-త్ప్రాంశుస్తమ్బాః పిశఙ్గాస్తులితపరిణతారక్తశాలీలతా వః ।
దుర్వారాపత్తిగర్తశ్రితనిఖిలజనోత్తారణే రజ్జుభూతా
ఘోరాఘోర్వీరుహాలీదహనశిఖిశిఖాః శర్మ శార్వాః కపర్దాః ॥ 1 ॥
- kaparda: matted lock of hair | śarva: Śiva | mūrdhan: crown | rājat: shining | sura-sarit: celestial river (Gaṅgā) | pāra: far bank | prāṃśu-stambha: tall pillar/column | piśaṅga: tawny/golden | raktaśālī: red paddy | latā: creeper/stalk | durvāra-āpatti: unavoidable calamity | garta: pit | rajju: rope | uttāraṇa: pulling out/lifting | vīruhālī: forest of plants | dahana-śikhi: flame of fire | śarma: welfare
శక్రారీణాం పురాణాం త్రయవిజయకృతస్పష్టరేఖాయమాణమ్ ।
అవ్యాదవ్యాజముచ్చైరలికహిమధరాధిత్యకాన్తస్త్రిధోద్య-
-జ్జాహ్నవ్యాభం మృడానీకమితురుడుపరుక్పాణ్డరం వస్త్రిపుణ్డ్రమ్ ॥ 2 ॥
- tripuṇḍra: three horizontal ash-lines on forehead | nirvāṇa-mārga: path to liberation | rūpya-sopāna: silver stairway | śaṅkā: resemblance/hint | śakrārī-pura-traya-vijaya: three victories over Tripura (cities of Śakra's enemy) | spaṣṭa-rekhā: clear lines | alika: forehead | himadharā: snow-mountain range (Himālaya) | ādhitya: high plateau/plain | jāhnavī: Gaṅgā | tridhā-udyat: rising in three streams | uḍupa-ruk: moonlight | pāṇḍara: white | mṛḍānī-kamitu: Mṛḍānī's beloved (Śiva)
-బిన్దుస్పర్ధి స్మరారేః స్ఫటికమణిదృషన్మగ్నమాణిక్యశోభమ్ ।
మూర్ధ్న్యుద్యద్దివ్యసిన్ధోః పతితశఫరికాకారి వో మస్తకం స్తా-
-దస్తోకాపత్తికృత్యై హుతవహకణికామోక్షరూక్షం సదాక్షి ॥ 3 ॥
- mastaka: crown of the head | smarāri: enemy of Kāma (Śiva) | sphaṭika-maṇi: crystal/quartz gem | magna: sunk | māṇikya: ruby | śobha: beauty | krudhyat-gaurī: angry Gaurī | prasādānati: bow in propitiation | pādāṅguṣṭha: big toe | lākṣā-bindu: lac-dot | spardhi: competing | divya-sindhu: divine river | śapharikā: white fish | astoka-āpatti: great calamity | hutavaha-kaṇikā: spark of fire | rūkṣa: rough/harsh
దైత్యౌఘధ్వంసశంసీ స్ఫుట ఇవ పరివేషావశేషో విభాతి ।
సర్గస్థిత్యన్తవృత్తిర్మయి సముపగతేతీవ నిర్వృత్తగర్వం
శర్వాణీభర్తురుచ్చైర్యుగలమథ దధద్విభ్రమం తద్భ్రువోర్వః ॥ 4 ॥
- bhrū-yugala: pair of eyebrows | śarvāṇī-bhartu: lord of Śarvāṇī (Śiva) | dṛg-bhūti: prosperity of the eyes | ahima-himaru: sun and moon | bimba: orb | snigdha-varṇa: soft lustre | pariṣa: halo | daitya-augha-dhvaṃsa: destruction of demon multitudes | sarga-sthity-anta-vṛtti: functions of creation, preservation, and dissolution | nirvṛtta-garva: freed of pride | vibhrama: graceful movement/illusion | bhūti: prosperity
శైలస్య ధ్వాన్తనీలామ్బరరచితబృహత్కఞ్చుకోఽభూత్ప్రపఞ్చః ।
తే త్రైనేత్రే పవిత్రే త్రిదశవరఘటామిత్రజైత్రోగ్రశస్త్రే
