Lord Vishnu

adhika (puruṣottama) māsa kathā adhyāya 13

(Purushottam Maas Katha Adhyay 13 in English (IAST))

Also known as Purushottam Maas Katha · Adhik Maas Katha · Adhik Maas Katha adhyay 13

Purushottam Maas Katha Adhyay 13. The Adhik Maas Katha, also called the Purushottam Maas Mahatmya — the mahatmya of the intercalary month that the lunar calendar adds roughly every third year. The month was scorned as malmas, the impure month, until Vishnu took it as his own and gave it his name; the katha is read through, one adhyay a day, for the length of the month.

#of 215
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
śrīsarasvatyai namaḥ ||
jayaśrī sarvottama vāsudevā || dāmodarā anaṃtā keśavā ||
kṣīrābdhijāmātā ramādhavā || devādhidevā dayānidhe || 1 ||
tava caraṇasarojīṃ premā || akhaṃḍa deī sarvottamā ||
nāma vadāyācī sīmā || śeṣāteṃhī gatī navhe pai || 2 ||
tetheṃ mī alpamatī pāmara || vadena mhaṇatoṃ stutiuttara ||
eka jivhecā prasara || kevi vistāra sāhoṃ śake || 3 ||
parī ātmasārthaka karāveṃ kāṃhīṃ || mhaṇona āraṃbhilīse navāī ||
kṛpāl̤utveṃ śevaṭāsa nyāvī || hecī parisāvī vijñāpanā || 4 ||
mī neṇeṃ japatapasādhana kāṃhīṃ || dānadharma vrateṃ udyāpaneṃ pāhīṃ ||
karāvayāteṃ dhanahī nāhīṃ || gṛhīṃ saṃgrahīṃ tūṃ jāṇatā || 5 ||
niśidinīṃ saṃsārācī hal̤a || sadāṃ cittīṃ vāṭe tal̤amal̤a ||
teṇeṃ na gamecī kāl̤avel̤a || mhaṇoniyā khel̤a āraṃbhilā || 6 ||
tarī kṛpā karūni ramāraṃgeṃ || nyūna teṃ pūrṇa karāveṃ aṃgeṃ ||
rasotpatī rasavegeṃ || jīvana ghālī dayāl̤uvā || 7 ||
samarthe muktāphal̤ācī lākholī || vāhatāṃ haruṣa hradayakamal̤īṃ ||
daridreṃ tul̤asīdal̤eṃ samarpilīṃ || tarī kā na svīkārā svāmiyāṃ || 8 ||
śrīmāneṃ naivedya pakvānna || arpitā toṣaleṃ mana ||
daridriyāceṃ kiṃcita kadānna || kāya avherūna sāṃḍāveṃ || 9 ||
taise thora thorāṃnīṃ prabaṃdha kele || nānāparīṃ gītīṃ āl̤avile ||
tayāce lal̤e puravile || maja avheritāṃ bhaleṃ nohe kīṃ || 10 ||
aso kṛpā karāla śrīharī || tarīca vadela vaikharī ||
sarasvatī baise jivhāgrīṃ || manaturaṃgīṃ ātmārāma || 11 ||
aikāṃ saṃta śrote sajjana || pāṃcā parvācā kelā praśna ||
tayā mājī cāra saṃpūrṇa || māgeṃ nivedana jāleṃse || 12 ||
vyatīpāta vaidhṛtī pāhīṃ || pūrṇimā amāvāsyāhī ||
aisīṃ parve cāra pāhīṃ || keleṃ sarvahī kathana pai || 13 ||
ātāṃ pāṃcaveṃ parva teṃ kavaṇa || tayāceṃ aikāveṃ niropaṇa ||
lakṣmīpratī nārāyaṇa || sāṃgatā jāhalāse || 14 ||
lakṣmī ruvāca ||
puruṣottama hraṣīkeśa ||
bhaktipriya dayānidhe dvādaśyāśvaidha ||
māhātmyaṃ vada lokahitāyaca || 1 ||
lakṣmī vade jī puruṣottamā || bhaktakāmakalpa drumā ||
māgeṃ nivedilā mahimā || pūrṇimā amāvāsyā te || 15 ||
