ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
କଥିତୋ ଵଂଶଵିସ୍ତାରୋ ଭଵତା ସୋମସୂର୍ଯଯୋଃ । ରାଜ୍ଞାଂ ଚୋଭଯଵଂଶ୍ଯାନାଂ ଚରିତଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ ୧ ॥
କଥିତୋ ଵଂଶଵିସ୍ତାରୋ ଭଵତା ସୋମସୂର୍ଯଯୋଃ । ରାଜ୍ଞାଂ ଚୋଭଯଵଂଶ୍ଯାନାଂ ଚରିତଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ ୧ ॥
ଯଦୋଶ୍ଚ ଧର୍ମଶୀଲସ୍ଯ ନିତରାଂ ମୁନିସତ୍ତମ । ତତ୍ରାଂଶେନାଵତୀର୍ଣସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵୀର୍ଯାଣି ଶଂସ ନଃ ॥ ୨ ॥
ଅଵତୀର୍ଯ ଯଦୋର୍ଵଂଶେ ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ । କୃତଵାନ୍ ଯାନି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତାନି ନୋ ଵଦ ଵିସ୍ତରାତ୍ ॥ ୩ ॥
ନିଵୃତ୍ତତର୍ଷୈରୁପଗୀଯମାନାଦ୍ଭଵୌଷଧାଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରମନୋଽଭିରାମାତ୍ । କ ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଗୁଣାନୁଵାଦାତ୍ପୁମାନ୍ ଵିରଜ୍ଯେତ ଵିନା ପଶୁଘ୍ନାତ୍ ॥ ୪ ॥
ପିତାମହା ମେ ସମରେଽମରଞ୍ଜଯୈ-ର୍ଦେଵଵ୍ରତାଦ୍ଯାତିରଥୈସ୍ତିମିଙ୍ଗିଲୈଃ । ଦୂରତ୍ଯଯଂ କୌରଵସୈନ୍ଯସାଗରଂକୃତ୍ଵାତରନ୍ ଵତ୍ସପଦଂ ସ୍ମ ଯତ୍ପ୍ଲଵାଃ ॥ ୫ ॥
ଦ୍ରୌଣ୍ଯସ୍ତ୍ରଵିପ୍ଲୁଷ୍ଟମିଦଂ ମଦଙ୍ଗଂସନ୍ତାନବୀଜଂ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାନାମ୍ । ଜୁଗୋପ କୁକ୍ଷିଂ ଗତ ଆତ୍ତଚକ୍ରୋମାତୁଶ୍ଚ ମେ ଯଃ ଶରଣଂ ଗତାଯାଃ ॥ ୬ ॥
ଵୀର୍ଯାଣି ତସ୍ଯାଖିଲଦେହଭାଜା-ମନ୍ତର୍ବହିଃ ପୂରୁଷକାଲରୂପୈଃ । ପ୍ରଯଚ୍ଛତୋ ମୃତ୍ଯୁମୁତାମୃତଂ ଚମାଯାମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଵଦସ୍ଵ ଵିଦ୍ଵନ୍ ॥ ୭ ॥
ରୋହିଣ୍ଯାସ୍ତନଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରାମଃ ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ତ୍ଵଯା । ଦେଵକ୍ଯା ଗର୍ଭସମ୍ବନ୍ଧଃ କୁତୋ ଦେହାନ୍ତରଂ ଵିନା ॥ ୮ ॥
କସ୍ମାନ୍ମୁକୁନ୍ଦୋ ଭଗଵାନ୍ ପିତୁର୍ଗେହାଦ୍ ଵ୍ରଜଂ ଗତଃ । କ୍ଵ ଵାସଂ ଜ୍ଞାତିଭିଃ ସାର୍ଧଂ କୃତଵାନ୍ ସାତ୍ଵତାଂପତିଃ ॥ ୯ ॥
ଵ୍ରଜେ ଵସନ୍ କିମକରୋନ୍ମଧୁପୁର୍ଯାଂ ଚ କେଶଵଃ । ଭ୍ରାତରଂ ଚାଵଧୀତ୍ କଂସଂ ମାତୁରଦ୍ଧାତଦର୍ହଣମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଦେହଂ ମାନୁଷମାଶ୍ରିତ୍ଯ କତି ଵର୍ଷାଣି ଵୃଷ୍ଣିଭିଃ । ଯଦୁପୁର୍ଯାଂ ସହାଵାତ୍ସୀତ୍ ପତ୍ନ୍ଯଃ କତ୍ଯଭଵନ୍ ପ୍ରଭୋଃ ॥ ୧୧ ॥
