగోత్రా గాయత్రీ చతుర్విగ్ంశత్యక్షరా త్రిపదా షట్కుక్షిః పఞ్చ శీర్షోపనయనే వినియోగః-
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః । ఓగ్ం సువః । ఓ-మ్మహః । ఓ-ఞ్జనః । ఓ-న్తపః । ఓగ్ం సత్యమ్ । ఓ-న్త-థ్సవితుర్వరేణ్య-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి । ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ । ఓమాపో జ్యోతీ రసో-ఽమృత-మ్బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥ 35.2 (తై. అర. 6.35.1)
గాయత్రీ ఉపస్థాన మన్త్రాః (4.31)
ఉత్తమే శిఖరే జాతే భూమ్యా-మ్పర్వత మూర్ధని ।
బ్రాహ్మణేభ్యో-ఽభ్యనుజ్ఞాతా గచ్ఛ దేవి యథాసుఖమ్ ।
స్తుతో మయా వరదా వేదమాతా ప్రచోదయన్తీ పవనే ద్విజాతా ।
ఆయుః పృథివ్యాం-ద్రవిణ-మ్బ్రహ్మవర్చస-మ్మహ్య-న్దత్వా ప్రజాతు-మ్బ్రహ్మలోకమ్ ॥ 36.2 (తై. అర. 6.36.1)
ఆదిత్యదేవతా మన్త్రః (4.32)
ఘృణి-స్సూర్య ఆదిత్యో న ప్రభా-వాత్యక్షరమ్ ।
మధుక్షరన్తి త-ద్రసమ్ ।
సత్యం-వైఁ త-ద్రస-మాపో జ్యోతీరసో-ఽమృత-మ్బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥ 37.1 (తై. అర. 6.37.1)
త్రిసుపర్ణమన్త్రాః (4.33)
బ్రహ్మ మేతు మామ్ । మధు మేతు మామ్ । బ్రహ్మ-మేవ మధు మేతు మామ్ ।
యాస్తే సోమ ప్రజావథ్సో-ఽభిసో అహమ్ । దుస్ష్వప్నహ-న్దురుష్వహ ।
యాస్తే సోమ ప్రాణాగ్స్తా-ఞ్జుహోమి । త్రిసుపర్ణ మయాచిత-మ్బ్రాహ్మణాయ దద్యాత్ ।
బ్రహ్మహత్యాం-వాఁ ఏతే ఘ్నన్తి । యే బ్రాహ్మణా-స్త్రిసుపర్ణ-మ్పఠన్తి ।
తే సోమ-మ్ప్రాప్నువన్తి । ఆసహస్రా-త్పక్తి-మ్పునన్తి । ఓమ్ ॥ 38.1 (తై. అర. 6.38.1)
బ్రహ్మ మేధయా । మధు మేధయా ।
బ్రహ్మమేవ మధు మేధయా । అద్యా నో దేవ సవితః ప్రజావథ్సావీ-స్సౌభగమ్ ।
పరా దుస్ష్వప్నియగ్ం సువ । విశ్వాని దేవ సవిత-ర్దురితాని పరాసువ ।
య-ద్భద్ర-న్తన్మ ఆసువ । మధువాతా ఋతాయతే మధుక్షరన్తి సిన్ధవః ।
మాద్ధ్వీర్న-స్సన్త్వోషధీః । మధునక్త ముతోషసి మధుమ-త్పార్థివగ్ం రజః ।
మధుద్యౌరస్తు నః పితా । మధుమాన్నో వనస్పతి-ర్మధుమాగ్ం అస్తు సూర్యః ।
మాద్ధ్వీ ర్గావో భవన్తు నః । య ఇమ-న్త్రిసుపర్ణ-మయాచిత-మ్బ్రాహ్మణాయ దద్యాత్ ।
భ్రూణహత్యాం-వాఁ ఏతే ఘ్నన్తి । యే బ్రాహ్మణా-స్త్రిసుపర్ణ-మ్పఠన్తి ।
తే సోమ-మ్ప్రాప్నువన్తి । ఆసహస్రా-త్పక్తి-మ్పునన్తి । ఓమ్ ॥ 39.7 (తై. అర. 6.39.1)
బ్రహ్మ మేధవా । మధు మేధవా । బ్రహ్మమేవ మధు మేధవా ।
బ్రహ్మా దేవానా-మ్పదవీః కవీనా-మృషి-ర్విప్రాణా-మ్మహిషో మృగాణామ్ ।
శ్యేనో గృద్ధ్రాణాగ్ స్వధితి-ర్వనానాగ్ం సోమః పవిత్ర-మత్యేతి రేభన్న్ ।
హగ్ంస-శ్శుచిష-ద్వసురన్తరిక్ష సద్ధోతా- వేదిష-దతిథి-ర్దురోణసత్ ।
నృషద్వర-సదృత-స-ద్వ్యోమ-సదబ్జా- గోజా ఋతజా అద్రిజా ఋత-మ్బృహత్ ।
ఋచేత్వా రుచేత్వా సమి-థ్స్రవన్తి సరితో న ధేనాః ।
అన్తర్-హృదా మనసా పూయమానాః ।
ఘృతస్య ధారా అభిచాకశీమి ।
హిరణ్యయో వేతసో మద్ధ్య ఆసామ్ ।
తస్మిన్-థ్సుపర్ణో మధుకృ-త్కులాయీ భజన్నాస్తే మధు దేవతాభ్యః ।
తస్యా సతే హరయ-స్సప్తతీరే స్వధా-న్దుహానా అమృతస్య ధారామ్ ।
