dohā
- dohāthe couplet form in which a chālīsā opens and closes
jaya gaṇeśa girijā suvana, maṅgala karaṇa kṛpāla |
dīnana ke dukha dūra kari, kījai nātha nihāla ||
jaya jaya śrī śanideva prabhu, sunahu vinaya mahārāja |
karahu kṛpā he ravi tanaya, rākhahu jana kī lāja ||
dīnana ke dukha dūra kari, kījai nātha nihāla ||
jaya jaya śrī śanideva prabhu, sunahu vinaya mahārāja |
karahu kṛpā he ravi tanaya, rākhahu jana kī lāja ||
- jayavictory
- gaṇeśato Gaṇeśa
- girijā suvanason of Girijā, the mountain’s daughter
- maṅgala karaṇadoer of good
- kṛpālafull of mercy
- dīnana ke dukhathe sorrow of the lowly
- dūra karitake it away
- kījaimake them
- nāthaO Lord
- nihālaglad
- jaya jayavictory, victory
- śrī śanideva prabhuto Lord Śanideva
- sunahuhear
- vinayathis petition
- mahārājaO great king
- karahu kṛpāshow mercy
- he ravi tanayaO son of the Sun
- rākhahukeep
- jana kī lājayour servant’s honour
caupāī
- caupāīthe quatrain form, forty of which give the chālīsā its name
jayati jayati śanideva dayālā |
karata sadā bhaktana pratipālā ||
karata sadā bhaktana pratipālā ||
- jayati jayatiglory, glory
- śanidevato Śanideva
- dayālāthe merciful
- karatahe does
- sadāalways
- bhaktana pratipālāthe cherishing of his devotees
cāri bhujā, tanu śyāma virājai |
māthe ratana mukuṭa chavi chājai ||
māthe ratana mukuṭa chavi chājai ||
- cāri bhujāfour arms
- tanu śyāmaa dark body
- virājaishines out
- mātheon his brow
- ratana mukuṭaa jewelled crown
- chavi chājaiits splendour becomes him
parama viśāla manohara bhālā |
ṭeḍhaī dṛṣṭi bhṛkuṭi vikarālā ||
ṭeḍhaī dṛṣṭi bhṛkuṭi vikarālā ||
- parama viśālaexceedingly broad
- manoharawinning to look upon
- bhālāhis forehead
- ṭeṛhī dṛṣṭihis gaze set aslant (printed टेढई)
- bhṛkuṭihis brow
- vikarālāfearsome
kuṇḍala śravaṇa camācama camake |
hiye māla muktana maṇi damake ||
hiye māla muktana maṇi damake ||
- kuṇḍalaearrings
- śravaṇaat his ears
- camācama camakeflash and glitter
- hiyeon his breast
- mālaa garland
- muktana maṇiof pearls and gems
- damakegleams
kara meṃ gadā triśūla kuṭhārā |
pala bica karaiṃ ārihiṃ saṃhārā ||
pala bica karaiṃ ārihiṃ saṃhārā ||
- kara meṃin his hands
- gadāa mace
- triśūlaa trident
- kuṭhārāan axe
- pala bicawithin a moment
- karaiṃhe makes
- ārihiṃof his enemies
- saṃhārāan end
piṅgala, kṛṣṇoṃ, chāyā, nandana |
yama, koṇastha, raudra, dukha bhañjana||
yama, koṇastha, raudra, dukha bhañjana||
- Piṅgalathe tawny-eyed
- Kṛṣṇathe dark
- chāyā, Chāyānandanason of Chāyā / Saturn
- Yamathe restrainer
- Koṇasthathe angular
- Raudrathe fierce
- Dukha-bhañjanadestroyer of sorrow
saurī, manda, śani, daśa nāmā |
bhānu putra pūjahiṃ saba kāmā ||
bhānu putra pūjahiṃ saba kāmā ||
- Saurīson of the Sun
- Mandathe slow
- ŚaniSaturn
- Bhānuthe Sun
jā para prabhu prasanna hai jāhīm |
raṅkahuṃ rāva karaiṅkṣaṇa māhīm ||
raṅkahuṃ rāva karaiṅkṣaṇa māhīm ||
- jā paraon whomever
- prabhuthe Lord
- prasanna hai jāhiṃcomes to be pleased
- raṅkahuṃeven a pauper
- rāvaa king
