Lord Vishnu

adhika (puruṣottama) māsa kathā adhyāya 16

(Purushottam Maas Katha Adhyay 16 in English (IAST))

Also known as Purushottam Maas Katha · Adhik Maas Katha · Adhik Maas Katha adhyay 16

Purushottam Maas Katha Adhyay 16. The Adhik Maas Katha, also called the Purushottam Maas Mahatmya — the mahatmya of the intercalary month that the lunar calendar adds roughly every third year. The month was scorned as malmas, the impure month, until Vishnu took it as his own and gave it his name; the katha is read through, one adhyay a day, for the length of the month.

#of 211
śrī gaṇeśāya namaḥ ||
jayajayājī rukmiṇīraṃgā || bhaktamānasapriyahradayabhṛṃgā ||
munijana dhyāī hradayaraṃgā || ye aṃtaraṃgā śrīviṭhṭhalā || 1 ||
saguṇa svarūpā meghaśyāmā || dīnabaṃdhu ātmayārāmā ||
sadāṃsarvadāṃ nāmīṃ premā || manobhirāmā asoṃ de || 2 ||
ātāṃ aikā śrotejana || malamahātma kathānusaṃdhāna ||
saṃvāda lakṣmī nārāyaṇa || puṇyapāvana kathā he || 3 ||
māgeṃ dvādaśīmahimā varṇilā || punaḥ māgutāṃ lakṣmīneṃ praśna kelā ||
toci ślokārtha pāhije parisilā || bhāvārtha bhalā aso dyā || 4 ||
śrīruvāca || bhagavan devadeveśa bhaktānugrahakāraka ||
āścaryakārikathitamākhyānaṃ puruṣottama || 1 ||
māse malimluce snānavratasya phalamīdṛśaṃ ||
viśeṣeṇa punarbrūhi snānasya phalamīśvara || 2 ||
kṣīrābdhijā vade tevhāṃ || aikije devādhidevā ||
abhinava kathecā ṭhevā || parisilājī svāmiyāṃ || 5 ||
pari snāna āṇi japa || mahimā varṇilā amūpa ||
tarī snāna keliyāneṃ niṣpāpa || pūrvī kavaṇa jhālāse || 6 ||
kavaṇa snānāceṃ tapa || kavaṇa puṇya japalā japa ||
yeviṣayīṃ hoūna sakṛpa || nivedāveṃ svāmiyāṃ || 7 ||
maga bole śeṣaśayana || aika priye priyavacana ||
jeṃ ākarṇitāṃ jāṇa || hoya kṣāl̤aṇa mahāpāpā || 8 ||
śrīkṛṣṇa uvāca||
śrṛṇu suṃdari vakṣyāmi malimluca kṛtasyaca ||
snānasya phalamatyugraṃ pāpapaṃjarabhedakaṃ || 3 ||
yamalokaṃ na paśyaṃti snātāmāsimalimluce ||
sarvakāryāṇi siddhayaṃti paripūrṇamanorathāḥ || 4 ||
snāna dāna japa homa || cālavitā nemānema ||
tarī pāya vaṃdī yama || detī kṣema roga sarva || 9 ||
sarvāriṣṭeṃ te śamatī || saṃsārī na ghaḍe vipattī ||
sarva manoratha puratī || uddharāgatī to pāve || 10 ||
sarva tīrthī keliyā snāna || tayāteṃ ghaḍe teṃcī puṇya ||
yadarthī saṃśaya nase jāṇa || satya jāṇa śubhānane || 11 ||
kurukṣetrādī gayā śrāddha || koṭi godāneṃ prasiddha ||
puraścaraṇa ekavidha || ghaḍaleṃ jarī prāṇiyāṃ || 12 ||
tarī samatā nāhīṃ jāṇa || malamāsīṃ keliyā snāna ||
parī bhāvārtha paripūrṇa || dhari saṃpūrṇa māsavarī || 13 ||
sahasra viprā icchita bhojana || tarī ghaḍe eka dvija pūjana ||