య ఇద-న్త్రిసుపర్ణ-మయాచిత-మ్బ్రాహ్మణాయ దద్యాత్ ।
వీరహత్యాం-వాఁ ఏతే ఘ్నన్తి । యే బ్రాహ్మణా-స్త్రిసుపర్ణ-మ్పఠన్తి ।
తే సోమ-మ్ప్రాప్నువన్తి । ఆసహస్రా-త్పఙ్క్తి-మ్పునన్తి । ఓమ్ ॥ 40.6 (తై. అర. 6.40.1)
మేధా సూక్తం (4.34)
మేధాదేవీ జుషమాణా న ఆగా-ద్విశ్వాచీ భద్రా సుమనస్య మానా ।
త్వయా జుష్టా నుదమానా దురుక్తా-న్బృహద్వదేమ విదథే సువీరాః ।
త్వయా జుష్ట ఋషి-ర్భవతి దేవి త్వయా బ్రహ్మా-ఽఽగతశ్రీ రుత త్వయా ।
త్వయా జుష్టశ్చిత్రం-విఁన్దతే వసు సా నో జుషస్వ ద్రవిణో నమేధే ॥ 41.1 (తై. అర. 6.41.1)
మేధా-మ్మ ఇన్ద్రో దదాతు మేధా-న్దేవీ సరస్వతీ ।
మేధా-మ్మే అశ్వినా-వుభావాధత్తా-మ్పుష్కరస్రజా ॥
అఫ్సరాసు చ యా మేధా గన్ధర్వేషు చ యన్మనః ।
దైవీ-మ్మేధా సరస్వతీ సా మా-మ్మేధా సురభి-ర్జుషతాగ్ స్వాహా ॥ 42.1 (తై. అర. 6.42.1)
ఆమా-మ్మేధా సురభి-ర్విశ్వరూపా హిరణ్యవర్ణా జగతీ జగమ్యా ।
ఊర్జస్వతీ పయసా పిన్వమానా సా మా-మ్మేధా సుప్రతీకా జుషన్తామ్ ॥ 43.1 (తై. అర. 6.43.1)
మయి మేధా-మ్మయి ప్రజా-మ్మయ్యగ్నిస్తేజో దధాతు మయి మేధా-మ్మయి ప్రజా-మ్మయీన్ద్ర ఇన్ద్రియ-న్దధాతు మయి మేధా-మ్మయి ప్రజా-మ్మయి సూర్యో భ్రాజో దధాతు ॥ 44.1 (తై. అర. 6.44.1)
మృత్యునివారణ మన్త్రాః (4.35)
అపైతు మృత్యు-రమృతన్న ఆగన్. వైవస్వతో నో అభయఙ్కృణోతు ।
పర్ణం-వఁనస్పతే రివాభినః శీయతాగ్ం రయి-స్సచతాన్న-శ్శచీపతిః ॥ 45.1 (తై. అర. 6.45.1)
పర-మ్మృత్యో అను పరేహి పన్థాం-యఁస్తేస్వ ఇతరో దేవయానాత్ ।
చక్షుష్మతే శృణ్వతే తే బ్రవీమి మానః ప్రజాగ్ం రీరిషో మోత వీరాన్ ॥ 46.1 (తై. అర. 6.46.1)
వాత-మ్ప్రాణ-మ్మనసా న్వారభామహే ప్రజాపతిం-యోఁ భువనస్య గోపాః ।
సనో మృత్యో స్త్రాయతా-మ్పాత్వగ్ంహసో జ్యోగ్ జీవా జరామశీమహి ॥ 47.1 (తై. అర. 6.47.1)
అముత్ర భూయాదధ యద్యమస్య బృహస్పతే అభిశస్తేర ముఞ్చః ।
ప్రత్యౌహతా మశ్వినా మృత్యు మస్మా-ద్దేవానామగ్నే భిషజా శచీభిః ॥ 48.1 (తై. అర. 6.48.1)
హరిగ్ం హరన్త- మనుయన్తి దేవా విశ్వస్యేశానం-వృఁషభ-మ్మతీనామ్ ।
బ్రహ్మ సరూప-మనుమేదమాగా-దయన-మ్మా వివధీ-ర్విక్రమస్వ ॥ 49.1 (తై. అర. 6.49.1)
శల్కైరగ్ని-మిన్ధాన ఉభౌ లోకౌ సనేమహమ్ ।
ఉభయో ర్లోకయార్-ఋధ్ద్వా-ఽతి మృత్యు-న్తరామ్యహమ్ ॥ 50.1 (తై. అర. 6.50.1)
మా ఛిదో మృత్యో మా వధీర్మా మే బలం-విఁవృహో మా ప్రమోషీః ।
ప్రజా-మ్మా మే రీరిష ఆయురుగ్ర నృచక్షస-న్త్వా హవిషా విధేమ ॥ 51.1 (తై. అర. 6.51.1)
మా నో మహాన్తముత మా నో అర్భక-మ్మా న ఉక్షన్తముత మా న ఉక్షితమ్ ।
మా నో వధీః పితర-మ్మోత మాతర-మ్ప్రియా మా నస్తనువో రుద్ర రీరిషః ॥ 52.1 (తై. అర. 6.52.1)
మా నస్తోకే తనయే మా న ఆయుషి మా నో గోషు మా నో అశ్వేషు రీరిషః ।
వీరాన్మా నో రుద్ర భామితోవధీర్-హవిష్మన్తో నమసా విధేమ తే ॥ 53.1 (తై. అర. 6.53.1)
ప్రజాపతి-ప్రార్థనా మన్త్రః (4.36)
ప్రజాపతే న త్వదేతా-న్యన్యో విశ్వా జాతాని పరితా బభూవ ।
య-త్కామాస్తే జుహుమస్తన్నో అస్తు వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ॥ 54.1 (తై. అర. 6.54.1)