- karaiṃhe makes
- kṣaṇa māhiṃwithin an instant
parvatahū tṛṇa hoī nihārata |
tṛṇa hū ko parvata kari ḍārata||
tṛṇa hū ko parvata kari ḍārata||
- parvatahūeven a mountain
- tṛṇaa blade of grass
- hoībecomes
- nihārataat his merely looking
- tṛṇa hū koand even a blade of grass
- parvataa mountain
- kari ḍāratahe makes of it
rāja milata bana rāmahiṃ dīnho |
kaikeihuṃ kī mati hari līnhoṃ||
kaikeihuṃ kī mati hari līnhoṃ||
- rāja milataat the very hour the kingdom was his
- banathe forest
- rāmahiṃto Rāma
- dīnhohe gave instead
- kaikeihuṃ kīof Kaikeyī herself
- matiher judgement
- hari līnhoṃhe carried off
banahūṃ meṃ mṛga kapaṭa dikhāī |
mātu jānakī gī caturāī||
mātu jānakī gī caturāī||
- banahūṃ meṃin the forest itself
- mṛgaa deer
- kapaṭaa deceit
- dikhāīwas shown
- mātu jānakīMother Jānakī
- gī caturāīher good sense went from her
lakhanahiṃ śakti vikala kari ḍārā |
macigā dala meṃ hāhākārā||
macigā dala meṃ hāhākārā||
- lakhanahiṃLakṣmaṇa
- śaktithe Śakti dart
- vikala kari ḍārālaid him senseless
- maci gāthere broke out
- dala meṃthrough the army
- hāhākārāa wail of dismay
rāvaṇa kī gati-mati baurāī |
rāmacandra soṃ baira baḍhaī||
rāmacandra soṃ baira baḍhaī||
- rāvaṇa kīof Rāvaṇa
- gati-gati-matihis course and his judgement
- baurāīwent mad
- rāmacandra soṃwith Rāmacandra
- bairahis enmity
- baṛhīgrew (printed बढई)
diyo kīṭa kari kañcana laṅkā |
baji bajaraṅga bīra kī ḍaṅkā||
baji bajaraṅga bīra kī ḍaṅkā||
- diyohe made it
- kīṭa karia thing for worms
- kañcana laṅkāgolden Laṅkā
- bajithere sounded
- bajaraṅga bīra kīof the hero Bajaraṅga, Hanumān
- ḍaṅkāthe war-drum
nṛpa vikrama para tuhi pagu dhārā |
citra mayūra nigali gai hārā||
citra mayūra nigali gai hārā||
- nṛpa vikrama paraupon King Vikrama
- tuhiyou
- pagu dhārāset your foot
- citra mayūraa peacock in a painting
- nigali gaiswallowed
- hārāthe necklace
hāra naulākhā lāgyo corī |
hātha paira ḍaravāyo torī||
hātha paira ḍaravāyo torī||
- hāra naulākhāthe nine-lakh necklace
- lāgyo corīwas laid against him as theft
- hātha pairahis hands and feet
- torī ḍaravāyoyou had struck off
bhārī daśā nikṛṣṭa dikhāyo |
telihiṃ ghara kolhū calavāyo||
telihiṃ ghara kolhū calavāyo||
- bhārī daśāa heavy season of affliction
- nikṛṣṭaof the worst kind
- dikhāyoyou showed him
- telihiṃ gharain an oil-presser’s house
- kolhūthe oil-press
- calavāyoyou had him turn
vinaya rāga dīpaka mahaṃ kīnhom |
taba prasanna prabhu hai sukha dīnhoṃ||
taba prasanna prabhu hai sukha dīnhoṃ||
- vinayahis petition
- rāga dīpaka mahaṃin the rāga Dīpaka
- kīnhoṃhe made
- tabathen
- prasanna haibeing pleased
- prabhuthe Lord
- sukha dīnhoṃgave him ease
hariścandra nṛpa nāri bikānī |
āpahuṃ bhare ḍoma ghara pānī||
āpahuṃ bhare ḍoma ghara pānī||
- hariścandra nṛpaKing Hariścandra
- nārihis wife
- bikānīwas sold
- āpahuṃand he himself
- bharecarried
- ḍoma gharain a Ḍoma’s house
- pānīwater
taise nala paradaśā sirānī |
bhūñjī-mīna kūda gī pānī||
bhūñjī-mīna kūda gī pānī||
- taisein the same way