నేత్రే నేత్రే భవేతాం ద్రుతమిహ భవతామిన్ద్రియాశ్వాన్వియన్తుమ్ ॥ 5 ॥
- trikṣaṇa: three-eyed (Śiva) | nayana-yugma: pair of eyes | rukmābja-piṅga: golden-lotus-tawny | graha: eclipse | pihita: covered | śailasya-duhitrā: daughter of the mountain (Pārvatī) | dhvānta-nīlāmbara: dark-blue garment | bṛhat-kañcuka: vast robe | prapañca: the manifest world | trainetre: one who has three eyes | tridaśa-vara-ghaṭā-mitra-jaitra: victorious over enemies of the gods | agra-śastra: foremost weapon | indriya-aśva: horses of the senses
-ప్రోద్యత్కణ్డూం వినేతుం వితనుత ఇవ యే రత్నకోణైర్విఘృష్టిమ్ ।
చణ్డార్చిర్మణ్డలాభే సతతనతజనధ్వాన్తఖణ్డాతిశౌణ్డే
చాణ్డీశే తే శ్రియేస్తామధికమవనతాఖణ్డలే కుణ్డలే వః ॥ 6 ॥
- chaṇḍī-vaktra-arpaṇecchā: desire to offer [a gift] to Chaṇḍī's face | bhagavat: the Lord | pāṇḍuruk: pale-glowing | pāṇḍu-gaṇḍa: pale cheeks | prodyat-kaṇḍū: rising itch/inner heat | vinetuṃ vitanuta: to dispel it, extends | ratna-koṇa: corners of gem-earrings | vighrṣṭi: rubbing/friction | gaṇḍa: cheek
-ప్రేప్సూదఞ్చత్ఫణోరుశ్వసదతిధవలాహీన్ద్రశఙ్కాం దధానః ।
యుష్మాకం క్రమవక్త్రామ్బురుహపరిలసత్కర్ణికాకారశోభః
శశ్వత్త్రాణాయ భూయాదలమతివిమలోత్తుఙ్గకోణః స ఘోణః ॥ 7 ॥
- khaṭvāṅga: the staff/skull-club of Śiva | udagra-pāṇi: upraised hand | sphuṭa-vikaṭa-puṭa: wide-open, gaping fold | vaktra-randhra: mouth-opening | praveśa: entry | prepsū: desiring/attempting | udañcat-phaṇa: rising/spreading hood | uru-śvasat: breathing greatly/panting | ati-dhavala: brilliant white | ahīndra: king of serpents | vaktra: face/mouth
భర్త్రే స్పర్ధాతినిఘ్నా ముహురితరవధూశఙ్కయా శైలకన్యా ।
యుష్మాంస్తౌ శశ్వదుచ్చైరబహులదశమీశర్వరీశాతిశుభ్రా-
-వవ్యాస్తాం దివ్యసిన్ధోః కమితురవనమల్లోకపాలౌ కపోలౌ ॥ 8 ॥
- kuṇḍala: earring | śaila-kanyā: daughter of the mountain (Pārvatī) | svāṃ tanum: her own form/body | atilasatī: shining brilliantly | bimbitā: reflected | bhartre: toward her lord | spardhā: jealousy | atinikhnā: deeply afflicted | itara-vadhū-śaṅkā: suspicion of another woman | krudhyati: becomes angry | muhur: repeatedly
-న్సోత్థస్నేహాన్నితాన్తం గలగతగరలం పత్యురుచ్చైః పశూనామ్ ।
ప్రోద్యత్ప్రేమ్ణా యమార్ద్రా పిబతి గిరిసుతా సమ్పదః సాతిరేకా
లోకాః శోణీకృతాన్తా యదధరమహసా సోఽధరో వో విధత్తామ్ ॥ 9 ॥
- paśūnāṃ pati: lord of creatures (Śiva, Paśupati) | gala-gata-garala: poison lodged in the throat | nīlakaṇṭha: blue-throated one | kauśtubha: the Kaustubha gem | upānta-sthita: standing nearby | nibhṛtam: shyly/secretly | draṣṭum-icchān: wishing to see | soth-asnehāt: out of rising affection | bhāsā: by whose luster | bhāti: shines