to pāve sadāṃ yaśa-kalyāṇa || nema jāṇa māsavarī || 14 ||
janma dārabhya jeṃ pāpa keleṃ || jāṇoni neṇuni je kāṃ ghaḍaleṃ ||
teṃ sarva nāse ekaci vel̤eṃ || jarīṃ ghaḍaleṃ snāna eka || 15 ||
yeca viṣayīṃ itihāsa parama || aikeṃ hoūni uttamottama ||
śravaṇa keliyā sugama || uparati tātkāl̤īke || 16 ||
iṃdralokīcī apsarā kāminī || nāma tiyeceṃ smṛtivilāsinī ||
tyāhīmājī tī priyamohinī || kuberā gharīṃ sadāṃ vase || 17 ||
parama prītī pātra te dhanadā te || svaguṇeṃ mohileṃ ho tayā teṃ ||
nṛtya gāyaneṃ dekhatā tayāteṃ || kṣaṇabharī teṃ na soḍī || 18 ||
svarūpa parama lāvaṇya || pāhatāṃ hoya vīrya patana ||
kaṃṭha jīcā kokil̤e samāna || aikatāṃ suragaṇa bhulatī || 19 ||
aso tī devalokīṃcī apsarā || svarūpa varṇitā aparaṃpāra ||
tuccha jiyepuḍheṃ śaṃkaradārā || itara suṃdarā tyā kitī || 20 ||
caturdaśa lokapāl̤a prārthitāṃ || parī tetheṃ na jāyacī tatvatāṃ ||
aisī he lāvaṇyalatā || puḍheṃ vṛtāṃtā parisījeṃ|| 21 ||
ekadāṃ vanavihārārtha || sakhiyā gheūna tvarita ||
nighatī jhālī krīḍanārtha || lakṣunī paṃtha kurukṣetrīṃ || 22 ||
taṃva to puruṣottama māsa || heṃ toṃ neṃṇeṃ viśeṣa uddeśa ||
sahaja pātalī tayā sthānāsa || samudāyāsa teṃ kāl̤īṃ || 23 ||
pāṃcajaṇa aṃdha bolijetī || aikā te koṇakoṇatī ||
netra asūnī aṃdha hotī || aikā pracītī tayāṃcī || 24 ||
eka to viṣayāṃdha jāṇa || dujā to dravyāṃdha pūrṇa ||
madirāṃdha tocī tisarā jāṇa || bal̤āṃdha tocī cauthā paiṃ || 25 ||
pāṃcavā to durjana pāhe || taṃva to garbhāṃdhacī hoya ||
tayāteṃ upamācī na sāhe || aise he pāṃca aṃdha jāṇije || 26 ||
itukiyāṃce vegal̤e prakāra || te kiṃcita parisavūṃ sācāra ||
viṣayāṃdha jālā jo nara || aikā prakāra tayācā || 27 ||
cittīṃ kāma udbhavatāṃ || maga to vol̤akhī na dharī tatvatāṃ ||
tayāsī dhakkā deūni jātāṃ || dehāvarutā to naye || 28 ||
taisācī madirā prāśilā || netra asatāṃcī aṃdha jhālā ||
śrīmukheṃ jarī tāḍilā || parī ol̤akhilā na pure || 29 ||
ātāṃ tisarā to dhanāṃdha || dravya madeṃ unmāda ||
svakīya yetāṃ sannidha || ol̤akhīṃ na puseṃ tayāteṃ || 30 ||
ekhādā tayācā koṇī āpta || daridreṃ gāṃjilā bahuta ||
to jarī bheṭāvayā yeta || tayāteṃ pusata tumhīṃ koṇa || 31 ||
ātāṃ balonmatta asatī || gajā aiseṃ sadāṃ ḍullatī ||
tayāṃce śejārī ho yetī jātī || tarī te na pāhātī tayāteṃ || 32 ||
pāṃcavā aṃdha to durjana || sadāṃ dujiyāteṃ ciṃtī akalyāṇa ||
ghātaprayukta jyāceṃ mana || mhaṇoni jāṇa aṃdha to || 33 ||
mhaṇoniyā pāṃca aṃdha || śrotiyāteṃ keleṃ viśada ||
puḍhe aikije saṃvāda || tayā devāṃganecā || 34 ||
aisī te viṣayāṃdha pāhīṃ || sakhiyā samaveta pātalī ṭhāyīṃ ||
parvakāl̤a dharma neṇe kāṃhīṃ || jal̤apravāhīṃ svaicchā game || 35 ||
