॥ શ્રીત્રિપુરસુન્દરીમાનસપૂજનસ્તોત્રમ્ ॥
શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
અમૃતજલધિમધ્યોલ્લાસિરત્નાન્તરીપ-
પ્રસૃમરકિરણાલીકલ્પિતોદ્યાનશોભે ।
સુરતરુનિકુરમ્બસ્પૃષ્ટવાતાયનાન્ત-
શ્ચલદલિપટલીભિઃ કૢપ્તધૂપાદિકૃત્યે ॥ ૧॥
પ્રસૃમરકિરણાલીકલ્પિતોદ્યાનશોભે ।
સુરતરુનિકુરમ્બસ્પૃષ્ટવાતાયનાન્ત-
શ્ચલદલિપટલીભિઃ કૢપ્તધૂપાદિકૃત્યે ॥ ૧॥
મણિમયભવનેઽન્તઃપ્રૌઢમાણિક્યશાલા-
મધિવસતિ વિશાલા કાપિ તે રત્નવેદી ।
તદુપરિકૃતવાસં દત્તબાલાર્કહાસં
દિશતુ શુભમનન્તે દેવિ સિંહાસનં તે ॥ ૨॥
મધિવસતિ વિશાલા કાપિ તે રત્નવેદી ।
તદુપરિકૃતવાસં દત્તબાલાર્કહાસં
દિશતુ શુભમનન્તે દેવિ સિંહાસનં તે ॥ ૨॥
તદુપરિ ધૃતનાનાહેતિભૂષાશ્મરશ્મિ-
વ્યતિકરપુનરુક્તીભૂતરમ્યોત્તરીયામ્ ।
ગલદમલદયામ્ભઃસિક્તભક્તપ્રરોહાં
પ્રણવનલિનભૃઙ્ગીં ભાવયે જ્ઞાનભઙ્ગીમ્ ॥ ૩॥
વ્યતિકરપુનરુક્તીભૂતરમ્યોત્તરીયામ્ ।
ગલદમલદયામ્ભઃસિક્તભક્તપ્રરોહાં
પ્રણવનલિનભૃઙ્ગીં ભાવયે જ્ઞાનભઙ્ગીમ્ ॥ ૩॥
દ્રુહિણહરિહરાણાં મૌલિસઞ્ચારશીલં
મણિઘટિતવિભૂષારશ્મિનિર્ણેજિતં ચ ।
નિજમતિદૃષદાહં ભક્તિગઙ્ગાપયોભિઃ
પદયુગમમલં તે દેવિ નિર્ણેજયામિ ॥ ૪॥
મણિઘટિતવિભૂષારશ્મિનિર્ણેજિતં ચ ।
નિજમતિદૃષદાહં ભક્તિગઙ્ગાપયોભિઃ
પદયુગમમલં તે દેવિ નિર્ણેજયામિ ॥ ૪॥
ગરુડમણિમયૂખસ્પર્ધિદૂર્વાસનાથૈઃ
કુશશિશુપરિજુષ્ટૈઃ સ્ફીતસિદ્ધાર્થસાર્થૈઃ ।
ઉપહિતસિતગન્ધૈઃ સાક્ષતૈર્વારિભિસ્તે
જનનિ ચરણપદ્મે પાદ્યમાદ્યં દદામિ ॥ ૫॥
કુશશિશુપરિજુષ્ટૈઃ સ્ફીતસિદ્ધાર્થસાર્થૈઃ ।
ઉપહિતસિતગન્ધૈઃ સાક્ષતૈર્વારિભિસ્તે
જનનિ ચરણપદ્મે પાદ્યમાદ્યં દદામિ ॥ ૫॥
ફલકુસુમસનાથં નૂત્નરત્નપ્રરોહં
મલયજરસદિગ્ધં સ્નિગ્ધમુગ્ધાક્ષતં ચ ।
દરનિયમિતભક્તાનીકવાઞ્છાપ્રદાને
કરસરસિરુહેઽસ્મિન્નર્ધ્યમર્ઘ્યે દદામિ ॥ ૬॥
મલયજરસદિગ્ધં સ્નિગ્ધમુગ્ધાક્ષતં ચ ।
દરનિયમિતભક્તાનીકવાઞ્છાપ્રદાને
કરસરસિરુહેઽસ્મિન્નર્ધ્યમર્ઘ્યે દદામિ ॥ ૬॥
શિશિરકિરણજાતીપત્રદેવપ્રસૂન-
સ્ફુટિતદલનવૈલાક્રાન્તકક્કોલગન્ધમ્ ।
શિશિરમમલમેતદ્બદ્ધપીયૂવસખ્યં
સલિલમખિલમાતસ્ત્વં પ્રસન્નાઽઽચમેથાઃ ॥ ૭॥
સ્ફુટિતદલનવૈલાક્રાન્તકક્કોલગન્ધમ્ ।
શિશિરમમલમેતદ્બદ્ધપીયૂવસખ્યં
સલિલમખિલમાતસ્ત્વં પ્રસન્નાઽઽચમેથાઃ ॥ ૭॥
નવમણિહયપીઠે પ્રેતપદ્મસ્થિતાપિ
પ્રપદતરલશોભાસ્પૃષ્ટસદ્વિષ્ટરશ્રિ ।
દધિમધુઘૃતમિશ્રં ત્રિર્વિરાજોપનીતં
શશિમુખિ મધુપર્કં ત્વં મુખાન્તર્નયેથાઃ ॥ ૮॥
પ્રપદતરલશોભાસ્પૃષ્ટસદ્વિષ્ટરશ્રિ ।
દધિમધુઘૃતમિશ્રં ત્રિર્વિરાજોપનીતં
શશિમુખિ મધુપર્કં ત્વં મુખાન્તર્નયેથાઃ ॥ ૮॥
પુનરાચમનં કાર્યં જગજ્જનનિ સુવ્રતે ।
ત્વચ્છિક્ષિતેન માર્ગેણ યતો લોકઃ પ્રવર્તતે ॥ ૯॥
ત્વચ્છિક્ષિતેન માર્ગેણ યતો લોકઃ પ્રવર્તતે ॥ ૯॥
