শ্ৰী গণেশায নমঃ ॥
জযজযাজী সদ্গুৰুমূৰ্তী ॥ অনুপম্য তুঝী অগাধ কীৰ্তি ॥
চুকৱী জন্মমৰণাংতী ॥ হে খ্যাতী অনুপম্য ॥ ১ ॥
ভাৱাৰ্থ পাহিজে নিকা ॥ ৱ্যৰ্থ নকো হে লাপণিকা ॥
জেৱী গংগা মনকৰ্ণিকা ॥ ক্ষয কৰী পাপাতেং ॥ ২ ॥
জেৱী অগ্নি স্ফুলিংগ পাহী ॥ ভস্ম কৰী সৰ্ৱ তৃণৱল়ঈ ॥
তৈসা সদ্গুৰু মংত্ৰ পাহীং ॥ ভস্ম হোঈ পাপসমূহো ॥ ৩ ॥
অসো ঐসে জে সদ্গুৰু ॥ তযা মাঝা নমস্কাৰু ॥
শিৰীং ঠেৱা ৱৰদ কৰু ॥ জেণেং ভৱপাৰু হোয মাঝা ॥ ৪ ॥
আতাং ঐকা ভাৱিকজন ॥ কথেসীং দ্যাৱেং অৱধান ॥
যেথীংচে গ্ৰাহিক কোণকোণ ॥ ত্যাংচেং শ্ৰৱণ কৰাৱেং ॥ ৫ ॥
যেৰ অভাৱিকা চাড নাহীং ॥ ৱ্যৰ্থ ন পডাৱেং প্ৰৱাহীং ॥
জেং জেং অসেল জযাচে দৈৱীং ॥ তেচী নৱাঈ ভোগূত ॥ ৬ ॥
তোচী ভাৱাৰ্থ নিকা ॥ প্ৰাকৃত ভাষেংত টীকা ॥
ভাৱাৰ্থ বল়েং ঐকাং ॥ ম্হণে দাসানুদাস ॥ ৭ ॥
শ্ৰীকৃষ্ণ উৱাচ॥
ভূয এৱ প্ৰৱক্ষ্যামি শ্ৰুণু সৰ্ৱাংগসুংদৰি ॥
মলিম্লুচকৃতং স্নানং ফলমদ্ভুতকাৰণং ॥ ১ ॥
সৌৰাষ্ট্ৰে সুজনে দেশে ৱৃক্ষছাযা ৱিৱৰ্জিতে ॥
খেটখৰ্ৱট সংযুক্তে শ্ৱখৰৌঘসমন্ৱিতে ॥ ২ ॥
ৱিষ্ণূ ৱদে লক্ষ্মীতেং ॥ মলমহাত্ম অতি অদ্ভুত ॥
জেং সুখদাযক সৰ্ৱাংতেং ॥ শ্ৰৱণ কৰী যথাৰ্থ ॥ ৮ ॥
সৌৰাষ্ট্ৰ দেশাচিযে ঠাযীং ॥ জালী অসে অপূৰ্ৱ নৱাঈ ॥
তেচী কথা তূংতেং সৰ্ৱহী ॥ ঐক একাগ্ৰ তে শুভাননে ॥ ৯ ॥
তো দেশ পৰম কংটক ॥ কোঠেং ৱৃক্ষ ন মিল়ে এক ॥
ছাযা নাহীংচ কোঠে দেখ ॥ বৈসাৱযা পাংথস্থা ॥ ১০ ॥
ৱস্তীসী গ্ৰাম ন মিল়ে সৰ্ৱথা ॥ তেথেং পক্ষী শ্ৱাপদাংচী কোণ ৱাৰ্তা ॥
ঋষি সমুদাৱো পাহাতাং ॥ তোচি তত্ৱতা ন দিসে ॥ ১১ ॥
ঐসা তো দেশ কুলক্ষণ ॥ তেথীল এক নগৰ ৱিস্তীৰ্ণ ॥
নাম তযাচেং প্ৰভাস পূৰ্ণ ॥ চৰ্যা সংপূৰ্ণ ৰৱিসম ॥ ১২ ॥
প্ৰাকাৰ গোপুৰেং পৰিপূৰ্ণ ॥ স্ৱধৰ্মাচাৰেং সকল়জন ॥
ৱৰ্ণাশ্ৰম ধৰ্মচাৰী ৱৰ্ণ ॥ শাস্ত্ৰাধাৰেং ৱৰ্ততী ॥ ১৩ ॥
ৰাজা তেথীল পৰম ধৰ্মিষ্ট ॥ আডকাঠী নাহীং কোঠে ॥