ఇన్ద్రప్రార్థనా మన్త్రః (4.37)
స్వస్తిదా విశస్పతి-ర్వృత్రహా విమృధో వశీ ।
వృషేన్ద్రః పుర ఏతు నస్స్వస్తిదా అభయ-ఙ్కరః ॥ 55.1 (తై. అర. 6.55.1)
మృత్యుఞ్జయ మన్త్రాః (4.38)
త్ర్యమ్బకం-యఁజామహే సుగన్ధి-మ్పుష్టివర్ధనమ్ ।
ఉర్వారుకమివ బన్ధనా-న్మృత్యో-ర్ముక్షీయ మా-ఽమృతాత్ ॥ 56.1 (తై. అర. 6.56.1)
యే తే సహస్రమయుత-మ్పాశా మృత్యో మర్త్యాయ హన్తవే ।
తాన్. యజ్ఞస్య మాయయా సర్వానవ యజామహే । మృత్యవే స్వాహా మృత్యవే స్వాహా ॥ 58.1 (తై. అర. 6.57-58)
పాపనివారకా మన్త్రాః (4.39)
దేవకృతస్యైనసో-ఽవయజనమసి స్వాహా ।
మనుష్యకృతస్యైనసో ఽవయజనమసి స్వాహా ।
పితృకృతస్యైనసో ఽవయజనమసి స్వాహా ।
ఆత్మకృతస్యైనసో ఽవయజనమసి స్వాహా ।
అన్యకృతస్యైనసో ఽవయజనమసి స్వాహా ।
అస్మత్కృతస్యైనసో ఽవయజనమసి స్వాహా ।
యద్దివా చ నక్త-ఞ్చైనశ్చకృమ తస్యా వయజనమసి స్వాహా ।
య-థ్స్వపన్తశ్చ జాగ్రత-శ్చైనశ్చ-కృమ తస్యా వయజనమసి స్వాహా ।
య-థ్సుషుప్తశ్చ జాగ్రత-శ్చైనశ్చ-కృమ తస్యా వయజనమసి స్వాహా ।
య-ద్విద్వాగ్ంసశ్చా విద్వాగ్ంసశ్చైనశ్చ-కృమ తస్యా వయజనమసి స్వాహా ।
ఏనస ఏనసో వయజనమసి స్వాహా ॥ 59.1 (తై. అర. 6.59.1)
వసు-ప్రార్థనా మన్త్రః (4.40)
యద్వో దేవాశ్చకృమ జిహ్వయా గురుమనసో వా ప్రయుతీ దేవ హేడనమ్ ।
అరావాయో నో అభిదుచ్ఛునాయతే తస్మి-న్తదేనో వసవో నిధేతన స్వాహా ॥ 60.1 (తై. అర. 6.60.1)
కామో-ఽకార్షీత్ - మన్యురకార్షీత్ మన్త్రః (4.41)
కామో-ఽకార్షీ-న్నమో నమః ।
కామో-ఽకార్షీ-త్కామః కరోతి నాహ-ఙ్కరోమి కామః కర్తా నాహ-ఙ్కర్తా కామః కారయితా నాహ-ఙ్కారయితా ఏష తే కామ కామాయ స్వాహా ॥ 61.1 (తై. అర. 6.61.1)
మన్యురకార్షీ-న్నమో నమః ।
మన్యురకార్షీ-న్మన్యుః కరోతి నాహ-ఙ్కరోమి మన్యుః కర్తా నాహ-ఙ్కర్తా మన్యుః కారయితా నాహ-ఙ్కారయితా ఏష తే మన్యో మన్యవే స్వాహా ॥ 62.1 (తై. అర. 6.62.1)
విరజా హోమ మన్త్రాః (4.42)
తిలాఞ్జుహోమి సరసాగ్ం సపిష్టా-న్గన్ధార మమ చిత్తే రమన్తు స్వాహా ।
గావో హిరణ్య-న్ధనమన్నపానగ్ం సర్వేషాగ్ శ్రియై స్వాహా ।
శ్రియఞ్చ లక్ష్మిఞ్చ పుష్టిఞ్చ కీర్తి-ఞ్చా నృణ్యతామ్ । బ్రహ్మణ్య-మ్బహుపుత్రతామ్ ।
శ్రద్ధామేధే ప్రజా-స్సన్దదాతు స్వాహా ॥ 63.3 (తై. అర. 6.63.1)
తిలాః కృష్ణా-స్తిలా-శ్శ్వేతా-స్తిలా-స్సౌమ్యా వశానుగాః ।
తిలాః పునన్తు మే పాపం-యఁత్కిఞ్చి-ద్దురిత-మ్మయి స్వాహా ।
చోరస్యాన్న-న్నవశ్రాద్ధ-మ్బ్రహ్మహా గురుతల్పగః ।
గోస్తేయగ్ం సరాపాన-మ్భ్రూణహత్యా తిలా శాన్తిగ్ం శమయన్తు స్వాహా ।
శ్రీశ్చ లక్ష్మీశ్చ పుష్టీశ్చ కీర్తి-ఞ్చా నృణ్యతామ్ ।
బ్రహ్మణ్య-మ్బహుపుత్రతామ్ ।
శ్రద్ధామేధే ప్రజ్ఞాతు జాతవేద-స్సన్దదాతు స్వాహా ॥ 64.3 (తై. అర. 6.64.1)
ప్రాణాపాన-వ్యానోదాన-సమానా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
వాం-మన-శ్చక్షుః-శ్రోత్ర-జిహ్వా-ఘ్రాణ-రేతో-బుద్ధ్యాకూతి-స్సఙ్కల్పా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
త్వక్-చర్మ-మాగ్ంస-రుధిర-మేదో-మజ్జా-స్నాయవో-ఽస్థీని మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
