શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરવે નમઃ ॥
જયજયાજી કરુણામૂર્તી ॥ વિશ્વંભરા વિશ્વસ્ફૂર્તી ॥
કરુણાસમુદ્રા કૃપામુર્તી ॥ નિવારીં અધોગતી પૈં માઝી ॥ ૧ ॥
મી તંવ અનાથદીન ॥ પ્રાર્થિતોં કરુણાવચન ॥
દયાળુવા કૃપાઘન ॥ રક્ષાવે કૃપેનેં દાસાતેં ॥ ૨ ॥
મલમાહાત્મ્ય અતિ પાવન ॥ ઐકોત શ્રોતે ભાવિક જન ॥
લક્ષ્મીનારાયણ સંવાદ પૂર્ણ ॥ પરિસા સજ્જન આદરેં ॥ ૩ ॥
લક્ષ્મીરુવાચ ॥
દેવ દેવ ઋષીકેશ ભક્તાનામભયપ્રદ સ્ત્રીણાં ॥
કેનોપચારેણ તુષ્ટોસિ ત્વં જનાર્દન ॥ ૧ ॥
લક્ષ્મી વદે હો જનાર્દના ॥ ભક્તપ્રતિપાળ અઘહરણા ॥
પરિસા માઝી વિજ્ઞાપના ॥ હે નારાયણા કરુણાસિંધો ॥ ૪ ॥
તરી સ્ત્રિયાંનીં કાય કરાવેં ॥ કવણ વ્રત આચરાવેં ॥
કેવીં મોક્ષાતેં પાવાવેં ॥ દેવદેવા સાંગાવેં સર્વહી ॥ ૫ ॥
સ્ત્રી દેહાચી આકૃતી અસે જાણ ॥ શરીરીં અમંગળતા પૂર્ણ ॥
હરેલ કૈસેં તેં કૃપાકરૂન ॥ વદાવેં જાણ સ્વામિયાં ॥ ૬ ॥
દુઃશીલોર્દુભગોવૃદ્ધો જડોરોગયુતોપિવા ॥
પતિઃસ્ત્રીભિર્નહાતવ્યોલોકેપ્સુભિરપાતકી ॥ ૨ ॥
મલીનતા પ્રાપ્ત ઝાલિયા દેહીં ॥ સ્પર્શ ન કરિતી કોણીહીં ॥
જયાચ્યા કુશી જન્મે દેહીં ॥ તે તંવ પાઈ ન સ્પર્શતી ॥ ૭ ॥
દેવબ્રાહ્મણ આણિ અગ્નિ ॥ હે સાક્ષી ઠેઊન પિતા અર્પિ દાનીં ॥
દાન ઘેતલેં તોચિ ભ્રતારધની ॥ પરિ દેહા લાગુની સ્પર્શેના ॥ ૮ ॥
ઐસેં ઐકૂનિયા ઉત્તર ॥ બોલતા જાલા સર્વેશ્વર ॥
શ્રૃણુ સુંદરી યે સોપસ્કાર ॥ ઐકેં ઉત્તર પ્રશ્નાચેં ॥ ૯ ॥
શ્રીનારાયણ ઉવાચ॥
નારીણાં પરમોધર્મો ભર્તૃસેવાસમોનહિ ॥
પતિશુશ્રુષણાદેવાગતાઃ સ્વર્વીતકલ્મષઃ ॥ ૩ ॥
સકળ ધર્મામાજી ઉત્તમ ધર્મ જાણ ॥ સ્ત્રિયાંતેં દૈવત ભ્રતારચી પૂર્ણ ॥
તયા વેગળેં દૈવત આન ॥ કેલેં સાધન જન્મવરી ॥ ૧૦ ॥
જન્મવર સાધન કેલેં ॥ શાસ્ત્રપુરાણેં દૈવત પૂજિલેં ॥