ત્વરિતસહચરીભિર્દત્તહસ્તાવલમ્બં
ચરણનલિનમેતત્પાદુકાસ્થં વિધાય ।
પ્રવિશ વિવિધશાલં સ્નાનગેહાન્તરાલં
પશુપતિસહિતૈવાભ્યઙ્ગમઙ્ગીકુરુષ્વ ॥ ૧૦॥
ચરણનલિનમેતત્પાદુકાસ્થં વિધાય ।
પ્રવિશ વિવિધશાલં સ્નાનગેહાન્તરાલં
પશુપતિસહિતૈવાભ્યઙ્ગમઙ્ગીકુરુષ્વ ॥ ૧૦॥
અપિ રસિકવિગીતં ભક્તચિત્તાનુમત્યૈ
સદયહૃદયભાવે સ્નાહિ પઞ્ચામૃતેન ।
શશિમૃગમદમુસ્તાગારસિદ્ધાર્થચૂર્ણૈઃ
કુસુમજલવિમિશ્ચૈઃ સ્વૈરમુદ્વર્તયાઙ્ગમ્ ॥ ૧૧॥
સદયહૃદયભાવે સ્નાહિ પઞ્ચામૃતેન ।
શશિમૃગમદમુસ્તાગારસિદ્ધાર્થચૂર્ણૈઃ
કુસુમજલવિમિશ્ચૈઃ સ્વૈરમુદ્વર્તયાઙ્ગમ્ ॥ ૧૧॥
પરિજનપરિમૃષ્ટે ત્વચ્છરીરે ન યાવ-
ચ્છિશિરસલિલધારાં કાપિ ચિક્ષપ તાવત્ ।
ઉદયિનિ જનમાતઃ સીત્કૃતે બદ્ધભાવૈ-
સ્ત્રિપુરમથનહાસૈર્વ્રીડિતં ક્રીડિતં તે ॥ ૧૨॥
ચ્છિશિરસલિલધારાં કાપિ ચિક્ષપ તાવત્ ।
ઉદયિનિ જનમાતઃ સીત્કૃતે બદ્ધભાવૈ-
સ્ત્રિપુરમથનહાસૈર્વ્રીડિતં ક્રીડિતં તે ॥ ૧૨॥
અથ વિમલિતરત્નસ્વર્ણદુર્વર્ણકુમ્ભૈ-
સ્ત્રિભુવનગતતીર્થાનીતપાનીયપૂર્ણૈઃ ।
સ્નપયતિ સુરનારીવૃન્દમેતત્તથાપિ
પ્રણયજલમિદં નઃ સ્નાનકૃત્યં કરોતુ ॥ ૧૩॥
સ્ત્રિભુવનગતતીર્થાનીતપાનીયપૂર્ણૈઃ ।
સ્નપયતિ સુરનારીવૃન્દમેતત્તથાપિ
પ્રણયજલમિદં નઃ સ્નાનકૃત્યં કરોતુ ॥ ૧૩॥
વિમલધવલચીનપ્રચ્છદપ્રાવૃતાઙ્ગ્યા-
સ્તવ શિરસિરુહેભ્યો નિર્હરેઽમ્બામ્બુબિન્દુન્ ।
અગરુશકલધૂપૈર્ધૂપ્યતાં ચાઙ્ગમઙ્ગં
સહ પશુપતિના ત્વં યાહિ વાસોગૃહાન્તઃ ॥ ૧૪॥
સ્તવ શિરસિરુહેભ્યો નિર્હરેઽમ્બામ્બુબિન્દુન્ ।
અગરુશકલધૂપૈર્ધૂપ્યતાં ચાઙ્ગમઙ્ગં
સહ પશુપતિના ત્વં યાહિ વાસોગૃહાન્તઃ ॥ ૧૪॥
નવવિમલવિચિત્રે વાસસી નૂત્નરત્ન-
દ્યુતિકૃતપુનરુક્તાયામસંશોભિની તે ।
અથ કુચપરિણાહાચ્છાદિનીં શુમ્ભનેત્ર-
ત્રિતયભવદસૂયાં કઞ્ચુકીમર્પયામિ ॥ ૧૫॥
દ્યુતિકૃતપુનરુક્તાયામસંશોભિની તે ।
અથ કુચપરિણાહાચ્છાદિનીં શુમ્ભનેત્ર-
ત્રિતયભવદસૂયાં કઞ્ચુકીમર્પયામિ ॥ ૧૫॥
નહનમપિ કચનાં કઙ્કતીભિર્વિધાય
ગ્રથિતમણિવિભૂષાં દેવિ વેણીં કરોમિ ।
નિહિતનવકિરીટાલમ્બિમુત્તબાલતાભિ-
સ્તતબહલમયૂખાં ચન્દ્રલેખા વિદધ્યામ્ ॥ ૧૬॥
ગ્રથિતમણિવિભૂષાં દેવિ વેણીં કરોમિ ।
નિહિતનવકિરીટાલમ્બિમુત્તબાલતાભિ-
સ્તતબહલમયૂખાં ચન્દ્રલેખા વિદધ્યામ્ ॥ ૧૬॥
અલિકતલવિલમ્બિસ્ફીતસીમન્તમુક્તા-
સરણિધટિતહીરાસ્પષ્ટચન્દ્રાત્તતન્દ્રે ।
વિવિધમણિગણાઙ્કોત્તંસસંશ્લિષ્યદશ્મા
શ્રવણયુગવિભૂષા દેવિ તોષાય ભૂયાત્ ॥ ૧૭॥
સરણિધટિતહીરાસ્પષ્ટચન્દ્રાત્તતન્દ્રે ।
વિવિધમણિગણાઙ્કોત્તંસસંશ્લિષ્યદશ્મા
શ્રવણયુગવિભૂષા દેવિ તોષાય ભૂયાત્ ॥ ૧૭॥
વિવિધવિરચનાભિર્ભિન્નભિન્ના વિભૂષા
જનયતુ તવ કણ્ઠે દેવિ કામપ્યભિખ્યામ્ ।
ગુણિનમપિ ગિરીશશ્લેપદત્તાન્તરાયં
કઠિનકુચયુગાગ્રે હારમારોપયામિ ॥ ૧૮॥
જનયતુ તવ કણ્ઠે દેવિ કામપ્યભિખ્યામ્ ।