saṃpūrṇa jal̤akrīḍā karūna || keleṃ nūtana vastra paridhāna ||
tīrā samīpa yeūna || keleṃ avalokana cahūṃdiśe || 36 ||
taṃva ekāekīṃ nayanīṃ || kuṃjavanā aiseṃ te kṣaṇīṃ ||
vana dekhatī jālī kāminī || dekhūni manīṃ saṃtoṣeṃ || 37 ||
nānāparī puṣpayātī || suvāse suśobhatī ||
drākṣeṃ phalabhāreṃ ḍolatī || caṃpaka seṃvatī ṭhāyīṃ ṭhāyīṃ || 38 ||
jāījuī āṇi mālatī || bakul̤a punnā garajatī ||
māṃdāra gulāba ketakī || kardal̤ī ḍolatī phal̤abhāreṃ || 39 ||
aiseṃ anupamya teṃ vana || chāyā suśītal̤a saghana ||
pāhatā ānaṃdalī kāmina || toṣaleṃ mana satīceṃ || 40 ||
maga suvāsika puṣpeṃ toḍūnī || māl̤ā karīte caturakāminī ||
svakareṃ cheditāṃ te kṣaṇīṃ || kāmodbhava manīṃ dāṭalā || 41 ||
maga sakal̤a sakhiyāteṃ bole || jarī puruṣa asatāṃ ye vel̤e ||
tarī aruvāra puṣyaseje līl̤e || bhogityeṃ sohal̤e viṣayāce || 42 ||
vayasā suṃdara saguṇa || varī ekāṃta krīḍāvana ||
nānāparī suvāsa sumana || parī bhratārāviṇa nirphal̤a te || 43 ||
aisīṃ nānāparī kāmaceṣṭā || karitase tī variṣṭhā ||
taṃva ticeṃ phiraleṃ adṛṣṭā || pātalā śreṣṭha durvāsamunī || 44 ||
saveṃ śiṣya mel̤ā apāra || lakṣuni sarovara tīra ||
mādhyānīṃ ālā dinakara || mhaṇoni samagra utaraleṃ || 45 ||
koṇī snānāteṃ ādarileṃ || koṇī bahirdiśesī geleṃ ||
koṇī svakarmīṃ guṃtaleṃ || ekaleṃ dekhileṃ durvāsā || 46 ||
taṃva he devāṃganā vahilī || kāmajvareṃ ṛṣīteṃ nyāhāl̤ī ||
ekākīṃ dhāvūna ālī || kaṃṭhīṃ sudalī puṣpamāl̤ā || 47 ||
karīṃ hotī puṣpamāl̤ā || tecī ghātalī ṛṣīce gal̤ā ||
aiseṃ dekhatā te vel̤ā || ṛṣī ālā kopāteṃ || 48 ||
mhaṇe naṣṭe pāpiṣṭe pāhī || heṃ tvā karma keleṃ kāī ||
heṃ to āmhāṃ yogya nāhīṃ || ātāṃ gheī śāpāteṃ || 49 ||
kaṃṭhīṃ ghātalī māl̤ā || to bhratāracī keval̤ā ||
tūṃ tava madāṃdha abal̤ā || piśāca tātkāl̤a hoī kā || 50 ||
aiseṃ aikatāṃ śāpavacana || yerī kaṃpita dīna vadana ||
kāmamada gelā utarūna || karuṇā vacana bolatase || 51 ||
uvācadīnayā vācā kṛtametatkṣamasva me ||
ajānaṃtyā kṛtamidaṃ kuruṣvānugrahaṃ mayi || 5 ||
aike svāmī ṛṣirāyā || ajñānatveṃ ghaḍe kriyā ||
te kṣamā kīje svāmiyā || mhaṇoniyā pāyāṃ lāgatase || 52 ||
caraṇa na soḍī sarvathā || caraṇāṃvarī ṭhevilā māthā ||
kṛpāl̤uvā ṛṣināthā || śāpavyathā nivārī he || 53 ||
brāhmaṇa hradaya komal̤a || kṛpeneṃ dravalā tātkāl̤a ||
mhaṇe mājheṃ vākya asatya keval̤a || navhe abal̤e sarvathā || 54 ||
parī caturyuga pramāṇa || sahasra vel̤a hoya gaṇana ||
toṃvarī piśācatva pāvona || uparī svasthāna pāvasī || 55 ||
pāhā tarī anyāya ketulā || parvataprāya daṃḍa tethe jālā ||
yālāgīṃ sūjñāni brahmavṛṃdālā || bhivona tyālā vaṃdāveṃ || 56 ||
brāhmaṇa aso kaisā tarī || parī cahūṃvarṇīcā adhikārī ||