উদাৰপণেং অতিধাৰিষ্টে ॥ পুৰৱী মনোৰথ যাচকাচে ॥ ১৪ ॥
ব্ৰাহ্মণ সদাচাৰেং ৱৰ্ততী ॥ সদাং ৱেদাধ্যযন কৰিতাতী ॥
নিত্য নৈমিত্য সাধিতী ॥ সদাং কৰিতী ৱেদঘোষ ॥ ১৫ ॥
জপতপ হোমহৱন ॥ মংত্ৰতংত্ৰ প্ৰাতঃস্নান ॥
সদাং আচৰতাং ব্ৰাহ্মণ ॥ ৱেদসংপন্ন সদাচাৰী ॥ ১৬ ॥
জনসাৰিতী প্ৰাতঃস্নান ॥ তেণে ম্হণৱিতী ব্ৰাহ্মণ ॥
স্নান কৰী তোংৱৰী জাণ ॥ শুদ্ধ ঐসেং জাণ শাস্ত্ৰ ৱদে ॥ ১৭ ॥
স্নানাৱিণেং ৱৰ্ততী ৱিপ্ৰ ॥ কোণী ন পাহাতী ত্যাংচেং ৱক্ত্ৰ ॥
ম্হণতী ভেটলা অপৱিত্ৰ ॥ ম্হণোনী ফিৰতী মাঘাৰে ॥ ১৮ ॥
যালাগীং নেমেং কৰূনী ॥ নিত্যনেমেং প্ৰৱৰ্তাৱেং প্ৰাতঃস্নানীং ॥
ঐসেং পুণ্য কৰিতাং জনীং ॥ তে পুণ্যনিদানীং কামাযে ॥ ১৯ ॥
ঐসে শুচিৰ্ভূত ব্ৰাহ্মণ ॥ নিত্য কৰিতী প্ৰাতঃস্নান ॥
কৰূনিযাং পংচমহাযজ্ঞ ॥ অতিথী সন্মান সমযাসী ॥ ২০ ॥
ঐসে তযা নগৰাচে ভূদেৱ ॥ মিল়োন সকল় সমুদাৱ ॥
মলমাস লক্ষুন পাহাহো ॥ চালিলা সমুদাৱো স্নানাতেং ॥ ২১ ॥
নিত্য গংগাতিৰীং পাহীং ॥ জাতী নৰনাৰী সৰ্ৱহী ॥
তীৰ্থদান জপতপ সৰ্ৱহী ॥ শাস্ত্ৰাধাৰেং আচৰতী ॥ ২২ ॥
উঠোনী পংচপংচ উষঃকালীং ॥ স্নানেং সাৰিতী গংগাজল়ীং ॥
দানেং দেতাতী ৱিপ্ৰমংডল়ী ॥ অতি সুমেল়ীং ৱিপ্ৰাংতেং ॥ ২৩ ॥
কোণী কৰিতী দীপদান ॥ কোণী কৰিতী তাংবূলদান ॥
কোণী অৰ্পিতী উপান দান ॥ ছত্ৰদান ব্ৰাহ্মণাতেং ॥ ২৪ ॥
কোণী কুংভদান কৰিতী ॥ কোণী অপূপান্নেং অৰ্পিতী ॥
ঘৃতপাত্ৰাসহিত দেতী ॥ ৱিপ্ৰাপ্ৰতি সুৱৰ্ণ ॥ ২৫ ॥
ঐসী দানেং অৰ্পূন ৱিপ্ৰাতেং ॥ মগ স্ৱগৃহীং ব্ৰাহ্মণ পংক্তীতেং ॥
ঘেঊন ষড্ৰস অন্নাতেং ॥ দেতী ৱিপ্ৰাতেং ভোজন ॥ ২৬ ॥
ঐসা সাৰিতাং নিত্য নেমাস ॥ সংপূৰ্ণ হোঊং সৰলা মাস ॥
তৱ অপূৰ্ৱ ৱৰ্তলেং তযা সমযাস ॥ তে সাৱকাশ অৱধাৰা ॥ ২৭ ॥
সোমশৰ্মা নামে এক ব্ৰাহ্মণ ॥ অসে তো ৱেদশাস্ত্ৰসংপন্ন ॥
নানা তীৰ্থী তপদান ॥ কেলেং সংপূৰ্ণ ব্ৰাহ্মণেং তেং ॥ ২৮ ॥