ଏତଦନ୍ଯଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ ମେ ମୁନେ କୃଷ୍ଣଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ଵିସ୍ତୃତମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ନୈଷାତିଦୁଃସହା କ୍ଷୁନ୍ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତୋଦମପି ବାଧତେ । ପିବନ୍ତଂ ତ୍ଵନ୍ମୁଖାମ୍ଭୋଜଚ୍ଯୁତଂ ହରିକଥାମୃତମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ନିଶମ୍ଯ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ସାଧୁଵାଦଂଵୈଯାସକିଃ ସ ଭଗଵାନଥ ଵିଷ୍ଣୁରାତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କୃଷ୍ଣଚରିତଂ କଲିକଲ୍ମଷଘ୍ନଂଵ୍ଯାହର୍ତୁମାରଭତ ଭାଗଵତପ୍ରଧାନଃ ॥ ୧୪ ॥
ଏଵଂ ନିଶମ୍ଯ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ସାଧୁଵାଦଂଵୈଯାସକିଃ ସ ଭଗଵାନଥ ଵିଷ୍ଣୁରାତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କୃଷ୍ଣଚରିତଂ କଲିକଲ୍ମଷଘ୍ନଂଵ୍ଯାହର୍ତୁମାରଭତ ଭାଗଵତପ୍ରଧାନଃ ॥ ୧୪ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ଯଵସିତା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଵ ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମ । ଵାସୁଦେଵକଥାଯାଂ ତେ ଯଜ୍ଜାତା ନୈଷ୍ଠିକୀ ରତିଃ ॥ ୧୫ ॥
ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ଯଵସିତା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଵ ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମ । ଵାସୁଦେଵକଥାଯାଂ ତେ ଯଜ୍ଜାତା ନୈଷ୍ଠିକୀ ରତିଃ ॥ ୧୫ ॥
ଵାସୁଦେଵକଥାପ୍ରଶ୍ନଃ ପୁରୁଷାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ପୁନାତି ହି । ଵକ୍ତାରଂ ପ୍ରଚ୍ଛକଂ ଶ୍ରୋତୃଂସ୍ତତ୍ପାଦସଲିଲଂ ଯଥା ॥ ୧୬ ॥
ଭୂମିର୍ଦୃପ୍ତନୃପଵ୍ଯାଜଦୈତ୍ଯାନୀକଶତାଯୁତୈଃ । ଆକ୍ରାନ୍ତା ଭୂରିଭାରେଣ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଯଯୌ ॥ ୧୭ ॥
ଗୌର୍ଭୂତ୍ଵାଶ୍ରୁମୁଖୀ ଖିନ୍ନା କ୍ରନ୍ଦନ୍ତୀ କରୁଣଂ ଵିଭୋଃ । ଉପସ୍ଥିତାନ୍ତିକେ ତସ୍ମୈ ଵ୍ଯସନଂ ସମଵୋଚତ ॥ ୧୮ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ତଦୁପଧାର୍ଯାଥ ସହ ଦେଵୈସ୍ତଯା ସହ । ଜଗାମ ସତ୍ରିନଯନସ୍ତୀରଂ କ୍ଷୀରପଯୋନିଧେଃ ॥ ୧୯ ॥
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଜଗନ୍ନାଥଂ ଦେଵଦେଵଂ ଵୃଷାକପିମ୍ । ପୁରୁଷଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଉପତସ୍ଥେ ସମାହିତଃ ॥ ୨୦ ॥