ગુણિનમપિ ગિરીશશ્લેપદત્તાન્તરાયં
કઠિનકુચયુગાગ્રે હારમારોપયામિ ॥ ૧૮॥
દરતરલવિલમ્બિસ્વર્ણસૂત્રાન્તગુચ્છે
જનનિ તવ દિશેતામઙ્ગદે શર્મકર્મ ।
અથ વલયમણીનાં રશ્મિસમ્ભિન્નમુદ્રાં
જનયતુ પુનરુક્તાં શૃઙ્ખલામન્તરીણામ્ ॥ ૧૯॥
જનનિ તવ દિશેતામઙ્ગદે શર્મકર્મ ।
અથ વલયમણીનાં રશ્મિસમ્ભિન્નમુદ્રાં
જનયતુ પુનરુક્તાં શૃઙ્ખલામન્તરીણામ્ ॥ ૧૯॥
મણિમયરશનાધઃક્ષુદ્રઘણ્ટાનિનાદા
મણિતગુણનિકાનાં સ્મારકાઃ સ્યુઃ શિવસ્ય ।
મરકતમણિજાતં મઞ્જુમઞ્જીરયુગ્મં
રચયતુ શશિમૌલે રઞ્જનં સિઞ્જિતેન ॥ ૨૦॥
મણિતગુણનિકાનાં સ્મારકાઃ સ્યુઃ શિવસ્ય ।
મરકતમણિજાતં મઞ્જુમઞ્જીરયુગ્મં
રચયતુ શશિમૌલે રઞ્જનં સિઞ્જિતેન ॥ ૨૦॥
અરુણમણિકૃતાનામઙ્ગુલીભૂષણાનાં
પ્રભવતુ પદમુસ્રૈર્લાક્ષયા રઞ્જિતં તે ।
મૃગમદરચિતાયાં પત્રભઙ્ગીલતાયા-
મનુભવતુ દૃગન્તો બન્ધનં ભૂતભર્તુઃ ॥ ૨૧॥
પ્રભવતુ પદમુસ્રૈર્લાક્ષયા રઞ્જિતં તે ।
મૃગમદરચિતાયાં પત્રભઙ્ગીલતાયા-
મનુભવતુ દૃગન્તો બન્ધનં ભૂતભર્તુઃ ॥ ૨૧॥
ભજ જનનિ હરિદ્રાં દત્તહારિદ્રમુદ્રાં
કુસુમસલિલતૈલાક્રાન્તકાશ્મીરકોશામ્ ।
અથ નસિ કુરુ મુક્તાં દન્તવાસોઽનુષક્તાં
સ્મિતરુચિપુનરુક્તાં નન્દિતાનેકભક્તામ્ ॥ ૨૨॥
કુસુમસલિલતૈલાક્રાન્તકાશ્મીરકોશામ્ ।
અથ નસિ કુરુ મુક્તાં દન્તવાસોઽનુષક્તાં
સ્મિતરુચિપુનરુક્તાં નન્દિતાનેકભક્તામ્ ॥ ૨૨॥
સહજનલિનનીલે ખઞ્જને ખઞ્જનાનાં
ભવનિગડગતાનાં મોચને લોચને તે ।
જનનિ ગિરિશચેતોરઞ્જને મન્દમન્દં
મસૃણિમસૃણિતૈસ્તૈરઞ્જનૈરઞ્જનેયમ્ ॥ ૨૩॥
ભવનિગડગતાનાં મોચને લોચને તે ।
જનનિ ગિરિશચેતોરઞ્જને મન્દમન્દં
મસૃણિમસૃણિતૈસ્તૈરઞ્જનૈરઞ્જનેયમ્ ॥ ૨૩॥
પ્રણતિભિરુપનીતં દીપ્તલાલાટનેત્ર-
પ્રતિભટમિવ શમ્ભોર્મૃત્યુબાધાવિરોધિ ।
શશિન ઇવ મુખેન્દોર્ભેદકઃ કોઽપિ ધર્મો
જનયતુ મુદમુચ્ચૈઃ કુઙ્કુમં રઙ્કુનેત્રે ॥ ૨૪॥
પ્રતિભટમિવ શમ્ભોર્મૃત્યુબાધાવિરોધિ ।
શશિન ઇવ મુખેન્દોર્ભેદકઃ કોઽપિ ધર્મો
જનયતુ મુદમુચ્ચૈઃ કુઙ્કુમં રઙ્કુનેત્રે ॥ ૨૪॥
યુગપદુપગતેન્દ્રોપેન્દ્રરુદ્રાદિમૌલિ-
સ્થલમુકુટવિઘટ્ટચ્ચણ્ડદણ્ડાભિઘાતૈઃ ।
કૃતસરણિરજસ્રક્રુદ્ધદૌવારિકૈસ્તે
જનનિ ભવ વિભૂષા પ્રેતપદ્માસનસ્ય ॥ ૨૫॥
સ્થલમુકુટવિઘટ્ટચ્ચણ્ડદણ્ડાભિઘાતૈઃ ।
કૃતસરણિરજસ્રક્રુદ્ધદૌવારિકૈસ્તે
જનનિ ભવ વિભૂષા પ્રેતપદ્માસનસ્ય ॥ ૨૫॥
અહમહમિકયાધઃ પાતુકાનાં સુરાણાં
પ્રપદમપિ શરીરે દેવિ સંયોજ્ય શીઘ્રમ્ ।
કરુણરસમયીનાં લોચનાન્તશ્છટાનાં
કતિપયવલનાભિર્દેહિ પૂજાવકાશમ્ ॥ ૨૬॥
પ્રપદમપિ શરીરે દેવિ સંયોજ્ય શીઘ્રમ્ ।
કરુણરસમયીનાં લોચનાન્તશ્છટાનાં
કતિપયવલનાભિર્દેહિ પૂજાવકાશમ્ ॥ ૨૬॥
અગરુઘુસૃણચોરીશીરગોરોચનાભિઃ
મલયજમૃગનાભિસ્ફીતકર્પૂરપૂરૈઃ ।
કુસુમસલિલઘૃષ્ટૈઃ કલ્પયિત્વાઙ્ગરાગં
પટુતરપટવાસૈર્વાસયે તેઽઙ્ગકાનિ ॥ ૨૭॥