uparī parva rāhileṃse eka || teṃhī parisāveṃ nāveka ||
vratāmājī śreṣṭhatā aneka || kaiseni dekha svāmīyāṃ || 16 ||
tarī kṛpā karuni samagra || lokahitārtha vadāveṃ sācāra ||
je aikatāṃ jaḍamūḍhauddhāra || tātkāl̤ika hoya pai || 17 ||
śrīkṛṣṇa uvāca||
śrṛṇu devi pravakṣyāmi dvādaśīphalamuttamaṃ ||
malamāseṃ viśeṣeṇa munibhirbhāṣitaṃ purā || 2 ||
viṣṇu bolate jhāle uttara || eka kṣīrābdhije sādara ||
parvāmājī parva thora || viśeṣa satkāra dvādaśīṃ || 18 ||
tayāmājī malamāsa || pātalyā viśeṣāviśeṣa ||
ādareṃ ācaraliyā vratāsa || tuṭeṃ pāśa yamācā || 19 ||
heṃ aikatāṃ mahimāna || pāpeṃ bhasma hotī jāṇa ||
yadarthī nase anumāna || sāvadhāna parisāveṃ || 20 ||
samagra tīrthāṃcī garjanā toṃvarī || saṃpūrṇa yajñakriyā barī ||
avaghīhīṃ parve pṛthvīvarī || na pavatīsarī dvādaśīteṃ || 21 ||
saṃpūrṇa parvāceṃ phal̤a pāhīṃ || na tul̤e dvādaśīceṃ ṭhāyīṃ ||
kāya sāṃgo tethīcī navhāī || mī śeṣaśāyī vadataseṃ || 22 ||
yajña keliyāceṃ phal̤a || athavā prayāgīṃ snāna gaṃgājal̤a ||
tethīṃcā kalpavāsa prabal̤a || sevilā sarvakāl̤a ādareṃ || 23 ||
tarīṃ dvādaśīteṃ tul̤aṇā nāhīṃ || śāstra detī yācī gvāhī ||
pratyayo gheije svadehīṃ || keliyā pāhīṃ vratāte || 24 ||
upoṣaṇa ekādaśī dine || dvādaśīṃta kīje pāraṇeṃ ||
brāhmaṇa saṃtarpaṇa miṣṭānne || āṇīka dāneṃ nānāvidha || 25 ||
āṇīka karāveṃ piṃḍadāna || śrāddhatithī aso naso jāṇa ||
pari agatya kīje śrāddhasādhana || ghaḍe puṇya koṭīguṇeṃ || 26 ||
heṃ tava trirātrīceṃ vrata || daśamīpāsona dvādaśīyukta ||
tinhī devatā mūrtimaṃta || vasatātī tetheṃ niścayīṃ || 27 ||
daśamīte daivata caturānana || ekādaśī girijāramaṇa ||
dvādaśīteṃ viṣṇu āpaṇa || vāstavya sthāna trivargī || 28 ||
daśamīteṃ dṛśya doṣa tyāgāve || ekādaśīṃ varjāve ||
dvādaśa dvādaśī teṃ barave || ādhīṃ tyāgāve śāstrādhāre || 29 ||
parānna gṛhānna uṣṇodaka || sarva sneha khaṭvāṃga dekha ||
lavaṇa tābūla strīsaṃga sukhaduḥkha || ekabhukta daśamīte || 30 ||
aiseṃ ekādaśī dinīṃ || eka adhikataye sthānīṃ ||
anna na svīkārāve janīṃ || ekādaśī mhaṇūna bolije || 31 ||
ātā dvādaśīte varja kīje || divā nidrā na sevije ||
śāstrādhāra bolije || aike kṣīrābdhītanaye || 32 ||
aise vidhiyukta ekādaśī || vrata kīje sāyāseṃsī ||
varī sādhanadvādaśī || brāhmaṇesī vidhiyukta || 33 ||
tyāhīvarī keliyā piṃḍadāna || te taṃva viśeṣāhūna viśeṣa jāṇa ||
teṇe kele gayāvarjana || pitṛuddhāraṇa kul̤āśī || 34 ||
tul̤asīpatrāsamāna || arpilā jarī piṃḍa jāṇa ||
tarī te maja merūsamāna || vade nārāyaṇa svamukhe || 35 ||
kṛtā yajñākhilāstena gayāyāṃ piṃḍapātanaṃ ||
aho dhanyāścate dhanyā yeṣāṃ buddhirharerdine || 3 ||