శిరః పాణి పాద పార్శ్వ పృష్ఠో-రూదర-జఙ్ఘ-శిశ్ర్నోపస్థ పాయవో మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
ఉత్తిష్ఠ పురుష హరిత-పిఙ్గల లోహితాక్షి దేహి దేహి దదాపయితా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ॥ 65.5 (తై. అర. 6.65.1)
పృథివ్యాప స్తేజో వాయు-రాకాశా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
శబ్ద-స్పర్శ-రూపరస-గన్ధా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
మనో-వాక్-కాయ-కర్మాణి మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
అవ్యక్తభావై-రహఙ్కార-ర్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
ఆత్మా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
అన్తరాత్మా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
పరమాత్మా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ।
క్షుధే స్వాహా । క్షుత్పిపాసాయ స్వాహా । వివిట్యై స్వాహా ।
ఋగ్విధానాయ స్వాహా । కషోత్కాయ స్వాహా ।
క్షుత్పిపాసామల-ఞ్జ్యేష్ఠామలక్ష్మీ-ర్నాశయామ్యహమ్ ।
అభూతి-మసమృద్ధిఞ్చ సర్వాం (సర్వా) నిర్ణుద మే పాప్మానగ్గ్ స్వాహా ।
అన్నమయ-ప్రాణమయ-మనోమయ-విజ్ఞానమయ-మానన్దమయ-మాత్మా మే శుద్ధ్యన్తా-ఞ్జ్యోతి రహం-విఁరజా విపాప్మా భూయాసగ్గ్ స్వాహా ॥ 66.10 (తై. అర. 6.66.1)
వైశ్వదేవ మన్త్రాః (4.43)
అగ్నయే స్వాహా । విశ్వేభ్యో దేవేభ్య-స్స్వాహా ।
ధ్రువాయ భూమాయ స్వాహా । ధ్రువక్షితయే స్వాహా ।
అచ్యుతక్షితయే స్వాహా । అగ్నయే స్విష్టకృతే స్వాహా ।
ధర్మాయ స్వాహా । అధర్మాయ స్వాహా ।
అద్భ్య-స్స్వాహా । ఓషధివనస్పతిభ్య-స్స్వాహా । 67.1 (తై. అర. 6.67.1)
రక్షోదేవజనేభ్య-స్స్వాహా ।
గృహ్యాభ్య-స్స్వాహా । అవసానేభ్య-స్స్వాహా ।
అవసానపతిభ్య-స్స్వాహా । సర్వభూతేభ్య-స్స్వాహా ।
ఆమాయ స్వాహా । అన్తరిక్షాయ స్వాహా ।
యదేజతి జగతి యచ్చ చేష్టతి నామ్నో భాగో-ఽయ-న్నామ్నే స్వాహా ।
పృథివ్యై స్వాహా । అన్తరిక్షాయ స్వాహా । 67.2 (తై. అర. 6.67.2)
దివే స్వాహా । సూర్యాయ స్వాహా ।
చన్ద్రమసే స్వాహా । నక్షత్రేభ్య-స్స్వాహా ।
ఇన్ద్రాయ స్వాహా । బృహస్పతయే స్వాహా ।
ప్రజాపతయే స్వాహా । బ్రహ్మణే స్వాహా ।
స్వధా పితృభ్య-స్స్వాహా । నమో రుద్రాయ పశుపతయే స్వాహా । 67.3 (తై. అర. 6.67.3)
దేవేభ్య-స్స్వాహా । పితృభ్యః స్వధా-ఽస్తు ।
భూతేభ్యో నమః । మనుష్యేభ్యో హన్తా ।
ప్రజాపతయే స్వాహా । పరమేష్ఠినే స్వాహా ।
యథా కూప-శ్శతధార-స్సహస్రధారో అక్షితః ।
ఏవా మే అస్తు ధాన్యగ్ం సహస్రధార-మక్షితమ్ ।
ధనధాన్యై స్వాహా ॥ యే భూతాః ప్రచరన్తి దివానక్త-మ్బలి-మిచ్ఛన్తో వితుదస్య ప్రేష్యాః ।
తేభ్యో బలి-మ్పుష్టికామో హరామి మయి పుష్టి-మ్పుష్టిపతి-ర్దధాతు స్వాహా ॥ 67.4 (తై. అర. 6.67.4)
(ఓషధివనస్పతిభ్య-స్స్వాహా - ఽన్తరిక్షాయ స్వాహా - నమో రుద్రాయ పశుపతయే స్వాహా - వితుదస్య ప్రేష్యా ఏక-ఞ్చ)
ఓ-న్త-ద్బ్రహ్మ । ఓ-న్త-ద్వాయుః ।
ఓ-న్తదాత్మా । ఓ-న్త-థ్సత్యమ్ ।
ఓ-న్త-థ్సర్వమ్ । ఓ-న్త-త్పురో-ర్నమః ।