મલયજમૃગનાભિસ્ફીતકર્પૂરપૂરૈઃ ।
કુસુમસલિલઘૃષ્ટૈઃ કલ્પયિત્વાઙ્ગરાગં
પટુતરપટવાસૈર્વાસયે તેઽઙ્ગકાનિ ॥ ૨૭॥
કમલકુમુદમલ્લીમાલતીકુન્દજાતી-
બકુલકનકનીપાશોકચામ્પેયકાદ્યૈઃ ।
મરુબકતુલસીભિઃ કેતકીબિલ્વપત્રૈઃ
દમનકશતપત્રૈરર્ચયે ત્વત્પદાબ્જમ્ ॥ ૨૮॥
બકુલકનકનીપાશોકચામ્પેયકાદ્યૈઃ ।
મરુબકતુલસીભિઃ કેતકીબિલ્વપત્રૈઃ
દમનકશતપત્રૈરર્ચયે ત્વત્પદાબ્જમ્ ॥ ૨૮॥
હારશેખરવતંસશાટિકાપ્રચ્છકાતુલિતકઞ્ચુકીમુખૈઃ ।
મણ્ડપૈર્જવનિકાભિરુચ્ચકૈઃ કૌસુમૈસ્તવ મુદં કદમ્બયે ॥ ૨૯॥
મણ્ડપૈર્જવનિકાભિરુચ્ચકૈઃ કૌસુમૈસ્તવ મુદં કદમ્બયે ॥ ૨૯॥
કનકમયહસન્તીકોટિમધ્યસ્થિતાનાં
મૃદુપવનધુતાનાં દીપ્તવૈશ્વાનરાણામ્ ।
અગરુમુપરિ હુત્વા ગુગ્ગુલું સર્જખણ્ડાન્
ઘૃતજતુપરિમિશ્રં ત્વાં શિવે ધૂપયામિ ॥ ૩૦॥
મૃદુપવનધુતાનાં દીપ્તવૈશ્વાનરાણામ્ ।
અગરુમુપરિ હુત્વા ગુગ્ગુલું સર્જખણ્ડાન્
ઘૃતજતુપરિમિશ્રં ત્વાં શિવે ધૂપયામિ ॥ ૩૦॥
ધૂપવર્તિતરમન્તરાન્તરા ગન્ધતૈલપરિપૂર્ણદીપિકાઃ ।
આવહન્તુ તવ પાર્શ્વયોસ્તરામમ્બિકે જવનિકાપટશ્રિયમ્ ॥ ૩૧॥
આવહન્તુ તવ પાર્શ્વયોસ્તરામમ્બિકે જવનિકાપટશ્રિયમ્ ॥ ૩૧॥
સુરસુરભિજસર્પિઃપૂરિતે રત્નપાત્રે
હિમકિરણરજોભિર્લોડિતાં તૂલવર્તીમ્ ।
તરુણદહનયુક્તામમ્બ કૃત્વા દદેયં
નિરયનિરસનાય પ્રસ્ફુરન્તં પ્રદીપમ્ ॥ ૩૨॥
હિમકિરણરજોભિર્લોડિતાં તૂલવર્તીમ્ ।
તરુણદહનયુક્તામમ્બ કૃત્વા દદેયં
નિરયનિરસનાય પ્રસ્ફુરન્તં પ્રદીપમ્ ॥ ૩૨॥
રજતકનકહીરાદ્યશ્મપાત્રેષુ માતઃ
વિવિધરસસનાથૈશ્ચોષ્યલેહ્યપ્રપેયૈઃ ।
ઉપાહિતબહુભક્ષ્યૈર્વ્યઞ્જનૈશ્ચારુખાદ્યૈઃ
જઠરદહનતૃપ્તિં નિત્યતૃપ્તે ચરેથાઃ ॥ ૩૩॥
વિવિધરસસનાથૈશ્ચોષ્યલેહ્યપ્રપેયૈઃ ।
ઉપાહિતબહુભક્ષ્યૈર્વ્યઞ્જનૈશ્ચારુખાદ્યૈઃ
જઠરદહનતૃપ્તિં નિત્યતૃપ્તે ચરેથાઃ ॥ ૩૩॥
પરસ્પરકુતૂહલૈઃ કવલદાનરૂપૈઃ શિવે
પુરાણતરુણૌ યુવાં ચરતમત્ર લીલાશિતમ્ ।
સુગન્ધિ સલિલં તથા પિબતમેણનાભીરસૈઃ
સકેસરનિશાકરૈ રચયતં કરોદ્વર્તનમ્ ॥ ૩૪॥
પુરાણતરુણૌ યુવાં ચરતમત્ર લીલાશિતમ્ ।
સુગન્ધિ સલિલં તથા પિબતમેણનાભીરસૈઃ
સકેસરનિશાકરૈ રચયતં કરોદ્વર્તનમ્ ॥ ૩૪॥
પનસકદલજમ્બૂકર્કટીહારહૂરામલક-
બદરનિમ્બૂદુમ્બરૈર્બીજપૂરૈઃ ।
અમૃતલકુચબિલ્વૈર્દાડિમીનાલિકેરૈ
રુચિરુચિતફલૈસ્તે વર્ધતાં બદ્ધરાગા ॥ ૩૫॥
બદરનિમ્બૂદુમ્બરૈર્બીજપૂરૈઃ ।
અમૃતલકુચબિલ્વૈર્દાડિમીનાલિકેરૈ
રુચિરુચિતફલૈસ્તે વર્ધતાં બદ્ધરાગા ॥ ૩૫॥
શશિકરધવલાનાં નાગવલ્લીદલાનાં
ક્રમુકકદરજાતીચન્દ્રસંયોગભાજામ્ ।
મૃગમદસુરસૂનુસ્ફીતચૂર્ણાવૃતાનાં
ભજતુ જનનિ રાગં ત્વન્મુખામ્ભોજમેતત્ ॥ ૩૬॥
ક્રમુકકદરજાતીચન્દ્રસંયોગભાજામ્ ।
મૃગમદસુરસૂનુસ્ફીતચૂર્ણાવૃતાનાં
ભજતુ જનનિ રાગં ત્વન્મુખામ્ભોજમેતત્ ॥ ૩૬॥
કનકભરિતપૃથ્વીં માનુષાનન્દમાહુ-
