તૃતીયઃ પ્રશ્નઃ
અથ હૈન-ઙ્કૌશલ્યશ્ચાશ્વલાયનઃ પપ્રચ્છ।
ભગવન્ કુત એષ પ્રાણો જાયતે કથમાયાત્યસ્મિઞ્શરીર આત્માનં-વાઁ પ્રવિભજ્ય કથ-મ્પ્રતિષ્ઠતે કેનોત્ક્રમતે કથ-મ્બાહ્યમભિધત્તે કથમધ્યાત્મમિતિ ॥1॥
ભગવન્ કુત એષ પ્રાણો જાયતે કથમાયાત્યસ્મિઞ્શરીર આત્માનં-વાઁ પ્રવિભજ્ય કથ-મ્પ્રતિષ્ઠતે કેનોત્ક્રમતે કથ-મ્બાહ્યમભિધત્તે કથમધ્યાત્મમિતિ ॥1॥
તસ્મૈ સ હોવાચાતિપ્રશ્ના-ન્પૃચ્છસિ બ્રહ્મિષ્ઠો-ઽસીતિ તસ્માત્તે-ઽહ-મ્બ્રવીમિ ॥2॥
આત્મન એષ પ્રાણો જાયતે યથૈષા પુરુષે છાયૈતસ્મિન્નેતદાતત-મ્મનોકૃતેનાયાત્યસ્મિઞ્શરીરે ॥3॥
યથા સમ્રાડેવાધિકૃતાન્ વિનિયુઙ્ક્તે।
એતા-ન્ગ્રામાનેતા-ન્ગ્રામાનધિતિષ્ઠસ્વેત્યેવમેવૈષ પ્રાણ ઇતરા-ન્પ્રાણા-ન્પૃથક્પૃથગેવ સન્નિધત્તે ॥4॥
એતા-ન્ગ્રામાનેતા-ન્ગ્રામાનધિતિષ્ઠસ્વેત્યેવમેવૈષ પ્રાણ ઇતરા-ન્પ્રાણા-ન્પૃથક્પૃથગેવ સન્નિધત્તે ॥4॥
પાયૂપસ્થે-ઽપાન-ઞ્ચક્ષુસ્શ્રોત્રે મુખનાસિકાભ્યા-મ્પ્રાણ-સ્સ્વય-મ્પ્રાતિષ્ઠતે મધ્યે તુ સમાનઃ।
એષ હ્યેતદ્ધુતમન્નં સમ-ન્નયતિ તસ્માદેતા-સ્સપ્તાર્ચિષો ભવન્તિ ॥5॥
એષ હ્યેતદ્ધુતમન્નં સમ-ન્નયતિ તસ્માદેતા-સ્સપ્તાર્ચિષો ભવન્તિ ॥5॥
હૃદિ હ્યેષ આત્મા।
અત્રૈતદેકશત-ન્નાડીના-ન્તાસાં શતં શતમેકૈકસ્યા દ્વાસપ્તતિર્દ્વાસપ્તતિઃ પ્રતિશાખાનાડીસહસ્રાણિ ભવન્ત્યાસુ વ્યાનશ્ચરતિ ॥6॥
અત્રૈતદેકશત-ન્નાડીના-ન્તાસાં શતં શતમેકૈકસ્યા દ્વાસપ્તતિર્દ્વાસપ્તતિઃ પ્રતિશાખાનાડીસહસ્રાણિ ભવન્ત્યાસુ વ્યાનશ્ચરતિ ॥6॥
અથૈકયોર્ધ્વ ઉદાનઃ પુણ્યેન પુણ્યં-લોઁક-ન્નયતિ।
પાપેન પાપમુભાભ્યામેવ મનુષ્યલોકમ્ ॥7॥
પાપેન પાપમુભાભ્યામેવ મનુષ્યલોકમ્ ॥7॥
આદિત્યો હ વૈ બાહ્યઃ પ્રાણ ઉદયત્યેષ હ્યેન-ઞ્ચાક્ષુષ-મ્પ્રાણમનુગૃહ્ણાનઃ।
પૃથિવ્યાં-યાઁ દેવતા સૈષા પુરુષસ્યાપાનમવષ્ટભ્યાન્તરા યદાકાશ-સ્સ સમાનો વાયુર્વ્યાનઃ ॥8॥
પૃથિવ્યાં-યાઁ દેવતા સૈષા પુરુષસ્યાપાનમવષ્ટભ્યાન્તરા યદાકાશ-સ્સ સમાનો વાયુર્વ્યાનઃ ॥8॥
તેજો હ વાવ ઉદાનસ્તસ્માદુપશાન્તતેજાઃ પુનર્ભવમિન્દ્રિયૈર્મનસિ સમ્પદ્યમાનૈઃ ॥9॥
યચ્ચિત્તસ્તેનૈષ પ્રાણમાયાતિ પ્રાણસ્તેજસા યુક્તઃ।
સહાત્મના યથાસઙ્કલ્પિતં-લોઁક-ન્નયતિ ॥10॥
સહાત્મના યથાસઙ્કલ્પિતં-લોઁક-ન્નયતિ ॥10॥
ય એવં-વિઁદ્વા-ન્પ્રાણં-વેઁદ।
ન હાસ્ય પ્રજા હીયતે-ઽમૃતો ભવતિ તદેષ-શ્શ્લોકઃ ॥11॥
ન હાસ્ય પ્રજા હીયતે-ઽમૃતો ભવતિ તદેષ-શ્શ્લોકઃ ॥11॥
ઉત્પત્તિમાયતિં સ્થાનં-વિઁભુત્વ-ઞ્ચૈવ પઞ્ચધા।
અધ્યાત્મ-ઞ્ચૈવ પ્રાણસ્ય વિજ્ઞાયામૃતમશ્નુતે વિજ્ઞાયામૃતમશ્નુત ઇતિ ॥12॥
અધ્યાત્મ-ઞ્ચૈવ પ્રાણસ્ય વિજ્ઞાયામૃતમશ્નુતે વિજ્ઞાયામૃતમશ્નુત ઇતિ ॥12॥