-ତ୍ପ୍ରାଂଶୁସ୍ତମ୍ବାଃ ପିଶଙ୍ଗାସ୍ତୁଲିତପରିଣତାରକ୍ତଶାଲୀଲତା ଵଃ ।
ଦୁର୍ଵାରାପତ୍ତିଗର୍ତଶ୍ରିତନିଖିଲଜନୋତ୍ତାରଣେ ରଜ୍ଜୁଭୂତା
ଘୋରାଘୋର୍ଵୀରୁହାଲୀଦହନଶିଖିଶିଖାଃ ଶର୍ମ ଶାର୍ଵାଃ କପର୍ଦାଃ ॥ 1 ॥
- kaparda: matted lock of hair | śarva: Śiva | mūrdhan: crown | rājat: shining | sura-sarit: celestial river (Gaṅgā) | pāra: far bank | prāṃśu-stambha: tall pillar/column | piśaṅga: tawny/golden | raktaśālī: red paddy | latā: creeper/stalk | durvāra-āpatti: unavoidable calamity | garta: pit | rajju: rope | uttāraṇa: pulling out/lifting | vīruhālī: forest of plants | dahana-śikhi: flame of fire | śarma: welfare
ଶକ୍ରାରୀଣାଂ ପୁରାଣାଂ ତ୍ରଯଵିଜଯକୃତସ୍ପଷ୍ଟରେଖାଯମାଣମ୍ ।
ଅଵ୍ଯାଦଵ୍ଯାଜମୁଚ୍ଚୈରଲିକହିମଧରାଧିତ୍ଯକାନ୍ତସ୍ତ୍ରିଧୋଦ୍ଯ-
-ଜ୍ଜାହ୍ନଵ୍ଯାଭଂ ମୃଡାନୀକମିତୁରୁଡୁପରୁକ୍ପାଣ୍ଡରଂ ଵସ୍ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରମ୍ ॥ 2 ॥
- tripuṇḍra: three horizontal ash-lines on forehead | nirvāṇa-mārga: path to liberation | rūpya-sopāna: silver stairway | śaṅkā: resemblance/hint | śakrārī-pura-traya-vijaya: three victories over Tripura (cities of Śakra's enemy) | spaṣṭa-rekhā: clear lines | alika: forehead | himadharā: snow-mountain range (Himālaya) | ādhitya: high plateau/plain | jāhnavī: Gaṅgā | tridhā-udyat: rising in three streams | uḍupa-ruk: moonlight | pāṇḍara: white | mṛḍānī-kamitu: Mṛḍānī's beloved (Śiva)
-ବିନ୍ଦୁସ୍ପର୍ଧି ସ୍ମରାରେଃ ସ୍ଫଟିକମଣିଦୃଷନ୍ମଗ୍ନମାଣିକ୍ଯଶୋଭମ୍ ।
ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁଦ୍ଯଦ୍ଦିଵ୍ଯସିନ୍ଧୋଃ ପତିତଶଫରିକାକାରି ଵୋ ମସ୍ତକଂ ସ୍ତା-
-ଦସ୍ତୋକାପତ୍ତିକୃତ୍ଯୈ ହୁତଵହକଣିକାମୋକ୍ଷରୂକ୍ଷଂ ସଦାକ୍ଷି ॥ 3 ॥
- mastaka: crown of the head | smarāri: enemy of Kāma (Śiva) | sphaṭika-maṇi: crystal/quartz gem | magna: sunk | māṇikya: ruby | śobha: beauty | krudhyat-gaurī: angry Gaurī | prasādānati: bow in propitiation | pādāṅguṣṭha: big toe | lākṣā-bindu: lac-dot | spardhi: competing | divya-sindhu: divine river | śapharikā: white fish | astoka-āpatti: great calamity | hutavaha-kaṇikā: spark of fire | rūkṣa: rough/harsh
ଦୈତ୍ଯୌଘଧ୍ଵଂସଶଂସୀ ସ୍ଫୁଟ ଇଵ ପରିଵେଷାଵଶେଷୋ ଵିଭାତି ।