ଗିରଂ ସମାଧୌ ଗଗନେ ସମୀରିତାଂନିଶମ୍ଯ ଵେଧାସ୍ତ୍ରିଦଶାନୁଵାଚ ହ । ଗାଂ ପୌରୁଷୀଂ ମେ ଶୃଣୁତାମରାଃ ପୁନ-ର୍ଵିଧୀଯତାମାଶୁ ତଥୈଵ ମା ଚିରମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ପୁରୈଵ ପୁଂସାଵଧୃତୋ ଧରାଜ୍ଵରୋଭଵଦ୍ଭିରଂଶୈର୍ଯଦୁଷୂପଜନ୍ଯତାମ୍ । ସ ଯାଵଦୁର୍ଵ୍ଯା ଭରମୀଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃସ୍ଵକାଲଶକ୍ତ୍ଯା କ୍ଷପଯଂଶ୍ଚରେଦ୍ ଭୁଵି ॥ ୨୨ ॥
ଵସୁଦେଵଗୃହେ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷଃ ପରଃ । ଜନିଷ୍ଯତେ ତତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ସମ୍ଭଵନ୍ତୁ ସୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୨୩ ॥
ଵାସୁଦେଵକଲାନନ୍ତଃ ସହସ୍ରଵଦନଃ ସ୍ଵରାଟ୍ । ଅଗ୍ରତୋ ଭଵିତା ଦେଵୋ ହରେଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା ॥ ୨୪ ॥
ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାଯା ଭଗଵତୀ ଯଯା ସମ୍ମୋହିତଂ ଜଗତ୍ । ଆଦିଷ୍ଟା ପ୍ରଭୁଣାଂଶେନ କାର୍ଯାର୍ଥେ ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୨୫ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯାମରଗଣାନ୍ ପ୍ରଜାପତିପତିର୍ଵିଭୁଃ । ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ମହୀଂ ଗୀର୍ଭିଃ ସ୍ଵଧାମ ପରମଂ ଯଯୌ ॥ ୨୬ ॥
ଇତ୍ଯାଦିଶ୍ଯାମରଗଣାନ୍ ପ୍ରଜାପତିପତିର୍ଵିଭୁଃ । ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ମହୀଂ ଗୀର୍ଭିଃ ସ୍ଵଧାମ ପରମଂ ଯଯୌ ॥ ୨୬ ॥
ଶୂରସେନୋ ଯଦୁପତିର୍ମଥୁରାମାଵସନ୍ ପୁରୀମ୍ । ମାଥୁରାଞ୍ଛୂରସେନାଂଶ୍ଚ ଵିଷଯାନ୍ ବୁଭୁଜେ ପୁରା ॥ ୨୭ ॥
ରାଜଧାନୀ ତତଃ ସାଭୂତ୍ସର୍ଵଯାଦଵଭୂଭୁଜାମ୍ । ମଥୁରା ଭଗଵାନ୍ ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ ॥ ୨୮ ॥
ତସ୍ଯାଂ ତୁ କର୍ହିଚିଚ୍ଛୌରିର୍ଵସୁଦେଵଃ କୃତୋଦ୍ଵହଃ । ଦେଵକ୍ଯା ସୂର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଯାଣେ ରଥମାରୁହତ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଉଗ୍ରସେନସୁତଃ କଂସଃ ସ୍ଵସୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା । ରଶ୍ମୀନ୍ ହଯାନାଂ ଜଗ୍ରାହ ରୌକ୍ମୈ ରଥଶତୈର୍ଵୃତଃ ॥ ୩୦ ॥
ଚତୁଃଶତଂ ପାରିବର୍ହଂ ଗଜାନାଂ ହେମମାଲିନାମ୍ । ଅଶ୍ଵାନାମଯୁତଂ ସାର୍ଧଂ ରଥାନାଂ ଚ ତ୍ରିଷଟ୍ଶତମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଦାସୀନାଂ ସୁକୁମାରୀଣାଂ ଦ୍ଵେ ଶତେ ସମଲଙ୍କୃତେ । ଦୁହିତ୍ରେ ଦେଵକଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଯାନେ ଦୁହିତୃଵତ୍ସଲଃ ॥ ୩୨ ॥