- nalafor Nala
- para-para-daśāthe alien season of affliction
- sirānīcame at last to its end
- bhū~jī-bhūṃjī-mīnaa fish already roasted
- kūda gīleapt back
- pānīinto the water
śrī śaṅkarahi gahayo jaba jāī |
pārvatī ko satī karāī||
pārvatī ko satī karāī||
- śrī śaṅkarahiŚrī Śaṅkara himself
- gahyohe laid hold of
- jaba jāīwhen he went
- pārvatī koPārvatī
- satī karāīhe caused to become Satī
tanika vilokata hī kari rīsā |
nabha uṛi gayo gaurisuta sīsā||
nabha uṛi gayo gaurisuta sīsā||
- tanika vilokata hīat the merest glance
- kari rīsāin his anger
- nabhainto the sky
- uṛi gayoflew off
- gauri-gauri-sutaof Gaurī’s son
- sīsāthe head
pāṇḍava para bhai daśā tumhārī |
bacī draupadī hoti ughārī||
bacī draupadī hoti ughārī||
- pāṇḍava paraupon the Pāṇḍavas
- bhaifell
- daśā tumhārīyour season
- bacīshe was spared
- draupadīDraupadī
- hoti ughārījust as she was being stripped bare
kaurava ke bhī gati mati mārayo |
yudgha mahābhārata kari ḍārayo||
yudgha mahābhārata kari ḍārayo||
- kaurava ke bhīof the Kauravas too
- gati maticourse and judgement
- māryoyou struck down
- yuddha mahābhāratathe war of the Mahābhārata
- kari ḍāryoyou brought about
ravi kahaṃ mukha mahaṃ dhari tatkālā |
lekara kūdi parayo pātālā ||
lekara kūdi parayo pātālā ||
- ravi kahaṃthe Sun
- mukha mahaṃinto his mouth
- dharihaving put him
- tatkālāon the instant
- lekaracarrying him
- kūdi paryohe leapt down
- pātālāinto the nether world
śeṣa deva-lakhi vinatī lāī |
ravi ko mukha te diyo chuḍaī ||
ravi ko mukha te diyo chuḍaī ||
- śeṣa devathe rest of the gods
- lakhiseeing it
- vinatī lāībrought their entreaty
- ravi kothe Sun
- mukha tefrom his mouth
- diyo chuṛāīhe let go
vāhana prabhu ke sāta sujānā |
jaga digja gardabha mṛga svānā ||
jaga digja gardabha mṛga svānā ||
- vāhanathe mounts
- prabhu keof the Lord
- sātaseven
- sujānāwell known
- gajathe elephant (printed जग)
- giddhathe vulture (printed दिग्ज)
- gardabhathe donkey
- mṛgathe deer
- svānāthe dog
jambuka siṃha ādi nakhadhārī |
so phala jajyotiṣa kahata pukārī ||
so phala jajyotiṣa kahata pukārī ||
- jambukathe jackal
- siṃhathe lion
- ādiand the rest
- nakhadhārīthe clawed ones
- so phalasuch is the fruit each brings
- jyotiṣathe astrologers (printed जज्योतिष)
- kahata pukārīdeclare it aloud
gaja vāhana lakṣmī gṛha āvaim |
haya te sukha sampatti upajāvaim ||
haya te sukha sampatti upajāvaim ||
- gaja vāhanawhen the mount is the elephant
- lakṣmīLakṣmī
- gṛha āvaiṃcomes home
- haya tefrom the horse
- sukha sampattiease and wealth
- upajāvaiṃspring up
gardabha hāni karai bahu kājā |
gardabha sidgha kara rāja samājā ||
gardabha sidgha kara rāja samājā ||
- gardabhathe donkey
- hāni karaiworks loss
- bahu kājāin many undertakings
- gardabhathat same donkey
- siddha karayet brings to success
- rāja samājāa place in the king’s company
jambuka budghi naṣṭa kara ḍārai |
mṛga de kaṣṭa praṇa saṃhārai ||
mṛga de kaṣṭa praṇa saṃhārai ||
- jambukathe jackal
- buddhithe understanding