అన్తశ్చరతి భూతేషు గుహాయాం-విఁశ్వ మూర్తిషు ।
త్వం-యఁజ్ఞస్త్వం-వఁషట్కారస్త్వ-మిద్రస్త్వగ్ం రుద్రస్త్వంవిఁష్ణుస్త్వ-మ్బ్రహ్మత్వ-మ్ప్రజాపతిః ।
త్వ-న్తదాప ఆపో జ్యోతీ రసో-ఽమృత-మ్బ్రహ్మ భూర్భువస్సువరోమ్ ॥ 68.2 (తై. అర. 6.68.1)
4.44 ప్రాణాహుతి మన్త్రాః
శ్రద్ధాయా-మ్ప్రాణే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శ్రద్ధాయామపానే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శ్రద్ధాయాం-వ్యాఁనే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శ్రద్ధాయాముదానే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శ్రద్ధాయాగ్ం సమానే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
బ్రహ్మణి మ ఆత్మా-ఽమృతత్వాయ ॥
అమృతోపస్తరణమసి ॥
శ్రద్ధాయా-మ్ప్రాణే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శివో మా విశాప్రదాహాయ । ప్రాణాయ స్వాహా ।
శ్రద్ధాయామపానే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శివో మా విశాప్రదాహాయ । అపానాయ స్వాహా ।
శ్రద్ధాయాం-వ్యాఁనే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శివో మా విశాప్రదాహాయ । వ్యానాయ స్వాహా ।
శ్రద్ధాయా-ముదానే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శివో మా విశాప్రదాహాయ । ఉదానాయ స్వాహా ।
శ్రద్ధాయాగ్ం సమానే నివిష్టో-ఽమృత-ఞ్జుహోమి ।
శివో మా విశాప్రదాహాయ । సమానాయ స్వాహా ।
బ్రహ్మణి మ ఆత్మా-ఽమృతత్వాయ ॥
అమృతాపిధానమసి ॥ 69.4 (తై. అర. 6.69.1)
భుక్తాన్నాభిమన్త్రణ మన్త్రాః (4.45)
శ్రద్ధాయా-మ్ప్రాణే నివిశ్యా-ఽమృతగ్ం హుతమ్ । ప్రాణ మన్నేనాప్యాయస్వ ।
శ్రద్ధాయామపానే నివిశ్యా-ఽమృతగ్ం హుతమ్ । అపాన మన్నేనాప్యాయస్వ ।
శ్రద్ధాయాం-వ్యాఁనే నివిశ్యా-ఽమృతగ్ం హుతమ్ । వ్యాన మన్నేనాప్యాయస్వ ।
శ్రద్ధాయా-ముదానే నివిశ్యా-ఽమృతగ్ం హుతమ్ । ఉదాన మన్నేనాప్యాయస్వ ।
శ్రద్ధాయాగ్ం సమానే నివిశ్యా-ఽమృతగ్ం హుతమ్ । సమాన మన్నేనాప్యాయస్వ ॥ 70.1 (తై. అర0.1)
భోజనాన్తే ఆత్మానుసన్ధాన మన్త్రాః (4.46)
అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో-ఽఙ్గుష్ఠఞ్చ సమాశ్రితః । ఈశ-స్సర్వస్య జగతః ప్రభుః ప్రీణాతి విశ్వభుక్ ॥ 71.1 (తై. అర. 6.71.1)
అవయవస్వస్థతా ప్రార్థనా మన్త్రః (4.47)
వామ్మ ఆసన్న్ । నసోః ప్రాణః । అక్ష్యో-శ్చక్షుః ।
కర్ణయో-శ్శ్రోత్రమ్ । బాహువో-ర్బలమ్ । ఊరువో రోజః ।
అరిష్టా విశ్వాన్యఙ్గాని తనూః । తనువా మే సహ నమస్తే అస్తు మా మా హిగ్ంసీః ॥ 72.1 (తై. అర. 6.72.1)
ఇన్ద్ర సప్తర్షి సంవాఁద మన్త్రః (4.48)
వయః సుపర్ణా ఉపసేదురిన్ద్ర-మ్ప్రియ మేధా ఋషయో నాధమానాః ।
అపద్ధ్వాన్త మూర్ణుహి పూర్ధి చక్షు-ర్ముముగ్ధ్యస్మా-న్నిధయే ఽవబద్ధాన్ ॥ 73.1 (తై. అర. 6.73.1)
హృదయాలమ్భన మన్త్రః (4.49)
ప్రాణానా-ఙ్గ్రన్థిరసి రుద్రో మా విశాన్తకః । తేనాన్నేనా-ప్యాయస్వ ॥ 74.1 (తై. అర. 6.74.1)
దేవతా ప్రాణనిరూపణ మన్త్రః (4.50)
నమో రుద్రాయ విష్ణవే మృత్యుర్మే పాహి ॥ 75.1 (తై. అర. 6.75.1)
అగ్ని స్తుతి మన్త్రః (4.51)