તેં તિતુકેંહિ વાયા ગેલેં ॥ જે નાચરલે પતિઆજ્ઞે પૈં ॥ ૧૧ ॥
જે પતિવચનાતેં ન માની ॥ વંચનાર્થ કરી પતિલાગોનિ ॥
અનૃતસદાં અસત્યવચની ॥ તરી નિદાનીં સુટેના ॥ ૧૨ ॥
યાવ્યતિરિક્ત અનંત પાપરાશી ॥ ત્યા હો ઘડતી સ્ત્રિયાસીં ॥
કાહી સાયાસી કિંવા અનયાસીં ॥ તરી સુટકા તિયેસિ અસેના ॥ ૧૩ ॥
મ્હણોનિ સર્વીસર્વેશ્વર ॥ સ્ત્રિયાંતે દૈવત આપુલા ભ્રતાર ॥
હા તંવ વેદેચી કેલા નિર્ધાર ॥ આન વિચાર નસેચી ॥ ૧૪ ॥
પતીચી આજ્ઞા તેચિ માન્ય ॥ તેંચિ દૈવત પતિવ્રતે લાગૂન ॥
પતિવાચૂન ઇતર સર્વ શીણ ॥ નસે કારણ અન્ય કાંહીં ॥ ૧૫ ॥
પહા વારાણસી માજી જાણ ॥ લોપામુદ્રા પતિવ્રતા ધન્ય ॥
જિયેચેં નામ ઘેતાં પૂર્ણ ॥ હોય ક્ષાળણ મહાપાપા ॥ ૧૬ ॥
ઐસિયા ધર્મે તેચી પતિવ્રતા ॥ નાહીતરી ઇતરહી કાંતા ॥
તયાંચી કિંચિત વાર્તા ॥ તેહી સર્વથા નિવેદૂં ॥ ૧૭ ॥
ભ્રતારેં માગતાં ઉદક ॥ યેરી કૂપ દાવીતસે દેખ ॥
મ્હણે પાત્ર ઘેઊની આણા સમ્યક ॥ નાહીં ઉદક ગૃહામાજી ॥ ૧૮ ॥
તત્રાપિ ઉદક અસલિયા કોડેં ॥ પાત્ર આણુનિ આપટી તયાપુઢેં ॥
ક્ષુધાનળેં પીડિતા નિવાડેં ॥ કરી બડબડ વાઉગી ॥ ૧૯ ॥
ભલતેંચિ કરૂની નિમિત્ય ॥ સક્રોધેં અન્ન પચવીત ॥
ખારટ આળણી મ્હણતા તેથ ॥ મ્હણે કરાવે હસ્તેં આપુલિયા ॥ ૨૦ ॥
જન્મ ગેલા નાવ ઠેવિતાં ॥ રસનેચી ચવી કા સયા પાહિજે આતાં ॥
કૈસિ યા પ્રકારેં કીજે ક્ષુધાશાંતતા ॥ અસે અવગત સ્વભાવહા ॥ ૨૧ ॥
ઐસિયા સ્ત્રિયાંતેં તત્વતાં ॥ ત્યા મ્હણો નયે તી પતિવ્રતા ॥
ઐસિયેસી સંસારકરિતાં ॥ જન્મ વૃથા પ્રાણિયાસી ॥ ૨૨ ॥
તરી પતીવ્રતાધર્મરીતી ॥ ઇતિહાસ વદે રમાપતી ॥
તેચિ વદોં શ્રોતિયાંપ્રતી ॥ અનુપમ્યસ્થિતી આગળી ॥ ૨૩ ॥
તરી કાશ્મીરદેશી પ્રબળ ॥ ધર્મપુરી પ્રખ્યાત પ્રજ્વળ ॥
તેથીલ વિપ્ર એક પરમસુશીલ ॥ નામ જાણ ધર્મશર્મા ॥ ૨૪ ॥
સ્નાનસંધ્યાશીળ સત્પાત્ર ॥ ધર્મપરાયણ અગ્નિહોત્ર ॥