tul̤aśīpatramiśrānaṃ makṣikāpādamātrakaṃ ||
dvādaśāṃ brāhmaṇedattaṃ tadannaṃ merutāṃ vrajeta || 4 ||
malamāsācī dvādaśī || jarī upoṣaṇa ghaḍe te divaśīṃ ||
tayā aisā puṇyarāśī || dujā āna asenā || 36 ||
janmāṃtara sahasrena || tayāne jiṃkilese jāṇa ||
varī brāhmaṇa saṃtarpaṇa || pūjāvidhāna yathocita || 37 ||
aiseṃ vrata bhāveṃ ācaratāṃ || yamarāvo voḍhavī māthā ||
tayā duritācī vārtā || bolo nayeci rājase || 38 ||
taye dinīṃ brāhmaṇālāgūna || jarī vastra karavile paridhāna ||
tarī kalpaparyaṃta svargabhoga jāṇa || tayālāgūna prāpta hoya || 39 ||
viṣṇumādhavaprītyartha || jarīṃ ācarela he vrata ||
brāhmaṇabhojana yathārtha || viṣṇuprītyartha dvādaśīsī || 40 ||
suvarṇadāna sahasradāna || raupyadāna upānahadāna ||
chatrāsahīta pādukādāna || puruṣottamā arpaṇa kīje || 41 ||
ghṛtadāna ghṛtapācita pakvānna || trayodaśaguṇī tāṃbūla dāna ||
gaṃdhapuṣpa sudāna || kīje arpaṇa yathāvidhīṃ || 42 ||
ituke dāna keliyā pāhīṃ || vaikuṃṭhavāsa tayāteṃ hoī ||
malamāsa dvādaśīṭhāyīṃ || śeṣaśāyīṃ saṃtuṣṭe || 43 ||
yathāṛtukāl̤e phal̤e || kardal̤ī phal̤eṃ nārīkel̤e ||
kharjūrī lavaṃgā pūgīphaleṃ || jāyaphal̤ādī ādareṃ || 44 ||
kapilā godāneṃ nemasta || mahidāna aśvāsahita ||
gajaajādī rathagaṇīta || arpaṇakīje dvijāteṃ || 45 ||
itukīṃ dāneṃ sāṃgitalīṃ dekha || parī ghṛtadānāceṃ mahātma adhika ||
malamāsa parvaṇī āvaśyaka || kīje dekha yathāvidhī || 46 ||
kāṃsyapātrīṃ ghālūniyāṃ ghṛta || suvarṇapratimāsaṃyukta ||
pūjā karūni nemasta || dīje dāna viprālāgīṃ || 47 ||
tyāhī varī ghṛtapācika pakvānna || teṃhī kāṃsyapātrīṃ ghālūna ||
ghṛtāsahīta pūjā karūna || brāhmaṇākarīṃ arpije || 48 ||
saṃkhyā tayācī trīṇi daśaka || varī trīṇi adhīka dekha ||
aiseṃ karūniyāṃ āvaśyaka || dīje samyaka viprāṃteṃ || 49 ||
sākṣara viprālāgīṃ baraveṃ || pūjā karūni vastra dyāveṃ ||
varī dakṣiṇesahīta dāna arpāveṃ || teṇeṃ pāve svargavāsu || 50 ||
dvādaśī aiseṃ dujeṃ parva || kāśī aiseṃ kṣetra apūrva ||
tīrthāmājī viśeṣa gaurava || prayāgarāja jāṇije || 51 ||
dvādaśīṃ keliyā annadāneṃ || koṭikul̤eṃ uddharalīṃ tayāneṃ ||
narakīṃ tārile pitṛgaṇa || aika mahimāna śubhānane || 52 ||
sakal̤a dānāmājī variṣṭha || annadāna atiśreṣṭha ||
mhaṇoni mahimā utkṛṣṭa || varṇilā śreṣṭha purāṇīṃ || 53 ||
asākṣī bhojana dvādaśī || tayā aisā na dekho doṣī ||
anakūla ase jyā samayāsī || teṃci brāhmaṇāsīṃ arpije || 54 ||
citta āśeteṃ na dharāve || bhagavaṃtīṃ vinmukha na vhāveṃ ||
atithī vinmukha nasāve || vitta asonī javal̤īka || 55 ||
sarvāṃce aṃtara hradgata || svaye jāṇeṃ trailokyanātha ||
tayāteṃ karitāṃ vaṃcanārtha || pāve aghāta rokaḍā || 56 ||
yālāgīṃ uttama athavā madhyama || sakal̤a śrotīṃ dhari je nema ||