যজ্ঞদানাদি ক্ৰিযা সৰ্ৱহী ॥ জাণতা ৱিপ্ৰ তো প্ৰত্যহী ॥
স্নানাতেং জাতাং একে সমযীং ॥ গংগাতীৰী পাৱলা তো ॥ ২৯ ॥
মাৰ্গী জাতাং স্নানাসী ॥ তংৱ এক ৰাক্ষস ত্যাসী ॥
ভেটতা জালা ৱাটেসী ॥ অতি ভযংকৰ ৰূপেং ॥ ৩০ ॥
অক্ৰাল় ৱিক্ৰাল় দীৰ্ঘ ৱদন ॥ লংব বাহো ৱিশাল় নযন ॥
ধূম্ৰাকাৰ জটাপূৰ্ণ ॥ আৰক্তৱৰ্ণ ওষ্ঠ পৈং ॥ ৩১ ॥
স্থূলোদৰ গৰ্তেসমান ॥ উংচ গ্ৰীৱা হস্তাসমান ॥
লিংগ ত্যাচেং লংবাযমান ॥ সদাং নগ্ন ব্ৰহ্মচাৰী ॥ ৩২ ॥
শুভ্ৰ লৱ অংগাৱৰুতে ॥ তেংহী লংবাযমান কংটক তে ॥
ঐসেং দেখূন তযাতেং ॥ ৱিপ্ৰ দচকলা মানসীং ॥ ৩৩ ॥
ম্হণে হেং ৱিঘ্ন কেঊতেং আলেং ॥ মজ ভোৱতেং উভে ঠেলেং ॥
স্নানালাগীং আডৱেং ঠাকলেং ॥ পূৰ্ৱকৰ্ম মাঝে আতাং ॥ ৩৪ ॥
মগ হ্ৰদযীং স্মৰোন ভগৱান্ ॥ নাৰসিংহ মংত্ৰ জপে ব্ৰাহ্মণ ॥
তেণেং ভীতী গেলী নিঘোন ॥ মগ বোলে ৱচন তযাসীং ॥ ৩৫ ॥
আধীংচ ব্ৰাহ্মণ দৈদীপ্যমান ॥ ৱৰী শুচিৰ্ভূত সংধ্যাস্নান ॥
ত্যাৱৰী নাৰসিংহ জপ পূৰ্ণ ॥ জপে ব্ৰাহ্মণ আদৰেং ॥ ৩৬ ॥
ঐসা ৱিপ্ৰ অগ্নিৱত ॥ ৰাক্ষস পাহূনি ভীত ॥
ম্হণে হাতো ন ভিযে কিংচিত ॥ মী তংৱ ক্ষুধিত পাতলোং ॥ ৩৭ ॥
মগ ম্হণে হো দ্ৱিজৱৰ্যা ॥ সাধু হ্ৰদয সকোমল় সদযা ॥
মী তংৱ পাপিষ্ট ক্ৰূৰ হ্ৰদযা ॥ কৰী দযা দীনবংধো ॥ ৩৮ ॥
নানা জীৱ হিংসাধাৰী ॥ নানা জীৱ ৱধিলে অঘোৰী ॥
পাপ ভোগিলেং নানাপৰী ॥ ৰাক্ষস দেহধাৰী পৈ মী ॥ ৩৯ ॥
ঐকূন তযাচেং কৰুণ উত্তৰ ॥ দ্ৰৱলেং তেৱ্হাং ৱিপ্ৰ অংতৰ ॥
কোমল় হ্ৰদয দ্ৱিজৱৰ ॥ নৱনীতা পৰি অসে ॥ ৪০ ॥
জযাচে হ্ৰদযীং নাহীং কোমল়তা ॥ তো ৱিপ্ৰদেহ নৱ্হে তত্ৱতা ॥
অসো দ্ৱিজ ৰাক্ষস পাহতাং ॥ জালা বোলতা পৈং ত্যাসী ॥ ৪১ ॥
ম্হণে তূং পূৰ্ৱী হোতাস কোণ ॥ কোণ্যা পাপাস্তৱ হা দেহ জাণ ॥
প্ৰাপ্ত জালা তুজলাগূন ॥ তেং কৰীং শ্ৰৱণ সৰ্ৱহী ॥ ৪২ ॥
মগ ৰাক্ষস ম্হণে ৱিপ্ৰাতেং ॥ ঐক মাঝিযাং ৱৃত্তাংতাতেং ॥
মী পূৰ্ৱী ৱৈশ্য ধনৱংত ॥ অসে ৱিখ্যাত ভূমংডল়ীং ॥ ৪৩ ॥