త్వమగ్నే ద్యుభి-స్త్వమాశు-శుక్షణి-స్త్వమద్భ్య-స్త్వమశ్మనస్పరి ।
త్వం-వఁనేభ్య-స్త్వమోషధీభ్య-స్త్వ-న్నృణా-న్నృపతే జాయసే శుచిః ॥ 76.1 (తై. అర. 6.76.1)
అభీష్ట యాచనా మన్త్రః (4.52)
శివేన మే సన్తిష్ఠస్వ స్యోనేన మే సన్తిష్ఠస్వ సుభూతేన మే సన్తిష్ఠస్వ బ్రహ్మవర్చసేన మే సన్తిష్ఠస్వ యజ్ఞస్యర్ధి మను సన్తిష్ఠ స్వోప తే యజ్ఞ నమ ఉప తే నమ ఉప తే నమః ॥ 77.1 (తై. అర. 6.77.1)
పర తత్త్వ నిరూపణం (4.53)
సత్య-మ్పర-మ్పరగ్ం సత్యగ్ం సత్యేన న సువర్గా-ల్లోకాచ్చ్యవన్తే కదాచన సతాగ్ం హి సత్య-న్తస్మా-థ్సత్యే రమన్తే,
తప ఇతి తపో నానశనా-త్పరం-యఁద్ధి పర-న్తపస్త-ద్దుధర్ష-న్త-ద్దురాధర్ష-న్తస్మా-త్తపసి రమన్తే,
దమ ఇతి నియత-మ్బ్రహ్మచారిణ-స్తస్మా-ద్దమే రమన్తే,
శమ ఇత్యరణ్యే మునయ-స్తస్మాచ్ఛమే రమన్తే,
దానమితి సర్వాణి భూతాని ప్రశగ్ంసన్తి దానాన్నాతి దుశ్చర-న్తస్మా-ద్దానే రమన్తే,
ధర్మ ఇతి ధర్మేణ సర్వమిద-మ్పరిగృహీత-న్ధర్మాన్నాతి-దుష్కర-న్తస్మా--ద్ధర్మే రమన్తే,
ప్రజన ఇతి భూయాగ్ంస-స్తస్మా-ద్భూయిష్ఠాః ప్రజాయన్తే తస్మా-ద్భూయిష్ఠాః నే రమన్తే,
-ఽగ్నయ ఇత్యాహ తస్మా-దగ్నయ ఆధాతవ్యా అగ్నిహోత్ర-మిత్యాహ తస్మా-దగ్నిహోత్రే రమన్తే,
యజ్ఞ ఇతి యజ్ఞో హి దేవా స్తస్మా-ద్యజ్ఞే రమన్తే,
మానస-మితి విద్వాగ్ంస-స్తస్మా-ద్విద్వాగ్ంస ఏవ మానసే రమన్తే,
న్యాస ఇతి బ్రహ్మా బ్రహ్మా హి పరః పరో హి బ్రహ్మా తాని వా ఏతాన్యవరాణి పరాగ్ంసి న్యాస ఏవాత్యరేచయ-ద్య ఏవం-వేఁదేత్యుపనిషత్ ॥ 78.11 (తై. అర. 6.78.1)
4.54 జ్ఞాన సాధన నిరూపణం
ప్రాజాపత్యో హారుణి-స్సుపర్ణేయః ప్రజాపతి-మ్పితర-ముపససార కి-మ్భగవన్తః పరమం-వఁదన్తీతి తస్మై ప్రోవాచ,
సత్యేన వాయురావాతి సత్యే-నాదిత్యో రోచతే దివి సత్యం-వాఁచః ప్రతిష్ఠా సత్యే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-థ్సత్య-మ్పరమం-వఁదన్తి,
తపసా దేవా దేవతా-మగ్ర ఆయ-న్తపసర్షయ-స్సువరన్వ-విన్ద-న్తపసా సపత్నా-న్ప్రణుదా-మారాతీ స్తపసి సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-త్తపః పరమం-వఁదన్తి,
దమేన దాన్తాః కిల్బిష-మవధూన్వన్తి దమేన బ్రహ్మచారిణ-స్సువరగచ్ఛ-న్దమో భూతానా-న్దురాధర్ష-న్దమే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-ద్దమః పరమం-వఁదన్తి,
శమేన శాన్తా-శ్శివ-మాచరన్తి శమేన నాక-మ్మునయో-ఽన్వవిన్దన్ ఛమో భూతానా-న్దురాధర్ష-ఞ్ఛమే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మాచ్ఛమః పరమం-వఁదన్తి,
దానం-యఁజ్ఞానాం-వఁరూథ-న్దక్షిణా లోకే దాతారగ్ం సర్వ భూతాన్యుపజీవన్తి దానేనారాతీ-రపానుదన్త దానేన ద్విషన్తో మిత్రా భవన్తి దానే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-ద్దాన-మ్పరమం-వఁదన్తి,
ధర్మో విశ్వస్య జగతః ప్రతిష్ఠా లోకే ధర్మిష్ఠ-మ్ప్రజా ఉపసర్పన్తి ధర్మేణ పాప-మపనుదతి ధర్మే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-ద్ధర్మ-మ్పరమం-వఁదన్తి,
ప్రజననం-వైఁ ప్రతిష్ఠా లోకే సాధు ప్రజాయా స్తన్తున్-తన్వానః పితృణా మనృణో భవతి తదేవ తస్యా అనృణ-న్తస్మా-త్ప్రజనన-మ్పరమం-వఁదన్త్య,