પોટીં નસે પુત્ર આણુમાત્ર ॥ સત્પાત્ર તયાચી ॥ ૨૫ ॥
નામેં જાણા તે સુશીળા ॥ પતિવ્રતા પરમ મંગળા ॥
ઉભયતાં ક્રમિત કાળા ॥ અસે નિર્મળા હ્રદયીચી ॥ ૨૬ ॥
વયસા ઉભયતાંચી સમાન ॥ સાઠિચી જાલીસે ગણના ॥
તંવ ધર્મશર્મા બોલે તિયે લાગૂન ॥ ઐક વચન ભામિનિયે ॥ ૨૭ ॥
વસંત ઋતુ ઉષ્ણ માસ ॥ ગંગેસ ચલાવેં સ્નાનાસ ॥
યેરી અવશ્ય મ્હણોન તયાસ ॥ નિઘતી જાલી તાત્કાળી ॥ ૨૮ ॥
પાહૂનિ ગંગોદક નિર્મળ ॥ દુજેં કોણી નસેચિ અઢળ ॥
જળી રિઘૂનિયાં તે વેળેં ॥ સ્નાન કરી તાંતડી ॥ ૨૯ ॥
પરી બુદ્ધિ કર્માનુસાર ॥ હ્રદયીં ઉદેલા કામવિકાર ॥
વિપ્ર જાલા કામાતુર ॥ બોલે ઉત્તર સ્ત્રિયેતેં ॥ ૩૦ ॥
મ્હણે નગ્ન જલક્રિડા કરાવી ॥ રતિ સુખાતેં વિશ્રાંતિ દ્યાવી ॥
ઐસેં વાટે માઝ્યા જીવીં ॥ તરીં આચરાવી ક્રિયા હે ॥ ૩૧ ॥
તંવ યેરી વદતસે ઉત્તરા ॥ મ્હણે હેં કેઉતેં ઉદેલેં અંતરા ॥
માધ્યાન પાતલા ભાસ્કરા ॥ વરી ગંગાતીર હેં પવિત્ર ॥ ૩૨ ॥
ત્યાહી વય નસે આપુલેં ॥ હે તોં કેવીં મની ઉદ્ભવલે ॥
મજ તો વચન મોડિતાં નયે વહિલેં ॥ બોલ લાગેલ પતિવ્રતેસી ॥ ૩૩ ॥
તરી સ્વગૃહીં ચલા નિધી ॥ મગ સારાવી હે વિધિ ॥
યેરુ મ્હણે હેં તો ન ઘડે કધીં ॥ નાહીં અવઘી કામાતેં ॥ ૩૪ ॥
ઐસેં તિયેતેં વદોન ॥ જળક્રીડા કરિતી જાલી નગ્ન ॥
દ્રવો લાગલેં રેત પૂર્ણ ॥ હ્રદયીં મદન ધુસધુસી ॥ ૩૫ ॥
મગ સારિતે જાલે રતી ॥ શાંત કેલે તે વેળીં સતી ॥
ધન્ય તે પતિવ્રતા સતી ॥ વચન ન મોડી ભ્રતારાચેં ॥ ૩૬ ॥
પરી ચમત્કાર જાલા અદ્ભુત ॥ પોટીં ધરિતી જાલી ગર્ભાતેં ॥
નવમાસ ભરતાંચિ તયેતેં ॥ જાલી પ્રસૂત કામિની ॥ ૩૭ ॥
આશ્ચર્ય કરિતી સકળજન ॥ મ્હણતી પહા નવલ કોણ ॥
વૃદ્ધાપકાળીં પુત્રનિધાન ॥ દેખે કામિની આદરેંસીં ॥ ૩૮ ॥
કોણી નિંદિતી કોણી સ્તવિતી ॥ તંવ દોન પુત્ર જાલે તિજપ્રતિ ॥
શારદા આણિ શાંતી મ્હણતી ॥ નામેં ઉભયતાં તે સાજિરી ॥ ૩૯ ॥