ସର୍ଗସ୍ଥିତ୍ଯନ୍ତଵୃତ୍ତିର୍ମଯି ସମୁପଗତେତୀଵ ନିର୍ଵୃତ୍ତଗର୍ଵଂ
ଶର୍ଵାଣୀଭର୍ତୁରୁଚ୍ଚୈର୍ଯୁଗଲମଥ ଦଧଦ୍ଵିଭ୍ରମଂ ତଦ୍ଭ୍ରୁଵୋର୍ଵଃ ॥ 4 ॥
- bhrū-yugala: pair of eyebrows | śarvāṇī-bhartu: lord of Śarvāṇī (Śiva) | dṛg-bhūti: prosperity of the eyes | ahima-himaru: sun and moon | bimba: orb | snigdha-varṇa: soft lustre | pariṣa: halo | daitya-augha-dhvaṃsa: destruction of demon multitudes | sarga-sthity-anta-vṛtti: functions of creation, preservation, and dissolution | nirvṛtta-garva: freed of pride | vibhrama: graceful movement/illusion | bhūti: prosperity
ଶୈଲସ୍ଯ ଧ୍ଵାନ୍ତନୀଲାମ୍ବରରଚିତବୃହତ୍କଞ୍ଚୁକୋଽଭୂତ୍ପ୍ରପଞ୍ଚଃ ।
ତେ ତ୍ରୈନେତ୍ରେ ପଵିତ୍ରେ ତ୍ରିଦଶଵରଘଟାମିତ୍ରଜୈତ୍ରୋଗ୍ରଶସ୍ତ୍ରେ
ନେତ୍ରେ ନେତ୍ରେ ଭଵେତାଂ ଦ୍ରୁତମିହ ଭଵତାମିନ୍ଦ୍ରିଯାଶ୍ଵାନ୍ଵିଯନ୍ତୁମ୍ ॥ 5 ॥
- trikṣaṇa: three-eyed (Śiva) | nayana-yugma: pair of eyes | rukmābja-piṅga: golden-lotus-tawny | graha: eclipse | pihita: covered | śailasya-duhitrā: daughter of the mountain (Pārvatī) | dhvānta-nīlāmbara: dark-blue garment | bṛhat-kañcuka: vast robe | prapañca: the manifest world | trainetre: one who has three eyes | tridaśa-vara-ghaṭā-mitra-jaitra: victorious over enemies of the gods | agra-śastra: foremost weapon | indriya-aśva: horses of the senses
-ପ୍ରୋଦ୍ଯତ୍କଣ୍ଡୂଂ ଵିନେତୁଂ ଵିତନୁତ ଇଵ ଯେ ରତ୍ନକୋଣୈର୍ଵିଘୃଷ୍ଟିମ୍ ।
ଚଣ୍ଡାର୍ଚିର୍ମଣ୍ଡଲାଭେ ସତତନତଜନଧ୍ଵାନ୍ତଖଣ୍ଡାତିଶୌଣ୍ଡେ
ଚାଣ୍ଡୀଶେ ତେ ଶ୍ରିଯେସ୍ତାମଧିକମଵନତାଖଣ୍ଡଲେ କୁଣ୍ଡଲେ ଵଃ ॥ 6 ॥
- chaṇḍī-vaktra-arpaṇecchā: desire to offer [a gift] to Chaṇḍī's face | bhagavat: the Lord | pāṇḍuruk: pale-glowing | pāṇḍu-gaṇḍa: pale cheeks | prodyat-kaṇḍū: rising itch/inner heat | vinetuṃ vitanuta: to dispel it, extends | ratna-koṇa: corners of gem-earrings | vighrṣṭi: rubbing/friction | gaṇḍa: cheek
-ପ୍ରେପ୍ସୂଦଞ୍ଚତ୍ଫଣୋରୁଶ୍ଵସଦତିଧଵଲାହୀନ୍ଦ୍ରଶଙ୍କାଂ ଦଧାନଃ ।
ଯୁଷ୍ମାକଂ କ୍ରମଵକ୍ତ୍ରାମ୍ବୁରୁହପରିଲସତ୍କର୍ଣିକାକାରଶୋଭଃ
ଶଶ୍ଵତ୍ତ୍ରାଣାଯ ଭୂଯାଦଲମତିଵିମଲୋତ୍ତୁଙ୍ଗକୋଣଃ ସ ଘୋଣଃ ॥ 7 ॥
- khaṭvāṅga: the staff/skull-club of Śiva | udagra-pāṇi: upraised hand | sphuṭa-vikaṭa-puṭa: wide-open, gaping fold | vaktra-randhra: mouth-opening | praveśa: entry | prepsū: desiring/attempting | udañcat-phaṇa: rising/spreading hood | uru-śvasat: breathing greatly/panting | ati-dhavala: brilliant white | ahīndra: king of serpents | vaktra: face/mouth