ଶଙ୍ଖତୂର୍ଯମୃଦଙ୍ଗାଶ୍ଚ ନେଦୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ସମମ୍ । ପ୍ରଯାଣପ୍ରକ୍ରମେ ତାତ ଵରଵଧ୍ଵୋଃ ସୁମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ପଥି ପ୍ରଗ୍ରହିଣଂ କଂସମାଭାଷ୍ଯାହାଶରୀରଵାକ୍ । ଅସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାମଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭୋ ହନ୍ତା ଯାଂ ଵହସେଽବୁଧ ॥ ୩୪ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଖଲଃ ପାପୋ ଭୋଜାନାଂ କୁଲପାଂସନଃ । ଭଗିନୀଂ ହନ୍ତୁମାରବ୍ଧଂ ଖଡ୍ଗପାଣିଃ କଚେଽଗ୍ରହୀତ୍ ॥ ୩୫ ॥
ତଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତକର୍ମାଣଂ ନୃଶଂସଂ ନିରପତ୍ରପମ୍ । ଵସୁଦେଵୋ ମହାଭାଗ ଉଵାଚପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଶ୍ରୀଵସୁଦେଵ ଉଵାଚ
ଶ୍ଲାଘନୀଯଗୁଣଃ ଶୂରୈର୍ଭଵାନ୍ ଭୋଜଯଶସ୍କରଃ । ସ କଥଂ ଭଗିନୀଂ ହନ୍ଯାତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯମୁଦ୍ଵାହପର୍ଵଣି ॥ ୩୭ ॥
ଶ୍ଲାଘନୀଯଗୁଣଃ ଶୂରୈର୍ଭଵାନ୍ ଭୋଜଯଶସ୍କରଃ । ସ କଥଂ ଭଗିନୀଂ ହନ୍ଯାତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯମୁଦ୍ଵାହପର୍ଵଣି ॥ ୩୭ ॥
ମୃତ୍ଯୁର୍ଜନ୍ମଵତାଂ ଵୀର ଦେହେନ ସହ ଜାଯତେ । ଅଦ୍ଯ ଵାବ୍ଦଶତାନ୍ତେ ଵା ମୃତ୍ଯୁର୍ଵୈ ପ୍ରାଣିନାଂ ଧ୍ରୁଵଃ ॥ ୩୮ ॥
ଦେହେ ପଞ୍ଚତ୍ଵମାପନ୍ନେ ଦେହୀ କର୍ମାନୁଗୋଽଵଶଃ । ଦେହାନ୍ତରମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରାକ୍ତନଂ ତ୍ଯଜତେ ଵପୁଃ ॥ ୩୯ ॥
ଵ୍ରଜଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ ପଦୈକେନ ଯଥୈଵୈକେନ ଗଚ୍ଛତି । ଯଥା ତୃଣଜଲୌକୈଵଂ ଦେହୀ କର୍ମଗତିଂ ଗତଃ ॥ ୪୦ ॥
ସ୍ଵପ୍ନେ ଯଥା ପଶ୍ଯତି ଦେହମୀଦୃଶଂମନୋରଥେନାଭିନିଵିଷ୍ଟଚେତନଃ । ଦୃଷ୍ଟଶ୍ରୁତାଭ୍ଯାଂ ମନସାନୁଚିନ୍ତଯନ୍ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ତତ୍ କିମପି ହ୍ଯପସ୍ମୃତିଃ ॥ ୪୧ ॥
ଯତୋ ଯତୋ ଧାଵତି ଦୈଵଚୋଦିତଂମନୋ ଵିକାରାତ୍ମକମାପ ପଞ୍ଚସୁ । ଗୁଣେଷୁ ମାଯାରଚିତେଷୁ ଦେହ୍ଯସୌପ୍ରପଦ୍ଯମାନଃ ସହ ତେନ ଜାଯତେ ॥ ୪୨ ॥
ଜ୍ଯୋତିର୍ଯଥୈଵୋଦକପାର୍ଥିଵେଷ୍ଵଦଃସମୀରଵେଗାନୁଗତଂ ଵିଭାଵ୍ଯତେ । ଏଵଂ ସ୍ଵମାଯାରଚିତେଷ୍ଵସୌ ପୁମାନ୍ଗୁଣେଷୁ ରାଗାନୁଗତୋ ଵିମୁହ୍ଯତି ॥ ୪୩ ॥
ତସ୍ମାନ୍ କସ୍ଯଚିଦ୍ଦ୍ରୋହମାଚରେତ୍ ସ ତଥାଵିଧଃ । ଆତ୍ମନଃ କ୍ଷେମମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ ଦ୍ରୋଗ୍ଧୁର୍ଵୈ ପରତୋ ଭଯମ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଏଷା ତଵାନୁଜା ବାଲା କୃପଣା ପୁତ୍ରିକୋପମା । ହନ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି କଲ୍ଯାଣୀମିମାଂ ତ୍ଵଂ ଦୀନଵତ୍ସଲଃ ॥ ୪୫ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ସ ସାମଭିର୍ଭେଦୈର୍ବୋଧ୍ଯମାନୋଽପି ଦାରୁଣଃ । ନ ନ୍ଯଵର୍ତତ କୌରଵ୍ଯ ପୁରୁଷାଦାନନୁଵ୍ରତଃ ॥ ୪୬ ॥