- naṣṭa kara ḍāraiwrecks it utterly
- mṛgathe deer
- de kaṣṭagives suffering
- praṇa saṃhāraiand makes an end of life
jaba āvahiṃ prabhu svāna savārī |
corī ādi hoya ḍara bhārī ||
corī ādi hoya ḍara bhārī ||
- jabawhen
- āvahiṃhe comes
- prabhuthe Lord
- svāna savārīriding the dog
- corī āditheft and the like
- hoyathere is
- ḍara bhārīheavy fear
taisahi cāri caraṇa yaha nāmā |
svarṇa lauha cāñjī aru tāmā ||
svarṇa lauha cāñjī aru tāmā ||
- taisahiin like manner
- cāri caraṇathe four feet, the phases of his passage
- yaha nāmāthese are their names
- svarṇagold
- lauhairon
- cāṃdīsilver (printed चाञ्जी)
- aruand
- tāmācopper
lauha caraṇa para jaba prabhu āvaim |
dhana jana sampatti naṣṭa karāvai ||
dhana jana sampatti naṣṭa karāvai ||
- lauha caraṇa paraon the iron foot
- jabawhen
- prabhuthe Lord
- āvaiṃarrives
- dhanawealth
- janapeople
- sampattipossessions
- naṣṭa karāvaihe has them ruined
samatā tāmra rajata śubhakārī |
svarṇa sarva sukha maṅgala kārī ||
svarṇa sarva sukha maṅgala kārī ||
- samatāan even keel
- tāmracopper
- rajatasilver
- śubhakārīthese bring what is auspicious
- svarṇagold
- sarva sukhaevery ease
- maṅgala kārīand every blessing brings
jo yaha śani caritra nita gāvai |
kabahuṃ na daśā nikṛṣṭa satāvai ||
kabahuṃ na daśā nikṛṣṭa satāvai ||
- jowhoever
- yahathis
- śani caritraaccount of Śani
- nitadaily
- gāvaisings
- kabahuṃ nanever
- daśā nikṛṣṭathe worst of seasons
- satāvaiwill torment him
adabhuta nātha dikhāvaiṃ līlā |
karaiṃ śatru ke naśi bali ḍhīlā ||
karaiṃ śatru ke naśi bali ḍhīlā ||
- adabhutawonderful
- nāthathe Lord
- dikhāvaiṃdisplays
- līlāhis play
- karaiṃhe makes
- śatru keof the enemy
- naśiwasting it away
- balihis strength
- ḍhīlāslack
jo paṇḍita suyogya bulavāī |
vidhivata śani graha śānti karāī ||
vidhivata śani graha śānti karāī ||
- jowhoever
- paṇḍita suyogyaa duly qualified paṇḍita
- bulavāīcalls in
- vidhivataby the prescribed rite
- śani graha śāntithe quieting of the planet Śani
- karāīhas performed
pīpala jala śani divasa caḍhāvata |
dīpa dāna dai bahu sukha pāvata ||
dīpa dāna dai bahu sukha pāvata ||
- pīpalato the pipal tree
- jalawater
- śani divasaon Saturday
- caṛhāvataoffers
- dīpa dānathe gift of a lamp
- daigiving
- bahu sukhaabundant ease
- pāvatahe obtains
kahata rāmasundara prabhu dāsā |
śani sumirata sukha hota prakāśā ||
śani sumirata sukha hota prakāśā ||
- kahataso says
- rāmasundaraRāmasundara
- prabhu dāsāservant of the Lord
- śani sumirataat the remembering of Śani
- sukhaease
- hota prakāśādawns like light
dohā
pāṭha śaniścara deva ko, kī hoṃ vimala taiyāra |
karata pāṭha cālīsa dina, ho bhavasāgara pāra ||
pāṭha śaniścara deva ko, kī hoṃ vimala taiyāra |
karata pāṭha cālīsa dina, ho bhavasāgara pāra ||
- dohāthe closing couplet
- pāṭhathe recitation
- śaniścara deva koof Śaniścara Deva
- kīhoṃ vimala taiyāralet it be made ready in purity
- karata pāṭhareciting it
- cālīsa dinafor forty days
- hoone comes
- bhavasāgara pāraacross the ocean of worldly life