নানা ৱস্তূংচা ৰক্ষক জাণ ॥ ক্ৰযৱিক্ৰয কৰীং পূৰ্ণ ॥
গৃহীং সংপত্তীস নসে ন্যূন ॥ পুত্ৰসুনা পৰিৱাৰ ॥ ৪৪ ॥
গাঈম্হশী খিল্লাৰেং অপাৰ ॥ হস্তী ৱাজী শকট থোৰ ॥
দাসদাসী অপাৰ ॥ ঐসা পৰিৱাৰ অপৰিমিত ॥ ৪৫ ॥
তংৱ এক অগ্নিহোত্ৰী ব্ৰাহ্মণ ॥ সহকুটুংবী সত্পাত্ৰ জাণ ॥
ৱেদাধ্যাযীং অসে নিপুণ ॥ পৰিপূৰ্ণ ধনেসীং ॥ ৪৬ ॥
তংৱ তো ৱিপ্ৰ শিৰোমণী ॥ চালিলা মহাযাত্ৰা লাগুনী ॥
তযানেং দ্ৰৱ্য ঘট ভৰূনি ॥ ঠেৱিলা আণূনী গৃহীং মাঝ্যা ॥ ৪৭ ॥
সুৱৰ্ণ নাণেং দহা সহস্ৰ জাণ ॥ দ্ৰৱ্য ঘট ভৰিলা পৰিপূৰ্ণ ॥
মজপুঢে ঠেৱিলা আণূন ॥ গেলা ব্ৰাহ্মণ ৱাৰাণসী ॥ ৪৮ ॥
সহকুটুংবেসীং ৱিপ্ৰ গেলা ॥ তিকডেচী দ্ৱাদশ ৱৰ্ষে ত্যালা ॥
যাত্ৰা কৰিতাং দিৱস গেলা ॥ তোং ইকডে স্মৰণ মজলা ঝালেং ॥ ৪৯ ॥
কাহীং কাৰ্যা নিমিত্য তযাচেং ॥ মী দ্ৰৱ্য ঘট খৰ্চিলা সাচেং ॥
তো ৱিপ্ৰ যাত্ৰা কৰূন সাচেং ॥ পৰতোনি আলা মাঘাৰী ॥ ৫০ ॥
যাত্ৰা কৰূন সংপূৰ্ণ ॥ দ্ৰৱ্য ঘট মাগে মজলাগুন ॥
তংৱ অডচণীস্তৱ জাণ ॥ নাহীং ম্হণোন বোলিলোং মী ॥ ৫১ ॥
তূং দ্ৰৱ্য আণূন ঠেৱিলেং কধী ॥ যাতেং সাক্ষ কোণতী দাৱীং আধীং ॥
আমুচেং ঘৰ ঘেতো হা মংদবুদ্ধী ॥ মিল়ালী মাংদী জনাচী ॥ ৫২ ॥
ৱেৱ্হাৰী গেলা ৰাজদ্ৱাৰীং ॥ জো তো ব্ৰাহ্মণাতেং ধিক্কাৰী ॥
ম্হণতী হা জন্মদৰিদ্ৰী ॥ দ্ৰৱ্য কৈচেং পদৰী যাচ্যা ॥ ৫৩ ॥
ঐসা ন্যায তেথেং জালা ॥ দ্ৰৱ্য ঘট ম্যাং অভিলাষিলা ॥
দেখত দেখত গ্ৰাসিলা ॥ পাতক গোল়া ধন লোভে ॥ ৫৪ ॥
মগ তো ৱিপ্ৰ তল়মল়ত গেলা ॥ তল়তল়োনী মজ শাপ দিধলা ॥
ম্হণে পাপিষ্টা চাংডাল়া ॥ অভিলাষিলা দ্ৰৱ্য ঘট ॥ ৫৫ ॥
পৃথ্ৱী তেজ ৱাযু আকাশ ॥ তুজ মজ সাক্ষ আহে চংডাংশ ॥
তৰী শাপ ঘেঈ নিঃশেষ ॥ হোঈ ব্ৰহ্ম ৰাক্ষস পৈ আতাং ॥ ৫৬ ॥
মাঝেং ৱচন অসত্য হোঈল ॥ তৰীং মাঝী যাত্ৰা নিৰ্ফল় হো সকল় ॥
ঐসা বোলিলা কৰূন তল়মল় ॥ ৱিপ্ৰেং প্ৰাণ ত্যাগিলা ॥ ৫৭ ॥
ধনলোভেং মেলা দ্ৱিজৱৰ ॥ মী ৰাক্ষস জালোং সাচাৰ ॥