ଭର୍ତ୍ରେ ସ୍ପର୍ଧାତିନିଘ୍ନା ମୁହୁରିତରଵଧୂଶଙ୍କଯା ଶୈଲକନ୍ଯା ।
ଯୁଷ୍ମାଂସ୍ତୌ ଶଶ୍ଵଦୁଚ୍ଚୈରବହୁଲଦଶମୀଶର୍ଵରୀଶାତିଶୁଭ୍ରା-
-ଵଵ୍ଯାସ୍ତାଂ ଦିଵ୍ଯସିନ୍ଧୋଃ କମିତୁରଵନମଲ୍ଲୋକପାଲୌ କପୋଲୌ ॥ 8 ॥
- kuṇḍala: earring | śaila-kanyā: daughter of the mountain (Pārvatī) | svāṃ tanum: her own form/body | atilasatī: shining brilliantly | bimbitā: reflected | bhartre: toward her lord | spardhā: jealousy | atinikhnā: deeply afflicted | itara-vadhū-śaṅkā: suspicion of another woman | krudhyati: becomes angry | muhur: repeatedly
-ନ୍ସୋତ୍ଥସ୍ନେହାନ୍ନିତାନ୍ତଂ ଗଲଗତଗରଲଂ ପତ୍ଯୁରୁଚ୍ଚୈଃ ପଶୂନାମ୍ ।
ପ୍ରୋଦ୍ଯତ୍ପ୍ରେମ୍ଣା ଯମାର୍ଦ୍ରା ପିବତି ଗିରିସୁତା ସମ୍ପଦଃ ସାତିରେକା
ଲୋକାଃ ଶୋଣୀକୃତାନ୍ତା ଯଦଧରମହସା ସୋଽଧରୋ ଵୋ ଵିଧତ୍ତାମ୍ ॥ 9 ॥
- paśūnāṃ pati: lord of creatures (Śiva, Paśupati) | gala-gata-garala: poison lodged in the throat | nīlakaṇṭha: blue-throated one | kauśtubha: the Kaustubha gem | upānta-sthita: standing nearby | nibhṛtam: shyly/secretly | draṣṭum-icchān: wishing to see | soth-asnehāt: out of rising affection | bhāsā: by whose luster | bhāti: shines
-ପୀଯୂଷାମ୍ଭଃପ୍ରଵାହପ୍ରସରପରିଲସତ୍ଫେନବିନ୍ଦ୍ଵାଵଲୀଵ ।
ଦେଯାତ୍ସା ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଚିରମିହ ଦନୁଦାଯାଦଦୌଵାରିକସ୍ଯ
ଦ୍ଯୁତ୍ଯା ଦୀପ୍ତେନ୍ଦୁକୁନ୍ଦଚ୍ଛଵିରମଲତରପ୍ରୋନ୍ନତାଗ୍ରା ମୁଦଂ ଵଃ ॥ 10 ॥
- danta-paṅkti: row of teeth | vadana-śaśadhara: moon of the face | udgalat: flowing forth | cāru-vāṇī: beautiful speech | pīyūṣa-ambhas: nectar-water/ambrosia | pravāha: flow | prasara: spreading | lasat: shining | phena-bindu-āvalī: line of foam-drops | atyartham: exceedingly/extremely | rājate: shines
ସ୍ଫୂର୍ଜଦ୍ଵାର୍ଧ୍ଯୁତ୍ଥିତୋରୁଧ୍ଵନିତମପି ପରବ୍ରହ୍ମଭୂତୋ ଗଭୀରଃ ।
ସୁଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତମୂର୍ତେଃ ପ୍ରକଟିତକରଣଃ ପ୍ରାଣନାଥସ୍ଯ ସତ୍ଯାଃ
ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵଃ ସଂଵିଦଧ୍ଯାତ୍ଫଲଵିକଲମଲଂ ଜନ୍ମ ନାଦଃ ସ ନାଦଃ ॥ 11 ॥