સ્તદુપરિ શતકોટિક્રામુકાનન્દમાહુઃ ।
જનનિ તવ દદેયં દક્ષિણાં કાં તથાપિ
પ્રથય મયિ દૃગન્તં દક્ષિણાવીક્ષણેન ॥ ૩૭॥
સ્તદુપરિ શતકોટિક્રામુકાનન્દમાહુઃ ।
જનનિ તવ દદેયં દક્ષિણાં કાં તથાપિ
પ્રથય મયિ દૃગન્તં દક્ષિણાવીક્ષણેન ॥ ૩૭॥
ત્રિભુવનકુહરેઽસ્મિન્પૂરિતે વેણુવીણા-
પટુપટહકઝિલ્લીતાલઘણ્ટાનિનાદૈઃ ।
ઉરગસુરવધૂભિર્ગીયમાનં સમન્તાત્
જનયતુ પદમુચ્ચૈર્દેવિ નીરાજનં તે ॥ ૩૮॥
પટુપટહકઝિલ્લીતાલઘણ્ટાનિનાદૈઃ ।
ઉરગસુરવધૂભિર્ગીયમાનં સમન્તાત્
જનયતુ પદમુચ્ચૈર્દેવિ નીરાજનં તે ॥ ૩૮॥
પ્રાણેષુ પઞ્ચસુ નિધાય ષડાત્મવૃત્તિ-
વર્તીશ્ચિદગ્નિપરિચુમ્બિતજાતશોભાઃ ।
નીરાજયામિ ભવતીં ભવતીવ્રતાપ-
નિર્વાપહેતુમધુના મધુનાઽલસાક્ષિ ॥ ૩૯॥
વર્તીશ્ચિદગ્નિપરિચુમ્બિતજાતશોભાઃ ।
નીરાજયામિ ભવતીં ભવતીવ્રતાપ-
નિર્વાપહેતુમધુના મધુનાઽલસાક્ષિ ॥ ૩૯॥
ઉરગતુરગહંસકેકિશાલૂરભૃઙ્ગી-
મદકલકલવિઙ્કીશ્યેનપારાવતાનામ્ ।
ગતિભિરુપચિતોઽયં મૌલિતઃ પાદમૂલં
હરતુ દુરિતજાતં દેવિ કર્પૂરદીપઃ ॥ ૪0॥
મદકલકલવિઙ્કીશ્યેનપારાવતાનામ્ ।
ગતિભિરુપચિતોઽયં મૌલિતઃ પાદમૂલં
હરતુ દુરિતજાતં દેવિ કર્પૂરદીપઃ ॥ ૪0॥
જય દેવિ જય દેવિ જય વિશ્વાધારે
દીનાનાથોદ્ધરણપ્રવણે જનસારે ।
ત્વત્પદપદ્મે પદ્મે વિધૃતવ્યાપારે
મયિ દીને કુરુ કરુણાં કરુણામૃતપારે ॥ ૪૧॥
દીનાનાથોદ્ધરણપ્રવણે જનસારે ।
ત્વત્પદપદ્મે પદ્મે વિધૃતવ્યાપારે
મયિ દીને કુરુ કરુણાં કરુણામૃતપારે ॥ ૪૧॥
અમૃતોદધિમધ્યસ્થિતનવરત્નદ્વીપે
વિષ્વગ્વિકસિતસુરતરુનવચમ્પકનીપે ।
નાનાકુસુમામોદિનિ વિધુતાગરુધૂપે
ચિન્તામણિભવનેઽઙ્ગનતિષ્ઠત્સુરભૂપે ॥ ૪૨॥
વિષ્વગ્વિકસિતસુરતરુનવચમ્પકનીપે ।
નાનાકુસુમામોદિનિ વિધુતાગરુધૂપે
ચિન્તામણિભવનેઽઙ્ગનતિષ્ઠત્સુરભૂપે ॥ ૪૨॥
માણિક્યોજ્જ્વલચત્વરસિંહાસનશોભે
શવપઞ્ચકમઞ્ચેઽઞ્ચિતજનલોચનલોભે ।
સુશ્વેતાતપવારણચલચામરદમ્ભે
ધ્યાયે ભવતીમનિશં કૃતજગદારમ્ભે ॥ ૪૩॥
શવપઞ્ચકમઞ્ચેઽઞ્ચિતજનલોચનલોભે ।
સુશ્વેતાતપવારણચલચામરદમ્ભે
ધ્યાયે ભવતીમનિશં કૃતજગદારમ્ભે ॥ ૪૩॥
દલિતજપાકુસુમોપમવસનચ્છન્નાઙ્ગીં
તરુણારુણકરુણપ્રદકિરણાવલિભઙ્ગીમ્ ।
દધતીં રચનાં નયને યમુનાતારઙ્ગીં
કલયન્તીં કુચકોશે સુષમાં નારઙ્ગીમ્ ॥ ૪૪॥
તરુણારુણકરુણપ્રદકિરણાવલિભઙ્ગીમ્ ।
દધતીં રચનાં નયને યમુનાતારઙ્ગીં
કલયન્તીં કુચકોશે સુષમાં નારઙ્ગીમ્ ॥ ૪૪॥
શરપઞ્ચકબાણાસનસૃણિપાશોલ્લસિતાં
મલયાનિલપરિવાદદમુખપદ્મશ્વસિતામ્ ।
બાલામૃતકરમણ્ડિતચૂડાતટમીહતાં
જ્યોતિસ્ત્રિતયાલઙ્કૃતનયનત્રયસહિતામ્ ॥ ૪૫॥
મલયાનિલપરિવાદદમુખપદ્મશ્વસિતામ્ ।
બાલામૃતકરમણ્ડિતચૂડાતટમીહતાં
જ્યોતિસ્ત્રિતયાલઙ્કૃતનયનત્રયસહિતામ્ ॥ ૪૫॥
પશુપતિયન્ત્રણપટુતરરોમાવલિયૂપાં
મન્મથતસ્કરગુપ્તિક્ષમનાભીકૂપામ્ ।
પ્રપદાલમ્બિશિખામણિવૃન્દારકભૂપાં