-పీయూషామ్భఃప్రవాహప్రసరపరిలసత్ఫేనబిన్ద్వావలీవ ।
దేయాత్సా దన్తపఙ్క్తిశ్చిరమిహ దనుదాయాదదౌవారికస్య
ద్యుత్యా దీప్తేన్దుకున్దచ్ఛవిరమలతరప్రోన్నతాగ్రా ముదం వః ॥ 10 ॥
- danta-paṅkti: row of teeth | vadana-śaśadhara: moon of the face | udgalat: flowing forth | cāru-vāṇī: beautiful speech | pīyūṣa-ambhas: nectar-water/ambrosia | pravāha: flow | prasara: spreading | lasat: shining | phena-bindu-āvalī: line of foam-drops | atyartham: exceedingly/extremely | rājate: shines
స్ఫూర్జద్వార్ధ్యుత్థితోరుధ్వనితమపి పరబ్రహ్మభూతో గభీరః ।
సువ్యక్తో వ్యక్తమూర్తేః ప్రకటితకరణః ప్రాణనాథస్య సత్యాః
ప్రీత్యా వః సంవిదధ్యాత్ఫలవికలమలం జన్మ నాదః స నాదః ॥ 11 ॥
- nyakkurvan: surpassing/humbling | urvara-bhṛt: mountain (earth-bearer) | megha-augha-ghoṣa: sound of massed clouds | spūrjat-vārdhi: roaring ocean | utthita-uru-dhvanita: great resounding waves | para-brahma-bhūta: become/being Parabrahman | gabhīra: deep/profound | su-vyakta: clearly perceivable | nāda: divine sound/voice
-ర్వ్యామగ్నేవాతిగౌరస్తులితసురసరిద్వారిపూరప్రసారః ।
పీనాత్మా దన్తభాభిర్భృశమహహహకారాతిభీమః సదేష్టాం
పుష్టాం తుష్టిం కృషీష్ట స్ఫుటమిహ భవతామట్టహాసోఽష్టమూర్తేః ॥ 12 ॥
- kaṇṭha: throat/neck | bhāsā: by whose luster | tri-lokī: three worlds | lasati: shines | phena-bindu: foam-drop | arṇava: ocean | vyāmagna: submerged | ati-gaura: exceedingly white/fair | sura-sarid-vāri-pūra: flood of the divine river's water | pīna-ātmā: full/plump natured | nīlakaṇṭha: blue-throated Śiva
నామ్నా హేమ్నా సదృక్షం జలదనిభమఘోరాహ్వయం దక్షిణం యత్ ।
యద్బాలార్కప్రభం తత్పురుషనిగదితం పూర్వమీశానసఞ్జ్ఞం
యద్దివ్యం తాని శమ్భోర్భవదభిలషితం పఞ్చ దద్యుర్ముఖాని ॥ 13 ॥
- sadyojāta: first face, water element, facing north | āpya: of water | vimala: pure | udagvarti: northward-facing | vāmadeva: second face, facing upward | hema-sadṛkṣa: like finest gold | jalada-nibha: resembling rain-clouds | aghora: third face, facing south | dakṣiṇa: southern | bālārka: morning sun | tatpuruṣa: fourth face, facing east | īśāna: fifth face | pañca-vaktra: five faces
మష్యా తిస్రఃసునీలాఞ్జననిభగరరేఖాః సమాభాన్తి యస్యామ్ ।
అకల్పానల్పభాసా భృశరుచిరతరా కమ్బుకల్పామ్బికాయాః
పత్యుః సాత్యన్తమన్తర్విలసతు సతతం మన్థరా కన్ధరా వః ॥ 14 ॥
- tri-rekhā: three lines/folds | kaṇṭha: throat | bhavānī: Pārvatī | ātma-premnā: with love for her own | svayam: herself | racitā: made/drawn | sādaraṃ: lovingly | māṣya: ink | su-nīla: fine dark-blue | añjana-nibha: resembling kohl/collyrium | gara-rekhā: line of dark substance | samābhānti: shine together