ଏଵଂ ସ ସାମଭିର୍ଭେଦୈର୍ବୋଧ୍ଯମାନୋଽପି ଦାରୁଣଃ । ନ ନ୍ଯଵର୍ତତ କୌରଵ୍ଯ ପୁରୁଷାଦାନନୁଵ୍ରତଃ ॥ ୪୬ ॥
ନିର୍ବନ୍ଧଂ ତସ୍ଯ ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ପ୍ରାପ୍ତଂ କାଲଂ ପ୍ରତିଵ୍ଯୋଢୁମିଦଂ ତତ୍ରାନ୍ଵପଦ୍ଯତ ॥ ୪୭ ॥
ମୃତ୍ଯୁର୍ବୁଦ୍ଧିମତାପୋହ୍ଯୋ ଯାଵଦ୍ବୁଦ୍ଧିବଲୋଦଯମ୍ । ଯଦ୍ଯସୌ ନ ନିଵର୍ତେତ ନାପରାଧୋଽସ୍ତି ଦେହିନଃ ॥ ୪୮ ॥
ପ୍ରଦାଯ ମୃତ୍ଯଵେ ପୁତ୍ରାନ୍ ମୋଚଯେ କୃପଣାମିମାମ୍ । ସୁତା ମେ ଯଦି ଜାଯେରନ୍ ମୃତ୍ଯୁର୍ଵା ନ ମ୍ରିଯେତ ଚେତ୍ ॥ ୪୯ ॥
ଵିପର୍ଯଯୋ ଵା କିଂ ନ ସ୍ଯାଦ୍ ଗତିର୍ଧାତୁର୍ଦୁରତ୍ଯଯା । ଉପସ୍ଥିତୋ ନିଵର୍ତେତ ନିଵୃତ୍ତଃ ପୁନରାପତେତ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଅଗ୍ନେର୍ଯଥା ଦାରୁଵିଯୋଗଯୋଗଯୋ-ରଦୃଷ୍ଟତୋଽନ୍ଯନ୍ନ ନିମିତ୍ତମସ୍ତି । ଏଵଂ ହି ଜନ୍ତୋରପି ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଃଶରୀରସଂଯୋଗଵିଯୋଗହେତୁଃ ॥ ୫୧ ॥
ଏଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ତଂ ପାପଂ ଯାଵଦାତ୍ମନିଦର୍ଶନମ୍ । ପୂଜଯାମାସ ଵୈ ଶୌରିର୍ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍ ॥ ୫୨ ॥
ପ୍ରସନ୍ନଵଦନାମ୍ଭୋଜୋ ନୃଶଂସଂ ନିରପତ୍ରପମ୍ । ମନସା ଦୂଯମାନେନ ଵିହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫୩ ॥
ଶ୍ରୀଵସୁଦେଵ ଉଵାଚ
ନ ହ୍ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ଭଯଂ ସୌମ୍ଯ ଯଦ୍ ଵୈସାହାଶରୀରଵାକ୍ । ପୁତ୍ରାନ୍ ସମର୍ପଯିଷ୍ଯେଽସ୍ଯା
ଯତସ୍ତେ ଭଯମୁତ୍ଥିତମ୍ ॥ ୫୪ ॥
ନ ହ୍ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ଭଯଂ ସୌମ୍ଯ ଯଦ୍ ଵୈସାହାଶରୀରଵାକ୍ । ପୁତ୍ରାନ୍ ସମର୍ପଯିଷ୍ଯେଽସ୍ଯା
ଯତସ୍ତେ ଭଯମୁତ୍ଥିତମ୍ ॥ ୫୪ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସ୍ଵସୁର୍ଵଧାନ୍ନିଵଵୃତେ କଂସସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯସାରଵିତ୍ । ଵସୁଦେଵୋଽପି ତଂ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଶସ୍ଯ
ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଗୃହମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ସ୍ଵସୁର୍ଵଧାନ୍ନିଵଵୃତେ କଂସସ୍ତଦ୍ଵାକ୍ଯସାରଵିତ୍ । ଵସୁଦେଵୋଽପି ତଂ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଶସ୍ଯ
ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଗୃହମ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଅଥ କାଲ ଉପାଵୃତ୍ତେ ଦେଵକୀ ସର୍ଵଦେଵତା । ପୁତ୍ରାନ୍ ପ୍ରସୁଷୁଵେ ଚାଷ୍ଟୌ କନ୍ଯାଂ ଚୈଵାନୁଵତ୍ସରମ୍ ॥ ୫୬ ॥