mukhya gāyatrī maṃtrādhikārī || mhaṇona caturīṃ namāveṃ || 57 ||
aso uśśāpa pāvoni suṃdarī || ṛṣi nighona gele te avasarī ||
tātkāl̤a piśācate nārī || pāvalī nirdhārī ṛṣiśāpeṃ || 58 ||
durghaṭa vanā mājhārī || kaṃṭaka vṛkṣa paroparī ||
udaka na mil̤e nirdhārī || hiṃḍe suṃdarī pai tetheṃ || 59 ||
āl̤epil̤e vṛkṣāsī gheta || śvāpadeṃ nāṭhaveṃ jīvaghāta ||
sadāṃ tal̤amal̤e kṣudhita || aise loṭata bahukāl̤a || 60 ||
taṃva akasmāta eke kāl̤īṃ || yājñavalkīcī kanyā sumel̤īṃ ||
kāṃcī tapasvinī nāmeṃ bāl̤ī || sakhiyāmel̤ī pātalīse || 61 ||
taṃva to malamāsa viśeṣa || lakṣunī tīrtha yātrā pradoṣa ||
cālalīse kurukṣetrāsa || bheṭī anayāseṃ paiṃ jhālī || 62 ||
yerī jāūna lavalāhyā || dharitī jālī tice pāyā ||
mhaṇe tapasvinī māyā || parise saye vṛttāṃtu || 63 ||
maga mul̤āpāsūna vṛttāṃta samagra || kathilā tiye samācāra ||
śāpabhaya parama dustara || karma aghora suṭenā || 64 ||
māye parama upakāriye brahmanaṃdinī || mukta karīṃ śāpabhayāpāsunī ||
aiseṃ madhura vacaneṃ karūnī || ṛṣikumārī prārthilī || 65 ||
namra vacaneṃ kāryasiddhī || namra vacaneṃ sādhe navavidhī ||
te apāya na pāve kadhī || krūravacanīṃ anartha paiṃ || 66 ||
jayācī vāṇī madhura ase || tyāceṃ kārya kadhīṃca na nāse ||
jo sadāṃ krūra bolatase || kalpāṃtī nase yaśa tayā || 67 ||
aso taisī navhe yājñavalkī || catura bhāminī parama nikī ||
piśācanice bola aikoni kī || hradaya vivekī anusaralī || 68 ||
maga bole ṛṣikanyakā || kīṃ pitā mājhā yājñavalkī dekhā ||
tyāṇeṃ māteṃ nivedileṃ vrata ekā || adhikamāsa nirdhāreṃ || 69 ||
puruṣottama māsa viśeṣa || mhaṇona jātasoṃ sāgarasaṃgamāsa ||
tetheṃ karūni snānadānāsa || tapa viśeṣa jāṇonī || 70 ||
māsamātra karūna snāna || nakta bhojana maunya dharūna ||
tyāhīvarī dīpa dāna jāṇa || varī brāhmaṇa saṃtarpaṇa yathāvidhī || 71 ||
aiseṃ tūṃ teṃ puṇya ghaḍaleṃ jarī || kadācita mukta hośī śarīrīṃ ||
piśācatva jāūna nirdhārī || svapadīṃ jāśīla tūṃ || 72 ||
aikona tayeceṃ vacana || yerī bole dīnavadana ||
mājhā deha piśāca jāṇa || kevīṃ snāna dāna ghaḍeṃ pai || 73 ||
tarīṃ māuliye tūṃ mājhī mātā || mī taṃva tujhī dharmaduhitā ||
itukā upakāra karīṃ ātāṃ || dehavyathā nivārī he || 74 ||
kāṃhīṃ puṇya tuvāṃ āpuleṃ || madarpaṇa jarī māye keleṃ ||
tarī koṭiguṇeṃ āgal̤eṃ || puṇya ghaḍe jāṇije || 75 ||
paropakārā aiseṃ puṇya || dujeṃ naseci sakhe jāṇa ||
yālāgīṃ māye kṛpākarūna || karīṃ kṛpādāna yevaḍheṃ || 76 ||
tarī ekā divasāceṃ puṇya || māteṃ karaśila jarī arpaṇa ||
tarī mī uddharāgatī pāvena || sthāna pāvena āpuleṃ || 77 ||
caturyuga kedhavāṃ jātī || toṃvarī bhogūṃ piśācagatī ||
yālāgīṃ pariseṃ vinaṃtī || lāge puḍhatī pāyāṃteṃ || 78 ||