- nyakkurvan: surpassing/humbling | urvara-bhṛt: mountain (earth-bearer) | megha-augha-ghoṣa: sound of massed clouds | spūrjat-vārdhi: roaring ocean | utthita-uru-dhvanita: great resounding waves | para-brahma-bhūta: become/being Parabrahman | gabhīra: deep/profound | su-vyakta: clearly perceivable | nāda: divine sound/voice
-ର୍ଵ୍ଯାମଗ୍ନେଵାତିଗୌରସ୍ତୁଲିତସୁରସରିଦ୍ଵାରିପୂରପ୍ରସାରଃ ।
ପୀନାତ୍ମା ଦନ୍ତଭାଭିର୍ଭୃଶମହହହକାରାତିଭୀମଃ ସଦେଷ୍ଟାଂ
ପୁଷ୍ଟାଂ ତୁଷ୍ଟିଂ କୃଷୀଷ୍ଟ ସ୍ଫୁଟମିହ ଭଵତାମଟ୍ଟହାସୋଽଷ୍ଟମୂର୍ତେଃ ॥ 12 ॥
- kaṇṭha: throat/neck | bhāsā: by whose luster | tri-lokī: three worlds | lasati: shines | phena-bindu: foam-drop | arṇava: ocean | vyāmagna: submerged | ati-gaura: exceedingly white/fair | sura-sarid-vāri-pūra: flood of the divine river's water | pīna-ātmā: full/plump natured | nīlakaṇṭha: blue-throated Śiva
ନାମ୍ନା ହେମ୍ନା ସଦୃକ୍ଷଂ ଜଲଦନିଭମଘୋରାହ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଯତ୍ ।
ଯଦ୍ବାଲାର୍କପ୍ରଭଂ ତତ୍ପୁରୁଷନିଗଦିତଂ ପୂର୍ଵମୀଶାନସଞ୍ଜ୍ଞଂ
ଯଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ତାନି ଶମ୍ଭୋର୍ଭଵଦଭିଲଷିତଂ ପଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯୁର୍ମୁଖାନି ॥ 13 ॥
- sadyojāta: first face, water element, facing north | āpya: of water | vimala: pure | udagvarti: northward-facing | vāmadeva: second face, facing upward | hema-sadṛkṣa: like finest gold | jalada-nibha: resembling rain-clouds | aghora: third face, facing south | dakṣiṇa: southern | bālārka: morning sun | tatpuruṣa: fourth face, facing east | īśāna: fifth face | pañca-vaktra: five faces
ମଷ୍ଯା ତିସ୍ରଃସୁନୀଲାଞ୍ଜନନିଭଗରରେଖାଃ ସମାଭାନ୍ତି ଯସ୍ଯାମ୍ ।
ଅକଲ୍ପାନଲ୍ପଭାସା ଭୃଶରୁଚିରତରା କମ୍ବୁକଲ୍ପାମ୍ବିକାଯାଃ
ପତ୍ଯୁଃ ସାତ୍ଯନ୍ତମନ୍ତର୍ଵିଲସତୁ ସତତଂ ମନ୍ଥରା କନ୍ଧରା ଵଃ ॥ 14 ॥
- tri-rekhā: three lines/folds | kaṇṭha: throat | bhavānī: Pārvatī | ātma-premnā: with love for her own | svayam: herself | racitā: made/drawn | sādaraṃ: lovingly | māṣya: ink | su-nīla: fine dark-blue | añjana-nibha: resembling kohl/collyrium | gara-rekhā: line of dark substance | samābhānti: shine together
ସୋତ୍ଥାନାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ଯଃ ସ୍ଥିତିମଚଲଭୁଵେ ଵାରଯନ୍ତ୍ଯୈ ନିଵେଶମ୍ ।