પુત્ર ઉભયતાં દોઘેજણ ॥ દિવસેંદિવસ વૃદ્ધિંગત જાણ ॥
પંચ વર્ષે જાલિયા પૂર્ણ ॥ પુઢેં કથન અવધારા ॥ ૪૦ ॥
ગંગાજળી જલક્રીડા કેલી ॥ તે નગ્ન આણિ રતિ સંપાદિલી ॥
ત્યાચી પાપેં ફળા આલીં તાત્કાળીં ॥ તનુ ભાજલી ઉભયતાંચી ॥ ૪૧ ॥
ઉભયતાં વિપ્રકુમારાતેં ॥ સદાસર્વકાળાત તપ્તતા દેહાંતેં ॥
ચૈન પડેના તયાતેં ॥ ન સુચે અન્નઉદક કાંહીં ॥ ૪૨ ॥
લાહેં લાહેં સંતપ્ત ગાત્ર ॥ ઉપાય કરિતી નાના પ્રકાર ॥
મોહ ધરૂન માતાપિતર ॥ કરિતાં ઉપચાર ત્રાસલે ॥ ૪૩ ॥
નાના પરી ઉપાય કેલે ॥ પરિ વ્યથા અધિક પ્રબળેં ॥
કુમાર ચરફડતી બાળેં ॥ દીન વદનેં કરૂનિયા ॥ ૪૪ ॥
શોક કરિતી માતાપિતા ॥ કેઉતેં ઉદેલેં હેં અનંતા ॥
વૃદ્ધાપકાળીં પુત્રાચી વાર્તા ॥ દેખિલી સત્તા તુઝિયા ॥ ૪૫ ॥
તેથેં હી દશા ઉદ્ભવલી ॥ બાળકષ્ટી ન દેખતી યા કાલી ॥
મહાદેવાધિદેવા ચંદ્રમૌળી ॥ વેળ આલી મૃત્યાચી ॥ ૪૬ ॥
ઐસા નાનાપરી વિલાપ ॥ કરિતી ઉભયતાં માયબાપ ॥
મગ તયાતેં લાવિતી લેપ ॥ શીતળતા ચંદનાચી ॥ ૪૭ ॥
ઉત્તમ ચંદન આણુની ॥ મર્દન કરિતી પુત્રાલાગુની ॥
પરી સીતળતા નવ્હેચી નયનીં ॥ યથાભૂત બાળક તેં ॥ ૪૮ ॥
વાર્તા ફાકલી નગરાંત ॥ જનસમુદાય નિરખૂ યેત ॥
જે જે ઉપચાર સાંગત ॥ તે તે કરિતી માતાપિતા ॥ ૪૯ ॥
પરી કાંહીં કેલ્યા નવ્હેં બરેં ॥ અધિકચ ચરફડતી કુમારેં ॥
વૃત્તાંત એકતા નૃપવરેં ॥ તોહી યેત ધાંવૂનિયાં ॥ ૫૦ ॥
નૃપ ધાર્મિક પાહીં ॥ દેખૂન આશ્ચર્ય કરિતી હ્રદયીં ॥
મ્હણે માઝિયા રાષ્ટ્રી ઐસા નાહીં ॥ ધન્વંતરી આગળા ॥ ૫૧ ॥
મગ રાયેં શોધ કેલા બહુત ॥ કોણી ધન્વંતરી ન મિળેં તેથ ॥
નાહીં પંચાક્ષરી મહંત ॥ ઉપાવ ન ચાલત કવણાચા ॥ ૫૨ ॥
તવ એક અપૂર્વ વર્તલેં ॥ ગાલવ ઋષી યેતાં દેખિલે ॥
રાયેં નિજાસની બૈસવિલે ॥ પૂજન કેલે યથાવિધી ॥ ૫૩ ॥
મગ ઋષીતે સાદ્યંત સમાચાર ॥ કથિતા જાલા સાચાર ॥