ঐসা মাঝা প্ৰকাৰ ॥ জালা সাচাৰ দ্ৱিজৱৰা ॥ ৫৮ ॥
পৰক্যাচে দ্ৰৱ্য অভিলাষিলেং ॥ তেং আপ্তৱৰ্গ খাঊন গেলেং ॥
শেৱটীং মজ ৱ্যসন প্ৰাপ্ত ঝালেং ॥ ভোগণেং লাগলেং দৈত্যদশে ॥ ৫৯ ॥
যালাগীং দুসৰ্যাচেং অভিলাষিতাং ॥ সৌখ্য নাহীং তত্ৱতাং ॥
শেৱটীং ভোগণেং লাগে অৱস্থা ॥ ন সুটে সৰ্ৱথা নিৰ্ধাৰেং ॥ ৬০ ॥
আতাং প্ৰাৰ্থনা ঐকা ॥ পৰোপকাৰ কৰী নিকা ॥
মজ ধাডী পৰলোকা ॥ তাৰক নৌকা তূং হোঈ ॥ ৬১ ॥
ঐসেং ম্হণতাং তে ক্ষণী ॥ দ্ৱিজ বোলে প্ৰসাদৱাণী ॥
ম্হণে মলমাস স্নানদানীং ॥ মাস এক নেম কেলা ॥ ৬২ ॥
তযা মী সপ্তদিনাচেং ॥ উদক তূং তেং অৰ্পিতোং সাচেং ॥
তেং পুণ্য প্ৰাপ্ত হোঈল নেমাচেং ॥ ঘডো ত্যাচেং ফল় তুজলাগীং ॥ ৬৩ ॥
ঐসেং ৱদোন তযে ৱেল়ীং ॥ উদক ভৰলেংসে অংজুল়ীং ॥
ম্হণে তুজ সুফল়ী হো তাত্কাল়ীং ॥ হোঊ উদ্ধাৰ যে ৱেল়ীং ॥ ৬৪ ॥
ৱদোন ঘাতলেং উদক ॥ তংৱ নৱল ৱৰ্তলে এক ॥
ৱিমান আলেং তাত্কাল়ীক ॥ অতি লখলখীত তেজস্ৱী ॥ ৬৫ ॥
মাজী বৈসলে ৱিষ্ণুদূত পাহীং ॥ ৰাক্ষস কেলা দিৱ্যদেহী ॥
তাত্কাল় ৱিমানীং বৈসৱিলা তোহী ॥ উদ্ধৰোনি নেলা ৱৈকুংঠা ॥ ৬৬ ॥
তংৱ তো ৰাক্ষস জাণা ॥ স্তৱিতা জালা ৱিপ্ৰৰাণা ॥
ৱাৰংৱাৰ লাগে চৰণা ॥ কেলী উদ্ধৰণা দযানিধে ॥ ৬৭ ॥
জযজযাজী ৱিপ্ৰমূৰ্তী ॥ অগাধ অনুপম্য তুঝী কীৰ্তী ॥
পুণ্য ৱেচূন মজপ্ৰতী ॥ গুৰুমূৰ্তি উদ্ধৰিলে ॥ ৬৮ ॥
ঐসা স্তুতি ৱাদ কৰূনী ॥ তাত্কাল় গেলা ৱিষ্ণুভুৱনী ॥
ঐসেং মলমাহাত্ম কথনীং ॥ ঘাতলে শ্ৰৱণী শ্ৰোতিযাংচে ॥ ৬৯ ॥
ম্হণোন মলমহাত্ম অগাধ থোৰ ॥ ভাৱেং আচৰো নাৰীনৰ ॥
কৰা আপুল্যা জন্মাচা উদ্ধাৰ ॥ ৱিনৱী কিংকৰ সংতাচা ॥ ৭০ ॥
স্ৱস্তি শ্ৰীমলমহাত্ম গ্ৰংথ ॥ পদ্মপুৰাণীংচে সংমত ॥
মনোহৰসুত ৱিৰচিত ॥ ৱিংশতিতমোঽধ্যায গোড হা ॥ ২০ ॥
॥ শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্পণমস্তু ॥
ওৱ্যাঃ ॥ ৭০ ॥ শ্লোক ২ ॥
॥ ইতি ৱিশংতিতমোঽধ্যাযঃ ॥