ପ୍ରାଯୁଙ୍କ୍ତେଵାଶିଷୋ ଯଃ ପ୍ରତିପଦମମୃତତ୍ଵେ ସ୍ଥିତଃ କାଲଶତ୍ରୋଃ
କାଲଂ କୁର୍ଵନ୍ଗଲଂ ଵୋ ହୃଦଯମଯମଲଂ କ୍ଷାଲଯେତ୍କାଲକୂଟଃ ॥ 15 ॥
- vaktra-indu: moon of the face | danta-lakṣmī: the beauty/grace of teeth | adhara-mahā-kauśtubha: the great gem/Kaustubha of the lower lip | upānte: nearby | sothānāṃ: of those arising | prārthayannaḥ: praying | sthiti: permanent residence | acala-bhuva: for the steadfast earth/base | vārayantyai: for her who prevents/guards | niveśam: settling/entry
ପାର୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚାରୁଚାମୀକରଵଲଯପଦୈରଙ୍କିତଂ କାନ୍ତିଶାଲି ।
ରଙ୍ଗନ୍ନାଗାଙ୍ଗଦାଢ୍ଯଂ ସତତମଵିହିତଂ କର୍ମ ନିର୍ମୂଲଯେତ୍ତ-
-ଦ୍ଦୋର୍ମୂଲଂ ନିର୍ମଲଂ ଯଦ୍ଧୃଦି ଦୁରିତମପାସ୍ଯାର୍ଜିତଂ ଧୂର୍ଜଟେର୍ଵଃ ॥ 16 ॥
- bāhu: arm | prauḍha-prema-ākula: overflowing with ardent/mature love | pārvatī: Pārvatī | dṛḍhatara-parirambha: very firm/deep embrace | parvendu-mukhī: she whose face is the full moon | cāmīkara-valaya: golden bracelet | pada: mark/impression | aṅkita: marked | kānti-śāli: beautified | raṅgat-nāgāṅgada: ringing serpent-armlet | bāhu-mūla: base of arm
କ୍ରାନ୍ତ୍ଯୈ ସଂସାରସିନ୍ଧୋଃ ସ୍ଫଟିକମଣିମହାସଙ୍କ୍ରମାକାରଦୀର୍ଘାଃ ।
ତିର୍ଯଗ୍ଵିଷ୍କମ୍ଭଭୂତାସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଵସତେର୍ଭିନ୍ନଦୈତ୍ଯେଭଦେହା
ବାହା ଵସ୍ତା ହରସ୍ଯ ଦ୍ରୁତମିହ ନିଵହାନଂହସାଂ ସଂହରନ୍ତୁ ॥ 17 ॥
- bāhu: arm | kaṇṭha-āśleṣa-artha: for the purpose of embracing the throat | āptā: obtained/descended | divi: from heaven | kamitu: of the beloved | svarga-sindhu-pravāha: flow of heaven's river | saṃsāra-sindhu: ocean of saṃsāra | krāntyai: for crossing | sphaṭika-maṇi-mahā-saṅkrama-ākāra: in the form of a great crystal-gem bridge | dīrgha: long
-ଜାନ୍ତର୍ନିକ୍ଷିପ୍ତଶୁମ୍ଭନ୍ମଲଯଜମିଲିତୋଦ୍ଭାସି ଭସ୍ମୋକ୍ଷିତଂ ଯତ୍ ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତଦ୍ରୂକ୍ଷଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୁତିଗଣଫଣରତ୍ନୌଘଭାଭୀକ୍ଷ୍ଣଶୋଭଂ
ଯୁଷ୍ମାକଂ ଶଶ୍ଵଦେନଃ ସ୍ଫଟିକମଣିଶିଲାମଣ୍ଡଲାଭଂ କ୍ଷିଣୋତୁ ॥ 18 ॥