કમલાસનહરિહરમુખચિન્ત્યામિતરૂપામ્ ॥ ૪૬॥
મન્મથતસ્કરગુપ્તિક્ષમનાભીકૂપામ્ ।
પ્રપદાલમ્બિશિખામણિવૃન્દારકભૂપાં
કમલાસનહરિહરમુખચિન્ત્યામિતરૂપામ્ ॥ ૪૬॥
કાલી બગલા બાલા તારા ભુવનેશી
વારાહી માતઙ્ગી કમલા વચનેશી ।
છિન્ના દુર્ગા ગઙ્ગા કાશી કામેશી
ત્વત્તો નાન્યત્કિઞ્ચિત્ત્વં ચિદ્રસપેશી ॥ ૪૭॥
વારાહી માતઙ્ગી કમલા વચનેશી ।
છિન્ના દુર્ગા ગઙ્ગા કાશી કામેશી
ત્વત્તો નાન્યત્કિઞ્ચિત્ત્વં ચિદ્રસપેશી ॥ ૪૭॥
ત્વં ભૂમિસ્ત્વં સલિલં ત્વં તેજઃ પ્રબલં
ત્વં વાયુસ્ત્વં વ્યોમ ત્વં ચિત્તં વિમલમ્ ।
ત્વં જીવસ્ત્વં ચેશસ્ત્વં બ્રહ્માસ્યમલં
સત્યાનૃતયોરન્યત્ત્વત્તઃ કિં સકલમ્ ॥ ૪૮॥
ત્વં વાયુસ્ત્વં વ્યોમ ત્વં ચિત્તં વિમલમ્ ।
ત્વં જીવસ્ત્વં ચેશસ્ત્વં બ્રહ્માસ્યમલં
સત્યાનૃતયોરન્યત્ત્વત્તઃ કિં સકલમ્ ॥ ૪૮॥
કુલકુણ્ડે ત્વં કુરુષે શયને પ્રસ્વાપં
સ્વાધિષ્ઠાને મિહિરાયુતદીધિતિતાપમ્ ।
નીલા નાભૌ કણ્ઠે શશિભા હૃતપાપં
વર્ષસ્યમૃતં બિન્દાવાનન્દાવાપમ્ ॥ ૪૯॥
સ્વાધિષ્ઠાને મિહિરાયુતદીધિતિતાપમ્ ।
નીલા નાભૌ કણ્ઠે શશિભા હૃતપાપં
વર્ષસ્યમૃતં બિન્દાવાનન્દાવાપમ્ ॥ ૪૯॥
ત્વત્પદપદ્મે ચિત્તં ત્રિપુરે મે રમતાં
તત્રૈવ પ્રતિવેલં મૌલિર્મે નમતામ્ ।
યાતાયાતક્લેશઃ સદ્યઃ સંશમતાં
યાચે ભૂયો ભૂયો ભવતા મે ભવતામ્ ॥ ૫૦॥
તત્રૈવ પ્રતિવેલં મૌલિર્મે નમતામ્ ।
યાતાયાતક્લેશઃ સદ્યઃ સંશમતાં
યાચે ભૂયો ભૂયો ભવતા મે ભવતામ્ ॥ ૫૦॥
નૃત્યતિ ગાયતિ સુરસં સુરનારીવૃન્દે
કરતાલીદાનોત્સુકસુરવિતતાનન્દે ।
નીરાજનકાલે તવ મુનિજનનુતવેદે
ચરણાનતસમ્રાજઃ પરિહૃતભવખેદે ॥ ૫૧॥
કરતાલીદાનોત્સુકસુરવિતતાનન્દે ।
નીરાજનકાલે તવ મુનિજનનુતવેદે
ચરણાનતસમ્રાજઃ પરિહૃતભવખેદે ॥ ૫૧॥
મિલદલિપટલીભિઃ કેવલં ઘ્રાતપૂર્વઃ
સ્ફુટિતકુસુમગર્ભઃ સ્વૈરસઞ્ચારિણીભિઃ ।
ઉપહિતપટવાસઃ પુષ્પધૂલીકદમ્બૈઃ
પ્રભવતુ પદપાતી દેવિ પુષ્પાઞ્જલિસ્તે ॥ ૫૨॥
સ્ફુટિતકુસુમગર્ભઃ સ્વૈરસઞ્ચારિણીભિઃ ।
ઉપહિતપટવાસઃ પુષ્પધૂલીકદમ્બૈઃ
પ્રભવતુ પદપાતી દેવિ પુષ્પાઞ્જલિસ્તે ॥ ૫૨॥
સકૃદપિ વિનતાઙ્ઘ્રિસ્ત્વાં પરિક્રમ્ય માતઃ
ભવતિ મખફલેષુ ક્ષીણલોભં મનો નઃ ।
સરસિજમકરન્દાસ્વાદતૃપ્તો મિલિન્દઃ
ક્વચિદપિ પિચુમન્દે ચિત્તવૃત્તિં તનોતિ ॥ ૫૩॥
ભવતિ મખફલેષુ ક્ષીણલોભં મનો નઃ ।
સરસિજમકરન્દાસ્વાદતૃપ્તો મિલિન્દઃ
ક્વચિદપિ પિચુમન્દે ચિત્તવૃત્તિં તનોતિ ॥ ૫૩॥
જનનિ ખલકપોતન્યાયતઃ પાતુકાના-
મધિપદકમલં તે મન્દવૃન્દારકાણામ્ ।
ભવતુ નયનયોસ્તે ગોચરઃ ક્વાનતિર્મે
ન લસતિ પુનરુચ્ચેઃ સ્વૈરમુદ્ગ્રીવિકા ચેત્ ॥ ૫૪॥
મધિપદકમલં તે મન્દવૃન્દારકાણામ્ ।
ભવતુ નયનયોસ્તે ગોચરઃ ક્વાનતિર્મે
ન લસતિ પુનરુચ્ચેઃ સ્વૈરમુદ્ગ્રીવિકા ચેત્ ॥ ૫૪॥
વિમલમુકુરબિમ્બં પુણ્ડરીકાતપત્રં
શિશિરકરસમાને ચામરે ચામરેશિ ।