గ్నయో వై త్రయీ విద్యా దేవయానః పన్థా గార్హపత్య ఋక్-పృథివీ రథన్తర-మన్వాహా-ర్యపచనం-యఁజురన్తరిక్షం-వాఁమదేవ్య మాహవనీయ-స్సామసువర్గో లోకో బృహత్-తస్మా-దగ్నీ-న్పరమం-వఁదన్త్య,
గ్నిహోత్రగ్ం సాయ-మ్ప్రాత-ర్గృహాణాం-నిష్కృతి-స్స్విష్టగ్ం సుహుతం-యఁజ్ఞక్రతూనా-మ్ప్రాయణగ్ం సువర్గస్య లోకస్య జ్యోతి-స్తస్మా-దగ్నిహోత్ర-మ్పరమం-వఁదన్తి,
యజ్ఞ ఇతి యజ్ఞేన హి దేవా దివ-ఙ్గతా యజ్ఞేనాసురా-నపానుదన్త యజ్ఞేన ద్విషన్తో మిత్రా భవన్తి యజ్ఞే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-ద్యజ్ఞ-మ్పరమం-వఁదన్తి,
మానసం-వైఁ ప్రాజాపత్య-మ్పవిత్ర-మ్మానసేన మనసా సాధు పశ్యతి మానసా ఋషయః ప్రజా అసృజన్త మానసే సర్వ-మ్ప్రతిష్ఠిత-న్తస్మా-న్మానస-మ్పరమం-వఁదన్తి,
న్యాస ఇత్యాహు-ర్మనీషిణో బ్రహ్మాణ-మ్బ్రహ్మా విశ్వః కతమ-స్స్వయభుంః ప్రజాపతి-స్సంవఁథ్సర ఇతి, సంవఁథ్సరో ఽసావాదిత్యో య ఏష ఆదిత్యే పురుష-స్స పరమేష్ఠీ బ్రహ్మాత్మా,
యాభిరాదిత్య-స్తపతి రశ్మిభిస్తాభిః పర్జన్యో వర్షతి పర్జన్యే-నౌషధి-వనస్పతయః ప్రజాయన్త ఓషధి-వనస్పతిభి-రన్న-మ్భవత్యన్నేన ప్రాణాః ప్రాణై-ర్బల-మ్బలేన తప-స్తపసా శ్రద్ధా శ్రద్ధయా మేధా మేధయా మనీషా మనీషయా మనో మనసా శాన్తి-శ్శాన్త్యా చిత్త-ఞ్చిత్తేన స్మృతిగ్గ్ స్మృత్యా స్మారగ్గ్ స్మారేణ విజ్ఞానం-విఁజ్ఞానే-నాత్మానం-వేఁదయతి తస్మాదన్న-న్దదన్-థ్సర్వాణ్యేతాని దదా-త్యన్నా-త్ప్రాణా భవన్తి,
భూతానా-మ్ప్రాణై-ర్మనో మనసశ్చ విజ్ఞానం-విఁజ్ఞానా-దానన్దో బ్రహ్మ యోని-స్స వా ఏష పురుషః పఞ్చధా పఞ్చాత్మా యేన సర్వమిద-మ్ప్రోత-మ్పృథివీ చాన్తరిక్ష-ఞ్చ ద్యౌశ్చ దిశశ్చావాన్తరదిశాశ్చ స వై సర్వమిద-ఞ్జగథ్స సభూతగ్ం స భవ్య-ఞ్జిజ్ఞాస క్లృప్త ఋతజా రయిష్ఠా,
శ్రద్ధా సత్యో మహస్వా-న్తపసో పరిష్ఠాద్ (వరిష్ఠాద్) జ్ఞాత్వా తమేవ-మ్మనసా హృదా చ భూయో న మృత్యు-ముపయాహి విద్వా-న్తస్మా-న్న్యాస-మేషా-న్తపసా-మతిరిక్తమాహు-ర్వసురణ్వో విభూరసి ప్రాణే త్వమసి సన్ధాతా
బ్రహ్మ-న్త్వమసి విశ్వధృత్తే-జోదాస్ త్వమస్యగ్ని-రసి వర్చోదా-స్త్వమసి సూర్యస్య ద్యుమ్నోదా స్త్వమసి చన్ద్రమస ఉపయామగృహీతో-ఽసి బ్రహ్మణే త్వా మహస,
ఓమిత్యాత్మానం-యుఁఞ్జీతైతద్వై మహోపనిషద-న్దేవానా-ఙ్గుహ్యం-యఁ ఏవం-వేఁద బ్రహ్మణో మహిమాన-మాప్నోతి తస్మా-ద్బ్రహ్మణో మహిమాన-మిత్యుపనిషత్ ॥ 79.20 (తై. అర. 6.79.1)
జ్ఞానయజ్ఞః (4.55)
తస్యైవం-విఁదుషో యజ్ఞస్యాత్మా యజమానః-శ్రధ్దాపత్నీ శరీర-మిద్ధ్మమురో వేది-ర్లోమాని
బరఃఇ-ర్వేదః-శిఖా హృదయం-యూఁపః కామ ఆజ్య-మ్మన్యుః పశు-స్తపో-ఽగ్ని-ర్దమః శమయితా దక్షిణా-వాఘోతా ప్రాణ ఉద్గతా
చక్షురధ్వర్యు-ర్మనో బ్రహ్మా శ్రోత్రమగ్నీ-ధ్యావధ్ద్రియతే
సా దీక్షా యదశ్ర్నాతి తధ్దవి-ర్యత్పిబతి తదస్య సోమపానం-యఁద్రమతే
తదుపసదో య-థ్సఞ్చర-త్యుపవిశ-త్యుత్తిష్ఠతే చ సప్రవర్గ్యో
యన్ముఖ-న్తదాహవనీయో యా వ్యాహృతి-రాహుతి-ర్యదస్య విజ్ఞాన-న్తజ్జుహోతి యథ్సాయ-మ్ప్రాతరత్తి తథ్సమిధం-యఁత్ప్రాత-ర్మద్ధ్యన్దినగ్ం సాయ-ఞ్చ తాని సవనాని యే