సోత్థానాం ప్రార్థయన్యః స్థితిమచలభువే వారయన్త్యై నివేశమ్ ।
ప్రాయుఙ్క్తేవాశిషో యః ప్రతిపదమమృతత్వే స్థితః కాలశత్రోః
కాలం కుర్వన్గలం వో హృదయమయమలం క్షాలయేత్కాలకూటః ॥ 15 ॥
- vaktra-indu: moon of the face | danta-lakṣmī: the beauty/grace of teeth | adhara-mahā-kauśtubha: the great gem/Kaustubha of the lower lip | upānte: nearby | sothānāṃ: of those arising | prārthayannaḥ: praying | sthiti: permanent residence | acala-bhuva: for the steadfast earth/base | vārayantyai: for her who prevents/guards | niveśam: settling/entry
పార్వత్యాశ్చారుచామీకరవలయపదైరఙ్కితం కాన్తిశాలి ।
రఙ్గన్నాగాఙ్గదాఢ్యం సతతమవిహితం కర్మ నిర్మూలయేత్త-
-ద్దోర్మూలం నిర్మలం యద్ధృది దురితమపాస్యార్జితం ధూర్జటేర్వః ॥ 16 ॥
- bāhu: arm | prauḍha-prema-ākula: overflowing with ardent/mature love | pārvatī: Pārvatī | dṛḍhatara-parirambha: very firm/deep embrace | parvendu-mukhī: she whose face is the full moon | cāmīkara-valaya: golden bracelet | pada: mark/impression | aṅkita: marked | kānti-śāli: beautified | raṅgat-nāgāṅgada: ringing serpent-armlet | bāhu-mūla: base of arm
క్రాన్త్యై సంసారసిన్ధోః స్ఫటికమణిమహాసఙ్క్రమాకారదీర్ఘాః ।
తిర్యగ్విష్కమ్భభూతాస్త్రిభువనవసతేర్భిన్నదైత్యేభదేహా
బాహా వస్తా హరస్య ద్రుతమిహ నివహానంహసాం సంహరన్తు ॥ 17 ॥
- bāhu: arm | kaṇṭha-āśleṣa-artha: for the purpose of embracing the throat | āptā: obtained/descended | divi: from heaven | kamitu: of the beloved | svarga-sindhu-pravāha: flow of heaven's river | saṃsāra-sindhu: ocean of saṃsāra | krāntyai: for crossing | sphaṭika-maṇi-mahā-saṅkrama-ākāra: in the form of a great crystal-gem bridge | dīrgha: long
-జాన్తర్నిక్షిప్తశుమ్భన్మలయజమిలితోద్భాసి భస్మోక్షితం యత్ ।
క్షిప్రం తద్రూక్షచక్షుః శ్రుతిగణఫణరత్నౌఘభాభీక్ష్ణశోభం
యుష్మాకం శశ్వదేనః స్ఫటికమణిశిలామణ్డలాభం క్షిణోతు ॥ 18 ॥
- vakṣas: chest | dakṣa-dviṣa: enemy of Dakṣa (Śiva) | smara-bhara: weight/burden of love-longing | vinamat: bowing/trembling | dakṣajā: daughter of Dakṣa | kṣīṇa-vakṣo-ja: thin/slender breasts | antaḥ-nikṣipta: pressed within | śumbhat: blazing/shining | malaya-ja: sandalwood | milita: blended | udbhāsi: illuminated | bhasma-ukṣita: smeared with sacred ash
-న్నాభ్యావర్తే విలోలద్భుజగవరయుతే కాలశత్రోర్విశాలే ।
యుష్మచ్చిత్తత్రిధామా ప్రతినవరుచిరే మన్దిరే కాన్తిలక్ష్మ్యాః
శేతాం శీతాంశుగౌరే చిరతరముదరక్షీరసిన్ధౌ సలీలమ్ ॥ 19 ॥
- kāla-śatru: enemy of Kāla/Death (Śiva) | nābhyāvarta: navel-whirlpool | viśāla: vast/wide | muktāmukta: pearl-adorned | vicitra-ākula: beautifully complex/ornate | vali-laharī-jāla: network of wave-like abdominal folds | vilolad-bhujaga-vara: swaying great serpent | yuṣmac-citta: your minds | avāñcan: drawing inward/downward