କୀର୍ତିମନ୍ତଂ ପ୍ରଥମଜଂ କଂସାଯାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ଅର୍ପଯାମାସ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ସୋଽନୃତାଦତିଵିହ୍ଵଲଃ ॥ ୫୭ ॥
କିଂ ଦୁଃସହଂ ନୁ ସାଧୂନାଂ ଵିଦୁଷାଂ କିମପେକ୍ଷିତମ୍ । କିମକାର୍ଯଂ କଦର୍ଯାଣାଂ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଂ କିଂ ଧୃତାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୫୮ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମତ୍ଵଂ ତଚ୍ଛୌରେଃ ସତ୍ଯେ ଚୈଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିମ୍ । କଂସସ୍ତୁଷ୍ଟମନା ରାଜନ୍ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫୯ ॥
ପ୍ରତିଯାତୁ କୁମାରୋଽଯଂ ନ ହ୍ଯସ୍ମାଦସ୍ତି ମେ ଭଯମ୍ । ଅଷ୍ଟମାଦ୍ ଯୁଵଯୋର୍ଗର୍ଭାନ୍ମୃତ୍ଯୁର୍ମେ ଵିହିତଃ କିଲ ॥ ୬୦ ॥
ତଥେତି ସୁତମାଦାଯ ଯଯାଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭିଃ । ନାଭ୍ଯନନ୍ଦତ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମସତୋଽଵିଜିତାତ୍ମନଃ ॥ ୬୧ ॥
ନନ୍ଦାଦ୍ଯା ଯେ ଵ୍ରଜେ ଗୋପା ଯାଶ୍ଚାମୀଷାଂ ଚ ଯୋଷିତଃ । ଵୃଷ୍ଣଯୋ ଵସୁଦେଵାଦ୍ଯା ଦେଵକ୍ଯାଦ୍ଯା ଯଦୁସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୬୨ ॥
ସର୍ଵେ ଵୈ ଦେଵତାପ୍ରାଯା ଉଭଯୋରପି ଭାରତ । ଜ୍ଞାତଯୋ ବନ୍ଧୁସୁହୃଦୋ ଯେ ଚ କଂସମନୁଵ୍ରତାଃ ॥ ୬୩ ॥
ଏତତ୍ କଂସାଯ ଭଗଵାଞ୍ଛଶଂସାଭ୍ଯେତ୍ଯ ନାରଦଃ । ଭୂମେର୍ଭାରାଯମାଣାନାଂ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚ ଵଧୋଦ୍ଯମମ୍ ॥ ୬୪ ॥
ଋଷେର୍ଵିନିର୍ଗମେ କଂସୋ ଯଦୂନ୍ ମତ୍ଵା ସୁରାନିତି । ଦେଵକ୍ଯା ଗର୍ଭସମ୍ଭୂତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ସ୍ଵଵଧଂ ପ୍ରତି ॥ ୬୫ ॥
ଦେଵକୀଂ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ନିଗୃହ୍ଯ ନିଗଡୈର୍ଗୃହେ । ଜାତଂ ଜାତମହନ୍ ପୁତ୍ରଂ ତଯୋରଜନଶଙ୍କଯା ॥ ୬୬ ॥
ମାତରଂ ପିତରଂ ଭ୍ରାତୃନ୍ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ସୁହୃଦସ୍ତଥା । ଘ୍ନନ୍ତି ହ୍ଯସୁତୃପୋ ଲୁବ୍ଧା ରାଜାନଃ ପ୍ରାଯଶୋ ଭୁଵି ॥ ୬୭ ॥
ଆତ୍ମାନମିହ ସଞ୍ଜାତଂ ଜାନନ୍ପ୍ରାଗ୍ ଵିଷ୍ଣୁନା ହତମ୍ । ମହାସୁରଂ କାଲନେମିଂ ଯଦୁଭିଃ ସ ଵ୍ଯରୁଧ୍ଯତ ॥ ୬୮ ॥
ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ପିତରଂ ଯଦୁଭୋଜାନ୍ଧକାଧିପମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ନିଗୃହ୍ଯ ବୁଭୁଜେ ଶୂରସେନାନ୍ ମହାବଲଃ ॥ ୬୯ ॥