કરિતુરગકદમ્બં શક્તિભિર્દિશ્યમાનં
જનય સફલમઞ્ચલ્લોચનાલોચનાભિઃ ॥ ૫૫॥
શિશિરકરસમાને ચામરે ચામરેશિ ।
કરિતુરગકદમ્બં શક્તિભિર્દિશ્યમાનં
જનય સફલમઞ્ચલ્લોચનાલોચનાભિઃ ॥ ૫૫॥
અથ કૃતપરિવારાભ્યર્ચનં તે સમર્પ્ય
સ્તુતિભિરનુપમાભિઃ પાવયે સ્વાં રસજ્ઞામ્ ।
યદપિ ન રવિરશ્મિઃ સ્વોપકારં વિધત્તે
તદપિ કમલમાલામ્લાનહાનિં તનોતિ ॥ ૫૬॥
સ્તુતિભિરનુપમાભિઃ પાવયે સ્વાં રસજ્ઞામ્ ।
યદપિ ન રવિરશ્મિઃ સ્વોપકારં વિધત્તે
તદપિ કમલમાલામ્લાનહાનિં તનોતિ ॥ ૫૬॥
શ્રવસિ વિશતિ યસ્ય ત્વન્મનોરેકવર્ણઃ
સકૃદપિ વિધિયોગાદમ્બિકે માનવસ્ય ।
લઘુતરફલમેતદ્યત્ત્રિવર્ગાશ્રયત્વં
પરિચરતિ પુરસ્તાત્પૂરુષાર્થશ્ચતુર્થઃ ॥ ૫૭॥
સકૃદપિ વિધિયોગાદમ્બિકે માનવસ્ય ।
લઘુતરફલમેતદ્યત્ત્રિવર્ગાશ્રયત્વં
પરિચરતિ પુરસ્તાત્પૂરુષાર્થશ્ચતુર્થઃ ॥ ૫૭॥
હૃદયકમલમધ્યે ત્વાં સમાનીય માતઃ
પવનભરિતનાડીરન્ધ્રમુદ્રાવિધિજ્ઞાઃ ।
દધતિ પરમધન્યાઃ કુણ્ડલીસ્પર્શહૃષ્ય-
ચ્છશિગલદમૃતૌઘપ્લાવજન્યપ્રમોદમ્ ॥ ૫૮॥
પવનભરિતનાડીરન્ધ્રમુદ્રાવિધિજ્ઞાઃ ।
દધતિ પરમધન્યાઃ કુણ્ડલીસ્પર્શહૃષ્ય-
ચ્છશિગલદમૃતૌઘપ્લાવજન્યપ્રમોદમ્ ॥ ૫૮॥
વદતિ વિધિકલત્રં ત્વાં શિવે કોઽપિ કશ્ચિત્
ત્રિપુરમથનપુણ્યં શ્રીપતેઃ કોઽપિ ભાગ્યમ્ ।
પ્રકૃતિમિતિ પરેઽપિ પ્રૌઢવિજ્ઞાનમેકે
નિખિલનિગમમૂલં મન્મહે બોધમેવ ॥ ૫૯॥
ત્રિપુરમથનપુણ્યં શ્રીપતેઃ કોઽપિ ભાગ્યમ્ ।
પ્રકૃતિમિતિ પરેઽપિ પ્રૌઢવિજ્ઞાનમેકે
નિખિલનિગમમૂલં મન્મહે બોધમેવ ॥ ૫૯॥
કદા તવ પદામ્બુજસ્મરણજાતરોમોદ્ગમઃ
સદાશિવમદાલસે જનનિ માતરિત્યુદ્ગિરન્ ।
નિલીનકરણક્રિયસ્ત્રિદશગર્વસર્વઙ્કષા-
મખર્વપદવીં ભજે હરિહરાદિભિર્ભાવિતામ્ ॥ ૬૦॥
સદાશિવમદાલસે જનનિ માતરિત્યુદ્ગિરન્ ।
નિલીનકરણક્રિયસ્ત્રિદશગર્વસર્વઙ્કષા-
મખર્વપદવીં ભજે હરિહરાદિભિર્ભાવિતામ્ ॥ ૬૦॥
ત્વદીયમુખચન્દિરે ચલિતલોચનેન્દિન્દિરે
પ્રસાદકુલમન્દિરે સ્થગિતપદ્મચન્દેન્દિરે ।
પ્રભાપટલતન્તુરે લલિતહાવકેલીપુરે
હૃતસ્મરહરાન્તરે ધૃતમતિર્ભવં સન્તરે ॥ ૬૧॥
પ્રસાદકુલમન્દિરે સ્થગિતપદ્મચન્દેન્દિરે ।
પ્રભાપટલતન્તુરે લલિતહાવકેલીપુરે
હૃતસ્મરહરાન્તરે ધૃતમતિર્ભવં સન્તરે ॥ ૬૧॥
ત્વદીયં યદ્રૂપં જનજનનિ બિન્દુત્રયયુતં
સ્મરન્નન્તર્યોગાત્ત્રિદિવપતિતામાપ સુરપઃ ।
ઇદં કો જાનીતે ક્ષણમપિ હરાર્ધં પ્રજપતાં
હસાર્ધં વ્યાલમ્બ્ય પ્રતિફલતિ હંસઃ પરિણતિઃ ॥ ૬૨॥
સ્મરન્નન્તર્યોગાત્ત્રિદિવપતિતામાપ સુરપઃ ।
ઇદં કો જાનીતે ક્ષણમપિ હરાર્ધં પ્રજપતાં
હસાર્ધં વ્યાલમ્બ્ય પ્રતિફલતિ હંસઃ પરિણતિઃ ॥ ૬૨॥
જનનિ નિભૃતં યત્તે રૂપં વદત્યતિશાશ્વતં
લસતુ હૃદિ નો દીપપ્રાયઃ સ કોઽપિ હસાત્મકઃ ।
સ્મરણવિષયે યેન સ્વૈરં સ્વરેણ વિજૃમ્ભતા
ત્રિપુરમથનઃ પ્રાપેશત્વં તદાત્મકતાં ગતઃ ॥ ૬૩॥