సాన్ద్రావశ్యాయమిశ్రా పరిత ఇవ వృతా నీలజీమూతమాలా ।
ఆబద్ధాహీన్ద్రకాఞ్చీగుణమతిపృథులం శైలజాక్రీడభూమి-
-స్తద్వో నిఃశ్రేయసే స్యాజ్జఘనమతిఘనం బాలశీతాంశుమౌలేః ॥ 20 ॥
- vaiyāghrī-kṛtti: tiger-skin | sphurati: gleams | himagi: snow-mountain (Himalaya) | vistṛta-upatyakā: wide foothills | sāndrāvaśyāya-miśrā: dense with dew and mist | nīla-jīmūta-māla: garland of dark clouds | ābadhā: bound/girded | vāta: wind | parita: on all sides
సమ్యగ్వృత్తౌ సురేన్ద్రద్విరదవరకరోదారకాన్తిం దధానౌ ।
సారావూరూ పురారేః ప్రసభమరిఘటాఘస్మరౌ భస్మశుభ్రౌ
భక్తైరత్యార్ద్రచిత్తైరధికమవనతౌ వాఞ్ఛితం వో విధత్తామ్ ॥ 21 ॥
- ūrū: thighs (dual) | puṣṭa-avaṣṭambha-bhūta: firm supporting pillars | pṛthutara-jaghana: broader hips | tri-lokī: three worlds | samyag-vṛtta: perfectly rounded | surendra-dvirada-vara-kara: trunk of Indra's finest elephant | udāra-kānti: abundant luster | sāra: essential/powerful
చిత్తాదర్శం నిధాతుం విదధతి చరణే తాణ్డవాకుఞ్చనాని ।
కాఞ్చీభోగీన్ద్రమూర్ధ్నాం ప్రతిముహురుపధానాయమానే క్షణం తే
కాన్తే స్తామన్తకారేర్ద్యుతివిజితసుధాభానునీ జానునీ వః ॥ 22 ॥
- caraṇa: feet | tāṇḍava: Śiva's cosmic dance | ākuñcanāni: contractions/foldings | indukānta-upala-racita-samudgāyita: like the opening of a moonstone jewel-box | munīnāṃ citta-ādarśa: the mind-mirror of sages | nidhātum: to place/deposit | ānanda: supreme joy | kāñcī-bhogīndra: serpent-king as kāñcī girdle | dyusad: celestial beings
-వ్యాదీర్ఘానర్ఘరత్నద్యుతికిసలయతే స్తూయమానే ద్యుసద్భిః ।
బిభ్రత్యౌ విభ్రమం వః స్ఫటికమణిబృహద్దణ్డవద్భాసితే యే
జఙ్ఘే శఙ్ఖేన్దుశుభ్రే భృశమిహ భవతాం మానసే శూలపాణేః ॥ 23 ॥
- mañjīrī-bhūta: become anklets | bhogi-pravara-gaṇa-phaṇā-maṇḍala: group of hoods of finest serpent lords | nitānta-vyādīrgha: exceedingly long and extended | anargha-ratna-dyuti: luster of priceless gems | kisalayita: tender-shoot-like | stūyamāne: being praised | dyusadbhiḥ: by celestial beings | pāda-dvaya: pair of feet
కుర్వద్భిః సర్వదోచ్చైః సతతమభివృతౌ బ్రహ్మవిద్దేవలాద్యైః ।
సమ్యక్సమ్పూజ్యమానావిహ హృది సరసీవానిశం యుష్మదీయే
శర్వస్య క్రీడతాం తౌ ప్రపదవరబృహత్కచ్ఛపావచ్ఛభాసౌ ॥ 24 ॥
- astoka-stoma-śastra: multitudes of hymns and praise-weapons | apaciti: veneration/worship | amalā: pure/faultless | bhūri-bhāva-upahāra: abundant offerings of devotional feeling | brahma-vid: knowers of Brahman | devala: priests/ritual specialists | sarvada: always | abhivṛtau: surrounded | samyak-sampūjita: well and completely worshipped
-ప్రాణం ప్రాక్రోశయన్ప్రాఙ్నిజమచలవరం చాలయన్తం దశాస్యమ్ ।