- vakṣas: chest | dakṣa-dviṣa: enemy of Dakṣa (Śiva) | smara-bhara: weight/burden of love-longing | vinamat: bowing/trembling | dakṣajā: daughter of Dakṣa | kṣīṇa-vakṣo-ja: thin/slender breasts | antaḥ-nikṣipta: pressed within | śumbhat: blazing/shining | malaya-ja: sandalwood | milita: blended | udbhāsi: illuminated | bhasma-ukṣita: smeared with sacred ash
-ନ୍ନାଭ୍ଯାଵର୍ତେ ଵିଲୋଲଦ୍ଭୁଜଗଵରଯୁତେ କାଲଶତ୍ରୋର୍ଵିଶାଲେ ।
ଯୁଷ୍ମଚ୍ଚିତ୍ତତ୍ରିଧାମା ପ୍ରତିନଵରୁଚିରେ ମନ୍ଦିରେ କାନ୍ତିଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ
ଶେତାଂ ଶୀତାଂଶୁଗୌରେ ଚିରତରମୁଦରକ୍ଷୀରସିନ୍ଧୌ ସଲୀଲମ୍ ॥ 19 ॥
- kāla-śatru: enemy of Kāla/Death (Śiva) | nābhyāvarta: navel-whirlpool | viśāla: vast/wide | muktāmukta: pearl-adorned | vicitra-ākula: beautifully complex/ornate | vali-laharī-jāla: network of wave-like abdominal folds | vilolad-bhujaga-vara: swaying great serpent | yuṣmac-citta: your minds | avāñcan: drawing inward/downward
ସାନ୍ଦ୍ରାଵଶ୍ଯାଯମିଶ୍ରା ପରିତ ଇଵ ଵୃତା ନୀଲଜୀମୂତମାଲା ।
ଆବଦ୍ଧାହୀନ୍ଦ୍ରକାଞ୍ଚୀଗୁଣମତିପୃଥୁଲଂ ଶୈଲଜାକ୍ରୀଡଭୂମି-
-ସ୍ତଦ୍ଵୋ ନିଃଶ୍ରେଯସେ ସ୍ଯାଜ୍ଜଘନମତିଘନଂ ବାଲଶୀତାଂଶୁମୌଲେଃ ॥ 20 ॥
- vaiyāghrī-kṛtti: tiger-skin | sphurati: gleams | himagi: snow-mountain (Himalaya) | vistṛta-upatyakā: wide foothills | sāndrāvaśyāya-miśrā: dense with dew and mist | nīla-jīmūta-māla: garland of dark clouds | ābadhā: bound/girded | vāta: wind | parita: on all sides
ସମ୍ଯଗ୍ଵୃତ୍ତୌ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵିରଦଵରକରୋଦାରକାନ୍ତିଂ ଦଧାନୌ ।
ସାରାଵୂରୂ ପୁରାରେଃ ପ୍ରସଭମରିଘଟାଘସ୍ମରୌ ଭସ୍ମଶୁଭ୍ରୌ
ଭକ୍ତୈରତ୍ଯାର୍ଦ୍ରଚିତ୍ତୈରଧିକମଵନତୌ ଵାଞ୍ଛିତଂ ଵୋ ଵିଧତ୍ତାମ୍ ॥ 21 ॥
- ūrū: thighs (dual) | puṣṭa-avaṣṭambha-bhūta: firm supporting pillars | pṛthutara-jaghana: broader hips | tri-lokī: three worlds | samyag-vṛtta: perfectly rounded | surendra-dvirada-vara-kara: trunk of Indra's finest elephant | udāra-kānti: abundant luster | sāra: essential/powerful
ଚିତ୍ତାଦର୍ଶଂ ନିଧାତୁଂ ଵିଦଧତି ଚରଣେ ତାଣ୍ଡଵାକୁଞ୍ଚନାନି ।
କାଞ୍ଚୀଭୋଗୀନ୍ଦ୍ରମୂର୍ଧ୍ନାଂ ପ୍ରତିମୁହୁରୁପଧାନାଯମାନେ କ୍ଷଣଂ ତେ
କାନ୍ତେ ସ୍ତାମନ୍ତକାରେର୍ଦ୍ଯୁତିଵିଜିତସୁଧାଭାନୁନୀ ଜାନୁନୀ ଵଃ ॥ 22 ॥