అహోరాత్రే తే దర్శపూర్ణమాసౌ యే-ఽర్ధమాసాశ్చ మాసాశ్చ తే చాతుర్మాస్యాని య ఋతవస్తే పశుబన్ధా యే సంవఁథ్సరాశ్చ పరివథ్సరాశ్చ తే-ఽహర్గణా-స్సర్వ వేదసం-వాఁ
ఏత-థ్సత్రం-యఁన్మరణ-న్తదవభృథ ఏతద్వై జరామర్య-మగ్నిహోత్రగ్ం సత్రం-యఁ ఏవం-విఁద్వా-నుదగయనే ప్రమీయతే
దేవానామేవ మహిమాన-ఙ్గత్వా-ఽఽదిత్యస్య సాయుజ్య-ఙ్గచ్ఛత్యథ యో దక్షిణే ప్రమీయతే
పితృణా-మేవ మహిమాన-ఙ్గత్వా చన్ద్రమస-స్సాయుజ్యగ్ం సలోకతా-మాప్నోత్యేతౌ వై సూర్యా చన్ద్రమసౌ-ర్మహిమానౌ బ్రాహ్మణో
విద్వా-నభిజయతి తస్మా-ద్బ్రహ్మణో మహిమానమాప్నోతి తస్మా-ద్బ్రహ్మణో మహిమాన-మిత్యుపనిషత్ ॥ 80.1 (తై. అర. 6.80.1)
సహ నా వవతు । సహ నౌ భునక్తు । సహ వీర్య-ఙ్కరవావహై । తేజస్వినా వధీతమస్తు మా విద్విషావహై ॥
॥ ఓం శాన్తి-శ్శాన్తి-శ్శాన్తిః ॥
హరిః ఓమ్ ।
ఇతి మహానారాయణోపనిష-థ్సమాప్తా (అమ్భస్యైకపఞ్చాశచ్ఛతం - జాతవేదసే చతుర్దశ - భూరన్నం - భూరగ్నయే - భూరగ్నయే చైకమేకం - పాహి - పాహి చత్వారి చత్వారి - య-శ్ఛన్దసా-న్ద్వే - నమో బ్రహ్మణే - ఋత-న్తపో - యథా వృక్షస్యైక మేక - మణోరణీయాగ్ శ్చతుస్త్రిగ్ంశథ్ - సహస్రశీషగ్ం షట్విగ్ంశతి - రాదిత్యో వా ఏష - ఆదిత్యో వై తేజ ఏకమేకం - నిధనపతయే త్రయోవిగ్ంశతిః - సద్యోజాత-న్త్రీణి - వామదేవాయైక - మఘోరేభ్య - స్తత్పురుషాయ ద్వే ద్వే - ఈశానో - నమో హిరణ్యబాహవ ఏకమేక - మృతగ్ం సత్య-న్ద్వే - సర్వో వై చత్వారి - కద్రుద్రాయ త్రీణి - యస్య వై కఙ్కతీ - కృణుష్వ పాజో - ఽదితి - రాపో వా ఇదగ్ం సర్వ మేకమేక - మాపః పునన్తు చత్వా - ర్యగ్నిశ్చ - సూర్యశ్చ నవ - నవోమితి చత్వా - ర్యాయాతు పచౌ - జో-ఽసి దశో - త్తమే చత్వారి - ఘృణిస్త్రీణి - బ్రహ్మమేతు మాం-యాఁస్తే బ్రహ్మహత్యా-న్ద్వాదశ - బ్రహ్మ మేధయా-ఽద్యా న ఇమ-మ్భ్రూషహత్యాం - బ్రహ్మ మేధవా బ్రహ్మా దేవానామిదం-వీఁరహత్యామేకాన్న విగ్ంశతి రేకాన్నవిగ్ంశతి--ర్ మేధా దేవీ - మేధా-మ్మ ఇన్ద్రశ్చత్వారి చత్వార్యా - మా-మ్మేధా ద్వే - మయి మేధా మేక- మపైతు - పరం - ఁవాత-మ్ప్రాణ - మముత్రభూయా-ద్- ద్ధరిగ్ం - శల్కైరగ్నిం - మా ఛిదో మృత్యో - మా నో మహాన్తం - మానస్తోకే - ప్రజాపతే - స్వస్తిదా - త్ర్యమ్బకం - ఁయే తే సహస్ర-న్ద్వే ద్వే - మృత్యవే స్వాహైకం - దేవకృతస్యైకాదశ - యద్వో దేవాః - కామో-ఽకార్షీన్ - మన్యురకార్షీ-ద్ద్వే ద్వే - తిలాఞ్జుహోమి గావ-శ్శ్రియ-మ్ప్రజాః పఞ్చ - తిలాః కృణ్షాశ్చోరస్య శ్రీః ప్రజ్ఞాతు జాతవేద-స్సప్త - ప్రాణ వా-క్త్వక్ ఛిర ఉత్తిష్ఠ పురుష పఞ్చ - పృథివీ శబ్ద మనో వాగ్ వ్యక్తా-ఽఽత్మా-ఽన్తరాత్మా పరమాత్మా మే క్షుధే-ఽన్నమయ పఞ్చదశా - గ్నయే స్వాహైకచత్వారిగ్ంశ - ర్దో న్తద్బ్రహ్మ నవ - శ్రద్ధాయా-మ్ప్రాణే నివిష్ట శ్చతుర్విగ్ంశతిః - శ్రద్ధాయా-న్దశా - ఙ్గుష్ఠ మాత్రః పురుషో ద్వే - వామ్మ ఆసన్నష్టౌ - వయః సుపర్షాః - ప్రాణానా-ఙ్గ్రన్థిరసి ద్వే ద్వే - నమో రుద్రాయైకం - త్వమగ్నే ద్యుభిర్ ద్వే - శివేన మే సన్తిష్ఠస్వ - సత్యం - ప్రాజాపత్య - స్తస్యైవ మేక మేక మశతిః)

Explore More