bahutīṃ mārga hā sugama || nirmūna ṭhevilā anaṃteṃ || 57 ||
ye viṣayīṃ itihāsa purātana || hoūna aikije sāvadhāna ||
pūrvī sūryavaṃśīṃ rājā puṇyavān || aṃbarīṣa jāṇa nāma tayā || 58 ||
sārvabhauma sarvā variṣṭha || tapobal̤eṃ ati utkṛṭa ||
ati dhairya gāṃbhīrya śreṣṭha || bhaktī ekaniṣṭha jayācī || 59 ||
prajelāgī ati kanavāl̤u || viprālāgīṃ parama snehāl̤u ||
ripudrumālāgīṃ jaisā kāl̤u || kṛtāṃtavata tayāte || 60 ||
parama dharmiṣṭha hradayīṃ || āḍakāṭhī kavaṇāteṃ nāhīṃ ||
vrata nema udyāpaneṃ pāhīṃ || sadāṃsarvadāṃhī cālavīta || 61 ||
vinmukha navhecī kavaṇāteṃ || māgitaleṃ arpitase tyāteṃ ||
āpatyāparī māgatyāteṃ || lal̤e tyāce puravīta || 62 ||
aiseṃ asatāṃ variṣṭha || dvādaśī nema acāṭa ||
sādhanayukta dvādaśī śreṣṭha || nṛpavariṣṭha ācarataseṃ || 63 ||
sahasrāvadhī brāhmaṇapaṃktī || gheūna sādhī dvādaśī tithī ||
na ugavatācī gabhastī || sādhana rītī sādhītase || 64 ||
aise loṭatāṃ kāl̤a bahuta || puṇya saṃgraho jālā aparimita ||
itukeṃhī asuni garvarahita || nṛpanātha vegal̤ā to || 65 ||
taṃva vāsavā aṃgī bhaya dāruṇa || mājheṃ pada gheīla hirūna ||
ciṃtā karī rātraṃdina || taṃva navala pūrṇa vartaleṃ || 66 ||
akasmāta ṛṣī durvāsa || yetā jhālā iṃdrasabhesa ||
vāsaveṃ sanmānoni bahuvasa || ṣoḍaśopacāreṃ pūjilā || 67 ||
baisavūniyāṃ nijāsanīṃ || svāgata pusileṃ taye kṣaṇīṃ ||
svasti kṣema vipra vadonī || pāhe nayanīṃ tayāteṃ || 68 ||
taṃva parama kṛśa jāleṃ śarīra || śokeṃ utaralā mukhacaṃdra ||
dekhūnī bole munīśvara || duḥkha apāra hradayīṃ dise || 69 ||
yerū mhaṇe mahārājā || upāva na dekhoṃjī dujā ||
maga samagra vṛttāṃta vojā || ṛṣivaryā sāṃgatase || 70 ||
mhaṇeṃ aṃbarīṣa parama vikhyāta || tapotejeṃ āgal̤ā amita ||
dvādaśī vratāteṃ ācarata || na cāle tetheṃ upāvo || 71 ||
aisiyāsī karūṃ mī kāhīṃ || hradroga hā parama mājhe jīvī ||
mhaṇona pāyīṃ ṭhevilī ḍoī || sāṃgā kāī majalāgīṃ || 72 ||
jayāteṃ hradroga lāgalā || to rogī de nakho vāṃcalā ||
mahadroga jayāteṃ jālā || tarī dhanvaṃtarī tayālā vāṃcavitī || 73 ||
parī hradrogī prāṇiyāteṃ || kavaṇa vāṃcavūṃ śake tayāteṃ ||
eka sadguru vāṃcūna tyāteṃ || upāya anya ase nā || 74 ||
tarīṃ tumhī sadguru variṣṭha || sakal̤a ṛṣīṃmājī śreṣṭha ||
amṛtavacanīṃ spaṣṭa || deūni roga kuṣṭa nivārā || 75 ||
aikūna vāsavācī glānī || komalahradaya durvāsa munī ||
aṃtarīṃ parama kal̤aval̤onī || bolatavāṇī te aikā || 76 ||
dvādaśyāṃ yatkṛtaṃ sarvamakṣayyaṃtadbhavediha ||
dvādaśyāmakṣayaṃdānaṃ dvādaśyāmakṣayojapaḥ || 5 ||
durvāsa vade vāsavā pāhīṃ || dvādaśī aiseṃ vrata dujeṃ nāhīṃ ||
je ācaratī sadāṃ sarvadāhī || tyā evaḍhā nāhīṃ puṇyaśloka || 77 ||