મ્હણેં ન ચાલેચી ઉપચાર ॥ વિપ્રકુમર કષ્ટતાતી ॥ ૫૪ ॥
તેં તંવ ન દેખવે માઝેનીં ॥ ઉપાવ કેલા બહુતજનીં ॥
પરી શાંત નવ્હે જ્યાચેનીં ॥ કષ્ટતી દોન્હીં માતાપિતરેં ॥ ૫૫ ॥
ઐસેં નૃપાચેં વાક્ય ઐકુની ॥ બોલતા જાલા ગાલવમુની ॥
મ્હણે ઐક નૃપ ચક્રચૂડામણી ॥ ઉપાયા લાગુની સાંગતો ॥ ૫૬ ॥
અસેલ જરી કોણી પતિવ્રતા ॥ તિચિયા હસ્તેં ઉદક સિંચિતા ॥
તરીં યા જ્વરા તેં હોય શાંતતા ॥ સૌખ્યવાર્તા બાળકાતેં ॥ ૫૭ ॥
ઐસેં ઐકતા નિ ઉત્તરા ॥ રાયેં નગરીં પિટિલા ડાંગોરા ॥
જી અસેલ પતિવ્રતા સુંદરા ॥ યા ત્વરા યા ઠાયી ॥ ૫૮ ॥
નગરીં પ્રગટ જાલી માત ॥ પરી કોણી ન બોલે પતિવ્રતા સત્ય ॥
રાજભાર્યેસહિત ગ્રામવાસી ન યેત ॥ કિશોર ઉદક સ્પર્શાવયા ॥ ૫૯ ॥
તંવ નૃપ ચાકાટલા અંતરીં ॥ મ્હણે કોણીહી પતિવ્રતા સુંદરીં ॥
ન દેખોંચી માઝિયા નગરી ॥ કેઉતા પુઢારી પરિણામ ॥ ૬૦ ॥
તરીં સમગ્રાંચી પાપવાર્તા ॥ ગ્રામવાસી રાજકાંતા ॥
આહા હે કેઉતે અનંતા ॥ હોઊ પાહે ઘાતા બાળકાસી ॥ ૬૧ ॥
આણિ સત્વહી ગેલેં નગરીચેં ॥ હાંસણે જાલેં સકળિકાંચેં ॥
તે તંવ લાંછન જાલેં જન્માચેં ॥ બોલતાં વાચેં ન બોલવે ॥ ૬૨ ॥
ઐસી ચિંતા કરિતાં નૃપનાથ ॥ તંવ આશ્ચર્ય વર્તલે અદ્ભુત ॥
એક નિષાદી ત્યા સમયાંત ॥ આલી તેથેં અવચિતા ॥ ૬૩ ॥
જાતીચી તે ભિલ્લિણી ॥ મસ્તકીં કાષ્ઠભારા ઘેઉનિ ॥
જાત અસે આપુલે માર્ગાનીં ॥ તંવ દેખિલેં નયનીં અપૂર્વ ॥ ૬૪ ॥
ગ્રામવાસી જનાંચા મેળા ॥ અવલોકિતસે અબળા ॥
મગ મસ્તકીચા ભારા આપટિલા ॥ આલી તેથેં જનસમુદાવો ॥ ૬૫ ॥
વાર્તા ઐકતાં કર્ણોકર્ણી ॥ જે પતિવ્રતેમાજી શિરોમણી ॥
અસલિયા ભેટાવેં નૃપાલાગોની ॥ જિવવાવયાહી બાળકા ॥ ૬૬ ॥
ઐકત ઐસિયા વચનાતેં ॥ યેરી પતિવ્રતા ધર્માતેં ॥
તે ઠાઊકે નસેચિ તિયેતેં ॥ કૈસા આચાર તોહી ન કળે ॥ ૬૭ ॥
પરી તિયેચ નેમ અસે એક ॥ પતિવચનીં નસે વંચક ॥