yerī aikūna karuṇā vacana || kṛpeneṃ dravaleṃ aṃtaḥkaraṇa ||
tiyeteṃ avaśya mhaṇavūna || didhaleṃ bhāṣadāna trivācā || 79 ||
mhaṇe mī parato yeī toṃvarī pāhīṃ || tūṃ yetheṃci rāhī ye ṭhāī ||
ciṃtā na karīṃ hradayīṃ kāṃhīṃ || māsāntīṃ lavalāhīṃ yetaseṃ || 80 ||
aiseṃ vadoni ṛṣiabal̤ā || gheūna sakhiyāṃcā mel̤ā ||
satvara pāvalī sāgara saṃgamālā || karī sohal̤ā mana icchā || 81 ||
snānadānādī yathavidhī || māsamāsa avaghe sādhī ||
pūrṇa karūna vratavidhī || brāhmaṇavidhī paripūrṇa || 82 ||
aisī karūni puṇya kriyā || paratūni ālī tayā ṭhāyāṃ ||
taṃva tī piśācī ūrdhva dṛṣṭī karūniyāṃ || nirakhitase mārgāteṃ || 83 ||
taṃva ekāekīṃ striyāṃcā mel̤ā || dekhūna ānaṃdalī velhāl̤ā ||
dhāvūna dharī caraṇakamal̤ā || kelā āpulā sāca bolā || 84 ||
maga te ṛṣikanyā pāhī || karīṃ udaka ghetaleṃ lavalāhīṃ ||
eke dinīceṃ puṇya pāhīṃ || udaka karīṃ ghātaleṃseṃ || 85 ||
puṇyatoya paḍatāṃca hastakīṃ || tātkāl̤a deheṃ jālī nikī ||
pūrvavata puṇyalokī || apsarādehī pāvalī || 86 ||
mukheṃ karūna jayajayakāra || karitī jālī namaskāra ||
mhaṇe māye upakāra thora || kelā māte majavarī || 87 ||
aiseṃ vadoni te avasarī || svadhāmā pāvalī te nārī ||
evaḍhī piśācī nirdhārī || uddharāgatī pāvalī || 88 ||
mhaṇona malamāsāceṃ mahimāna || svayeṃ kathitase janārdana ||
yālāgīṃ śrote sajjana || kīje snānadāna yathāvidhīṃ || 89 ||
āpule svakul̤īceṃ vaṃśī || kavaṇa pāvale piśācyatvāsī ||
athavā pūrvīce vaṃśovaṃśī || he to neṇave āpaṇāsī || 90 ||
kiṃvā āpaṇa svadehāsī || prāpta hoūṃ kavaṇa ṭhāyāsī ||
he to neṇave āpaṇāsī || mhaṇona vratāsīṃ ācarāveṃ || 91 ||
mhaṇāla kāya hoteṃ ye dāneṃ || jhaṇīṃ na mhaṇā èseṃ vacana ||
yetheṃ lakṣmīnārāyaṇa saṃvāda jāṇa || tarī apramāṇa kavaṇa mhaṇeṃ || 92 ||
pari bhāvārtha pāhije nikā || mhaṇaje prāptīṃ tātkāl̤a dekhā ||
yālāgīṃ karūna vivekā || ācarā nikā vrata bhāvo || 93 ||
puruṣottama māsā aisā dujāmāsa || nāhī nāhī ho niḥśeṣa ||
sākṣāta puruṣottamācā aṃśa || jāṇā niḥśeṣa bhāvikaho || 94 ||
jaisā parvatāmājī meru thora || grahagaṇīṃ bhānu apāra ||
gaṃgemājī sarasvatī apāra || bole śrīvara ādareṃ || 95 ||
nakṣatrāṃmājī jaisā caṃdramā || catuḥpādāmājī kāmadhenū uttamā ||
taisā māsāmājī puruṣottama || dvipāda brāhmaṇa hā ase || 96 ||
mhaṇona ati ādareṃ karūna || agatya kīje snānadāna ||
mhaṇoni bole janārdana || teṃcī kathana kele ase || 97 ||
svasti śrīmalamāsa māhātma || padmapurāṇīṃceṃ saṃmata ||
manoharasuta viracita || ṣoḍaśo'dhyāya goḍa hā || 16 ||
śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||
ovyā 97 || śloka 5 ||
|| iti ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||

Explore More