લસતુ હૃદિ નો દીપપ્રાયઃ સ કોઽપિ હસાત્મકઃ ।
સ્મરણવિષયે યેન સ્વૈરં સ્વરેણ વિજૃમ્ભતા
ત્રિપુરમથનઃ પ્રાપેશત્વં તદાત્મકતાં ગતઃ ॥ ૬૩॥
ઋચામાચાર્યાસિ સ્તુતિશતજુષાં ચાપિ યજુષાં
મહાધામ્નાં સામ્નાં પ્રથિતયશસોઽથર્વશિરસઃ ।
હરિબ્રહ્મેશાદ્યાઃ પ્રપદકિરણોત્તંસમુકુટા-
સ્તવાતસ્ત્વાં સ્તોતું જનજનનિ કો વા પ્રભવતુ ॥ ૬૪॥
મહાધામ્નાં સામ્નાં પ્રથિતયશસોઽથર્વશિરસઃ ।
હરિબ્રહ્મેશાદ્યાઃ પ્રપદકિરણોત્તંસમુકુટા-
સ્તવાતસ્ત્વાં સ્તોતું જનજનનિ કો વા પ્રભવતુ ॥ ૬૪॥
ત્રસ્યત્ખઞ્જનગઞ્જનવ્યસનિનીમુન્માથિનીં માદ્યતો
જીવઞ્જીવકુલસ્ય ભૃઙ્ગપટલીન્યક્કારબદ્ધવ્રતામ્ ।
રઙ્કૂચ્છઙ્કુવિધાયિનીં ચ નલિનશ્રીગર્વસર્વઙ્કષાં
કારુણ્યામૃતવર્ષિણીં મયિ શિવે દૃષ્ટિં મનાઙ્મોટય ॥ ૬૫॥
જીવઞ્જીવકુલસ્ય ભૃઙ્ગપટલીન્યક્કારબદ્ધવ્રતામ્ ।
રઙ્કૂચ્છઙ્કુવિધાયિનીં ચ નલિનશ્રીગર્વસર્વઙ્કષાં
કારુણ્યામૃતવર્ષિણીં મયિ શિવે દૃષ્ટિં મનાઙ્મોટય ॥ ૬૫॥
રિઙ્ગદ્ભૃઙ્ગકદમ્બડમ્બરપરિષ્વઙ્ગપ્રસઙ્ગાકુલ-
પ્રત્યૂષસ્ફુરમાણપઙ્કજવનીસૌભાગ્યસર્વઙ્કષઃ ।
દૃક્કોણઃ કરુણાઙ્કુરાઙ્ક્ષિતતનુઃ કોઽપ્યદ્રિજે મદ્વપુઃ-
પાન્થત્વે તરસા ભવેત્પરિકરી ધન્યસ્તદા સ્યાં ન કિમ્ ॥ ૬૬॥
પ્રત્યૂષસ્ફુરમાણપઙ્કજવનીસૌભાગ્યસર્વઙ્કષઃ ।
દૃક્કોણઃ કરુણાઙ્કુરાઙ્ક્ષિતતનુઃ કોઽપ્યદ્રિજે મદ્વપુઃ-
પાન્થત્વે તરસા ભવેત્પરિકરી ધન્યસ્તદા સ્યાં ન કિમ્ ॥ ૬૬॥
સમુદ્યન્માર્તણ્ડપ્રસૃમરકરાલીમસૃણયા
પદદ્વન્દ્વાનન્દપ્રણયિજનરિઙ્ગત્કરુણયા ।
લલલ્લીલાભાજા પરશિવપરિષ્વઙ્ગપરયા
ધિયા ચેતઃ કાલં નય ગતનય ત્વં ક્ષણમપિ ॥ ૬૭॥
પદદ્વન્દ્વાનન્દપ્રણયિજનરિઙ્ગત્કરુણયા ।
લલલ્લીલાભાજા પરશિવપરિષ્વઙ્ગપરયા
ધિયા ચેતઃ કાલં નય ગતનય ત્વં ક્ષણમપિ ॥ ૬૭॥
વેદૈરઙ્ઘ્રિભિરુજ્જ્વલોપનિષદાં વૃન્દૈરધઃકલ્પિતૈઃ
શાસ્ત્રાદ્યૈરપિ તિર્યગૂર્ધ્વકલિતૈરોઙ્કારમાર્ગેણ ચ ।
વિષ્વઙ્માત્રનિબન્ધનૈઃ પરિચિતેઽસ્મિન્વાઙ્મયે પઞ્જરે
કીરી કાચન ચેતનૈકવિભવા ચિત્તે ચકાસ્તાચ્ચિરમ્ ॥ ૬૮॥
શાસ્ત્રાદ્યૈરપિ તિર્યગૂર્ધ્વકલિતૈરોઙ્કારમાર્ગેણ ચ ।
વિષ્વઙ્માત્રનિબન્ધનૈઃ પરિચિતેઽસ્મિન્વાઙ્મયે પઞ્જરે
કીરી કાચન ચેતનૈકવિભવા ચિત્તે ચકાસ્તાચ્ચિરમ્ ॥ ૬૮॥
તરુણારુણપ્રતિમરમ્યરુચિં કુસુમેષુચાપસૃણિપાશકરામ્ ।
ત્રિગુણાત્પરાં ત્રિગુણરૂપમયીં ભવતીમહર્નિશમહં કલયે ॥ ૬૯॥
ત્રિગુણાત્પરાં ત્રિગુણરૂપમયીં ભવતીમહર્નિશમહં કલયે ॥ ૬૯॥
ઇતિ નિજમતિવૈભવાનુરૂપામકૃત કવિર્ભુવિ સામરાજનામા ।
સમયિજનમુદેઽમ્બિકાસપર્યામમૃતસુખાત્મકતાવિકાસપર્યામ્ ॥ ૭૦॥
સમયિજનમુદેઽમ્બિકાસપર્યામમૃતસુખાત્મકતાવિકાસપર્યામ્ ॥ ૭૦॥
॥ ઇતિ શ્રીસત્યાનન્દનાથાપરનામધેયસામરાજદીક્ષિતવિરચિતે પૂજારત્નવર્તિ ત્રિપુરસુન્દરીમાનસપૂજનસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