- caraṇa: feet | tāṇḍava: Śiva's cosmic dance | ākuñcanāni: contractions/foldings | indukānta-upala-racita-samudgāyita: like the opening of a moonstone jewel-box | munīnāṃ citta-ādarśa: the mind-mirror of sages | nidhātum: to place/deposit | ānanda: supreme joy | kāñcī-bhogīndra: serpent-king as kāñcī girdle | dyusad: celestial beings
-ଵ୍ଯାଦୀର୍ଘାନର୍ଘରତ୍ନଦ୍ଯୁତିକିସଲଯତେ ସ୍ତୂଯମାନେ ଦ୍ଯୁସଦ୍ଭିଃ ।
ବିଭ୍ରତ୍ଯୌ ଵିଭ୍ରମଂ ଵଃ ସ୍ଫଟିକମଣିବୃହଦ୍ଦଣ୍ଡଵଦ୍ଭାସିତେ ଯେ
ଜଙ୍ଘେ ଶଙ୍ଖେନ୍ଦୁଶୁଭ୍ରେ ଭୃଶମିହ ଭଵତାଂ ମାନସେ ଶୂଲପାଣେଃ ॥ 23 ॥
- mañjīrī-bhūta: become anklets | bhogi-pravara-gaṇa-phaṇā-maṇḍala: group of hoods of finest serpent lords | nitānta-vyādīrgha: exceedingly long and extended | anargha-ratna-dyuti: luster of priceless gems | kisalayita: tender-shoot-like | stūyamāne: being praised | dyusadbhiḥ: by celestial beings | pāda-dvaya: pair of feet
କୁର୍ଵଦ୍ଭିଃ ସର୍ଵଦୋଚ୍ଚୈଃ ସତତମଭିଵୃତୌ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଦେଵଲାଦ୍ଯୈଃ ।
ସମ୍ଯକ୍ସମ୍ପୂଜ୍ଯମାନାଵିହ ହୃଦି ସରସୀଵାନିଶଂ ଯୁଷ୍ମଦୀଯେ
ଶର୍ଵସ୍ଯ କ୍ରୀଡତାଂ ତୌ ପ୍ରପଦଵରବୃହତ୍କଚ୍ଛପାଵଚ୍ଛଭାସୌ ॥ 24 ॥
- astoka-stoma-śastra: multitudes of hymns and praise-weapons | apaciti: veneration/worship | amalā: pure/faultless | bhūri-bhāva-upahāra: abundant offerings of devotional feeling | brahma-vid: knowers of Brahman | devala: priests/ritual specialists | sarvada: always | abhivṛtau: surrounded | samyak-sampūjita: well and completely worshipped
-ପ୍ରାଣଂ ପ୍ରାକ୍ରୋଶଯନ୍ପ୍ରାଙ୍ନିଜମଚଲଵରଂ ଚାଲଯନ୍ତଂ ଦଶାସ୍ଯମ୍ ।
ପାଦାଙ୍ଗୁଲ୍ଯୋ ଦିଶନ୍ତୁ ଦ୍ରୁତମଯୁଗଦୃଶଃ କଲ୍ମଷପ୍ଲୋଷକଲ୍ଯାଃ
କଲ୍ଯାଣଂ ଫୁଲ୍ଲମାଲ୍ଯପ୍ରକରଵିଲସିତା ଵଃ ପ୍ରଣଦ୍ଧାହିଵଲ୍ଲ୍ଯଃ ॥ 25 ॥
- pādāṅguṣṭha: toenail/big toe | svasy-aikāṃśa-pāta: fall of just one part of itself | ati-bahala-galat-rakta-vaktra: face flooding with heavy blood | praṇunna-prāṇa: life-breath driven out/crushed | krośayan: causing to cry out | acala-vara: best of mountains (Kailāsa) | cālayantaṃ: causing to shake | daśāsya: ten-faced one (Rāvaṇa)
-ଜ୍ଯାଯୋରତ୍ନୋତ୍କରୋସ୍ରୈରଵିରତମମଲା ଭୂରିନୀରାଜିତା ଯା ।
ପ୍ରୋଦଗ୍ରାଗ୍ରା ପ୍ରଦେଯାତ୍ତତିରିଵ ରୁଚିରା ତାରକାଣାଂ ନିତାନ୍ତଂ
ନୀଲଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ପାଦାମ୍ବୁରୁହଵିଲସିତା ସା ନଖାଲୀ ସୁଖଂ ଵଃ ॥ 26 ॥