સદાંસર્વકાળ દેખ ॥ પતિ અવજ્ઞા નસેચી ॥ ૬૮ ॥
સ્વપ્નીં નેણેં પરદ્વારાતે ॥ ભાષણહી કરૂં શકે કવણાતેં ॥
ઐસેં અસતાંતી તેથે ॥ રાજા જવળિકેં પાતલી ॥ ૬૯ ॥
મ્હણે કવણ સંકટ તુમ્હાં ॥ તેં નિવેદી નૃપસત્તમા ॥
રાયેં નિવેદિલેં સર્વહી કર્મા ॥ તંવ બોલે ભામાનિષદાચી ॥ ૭૦ ॥
મ્હણે ઉદક આણ લવલાહી ॥ મી તવ પતિવ્રતા ધર્મ નેણેં કાંહીં ॥
પરી કર્તા સર્વ શેષશાઈ ॥ પાહે નવાઈ નૃપવરા ॥ ૭૧ ॥
ઉદક ઘેઊનિયાં કરીં ॥ કાય બોલે તે અવસરીં ॥
પતિઅવજ્ઞા જન્મવરી ॥ કેલી નસે જાણપાં ॥ ૭૨ ॥
નેણેં પરપુરુષાચી વાર્તા ॥ હે તંવ ઠાઊક અસે જગન્નાથા ॥
એસેં વદોનિયાં તત્વતા ॥ ઉદક શિંપી બાળાતેં ॥ ૭૩ ॥
તવ ચમત્કાર જાલા અદ્ભુત ॥ તાત્કાળ તાપ જાલા શાંત ॥
બાળ ખડબડૂન ઉઠત ॥ ચરણ વંદીત નિષાદીચે ॥ ૭૪ ॥
ઐસા ચમત્કાર પાહૂન જયજયકાર કરિતી સર્વજન ॥
મગ રાયેં વસ્ત્રાલંકારેં કરૂન ॥ નિષાદીલા લાગૂન ગૌરવિલેં ॥ ૭૫ ॥
વરી એકગ્રામ તત્વતા ॥ દેતા જાલા નૃપનાથા ॥
ઐસી નિષાદી પતિવ્રતા ॥ દેખૂન સમસ્તાં આશ્ચર્ય ॥ ૭૬ ॥
ઐસેં પતિવ્રતેચેં કથન ॥ લક્ષ્મી તેં વદે નારાયણ ॥
તેંચિ તુમ્હાં કથિલે સંપૂર્ણ ॥ આચરા સર્વજ્ઞ સર્વતેં ॥ ૭૭ ॥
મ્હણોન સકળ ધર્મામાજી ધર્મ ॥ સ્ત્રિયેતેં ભ્રતારસેવેચા નેમ ॥
તયાચ્યા વચનીં પ્રેમ ॥ ધરૂનિ વર્તે સર્વદા ॥ ૭૮ ॥
મગ તિયેતેં કરણેં નલગે આન ॥ કાંહી એક જપતપસાધન ॥
આપુલા ભ્રતાર તોચી નારાયણ ॥ પાવે મોક્ષ સદનતેં પૈં ॥ ૭૯ ॥
યાલાગીં સકળજનીં ॥ વર્તાવેં ભાવાર્થ ધરૂની ॥
મગ તયાતેં ઉપેક્ષિના કોણી ॥ યમ પાયધુની માથા વંદી ॥ ૮૦ ॥
સ્વસ્તિ શ્રીમલમહાત્મ્ય ગ્રંથ પદ્મપુરાણીંચેં સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ અષ્ટવિંશતિતમો ઽ ધ્યાય ગોડ હા ॥ ૨૮ ॥
ઓવ્યાઃ ૮૦ ॥ શ્લોક ૩ ॥
॥ ઇતિ અષ્ટવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ ॥