akṣayī svargavāsa tayāteṃ || prāpta hoya jāṇa niruteṃ ||
dvādaśīye puṇyavratāteṃ || sāmyatā āna asenā || 78 ||
akṣayītīrthī snāna keleṃ || athavā tapavrata jarī keleṃ ||
yajñayāgādihī sādhileṃ || upāsileṃ jñānayoga pai || 79 ||
tarī nātul̤e dvādaśī samatā || ṛṣī deva gaṃdharvādi tatvatā ||
ācaraliyā vratā || vaṃdya sarvathā te jāle || 80 ||
svayeṃ vāsavā tūṃteṃ pāhīṃ || iṃdrapada lādhaleṃ pūrṇa kamāī ||
yāci vrata prabhāveṃ pāhīṃ || adhipa suragaṇāteṃ || 82 ||
yamadharma ācare vrata || te pada jāleṃ tarī prāpta ||
sādhana dvādaśī kailāsanātha || svayeṃ ācare vratāte || 83 ||
aise he vrata ati śreṣṭha || ācaratase nṛparāva variṣṭha ||
tayā apāya karāvayāce kaṣṭa || kavaṇa naṣṭa karūṃ śake || 84 ||
jayāte puṇyasāmogrī || pūrṇa ase ho padarīṃ ||
tayāteṃ sāhya śrīharī || vrata niraṃtarī cālatase || 85 ||
yālāgīṃ amaranāthā || na pravarte aisiyā ghātā ||
yeṇeṃ duritāci vārtā || āṃgī sarvathā bāṇela pai || 86 ||
aikatā ṛṣīce uttara || deveṃdre kelā namaskāra ||
upāva na suce aṇumātra || pada svataṃtra narā hecī || 87 ||
yālāgīṃ guruvaryā pāhīṃ || eka vel̤a tethavara jāī ||
kal̤ela taisī karā navāī || pada akṣayī rāhe jeṇeṃ || 88 ||
aiseṃ aikatāṃ vacanāteṃ || ṛśī vicārī aṃtarāteṃ ||
mhaṇe jāuni pāhū nṛpāte || puṇya puruṣāce darśana || 89 ||
durvāsā aisā satpuruṣa || parī matīteṃ tātkāl̤a bhraṃśa ||
jayā saṃgatī saṃgadoṣa || dharilā havyāsa mānasīṃ || 90 ||
dhīravāna jñānavāna pāhīṃ || suśīl̤a jarī jāhalā dehīṃ ||
tarī saṃgatī saṃgadoṣa pāhīṃ || matī pālaṭe tayācī || 91 ||
mhaṇoniyāṃ satsaṃga dharāvā || durjana saṃga to tyāgāvā ||
jeṇeṃ viśrāṃtī pāve jīvā || devādhidevā premā caḍhe || 92 ||
ātāṃ durvāsa ṛṣīrāvo || gheūna śiṣya samudāvo ||
namūniyāṃ vāsavo || nighatā jālā tātkāl̤īṃ || 93 ||
gheīla aṃbaṛṣīcī bheṭī || tetheṃ hoīla je rāhaṭī ||
teṃ kathānaka marāṭhī || śrotiyāṃ karṇapuṭīṃ parisavūṃ || 94 ||
jeṃ aikatāṃ pāpa jhaḍe || kali kalmaṣa avagheṃ pal̤e ||
śravaṇa karitāṃ rokaḍeṃ || malamahātma samagra heṃ || 95 ||
pāpakoṭī sahasrāṇi pāpakoṭi śatānica ||
vilayaṃ yāṃti deveśi malāmāse tithaumama || 6 ||
ślokādhareṃ vadalī vācā || prabaṃdha navhe mājhe padaracā ||
nyūna pūrṇa karaṇe yācā || adhikāra sācā tumhāṃteṃ || 96 ||
mī taṃva rāmasaṃpradāyī || bhikṣā māgato gṛhīṃgṛhīṃ ||
tī bhikṣā ekatra eka ṭhāyīṃ || pacavūna arpāvī dvijāteṃ || 97 ||
aisī he tava kavitā jāṇa || kavīśvarāceṃ bhikṣānna ||
arthāvabodha ekatra karūna || śrotiyāṃ lāguna vāṭileṃ || 98 ||
iti śrīmalamahātma graṃtha || padmapurāṇīṃceṃ saṃmata ||
manoharasuta viracita || trayodaśodhyāya goḍa hā || 13 ||
ovyā 98 || śloka 6 ||
|| iti trayodaśo'dhyāyaḥ ||

Explore More