- prahva: bowing/prostrating | prācīna-barhi: ancient Indra (or ancient ones, priests) | sura-vara: best of gods | prasphuran-mauli: radiant crowns | sakta: affixed/falling from | jyāyor-atnot-karasraiḥ: cascades of gems from their bowstrings/crowns | aviratam: continuously | amalā: spotless/pure | nīrājitā: honored with waving of lights | prodag-rāgrā: elevated/supreme-tipped
ସ୍ଵାନ୍ତେ ସ୍ଵାଂ ତେ ଲଭନ୍ତେ ଶ୍ରିଯମିହ ସରସୀଵାମରା ଯେ ଦଧାନାଃ ।
ଲୋଲଂ ଲୋଲମ୍ବକାନାଂ କୁଲମିଵ ସୁଧିଯାଂ ସେଵତେ ଯେ ସଦା ସ୍ତାଂ
ଭୂତ୍ଯୈ ଭୂତ୍ଯୈଣପାଣେର୍ଵିମଲତରରୁଚସ୍ତେ ପଦାମ୍ଭୋରୁହେ ଵଃ ॥ 27 ॥
- satya: truly/genuinely | satya-anana-indu: true moon of the face | savaidha-gate: standing nearby | vikāsa: blossoming | svānte: in their own heart | śrī: lotus-wealth/prosperity/liberation | sarasī-va: like a pond | amara: immortal/sage | dadhānaḥ: bearing/carrying | lola: swaying/graceful | lolamba: swaying bee/pendant
-ଦ୍ଯେ ଵା ନମ୍ରାତ୍ମମୂର୍ତିଦ୍ଯୁସଦୃଷିପରିଷନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଶେଷାଯମାଣାଃ ।
ଶ୍ରୀକଣ୍ଠସ୍ଯାରୁଣୋଦ୍ଯଚ୍ଚରଣସରସିଜପ୍ରୋତ୍ଥିତାସ୍ତେ ଭାଵାଖ୍ଯା-
-ତ୍ପାରାଵାରାଚ୍ଚିରଂ ଵୋ ଦୁରିତହତିକୃତସ୍ତାରଯେଯୁଃ ପରାଗାଃ ॥ 28 ॥
- yatayo: ascetics | rāgādi-doṣa-akṣata-mati: with minds untouched by faults like desire | mukti: liberation | prasāda: grace | nnamrātma-mūrti: bowing with one's entire being | dyusad-ṛṣi-pariṣan: assembly of divine sages | mūrdhni: at the head | śeṣāyamāṇā: lying like Śeṣa | śiva-pāda: Śiva's feet
ସାମ୍ନାମାମ୍ନାଯତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଦପି ଚ ପରମଂ ଯଦ୍ଗୁଣାତୀତମାଦ୍ଯମ୍ ।
ଯଚ୍ଚାଂହୋହନ୍ନିରୀହଂ ଗହନମିତି ମୁହୁଃ ପ୍ରାହୁରୁଚ୍ଚୈର୍ମହାନ୍ତୋ
ମାହେଶଂ ତନ୍ମହୋ ମେ ମହିତମହରହର୍ମୋହରୋହଂ ନିହନ୍ତୁ ॥ 29 ॥
- bhūmnā: by fullness/abundance | asta-sīmnā: without limit | bhuvanam: world | anusṛtam: pervaded | para-dhāma: supreme abode | dhāmnāṃ: of all abodes | sāmnāṃ āmnāya-tattva: truth of Sāma-Veda mantras | parama: supreme | guṇātīta: beyond all qualities/attributes | ādya: primordial | aṃho: sin | keshādi-pādānta-varṇana: description from crown to feet | phalaśruti: statement of results