పాదాఙ్గుల్యో దిశన్తు ద్రుతమయుగదృశః కల్మషప్లోషకల్యాః
కల్యాణం ఫుల్లమాల్యప్రకరవిలసితా వః ప్రణద్ధాహివల్ల్యః ॥ 25 ॥
- pādāṅguṣṭha: toenail/big toe | svasy-aikāṃśa-pāta: fall of just one part of itself | ati-bahala-galat-rakta-vaktra: face flooding with heavy blood | praṇunna-prāṇa: life-breath driven out/crushed | krośayan: causing to cry out | acala-vara: best of mountains (Kailāsa) | cālayantaṃ: causing to shake | daśāsya: ten-faced one (Rāvaṇa)
-జ్యాయోరత్నోత్కరోస్రైరవిరతమమలా భూరినీరాజితా యా ।
ప్రోదగ్రాగ్రా ప్రదేయాత్తతిరివ రుచిరా తారకాణాం నితాన్తం
నీలగ్రీవస్య పాదామ్బురుహవిలసితా సా నఖాలీ సుఖం వః ॥ 26 ॥
- prahva: bowing/prostrating | prācīna-barhi: ancient Indra (or ancient ones, priests) | sura-vara: best of gods | prasphuran-mauli: radiant crowns | sakta: affixed/falling from | jyāyor-atnot-karasraiḥ: cascades of gems from their bowstrings/crowns | aviratam: continuously | amalā: spotless/pure | nīrājitā: honored with waving of lights | prodag-rāgrā: elevated/supreme-tipped
స్వాన్తే స్వాం తే లభన్తే శ్రియమిహ సరసీవామరా యే దధానాః ।
లోలం లోలమ్బకానాం కులమివ సుధియాం సేవతే యే సదా స్తాం
భూత్యై భూత్యైణపాణేర్విమలతరరుచస్తే పదామ్భోరుహే వః ॥ 27 ॥
- satya: truly/genuinely | satya-anana-indu: true moon of the face | savaidha-gate: standing nearby | vikāsa: blossoming | svānte: in their own heart | śrī: lotus-wealth/prosperity/liberation | sarasī-va: like a pond | amara: immortal/sage | dadhānaḥ: bearing/carrying | lola: swaying/graceful | lolamba: swaying bee/pendant
-ద్యే వా నమ్రాత్మమూర్తిద్యుసదృషిపరిషన్మూర్ధ్ని శేషాయమాణాః ।
శ్రీకణ్ఠస్యారుణోద్యచ్చరణసరసిజప్రోత్థితాస్తే భావాఖ్యా-
-త్పారావారాచ్చిరం వో దురితహతికృతస్తారయేయుః పరాగాః ॥ 28 ॥
- yatayo: ascetics | rāgādi-doṣa-akṣata-mati: with minds untouched by faults like desire | mukti: liberation | prasāda: grace | nnamrātma-mūrti: bowing with one's entire being | dyusad-ṛṣi-pariṣan: assembly of divine sages | mūrdhni: at the head | śeṣāyamāṇā: lying like Śeṣa | śiva-pāda: Śiva's feet
సామ్నామామ్నాయతత్త్వం యదపి చ పరమం యద్గుణాతీతమాద్యమ్ ।
యచ్చాంహోహన్నిరీహం గహనమితి ముహుః ప్రాహురుచ్చైర్మహాన్తో
మాహేశం తన్మహో మే మహితమహరహర్మోహరోహం నిహన్తు ॥ 29 ॥
- bhūmnā: by fullness/abundance | asta-sīmnā: without limit | bhuvanam: world | anusṛtam: pervaded | para-dhāma: supreme abode | dhāmnāṃ: of all abodes | sāmnāṃ āmnāya-tattva: truth of Sāma-Veda mantras | parama: supreme | guṇātīta: beyond all qualities/attributes | ādya: primordial | aṃho: sin | keshādi-pādānta-varṇana: description from crown to feet | phalaśruti: statement of results
